title: Жас кезеңдерінің психологиясы - Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған...

text:
Әр қилы психикалық процестердің табиғи негізі мен үнемі дамып отыратын азаматтық қасиеттерін, психологиялық сапаларын зерттейтін бұл сала мынадай тармақтардан құралады: балалар психологиясы, жеткіншектер психологиясы, жастар психологиясы, ересектер психологиясы, қарт адамдар психологиясы. Бұл сала оқыту мен ақыл-ойдың дамуын және олардың өзара байланысы мен іргелі мәселелерін.зерттеп, оқыту ісіндегі адамның ақыл-ойын, сана-сезімін жетілдірудің тиімді жолдарын нендей әдістер арқылы өрістетуге болады деген мәселелерді іздестіреді.
3. Арнаулы психология.
Арнаулы психология.
Бұл адам дамуының бірқалыпты даму жолынан ауытқуын, ми ауруына ұшырағандардың психикалық күйзелістері мен осы саладағы әр қилы аурулардың себептерін қарастырады. Арнаулы психологияның мына тармақтары, атап айтқанда:
олигофренопсихология — ми зақымы ауруымен туған адам психологиясының дамуын,
сурдопсихология — саңырау не керең болып туған балалар психикасын,
тифлопсихология — нашар көретіндер мен сокырлардың психологиялық дамуын зёрттейді.
Ал туа пайда болған ауру адамдар психологиясын зерттейтін тармақ «патопсихология» деп аталады. Бұл сөз грек тілінде “патос” — зардап шегу, ауру деген мағынаны білдіреді. Патопсихология медицина ғылымы мен оқу-тәрбие істерін зерттейтін пән-педагогика мен жан дуниесінің сырын қарастыратын психология ғылымының түйіскен торабына жатады.
4. Еңбек психологиясы.
Еңбек психологиясы
Еңбек психологиясы
Адамның іс-әрекет түрлерінің психологиясын, еңбекті ғылыми негізге сүйене отырып ұйымдастыру мәселелерін қарастырады. Еңбек психологиясының мақсаты — әр түрлі еңбектегі мамандық ерекшеліктерін, еңбек дағдыларының қалыптасуын, өндірістік-кәсіптік жағдайдың адамға тигізетін әсерін, құрал-аспаптардың құрылысы мен орналасуын, хабар жүйелерінің қажетті заттарын қарастыру. бұл салалардың әркайсысының өзіндік ерекшеліктері-нен бірге бірімен-бірі байланысты болып келетін мынадай тармақтары бар.
Инженерлік психология — бұл. негізінен, автоматталған жүйелерді басқару мен әр түрлі операторлардың жұмысын зерттейді. Инженерлік психологияда ең өзекті мәселе эргономика деп аталады. Бұл термин гректің “ергон” — жұмыс және “номос” — заң дегел екі сөзінің бірігуі нэтижесінде пайда болған Бұл орайда. өндіріс пен адам арасында қатынас орнатудың түйінді мәселелері болып саналатын еңбек әрекетіндегі адамның өнімді ісі, оның психологиялық ерекшеліктері, жүйке жүйесінің қызметі мен еңбек гигиенасы, адамның өнім өндірудегі жетекші ролі, техникалық_ құрал-жабдықтар эстетикасы және автоматтанған тетіктер теория-сынға қатысты мәселелер қарастырылып, олардың сыр-сипаты зертіеледі. Эргономика, негізінен, “адам — машина — орта (еңбектену) жағдайын” қарастыра отырып, олардың неғүрлым өнімді болуы мен нәтижелері жүйелі түрде үйлестіруді басты міндет етіп қояды. Авиациялық психология – ұшқыштарды оқыту мен үшу кезінде орындалатын істердің жай-жапсарын, жалпы, адам психикасның әуе кеңістігіне бейімделудегі ерекшеліктерін зерттеп. жоғары дәрежеде ысылған мамандар мен кадрларды даярлап шығару мақсаттарын көздейді. Ғарышкерлік психология — адамның салмақсыздық пен әсем кеңістігінің айдынында бағдарсыз жағдайда жұмыс істеу сәтіндегі аса қиыншылық жағдайлардағы психологиясын, оның шектен тыс әсерден кейінгі кейпін, көңіл-күйі мен төзімділік көрсету шараларьш зерттейді. Еңбек психологиясында арнайы зерттелуге тиісті күрделі тармақтар да бар. Олар ауыл шаруашылығына (шопандар мен малшылар, диқандар мен егіншілер т. б.) қатысты больп келеді.


title: Медициналык психология - Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу...

text:
Дәрігерлердің қызметі мен аурулардың мінез-құлқын зерттейді. Бұл сала бірнеше тармақка бәлінеді, арбір тармақтық адам психикасын зерттеуге қатысты мақсат-міндеттері бар.
а) Нейропсихология – психикалық құбылыстар мен жоғары жүйке құрылысының физиологиясын және олардың өзара қатынасын зерттейді;
ә) Психофармакология – дәрі-дәрмек-тердің адам психикасына әсері мен күшін қарастырады;
б) Психотерапия — ауру адамға психикалық әдіс-айла және емдік тәсілдер қолдану мәселелерін қарастырады;
в) Психопрофилактика – және гигиена адамның денсаулығы мен оны нығайтуға арналған шараларды жүзеге асыру жүйесін, оның әдіс-тәсілдерін айқындау-мен шұғылданады.
6. Әскери психология.
Әскери психологияның
Ең басты міндеті — азаматты ел-жұрты мен Отанын қорғайтын қалқан болуға психологиялық тұрғыдан даярлау. Мұнда жауынгердін. мінез-құлқы мен отаншылдық қасиетін тәрбиелеп қалыптастыру жағдайлары, бастықтар мен бағынушылар арасындаш қарым-қатынастар, үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу, дұшпанға дейген өшпенділік сезімдерінік оянып, оған қарсы барлау істерін ұйымдастыру және соғыс техникасын меңгеру мен басқару әдістері зерттеледі.
7. Салыстырмалы психология.
Салыстырмалы психология
Психиканың филогенетикалық түрлерін карастырады. Мұнда адам мен хайуанаттар психикасын салыстыра отырып зерттейді. Олардың психикасындағы айырмашылықтары мен ерекшеліктері ажыратылады. Бұл саланың жануарлар психологиясын зерттейтін тармағы әрбір түр мен тектің, олардың тобындағы жан-жануар, жәндіктердің. құлқьш. әрқылы механизмдерін қарастырады,. Мысалы, өрмекші, құмырсқа, ара, ит, құс, жылқы және маймылдың психикасы едәуір деңгейде зерттелген. Қазіргі кезде бұл тармаққа биология мен психологияның тоқайласқан жерінде этология деп аталатын тармақ қосылып отыр. Бұл орайда, киттер сияқты дельфиндердің де қылықтары бақылауға алынып, хайуанаттар құлқындары туа пайда болатын механизмдер зерттелуде.


title: Әлеуметтік-психология - Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу...

text:
Адам мен қоғам арасындағы қатынас мәселелерімен айналысады. Бұл сала адамдардың белгілі бір негізде ұйымдасқан топтары мен кездейсоқ топтары арасындағы өзара қарым-катынастағы психологиялық кұбылыстардың сырын зерттейді.
9. Сауда психологиясы.
Сауда психологиясы
Қазіргі заманда кеңінен дамып отырған сала. Бұл сала бойынша әрбір елдің саяси-экономикалық және мәдени-материалдық қажеттіліктерін өтеу мақсаттарына қарай дамыту шаралары белгіленеді, Сонымен қатар, әсіресе, жарнамалардың психологиялық ықпалы, елдегі адамдардың жас ерекшеліктері, сатып алушылардың мұқтаждығы, оларға қызмет көрсетудің факторлары қарастырылады.
10. Спорт психологиясы.
Спорт психологиясы
Спортшылардың іс-әрекетіндегі психологиялық ерекшеліктерін қарастырады, Спорт жетекшілері мен бағынушылардың өзара карым-қатынасын, оларды даярлаудың жағдайын, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін, психологиялық даярлығын іздестіре келе, оларды жаттықтыру және күш-қуатын жинақтау деңгейін, жарыстарды ұйымдастыру, өткізу мәседелернің психологиялық факторларын зерттсйді Әрбір ел мен халықтың спорт өнеріндегі срекшеліктерін де ескере отырып, оларды жаттықтыру міндеттері анықталады.
11. Заң психологиясы.
Заң психологиясы
Хұқыққа қатысты мәселелерді реттеу және оларды тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық мәселелерін зерттейді. Бұл сала сот психологиясы, кылмыс психологиясы, еқбекпен түзету психологиясы «пенитендиярлы» деп аталатын тармактардан құралады.
Сот психологиясы – сот, айыпталушылар, куәлар, сот тергеуін жүргізу, олардан жауап алу тәрізді т. б жайттардың психологиялық астарларын қарастырады.
Қылмыс психологиясы – қылмыскердің жеке басы мен оныц зиянды әрекегтерінің сырын ашады.
Еңбекпен түзету психологиясы – тұтқындағы адамдарды сендіру не күштеп істету арқылы қайта тәрбиелеудің жолдарын із-дестіреді.


Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу мекемелері-психологиялық лабораториялар және институттар
Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу мекемелері-психологиялық лабораториялар және институттар
Психология - өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж. бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу мекемелері-психологиялық лабораториялар және институттар, жоғары оқу орындарындағы кафедралар сонымен қатар психикалық құбылыстарды оқып-білуге байланысты экспериментті насихаттау жұмыстары. Көптеген ертедегі ойшылдардың көзқарастарына ортақ болған “психология” сөзінің орнына “жан” ұғымын қолданады және ерекше мәнді құбылыс ретінде қарастырады.
Идеалистік
Материалистік
Психология Психология – психика және оның қалыптасу және даму заңдылықтары туралы ғылым. Психикалық құбылыстарды 3 үлкен топқа жіктеуге болады: Психикалық үрдістер – бұл объективтік шындықты субъективтік бейнелеудің әртүрлі формасы. Психикалық үрдістерді сонымен қатар психикалық функциялар деп атайды. Психикалық үрдістердің көмегімен қоршаған ортаны тану іске асады, білім мен дағдыны, оқыту мен іс-әрекетті меңгереді. Төмендегідей психикалық үрдістердің негізгі түрлері қарастырылады: түйсіктер, қабылдау, ес, елес, қиял, ойлау, сезім және эмоция, ерік. Психикалық қасиеттер – бұл адамдардың бір-бірінен айырмашылығын білдіретін жеке тұлғаның дара психологиялық ерекшнліктері. Психикалық қасиеттерге темперамент, мінез, қабілеттілік жатады. Психикалық жағдайлар – бұл психикалық іс-әрекеттің уақытша дамуын сипаттайды. Оқыту мен іс-әрекеттің жемісті орындалуына ерекше ықпал ететін адамның ішкі дүниесінің саласы болып табылады.
Қазіргі кезде «психология» ғылымы — көптеген салалар мен тармақтар дамуы мен калыптасуы жағынан адамның түрлі тармақтарға бөлініп, ілгері дамып отырған өрісі кең ғылыми тән. Бұл салалар тәжірибелік іс-әрекеттерін қамтитын әр қырлы сатыда тұр. Оларды топтастырыу, жік-жікке ажырату жіктеу (классификация) деп аталады.


title: Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу мекемелері-психологиялық лабораториялар және институттар


title: Курстық жұмыстың мақсаты - Психология pdf

text:
сезімдеріміз туралы да осыны айтуға болады. Есге сақтау және кейін оны жаңғырту немесе
біздің бұрынғы тәжірибемізде болғанды білу — елес деп аталады.
Егер адамдар бұрынғы тәжірибені есте сақтамаса және өткен тәжірибесін жаңғырта алмаса,
олардың ақылы ешқандай ілгері дамымас еді, білім жинақтай алмас еді,
әрқашан да жаңа
туған баланың интеллектуалдық дәрежесінде болар еді. Сондықтан әрбір адамның міндеті
өзінің ой-өрісін байыта түсу болып табылады. В. И. Ленин: «Адам баласы жасап шығарған
байлықтың бәрін білумен ой-өрісіңді байытқанда ғана коммунист болуға болады»,— деп
тектен-текке айтпаған.
Есте қалдыру процесінде әдетте бір заттың немесе құбылыстың екінші бір заттармен немесе
құбылыстармен байланысы жасалады. Мысалы, біздің жаңа танысқан адамымыздың атын есте
сақтау үшін, біз
белгілі бір атты ол адаммен, оның сыртқы келбетімен және басқа
ерекшеліктерімен байланыстырамыз. Белгілі бір тарихи фактіні меңгере отырып, біз оны
тарихтың басқа уақиғаларымен байланыстырамыз, оны белгілі бір кезеңге жатқызамыз т. с. с.
Шетел сөзін, мысалы dаs Наus — деген сөзді есте сақтау үшін, бұл сөзді «үй»
деген ұғыммен
байланыс-тырамыз. Сөйтіп есте сақтау дегеніміз — жаңаны адамның санасында бұрыннан бар
нәрсемен байланыстыру.
Ежелгі гректер елестің мәні заттар мен құбылыстардың арасында байланыстар жасауда
екенін білген. Бұл байланыстар ассоциациялар деп аталатын болды. Ассоциацияның үш түрі
айырып көрсетіледі: а) шектестігіне (немесе уақытына) қарай; мысалы, туған үйім туралы
ойлағанда, мен онымен көршілес бау-бақшаны есіме түсіремін; белгілі бір уақиғаны еске
түсіргенде сол кезде болған басқа бір фактілер ойыңа түсе кетеді; б)
ұқсастығына қарай
(таныс адамның суретін көргенде мен оның өзін есіме түсіремін) және в)контрастылығына
қарай (у-шуы мол қалаға барғанда мен деревня өмірінің тыныштығын есіме түсіремін). Бұлай
етіп жіктеуді ежелгі грек философы Аристотель (біздің жыл санауымыздан бұрынғы 384—322
жылдар) көрсеткен болатын.
Бұл байланыстардан басқа, психологияда мағына байланысы дейтінге үлкен мән береді. Бұлар
ассоциацияны тек неғұрлым күрделі (комплексті) ассоциация деп ұғады. Олардың негізінде бір
құбылыстардың екінші құбылыстарға тәуелділігін түсіну (себептес-нәтижелестік байланысын
түсіну) жатады. Мысалы, оқушы теореманы білмесе, геометрия
есебін шеше алмайтындығын
біледі. Бұл байланыс (теорема мен есептің арасындағы) мағыналық себептес-нәтижелес
байланыс болып табылады. Мұндай ассоциациялардың адам өмірінде үлкен маңызы бар.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Елестетудің физиологиялық сипаты

