url: http://emirsaba.org/puma-tarihi.html?page=2#Puma_логотипінің_тарихы:_брендтің_дамуы_мен_эволюциясы

title: Puma құрлымы - Puma тарихы

text:
Қызметі:Киімдер және тұтұнушылар өнімдерінің мануфактурасы
Құрушы:Рудольф Дасслер
Орналасқан жері: Германия: Херцогенаурах
Таза табыс: €37,1 млн (2015 жыл) (2021жыл) 150.2 млн
Қызметкерлер саны: 11 351
Puma логотипінің тарихы: брендтің дамуы мен эволюциясы
Puma компаниясының құрылуы:Брендтің авторы - Рудольф Дасслер. 1920 жылдардың басында ол және оның отбасы аяқ киім шығаратын жеке кәсіп ашуға шешім қабылдады. Бастапқыда компания мүгедектерге арналған спорттық ортопедиялық аяқ киім мен тәпішке шығарды. Дасслерлер бұл үшін арнайы материалдарсыз да кәсіп ашуға мүмкіндік алды. Олар аяқ киім тігу үшін тасталған әскери техниканы және ескі автокөлік дөңгелектерін пайдаланды. Бірақ соған қарамастан, олардың өнімдері кеңінен танымал болды және үлкен сұранысқа ие болды.
Puma логотипін брендтің негізін қалаушы Рудольф Дасслер жасаған. Ол өз компаниясының өнімдері мысықтың сипаттамасымен байланысты болуы керек деп есептеді: жылдамдықты, төзімділікті, ептілікті, ептілікті, икемділікті бейнелейді. Оның пікірінше, дәл осындай қасиеттер спортшының қозғалысында болуы керек. Жақсы жабдықтар мен сапалы киім кез келген адамға одан да табысты және күшті болуға көмектеседі.


title: Puma құрлымы - Puma тарихы


title: Ағайынды Дасслер шеберханасы

text:
Спортқа қызығатын жас Адольф Дасслер бір күні анасының кір жуатын бөлмесінде өзіне спорттық аяқ киім тіге бастайды. Және ол ісі табысты болады. Біраз уақыттан кейін ол ағасы Рудольфты серіктесі ретінде алады. Рудольф аяқ киім тігуді түсінбегенімен сатуды жақсы білетін. Бұл олардың табысқа жетуіне жақсы мүкіндік болды. Бірі идея ойлап тапса, екіншісі клиенттерді іздеп, тауар сатып алуға көндіретін.
Олардың алғашқы фирмасы – Gebrüder Dassler (ағайынды Дасслер) 1924 жылы ашылды. Өнім сапалы болғандықтан, сұраныс көбейіп, өндірісі бірте-бірте кеңейді. 1928 жылы Амстердамдағы Олимпиада ойындарына бірнеше спортшы Gebrüder Dassler спорттық аяқ киімімен шықты. Бұл ағайындылар үшін алғашқы үлкен жетістік болды.
Төрт жылдан кейін Лос-Анджелестегі ойында неміс Артур Йонат 100 метрге жүгіру сайысында ағайынды Дасслер кроссовкасымен қола жүлдені жеңіп алды.
Ағайынды Дасслер Херцогенаурахтың ең бай отбасына айналды. Олар үлкен үй сатып алып, барлығы бірге тұрды. Бірінші қабатта – Адольф отбасымен, екінші қабатта – Рудольф отбасымен, үшінші қабатта ата-аналары. Көп ұзамай үйде жанжал шығып, Рудольфтің әйелі Фридль Адольфтің жары Катимен араздасып қалады. Отбасының татулығы осылай ажырай бастайды.
1936 жылы әйгілі афроамерикандық жеңіл атлет Джесси Оуэнс Германиядағы Берлиндік Олимпиада кезінде төрт алтын медаль жеңіп алды. Ол ағайындылардың кроссовкаларын киген еді. Бұл жеңіс сатылымның күрт өсуіне әсер етті


title: Puma тарихы - бет 4

text: Арадағы өкпе-ренішке қарамастан, Адольф пен Рудольфтың ұлдары Армин мен Хорст жарнамаға қомақты қаржы жұмсамас үшін, танымал футбол жұлдыздарымен келісімшартқа отырмауға уәделескен. Алайда уәдені бәрі бірдей орындай бермейді. Екі бренд те Оңтүстік Америкада үлкен сұранысқа ие болатын. 1970 жылы футболдан кезекті Әлем чемпионаты басталарда Армин Дасслердің Рио-де-Жанейродағы агенті оңтүстік америкалық футболистермен жақынырақ танысып, Puma кроссовкаларында футбол ойнау екі есе оңай екенін дәлелдеп, олардың көңілін баурап алды. Нәтижесінде, футболшылар алаңға Puma аяқ киімдерін киіп шығуға келісті. Puma брендін жақсы білетін Пеле компания өкілдерінің бірден өзіне емес, басқа футболистермен келіссөз жүргізгеніне наразылық танытады. Puma агенті футболшының өкпесін естіп, тәуекелге бел буып, Пеленің қолы қойылған келісімшартты Армин Дасслерге жеткізеді. Осылай Адольф пен Рудольфтың тұсында басталған бауырлар арасындағы өшпендік балалары Армин мен Хорсттың арасында да жалғасын тапты. Бір қызығы, компания Пелеге футбол тарихындағы маңызды матч басталмас бұрын тура орталық айналымда тұрып, аяқ киімдерінің бауын байлағаны үшін қомақты қаржы төлеген екен.


title: Puma тарихы - бет 5

text:
1990 жылы дағдарыс тек Adidas компаниясына ғана емес, Puma брендіне де өз кесірін тигізді. Puma тұтынушылары брендтің өзге брендтерден еш айырмашылығы жоқ және ол тек басқа танымал маркаларға еліктейді деуменен, компанияның өнімдерінен бас тартты. Мүмкін бас директор Йохан Зайтцтың тапқырлығы болмаса, Puma ғұмыры ұзаққа созылмас та еді деген пікір бар. Ол компанияға бұрын-сонды аяқ киім фабрикаларының тарихында болмаған, қайталанбас стильді қалыптастырып, Puma брендін әркім киіп көруді армандайтын брендке айналдыру үшін көпшіліктің назарына sportlifestyle деп аталатын жаңа аяқ киім топтамасын ұсынды.
Puma компаниясының жаңа дәуірі
Puma Джил Сандер, Ясухиро Михара сынды дарынды дизайнерлермен бірігіп жұмыс істеп, аяқ киімнен бөлек, сәнді әрі саны шектеулі киімдер мен бұйымдарды шығарумен айналысты. Алғашқы кезде компания жалпы алғанда спорттық киімдерді шығарумен айналысса, 1990 жылдардан бастап спорттың түрлеріне қарай бір-бірінен ерекшеленетін киімдерді тіге бастады. Сонымен қатар, кішкентай балаларға да аяқ киім шығаруды ұйғарды.
ҚОРТЫНДЫ Жалпы PUMA 4 жыл қатарынан брендтің модельдері ретінде,әлемдік жұлдыздармен жұмыс жасап көрген. Сондықтан олар жер бетіндегі жетекші брендтің бет-бейнесі болуға лайық.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Puma тарихы

text:
Puma SE (Брендтық атауы: PUMA) — Германия және де спорттық жабдықтарды өндіреді. компаниясының өнеркәсібі, бұл компания спорттық киімдер мен аяқкиімдерді, аксессуарларды
1948 жылы Рудольф Дасслер осы компанияның негізін қалаушы. Рудольф өз інісі Адольф екеуі компания атауын RuDa (Rudolf Dassler) деп қойды. Біраз жылдан кейін компанияның атауы Puma деп аталды. Рудольф өз інісі Адольфпен ұрысып қалғаннан кейін, Адольф Adidas атты өз компаниясын ашты.
Компания Puma және Tretorn маркасымен спорттық киім кешектер шығарып, ең алғаш АҚШ жерінде сатылды (барлығы 20% сатылым). Ары қарай Франция, Швейцария, Испания Гангонг жерлерінде сатылды. Компанияның үлесінің 1/3 бөлігі Германия жерінде өңдіріледі. 2008 жылы сәуір айында компанияның киім және аяқ киімдеріне арналған 116 дүкендер болды (20 сы Ресейде).
Puma компаниясында футбол бойынша сұраныстар көп («Боруссия Дортмунд», «Ньюкасл Юнайтед»). 2014 жылы компания «Арсенал» командасымен 5 жылға келісім шартқа отырды, олар 5 жыл ішінде компанияға 150 миллион еуро төлеуі керек болды. Тағыда Puma компаниясы Сеск Фабрегас, Марко Ройс, Марио Балотелли, Санти Касорла, Оливье Жиру, Бакари Санья және тағыда басқа футболшылармен қызметтеседі.


url: http://emirsaba.org/puma-tarihi.html#Тарихы._Қызметі._Жарнама_және_сұраныс

title: Puma тарихы


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html#1943_қараша_В)_Қырым_(Ялта)_конференциясы_1945_ақпан_С)_Потслам_конференциясы_1945_шілде-тамыз_D)_Каир_конференциясы_1943_ж_қараша

title: Пуни соғыстары 1-б з. б. 264-241жж 2-б з. б. 218-201ж 3- б з. б. 149-146жж

text:
5-нұсқа 1. Римдіктер Эпир патшасы Пиррмен соғысу себебі:
А) Сицилия аралын иелену үшін Пуни соғыстары 1-б.з.б. 264-241жж 2-б.з.б.218-201ж 3- б.з.б. 149-146жж В) Капуя қаласы үшін бірінші Самнит соғысы б.з.б. 343-341 С) Македония патшалығының жеріне таласты Пидне шайқасы б.з.б.168 ж Македония патшалығы өмір сүруін тоқтатты D) Тарент қаласы үшін б.з.б.280 жылы, б.з.б. 276-275 жылдары жеңеді 2.Киев Русінің құрылуы туралы «Бағзы замандардың хикаясы» шығармасының авторы:
А) Нестор В) Монамах
С) Мефодий
D) Ярослав
3.1492 жылы Фердинанд пен Изабелланың біріккен әскері басып алды:
А) Кордованы
В) Толедоны
С) Гранаданы D) Альгамбраны
4.М.Лютер папа зорлығына қарсы күресті неміс халқының ісі деп жариялады:
А) 1520 жылы В) 1524 жылы анабаптистер С) 1530 жылы «Аугсбургтік дін ұстану» құжаты қабылданды D) 1517 жылы 95 тезис 5.1925 жылы Ферми-Дирак ойлап тапты:
А) Атом құрылысының кванттық теориясын
В) Атомның үлгісін
С) Кванттық статистиканы D) Кванттық сәулененуді ашты
6.Англияға қарсы Америка халқының наразылығын тудырған 1765 жылғы салық:
А) Жер салығы
В) Егін салығы
С) Кіріс салығы
D) Герб салығы 7. ҚХР-да «Үлкен секіріс» деп аталатын түбегейлі бетбұрыс басталды: 1958ж А) Чан Кайши тұсында
В) Дэн Сяопин кезінде
С) Мао Цзэдун кезінде D) Сунь Ятсен тұсында
8. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «екінші майдан» ашу туралы қол қойылған келісім:
А) Тегеран конференциясы 1943 қараша В) Қырым (Ялта) конференциясы 1945 ақпан С) Потслам конференциясы 1945 шілде-тамыз D) Каир конференциясы 1943 ж қараша 9.Англиядағы өнеркәсіп төңкерісінің даму алғышарттары:
А) ағылшын экономикасының артта қалуы
В) әскери өнеркәсіп шикізатының жетіспеуі
С) халықаралық келісім шарттардың тиімді болуы


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html#D)_Герб_салығы_7._ҚХР-да_«Үлкен_секіріс»_деп_аталатын_түбегейлі_бетбұрыс_басталды:_1958ж


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=2#1962ж_А)Берлин_қабырғасының_тұрғызылуы_196ж_В)_НАТО-ға_қарсы_ВШҰ-ның_құрылуы_1955ж

title: D) дүниежүзілік теңіз сауда жолында орналасуы

text:
D) дүниежүзілік теңіз саудажолында орналасуы 10. ІІ дүниежүзілік соғыс кезіндегі тарихи оқиғаларды уақыттарымен сәйкестігі:
1.Курск шайқасы.
А. 1940 ж.
2.Компьентатуластықкелісімінеқолқойды
Б.1941 ж.
3. Мидуэй жанындағы Жапон және АҚШ арасындағы әскери-теңіз шайқасы
В. 1943 ж
4. “Атлант хартиясын” жарияланды
С. 1942 ж.
А) 1-А,2-В,3-С,4-Б
В) 1-С,2-А,3-Б,4-В
С) 1-В,2-Б,3-С,4-А
D) 1-В,2-А,3-С,4-Б E) 1-А,2-С,3-Б,4-В
11.150-ге жуық еңбегінің 45-ін астрономия мен математикаға арнаған энциклопедист ғалым:
А) Әл-Хорезми
В) Ұлықбек
С) Әбу Райхан Бируни D) Әбу-л Қасым әл-Фараби
12.Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаһандық қаржы орталығына айналған қала:
А) Вашингтон
В) Париж
С) Брюссель
D) Нью-Йорк 13.Б. з. б. 337 жылы грек қалаларының өкілдерінің басын қосқан Коринф конгресінде қабылданған шешім:
А)Рим Солтүстік Италияның билеушісіне айналады
В) Латын Одағы құрылды
С)римдіктер Батыс Жерорта теңізін толық өз бақылауына алады
D)II Филипптің басшылығымен эллиндік одақ құрылады 14.1936 жылы құрылған коммунистік мемлекеттерге қарсы құрылған одақ:
А) Антигитлерлік коалиция
В) Антикоминтерндік одақЖапония-Германия 1937 ж Италия С) Қасиетті Лига
D) Үштік Одақ
15.1356 жылы француздар жеңіліс тапқан шайкас:
A) Бордо түбіндегі
B)Пуатье түбіндегі C) Компьен орманында
D) Орлеан түбіндегі
16.Кариб дағдарысының басталу себебі: 1962ж А)Берлин қабырғасының тұрғызылуы 196ж В) НАТО-ға қарсы ВШҰ-ның құрылуы 1955ж


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=2#II_Филипптің_басшылығымен_эллиндік_одақ_құрылады_14.1936_жылы_құрылған_коммунистік_мемлекеттерге_қарсы_құрылған_одақ:_А)_Антигитлерлік_коалиция_В)_Антикоминтерндік_одақ


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=2#Жапония-Германия_1937_ж_Италия_С)_Қасиетті_Лига_D)_Үштік_Одақ_15.1356_жылы_француздар_жеңіліс_тапқан_шайкас:_A)_Бордо_түбіндегі_B)Пуатье_түбіндегі


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=3#21._Мәтін_бойынша_Қытай_Халық_Республикасы_құрылған_уақытты_анықтаңыз:_A)_1950_ж._B)_1949_ж.

text:
С) АҚШ-тың Түркияда зымыран базасын орналастыруы D) Венгриядағы көтерілісті басуға ВШҰ-ң әскер енгізуі 1956ж 17.Феодалдық саты бойынша барондар мен виконттар бағынышты болды:
А) корольге
В) баронға
С) графқа D) герцогқа
18.Заң алдында барлық азаматтардың құқығы бірдей екендігін жариялаған тұрік сұлтаны:
А) ІІ Абдул Хамид
В) Абдул Меджид 1856 ж С) Мұстафа Решид
D) ІІ Махмұд
19. ХХІ ғасырда Солтүстік Африка мен Таяу Шығысты шарпыған революция:
А) «Араб көктемі» 2010 ж 18 желтоқсн-Тунисте басталды В) «Барқыт революциясы» Шығыс Еуропада С) «Түрлі-түсті революция» Посткеңестік елдер-Грузия, Украина, Қырғызстан D) «Раушангүл революциясы» 2003 Грузия 20.1975 жылы қызыл кхмерлердің билікке келуімен халқы қырғынға ұшыраған ел:
А) Камбоджа В) Вьетнам
С) Лаос
D) Непал
«Бүгiнгi таңда халық-азаттық соғысы, негiзiнен, жеңiске жеттi, елiмiздiң халқының басым көпшiлiгi азат етiлдi. Осының негiзiнде Қытайдың халықтық саяси консультативтiк конференциясы шақырылған болатын. Оның жұмысына барлық демократиялық партиялар мен топтардың, Халық-азаттық армиясының, әр түрлi аудандардың, ұлттық топтардың, шетелдерде тұратын қытайлықтардың және бүкiл елiмiздегi патриоттық демократиялық элементтердiң делегаттары қатысты. Бүкiл ел халқының еркiн бiлдiре отырып, Қытайдың халықтық саяси консультативтiк конференциясы Қытай Халық Республикасының Орталық Халық үкiметiнiң негiзгi заңын бекiттi. Қытай ХалықРеспубликасын жариялады, Пекин Қытай Халық Республикасының астанасы болады деп шешiм қабылдады».
21. Мәтін бойынша Қытай Халық Республикасы құрылған уақытты анықтаңыз: A) 1950 ж.
B) 1949 ж. C) 1947 ж.
D) 1951 ж.
E) 1948 ж.
22. Жаңадан құрылған Қытай Халық Республикасын бірінші мойындаған ел:
А) АҚШ
В) Англия
С) Жапония


title: С) АҚШ-тың Түркияда зымыран базасын орналастыруы


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=3#А)_«Араб_көктемі»_2010_ж_18_желтоқсн-Тунисте_басталды_В)_«Барқыт_революциясы»_Шығыс_Еуропада


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=3#С)_графқа_D)_герцогқа_18.Заң_алдында_барлық_азаматтардың_құқығы_бірдей_екендігін_жариялаған_тұрік_сұлтаны:_А)_ІІ_Абдул_Хамид_В)_Абдул_Меджид_1856_ж


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=4#D)_Кәсіпкерлер_кірістер_мен_табыс_салығына_жоғары_салық_мөлшеріннің_белгіленуі

text:
D) КСРО E) Монғолия
23. ҚХР-ң алғашқы төрағасы:
А) Чан Кайши В) Мао Цзэдун С) Дэн Сояпин
D) Сунь Ятсен
E) Чжао Цзян
24. ҚХР-ның конституциясы қабылданды:
А) 1954 жыл В) 1949 жыл
С) 1946 жыл
D) 1958 жыл
E) 1956 жыл
25. Қытай коммунистері ҚХР-н құру барысында соғысты:
А) Жапониямен
В) Кантон армиясымен
С) «Біріккен одақ» әскерімен
D) Маньчжоу-го үкіметімен
E) Гоминдан үкіметімен 26.Құқықтық мемлекеттің негізгі белгісі (-лері):
А) Соттар тәуелсіздігі В) Билік түрлері бөлінбейді
С) Деспоттық басқару жүйесі орнаған
D) Бұқаралық ақпарат құралдарына жүргізілетін цензураның болуы
Е) Мемлекет пен жеке тұлғаның өзара жуапкершілігі F) Билік заң шығарушы, атқарушы, сот билігі болып бөлінеді 27.1968 жылы КСРО одақтастарымен басып кірген ел(-дер):
А) Чехославакия В) Ауғанстан
С) Румыния
D) Палестина
E) Финляндия
F) Венгрия
28.Шведтік үлгінің белгісі (-лері):
А) Мемлекеттің барлық әлеуметтік жауапкершілікті өз мойнына алуы В) Кәсіпкерлердің мемлекеттік салықтан босатылуы
С) Мемлекетті басқаруда либералистік қағидалардың басым болуы
D) Кәсіпкерлер кірістер мен табыс салығына жоғары салық мөлшеріннің белгіленуі Е) Экономиканың мемлекет тарапынан бақылауға алынбауы
F) Өмір сүрудің жоғары деңгейіне барлық адамның теңқұқылы болуы 29.1946 жылы Араб елдерінің ішінде тұңғыш тәуелсіздікке жеткен ел (-дер):
А) Иран
В) Түркия
С) Ливан D) Египет
E) Ирак
F) Сирия 30.Нобель сыйлығын алған француз реалист-жазушы (-лар):
А) А. Жид В) А.Камю-1957 ж нобель алды. «Оба»танымал романы 1947 ж С) С.Беккет- 1969 ж нобель алды. «Годоны күту» 1953 ж D) У.Фолкнер
Е) Э.Хэмингуэй екеуі АҚШ нобель


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=4#E)_Гоминдан_үкіметімен_26.Құқықтық_мемлекеттің_негізгі_белгісі_(-лері):_А)_Соттар_тәуелсіздігі

title:
D) КСРО
E) Монғолия
23. ҚХР-ң алғашқы төрағасы:
А) Чан Кайши
В) Мао Цзэдун


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=4#Е)_Мемлекет_пен_жеке_тұлғаның_өзара_жуапкершілігі_F)_Билік_заң_шығарушы,_атқарушы,_сот_билігі_болып_бөлінеді


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=4#С)_Ливан_D)_Египет_E)_Ирак_F)_Сирия_30.Нобель_сыйлығын_алған_француз_реалист-жазушы_(-лар):_А)_А._Жид


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=5#D)_Д.Лойлд_Джорж_Англия_Е)_Э.Эррио_F)_В.Орландо_32.1972_жылы_«Өзара_достық_пен_ынтымақтастық_туралы»_шарт_жасасқан_мемлекеттер:_A)_Ирак

title: F) Ф.Мориак - Пуни соғыстары 1-б з. б. 264-241жж 2-б з. б. 218-201ж 3- б з. б. 149-146жж

text:
F) Ф.Мориак 31.ХХ ғасырдың 1 жартысында либералдық жолмен реформа жасаған Еуропа саясаткері (лері) :
А) Ч.Дауэс
В) Л.Блюм
С) Дж.Джолитти Италия D) Д.Лойлд Джорж Англия Е) Э.Эррио
F) В.Орландо
32.1972 жылы «Өзара достық пен ынтымақтастық туралы» шарт жасасқан мемлекеттер:
A) Ирак B) КСРО C) Египет
D) Палестина
E) Сирия
E) Англия
F) АҚШ
33. Жоспарлы экономиканың ғылыми теориясын негізін қалаған ғалым (-дар):
А) П.Э.Самуэльсон- «аралас экономика» ұғымын енгізді В) Ф. фон Визер С) К.Маркс
D) Ф.Энгельс
Е) В.Парето F) Э.Бароне 34.ҒТР-дің бірінші кезеңінде негізгі техникалық жетістік (-тер):
А) компьютерлендіру
В) электроқозғалтқыш
С) атом энергетикасы D) электронды-есептеу Е) зымырандық-ғарыштық техника F) радиобайланыс
35.Шалаөткізгіш наногетероқұрылымдар физикасы саласына үлес қосқаны үшін 2000 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алған ғалым (-дар):
А) Н.Виннер- кибернетика В) Ж.И. Алферов -ресей С) Г.Кремер D) Дж.Килби екеуі АҚШ Е) И.А.Рапопорт- мутациялардың пайда болуы F) Дж.Уатсон- ДНК –Крик және Уилкинс


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=5#-_«аралас_экономика»_ұғымын_енгізді_В)_Ф._фон_Визер_С)_К.Маркс_D)_Ф.Энгельс_Е)_В.Парето_F)_Э.Бароне


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=5#_кибернетика_В)_Ж.И._Алферов_-_ресей_С)_Г.Кремер_D)_Дж.Килби_екеуі_АҚШ


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html?page=5#С)_атом_энергетикасы_D)_электронды-есептеу_Е)_зымырандық-ғарыштық_техника


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html#«Аугсбургтік_дін_ұстану»_құжаты_қабылданды_D)_1517_жылы_95_тезис


url: http://emirsaba.org/puni-sofistari-1-b-z-b-264-241jj-2-b-z-b-218-201j-3--b-z-b-149.html#С)_Гранаданы_D)_Альгамбраны_4.М.Лютер_папа_зорлығына_қарсы_күресті_неміс_халқының_ісі_деп_жариялады:_А)_1520_жылы_В)_1524_жылы_анабаптистер


Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының қандай ортақтығы бар? Ортаға III ғасыр. BC Н.С.Батыс Жерорта теңізінің ең күшті мемлекеттері бұл жерде ұзақ уақыт билік еткен Карфаген мемлекеті мен жаңадан құрылған Рим құлдар конфедерациясы болды.
Карфаген де, Рим де құлдық экономиканың сипатына байланысты агрессивті сыртқы саясат жүргізді, бұл үшін әскери экспансия оның дамуының қажетті шарты болды. Олардың әрқайсысы Батыс Жерорта теңізі әлемінің гегемоны болуға ұмтылды. Ортасында III ғасыр. BC Н.С.олардың арасындағы қайшылықтар бірінші Пуни соғысының басталуына әкелді (римдіктер карфагендіктерді пунялықтар деп атады).
Бірінші Пуни соғысының себебі Рим мен Карфагеннің Сицилия үшін күресі болды, оның көп бөлігі (батыс) Карфагеннің қолында болды, ал аралдың кіші (шығыс) бөлігі Сиракуз тираны Агатоклдің иелігінде болды.
Соғыстың сылтауы Сицилияның Мессана қаласын науқандағы жалдамалылардың басып алуы болды. Олар қызметте болған тиран Сиракуз Агатокл қайтыс болғаннан кейін Мамертиндер Мессананы иемденді. Сиракузаның жаңа билеушісі оларға сәтті қарсы шықты. Хирон IIМессананы қоршауға алған.
23 жылға созылған соғыс соғысқандардың күшін жойды. Сондықтан Карфагеннің бейбіт келіссөздерді бастау туралы ұсынысын Рим сенаты қабылдады. Авторы б.з.б 241 жылғы бейбіт келісім Н.С.Карфаген Римге 10 жыл бойына 3200 талант мөлшерінде өтемақы төлеуге, рулық таланттарды беруге, өз әскеріне Апеннин түбегінің тайпаларынан сарбаздарды алмауға келісуге және ең бастысы, Сицилиядағы өз иелігін беруге тиіс болды. Рим билігі.
Сиракуза тәуелсіз қала болып қала берді. Мұндағы римдіктер де «бөліп ал және билей бер» қағидасын ұстанды.
Екінші Пуни соғысы (б.з.б. 218-210 ж.)өзінің ауқымы, ауқымы және тарихи маңызы бойынша бұл ежелгі дәуірдегі ең ірі соғыстардың бірі болды. Оған Риммен одақтық келісім жасасқан теңіз жағасындағы Сагунт қаласымен байланысты оқиғалар себеп болды. В 219 жж Н.С.Карфаген армиясының жаңа бас қолбасшысы ГаннибалСагунтты қоршауға алып, оны басып алып, тонап, тұрғындарын құлдыққа сатты.
Алғашқы екі Пуни соғысының мәнін анықтай отырып, Римнің жеңістерінің себептері оның әскерлерінің жоғары жауынгерлік қасиеттерімен ерекшеленетін сандық басымдылығымен, материалдық ресурстардың болуымен байланысты болды деп айта аламыз. Рим әскерінің негізгі бөлігін құрайтын үлкен көлбеу ауыл халқы өз жерлері үшін соғысты.
Карфагендік Ганнибалдың тамаша жеңістері қолбасшының талантына, Италияға кенеттен басып кіруіне және Рим конфедерациясының уақытша әлсіреуіне байланысты болды. Бірақ Ганнибалдың табыстарын бекітуге мүмкіндігі болмады. Ганнибалдың Рим-Италия конфедерациясының тез ыдырауы туралы үміті орындалмады.
В 19 б.з.д Н.С.Римнің бастамасымен үшінші Пуни соғысы басталды.
Соғыстың себебі Нумидия мен Карфаген арасындағы қақтығыс болды. Нумидиан патшасы Римнің қолдауымен Карфаген территориясын басып ала бастады. Қарулы қақтығыстар болды. Карфагеннің Римнің рұқсатынсыз соғыс қимылдарын бастауға құқығы болмады. Рим Карфагенге соғыс жариялады. Карфагендіктер кез келген шарттармен бітімгершілік орнатуға дайын болды. Бірақ римдіктер карфагендіктерге қаланы тастап, теңізден 15 км қашықтыққа көшуді ұсынды.
Карфагендіктер өздерін соңына дейін қорғауға шешім қабылдады. Римдіктер ақыры Карфаген әскерін талқандады. Карфагенге тиесілі жерлерде Африканың Рим провинциясы құрылды.
Жаулап алу соғыстарының нәтижесінде Рим Жерорта теңізіндегі ең күшті құлдық державаға айналды.
I. Соғыс алдындағы және оны тудырған оқиғалар. - § 152. Рим мен Карфагеннің өзара қарым-қатынасы; - Жалдамалылар соғысы. - § 153. Гамилькардың жоспары; - Карфагендіктердің Испанияны жаулап алуы (236-221). - § 154. Ганнибал 221 жылға дейін - § 155. - 221 жылдан Ганнибал; - оның жоспары. - § 156. Ганнибалдың Испаниядағы әрекеттері; - Сагунтаның қоршауы, алынуы және жойылуы (221-219). - § 157. Соғыс жариялау және оған екі жақтың да дайындығы.
Ежелгі деректер: Полибий (I, II және III кітаптар), - Диодор (үзінділер), - Тит Ливи (XX, XXI және XXVII кітаптар), - Аппиан және Флор; - Соңғы тарихи нұсқаулықтар: әскери: Воклонкур, Кауслер, Лоссау, Лискенне және Снуван: Библиотука тарихшысы. және милит. 2-бөлім, Берневиц, б.; - жалпы: Кіріспедегі I бөлімде және Ш. II бөлімінде көрсетілген Монтескье, Хирен, Беккер, Вцттихер, Лоренц және т.б. XX.
I. Соғыс алдындағы және оны тудырған оқиғалар.


title: Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының қандай ортақтығы бар?


title: Пуни соғыстары - Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының қандай ортақтығы бар?