text:
сипаты, дағдылануы, машықтануы үлкен роль атқарады.
Белсенді ой еңбегі, ми қыртысында
көптеген байланыстардың болуы жаңа ассоциациялардың тууын жеңілдетуге мүмкіндік
жасайды. Білімнің белгілі бір саласын жақсы білетін мамандардың сол саладағы ғылымның
жаңа мәліметтерін оңай және жете ұғынып алатындығы да міне осыдан. Мектеп оқушысы да
егер өткен материалды жақсы білсе, жаңа оқу материалына жақсы түсініп, еске сақтайды.
Елесті есте қалдыру. Елеске мынандай психикалық процестср: елесті есте қалдыру,
білгендеріп есте сақтау, білу және жаңғырту кіреді.
Елес
процестері есте қалдырудан, яғни заттар мен құбылыстардың арасында байланыстар
жасаудан басталады. Елесті есте қалдырудың физиологиялық негізі — үлкен ми сыңарлары
қыртысындағы уақытша нерв байланыстары.
Есімізде сақталғандардың көпшілігін біз ырықсыз есте қалдырғанбыз. Бұл — ырықсыз есте
қалдыру деп аталатынның нәтижесі: Адамның ықыласын аударған немесе оның сезіміне
байланысты нәрселер ерекше жақсы есте қалады. Егер жас өспірімнің ықыласы автомобильге
ауса, ол арнаулы түрде оқып, үйренбей-ақ машинаның бөлшектерін,
құрылысын және олардың
атқаратын қызметтерін т. с. с. оңай біліп алады. Нақ сол сияқты бізде қуаныш немесе реніш
туғызған уақиғалар есімізде жақсы сақталады.
Бірақ адамның өмірі мен іс-әрекеті ырықты есте қалдыру дегенді де керек етеді, мұнда өзіңді-
өзің бір нәрсені есте сақтауға ұмтылдырасың. Мектепте ғылым негіздерін оқып-үйрену, белгілі
бір мамандыққа даярлау жұмысы әдетте ерікті есте қалдыруды керек етеді. Мұнсыз қажетті
білім алуға, дағдылануға, икемделуге болмайды.
Елесті есте қалдыру мағыналы және механикалық болады. Мағыналы
елесті есте қалдыруда
ойлау процесінің мәні зор болады. Мұнда адам әдетте есте қалдыруға керектілерді түсінуге
тырысады, жаңа материал мен ескі материалдың арасында, белгісізден бұрыннан белгілінің
арасында байланыс жасауға тырысады. Теореманың дәлелдерін есте қалдырған соң, оқулықта
жазылғандардың бәрін қайталай берудің керегі жоқ, қайта ең алдымен онда не жөнінде
айтылғанын түсіну, бұл дәлелдердің бұрын оқылған қандай
математикалық ережелерге
негізделгенін ойластыру қажет. Тек осыдан кейін ғана оны жақсы игеру үшін қайталау керек
болады.
Механикалық елесті есте қалдыру тек қайталаудан тұрады, бұл көбінесе оқып отырған
материалды түсінбей қайталау жағдайында өтеді. Мұнда қиын, түсініксіз материалды оқушы
жәй жаттап алады. Мұндай есте қалдыру үшін әдетте көп еңбектену,
көп уақыт жұмсау керек,
ал игерілген материалдар тез ұмытылады. Бірақ кейде механикалық елестерді есте
қалдыруды қолдану керек болады. Мысалы, бірнеше рет қайталау арқылы біз телефон нөмерін,
таныс адамның адресін, сондай-ақ шетел сөздерін, қиын терминдердің т.с.с. елестерін есте
қалдырамыз. Бірақ мұнда да есте калдырмақшы болғанынды,
бұрыннан белгілі бір
нәрселермен байланыстырып игерілгенді ойға тоқу керек болады, өйткені мағыналы елесті
есте қалдыру механикалық елесті есте қалдырудан жемісті келеді.
Белгілі бір білім алу үшін жүйелі түрде жүзеге асырылып отыратын ерікті елесті есте
қалдыруды жаттап алу деп атайды. Бұл мектеп оқушысының оқу жұмысының мақызды бөлігі
болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Психология pdf - бет 4

text:
сәйкес байланыс пайда болып, күрделілігі жөнінен түрліше қозулар реверберикалық
қозғалыста болады. Сөйтіп, клеткалардың өз-өзінен жандануы іске асады. Кейбір зерттеушілер
мұндай құбылыстар жүйесін іздердің сақталып қалу процестерінің физиологиялық субстраты
деп есептейді. Мұнда сақталатын іздер қысқа мерзімді есте сақтаудан ұзақ мерзімді есте
сақтауға ауысып отырады. Кейбір зерттеушілер осындай есте сақтаудың негізінде
бірыңғай механизмдер болады десе, ал екінші біреулері мұнда әр түрлі сипаттағы екі түрлі
механизм болады деп жорамалдайды. Мұндай болжам-жорамалдар биохимиялық зерттеу-
лер арқылы ғана дәлелденбек.
Елестің биохимиялық теориясы. Елес механизмін нейрофизиология-лық дәрежеде зерттеу
мәселелері осы кездегі биохимиямен ұштасады. Осы бағыттағы зерттеу нәтижелері есте
сақтау екі сатылы сипатта болады деген жорамал жасайды. Бұл жорамал бойынша алғашқы
саты-да тітіркендіргіштер тікелей әсер еткеннен кейін мида электрохимия-лық қысқа
реакциялар пайда болып, олар клеткаларда физиологиялық өзгерістерге ұшырайды. Екінші
сатысында бірінші саты негізінде биохимиялық реакция пайда болып, жаңадан протейндер
дейтін белок-ты заттар құрайды. Бірінші саты тек секунт, минуттарға созылады. Ол — естің
қысқа мерзімді физиологиялық механизмі. Ал екінші сатыда клеткаларда химиялық
өзгерістерге ұшырайтын заттар ұзақ мерзімді елесті есте сақтаудың механизмі болып
табылады. Мұндай жорамалдардың шындығын анықтау мақсатымен сабау-құйрық
тышқандарға арнайы тәжірибе жүргізілген. Адам есінен уақытша танып қалғанда,
науқастанбастан бұрын көрген-білгендерін ұмытып қалатыны мәлім. Бұл жайт адамдарға
қысқа мерзімде әсер еткен нәрселердің ізін электрохимиялық реакциялардың биохимиялық
өзгерістерге жетпей, басылып қалатындығын көрсетеді.
Елестің химиялық теориясын қолдаушылар есте сақтаудың физиологиялық негізі
клеткалардағы нуклеин дейтін қышқыл молекулаларының бөлінуімен байланысты деп санап,
бұл генетикалық немесе нәсіл қуалау арқылы беріліп отырады деп есептеледі. Ал
онтогенетикалық не дара адамның елесі рибонуклеин қышқылына байланысты (РНК) делінеді.
Мұның мәнін айқынырақ түсіну үшін мынадай бір мысал келтірейік. Алматы қаласынан Кеген
ауданы жаққа бір самосвал машинасы кетеді. Машина сағатына 50 км жол жүреді. Сол машина
95 км жол жүргенде апатқа ұшырап, жүргізуші жарақаттана-ды. Жүргізуші емделіп шыққан
соң одан апатқа кімнің кінәлі екендігін сұрағанда, ол 70—75 км-ге дейінгі көргендері мен
кездестіргендерін айта береді. Бірақ 75 км-ден 95 км-ге дейінгі аралық та болған оқиғаларды
айта алмайды. Оның себебі — мағлұматтардың консолидация күйіне енбегендіктен, жүргізуші
есінде сақталмағандығы.
Швеция биохимигі Хиденнің зерттеулері клеткаларда тітіркендіргіш-терді күшейтудің РНК
затын көбейтіп, ұзақ уақыт бойы химиялық іздер қалдыратынын анықтаған. РНК өте өзгергіш;
оның өзіндік өзгеруі 10′5 -1020 — ға дейінгі сандар арасында болып отырады. Осындай
биохимиялық зерттеулер арқылы табылған жаңа мағлұматтар болашақга адамның елес
процесін басқаруда үлкен жетістіктерге жеткізуі мүмкін. Адамның елес процесі — өте күрделі
және адамның іс-әрекетіне орай жоғарыдан төмен қарай дамып, бүтіннен бөлшекке —
организмнен мүшеге, одан клеткаға және керісінше ауысып отыратын процесс.
Достарыңызбен бөлісу:


ІІ. бөлім Адам елесінің айырмашылығы мен дамуы
Елестетуді дамыту жолдары
Біздің елесті есте қалдырғанымыздың біршама бөлігі ғана есте ұзақ уақыт, кейде бүкіл өмір
бойы сақталады. Игерілгендердің көпшілігі бірте-бірте ұмытылады, өйткені бұрын болған
тітіркендіргіштер енді қайталанып отырмайды. Сондықтан игерілгенді ойда сақтау үшін оны
қайталап тұру керек. Толық түсінбей сөзбе-сөз жатталынған материалға қарағанда, жақсы
ұғынған материал елестері есте жақсы сақталады.
Есте сақтауда кейде ерекше бір құбылыс болатыны байқалады: жаттап алынған материал
бірден ойға түспейді, біраз уақыттан кейін (бір-екі күннен соң не онан да көбірек) жақсы ойға
түседі. Меңгерілген материал бұл уақыттың ішінде ми қыртысында орнығып, оны еске түсіру
оңайланатын сияқты болады. Мұның бірқатар себебі — тиісті ми қыртысы клеткаларының
шаршауынан болуы керек. Бірсыпыра уақыт өткеннен кейін ол жоғалады, ми қыртысында
жаңадан қажетті қозулар туады, тиісті нерв байланыстары жасалады.
Егер мектеп оқушысына оқу материалдарын меңгергеннен кейін басқа бір, бірақ алдыңғыға
ұқсас материалдың елесін есте қалдыру тапсырылса (мысалы, әдебиеттен кейін тарих
сабағымен шұғылданатын болса), онда ұқсас материалды есте қалдыру қиынырақ болады.
Күшті қоздыру туғызатын кейінгі белсенді іс-әрекет те бұрынғы материалды толық немесе
бірсыпыралап ұмыттырады. Мұның себебі — кейінгі іс әрекеттің елесін есте қалдырудың
нәтижесінде ми қыртысында қалған «іздерді» өшіретін сияқты болады.
Түс кезінде үйреніп, ұйықтар алдында және ертемен оянғасын қайталанған материал елесі
есте жақсы сақталады. Мұның себебі — ұйқы кезінде игерілгенді естен ығыстырып,
өшіретіндей күшті әсерлер болмайды.
Біз игерілген елесті есте берік және ұзақ уақыт сақтаудың қажеттігі туралы айтамыз. Бірақ
мұнан адам өмірінде ұмытудың тек теріс салдары ғана болады деген сөз шықпайды. Егер біз
ешқашан да ешнәрсені ұмытпайтын болсақ, онда біздің миымыз керегі жоқ хабарлармен толы
болар еді, жаңа, пайдалы байланыстардың жасалуын қиындатар еді. Ұмыту бізге белгілі бір
дәрежеде маңызы бар нәрселердің елесін есте сақтауға мүмкіндік береді. Елесті жаңғырту
және тану. Біздің қабылдағанымыздың немесе жасағанымыздың көбі біздің тарапымыздан көп
күш жұмсамай-ақ еріксіз еске түседі (жаң-ғыртылады). Мысалы, оқушы тарихты оқи отырып,
өзі бұрын оқыған тарихи романды еске түсіреді. Бұл еріксіз (немесе байқаусыз) елесті
жаңғырту болып табылады.
Бірақ көбінесе біз кейбір нәрселерді еске түсіруге бірқатар күш саламыз. Мысалы, оқушы
Пифагордың теоремасын бірден есіне түсіре алмайды. Ол оқулықта көрсетілген чертежді есіне
түсіруге тырысады, әңгіме тік бұрышты үш бұрыш жөнінде, оның жақтарындағы квадрат т.с.с.
жөнінде болып отырған елесін еске алады. Ақырында барып оған теорема мазмұнының елесін
еске түсіруге мүмкіндік болады. Бұл — ерікті (немесе әдейі) елесті жаңғыртудың мысалы.
Әсіресе оқу жұмысында көбінесе осылай етуге тура келеді.
Адамнан белгілі бір күш салуды талап ететін едәуір ерік күшіне байланысты жаңғыртуы елесті
еске түсіруі деп аталады. Бұл ойдың белсенді жұмыс істеуін керек етеді, егер еске түсірілмек
затты не құбылысты қабылдаған кездегі жағдайларды, фактілерді қайта жаңғыртсақ, бұл
онша қиын болмайды.
Елесті тану қайта жаңғыртудың ерекше формасы болып табылады. Бұл қайта қабылдау
кезінде болады. Мысалы, біз көшеде өзімізге қарсы келе жатқан адамды көреміз. Біз онымен
бұрын бір жерде кездескен сияқтымыз. Ол бізге: «Саламатсыз ба!» дейді. Енді біз оның
даусынан өткен жылы демалыс үйінде онымен бірге болғанымызды білеміз.
Елесті тану да еріксіз және ерікті болады. Жаңғыртуға қарағанда елесті тану процесі әдетте
оңайырақ болады, өйткені ол қайта қабылдауға сүйенеді. Сондықтан, еске түсіргенде, біз
кейде тануды да пайдаланамыз. Танысымыздың атын ұмытып қалып, біз ойымызша бірнеше
аттарды: Петя, Ваня, Сережа т. б. айтамыз. Өзімізше «Қоля» дейміз де, таныс адамның атын
табамыз.
Бірақ елесті тану есте қалдырудың толықтығының және беріктігінің критерийі (өлшемі) бола
алмайды. Кейде оқушылар оқу материалын қайталап оқуда оны өздері игеріп алған сияқты
болады. Шындығында олар бұл материалды біліп қана отыр. Оқушыларға материалды кітапқа
қарамай айтуға тура келгенде, оларға бұл материалдың елесін есте қалдырудың әлі қашық
жатқанын біледі. Сондықтан елесті есте қалдырудың сапасын тек қайта жаңғыртудан ғана
білуге болады.
Елестің сапасы. Елестің сапасына мыналар жатады: а) адамнын белгілі бір уақытқа дейін есте
сақтауға қабілеті бар заттардың немесе фактілердің саны, яғни көлемі; б) жаңғырту дәлдігі; в)
елесті есте қалдырудың шапшаңдығы; г) игерілгеннің ойда сақтауда ұзақтығы; д) елестің
дайын екендігі, яғни керектілердің елесін тез еске түсіре білу.
Бұл көрсетілген қасиеттердің бәрі жеткілікті дамыған адам елесті келеді. Бірақ бұл біршама
сирек болады. Әдетте адамдарда елестің бірқатар сапалары жақсы дамыған да, екінші
біреулері нашар дамиды. Кейбіреулердің елесінің көлемі үлкен болады, бірақ есте сақтауы
баяу болады, материалды тез ұмытады, екіншілері біршама азғантай материалды тез үйреніп
алады, бірақ оны жеткілікті дәл жаңғырта (елесін есіне түсіре) алмайды.
Елестің түрлері. Игерудің және жаңғыртудың ерекшеліктеріне
қарай елестің бірнеше түрлері болады. Мысалы, қала сыртында
болған экскурсияның елесін еске түсіре отырып, өзіміз көрген заттардың,
өзіміз болған уақиғалардың бейнелерін көз алдымызға елестетеміз. Бұл — образды елес.
Мұнда бірінші сигнал системасы үлкен роль атқарады.
Экскурсоводтың түсіндірмелерін, онымен әңгімелескенімізді, зкскурсия жөнінде
жолдастарымызбен пікір алысқанымыздың елесін еске ала отырып, біз мағыналық, немесе
сөзлогикалық елесті, яғни ойды сөзбен айту жөніндегі елесті пайдаланамыз.
Бұл елес екі сигнал системасының өзара әрекетіне, екінші сигнал системасының басым
болуына сүйенеді.
Егер біз досымыздың басына түскен бақытсыздықтың елесін еске түсірсек, мұнда біз тағы да
тіпті қайғыра түссек, онда бұл — эмоциялық елестің немесе елестің сезімде пайда болғаны
болып табылады. Біздің іс-әрекетіміздің бірсыпырасын — ерте бала кезімізде есте қалдырған,
дағдыланған қозғалыстар (жүріс-тұрыс, жүгіру, тілдің, көмейдің қозғалысын керек ететін
дыбыс шығарулар т. с. с).
Қозғалысқа құрылған елесті моторлық немесе қозғалыс елесі деп атайды.
Жеке адамның қасиеті ретінде елестің ерекшеліктері адамның қабілетінің дамуына, іс-
әрекетіне ықпал жасайды. Елесі нашар дамыған адамдар, елесін есте күшті ұстайтын
адамдарға қарағанда, оқу материалын игеруге көп уақыт, көп күш жұмсайды. Көптеген
мамандықтарда елесті есте сақтай білу жақсы болуы керек.
Адамдарды игерген елестерін есте қалдырып, ойда сақтауына (елес сапасына) қарай төрт
топқа бөлуге болады: а) тез және берік елесті есте қалдыратын, көпке дейін ұмытпайтын
адамдар; б) материалды игеруі тез бірақ берік емес, тез ұмытатын; в) баяу елесті есте
қалдыратын, бірақ игергендерін көп уақытқа дейін ұмытпайтын; г) баяу игеретін және тез
ұмытатын (елесі неғұрлым нашар) адамдар.
Адамдардың арасында әдетте анализаторларының игеру процесіне және есте қалған
материалдың елесін жаңғырту процесіне көбірек қатысуында айырма болады. Мысалы,
кейбіреулерге елесті есте қал-дыру үшін затты қалайда көзімен көруі немесе ол туралы
жазғанды өзі оқуы керек. Материалды жаңғыртқанда бұл адамдар оқылған текстіні көзімен
көріп отырғандай болады, сөз басылған беттер салынған суреттер оның есінде болады.
Мұндай адамдарда елестің көзбен көру типі үлкен роль атқарады.
Екінші біреулер елесті еске сақтау керек болатын текстіні дауыстап оқығанда жақсы игеріп
алады. Оны жаңғыртқанда олар бұл текстіні оқыған адамды естіп тұрғандай болып, соның
ізімен қайталайды. Бұларда елестің есту типі жақсы дамыған.
Кейбіреулерге материалды есте қалдыруға әр түрлі қозғалыстар көмектеседі; мұндай адамдар
шетел сөзін жаттағанда оны бармағымен столға немесе ауаға жазуға тырысады. Бұл
адамдарда елестің қозғалыс немесе моторлық типі жақсы дамыған.
Егер адамда есте қалдырудың және жаңғыртудың белгілі бір типінің басым болуы оны тиісті іс-
әрекетке неғұрлым жарамды ететін болса, өз тарапынан белгілі бір мамандық оған керекті
елестің типін дамытуға көмектеседі. Сондықтан суретшілерде елестің көбінесе көзбен көру
типі, музыканттарда елестің есту типі жақсы дамыған болып келеді. Елестің моторлық типі
спортшыларда жақсы дамыған болады.
Тиісті мамандығына байланысты елестің бір типі ерекше күшті дамыған адамдар да кездеседі.
Мысалы, Рахманиновтың консерваторияда студент болған кезіндегі мынандай бір жағдай
әңгімеленеді. Бір күні оның оқытушысы Танеевке өзінің жаңа шығармасын ойнап беруге
композитор Глазунов келеді. Рахманиновтың музыкалық есінің ерекше күшті екендігін білетін
Танеев әзілдеп шәкіртін көршілес бөлмеге қаман қояды. Глазунов өзі шығарған күрделі
музыкалық пьесасын ойнайды. Біраз уақыттан кейін Рахманинов кіреді. Глазуновпен
сәлемдесіп болғаннан кейін, ол рояль жанына отыра салады да, композитордың жаңағы жаңа
шығармасын ойнайды.
Адамдардың едәуір көпшілігінде елестің аралас типі дамыған болып келеді, бұларда елесті
есте қалдырудың көру, есту және моторлық типтерінің элементтері ұштасып жатады.
Жақсы елесті есте қалдырудың кейбір шарттары
Ұмытшақпын деп өзін-өзі кінәлайтын адамдар көбінесе жәй елесті есте сақтай білмейді және
жақсы елесті есте қалдырудың қажетті шарттарын есепке алмайды.
Оқу материалын тез және ұзақ уакытқа елесті есте сақтаудың манызды шарты — есте
сақтайтындарына ықылас қою және ма-териалды игеру, жаңғырту процесіне зейін аудару. А.
С. Пушкин поэзияға үлкен ықылас аударған. Өлеңді ол өте жақсы көріп, беріліп оқитын болған,
сондықтан оны жақсы есте сақтайды екен. Пушкинге кейбір өлең жазылған кітап бетін бір-екі
рет оқыса болғаны, енді ол бұл өлеңді жатқа айтып беретін болған. Поэтикалық шығарманың
елесін есте қалдыруда Владимир Маяковскийдің қабілеті де ерекше күшті болған».
Елесті есте қалдыруда сезімнің маңызы зор. Адамның селсоқ, нем кетті қарайтынынан гөрі
қуанышпен, қайғы-мұңмен, ашумен байланысты нәрселердіңғ елесі көбіне есте жақсы
сакталады. Жақсы елесті есте қалдырудың маңызды бір шарты — игеретін нәрсені жақсы
түсіну. Егер есте қалуға керекті ойлар оқушыға айқын болмаса, ол бұларды механикалық
түрде, сөзбе-сөз жаттайды; мұндай оқу жұмысы оның ой-өрісінің дамуына тек зиян жасайды,
ал бұлай етіп жатталынған сөздер тез ұмытылады.
Өзінің алдыңа ұзақ уақыт ұмытылмайтын етіп, жақсы игеру керек деген міндет қоюдың да
маңызы үлкен. Егер оқушы сабақты ертең мұғаліміне жауап беру үшін (ал кейін бәрін ұмыту
үшін) оқитын болса, әдетте мұндай мақсатпен үйренгендер адам есінен тез-ақ шығып кетеді.
Ал егер мектеп оқушысы бұл материалды ұзақ уақыт есте сақтау қажет, өйткені ол өмірде
керек болады деген оймен оқыса, мұндай материалды адам неғұрлым тез, жақсы игереді. Бір
экспериментте бір топ оқушылар қиындық жағынан бірдей екі әдеби текстің үзіндісін оқиды,
оларға бірінші үзінді ертең, екіншісі бір аптадан кейін сұралады деп айтылған. Бірақ екі үзінді
де екі аптадан кейін сұралды. Бірінші үзіндіні оқушылар түгелінен ұмытқан, өйткені оларда
мұны ұзақ уақыт есте сақтаудың (ертеңге дейін) керегі жоқ деген еріксіз ұғым туады, ал
екінші үзінді олардың есінде жақсы сақталған (мұнда оларда ұзақ уақытқа дейін ұмытпау
керек деген ой болған).
Оқу материалын игеріп алу үшін елестерді есте қалдыруды адамның ойлауды, белсенділікті
керек ететін іс-әрекетімен ұштасты-
рудың маңызы үлкен. Егер оқушы елесті есте сақтау процесінде
басқа материалдармен салыстырса, қорытып қорытынды жаса-
са, бұл жағдайларда игеру процесі ерекше болады, сондықтан да ойдағыдай болып шығады.
Мынадай тәжірибе өткізілген. Оқушыларға әрқайсысы емленің белгілі бір ережесіне арналып
құралған сөйлемдерді оқып шығуға тапсырма берілген. Балалардан бұл сөйлемдердің қандай
ережелер үшін берілгенін сұрайды. Мұнан кейін олар осы ережеге өздері сөйлемдер жазуға
тиісті болды. Бірнеше күннен кейін оқушылар ол сөйлемдердің бәрін қалай есте сақтағанын
білуге көңіл аударылады.
Дайын түрінде берілген сөйлемдерге қарағанда оқушылардың өздері ойлаған сөйлемдерінің
елесін есте үш есе жақсы сақтағаны анықталды.
Материалды игеруге керекті оқу пәні жөнінде оқушылардың бұрыннан білімі болуы оны жақсы
есте қалдыруға көмектеседі, өйткені жаңа материалды бұрыннан белгілі материалмен
байланыстыру оңай болады және ол берік те болады.
Елесті есте қалдыру — еңбек, кейде қиынға түсетін еңбек, сондықтан оқу материалын
игерудің маңызды шарты — табандылық және еңбекте қажымау, оны жарты жолда қалдырып
қоймай, толық және берік есте қалатындай етіп игеру. Бұл — ерік сапасы, мұнсыз елеулі ой
жұмысымен шұғылдану мүмкін емес.
|