text:
Пуни соғыстары- бұл Рим мен Карфаген арасындағы соғыстар (б.з.б. 264 - 146). Бұл атау римдіктер карфагендіктер деп атаған «poeni» (латынша poeni немесе puni – бұрмаланған «финикиялықтар») сөзінен шыққан. Барлығы үш соғыс болды:
Бірінші Пуни соғысы (б.з.б. 264-241)
Екінші Пуни соғысы (б.з.б. 218 - 201 ж.)
Үшінші Пуни соғысы (б.з.б. 149-146 жж.)
Бірінші Пуни соғысы (б.з.б. 264-241) Бұл соғыс 23 жылға созылып, Римнің жеңісімен аяқталды. Италияны жаулап алғанға дейін (б.з.д. 509 - 265 ж.) Рим мен Карфаген одақтас қарым-қатынаста болды, бірақ Сицилия аралы екі тарапты да өзіне тартты. Дәл осы кезде аралда толқулар болды, сондықтан Сенат Сицилия істеріне араласуға, сонда өзін орнатуға шешім қабылдады, бұл Карфагеннің наразылығын тудырды. Бұл біздің дәуірімізге дейінгі 306 жылғы шартты бұзу болды, оған сәйкес Рим Сицилия, ал Карфаген өз кезегінде Италияда иелік етпеуге міндеттенді. Бірақ Пиррмен соғыстың соңғы кезеңінде Пуни флоты Тарентум айлағына кірді, бұл римдіктерге Карфагеннің Римге дейінгі келісімді бұзғанын жариялауға негіз берді.
Соғыстың басында Римде күшті, тәжірибелі армия болды, бірақ флот өте әлсіз болды, ал Карфаген, керісінше, ауыр бес палубалы кемелері бар күшті флотқа ие болды, бірақ армия Римдікінен аз болды.
Консул Аппий Клавдий басқарған эскадрилья Сицилияның Мессина қаласына бет алды. Алайда олар жеткенше қаланы Карфаген басып алған болатын. Клавдий қалаға кіруге шешім қабылдады, шайқас басталды, оның барысында бірнеше римдік кемелер басып алынды. Клавдий қалаға кіре алған кезде, ол карфагендік қолбасшы Ханноны тұтқынға алып, пуниялықтар әскерін қаладан кетуге мәжбүр етті. Карфаген Римге соғыс жариялады. Пун әскері Сицилияға қонды, онда Хиронмен одақ құрылды, содан кейін Мессина қоршауы басталды. Аппий Клавдий Каудиканың басшылығымен Римнен бұрынғы Магна Грецияның қалалары қамтамасыз ететін кемелермен әскер жіберілді. Пун әскері қаланы тастап кетуге мәжбүр болды, ал римдіктер Карфагендік одақтастардың иеліктерін талқандады, бірақ Сиракузаның қоршауы жеңіліспен аяқталып, Аппий Клавдий Региум бұғазынан өтті.
263 жж Сицилиядағы Рим әскері Маниус Валерий Максимус пен Маниус Отацилий Красс бастаған екі консулдық армиядан тұратын 4 легионға дейін өсті. Бұл әскерлер 50-ден астам қалаларды жаулап алып, Иероны азық-түлікпен қамтамасыз ету және 100 талант өтемақы төлеу шарты бойынша Риммен одақ құруға мәжбүр етті, бірақ аралдың «пуния» бөлігін басып алу сәтсіз аяқталды. Жағдайдың қауіптілігін түсініп, б.з.б. 262 ж. Карфаген жалдамалы әскерлердің үлкен контингентін шығарды. Жаңа әскер үлкен Пуни бекінісіне тоқтады - Акрагант. Римдіктер 4 легионнан тұратын бекіністі қоршауға алды, тек 6 айдан кейін Акрагас құлады. Карфагеннің билігі әлсіреп, көптеген одақтас қалалар Рим жағына өтті.
Біздің эрамызға дейінгі 260 ж. е., Римдіктер 100 пентер мен 20 триремадан тұратын флот құрды. Жаңа Рим флоты мен Карфагендіктер арасындағы алғашқы шайқас Римнің жеңілуімен аяқталды, бірақ көп ұзамай Пуни эскадрильясы Италияға кезекті рейд кезінде Рим флотына қарсы шайқаста жеңілді. Көптеген адамдар Римнің жеңіске жетуінің себебі отырғызу тактикасы (көпірлер мен отырғызу ілмектерін пайдалану) болды деп санайды, соның арқасында Рим суға батып, көптеген карфагендік кемелерді басып алды. Содан бері Рим теңіз державасына айналды. Әрі қарайғы шайқас әртүрлі табыстармен жалғасты.
50-жылдары консулдар Марк Атилий Регул мен Люций Манлий Вольсон Римнің жиі жеңістерінен кейін Карфаген жеріне легионды түсіруді ұсынды. Экном мүйісінде римдіктер пуниялықтармен шайқасқа кірді, бірақ бұл консулдарға кедергі болмады, өйткені. шайқаста жеңіске жетті. Содан кейін консулдар Клупейге қонып, елді күйреуге ұшыратты, бұл ливиялықтардың көптеген көтерілістеріне әкелді. Люций Вольсон Регул мен оның әскері Карфагенді «аяқтау» үшін жеткілікті деп есептеді және ол Римге оралды. Пуниялықтар Сицилиядан әскер жіберді, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды және Карфаген шайқаста қайтадан жеңілді: одан да көп қалаларды Рим басып алды. Бейбіт келіссөздер басталды, бірақ Регул қойған талаптар Карфагенге шамадан тыс болып көрінді және келіссөздер нәтижесіз аяқталды. Біздің эрамызға дейінгі 255 ж. пуниялықтар жаңа жалдамалы жасақтарды, соның ішінде генерал Ксантиппті шығарды, содан кейін олар шабуылға шықты. Тунет шайқасында олар Регулды жеңіліске ұшыратты. Ксантипптің кеңесі бойынша карфагендіктер атты әскерлер мен пілдерді қолдану үшін жазықтардағы шайқастарды іздей бастады, бұл тактика өте сәтті болды. Марк Атилиус Регул тұтқынға алынды.
Карфагендіктерді Гермес мүйісінде талқандаған қалған әскерді құтқару үшін кемелер жіберілді, бірақ қайтар жолда дауыл Рим флотын түгел дерлік қиратты.
Сицилия қайтадан соғыс қимылдарының алаңына айналды - карфагендіктер бекініс қаласы Акрагасты басып алып, жаңа флотты жабдықтады, Рим де флотты салды. Римдіктер Пуниялықтарды итермелей бастады, олардың сандық артықшылығын пайдаланып, Акрагасты қайтарып, Панормусты жаулап алды. Рим тағы да соғысты Африкаға көшіргісі келді, бірақ Пуни флоты римдіктерді жағаға шығарды, олардың көпшілігі дауылдан жойылды. Сенат жағалау шекарасында бар болғаны 60 кеме қалдырды.
Біздің эрамызға дейінгі 251 ж Панорама шайқасы өтті, оны Рим консулы Цецилийдің жоспарының арқасында жеңді, оның басты мақсаты пілдерді ұшыру болды, бұл болды. 120 соғыс пілі де қолға түсті.
249 ж Дрепан шайқасы өтті. Консул Клавдий пуниялықтарды ұстауға үміттенді, бірақ карфагендік адмирал Атарбал бұрын жалдамалыларды кемелерге отырғызып, порттан шығып кетті. Карфагендіктер римдік кемелерді пуниялықтарға қарама-қарсы сапқа тұрғызбады. Шайқас Римнің жеңілуімен аяқталды.
248-242 жж шағын көлемді баяу шайқастар жүргізілді, бұл іс жүзінде ештеңені шеше алмады. Тек Карфагеннің жаңа бас қолбасшысы Гамилькар Барса ғана біраз жетістікке жете алды. Біздің эрамызға дейінгі 242 ж. азаматтардың қаражатына жаңа автопарк салынды.
241 жж Карфаген флоты толығымен жойылған Эгейт аралдары маңында шешуші шайқас болды.
Карфаген Химилькар Барсаға бейбіт келіссөздер жүргізу құқығын берді. Карфаген уәде берді:
Сицилиядан бас тарту
10 жыл ішінде 3200 талант өтемақы төлейді
Сицилия әскері үшін аз ғана төлем төледі
Алайда қашқындарды экстрадициялау және қаруды тапсыру талабы қабылданбады.
Сицилия бай аралы бұрыннан бері екі қуатты Рим мен Карфаген мемлекеттері арасындағы «талас-тартысқа» айналған Ревяко К.А. Ұлыбритания оп. S. 67. Римді Сицилиядан тек тар Мессина бұғазы бөліп тұрды, сондықтан аралды басып алып, аннексиялауға ұмтылу ескі арман болды. Соғыс басталғанға дейін Сицилия үш бөлікке бөлінді. Аралдың көп бөлігі Карфагеннің қол астында болды. Сицилияның аз бөлігі Сиракузаға бағынды, Мессана қаласы бар солтүстік-шығыс жерлерді Мамертиндер басқарды, Моммсеннің айтуынша, «аралдағы үшінші державаға» айналды. Mommsen T. uk. оп. S. 497 268 жылы карфагендіктер Мессанаға қонды. Мамертиндер Карфагендік оккупацияға бағынудан басқа жол көрмеді. Карфагендіктердің Римде пайда болуы Римді алаңдатты. Ал енді көмек деген желеумен, бірақ шын мәнінде Ревяко К.А. Ұлыбритания оп. 71-ші жылы Мессанаға гарнизон жіберілді, оны Клавдий трибунасы басқарды.
264 жылы Аппий Клавдий Мессананы басып алып, одан кейін карфагендіктер мен сиракуздықтардың әскерлерін бір-бірден талқандады (Полиб., I, 11, 13).Келесі жыл одан да көп табыс әкелді. Сонымен, іс жүзінде әскери қақтығыстарсыз бірқатар қалалар Римге бағынатындықтарын білдірді. Бірақ басты табыс Сиракуз патшасы Иеронның Риммен одақ құруы болса керек (Полиб., I, 16, 5 және 6).Мәселе мынада, сиракуздықтар Карфагендік және Римдік гегемонияны таңдауға мәжбүр болды. Олар римдіктердің бүкіл аралды жаулап алу ниеті жоқ деп есептегендіктен, соңғысын артық көрді. Mommsen T. uk. оп. P. 534 Бұл ірі дипломатиялық жеңіс сол кездегі бүкіл геосаяси жағдайды түбегейлі өзгертті және оқиғалардың одан әрі дамуын негізінен алдын ала анықтады, содан бері Хиеро Сицилиядағы Римнің ең сенімді одақтасы болып қала берді.
Бұл соғысты жүргізуді айтарлықтай жеңілдетті. Табысты әрекеттерге деген сенімділік армияны екі легионға дейін қысқартуға мүмкіндік берді (Полиб., I, 17, 2). Бірақ анағұрлым шешуші саясаттың қажеттілігі 262 консулдарын әскер санын қайтадан 400 000-ға жеткізуге мәжбүр етті. Оның барлығы дерлік Сицилиядағы карфагендіктердің негізгі тірегі болған Акрагас қоршауына тасталды. Қоршау жеті айға созылды және мұндай ұзақ уақытқа қарамастан римдіктер шыдамдылық танытпады, Акрагант Ревяко К.А.-ны басып алу ниетінен бас тартпады. Ұлыбритания оп. S. 79, өйткені олар ештеңеге мұқтаж емес (Полиб., I, 18, 5). Ақырында сенімді тылдың арқасында әскерлер қаланы басып алды. Олар көп тұтқын мен көп олжа алды (Полиб., I, 19, 15). Алайда, 262 табыстары шешуші болмады, өйткені теңіздегі үстемдік Карфагендіктердің қолында қалды, олардың кемелері Рим жағалауын Остияға дейін үнемі үрейлендірді (Полиб., I, 20, 7). Соғыс барысында бетбұрыс жасау үшін стратегияны өзгертіп, шешімді Сицилиядан емес, теңізден іздеу керек болды. 25 Разин Е.А. Ұлыбритания оп. S. 293. Осы уақытқа қарай үлкен флот болмаса, Римнің соғыста жеңе алмайтыны анық бола бастады. Сондықтан 100 бес палубалы, 20 үш палубалы кеме жасап, римдіктер мен олардың одақтастарынан 30 мың ескекшілерді алу туралы шешім қабылданды (Полиб., I, 20, 9). Жалпы, әскери зерттеушілер атап өткендей, римдік флот жауынгерлік қасиеттері бойынша Карфагендіктерден айтарлықтай төмен болды: кемелер ыңғайсыз болды, ал экипаждар нашар дайындалды. Бірақ қарғаларды - соңында ілгегі бар арнайы көпірлерді қолданудың арқасында римдіктер мен карфагендіктердің күштері дерлік теңестірілді.
260 жылы Мессананың солтүстік-батысында орналасқан Эол аралдарына жақын жерде Рим және Карфаген флоттары арасында бірінші теңіз шайқасы болды. Қазіргі заманғы зерттеушілердің бағалауы бойынша, қарсыластар арасындағы кемелер саны шамамен тең болды: 120 - римдіктер арасында, 130 - карфагендіктер арасында. Отырғызу көпірлерін пайдалану арқылы Рим үлкен жеңіске жетті, бұл процесте жаудың 50 кемесін жойды. «Ерекше соғыс тәсілінен шошынған карфагендіктер елу кемеден айырылып, қашып кетті» (Полиб., I, 23, 10). Эол аралдарындағы жеңіс Римге Сицилияның Сегеста, Макелла қалаларына және оның айналасындағы жерлерге билік етті. Ревяко К.А. Ұлыбритания оп. S. 82 Бұдан кейін Сардиния мен Корсикаға бірқатар әскери экспедициялар жасалды. Онда 259 жылғы консул Люций Корнелий Сципио карфагендіктердің күштерін жеңіп, бірқатар маңызды қалаларды басып алды. Соғыстың бірінші кезеңінің нәтижелері қандай болды. Рим Сицилиядағы бірқатар қалаларды басып алып, бірқатар теңізде жеңіске жетті. Бірақ бұл оның сыртқы саясатына әсер етті ме? Болмайтыны анық. Аннексияланған қалалардың көпшілігі одақтас мәртебесін алды және тек кейбіреулері соғыс заңдары бойынша басқарылды. Жоғарыда айтылғандарды растау үшін Мессана басып алғаннан кейін «одаққа қабылданған» сол Мамертиндермен мысал келтіруге болады (Полиб., I, II). Яғни, олар рим халқының бағыныштылары емес, одақтастары мәртебесіне ие болды.
Келесі үш жыл ішінде маңызды оқиғалар болған жоқ. Бұл державалар шешуші серпіліске дайындалды деп болжауға мүмкіндік береді (Полиб., I, 26,2). Шынында да, 256 жылға қарай римдіктер Африкаға амфибиялық қону үшін 330 триреманы (Полиб., I, 25, 7) жинады. Сол жылдың жазында олар Карфагенге бет алды, бірақ оларды Экном мүйісі маңында жаудың үлкен флоты (шамамен 350 кеме) күтіп тұрды. Қарсыластар абсолютті эквивалент болды, деп атап өтті Полибий (I, 28, 5) Айқын ұйымдастыру мен жақсы өзара әрекеттестіктің арқасында римдіктер теңізде екінші ірі жеңіске қол жеткізді. 64 000-ға жуық әскери тұтқынның (Полиб., I, 28, 14) тұтқынға алынуынан басқа, оның басқа да ауқымды салдары болды. Жерорта теңізі алабында күштер арақатынасында өзгеріс болды: римдіктер Карфагенге тікелей жол ашты.
Бастапқыда қонғаннан кейін Рим сәтті болды: бірқатар маңызды стратегиялық нүктелер басып алынды, ірі қалалар жабылды. Бірақ содан кейін римдік легионерлер арасында тәртіптің төмендеуінен туындаған көтерілістер басталды. Және бұл таңқаларлық емес, өйткені армияның оннан тоғызын бірінші рет шетелдегі ірі жорықтарға қатысқан, мүдделері өздеріне жат болған итальяндық шаруалар құрады. Шаруалар үйлеріне егістік жұмыстарын жүргізуге рұқсат беруді талап ете бастады. Ал римдік қолбасшылық одақтастармен жақсы қарым-қатынаста болуды қалайтыны анық. Африкада тек 15 мың жаяу әскер, 500 атты әскер, 40 кеме қалдыру туралы шешім қабылданды (Полиб., I, 29, 7). Бұл күштердің қолбасшысы болып консул Регул тағайындалды. Әскер негізінен елді талан-таражға салумен, ойран салумен айналысты. Тарихнама дәстүр бойынша одан әрі оқиғалардың барысын римдік қолбасшының қарапайымдылығымен байланыстырады. Ковалев С.И. Ұлыбритания оп. Б.192. Осылайша, бірнеше сәтті рейдтерден кейін оны бітімгершілікке шақырды, бірақ ол қолайсыз шарттарды алға тартып, одан бас тартты. (Полиб., I, 31, 5)
Бұл кезде карфагендіктер де белсенді емес еді. Сонымен, Нумидия көшпелілерінен жақсы атты әскер алынды, жаяу әскердің көп бөлігі алынды, ал армия командирі қызметіне әскери істерде өте жақсы сыналған лакондық білімді адам грек Ксантипп шақырылды (Полиб., I). , 32, 2). 255 жылдың көктемінде оның жаңадан дайындалған әскері римдіктерді талқандады. Ал консул Регул тұтқынға алынып, бір нұсқа бойынша көп ұзамай өлім жазасына кесілді. Нәтижесінде небәрі 2 мың римдік Клупея бекінісіне (Полиб., I, 34, 7-12) тығылып үлгерді, олар көп ұзамай флотпен шығарылды. Жалпы, 255 жыл римдіктер үшін өте бақытсыз болды деп айту керек: барлық дерлік негізгі теңіз құрылымдары қорқынышты дауылдардан, соның ішінде Италияға эвакуацияланған армияны тасымалдаған кемелермен жойылды. Әрине, мұндай үлкен материалдық және адам шығыны Римнің істеріне әсер етпеуі мүмкін емес еді. Көптеген зерттеушілер африкалық науқан сәтсіз аяқталып, толық апатпен аяқталды деп есептейді. Разин Е.А. Ұлыбритания оп. P.298 Бірақ іс жүзінде бұл мүлдем дұрыс емес. Мұндай ауқымды әскери қимылдар алғаш рет жас Рим мемлекетінің күшін, оның әскери мақсатқа жету қабілетін көрсетті. Рим сонымен қатар біраз уақыт Карфагеннің экономикасына нұқсан келтіре алды, бұл күрестің келесі кезеңіне жақсы дайындалуға мүмкіндік берді. Африкадағы науқанды ұйымдастыру кезінде Римнің агрессивті мақсаттары болды ма, бұл өте даулы мәселе. Бұл кәсіпорынды қалай қарау керек: құмар ойыны ма, әлде жау территориясында бекіну әрекеті ме? Бұл сұрақтың жауабы өте қиын, тіпті мүмкін емес. Дегенмен, егер Африкаға басып кіруді Карфагенді түпкілікті тоқтату әрекеті ретінде қарастыратын болсақ, онда әскерлердің көпшілігіне Италияға оралуға бұйрық берген Рим сенатының мінез-құлқының логикасы түсініксіз болып қала береді. Өкінішке орай, армияның көпшілігінің (Полиб., I, 37) қайғылы қазасына байланысты оның шынайы мақсатын біле алмадық. Өйткені, оның Сицилияны жаудан тазарту міндетіне дайындалған болуы әбден мүмкін.
Келесі 12 жылда Сицилия қақтығыстардың басты сахнасына айналды. Әскери операциялар негізінен екі жақтың белгілі бір қаланы басып алу әрекеттеріне дейін қысқарды. Осылайша Панорм қаласын карфагендіктер қоршауға алды. Бірақ оны алу әрекеттері сәттілікке әкелмеді. Бұл ретте римдіктер бірқатар елді мекендерді қосып алды, сонымен қатар үлкен Лилебей бекінісін (Полиб., I, 42) жауып тастады, Эриктерді басып алды. Бәлкім, карфагендіктердің белсенділігінің төмен болуы сол кезде Карфагенде билікке басқа партияның келуімен және бағыттың өзгеруімен түсіндіріледі. Жаңадан жиналған үлкен флотты басқарған консул Гай Лутатий Катул 242 жылы Карфагендіктер үшін күтпеген жерден Сицилия жағалауына аттанған кезде әрекеттің жаңа күшеюі басталды (Полиб., I, 58, 9). Римдіктер Дрепани айлағын және Лиллебайдың барлық теңіз жағалауларын тез басып алды. Эскадрильясын асығыс жинап, жарақтандырған Карфаген оны Ганноның басшылығымен Сицилияға жіберді (Полиб., I, 60, 2-4) Шешуші шайқас 241 жылы наурызда Аэгат аралдары маңында болды. Онда Карфаген 120 адамынан айырылды. кемелер. Жалпы, бұл жыл көп жағынан екі тарап үшін де бетбұрыс болды, өйткені екі держава да соғыстың тығырыққа тірелгенін түсінді. Сондықтан бітімге келу туралы үндеулердің әр жақтан жиі естіліп жатқаны кездейсоқ емес. Дегенмен, бастапқы бастама Карфагеннен шықты: Сенат Гамилькарға әскери келіссөздер жүргізу құқығын берді. Екі қолбасшы да бейбіт келісімнің мәтінін әзірледі, бұл туралы Полибий баяндайды (I,62,8-9). Оның айтуынша, карфагендіктер Сицилияны түгел қалдыруға, Хиронмен соғыспауға, Сиракуза және олардың одақтастарымен соғыспауға, Римге барлық тұтқындарды төлемсіз беруге, сондай-ақ өз ішінде 2000 евбой таланты күміс төлеуге міндетті болды. 20 жыл. Бірақ Рим үкіметі шартты тым жұмсақ деп санап, оны бекітуден бас тартты. Карфагенге комиссия жіберілді, ол қандай да бір үлкен жеңілдіктерге қол жеткізу екіталай екеніне және жаулардың соғысты қайта бастауына сенімді болды. Сондықтан келісімнің соңғы нұсқасында бірнеше тармақтар ғана өзгертілді. Атап айтқанда, өтемақы 10 жылға төленетін 3,2 мың талантқа дейін көтерілді, сонымен қатар Карфаген Эол аралдарын тазартуды өз мойнына алды (Полиб., I, 63, 3). Осы шарттар бойынша келісімді Рим халқының жиналысы б.з.б. 241 ж. Екі жақтың да көп күш жұмсаған 23 жылға созылған күресі осылай аяқталды.
Пун соғыстарының себептері туралы айтуды бастамас бұрын, осы соғыстардың қаншасы болғанын, кімдер арасында болғанын және олардың кезеңділігі қандай болғанын анықтау керек.
Пуни соғыстары - Ежелгі Рим мен Карфаген арасындағы ірі әскери қақтығыстар сериясы. Тарихта олардың арасында үш ірі соғыс болды:
- 264-261 ж. BC e.
- 218-201 BC e.
- 149-146 ж. BC e.