title: Қиял елестету және оны дамыту жолдары

text:
сипау, иіс, дәм елестері (түйсіктердің осы түрлеріндегі сияқты) өте жақсы дамып, басқа
елестердің кемістіктерін толықтырады. Бейнелі елес, әсіресе, көркеменер кәсібімен
шұғылданатын адамдарда жоғары әрі өте нәзік түрде дамыған болады.
Кейде эстетикалық елесі бар адамдар да кездеседі. Мұндай адамдар заттар мен
құбылыстарды көз алдына нақты елестетіп, олардың жеке қасиеттері мен бөлшектерін айқын
ажырата алады. Олардың сезім мүшелері сыртқы тітіркендіргіштерге күшті қозудың нәтижесі
болып саналады.
Сөздік-мағыналық (логикалық) елес біздегі ой, ұғым, пікір, ой қоры-тындылары сияқты түрлі
формалар арқылы із қалдырып отырады. Ойдың қандай формасы болса да тілмен, сөзбен
байланысты. Елестің бұл түрінің сөздік-мағыналық (логикалық) деп аталуы да сондықтан.
Бұрын қабылдаған нәрселерді қажет кезінде біз сөз, не олардың мәнін есте сақтау арқылы
жаңғыртамыз. Егер бейнелі есте бірінші сигнал жүйесінің кызметі басым болса, сөздік-
мағыналық есте екінші сигнал жүйесі шешуші рөл атқарады. Нәрселердің мән-жайын есте
сақтау логикалық-мағыналық, ал белгілі үзінділер мен сөз тіркестерін, мазмұндарды сөзбе-сөз
жаттап алу-механикалық түрде есте қалдыру делінеді. Сөздік-мағыналық елес оқушылардың
білім жүйесі мен оқу материалдарын есте сақтауында жетекші мәнге ие. Елестің бұл түрлері
адамның әрқилы іс-әрекеттерінің алмасып отыруына, ниет-тілегіне, мақсат-мүддесіне орай
турлі тәсілдерге ауысып, оның бойындағы тұрақты қасиеттері болып қалыптасады.
Елес — күрделі психикалық процесс, ол бірнеше дара процестерден тұрады. Олардың
негізгілері: есте қалдыру, қайта жаңғырту, ұмыту.
Елесті есте қалдыру дегеніміз — жаңадан қабылданған бейнелер мен материалдарды,
олардың мәнін есте бұрынғы сақталғандармен байланыстырып отыру. Елестерді есте калдыру
процесі талғамалы. Өйткені, біз санамызға бұрын әсер еткен нәрселер мен құбылыстардан,
болмыс пен оқиғалардан өмір мен тіршілікке қажетті материалдарды ғана тұрақтандырып,
жадымызда қалдыруды мақсат етеміз.
Елесті сақтаудың тиімді әдісі мен жемісті болуы қажетті материалдарды жаттап алуға
байланысты. Бұл тәсілдің де өзіндік амал-әрекеті, жүйесі бар. Кез-келген жаттау жемісті бола
бермейді. Ғылымда елесті дамытуға арналған жаттау тәсілін — мнемоника деп аталады. Бұл
латын сөзіней шыққан. Мәнісі — жаттап алу амалы, елесті дамытудың тиімді жолының бірі.
Елестің жемісті болу шарттары № 2; 3 сызбаларда көрсетілген.
Әр адам елесінің өзіндік ерекшеліктері болады. Біреулер есінде тез сақтап, анық жаңғыртады.
Кейбіреулер белгілі бір нәрсені, суретті, ал басқалар сөзді, енді біреулер ән-күйді, саз ырғағын
есінде жақсы қалдырады. Елес осындай ерекшеліктеріне орай типтерге бөлінеді. Мәселен:
көру елесі, есту елесі, қимыл-әрекет елесі, аралас елес. Көру елесіне бейім адам көргенін ұзақ
уақыт бойы есінде сақтай алады. Ұлы ақын А. С. Пушкиннің есту елесі өте күшті болған
көрінеді. Есту елесінің күштілігі мен нәзіктігі—қазақ ақындары мен жырауларына да тән
қасиет.
Елесті дамытып, жетілдіріп отырудың басты шарты-адамның әр қилы іс-әрекеттері. Адам
өміріндегі аса маңызды психикалық процесс — елес ақыл-ой кені. Ақыл-ойды тарих жасаған
білім қорымен үнемі байытып, өрістетіп отыруға ұмтылу елестің мән-мазмұнын тереңдете
түспек.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Ес елестері - Психология pdf

text:
автомобильдің фигуралары) қате , көбіне барынша кеміс
етіп салынған бейнелерін ала
отырып, авторлар осы суреттер балалардың барынша қате түсінігінің дәл жаңғыртылуы ,
яғни бейнелдеу бейнеленуімен теңестірілді деп дәлелдеген.
Балалардың заттарды бейнелеуіндегі тұрақты процесті
байқай отырып, П. Штернгр ілесе, балалар салған суреттер
бойынша олардың түсінігінің дүниедегі бзр заттарды бейнелеудің барынша ұсақ салынған,
схемаға құрылған және осыған тән «символикалық» белгілерінен бастап, заттардың шын
суреттеріне дейінгі
даму сатыларын анықтайды, яғни бала дұрыс түсінікке өсіп жетілетіндей.
Заттарды бейнелеудегі әрбір жаңа кезенің тууы және
олардың өмір сүру мерзімі баланың жас шамасына сәйкес анықталады, яғни биологиялық
фактордың әрекетіне байланысты. Үйрету баланы бйнелей білудің жоғары сатысына
көтере алмайды.
Бірақ көптеген мектеп жасына дейінгі балалар педагогтары мен төменгі класс
оқытушыларының сурет пәнінің мұғалімдерінің, сондай-ақ арнайы психологиялық
зерттеулердің (Е.И.Ковальская, Н.П.Сакулина, О.И.Галкина, Е.И. Игнатьев, Н.А. Корниченко,
В.С. Мухина, И.П.Глинская т.б. ) нәтижелері кейбір бүржуазиялық
психологтар қолдап,
даматып, отырған бала түсінігі туралы кереғар ілімді абтыл түрде жоққа шығарды. Тіпті 4-5
жастағы балаларды өзі адам суретінің барынша кеміс, ұқсамайтын етіп сала отырып, оны
таңдамайды, бірақ басқаларынан гөрі өзі салған суретін «ең тамаша» деп есептейді. Әдетте
олар шындығында дұрыс салынғ,ан суретке сенімді түрде әділ бағаларын берді. Балалар
көп қателік жібере, отырып, суреттер салады немесе тіпті дайын формалардан бүтін
фигураны жасайды. Осы қателерді және оларға балалардың көзқарасын талдау,
қателердің
ең жиі кездесетін себебі балалардың заттардың кеңістік белгілері мен оның бөлімдері
және бүтін заттардың өзара қатынасын көре білмеуінен болатындығын дәлелдеді. Сонымен
бірге совет педагогтары мен психологтарының зерттеулері , педагогикалық тәжірибие ,
балалардың бұрыннан таныс немесе тіпті алғаш рет қабылданған заттарды бейнелеудегі
прогрессивтілікті , оның ішінде заттың, оның әр бөлігінің формасын,
олардың суреттегі
орналасу орнын анықтау, баланың бойына біткен бейнелей білу қабілетінің немесе оның
заттар туралы түсінігінің пісіп жетілуі нәтижесі ретінде өзінен-өзі болмайтындығын
нанымды дәлелдейді . Бұл прогресс баланың жас шамасының ғана нәтижесі емес, әр
баланың өмірріндегі жеке тәжірибие жинақтауға , оның ішінде бапқылау тәжірбиесмін ,
жаңаны танып , оның бейелеу арқылы тәжірибиесін жинақтауға кеткен жылдарының
нәтижиесі.
Бала өмірінің уақыты-бұл оны үлкендердің үйретуге
кеткен уақыты, яғни тәрбиешілердің
тәрбиенушілерге ықпал жасаудың педагогиканың арнаулы системасын пайдалануға
кеткен уақыты. Баланы бақыланған затты қарай және көре білуге ғана үйрету
жеткіліксіз, бұған қоса заттың бөлшектерін , олардың арасындағы байланыстарды көре
білуге, қағаз бетінде , жапсыру және тағы басқа құралдар арқылы затты бейнелей білуге
арнайы үйрету қажет.
Әрине, заттарды қабылдай білмеуіне байланысты балалар түснігінің өзіне ьән көптеген
ерекшеліктері болады,
сондықтан да баланың, әсіресе бұрын таныс емес зат туралы елесі
көбіне көмескі, дәл емес және әлсіз болып келеді. Баланың есінде итсақталған жануардың
(мысалы, жирафтың, насорогтың), машинаның бейнелері , басқа бір объектілердің
бейнелерімен, тіпті соңғылардың алғашқыларымен ұқсастығы болатындықтан, тез
көмескеленіп , бір-бірімен араласып, «шатасып» кетеді. Кинодан
жабайы қабанды көрген І
класс оқушаларды , осылайша, өздері де байқамастан оны носорог бейнесімен алмастырып
алған; ІІІ класс оқушыларды елесінде әлі жеткілікті түсініліп үлгермеген жазықтық
бейнесімен бірігіп кеткен; сол сияқты 15 саны туралы игерілмеген елесм екі таңбалы санды
құрайтын сандар ұқсас болғандықтан 51 санымен шатастырылған.
Бала елесінің үзінді түрінде болатындығы (ойдым-ойдымдығы)-олардың қабылдауындағы
«бөлшектеушіліктің», біріктірілмейтіндіктен нәтижиесі. Бүтін заттың (мысалы, картинаның)
кейбір
детальдарын белгілей отырып, оның мәнді құрамдас бөліктерін қабылдамай және
олардың арасында болатын өзара байланысты ( тіпті «көрінетінін») ерекшелемей-ақ
балалар қабылдаған заттары туралы үзінді түріндегі елесін сақтайды. Уақытқа
байланысты кейбір мәліметтер түсіп қалады, кейбіреуі өзіне жақсы таныс, бірақ басқа бір
жатқан белгілермен бұрмаланып немесе алмастырылып жатады.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Қорытынды - Психология pdf

text:
Қорытынды
Қорыта
айтқанда, қайта жаңғырту процесі елеспен тығыз байланысты. Өйткені өткендегіні
қайта жаңғырту түрлі елестермен негізделе жарыққа шығып отырады.
Елесті түйсікпеп қабылдаудан ойлауға өтердегі көпір деуте болады. Елес арқылы адам заттар
мен құбылыстарды аз да болса, жалпылай бейнелей алуға мүмкіндік алады. И. М. Сеченов оны
«Заттық ойлау» деп өте дұрыс анықтаған.
Елес — заттардың бейнелерін есте сақтауға,
сол заттардың типтік, басты белгілерін
көрсететін ой-тәсілдеріне (анализ, синтез, салыстыру т.б.) көшуге, оның мәнін танып, білуге
көмектеседі. Демек, белгілі бір зат жөнінде елесіміз боса ғана оның ерекшелігін не үшін
қажеттігін тезірек ұғынамызда, еске жақсы сақтай аламыз.
Елестердің түрлері де түйсіктер мен қабылдаудың бөлінісіне ұқсас. Мәселен, адам заттың
түсін, пішінін,
көлемін көру елестері арқылы; музыкалық шығармаларды, таныс адамның
даусын, иттің үргенін, сиырдың мөңірегенін, мысықтың мияулағанын есту елестері арқылы; ал
жусан, әтір, сабынды иіс елестері арқылы, мақпалды, тасты, тікенек
шөпті сипай-сезу елестері
арқылы ажыратамыз. Біздің елестеріміз — жеке қабылдаулардың жалпылауының нәтижесі.
Елестер жалпылау дәрежесінің әр түрлі болатындығына қарай
жалпы, жеке болып екіге
бөлінеді. Көп жалпыланған елестерді
жалпы елестер дейді. Мәселен, адамның өзен туралы
елесі — жалпы елес. Сырдария өзені — жеке елес болады. Оқу процесінде балалардың елесін
тәрбиелеуге үлкен мән беріледі. Мәселен,
баланы оқуға, жазуға үйрету анық, дәл елестерсіз
мүмкін емес. Егер оқушыда әріптердің жазылуы жөнінде анық, елес болмаса, ол дұрыстап жаза
алмайды. Көру елестері сурет сабағында аса қажет. Баланың зат жөніндегі елестері анық
болса ғана, ол суреттерді соған сәйкес етіп сала алады. Елестер
қабылдаулардың негізінде
қалыптасып отырады. Сондықтан баланың қабылдауы толық болса ғана елестері де толық
болады. Оқушы өзі байқап отырған нәрсенің кейін қажет болатындығын сезінетін болса, опың
елесі де тиянақты қалыптасады. Мәселен, оқушы табиғаттану сабағында үй қояндары туралы
мәлімет алғанда, кейін мұны жатқа салатыны ескертілсе, баланың байқауы тереңірек болып,
елесіне жақсы тірек болады. Баланың елестерін дамытуда арнаулы
жаттығулар жасап отыру
қажет. Мәселен, сурет сабағында алдымен салынатын затқа баланың зейінін аударып, кейін
одан жатқа сол затты салуды талап етсе және осындай әдісті бірнеше рет қайталаса, баланың
көру елесі дами түседі.
Төменгі сынып оқушыларының өмір тәжірибесі аз, ой-өрісі әлі жетілмегендіктен, затты
жалпылай алу қабілеті нашар болады. Мұғалім
осы жағдайды ескере отырып, балада нақтылы
елестердің мол болуын ойластыруы тиіс. Мұнсыз жоғары сыныпқа барғанда балаға оқу
материалдарын ұғыну қиынға түседі. Мектепке түскен балалардың елес қорының түрліше
болып келуі оның отбасыдан алған тәлім-тәрбиесіне де байланысты. Егер үйде баланың ақыл-
ойының дамуына жеткілікті көңіл бөлінген болса, мұндай баланың әр нәрседен хабары бар
болып келеді де, оқуға алғыр болады. Мектеп жасына дейінгі балалардың елестерін дамытып
отыру, оларды оқу әрекетіне дайындаудың негізгі бір элементі екендігі ата-аналардың
естерінде болуы тиіс.