title: Бірінші Пуни соғысының себептері - Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының...

text:
Бірінші Пуни соғысының себептері Карфагендіктер мен римдіктер арасындағы бірінші соғыс басталғанға дейін бұл екі халық сенімді одақтас болған. Алайда Рим өз ықпалын кеңейтуді жоспарлап, ең алдымен Карфагенге мүлде сәйкес келмейтін Италияны жаулап алуға кірісті. Ал Рим Сицилияны басып алғанда, мемлекеттер арасындағы қарым-қатынас ақыры нашарлады. Сицилия - Жерорта теңізін бақылауға мүмкіндік беретін маңызды стратегиялық нүкте.
Соғыс екі жақ үшін де қиын болды, бірақ соған қарамастан Рим Республикасы жеңіп, Сицилия аралы оның сыйлығына айналды.
Екінші Пуни соғысының себептері Бірінші әскери қақтығыстағы жеңіліске ұшырағаннан кейін Карфаген Сицилия аралынан және одан түсетін кірістен мәңгілікке айырылды, сонымен қатар Карфагеннің билігіне қатты соққы берген Жерорта теңізімен сауда монополиясынан айырылды.
Бірақ жеңіліске ұшырағаннан кейін Карфаген Испанияны басып ала бастады және оның ресурстарының көмегімен өз билігін қалпына келтіре алды. Оның үстіне Испания Италияға шабуыл жасау үшін тиімді трамплин болып табылады.
Осы кезде римдіктер Сагунтпен және Карфагенге дұшпандық танытқан Испаниямен одақ құрады. Сондай-ақ Римге қарсы соғыста өз тағдырын көрген Ганнибалдың жеке басын елемеуге болмайды, ол Римге кек қайтаруға және оны жеңуге табанды түрде ұмтылды.
Ганнибал сондай-ақ қазір Рим сарбаздарының саны соншалықты көп емес екенін көрді - 60 мыңнан сәл астам.Сонымен бірге бұл үлкен армия консулдар басқаратын үш кішігірім армияға бөлінді. Соғыс басталған кезде Ганнибалдың 50 мыңнан сәл астам сарбаздары болды. Ол Римге оның әскерлері бытырап кеткен кезде оған соққы беру ең оңай іс екенін білді.
Соғыстың басталуының басты себебіне келсек, бұл Жерорта теңізінде үстемдік орнату.
Екінші Пуни соғысы қайшылықсыз ең үлкен және ең қанды соғыс болды. Қалған екі соғыс тек «репетиция» болды. Екі жақ та үлкен шығынға ұшырады. Бірақ өткен жолғыдай Рим жеңді. Дегенмен, Рим Ганнибалдың қолына түсіп кете жаздаған кездер болды және Римге тек бір керемет көмектесті.
Соғыс нәтижесінде Карфаген барлық дерлік флотынан айырылып, 50 жыл бойы орасан зор өтемақы төлеуге мәжбүр болды. Ал Рим Жерорта теңізіндегі ең күшті мемлекетке айналды.


title: Үшінші Пуни соғысының себептері - Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының...

text:
Үшінші Пуни соғысының себептері Рим Карфаген Екінші Пуни соғысы кезінде қатты күйретілгенімен, өз билігін қалпына келтіре алады деп қорықты. Бұл кезеңде Рим айтарлықтай нығайып, Грецияны, Египетті жаулап алды.
Карфаген өзінің әскери қуатын жоғалтқанымен, ол әлі де ірі сауда орталығы болып қала берді, бұл Рим саудасының өркендеуіне кедергі болды.
Ал Рим босқа уайымдаған жоқ, Карфаген тез арада өз байлығын қайтадан жинай бастады. Римдік саясаткер Марк Порций Катон Сенат мәжілістерінің бірінде: «Карфагенді жою керек» деген. Ал сенаторлардың көпшілігі оның пікірін қолдады.
Бұл жолы қақтығыстың бастамашысы Рим болды, ал алғашқы екі Пуни соғысы Карфагеннің бастамасымен болды.
Қақтығыс нәтижесінде Карфаген қаласы толығымен өртеніп кетті. Ол бірнеше апта бойы жанып кетті. Карфагендіктер табанды түрде (екі жылдан астам) қорғанса да, олардың барлығы Рим әскерінің шабуылына ұшырады. Римдіктер бұл жерді мәңгілікке қарғады.
4. Бірінші Пуни соғысы, себептері, салдары. Бірінші Пуни соғысының себебі Сицилия үшін Рим мен Қарфагеннің күресі болды, мұның үлкен бөлігі (батыс) Қарфагеннің қолында болды, ал аралдың кіші (шығыс) бөлігіне сиракузы тираны Агафокл ие болды. Тек тар бұғаз арқылы ғана Италиядан бөлінген арал, тарихшы Флордың сөзіне қарағанда римдіктердің көз алдында «қол астында тұрған, әрі кездейсоқ материктен үзіліп қалған қызығарлық олжа сияқты болып келетін еді. Бірінші Пуни соғысы басталды, бұл 23 жылға созылды (б. э. дейінгі 264—241 жылдар). Рим әскерлері алғашында үлкен табыстарға жетті. Сицилияға өтіп, олар көп кешікпей Мессананы басып алды, Акрагантты алды, содан соң II Гиеронмен одақтасады. Дұшпанды құрлықта жеңгенмен римдіктер теңіз шайқастарында үнемі жеңіліске ұшырап отырды, өйткені олардың флоты жоқ еді. Қарфаген кемелері Италия жағаларына шабуыл жасап, Сицилия мен Оңтүстік Италияны оқшаулап тастады. Рим сенаты флот құру туралы шешім қабылдады. Римдіктер пентер (бес палубалы корабль) және 20 үш палубалы корабль жасады, олардың жабдықтарын жетілдіре түсті: кемелердің тұмсығына ұштарын және бүйір қанаттарын ілгектермен жабдықтаған «абордаждық мінбелер» (воронкалар) орнатты. Рим легйоншыларына бұрыннан дағдыға айналған қолма-қол ұрыста мінбелер кемелердің палубасына асырыла салынатын еді. Жеңіспен жігерленген римдіктер Карфаген территориясында соғысуға бел байлады. Б. э дейінгі 256 жылы екі консул басқарған 330 рим кемелері Африка жағаларына қарай бет алады. Жолда Экном мүйісінің маңында рим флоты карфаген флоты мен кездеседі де, оған ауыр зиян шектіреді. Римдктер Карфагенге таяу жағалауға сәтті туседі де, құрлықта дұшпанға бірқатар соққы береді. Табысқа сенімді болған рим сенат консулдардың біріне әскери бөліммен және тұтқындармен Римге қайтып оралуға бұйырады. Африкада қалған консул Марк Атилий Регул біраз уақыт жеңіске жете береді. Алайда Рим әскерлері ұзақ ұрыстарға әзірленбеген еді. Б. э. дейінгі 25 , жылы Регул әскерін карфагеннің жалдамалы армиясы талқандайды. Консулдың өзі тұтқынға түсіп, сонда өледі. Әскерлердің қалдығымен рим флоты Римге қайта оралған жолда дауыл кезінде түгелдей дерлік апат болуы арқылы Римнің жеңілісі тағы да қиындай түседі. Жиырма үш жылдық соғыс соғысушы жақтардың күштері сарықты. Сондықтан да бітім келіс сөздерін бастауға Карфаген ұсынысын рим сенаты қабыл алады. Б. э. дейінгі 241 жылы бітім шарты бойынша Қарфаген 10 жыл бойына Римге 3200 талант мөлшерінде контрибуция төлеуге, тұтқындар беруге, өзінің армиясына Апеннин түбегі тайпаларынан жауынгерлер жалдамауға келісіп Сицилиядағы өз иеліктерін Рим билігіне беру тиіс болды.