title: Психология pdf

text:
Кіріспе……………………………………………………………………………………………………..3—5
І. бөлім Елестетудің психологиялық-физиологиялық сипаттары
1.1 Елестетуге психологиялық сипаттама………………………………………………6-7
1.2 Елестетудің физиологиялық сипаты………………………………………………7-9
1.3. Ассоцациялық заңдылықтың елестетудегі орны мен маңызы…10-13
ІІ. Бөлім Адам елесінің айырмашылығы мен дамуы
2.1 Елестетуді дамыту жолдары………………………………………………………..14-20
2.2 Қиял елестету және оны дамыту жолдары…………………………………20-24
2.3 Ес елестері…………………………………………………………………………………….25-27
Қорытынды………………………………………………………………………………………28-29
Пайдаланған әдебиеттер тізімі……………………………………………………..30-31
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қоршаған дүниенің біз қабылдаған заттары мен құбылыстары
біздің санамыздан ізсіз кетпейді, ми қыртысында бейнелер түрінде сақталады, біз заттар мен
құбылыстардың өздері біздің алдымызда жоқ кезінде де оймен оларды қайта жаңғыртамыз.
Мысалы, біз Москвада болсақ Кремльді де, Ленин ескерткішін де, Үлкен
театрды да және
өзіміздің назарымыз ауған көптеген басқа нәрселерді көз алдымызға айқын елестете аламыз.
Біз — бұрын қабылдаған, ал қазір оймен қайта жаңғыртып отырған заттар мен құбылыстардың
бейнесі елестер деп аталады. Елестер өзінің тууына негіз болған қабылдауларға ұқсас, бірақ
әдетте күңгірттеу болады, көбінесе қабылдаудан солғындау
келеді, одан толықтығы кемірек
болуымен ажыратылады. Біздің көз алдымызға елестеткен зат белгілерінің толық емес, тіпті
солғын болуын мына мысалдан көруге болады. Бір мектеп оқушысынан өзі күн сайын мініп
жүрген велосипедінің суретін салуды сұрайды. Бала бұл
суретті салуда мықтап қиналады, оған
себеп болған — сурет сала білмеуі емес, педальдың қалай кондырылғанын, жылжу тетігінің
қалай орналасқанын т. с. с. есіне түсіре алмауы еді. Елестерде заттар мен құбылыстардың тек
кейбір жақтары ғана бейнеленуі мүмкін; кейде олар үзік-үзік, фраг-менттік сипатта болады.
Ақырында елестер тұрақты, бір қалыпты емес. Бірнеше минут бойы өзіңізге жақсы таныс бір
нәрсені, мысалы өзіңіз тұрған үйді ойша көз алдыңызға елестетіп көріңіз. Сіз көп ұзамай-ақ бұл
бейненің жоғалып, ойыңыздың басқа жаққа ауып кеткенін байқайсыз.
Біздің көбімізде елестер
көрсетілген қасиеттерімен ерекшеленеді. Бірақ елестері қабылдауға дәл келетін адамдар да
кездеседі. Суретшілер мен жазушылардың елестері айқынырақ келеді. Курстық құмыс
тақырыбы:
«Адам елесінің айырмашылығы мен дамуы»
Қайта жаңғырту процесі елеспен тыгыз байланысты. Өйткені өткендегіні қайта жаңғырту түрлі
елестермен негізделе жарыққа шығып отырады.
Елесті түйсікпен қабылдаудан ойлауға өтердегі көпір деуге болады. Елес арқылы адам заттар
мен құбылыстарды аз да болса, жалпылай бейнелей алуға мүмкіндік алады. И. М. Сеченов оны
«Заттық ойлау» деп өте дұрыс анықтаған.
Елес — заттардың бейнелерін есте сақтауға, сол заттардың типтік,
басты белгілерін
көрсететін ой-тәсілдеріне (анализ, синтез, салыстыру т. б.) көшуге, оның менің танып, білуге
көмектеседі. Демек, белгілі бір зат жөнінде елесіміз болса ғана, оның ерекшелігін не үшін
қажеттігін тезірек ұғынамыз да, еске жақсы сақтай аламыз.
Елестердің түрлері де түйсіктер мен қабылдаудың бөлінісіне ұқсас. Мәселен, адам заттың
түсін, пішінің, көлемін көру елестері арқылы: музыкалық шығармаларды, таныс адамның
даусын, иттің үргенің,
сиырдың мәңірегенің, мысықтың мияулағанын есту елестері арқылы; ал
жусан, әтір, сабынды иіс елестері арқылы, мақпалды, тасты, тікенек шөпті сипай-сезу елестері
арқылы ажыратамыз. Біздің елестеріміз — жеке қабылдаулардың жалпылауынын нәтижесі.
Елестер жалпылау дәрежесінің әр түрлі болатындығына қарай
жалпы, жеке болып екіге
бөлінеді. Көп жалпыланған елестерді
жалпы елестер дейді. Мәселен,
адамның өзен туралы
елесі — жалпы елес. Сырдария өзені — жеке елес болады.
Оқу процесінде балалардың елесін тәрбиелеуге үлкен мән беріледі. Мәселен, баланы оқуға,
жазуға үйрету анық дәл елестерсіз мүмкін емес. Егер оқушыда әріптердің жазылуы жөнінде
анық елес болмаса, ол дұрыстап жаза алмайды. Көру елестері сурет сабағында аса қажет.
Баланың зат жөніндегі елестері анық болса ғана, ол суреттерді соған сәйкес етіп сала алады.
Елестер қабылдаулардың негізінде қалыптасып отырады. Сондыкқтан баланың қабылдауы
толық болса ғана елестері де толық болады. Оқушы өзі байқап отырған нәрсенің кейін қажет
болатындығын сезінетін болса, оның елесі де тиянақты қалыптасады. Мәселен, оқушы
табиғаттану сабағында үй қояндары
туралы мәлімет алғанда, кейін мұны жатка салатыны
ескертілсе, баланың байқауы тереңірек болып, елесіне жаксы тірек болады. Баланың елестерін
дамытуда арнаулы жаттығулар жасап отыру қажет. Мәселен, сурет сабағында алдымен
салынатын затқа баланың зейінін аударып, кейін одан жатқа сол затты салуды талап етсе
және осындай әдісті бірнеше рет қайталаса, баланың көру елесі дами түседі.
Төменгі сынып оқушыларының өмір тәжірибесі аз, ой-өрісі әлі жетілмегендіктен, затты
жалпылай алу қабілеті нашар болады. Мұғалім осы жағдайды ескере отырып, балада нақтылы
елестердің мол болуын ойластыруы тиіс. Мұнсыз жоғары сыныпқа барғанда балаға оқу
материалдарын ұғыну қиынға түседі. Мектепке түскен балалардың елес қорының түрліше
болып келуі оның отбасыдан алған телім-тәрбиесіне де байланысты. Егер үйде баланың ақыл-
ойының дамуына жеткілікті көңіл бөлінген болса, мұндай баланың әр нәрседен хабары бар
болып келеді де, оқуға алғыр болады. Мектеп жасына дейінгі балалардың елестерін дамытып
отыру, оларды оқу әрекетіне дайындаудың негізгі бір элементі екендігі ата-аналардың
естерінде болуы тиіс.


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pdf.html#«Адам_елесінің_айырмашылығы_мен_дамуы»

title: Психология pdf


title: ізденіс жасау - Психология-педагогика

text:
ізденіс жасау Тақырыптық жоспардаудың кезеңдері
пәннің оқу бағдарламасымен, білім беру стандартымен танысу Тапсырма беру әдісінің негізі
жаттығу Тарапсыздық танытуды көздейтін бақылау әдісі-
тестілеу Тәрбие –
мақсатқа бағытталған әрі сапалы орындалатын тәрбие процесс Тәрбие әдістері –
тәрбие мақсатына жету жолы Тәрбие бағыттарының түрлері:
еңбек тәрбиесі Тәрбие заңдылықтары
тәрбие процесіндегі мәнді, тұрақты, қайталанып отыратын байланыстар Тәрбие идеалдылығы мен мақсаттылығы –
қоғам болашағына берік сенімі бар азаматтарды тәрбиелеу Тәрбие мазмұны, міндеті, мақсаты арасындағы өзара байланыс
Дидактикалық Тәрбиенің жалпы мақсаты: жеке тұлғаны жан-жақты, гармонды тәрбиелеу Тәрбиенің мақсатын
анықтайтын негізгі фактор:
саясат, мемлекет идеологиясы Тәрбие процесінде қоғам талаптарын жүзеге асыру үшін ауыз бірлішікті, тәрбиелілік ықпалды
үйлестіруді көздейтін принцип
мектеп, отбасы мен жұртшылық әрекеттерінің бірлігін қамтамасыз ету принципі Тәрбие процесіне кіретін ситуациялар, заттар бұл:
тәрбие құралы Тәрбие процесінің анықталатын жақтары-
мазмұндық және процессуалдық Тәрбие процесінің диалектикалық қайшылығы
өзіндік алғашқы түсінігін өзіне қойылатын талаптар мен оларды орындау мүмкіндігі арасында Тәрбие процесінің компонеттері
мақсат, міндеттер, мазсұн, құрал, форма, әдіс-тәсілдер Тәрбие процесінің қозғаушы күші
тәрбие проц құр қайш Тәрбие процесін, оның дамуы теориялық тұрғыдан сипаттайтын педагогика ғылымының өзекті
саласы
тәрбие теориясы Тәрбиелеу ұғымы
тұлағының жтекші іс әрекетін дамыту Тәрбиелеудегі басты міндет
тұлғаға дұрыс бағыт бағдар беру Тәрбиені басшылыққа алуға тиісті тәрбие барысының жалпы заңдылықтарын бейнелейтін бастапқы
ережелер


title: тәрбие принциптері - Психология-педагогика

text:
Ұғымдар мен теориялардың мәнін терең түсінуін қамтамасыз ету:
саналық принципі
Ұжым мүшелерінің қызығушылығынан туындайтын, өздерінің шығармашылық мүмкіндіктерін
көрсететін іс:
ұжымдық шығармашылық іс
Ұжым өмірінде ерекше орын алатын қатынас:
гуманистік
Ұжым өмірінің заңы-
даму, ілгері қозалу
Ұжымда жеке тұлғаны тәрбиелеудің басты нәтижесі
қоғамдық бағыттылығы
Ұжымның дамуындағы қозғаушы күш:
бірлесіп жұмыс істеу
Ұжымның немесе жеке адамның бір істі ұзақ мерзім орындауына талаптануының мақсаты:
қашық
перспектива
Ұжымдық шығармашылық іс-әрекетті ұйымдастыруды негіздеген:
И. Иванов
Үй жұмысынң айрықша белгісі
Оқушының дербес орындауы
Шындықтағы заттар мен құбылыстарды белсенділікпен танып, білуге бағытталған адамның біршама
тұрақты жеке ерекшелігінің бір көрінісі-
Достарыңызбен бөлісу:


қызығушылық Ізгіліктік педагогика
жеке тұлғаның дамуына бағытталған Іс-әрекет табыстылығына ықпал ететін немесе оған қарсы келетін жеке-психологиялық
ерекшеліктермен өзгешеленетін құрылым
коммуникативті қабілет Эктроризация ұғымы
ішкі, ақыл-ой әрекеттерінің заттық әрекеттерге ауысуы Этикалық тақырыптағы әңгіменің нәтижесі
қызықты, әсерлі, түсінікті болуы, адамгершілік ой пікірлер мен мысалдардың, жағдайлардың болуымен сипатталады .
Заңнама бойынша 14 жастан 18 жасқа дейінгі балалардың құқығы мен мүддесін қорғаудың құқықтық нысаны
қамқоршылық 1993жылғы ҚР-ның Коституциясына сәйкес Президент-
мемлекет және атқарушы билік басшысы Адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтары
адамның және азаматтың құқытары мен бостандықтары мен конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті адамның құқықтары мен имандылығын сақтау мақсатына қажетті шамада ғана және тек заңмен шектелуі мүмкін Азаматтық пен патриотизмге өз «отанына сүйіспеншілікке және мемлкеттік рәміздерді құрметтеуге,
халық дәстүрлерін қастерлеуге, Конституцияға қайшы және қоғамға жат кез-келген көріністерге
төзбеуге тәрбиелеу»
білім беру жүйесінің міндеті болып табылады. Апсатына жұмыс уақтының қалыпты ұзақтығы
40 сағат Әлеуметтік көмек көрсетілетін ҚР азаматтарының санатына жатады-
даму мүмкіндіктері шектеулі балалар, мүгедектер, және бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар Әр қызметкерге бір күнтізбелік күн ішінде мерізімнен үстеме жұмыстар
2сағаттан аспау керек Әрбір азаматтың қасиетті парызы және міндеті-
ҚР қорғау Әрбір бала
ата-анасының мүлкіне құқылы.
Әрбір баланың отбасында өмір сүруге және тәрбиеленуге құқығы шектеліну жағдайы:


title:
баланың
мүдделеріне қайшы келетін жағдайларда

text:
Баланың өміріне немесе денсаулығына қауіп төнетіндігі туралы, оның құқықтары мен заңды
мүдделерінің бұзылғандығы туралы белгілі болған ұйымдардың лауазымды адамдары мен өзге де
азаматтар ол жөнінде хабарлау керек
қамқоршы және қоршаған орган
Бастауыш білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламасын игеру мерзімі
4 жыл
Бейіндік
магистратурада оқу мерізімі
1жыл
Бүкіл халықтың игілін көздейтін экономикалық даму
ҚР қызметінің түбегейлі принципі
Білім алу құқығы
Білім беру жүйесін дамыту және оның құқықтық негізін жетілдіру арқылы
қамтамасыз етіледі
.
Білім алуды аяқтамаған не қорытынды аттестаттаудан өтпеген азаматтарға қандай құжат беріледі
Достарыңызбен бөлісу:


title: белгіленген үлгідегі анықтама

text:
белгіленген үлгідегі анықтама Білім алушы адам
кадет Білім беру мазмұнының ұғымы-
білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары негізінде әзірленген білім беретін оқу бағдарламаларымен анықталады Білім беру процестерін жүзеге асырудың жай-күйін және нәтижелерімен шарттары өзгеруінің
серпінін, білім алушылар контингентін, білім беру ұйымдары желісін жүйелі түрде байқау, талдау,
бағалау және болжау-
мониторинг болып табылады .
Білім беру процесінде адамның әлекметтік мәдені тәжірибені игер механизмдері мен заңдылықтары
туралы ғылым
Педагогика-психология Білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың қағидалары болып табылмайды-
адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу Білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың принциптері-
Білім беру деңгейлерінің сабақтастығын қамтамасыз ететін білім беру процесінің үздіксіздігі/оқытудың, тәрбиенің және дамудың бірлігі Білім беру саласындағы уәкілетті органның құзыреті-
базалық жоғары оқу орындарында магистрлер мен Рһd докторларын нысаналы даярлау тетігін әзірлейді және бекітеді .
Білім беру ұйымдарында білім беру қызметімен айналысатын адам
педагог Білім беру ұйымдарында тыйым салынады –
милитаристік және де халқаралық құқық пен ізгіліктің жалпыға танылған принциптеріне қайшы келетін өзге де идеяларды насихаттауға/ нәсілдік, этностық, діни, әлеуметтік ымырасыздық пен айырықшалықты насихаттауға Білім беру ұйымдарының қызметкерлеріне қосымша ақы төленеді
дәптерді, жазу жұмыстарын тексергені үшін Білім беру ұйымдарының педагог және ғылыми қызметкерлерінің біліктілігін арттыру кемінде
бес жылда бір рет жүзеге асырылады .
Білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлеріне жыл сайын тиісті бюджет қаражаты есебінен
«Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын иеленушіге


title: айлық есептік көрсеткіштің

text:
Еңбек шарты бір жылдан кем уақытқа құрылатын жағдайлар:
еңбек шарытының белгілі бір
жұмысты атқаруға ие болмаса уақытша болмайтын жұмыскерді ауыстыруға н\е маусымдық
жұмыс түрлерін атқаруға құрылғанында
Еңбек шартын жасасу кезінде тыйым салынады
құқықтар мен мүмкіндіктер теңдігін бұзуға
Еңбек шартының жасалуына жол берілмейтін жағдай:
ҚР халықаралық акілерімен көзделген
Достарыңызбен бөлісу:


жағдайларда шетел азаматтарымен еңбек шарттары Жалпы білім беретін оқу бағдарламалары мазмұнына қарай бөлінеді
:мектепке дейінгі тәрбиемен оқыту, бастауыш, негзгі ота, жалпы орта Жалпы орта, техникалық және кәсіптік орта білімнен кейінгі жоғары және жоғары оқу орнынан
кейінгі білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлері үшін күнтізбелік ұзақтығы:
күнтізбелік 56күн Жеке адамның біліктілігі мен жан-жақты дамуын қалыптастыру үшін негіз болып табылатын білім
берудің әрбір деңгейі бойынша білімдер жүйесі –
Білім\білім беру мазмұнының ұғымы болып табылады Жеке тұлға өзінің қандай дінге және қандай партияға жататынын көрсетуге-
міндетті емес Жеке тұлғаның құықтық мәртебесінің басты элементтері
құқықтары, бостандықтары және міндеттері Жергілікті өкілді органдар келесі шешім қабылдайды
білім алушылардың қоғамдық көлікте жеңілдікпен жол жүруі туралы Жоғарғы оқу орнынан кейінгі білімді алады
жоғары білімі бар азаматтар Жоғары оқу орындарын қоспағанда, мемлекеттік білім беру ұйымдарында педагог қызметкерлердің
лауазымдық міндеттеріне (біліктілік талаптарына) қатысты нормативтік оқу жүктемесін белгілейтін
орган
білім саласындағы уәкілетті органның ұсынысы бойынша ҚР үкіметі Жоғары білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын игеру мерзімі:
кемінде 4 болуға тиіс Жоғары білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын игеру мерзімі мемлекеттік жалпыға міндетті
жоғары білім беру стандартымен айқындалады және кемінде
4жыл болуға тиіс Жоғары білімі бар азаматтардың алатын білімі
жоғары оқу орнынан кейінгі білім Жұмыс берушінің еңбек шартын тоқтату туралы актісінің көшірмесі қызметкерге тапсырылады не
оған хабарламалы хатпен жіберіледі
3 күннің ішінде жіберіледі. Жұмыс уақытың түрлері


қалыпты Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына
40 сағаттан аспауға тиіс Жыл сайынғы ақылы еңбек демалысының ұзақтығы-
еңбек демалысы күндеріне тура келетін мереке күндері есепке алынбай, күнтізбелік күндермен есептеледі .
Заң шығарушы, атқарушы және сот билігі
мемелекеттік билік тармақтары Заңдар жобасын қарауға қабылдау және қарау-
ҚР парламент мәжілісінің құзыретіне кіреді Заңды қолданған кезде судьяның басшылыққа алуға тиіс принциптері
айыпталушы өзінің кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті емес Конституцияға өзгертулер мен толықтырулар әр Палата депутаттары жалпы санының
Төрттен үшінің көпшілігі даусымен енгізіледі .
Конституциялық Кеңестің Төрағасын дайыдайды —
ҚР Президенті Конституциялық нормаларына ресми түсіндірме береді
ҚР конституциялық кеңесі Конституциялық Кеңестің ұйымдастырылуы мен қызметі
конституциялық заңмен реттеледі Күнделікті (ауысымаралық) тынығу ұзақтығы
12сағат Қазақстандық партиротизм
ҚР қызметінің түбегейлі принципі Қалыптасқан мән жайлардың салдарынан тіршілік ету бұзылған және бұл мән-жайларды өз бетімен
немесе отбасының көмегімен еңсере алмайтын бала
өмірде қиын ахуалға тап болған бала Қамқоршылық пен қоғаншылық органдары
жергілікті атқарушы органдар болып табылады .
Қандай жағдайларды баланы айырып алады
баланың өміріне немесе оның десаулығына тікелей қатер төнген жағдайда Қазақстан Республикасында адам құқықтары мен бостандықтарын танытатын құжат:
конституция Қазақстан Республикасының азаматының әлеуметтiк қамсыздандырылуына кепiлдiк берiлмеу
негiзі:
қылмыстық жауапқа тартылған жағдайда Қазақстан Республикасында басқа мемлекеттердiң саяси партиялары мен кәсiптiк одақтары, дiни
негiздегi партияларының қызмет атқару мүмкіндігі


title: олардың қызметіне жол берілмейді

text:
Қосазаматтық ҚР-да
ҚР конституциясында рұқсат етілмеген
ҚР басқару нысанына қарай
Президенттік мемлекет
ҚР білім беру жүйесі білім беретін оқу бағдарламаларының
сабақтастығы принципіне
негізделген.
ҚР «Білім туралы» заңның 5-тарауының атауы-
білім беру қызметінің субъектілері (білім беру
ұйымдары, жарғысы, ұйымдардың құзыреті, еңбек қатынасы және ттб)
ҚР «Білім туралы» заңның барлық тараулары-
12тарау
ҚР жергілікті маңызы бар мәселелерді өзін-өзі басқаруы-
тұрғын халық тілекей, мәслихаттар және
басқа да жергіікті өзін-өзі басқару органдары арқылы жүзеге асырады
ҚР конституциясы бойынша ҚР-сының ең қымбат қазынасы-
адам және адам өмірі, құқықтары мен
бостандықтары
ҚР конституциясы қабылданды
1995ж 30 тамызда жалпы халықтық референдумда
ҚР конституциясының ҮІІ бөлімінің атауы
Соттар және сот төрелігі
ҚР конституциясының ҮІІІ бөлімінің атауы-
жергілікті мемелекеттік басқару және өзін-өзі
басқару
ҚР Конституциясында баптардың саны-
98 бап
ҚР конституциясында жекетұлғаның құқықтық мәртебесін анықтайтын бөлім
адам және азамат
ҚР «ҚР-сындағы баланың құқықтары туралы» заңның 4-тарауының атауы бала және отбасы ҚР «ҚР-
сындағы баланың құқықтары туралы» заң тарауларының саны
10
ҚРсында орта білім алу алу
міндетті
ҚР президенттігіне ҚР тұңғыш Президентінен басқа тұлға сайланады
2рет
ҚР мемлекеттік тіл –
қазақ тілі
ҚР мемлекеттік рәміздер-
Ту, елтаңба және гимн
ҚР мемлекеттік құрылымы бойынша
біртұтас мемлекет
ҚР-ң парламенті
Заң шығарушылық қызметті жүзеге асыратын ең жоғарғы өкілді орган
ҚР-ның президенті
Достарыңызбен бөлісу:


title: ҚР мемлекет басшысы - Психология-педагогика

text:
ҚР мемлекет басшысы ҚР-ның азаматтары міндетті-
табиғатты сақтау ҚР-сында-
Республикалық конституциялық құрылысын күштеп өзгертуді насихаттауға немесе үгіттеуге жол берілмейді .
ҚР-сында атқару билігін жүзеге асыратын және атқару органдарының жүйесін басқаратын және
олардың қызметіне басшылық жасайтын орталық атқару органы-
ҚР Үкіметі ҚР-сында жол беріледі
сөз бен шығармашылық еркіндігіне ҚР-сында меншіктің нысандары-
мемлекеттік меншік және жеке меншік ҚР үкіметінің қызметін ұымдастыратын және оған жетекшілік ететін тұлға-
Примьер Қызметкерді жұмыстан шеттету
жұмыста алкогольдік, нашақорлық, уытқұмарлық масандық (соларға ұқсас) жағдайында болғанда Қызметкердің келісімінсіз демалыс және мереке күндері жұмысқа тартудың ерекшежағдайлары
төтенше жағдайларды, дүлей зілзаланы немесе өндірістік аварияны болдырмау не олардың зардаптарын дереу жою үшін Қызметкерлерге берілетін демалыстардың түрі
жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы МАБ-ды жүргізу ережелерін және санының асып кетуі кезектен тыс мемелекеттік аттестаттауға әкеп
соғатын МАБ-дан өтпеген білім беру ұйымдарында білім алушылардың шекті санын белгілейтін
орган
Білім ьеру саласындағы уәкілетті орган Магистр бұл:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын меңгерген адамдарға берілетін академиялық дәреже Магистрлік диссертациясын көпшілік алдында қорғаған білім алушыға беріледі-«
магистр» академиялық дәрежесі Мамандандырылған Балалар үйлеріне балаларды қабылдау керек
туғаннан бастап төрт жасқа дейін Мәслихаттар өз құзыреттігіндегі мәселелер бойынша-
шешімдер қабылдайды. Мәслихаттардың қарауына мыналар жатады жергілікті
әкімшілік-аумақтық құрылыс мәселелерін


title:
шешу
Мәжіліс депутаттарының өкілеттік мерзімі
5 жыл

text:
Мемлекеттің Қазақстан Республикасы дарынды азаматтарының қажетті білім алуына жасалатын
жағдай:
элиталық білім, оның ішінде шет елде
Мемлекетпен тыйым салынады-
балаларға алкогольді ішімдіктер мен темекі бұйымдарын сатуға
Мемлекеттік жоғары оқу орындарында сырттай оқу нысаны үшін бір оқушыға шаққанда студенттер
саны
32:1
Мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарыда ресми түрде қазақ тілімен тең
қолданылады
орыс тілі
Мемлекеттің қарауында болады –
неке мен отбасы, ана мен әке және бала
Негізгі орта, жалпы орта білім алу үшін үйде немесе емдеу ұйымдарында тегін жеке оқыту
ұйымдастырылады —
Денсаулық жағдайына қарай ұзақ уақыт бойы негізгі орта, жалпы орта
білім беретін ұйымдарға бара алмайтын азаматтарға
Негізгі орта білім берудің жалпы білім теретін оқу бағдарламалары
білім алушылардың ғылым
жүйесінің базалық негіздерін меңгеруге, олардың бойында тұлғаралық және этносаралық
қатынастың жоғары мәдениетін қалыптастыруға бағытталады
.
Он төрт жасқа толмаған баланың еңбек құқығын қамтамасыз ететін орган-
Халықты жұмыспен
қамтамасыз ету қызметі және жергілікті мемлекеттік басқару органдары
Он төрттен он алты жасқа дейінгі жұмыскерлердің жұмыс уақытының қалыпты ұзақтылығы
аптасына 24 сағаттан аспауға тиіс
Оқу әдістемелік қызметкерлерін қамтамасыз ету, мектепке дейінгі және қосымша білім беру
ұйымдарының педагог қызметкерлері үшін демалыс алудық ұзақтығы
Достарыңызбен бөлісу:


42 күн Оқу бағдарламасы бұл-
әрбір оқу пәні бойынша меңгерілуге тиісті білімнің шеберлік пен дағдылардың мазмұны мен көлемін анықтайтын бағдарлама Оқу дегеніміз-
танымдық аумақтың қалыптасуы Өз құқықтары мен бостандықтарының сот арқылы қорғалуына
әркімнің құқығы бар Өлім жазасы заңмен белгіленгенеді
адамдардың қаза болуымен байланысты террористік қылмыстар жасағаны үшін Палаталар,
әр палатада саны 7аспайтын тұрақты құрады Парламент құрайтын палаталар:
сенат және мәжіліс Педагог әдеп нормаларын сақтау-
педагогтің міндеті Педагог қызметкер міндеті-
педагогикалық әдеп нормаларын сақтау Педагог қызметкер педагогтік әдеп нормаларын сақтауға
міндетті Педагог қызметкерлерді аттестаттау дегеніміз-
педагог қызметкердің біліктілік деңгейінің біліктілік талаптарына сәйкестігін айқындау мақсатында жүргізілетін рәсім Педагог қызметкердің білім беру ұйымы әкімшілігінің бұйрықтары мен өкімдеріне шағымдануға-
құқығы бар Педагог қызметкерлердің құқығы бар
білім беру ұйымы әкімшілігінің бұйрықтары мен өкімдеріне шағымдануға Резидентурада мамандануына қарай оқыту ұзақтығы
2жылдан 4 жылға дейін Републикалық
референдумда қарастырылатын мәселелер
конституциялық қабылдау Республикалық
референдумда қатысуға құқығы жоқ-
іс-әрекетке қабілетсіз деп танылған азаматтарға Республиканың Примьер-Министрі шығарады-
Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар өкімдер Референдум өткізу туралы шешім қабылдау құқығы-
ҚР президентіне тиесілі Сайлауға және сайлануға, республикалық референдумға қатысуға құқығы жоқ азаматтар-
сот іс- әрекетке қабілетсіз деп танылған, сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандықтарынан айыру


title: орындарында отырған азаматтар

text:
орындарында отырған азаматтар
Сайлау жолымен қалыптасатын орган
Парламент
Саяси баспана беру мәселесін шештін орган
ҚР президенті
Сот еңбек шартын жарамсыз деп таниды, егер
әрекетке қабілетсіз деп танылған адаммен жасалса
Соттың шексіз құзыретіне жатады
сот төрелігін жүзеге асыру
Судья бола алады-
ҚР-ның 25 жасқа толған, жоғары заң білімі бар, заң мамандығы бойынша
кемінде 2 жыл жұмыс стажы бар және біліктілік емтиханын тапсырған азаматтары бола алады
Сынақ мерізімі аяқталады
еңбек шарты күшіне енген кезде
Сынақ мерзімі басталады-
еңбек шарты күшіне енген кезден бастап
Тәртіппен жазаның қолдану мерзімі қанша уақыттан аспауға тиіс-
ол қолданған күннен бастап
алты айдан
Тәртіптік жазаның қолданылу мерізімнен бұрын алып тасталуы мүмкін
жұмыс беруші өзінің
бастамасымен, қызметкердің н\е оның тікелей басшысының, қызметкерлер өкілінің өтініші
бойынша
Тәртіптік жауапкершілікке
ескерту жатады
Техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламалары бойынша екі жылдық оқытуды аяқтағаннан
және аралық аттестаттаудан өткеннен кейін білім алушыларға берілетін біліктілік
нақты мамандық
бойынша кәсіптік біліктіліктің қол жеткізген деңгейі
Төрт жастан бастап он сегіз жасқа дейінгі күтіп бағуды, медициналық тұрмыстық қызмет көрсетуді
және әлеуметтік еңбекке бейімделуді қажет ететін балалар қабылданады-
ақыл есі кем балаларға
арналған интернат-үйлерге
Туғаннан бастап үш жасқа дейінгі жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған
балалар қабылданады-
балалар үйлеріне
Тұлғаның конституциялық, құқықтық тұрғысынан қалыптасуын болжайды азам
аттық тәрбие
Университеттер конкурстық негізде әзірлеуге және енгізуге құқылы
оқытудың жаңа сапалық
жетілдірілген технологиялары, әдістері мен нысандары бар иннвациялық білім беру
бағдарламаларын
Ұлттық және халықаралық инстиционалдық, мамандандырылған аккредитацияны өткізеді
аккредиттеу органдары
«Үздік педагог» атағын иеленушіге айлық есептік көрсеткіштің
1000еселенген мөлшерінде
мемлекеттік грант төленеді
.
Үкімет қызметінұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшін дербес жауап
береді
ҚР Конституциялық кеңес
Достарыңызбен бөлісу: |


мотивация Бақылаудың ауызша әдістері
Фронтальды жауап алу Балалар тұлғасының рухани байлығы, әлеуметтік белсенділік пен жауапкершілік сезімі
қалыптасуының міндетті шарты болып табылатын принцип
ұжымда және ұжым арқылы тәрбиелеу Балалардың қиын проблемалардан бас тартуының байқалуы:
агрессивті мінез Балалардың құқықтық сана-сезімін, қоғамдағы құқықтық нормалар мен құқықтар мәдениетті сақтау,
заңды құрметтеу дағдыларын қалыптастыруды талап ететін тәрбиенің бағыты-
құқықтық тәрбие Балалардың нарықтық экономика жағдайында шаршалылықты тиімді жүргізу қағидалары мен
нормалаына сай сана-сезімдерін, дағдыларын іскерліктерін, талап ететін тәрбиенің бағыты
Экономикалық тәрбие Балалардың шығармашылық қабілеттерін, әлемді сұлулық заңдары арқылы тануға
қызығушылықтары мен талпыныстарын дамытуды талап ететін тәрбиенің бағыты
Эстетикалық тәрбие Балалық әлем –бұл үлкендер әлемінің бір бөлшегі, оның дербес емес қосалқы, бүтінге сай келмейтін
және оған бағынышты бөлігі екенін сипаттайтын оқыту принципі (А.Б.Орлов
бойынша)
субординация принципі Баланың бойындағы жағымсыз сипаттарды тежеп, шегеріп, ұнамды бағытын дамытуды мақсат ететін
тәрбие түрі
ерік тәрбиесі Баланың өмірлік жолын айқындайтын орта
әлеуметтік Бейнелеу көрнекілігіне жатады
макет Биологиялық қасиеттерің иесі-
индивид Білім беру мазмұны
оқу бағдарламаларында, оқу жоспарында, оқулықтарда бейнеленеді.
Білім беру мазмұнында жеке тұлғаға «азаматтық тәрбие» беруде, табиғи құбылыстарды және қоғам
өміріндегі жағдайларды, олардыңөзара байланысын ашуда, оқушылардың іс-әрекетін
ұйымдастыруда оқу пәндерін кіріктіруді басшылыққа алатын мемлекет
Англия Білім беру
мазмұнының жауап беретін сұрағы


title:
мотивация
Бақылаудың ауызша әдістері
Фронтальды жауап алу


title: Нені оқыту керек? - Психология-педагогика

text:
Білім берудегі инновациялық процестердің педагогикалық маңызды проблемасы ол:
озық
педагогикалық тәжірибені зерттеу, жинақтау және тарату
.
Білім беру міндеттерін шешуге бағытталған мұғаліммен оқушының өзара байланысқан іс-әрекеттің
реттелген тәсілдері
оқыту әдістері
Бірінші кезекте, жасөспірімдер тәрбиесінде белгілі бір қиындықтар туғылу-
физиологиялық
В.В.Давыдовтың концепциясында оқу іс-әрекетінің басты нәтижесі
теориялық ойлау мен саны
Гуманистік педагогика теориясын негіздеп, педагогикалық іс-әрекетте қоладнылған ғалымдар
В.АСухомлинский, А.Амонашвили
Ғылымдағы жаңалықтардың жан-жақты байланыстарын көрсетіп, оқушылардың білім деңгейімен
ұштастыру, жаңа сөздерді қолдану:
ғылымилық принципі
Дәстүрлі оқыту технологияларының әдістері келесі екі топқа жатады:
репродуктивті-
баяндаушылық, ауызша
Диагностикамен болжауды байланыстыратын кері байланыс арқылы ақпарат алудың үздіксіз
процесі-
Мониторинг
Дидактика
оқытудың жалпы теориясы
Дидактикалық принцип ол
оқытудың мазмұнын, ұйымдастыру түрлерін, әдістерін оқытудың
мақсаты мен заңдылықтарына сай анықтайтын қағидалар жүйесі
Е.А.Климовтың әдістемесі қандай типті анықтайды
мұғалім мамандығының кәсіби типі
Ең алғашқы рет қазақ тілінде «Педагогика» оқулығын жазған
М.Жұмабаев
Жалпы білім беретін мектептердің білім мазмнының тұжырымдамасы-
білім мазмұнын
қалыптастырудың ғылыми негіздері, құрамы, құрылымыны бірыңғай жүйесі
Жалпы білім беретін мектептердің өтпелі базистік оқу жоспарларының деңгейлері
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=3#М.Жұмабаев_Жалпы_білім_беретін_мектептердің_білім_мазмнының_тұжырымдамасы-_білім_мазмұнын_қалыптастырудың_ғылыми_негіздері,_құрамы,_құрылымыны_бірыңғай_жүйесі


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=3#Мониторинг_Дидактика_оқытудың_жалпы_теориясы_Дидактикалық_принцип_ол_оқытудың_мазмұнын,_ұйымдастыру_түрлерін,_әдістерін_оқытудың


title: тұрақты және - Психология-педагогика

text:
тұрақты және жылжымалы Жағымды әдептерге, қасиеттерге баулу, көзін жеткізу:
сендіру әдісі Жағымсыз іс-әрекеттердің алдн алып, оларды тежеу мақсатымен қолданылатын және бала өзінің,
жолдастарымен басқа адамдар алдындағы кінәсін түсінуге шақыратын, оған ықпал ету әдісі
жазалау Жаңашыл мұғалім:
жалпы мойындалған жаңа идеялы мұғалім Жарыс-
ынталандыру не тәрб эмоц Жаттығу-
белгілі бір әдетті қайта-қайта орындау, нәтижесінде оқушының жеке тұлғаның қасиетінің өзегі болатын дағдылар мен әдеттер қалыптастыру/ үйрету, дағдыландыру әдісі Жеке адамға ықпал ететін фактор-
Тұқым қуалаушылық, орта, тәрбие Жеке адамның дамуына ықпал ететін негізгі факторлар
тегі, ортасы, тәрбиесі Жеке адамның қарым-қатынасқа деген қажеттілігі
аффимация Жеке адамның санасын қалыптастыру әдісі:
жаттықтыру Жеке адамның сандық және сапалық көрсеткіштерін дамыту-
Тұлғаны қалыптастыру Жеке тұлғаны қалыптастырудағы мақсатты бағытттылы, жоспарлы ұйымдастырылған процесс:
тәрбие Жоғары деңгейдегі қиындықта оқыту, теориялық білімдердің жетекші рөлі, оқу материалын жоғары
шапшаңдықта өту, оқушыларды дамыту сияқты өзара байланысқан принциптермен дидактикалық
жүйе құрған
Л.В.Занков Заманауи оқытудың «Оқыту дамуды жетелейді» атты тұжырымдамалық қағиданың авторы
С.Л.Рубинштейн И.А.Зимняя бойынша сабақты психологиялық талдаудың алғашқы «шамалаушы» кезеңі
қойылған мақсат міндеттерді, таңдалған іс-әрекеттерді, сабақты өткізу жоспарын алдын ала талдау Инетериоризация ұғымы-
Тұлағаның өз-өзіне саналы тұрғыдан талдау бере алуы Көп мәнділік тәрбие процесінің ерекшелігі ретінде:
тәрбие процесіне отбасы, мектеп, қоғам қатысады Қабілеттің жоғарғы және қайталанбас деңгейдегі дамуы:


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=4#Л.В.Занков_Заманауи_оқытудың_«Оқыту_дамуды_жетелейді»_атты_тұжырымдамалық_қағиданың_авторы_С.Л.Рубинштейн

title: тұрақты және - Психология-педагогика


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=4#Тұқым_қуалаушылық,_орта,_тәрбие_Жеке_адамның_дамуына_ықпал_ететін_негізгі_факторлар_тегі,_ортасы,_тәрбиесі

title: тұрақты және - Психология-педагогика


title:
данышпандық
Кез-келген іс-әрекеттің бастапқы компоненті
мотивация

text:
Қоғамда мәдени құндылықты меңгеру масштабына қарай адамға білім беру:
бастапқы, жоғары
кәсіптік
Қоғамдық-тарихи тәжірибені мақсатты түрде беру процесі немесе білімдерді, нышандардың
қалыптасуын ұйымдастыру
даму
Қоғамдық тәртіп тәжірибесін қалыптастыру және іс-әрекетін ұйымдастыру әдістер тобына кіреді
жаттығу
Қоршаған табиғи ортаға жауапкершілік, жағымды қарым-қатынасқа тәрбиелеу:
экологиялық
тәрбиенің міндеті
Құзыреттілік келіс тұрғысынан алынғандағы білім беру нәтижесі –
басты құзыреттіліктер
Құқықтық тәрбиенің мақсаты
оқушыларды күрделі құқытық қоғамдық қатынастары мен
таныстыру
Лабораториялық жұмыстар:
оқыту құралы
Мақсатты, жоспарлы ұйымдастырылған тұлғаны дамыту үрдісі
тәрбиелеу-ау
Мектепке дейінгі оқыту процесінің негізін құрайтын принцип:
Әңгімелесу
«Мәдени-тарихи даму теориясының авторы
Л.С.Выготский
Мектептегі еңбек тәрбиесінің міндеттері
еңбек етуге тәрбиелеу, еңбек дағдыларын қалыптастыру
Мектептерде тәрбиеші-тәрбиеленуші, оқушы-оқытушы арасындағы қарым-қатынас жүйесі:
педагогикалық жүйелер
Мектептің барлық іс-әрекетін басқарудың тұрақты органы:
педагогикалық кеңес
Меңгеру үрдісінің негізгі кезеңдерін өтуге қажетті арнайы әрекеттер жүйесі:
оқыту
«Менің қалауым» дифференциалды диагностикалық сауалнама мақсаты-
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=5#Л.С.Выготский_Мектептегі_еңбек_тәрбиесінің_міндеттері_еңбек_етуге_тәрбиелеу,_еңбек_дағдыларын_қалыптастыру


title: Голланд сауалнамасы - Психология-педагогика

text:
Голланд сауалнамасы. Оқушының кәсіби бағдарын зерттеу Мұғалім қызметіндегі атқарушы компоненттердің бірі (Н.В.Кузьмина)-
коммуникативті Мұғалімнің өзіне және объективті тұрғыдан баға бере алуы:
педагогикалық рефлексия. Мұғалім
өздігінен педагогикалық білімін жетілдіру мыналарды өздігінен меңгеруін көздейді
педагогикалық құндылықтар мен технологияларды Мұғалімге ағымдағы сабақты талдауға және қадағалауға негіз болатын педагогикалық іскерлік-
оқушының жеке дара қасиеттерін, қызығушылықтарын байқау/оқу материалын меңгерудегі қиындықтарды, типтік қателерді байқау Мұғалімге ағымдағы сабақты талдауға және қадағалауға негіз болатын педагогикалық іскерлік әрбір
оқушының
сабаққа дайындығын көре алу Мұғалімнің арнайы объективті қасиеті-
мұғалімнің ғылыми даярлығы .
Мұғалімнің қасиеті
кәсіби, объективті Мұғалімнің проективті-ърефлексивті қабілеттерін қалыптастырып, танымдық қызығушылықтарын
дамытатын іс-әрекеті
писх талд не жетекші іс-әрекет Мұғалімнің сабаққа дайындығы басталады
сабақтың мақсатын анықтаудан Нақты жағдайдағы алынған мақсатты шешу жолында белгілі басқа әдістердің ешқайсысы тез және
тиімді шешу мүмкіндігін бере алмаған кезде қолданылатын аралас әдістердің жиынтығы-
Ситуациялық әдіс Оқу әдістерін дидактикалық топтастырудың жолы-
дидактикалық мақсаттарға орай Оқу әрекетінің танымдық және зерттеушілік қызметі
талдау, біріктіру, жалпылау , жіктеу Оқу пәні бойынша білім, білік, дағды мазмұндарын ашатын нормативті құжат
Оқу мағдарламасы Оқу іс-әрекеті
оқу міндеттерін шешу процесінде өзіндік даму мен оқу әрекеттерін игерген субъективтің іс-әрекеті Оқу іс-әрекетінің сыртқы құрылымының компоненті
мотивация Оқу іс-әрекетінің субъектісі


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=6#Ситуациялық_әдіс_Оқу_әдістерін_дидактикалық_топтастырудың_жолы-_дидактикалық_мақсаттарға_орай


title: Психология-педагогика - бет 7

text:
Оқушылар іс-әрекетінің мазмұны мен түрінің олардың жасына, өмір тәжірибесіне, күш қуаты мен
мүмкіндіктеріне сәйкес болуы
тәрбиенің оқушылардың жас және дербес ерекшеліктеріне
сәйкестігі
Оқушыларға жүйелі түрде білім беру икемділігі, танымдық қабілетін қалыптастыру-
Оқыту
Оқушыларды мамандықты саналы таңдауға дайындайтын тәрбие принципі
өмірмен, еңбекпен
байланысы
Оқушылардың белгігі бір тәрбие жұмысына жұмылдырумен байланысты мұғалімнің ақпараттық іс-
әрекеті
ұйымдастырушылық
Оқушылардың белсенділікке арнайы түрде жұмылдыратын оқыту:
белсенді оқыту технологиясы
Оқушылардың теориялық және практикалық мәселелерді шешу арқылы жаңа білімді меңгеруге
негізделген оқыту процесі
проблемалық
Оқытатын динамикалық жұптарды оқыту тәсілі
Оқытудың жұптық тәсілі
Оқыту әдісінің элементі
Тәсіл
Оқыту жеке-топтық формасы-
оқылатын пән мазмұнына жекеше бағыт беру
Оқыту процесіне ықпал ететін ішкі факторлар
оқу материалының формасы
Оқыту теориясында қолданылатын ұғымдар
жалпы ғылымилық
Оқытудың заңдылығы-
оқыту талаптарына сәйкес оқыту процесін сәйкестендіру, білім беру,
тәрбие және дамыту процестерімен байланысы
Оқыту принципіне жатады
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html?page=7#Оқытудың_жұптық_тәсілі_Оқыту_әдісінің_элементі_Тәсіл_Оқыту_жеке-топтық_формасы-_оқылатын_пән_мазмұнына_жекеше_бағыт_беру

title: Психология-педагогика - бет 7


title: саналылық, белсенділік - Психология-педагогика

text:
саналылық, белсенділік Оқыту процесін жүзеге асыруда басшылыққа алатын алғышарты негізгі ережені белгілейді-
оқыту принципі Өздігінен білім алу:
өзіндік даму, өзі білім алу Өзін-өзі тәрбиелеу:
өмірдегі өз орнын өзі белгілеуіне, өзін-өзі дамытуға, өз қабілетін өзі іске асыруға бағытталған мақсатты, сапалы, жүйелі түрде өздігінен жүргізілетін іс-әрекеті Өзін-өзі тәрбиелеуге деген ұмтылыстың белсенді қалыптасатын шағы
жас өспірімдік жаста Өзін-өзі өзектендіру деңгейіндегі қажеттіліктер
қорғанысқа қажет не мета қажеттілік Өнер шығармаларын түсініп, нәр алу, жемдік сезімдік қалыптастыру:
эстетикалық тәрбие П.Я.Гальперин тұжырымдарына негізделген оқыту жүйесі-
ақыл-ой әрекетін сатылы қалыптастыра оқыту Педагог іс-әрекетінің тиімділігін қамтамасыз ететін психофизиологиялық компонеттер
ойлаудың икемділігі және конвергенттілігі Педагогика-психология құрылымы-
оқыту психологиясы Педагогика сөзінің мағынасы
- пайдагогос (грекше «пайдос»-бала-ер бала және «аго»-жетектеу) Педагогкалық бақылау түрлері
ағымдық, тақырыптық, қорытынды Педагогикалық жаңалықтарды жасау, игеру және пайда болуы, олардың практикада игерілуі мен
пайдаланудың ортасы
инновациялық орта Педагогикалық жаңалықтарды жасау, игеру және пайдалануға көмектесетін жағдай
инновациялық Пегагогикалық зерттеулердің әдіснамалық принциптері –
оқу процесін зерттеу Педагогикалық
инновация бұқаралық тәжірибеде қолдана алады
сыннан өтіп, объективті баға алған соң Педагогикалық қарым-қатынасты герттеген
ғалым В.А.Кан Калик Педагогикалық қарым-қатынастың либералдық стилі
қамқорлық пен ынтымақтастық Педагогикалық мамандықты «адам-адам» кәсібіне жатқызатын ғалым


title:
Е.А.Климов
Педагогикалық міндеттердің түрі-
оперативтік, тактикалық, стратегиялық

text:
Практикалық әдістер
жаттығу, лабораториялық жұмыс
Педагогикалық бақылау:
Педагогтың оқушыға адам және жеке тұлға ретінде назар аударуы
Педагогиканың
басты қызметі
жоспарлау
Проблемалық ситуация
бар білімге сүйене отырып тапсырманы шеше алмау немесе фактіні
түсіндіре алмауы қиыншылығының психологиялық жағдайы
Рефлексивті-перцетивтік қабілет ұғымы
педагогикалық рефлексия, педагогикалық такт (әдеп),
педагогикалық бағдар
Сабақ-
сабақ кестесі бойынша, оқушылардың тұрақты құрамымен, белгілі бір уақыт
аралығында мұғалімнің басшылығымен ұйымдастырылатын оқытудың негізгі формасы
Сабақтарда оқу материалы мазмұнын рольдер бойынша ойнау, көрініс қою
оқытудағы
драматизация
Сабақтың құрылымы:
дидактикалық мiндеттердiң бiртұтастығы
Сыныптың сабақ жүйесінің тиімді жақтары
белгілі міндеттерді шешу барысында ұжымдық
Достарыңызбен бөлісу:


title: Психология-педагогика

text:
Психология-педагогика
Адамның білім алуы жүзеге асырылатын, мұғалім мен оқушылардың мақсатқа бағыталған өзара
әрекетінің барысы.
білім беру
Адам бойында өзін әлеуметтік тұрғыдан әркетшіл екенін сезіндіру, басқа азаматтарға және
мемлекетке деген сыйластық пен сенімділік қалыптастыруды қалыптастыру болып табыладын
тәрбие бағыты
Дене н\е азаматтық
Адамгершілік, еңбек, ақыл-ой, физикалық тәрбие бұл:
тәрбиенің бағыты
Адамның «аяқталмаған іс-әрекеттері мен тапсырмалары аяқталған іс-әрекеттер мен тапсырмаларға
қарағанда есте жақсы сақталынатыны» туралы заңдылықта анықтаңыз
Зейгарник эффектісі
Адамның әр-түрлі іс-әрекет, материалдық игіліктерді өндірудің қайнар көзі
еңбек
Адамның бет әлпеті мен бүкіл дене қимылдарына, сөздің интонациясы мен тембріне, дикциясы мен
паузасына да өзгерістер енгізеді
Эмоция
Адамның жаңа танымдық, эмоциялық немесе мінез құлық ептілігі мен дағдыларын салыстырмалы
түрде жылдам қалыптастыруға даярлығы
тәрбиелілігі
Адамның жеке белсенділігінің қайнар көзі:
құндылықтар
Адамның ғылыми фактілерді, ұғымдарды, ережелерді, заңдарды, қағидаларды түсінуі, есінде сақтауы
және қайта жаңғыртуы ол-
Білім
Азаматтық тәрбиенің өзегі
дәстүрлі ұлттық тәрбиенің өзегі
Арифметикалық іскерлікті игеруде келеңсіз қиыншылықтармен байланысты білім ала алмау қабілеті
…
дискалькулия
Әдет ұғым-
адам қажеттілігін өтеуге сәйкес қайталанып отыратын әрекет
Әлеуметтік-тұлғалың технологияның объектісі—
адам
Әр оқушының өзіндік іс-әрекеті ескеріліп, оған арнаулы әзірліктер жасалып, оқу мүмкіндіктері
алдын ала есепке алынады
жеке жұмысты ұйымдастыру
Әрекет етуге деген ынтаның жиынтығы
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html#Дене_н\е_азаматтық_Адамгершілік,_еңбек,_ақыл-ой,_физикалық_тәрбие_бұл:_тәрбиенің_бағыты

title: Психология-педагогика


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html#Зейгарник_эффектісі_Адамның_әр-түрлі_іс-әрекет,_материалдық_игіліктерді_өндірудің_қайнар_көзі_еңбек

title: Психология-педагогика


url: http://emirsaba.org/psihologiya-pedagogika.html#Эмоция_Адамның_жаңа_танымдық,_эмоциялық_немесе_мінез_құлық_ептілігі_мен_дағдыларын_салыстырмалы_түрде_жылдам_қалыптастыруға_даярлығы_тәрбиелілігі

title: Психология-педагогика