title: Екінші Пуни соғысы, себептері, салдары

text:
5. Екінші Пуни соғысы, себептері, салдары. Екінші Пуни соғысы (б.э. дейінгі 218—201 жылдары) өзінің көлемі, пәрмені және тарихи маңыз жағынан ежелгі дүниенің ең ірі соғыстарының бірі болды. Мұның сылтауы Иберияда, Ибер өзенінің оңтүстігін ала, теңіз маңына орналасқан Сагунт қаласымен байланысты оқиғалар болды. Сагунт Риммен одақ шарт жасады. Б. э. дейінгі 219 жылы Карфаген Ибериясының жаңа бас командашысы Ганнибал Саунтте қоршап, басып алады да тонайды, ал тұрғындарын құлдыққа сатады. Сагунтты талқандай Римге қозғау салу еді. Рим сенаты Рим халқының одақтастарына зорлық жасағаны үшін Ганнибалды беруді талап етіп Карфагенге елшілік жібереді.
Бас тартқан жағдайда Рим Карфагенге соғыс қаупін төндірмек еді. Ганнибал б. э. дейінгі 218 жылы ерте көктемде армиямен , және көптеген пілдермен Жаңа Қарфагеннен шығып Италияға беттейді. Ол Апеннин түбегінде күтпеген жерден қарфаген әскерлерінің пайда болуымен Рим конфедерацияеын ыдыратуды Ііздеді. Солтүстік Италияның галлдары оған көмек көрсетуге уәде берді.
Ганибал Родан (қазіргі Рона) өзеніне таяп келгенде Римге одақтас Массилияға (қазіргі Марсель) рим қолбасшысы Сциион келеді. Карфагендер ұрысты жалғастыруға ұйғарды. Олар өзен ағысынан жоғары қарай көтерілді де, өздеріне бөгет жасауға ұмтылған галлдарды талқандап, басты күштерін Роданның сол жақ жағасына өткізіп әкетеді. Рим консулы дұшпанның ізіне түсуден бас тартады. Ол эскадраның бір бөлігін Иберияға жіберді, мұнда жеткілікті көп әскерге Ганнибалдың туысы Гасдрубал басшы етіп, өзі Италияға беттейді. Ганнибал Родан арқылы кешіп өткен соң шығысқа қарай бұрылып Альпі арқылы өзінің атақты 33 күндік асуын бастайды. Полибий, Карфаген армиясына жаумен де, қолайсыз жер жайларымен де бір мезетте күресуге тура келді, деп жазды. Әскерлер таулықтардың күтпеген жерден шабуыл жасауына ұшырай отырып, тар тік соқпақ жолдармен жүріп отырды
Дхалиядағы алғашқы ұрыстарда карфагендер рим консулдар армияларын жеңіп шығады. Бұардың ең маңыздылары Солтүстік Италиядағы Требия өзені (Падус құйылысы) жанындағы ұрыс болды, мұнда Сципион мен Семпроний жеңіліске ұшырады.
Б. э. дейінгі 217 жылы консулға плебстің талап етуі бойынша батыл қимылдарды жақтаушы, халықтың сүйіктісі Гай Фламииий сайланады. Рим әскерлері солтүстіктен оңтүстікке қарай Ганнибалдың жолын торып Этруриядағы Арреций қаласы түбіне бекінеді. Алайда Ганнибал әскерлерімен римдіктер-алынбас позицияларын айналып өте бастайды. Оның әскерлері төрт күн бойы Арнус өзенінің тасуынан пайда болған суға бешесінен батып, өлген жануарлардың өлігі үстіне дем ала отырып, өтуге болмайтын батпақтармен жүріп отырады. Ганнибал көзінен айырылады. Ол мініп келе жатқан піл де өлнді. Б.э. дейінгі 216 жылы Ганнибал Римге соқпастан Апулия өтеді. Ол Карфагенмен байланыс жасап, Италияның оңтүстігі халқының қолдауын алуға үміттенеді. Италияның оңтүстігінде Апулияда, Канны жерінің маңында, Ауфид өзенінің жағасын б. э. дейінгі 216 жылы жазда ежелгі дүние тарихындағы ең маңызды ұрыстардың бірі болады. Рим әскерлерінде 80 мың жаяу 6 мың атты әскер бар еді. Карфагендерде галл отрядтарымен бірге 40 мың жаяу әскерден сәл ғана асатын, бірақ оның есесіне 14 мың салт атты өте тамаша әскері болды. Ганнибал дөңес жағын дұшпанға қаратып, өзінің әскерін жарты ай түрінде шеңбеі сапқа тұрғызады. Оның ортасында сенімсіздеу — иберлер мен галл отрядтары, флангілерінде іріктелген карфаген әскерлер жаяу және атты әскер тұрады. Ганнибал әскерінің майдан линиясы, ортасында римдіктер қалып қойған, жарты ай түрінд иілген болып шықты. Римдіктердің Канны түбінде жеңілуі Римнен самниттердің, лукандардың, бруттилердің аулақтануын тудырды. Солтүстікте Галлдардың көтерілісі етек алды. Ганнибал жағына бай Капуя, Сиракузы шығып кетті. Македония патшасы V Филипп те онымен одақ жасады. Ганнибалға карфагендер де көмектесті: Жиырма бес мың адамнан тұратын әскер Сицилияға келіп түсті.
Дегенмен, Ганнибалдың жағдайы өте ауыр еді. Үлкен территорияда ұсақ соғыс жүргізу, коммуникациялардың ұзын-сонарлылығы, әскерлерді, қажетті адам резервтерін көне материалдық қаражаттарды жедел толықтырып отыруды талап етті. Римдіктер Канны түбіндегі ұрыста көп шығынға ұшырағаннан кейін 17 жастан бастап барлық еркектерді түгелдей әскерге жинауды жариялады. Рим сенаты ақырғы шараға бел байлады: иелерінен құлдарды сатып алып, оларды армияға алды. Бір жауда болса да өлтіргендеріне еркіндік беруге уәде етілді. Римдіктер Фабий Максимнің тактикасын қолдана отырып, дұшпанның күштерін ұсақ қақтығыстармен қалжыратып, ірі шайқастардан қашқалақтады.Соғыстың барысы Рим пайдасына бетбұрыс болды. Рим легиондары Сирекузаны қоршаулады. Сицилияның ірі қаласының қорғанысына данышпан математик, әрі инженер Архимед бас шылық етті. Ол жасаған машиналар қоршаушыларға орасан зор снарядтар мен жебелерді лақтырып, корабльдердің тұмсығына қарпып, оларды тік тұрғызып, төңкеріп тастады. Қажытқан қоршаудан кейін б. э. дейінгі 211 жылы римдіктер Сиракузыны басып алады да, қаланы тонайды. Архимед өлтіріледі.


title: Рим империясының құлау тарихы - Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының...

text:
Рим империясының құлау тарихы. Рим өкімет орындары агонистиктермен күресте дәрменсіз болды, фискаль чиновниктері салықтарды да жинап ала алмады. Африкадағы халық қозғалыстарының діни идеалогиясы халық бұқарасын қоғамды қайта құрумен байланысты міндеттерді шешуден аулаққа алып кетіп, әлеуметтік наразылыққа төтенше бүлдіргіш күш береді.
Галлиядағы багаудтар қозғалысы басқа сипатта болды. Бұл ІІІ ғасырда басталды да, V ғасырға дейін созылды. Бұл кезде тіпті үлкен жолдарға қауіп-қатер төнді. Багаутардың қаруланған отрядтары рим магистраттарын қуып шығады және онша романданбаған аймақтарда қауымдық ұйымды қалпына келтіріп, өзін-өзі басқару органдарын құрады. Қозғалыстың негізгі күші еркін шаруалар болады, бұған құлдар мен колондар жаппай келіп қосылады. Қауымдық тәртіптерді қайта тудыру жолындағы рим езгісіне қарсы бағытталған қозғалыс сепаратизмдік сипатқаие болады. Көтеріліс Испаниядағы ежелгі иберий қауымдарының қалдықтары сақталған ауданға ауысады.
ІV ғасырдың 60-жылдарында Рим империясының шығыс аймақтарында да тап күресі күшейе түседі. 365 жылы Константинопльде жергілікті Киликий шонжарларының өкілі Прокопий өкіметті тартып алады. Бұл оқиға қала плебінің едәуір бөлігі алтын приискілерінде жұмыс істейтін колондар қатысқан Балкан және Кіші Азия провинцияларындағы кең әлеуметтік қозғалысқа сылтау болып табылды. Қозғалыс өте қаталдыпен басылып тасталды.
ІV ғасырдың екінші жартысында Римде, Константинопльде, Антиохияда, Александрияда және империяның басқа да ірі қалаларында төменгі қала адамдарының толқулары жиі болып тұрды. Қала магистраттарының көбі өз істері жолында от жалында құртылған мүлкі мен өмірін салады. Рим өкімет орындары үшін азық-түлік жетімсіздігінен туған бой көрсетулер зор қауіп тудырды. Қала ұсақ меншігінің қысқаруы және егінші-куриалдардың жұтауы жергілікті рынокқа өнімдердің келіп түсуін азайтты, ал ірі жер иелері, қала шонжарлары мен саудагерлері бағаны шексіз арттыра береді.
Кейініректегі Рим империясындағы тап күресінің ерекшелігі егінші халықтың түрлі категорияларының жақындасуымен шарттасып келетін еркіндер мен құлдардың ынтымақтастығы болып табылды, мұнда қозғаушы күш еркін кіріптарланған қауымдастықтар мен колондар болды. ІV-V ғасырлардағы халық қозғалыстары империя езілген бұқараларының варварларымен одағын және Рим мемлекетінен бөлінуге ұмтылуын көрсетеді. Бұдан басқа, Рим империясының соғыс күштерін елеңдете отырып, олар мұны варварлардың жаулап алуын жеңілдете түсті.
ІV ғасырдың екінші жартысындағы саяси дағдарыс және варварлардың басып енуі. ІV ғасырдың 40-жылдарынан бастап империя ауыр саяси дағдарыс дәуіріне қайтадан аяқ басады. Император тағы өкімет билігі үшін кескілескен күрестің объектісіне айналады. Қосалқы әміршіні тағайындау да әскерлер шешіміне тәуелді етіліп қойылды. Императорлар өзіне сенімсіз болды, бәсекелестер мен узупаторлардан қорықты. Кейбіреулері үрейі ұшып билік жүргізуінің бас кезінде-ақ барлық туысқандарын қырып тастады. Император өкіметінің нашарлауы жөнінде провинциядағы сепартизмдік пиғылдардың өсуі кепіл еді. Император тағына үміткерлер Галлияда, Британияда, Иллирияда жиі шығып тұрды.
Басқарудың бюрократтық жүйесінің бар кемшіліктері ашылып қалды. Сарай маңындағы жауыздықтар жоғары қызмет адамдарының мемлекет мүдделеріне қарсы әрекет жасауына әкеп соқты. әскери бастықтар жеке өз басының даңқына ұмтылып, варварлармен соғысты дербес жүргізуге асығып, ауыр жеңілістерге ұшырап отырды.
Жоғары чиновниктер канцелярияларында қазына ұрлаушылық, парақорлық және билікті асыра пайдаланушылық өркен жасайды. Казначейлер жауынгерлерге жалақы төлеуге арналған орасан көп соманы иемденіп кетті, әрі армия үшін азық-түлік сұрап провинцияларды күйзелтті. Армия көбіне басып алған олжаларымен ризашылық етіп рим провинцияларының жергілікті халқын тонаудан да тайынбайды. Рим армиясында әскери тәртіп құлдырады. Құл иеленушілік моральдың дағдарысы Рим әскерінің адамгершілік бейнесіне әсер етті: «Әркім басқалар туралы ұмытып, өзі туралы ойлады. Балағат ұран орнына жауынгер варвар әндерін салып, жауынгерлер өздерінің қылышынан гөрі анағұрлым ауырырақ кубоктарды іздестірді, саз ыдыстардын ішуді ұят көріп, тек мәрмәр сарайларда ғана тұрғысы келді.».
Кейініректегі Рим империясындағы ішкі қайшылықтардың өсе түсуі, оның сыртқы қауіпті тойтару қабілетін нашарлатты. Парсылар шығыс провинцияларын кедергісіз дерлік тонады. Рейн сыртынан франктер мен алемандар, Дунайдан квадтар мен сарматтар, солтүстік Африкадан маврлар тайпасы шабуыл жасады. ІV ғасырдың екінші жартысында варвар тайпалары әскери белсенділігінің күшейе түсуі алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауының интенсивті процессі арқылы түсіндіріледі. Соғыс олжалары ретінде байлықтарды қолға түсіру варвар қоғамының аса маңызды функцияларының біріне айналды, ал тайпа одақтары мен бүтін халық топтарының құралуы олардың саяси консолидациясына жол ашты. Варварлардың басып ену қаупі Рим императорларын үнемі үркітіп, шиеленіс үстінде ұстады.
ІV ғасырдың аяғында бүкіл варвар дүниесі қозғалысқа келді. Империяның ең қауіпті жаулары готтар болды. Азия сахарасының түкпірінен келген гунидардың қысымымен б.э. ІІІ ғасырында Скандинавиядан Солтүстік Қара теңіз маңына қоныс аударған гот герман тайпалары Батысқа лап қойды. Остготтар делінетін гот тайпаларының бір бөлігін гунндар бағындырып алды, басқалары – вестготтар рим императоры Валентаның рұқсаты бойынша Мезия мен Фракияны алады. Бұл әдеттегі әскери жорық емес, бүкіл халықтың қоныс аударуы еді. Готтар күндіз-түні бүтін тобырларымен корабльдермен қайықтарға, ағаштан қашалған діндерге мініп Дунайды кешіп өтті. Корабльдер халыққа лық толып, су жағадан асып, көп халық суға кетті.
Вестготтардың негізгі көпшілігін корольдар сайлайтын атақты рулар, еркіндер, сот және діни функциялары бар әскери бастықтар құрайтын. Олардың дружиналарын римдіктер жалдамалы әскери күш ретінде пайдаланады.
Рим үкіметі вестготтардың жайланып қоныстануына, өздері алым төлеп, қосалқы отрядтарды беріп отыру шартымен мемлекеттік жерлерге варварлардың әдеттегідей қоныстануы ретінде алып қарады. Рим әкімшілігі салықты екілене жинай отырып, араларында аштық басталған варварларға уәде етілген азық-түлікті бермеді. өзінің жағдайын пайдалана отырып, рим әскери бастықтары азық-түліктерді ең жоғарғы нарықпен сатты, готтарға бағалы жихаздарға, құлдарға, тіпті балаларға айырбастады. Гот тарихшысы иордан, кез келген құлды бір кесек нанға немесе 10 фунт сиыр етіне сата берді, содан соң бір жұтым сұрқия шарапқа, бір кесек нанға готтар өзін құлдыққа сатуға мәжбүр болды. Готтардың ашу-ызасы Фритигерн мен Алавива бастаған көтеріліске ұласты. Көтеріліс жасаған готтарға құлдыққа сатылған өздерінің тайпаластары, жергілікті колондар, кен орны жұмысшылары бірден келіп қосылды. Олар бейтаныс жерлерде бастаушылар болды. Жасырын астық қоймаларын көрсетті жергілікті байлар мен олардың құпияларын ашып берді.
Ауыспалы табысты болған бірқатар шайқастардан кейін рим армиясының үздік бөлімімен император Валент көтеріліс жасаушыларға қарсы шығады. 378 жылы Адрианопль жанында ұрыс болады, мұнда рим әскерлері талқандалады, жауынгерлердің негізгі кадрлары, көптеген әскери бастықтар, 35 трибун және император Валенттің өзі қаза табады. Фритигерн варвар тайпаларынан үлкен бірлестіктер құрап алады және көшпелі тайпалар гунндар мен аландарды одаққа тартады. Оның армиясы бүкіл Балкан түбегін алады, Константинопльге тақап келеді. Осы уақытқа қарай герман тайпасы алемандар Галлияға басып кіреді. Император әскери бастық деп жариялаған Феодосий зор стратегиялық маңызы бар және Италияға кіру кілті болып табылатын Иллирияға мекендеуге, кеңшілік жасап готтармен бітіске келуге мәжбүр болады. Ал готтар рим армиясына әскери отрядтар беруге міндетті.


§ 152. Рим мен Карфагеннің өзара қарым-қатынасы; - Жалдамалылар соғысы.
1-ші және 2-ші Пуни соғыстары арасындағы 23 жыл ішінде Рим мен Карфаген арасындағы өзара қарым-қатынастарды дұрыс түсіну үшін қажет: 1-де жалпы алғанда, барлығын ескеру қажет. II бөлімінде көрсетілген. §§ 119-120-123-129-130 және 140-151, - және 2-ші тармақта 1-ші соғыстан кейінгі, 2-ші соғысқа дейінгі және оны тудырған жағдайлар мен оқиғаларды ескеріңіз.
Рим мен Карфаген арасындағы саяси бәсекелестік - екі көршілес және ең күшті, бірақ бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленетін ежелгі республикалар - олардың арасындағы бірінші соғыс кезінде-ақ бірте-бірте күшейе түскен өзара жаулыққа, өшпенділік пен өшпенділікке айналды. , әсіресе Карфагеннен - және жақсы себеппен. Рим өзінің кәдімгі саясатын ұстанып (II бөлім ХХ тарау § 129) – жеңілген күшті жауды ең соңғы шекке дейін әлсірету үшін еш аяусыз әрекет етіп, Карфагенге қарсы қатал және қатыгездікпен ғана емес, сонымен бірге айқын әділетсіздікпен де әрекет етті және әрекетін жалғастырды, өз мақсаттарына жету үшін қолайлы және рұқсат етілген барлық құралдар. Мұның бірінші мысалын ол Карфагенге жазған рецептінде 241 жылы өте қиын және қорлайтын бейбітшілік жағдайларын көрсетті, ал екіншісі - көп ұзамай.
Бейбітшілік аяқталғаннан кейін Гамилькар Сицилиядағы Карфаген армиясының қолбасшылығынан шығып, қолбасшы Хистонға осы армияда болған жалдамалыларды жұмыстан шығаруды тапсырды. Олардан кейінгі жалақы өте қомақты соманы құрайтындықтан және Карфагеннің қаржысы өте таусылғандықтан, Хистон үкіметте оларды қанағаттандыру үшін қаражат табуға уақыт пен мүмкіндік болуы үшін Африкаға жалдамалы әскерлер жібере бастады. сонымен қатар бөліктерде.
Бірақ ашкөз жалдамалылар Карфаген үкіметінің күткендері мен есептерінен әлдеқайда асып түсетін мұндай талаптарды қойды, атап айтқанда, олар өздеріне ғана емес, сонымен бірге Сицилияда өлтірілген жолдастарына да төленетін жалақыны және олардың барлық жылқылары үшін сыйақы төлеуді талап етті. сол жерде қайтыс болды, ал бас тартқан жағдайда бай, коммерциялық Карфаген қаласын алып, тонаймын деп қорқытты. Бұдан шошынған үкімет олардың талаптарымен келіскен кезде, Кампаниан Спендиус пен африкалық мафостардың үкімет тек алдау үшін ғана жоспар құрып отыр деген арам ойларына құлақ асып, көтеріліс жасап, қаланы тонау арқылы өздерін қанағаттандыруды ұйғарды. Карфаген. Бұл қорқынышты қауіпте үкімет тек 10 тоннаға жуық ұлттық карфагендік және африкалық әскерлерге қарсы тұра алды, бірақ олардың үстінен қолбасшылық кейбір ең асыл Карфаген отбасыларының қызғаныштары мен интригаларының арқасында Гамилькарға емес, Ганнонға сеніп тапсырылды. Ал Ганнонның епсіз және сәтсіз әрекет еткені сонша, көтерілісшілер көп ұзамай Карфаген қаласын қоршауға алды және оларға карфагендіктерге бағынатын африкалықтар (ливио-финикиялықтар) қосылып үлгерді. Содан кейін ғана қауіп ең жоғары деңгейге жеткенде, Карфаген әскерін басқару Гамилькарға тапсырылды. Көтерілісшілердің біртұтас жасағын біліп, екіге бөліп, аяусыз талқандап, талқандауға кірісуімен ол өзінің бар шеберлігін бірден танытты. Бақытымызға орай, оған Сиракуз патшасы Герон көмектесті, дұрыс түсінді; Полибийдің пікірінше, бұл Сиракуза Рим мен Карфаген арасында тепе-теңдік болғанша ғана өз тәуелсіздігін сақтайды. 237 жылы Гамилькар Мафос соңғы пана және құтқару іздеген Тунисті басып алып, Карфаген үшін қауіпті соғысты толығымен аяқтады және осылайша өз Отанын құтқарушының даңқын, отандастарының алғысына ие болды және айтарлықтай дәрежеде. өзінің және отбасының және оның жақтастарының мемлекет істеріне ықпалын арттырды ...
Осы уақытта Рим Карфагеннің шектеулі және қауіпті ішкі жағдайын лайықсыз пайдаланды. Сардиния аралында болған Оның жалдамалы, сондай-ақ көтеріліс және - Карфагендіктер болды кезде. оларды тыныштандыру шараларын қолдану - оларды қорғау мен қорғауға алу туралы өтінішпен Римге жүгінді. Ал Рим бұған келісуден ұялмады, 264 жылы мамертиндік қарақшыларды өз қорғауына қабылдауға ұялмады! Ол Карфагеннің қарулануын - бейбітшілікті бұзу деп жариялады, Сардинияны мәңгілікке иемденді, ал шаршаған Карфаген ол үшін жаңа, мүмкін емес соғысты қабылдамау үшін Римге тағы 1200 талант төлеуге келісуге мәжбүр болды! Содан кейін Карфагеннің Римге қарсы дұшпандығы бүкіл Карфаген халқына, әсіресе Гамилькарға, оның отбасына және оның жақтастарына ортақ, бітіспес өшпенділік пен одан кек алуға ашқарақтыққа айналды. Бұл сезімдер соншалық, мемлекеттік саясаттың барлық негізгі ережелері оларға сыйға тартылды, бұл ұзақ уақыт бойы Гамилькар Барки мен оның отбасының саясатының көрінісі болды. Ханнон мен оның отбасы мен жақтастарының қарсыластары осы сезімдерді бөлісе отырып, Риммен бейбітшілікті сақтауға тырысты. Дегенмен, Гамилькар Риммен жаңа соғысты қалай тілесе де, өзінің жоғары мемлекеттілігінде, оны Карфагенге оған қажетті күштерді, құралдар мен әдістерді жеткізгенде ғана жасағысы келді. Осы мақсатта ол Карфаген үкіметіне тамаша жоспар құрып, оны ұсынды - Испанияны жаулап алу арқылы Сицилия, Сардиния, Корсика және басқа да аралдардан айырылғаны үшін Карфагенді марапаттау.


§ 153. Гамилькардың жоспары; - Карфагендіктердің Испанияны жаулап алуы
Испанияны жаулап алу бір уақытта қиын болған сияқты көптеген күмәнсіз, айқын артықшылықтарды көрсетті. Оның пайдасы Испанияға табиғаттың барлық табиғи ресурстары жомарттықпен берілгендігі болды: көптеген үлкен және кеме жүзетін өзендер, флот құруға пайдалы кең және тамаша ормандар және таулардағы таусылмайтын пайдалы қазбалар, әсіресе олардың көптігімен әйгілі күміс кеніштері; онда өте жауынгер, ержүрек тайпалар мекендеген. Испанияның табиғи байлығы Карфагенді мол құралдармен және әдістермен қамтамасыз ете алады, ал оның халқы әскерлерінде тамаша әскерлер болды. Бірақ; екінші жағынан, жер бедері де – өзендер, ормандар мен таулар да, Испания халқы да оларды еңсеру, бұл елді жаулап алу және оған берік орнықтыру үшін қиыншылықтар туғызды, бұл Карфагенде ешкімнің бұл бастама туралы ойлауға батылы жетпеді. Гамилькар мұны бірінші болып ойлап тапты, өзін оны орындауға қабілетті екенін дұрыс түсінді және - жасырын түрде, сахна артында, тек өзі үшін - Карфагенді жоғалтқаны үшін марапаттау үшін ғана емес, сонымен бірге одан да алыс және тереңірек мақсат - Испанияны жаулап алу және берік онда өзін орнықтыру, одан Римге қарсы құрғақ жолда, Италияның өзінде, өз билігінің орталығында соғыс жүргізу үшін тамаша негіз қалыптастыру және сонымен бірге Испанияда керемет, шайқаста шыңдалған соғысты қалыптастыру және оған толығымен адал, Гамилькар, негізгі күші жауынгер және батыл испандықтар мен көрші галлдарды жек көретін қорқынышты римдіктер болатын армия. Мұндай жоспарға Гамилькардың өзі қаншалықты лайықты болса керек, Гамилькарға лайық жоспар. Және бұл жоспардың бірінші, негізгі артықшылықтары соншалықты айқын болды, ал Гамилькардың ықпалы және оған үкімет пен халықтың сенімі соншалықты күшті, Ханнон мен оның отбасы мен партиясының барлық қарсылығына қарамастан, үкімет бұл жоспарды орындай алмады. бірақ Гамилькардың ұсынысымен келісіп, оны орындауды тапсырды, егер сәтті болса, ол Сицилияны, Сардинияны, Корсиканы және барлық басқа аралдарды сақтап қалғаннан гөрі Карфагенге әлдеқайда көп пайда әкелетініне сенімді болды. Ал римдіктерге деген бітіспес өшпенділікке толы Карфаген халқы өз тарапынан үкіметтің келісімін толық мақұлдаумен қолдады.
Гамилькардың керемет жоспарын ол (бірақ оның қайтыс болғанына байланысты толық емес) басынан бастап өте керемет түрде жүзеге асырды. Карфагеннің Испанияға әскерді тасымалдауға жеткілікті флоты болмағандықтан, сонымен қатар, Римнің назары мен қарсылығын тудырмау үшін өте сақтық шаралары мұны болдырмауды талап етті, Гамилькар өз әскерін Карфаген шекарасынан құрғақ жолмен басқаруға шешім қабылдады. Африка далалары арқылы Геркулес бағандарына (Қазіргі Гибралтар бұғазы) және оны көлік кемелерімен Испаниядағы Гадес қаласына (қазіргі Кадикс) кесіп өтіңіз. Осы қиын жорықты орындау үшін оған адалдық, берілгендік және мойынсұнушылықты қамтамасыз етіп, Гамилькар, Карфаген әскері ішінара ақшамен, ішінара олжамен 236 жылы Африка арқылы жорықты және Гадеске паромды сәтті аяқтады. Осы жерден бастап, ол Испанияда 9 жыл (236-227) соғысты соншалықты шеберлікпен және табыспен жүргізді, сондай-ақ ішінара жұмсақ қарым-қатынас пен дана келіссөздермен, көп жағдайда қарудың күшімен ол қалай білді және маңызды жерді бағындыра алды. оңтүстік Испанияның бөлігі және қазірдің өзінде берік негізге ондағы Карфаген билігін орнату. 227 жылы Аппианның айтуы бойынша ол испандықтармен шайқаста құлады, ал Диодордың айтуы бойынша ол өзенге батып кетті, оның әскері оған және оның отбасына адал болғаны сонша, ол өзінің күйеу баласы Газдрубалды оның басшысы етіп жариялады. ал Карфаген үкіметі бұл сайлауды мақұлдамай тұра алмады. Газдрубал Гамилькар бастаған ісін шебер және сәтті жалғастырды және қарудың күшімен емес, момын және шебер келіссөздер арқылы әрекет ете отырып, Диодордың пікірінше, испан тайпаларын өзіне соншалықты тарта алды, олар оны өз еркімен стратегиялық маман ретінде таңдады. автократ немесе көшбасшы-король. Сол тарихшының айтуынша, Газдрубалдың Испаниядағы күштері қазірдің өзінде 60 тоннаға дейін жеткен. жаяу әскер, 8 тонна. атты әскер және 200 піл. Ол Испаниядағы Карфагеннің иелігін айтарлықтай арттырды және оның шығыс жағалауында ол Жаңа Карфаген (қазіргі Мурсиядағы Картахена) деп атаған негізгі қаланың негізін қалады. Сол жағалауда көптеген, сауда және бай, грек қоныстары болды, олар испандықтармен саудадан үлкен пайда көрді. Бұл елді мекендердің ең маңыздысы және ең күштісі Сагунт қаласы немесе Грециядағы Закинтос аралының өзеннің оң жағындағы қонысы болды. төменгі Ибер (қазіргі Эбро), оның аузынан алыс емес. Испанияда Карфагендіктердің орнығуымен ондағы грек қоныстары испандармен сауда жасаудан бұрынғы көптеген игіліктерінен айырылып қана қоймай, тіпті олардың тәуелсіздігі үшін қорқа бастады, сондықтан қорғау мен қорғау үшін Римге жүгінді. Соңғысы ұзақ уақыт бойы Карфагендіктердің Испаниядағы жетістіктерін қызғанышпен және қызғанышпен бақылап, бұл мүмкіндікті қуана пайдаланып, ақырында оларға кедергі келтіріп, Сагунтты өз қорғауына алды және Газдрубалдан Р. Ибер Испаниядағы Карфагендік иеліктердің шегі болып белгіленді. Газдрубал бұл елдегі Карфагеннің үстемдігін әлі мойындамай, Риммен соғысуға жеткілікті күшті, онымен шарт жасасуға мәжбүр болды, оған сәйкес ол Римнің қамқорлығындағы Сагунтты мойындады және р. Иберус - Карфаген иеліктерінің шекарасы, ал карфагендіктердің біріншісіне қарсы кез келген дұшпандық әрекеті және олардың әскерлерінің соңғысы арқылы өтуі Рим мен Карфаген арасындағы бейбітшілікті бұзуға сәйкес келуі керек еді - әлі де болса жаңа және зорлық-зомбылықпен араласу. соңғысының істерінде бұрынғы! Көп ұзамай, 221 жылы Газдрубалды жеке кек алу үшін испандық өлтірді; және Испаниядағы бүкіл Карфаген армиясы бірден және бірауыздан Гамилькардың ұлы Ганнибалды оның орнына командир етіп сайлады, ол кезде ол небәрі 24 жаста болса да, Карфаген үкіметі Ганнон мен оның партиясының қарсылығына қарамастан, армияны таңдауды мақұлдады. .


title: § 154. Ганнибал 221 жылға дейін - Пуни соғыстары. Себептер және екінші Пуни соғысының басталуы Екі Пуни соғысының...

text:
§ 154. Ганнибал 221 жылға дейін.
Гамилькар Барканың төрт ұлының бірі Ганнибал 245 жылы дүниеге келген (Оның туылуын басқалар 247 жылы, ал басқалары 246 жылы қате көрсеткен. Өзінің айтуынша, Сирияның Антиохымен сөйлескен және Полибий келтірген (III кітап). , Ch. III , жоғарыдан қараңыз), әкесі 236 жылы Испанияға кеткенде ол 9 жаста болды. Сондықтан ол 245 жылы дүниеге келген, ал 221 жылы 24 жаста және 2-ші Пуни соғысының жалғасында 218-ден 202-ге дейін – 27–43 жас.) және жастайынан ақыл-ойдың ерекше қабілеттері мен жан қасиеттерін ашты және ең тиянақты грек білімін алды. Оның тәрбиесін әкесінің өзі басқарды, оның асқан қабілетін сезініп, оны ессіз жақсы көрді. Ол өз тәрбиесінің негізінде оны шабыттандырған сол сезімдерді - Отанға деген ыстық махаббат пен Римге деген бітіспес дұшпандықты қойды. Мұны Ганнибалдың Сириядағы Антиохқа айтқан және Полибий келтірген (III кітап, III тарау): «Әкем Испанияға әскермен аттанғалы жатқанда, мен небәрі 9 жаста едім; Әкем Юпитерге құрбандық шалып жатқанда, мен құрбандық үстелінде болдым. Азықтардан және басқа да белгіленген рәсімдерден кейін; Гамилькар барлық діни қызметкерлерді алып тастап, маған жақындауға бұйрық берді және мені еркелетіп: мен оны әскерге ертіп барғым келеді ме? Мен оған жасыма тән сергектікпен жауап бердім, мен ештеңені қаламаймын деп қана қойған жоқ, сонымен қатар мұны істеуге рұқсат беруіңізді шын жүректен сұраймын. Содан кейін ол менің қолымнан ұстап, мені құрбандық үстеліне әкелді және мен ешқашан римдіктермен дос болмаймын деп құрбандықтарға ант беруді бұйырды ». Содан кейін ол оны өзімен бірге әскерге және Испанияға алып кетті, бірақ, әйтпесе, оны біраз уақыттан кейін білімін жалғастыру және білімді гректерден оқуын жалғастыру үшін Карфагенге жіберді, ал басқа деректерге сәйкес, Ганнибал қайтыс болғаннан кейін Карфагенге оралды. Гамилькар, 227 жылы. Бірақ біріншісі екіншісіне қарағанда ықтимал, біріншіден Испаниядағы Ганнибал өзінің тәрбиесі мен білімін дұрыс жалғастыра алмағандықтан, екіншіден, өздеріңіз білетіндей, Газдрубал Ганнибалдың қабілетін лайықты бағалағандықтан, оның қаншалықты көп екенін біле отырып. ол оған пайдалы болуы мүмкін және оның әскери тәжірибесі мен ерекшеленуіне үлес қосқысы келіп, оны 224 жылы (ол 21 жаста болған, сондықтан оның тәрбиесі мен білімі аяқталған болатын) Испанияға шақырды. Ганнонның партиясы Ганнибалдың кетуіне жол бермеуге тырысты; бірақ ең күшті партия Барцинская басым болды - және Ганнибал Испанияға келді. Газдрубал бірден оған барлық атты әскерді басқаруды тапсырды (мүмкін, басқа нәрселермен қатар, Ганнибалдың дене жаттығуларында асқан ептілігі мен шеберлігі, қару-жарақ пен атқа міну шеберлігі және тамаша шабандоз және шабандоз болғаны үшін). Мұнда біз Ганнибалға тәуелділіктен күдіктенуге болмайтын осындай куәгердің, атап айтқанда Тит Ливидің сөздерін келтіреміз. «Басынан бастап, - дейді ол, - Ганнибал өзіне қарап, бүкіл әскердің сүйіспеншілігіне ие болды. Оның келбетінен әкесіне, сүйікті қолбасшысына таң қалдыратын ұқсастықты тапқан қарт, ардақты жауынгерлер оған ерекше жанашырлықпен қарады. Бірақ көп ұзамай оның жеке қасиеттері баршаның жүрегін оған одан сайын байлады. Шынында да, ешкім өз мінезінде бағыну және бұйрық беру қабілетін соншалықты дәрежеде біріктірген емес, сондықтан оны кім көбірек жақсы көретінін анықтау қиын болар еді, командир ме, әлде әскер ме? Ерекше табандылық пен батылдықты қажет ететін кез келген кәсіпорынды жүзеге асыру қажет болған сайын, оны басқалардан бұрын Газдрубал таңдады. Ал әскерлер болса, ол оларды басқарған кезде ешкімге сенім артпаған. Қауіп төніп тұрғанда қорықпау жағынан да, қауіп төніп тұрғанда ақыл-ойдың болуымен де ешкім одан асып түспеді. Оның тән күші мен рухының беріктігін ешбір еңбек жеңе алмады. Суыққа да, ыстыққа да бірдей шыдады. Ерекше байсалды және тамақ пен сусыннан тартынатын ол ең қатаң қажеттілік үшін сонша жеп-ішетін. Ол күндіз-түні ажыратпай жұмыс істеп, демалды, тек бос уақытын ұйқыға арнады, ұйықтауға не тыныштық, не тыныш төсек іздемейді. Көбінесе әскерлер оның жалаңаш жерде, қарапайым жауынгердің плащында, қарауылдар мен қарауылдардың арасында ұйықтап жатқанын көрді. Ол өзінің қатарластарынан киімнің сән-салтанатымен емес, қару-жарақ пен аттың мейірімділігімен ерекшеленді, сонымен бірге әскердегі ең жақсы жаяу және ең жақсы атты жауынгер болды. Ақырында, ол әрқашан шайқасқа бірінші болып, одан соңғы оралды.» Адам үшін ең қасиетті нәрсенің бәрі, құдайдан қорқу, анттың қасиеттілігін құрметтеу, әрбір діни сезім! Рим тарихшысының римдіктердің Ганнибалға деген терең өшпенділігінен туындайтын болжамды Ганнибал жамандықтары дәл сондай жалған және әділетсіз болса, керісінше, оның жан дүниесінің жоғары қасиеттері мен әскери ізгілігі ақиқат және күмәнсіз, тіпті оның қатыгездігі. Дұшпандар оны жоққа шығара алмады. Ганнибал туралы жиі айтуға мүмкіндігі болған Полибий де, Плутарх та оған Тит Ливи айтқан жамандықтардың ешқайсысын жатқызбайды, иә және соңғысының оқиғаларды баяндауының өзі шындықты жоққа шығарады. және тіпті осы жамандықтардың мүмкіндігі, б Udet төменде өз орнында дәлелденген. ). «Ганнибал Испанияда Газдрубалдың қолбасшылығында үш жыл (224-221) қызмет етті, осы уақыт ішінде ол армиядағы ең шебер әскери қызметкерлерінің үлгісінен кейін өзін мұқият тәрбиелеуге тырысты және ұлы қолбасшы болатын барлық нәрсені жеке тәжірибе жүзінде жасады».


§ 155. Ганнибал 221 жылдан бастап; - оның жоспары.
Ганнибал Испаниядағы Карфаген армиясының бас қолбасшысы болып жарияланып, бекітілген бойда ол бірден Испанияны жаулап алуды аяқтауға, бірақ жасырын, жасырын түрде өзіне мұраға қалған жоспарды орындауға дереу шешім қабылдады. Гамилькар мен Газдрубал, олар мезгілсіз қайтыс болғаннан кейін, орындауға үлгермеді, атап айтқанда - Испанияда берік орнығып, оған сүйеніп, әскермен өзеннен өтеді. Иберт, Пиреней, р. Родан (қазіргі Рона) және Альпі таулары, Трансальпі мен Цизалпий Галлия жерлері арқылы Италияға шабуыл жасап, оның билігі мен билігінің дәл ортасында Римге шабуыл жасаңыз! Әрқашан өзінің орасан зорлығымен, ұлылығымен, данышпандығымен, сонымен бірге қиындығымен және батылдығымен барлығын таң қалдырған жоспар! Бұл жоспарды бастапқыда Гамилькар жасаған және одан Газдрубал да, Ганнибал да мұра еткен, бірақ соңғысы ғана жүзеге асырған, яғни тарих пен ежелгі тарихшылардан, әсіресе Полибийден дәлелдер бар. Соңғысы Ганнибалдың (яғни, 2-пуник) жауынгерлерінің шынайы себептерін талдай отырып (ІІІ кітаптың II және III тараулары), алдымен Ганнибалдың кейбір тарихшыларының соғыстың бірінші себебі Анпибалдың Сагунтты қоршауы болды деген пікірін жоққа шығарады және екіншісі - оның әскерден өзеннен өтуі. Ибер, Газдрубалдың Риммен келісіміне қайшы. Полибий дұрыс айтады, оның пікірінше, екеуі де тек соғыстың басы болды, бірақ оған мүлде себеп болған жоқ. Сол сияқты ол римдік тарихшы Фабиустың соғысқа Газдрубалдың сараңдығы мен шексіз амбициясы, Сагунтқа тигізген қорлығы, Газдрубалдың, содан кейін Ганнибалдың монархия құру туралы жасырын ниеті болды деген пікірін жоққа шығарады. Африкадағы және Испаниядағы карфагендік иеліктер (!) Олардың пайдасына, Карфаген үкіметі мен халқының тілегі мен ниетіне қайшы, Сагунтаның жойылуын немесе Римге қарсы жүргізілген соғысты ешкім мақұлдамайды. Ганнибал жазған! Римнің Карфаген мен Ганнибалға деген өшпенділігінің қайнар көзі болған Фабийдің мұндай пікірінің қисынсыздығын дұрыс және шынайы түрде жоққа шығара отырып, Полибий өз тарапынан соғыстың үш себебі бар деп есептейді: біріншісі Гамилькардың Римді және оның соңғысынан кек алуға берік ниеті, екіншісі – жаңа, Римнің Карфагенге қарсы әділетсіз және лайықсыз әрекеті, т.б. Сардинияны басып алу және Карфагенді тағы 1200 талант төлеуге мәжбүрлеу, 237 жылы, соңында үшінші - Гамилькардың Испанияны жаулап алуы (Газдрубал жалғастырды және Ганнибал аяқтады). Бұған Полибий Гамилькар 10 жылда (дұрыс, 9 жылда – б.з.б. 227-218 ж.) қайтыс болғанымен қосады. ) соғысқа дейін, алайда, оның басты кінәлі екенін дәлелдеу оңай және дәлел ретінде ол Ганнибалдың Сириядағы Антиохқа жоғарыда айтылған сөздерін келтіреді (§ 154). «Мойындамау мүмкін емес, - деп қосады Полибий, - бұл Гамилькардың Римге деген жеккөрінішінің және оның римдіктерге қарсы жасаған барлық жоспарларының дәлелі - дәл, шын мәнінде және қарсылыққа жатпайды. Бірақ оған деген бұл өшпенділік оның кейінірек «(яғни, қайтыс болғаннан кейін) істеген істерінен көбірек білінеді, өйткені ол римдіктерге қарсы екі жау қойды: күйеу баласы Газдрубал мен оның ұлы Ганнибал. Оның үстіне, ол римдіктерге деген өшпенділігін бар күшімен көрсету үшін бұдан былай ештеңе істей алмады. Газдрубал өз жоспарын жүзеге асырмай тұрып қайтыс болды, бірақ Ганнибал кейінірек әкесі оған өсиет еткен римдіктерге қарсы дұшпандықты анық көрсетуге мүмкіндік тапты ».
Полибийдің пайымдауы даусыз дұрыс және күмән тудырмайды. Оның ықшам да ықшамды баяндауын Тит Ливидің егжей-тегжейлі, егжей-тегжейлі экспозициясымен салыстырып, бірін-бірі толықтыра отырып, мұқият және қатаң сын мен мұқият зерттеудің көмегімен қазіргі және жаңа заманның тарихи жазушылары бірауыздан қорытындыға келді. екінші Пуни соғысы үшін (оны римдіктер деп атаған) немесе Ганнибал өлтірген Ганнибалованы (Полибий және басқа гректер осылай атаған) Гамилькар құрастырған және ол қайтыс болғаннан кейін Газдрубалға тапсырылған. Қазіргі уақытта бұл күмән тудырмайтын және дәлелдеуді қажет етпейтін шындық.
Бұл жоспардың үлкендігі де, қиындығы да, батылдығы да сәтті болса, оның пайдасы мен артықшылығы сияқты айқын. Соғысты Италияның дәл ортасына әкелмес бұрын Испанияны жаулап алуды аяқтап, онда берік және сенімді түрде орнығып, одан Италияға құрғақ жолмен жорыққа барлық қажетті әскери дайындықтарды жасап, содан кейін орасан зор кедергілерді еңсеру қажет болды. табиғаттан - екі ең үлкен тау жоталары, Пиреней және әсіресе Альпі, ал тұрғындар тарапынан - Пиреней, Альпі және солтүстік Италия арасындағы жауынгер және батыл галлдар, сол кезде дұрыс деп саналған және болған кедергілер. шын мәнінде оның барлық керек-жарақтары бар армия үшін еңсерілмейтін - атты әскерлер, ауыр және ауыр жануарлар және әдетте пілдер кіретін Карфаген армиясы үшін - және одан да көп. Бірақ осы кедергілердің барлығын сәтті еңсергеннен кейін де, шабуылдаушы армия үшін аймақтың кең кеңістігі арқылы әрекет етудің негізгі себебі - Испания арқылы күшті және сенімді байланыс орнату қажет болды, өйткені Карфаген армиясы одан ғана ала алады. Италияда соғыс жүргізуге қажетті күштер, құралдар мен әдістер. Оларды Карфагеннен алуға үміт болмады, өйткені Италияда соғыс жүргізу үшін күштердің, құралдар мен әдістердің негізгі көзі қазірдің өзінде Африкада емес, Испанияда Карфаген иелігінде болуы керек еді, сондықтан; Карфаген 1-ші Пуни соғысында таусылып, флотының көп бөлігінен айырылды, ал теңіздегі үстемдік толығымен Римге тиесілі болды.
Осы себептердің барлығына байланысты Испаниядан Галлия арқылы Италияға соғыстарды әкелу сөзсіз және сөзсіз алдын ала, терең ойластыруды, дұрыс есептеуді, мұқият дайындықты және Испанияда күшті құрылыммен сенімді қамтамасыз етуді, онда армияның бір бөлігін қалдыруды және оған баратын жолдарды барлауды қажет етті. Галлия мен Италия, осы жолдардағы тұрғындардың қасиеттері мен жиектері мен орналасуы, содан кейін - ерекше нәрселермен орындалу: ерік-жігер, батылдық, беріктік, қуат, шешім және өнер, сондықтан оны тәж киетін болады. толық табыс. Бірақ бұл үшін, бұл соңғы жағдайда, ол Римге қарсы шабуыл соғысында орасан зор жеңілдіктер мен артықшылықтарды уәде етуі мүмкін; Италияның өзінде және оның күш-қуатының дәл ортасында, әрине, ол күтпеген және күтпеген жерден және жоғарыда айтылған моральдық күш пен жоғары өнердің қажетті жағдайында тұрыңыз. Ганнибалдың бұл үлкен, бірақ қиын тапсырмаға қаншалықты сәйкес келетіні және оны басынан аяғына дейін қалай орындағаны төменде сипатталады.
§ 156. Ганнибалдың Испаниядағы әрекеттері; - оның Сагунтаның қоршауы, басып алынуы және жойылуы. (221-219).
Ең алдымен, Ганнибал, айтылғандай, Испанияны жаулап алуды аяқтау және онда берік орнықтыру үшін аттанды. Ол мұны екі жорықта (221-220) көп күш жұмсаса да орындады. Ол ең алдымен өзен бойындағы олкад тайпасына қарсы шықты. Того (қазіргі Толедо қаласына жақын). Ол олардың Альфеяның басты қаласын (басқа Картея бойынша, қазіргі Оккана қаласына жақын жерде) қоршауға алғаны соншалық, оны көп ұзамай басып алды. Оларды қорқытып, Олкадтардың басқа қалалары оған өз еркімен бағынады. Олардан қомақты төлем алып (немесе, Полибий айтқандай, оларды тұрғындарға қайта сатады) және осылайша көп ақша жинап, ол әскермен қыста Жаңа Карфагенге оралды. Әскерлеріне жомарттық танытып, оларды ақшалай марапаттап, болашақта марапаттауды уәде етіп, оларды барлық қажетті заттармен қамтамасыз етуді мұқият ойластырған ол олардың өзіне деген сүйіспеншілігі мен адалдығын одан сайын арттырды. Келесі жылы (220) жазда өзен жағасында тұратын Ваккеян тайпасына қарсы шықты. Дуро (қазіргі Дуэро) және бірден Эрмантика немесе Салмантика (қазіргі Саламанка) және Арбокала (қазіргі Дуэро өзеніндегі Тордесилас) қалаларын алды, олардың соңғысы табанды қарсылық көрсетті. Арбоқалы қоршауында Салмантикадан қашқан тұрғындар қашып бара жатқан олкадтармен және соңғысының батысында өмір сүрген карпестіктермен немесе 100 тоннаға дейінгі санмен карпетандықтармен бірігіп кетті. Ганнибалға Арбокаладан р-ға бара жатқан кезде шабуыл жасады. Тагу. Бұл жағдайда Ганнибал өзін зерек, батыл және шешуші қолбасшы ретінде көрсетті. Ақылға қонымсыз және қауіпті деп тану – не жаудың ойында өзеннен өту. Тег, немесе бірінші болып шабуылдаудан асып түсетін жауды басып-жаншыды, ол жерде қалып, қорғанғысы келетін сыртқы түрін көрсетіп, күшті позицияны алды. Бірақ келесі түні ол өзеннен өтті. Тег және одан біршама қашықтықта тағы бір күшті позицияны алды. Жау мұны Ганнибалдың қорқынышының белгісі деп қабылдап, өзеннен бөліктерге өте бастады. Фордқа белгілеңіз. Бірақ Ганнибал дәл осы уақытта оған майданның негізгі күштерімен және өзеннен өтіп бара жатқан атты әскердің бір бөлігімен шабуыл жасады. Тег - тылдан және одақтас испандықтарды толық және толық жеңіліске ұшыратып, орасан зор зиян келтірді. Бұл жеңіс оған одан әрі табыстарға жетуге мүмкіндік берді. Ол тек кілемдіктер мен турдитандықтарды (қазіргі Андалусия мен Экстремадурада, Гвадиана мен Гвадалкивира сағаларының аралығында) ғана емес, өзеннің оң жағындағы барлық тайпаларды да бағындырды. Ибер. Содан кейін қыста ол Жаңа Карфагенге оралды.
Ақырында, 219 жылы Ганнибал Риммен нақты үзіліс үшін уақыт пен мүмкіндіктің келгенін мойындады. Айтпақшы, оқиға өзімді таныстыруды кешіктірген жоқ. Испанияның шығыс жағалауында тек грек елді мекендері ғана тәуелсіз қалды, ал олардың арасындағы ең бастысы Сагунт болды. Олар Рим Сенаты бекітпесе де, оның Газдрубалмен шарт жасасқан кезінен бастап Римнің қамқорлығында болды. Ганнибалдан өздеріне қауіп төндіретін қауіпті көріп, олар Римге көмек сұрауға жіберді. Римде оларға көмектесу үшін дереу әскер жіберудің орнына, Сенат ұзақ уақыт бойы ақылдасып, ақырында Испанияға елшілерді жіберіп, жағдайды тексеруге және Ганнибалды сендіруге шешім қабылдады - жасалған шарттың талаптарын дәл орындау үшін. Газдрубал. Полибий (III кітап, IV тарау) былай дейді: «Ганнибал Жаңа Карфагендегі римдік елшілерді қабылдап, оларға жақында Сагунтандар арасында көтеріліс болғанын, олар римдіктерді делдалға шақырғанын және римдіктердің кейбіреулерін әділетсіз үкім шығарғанын айтты. Сагунта қаласының губернаторларының өліміне; ол, Ганнибал, бұл әділетсіздікті жазасыз қалдырмайтынын және карфагендіктердің әрқашан жазықсыз езілгендерді қорғау дәстүрі болғанын ». «Бұл арада» - Полибийді қосыңыз - «Ганнибал римдіктермен одақтастығын мақтан тұтып, Карфаген республикасының кейбір қол астындағыларға жамандық жасаған Сагунтандықтармен не істемекші болғанын Сенатқа айту үшін Карфагенге жіберді». «Бір сөзбен айтқанда, - деп аяқтайды Полибий, - Ганнибал ақылға сыймаған, тек оның көзін ашқан ашу мен тітіркенуге мойынсұнды. Ол өз іс-әрекетінің шынайы уәждемелік себептерінің орнына бос сылтауларға сілтеме жасады - әділдікті аз ойлайтын, оларды басып алған құмарлықтардың дауысына ғана мойынсұнатындардың кәдімгі адасуы, сондықтан шынайы себебін жасырып, бір нәрсе болды. олардың іс-әрекеттері және негізсіз басқа біреуді әкелгені үшін ол тек ақыл-ойға ғана емес, сонымен қатар барлық әділеттілік заңдарына қайшы, соғыстың қоздырғышы деп танылды ».
Полибийдің барлық саналылығымен; Бұл сөздерден әділдіктің көлеңкесі емес, Сципиос пен Римдіктердің досын тануға болмайды. Карфагендіктерді де, Ганнибалды да жек көретін римдіктердің айтқанын Полибий қайталады. Басқа мәліметтерге қарағанда, анағұрлым үлкен сенімге лайық және Ганнибалдың мінезімен, мотивтерімен және көзқарастарымен келісе отырып, Римге қарсы соғыс бастауға бекінген соңғысы, өзіне берілген мүмкіндікті, атап айтқанда, жанжалдарды пайдаланды. бұл Сагунтандар мен олармен шекара арасында пайда болған Карфаген азаматы болған испан тайпасы, бұл бір уақытта болған және, мүмкін, сол себепті; Сагунтадағы көтеріліс және карфагендіктерді Сагунтандықтардың қорлауы, бір сөзбен айтқанда – бос сылтау емес, әділетті себептер. Рим елшілеріне оның әрекетінің шынайы себептерін жариялау оның тарапынан тым күлкілі болар еді. Сонымен қатар, тағы бір айта кететін жайт, басқа деректер бойынша, Рим елшілері Ганнибалға Жаңа Карфагенге емес, Сагунтқа жақын жерде, қоршау кезінде келген, ал Ганнибал оларды мүлде қабылдамаған, сондықтан олар Карфагендіктер олармен келіссөздерді кейінге қалдырған Карфаген оларға сакунттардың өздері оларға қарсы дұшпандық әрекеттерге сылтау жасағанын айтты, бірақ, айтпақшы, оларға жалтарған жауап берді, сондықтан олар ештеңесіз Римге оралды.
Осы кезде Ганнибал күшті әскермен Сагунта иелігіне кіріп, теңіздің биік жағасында орналасқан кең-байтақ және халқы көп қаланы қоршауға алды, оның үш жағынан, оның бір жағында, негізгі күштерімен - сол бөлігіне қарсы. терең ойпатта орналасқан қала ... Бірақ мұнда қала қабырғалары басқа жерлерге қарағанда әлдеқайда биік болды, ал қоршау қозғалтқыштары айтарлықтай нәтиже бермеді. Қоршауға алынғандар өте қыңырлықпен қорғанды және жиі және күшті соғыстар жасады, олардың біреуімен Ганнибал шайқаста ауыр жарақат алды және осы себепті және өз әскерлерінің үлкен шығыны үшін қоршауды біраз уақытқа салық салуға айналдыруға мәжбүр болды. Жарадан біраз жеңілдік алған ол қоршауды бұрынғыдан да күштірек және күштірек жаңартты және жұмысшыларды жабу үшін көп жерлерде қошқарлар мен тасбақаларды қойды. Қоршауда қалғандардың табанды қарсылығына қарамастан, олардың қабырғаларының бір бөлігі мен үш мұнарасы қирап, қоршаудағылар шабуылға шықты. Бірақ қоршаудағылар саңылауларда қыңырлықпен қорғанды, әсіресе фалярикамен немесе тұтандырғыш жебелермен әрекет етті. Жарықтардағы ұзақ және қанды шайқастан кейін карфагендіктер үлкен шығынмен шегінуге мәжбүр болды, ал қоршаудағылар бұзылған жерлерді асығыс түзетеді. Дәл осы уақытта Рим сенатының екі елшісі келді, бірақ Ганнибал оларды қабылдамай, Карфагенге кетті, ал ол жерден қанағаттанарлық жауап алмай, Римге оралды. Сонда Рим сенаты, қалай болғанда да, Рим өз қорғауына алған Сагунтаға көмектесу үшін дереу әскер жіберуі керек; бірақ Сенат мұны істемеді, бірақ оның бұл жағдайда қалай әрекет ету керектігі туралы пайдасыз кеңесуді жалғастырды. Осы уақытта Ганнибал қоршауды табанды және белсенді түрде жалғастырды, биік жылжымалы мұнара тұрғызды, оны жебелермен және қару-жарақпен қаруландырды, оны қала қабырғасына жылжытты, қорғаушыларды соңғысынан қуып жіберді, қабырға астын қазып, үлкен бөлігін құлатты. ол. Содан кейін Карфаген әскерлері қалаға басып кірді, бірақ оны жаңа бекіністер тоқтатты. Осы жерді ұстап тұрып, Ганнибал оны қоршаумен қоршауға бұйрық берді және қару-жарақпен қаланы қатты қиратуға кірісті. Бірақ қоршаудағылар өздерін табандылықпен қорғай берді және жойылған әрбір тосқауылға дереу жаңадан тұрғызды. Алайда, карфагендіктер қозғалып, оларды цитадельге көбірек итермеледі, бірақ римдіктерден ешқандай көмек болмады, ал Сагунтаның әлсіреген, шаршаған тұрғындары аштықтан, аурудан және өлімнен қатты зардап шекті. Оретандықтар мен кілемдіктердің (қазіргі Кастилияда) көтерілісі Ганнибалды әскердің бір бөлігімен бірге оларға қарсы қозғалуға, оларды тыныштандыруға мәжбүр еткенде, Гамильконовтың ұлы Магарбалды басқа бөлігімен қалдырып, Сагунт құлауға жақын болды. әскер, Сагунтты қоршауды жалғастыру. Көтерілісшілерді тыныштандырып, көп ұзамай Сагунтаға оралған ол қоршаушылардың соңғы қабырғаны жаңадан бұзып, жалпы шабуыл жасап, қоршаудағыларды цитадельге қайта тастағанын білді. Қоршауда қалғандардың бірі цитадельді тастап, оны өз бетімен беруді ұсынды, бірақ Ганнибалдың қиын шарттарын қабылдауға батылы бармады. Содан кейін Ганнибал тағы да цитадельге жалпы шабуыл жасап, қоршаудағылардың табанды қарсылығына қарамастан, оны иемденді, олар ештеңеге берілгілері келмеген және Ганнибалдың барлық ұсыныстарын жоққа шығарды. Құтқарылатын ешбір амалды көрмей, олардың ең асылдары бүкіл қазына мен барлық қазынасын отқа салып, өздері де олармен бірге өртенді. Дәл осы уақытта көптен бері қираған үлкен мұнара құлап, карфаген әскерлері осының нәтижесінде пайда болған саңылау арқылы өтіп, қаһарлы ыстықта өлім мен жойылуды таратады. Тұрғындар үйлерге қамалып, оларды өртеп, өртеп жіберді - ал Сагунт 8 айлық қоршаудан кейін алынып, толығымен өртеніп, жойылды.
Қоршау және оның қорғанысы Ганнибалға және оның әскеріне және қоршауға алынғандарға үлкен құрмет әкеледі, бірақ римдіктерге өте аз құрмет әкелді, олар мамертиндерді және басқаларды қабылдағандай Сагунтиялықтарды қабылдап, Сагунтаға көмек жібермеді. әскері және осылайша оның қатыгез тағдырына кінәлі болды және өздерін үлкен ұятқа қалдырды. Бірақ Сагунтаның құлауы, сонымен қатар, олар үшін одан да маңызды болды, олар Карфагенмен үзіліс пен 2-ші Пуни соғысының басталуы үшін айқын сылтау болды, олар үшін өте қолайсыз болды.