title:
ввод N
S=0 нц для - Python да практикалық жұмыстар 2 бөлім. Негізгі алгоритмдер және олардың Python тілінде іске асырылуы

text:
ввод N
S=0 нц для i от 1 до N
ввод A[i]
S=S+A[i] кц C=S/N вывод C
Здесь нц и кц обозначают, соответственно, начало и конец цикла, строка с нц является заголовком цикла. Как видно из текста, указываются начальное и конечное значение переменной цикла, которая обязательно должна быть целым числом. В приведённой здесь записи переменная цикла увеличивается на 1 при каждом повторении («шаг переменной цикла» равен 1). Если требуется шаг не равный 1, это указывается специально.
Тело цикла состоит из двух операторов — ввода очередного числа и прибавления этого числа к текущему значению суммы.
На Python можно написать практически то же самое (с учётом особенностей, связанных с использованием функции range()).
# * coding: utf8 *
#
N=input('Количество элементов: ') S=0 for i in range(N1):
a=input('Введите число: ')
S=S+a
C=S/N
print 'Результат:',C
Поскольку диапазон чисел, формируемых функцией range(), начинается с 0, то верхней границей должно быть N1. Поскольку массив хранить не надо, можно просто вводить числа и добавлять их к текущему значению суммы.
Тело цикла начинается после символа «:» и все операторы тела цикла в Python должны иметь одинаковый отступ от начала строки. Как только отступ исчезает, Python считает, что тело цикла закончилось.
А вот вариант решения этой же задачи на Python с использованием списка и методов списка.
# * coding: utf8 *
#
N=input('Количество элементов: ') S=0 lst=[] for i in range(N1):
a=input('Введите число: ')
lst.append(a) C=sum(lst)/N print 'Результат:',C
В этом варианте формируется список, а сумма элементов списка вычисляется с помощью встроенной функции. Программа увеличилась на одну строку (создание пустого списка), но зато мы научились формировать список в цикле.
Задача 2. Определить, является ли введённая строка палиндромом («перевёртышем») типа ABBA, kazak и пр.
Постановка задачи: Требуется сравнивать попарно символы с начала и с конца строки S (первый и последний, второй и предпоследний и т.д.). Если в каждой такой паре символы одинаковы, строка является палиндромом. Соответственно, каждая проверка пары символов должна получить некоторый признак (flag «флаг»), который будет равен 1, если символы в паре совпадают и 0, если не совпадают. Окончательный результат обработки строки получится как произведение всех значений «флагов». Если хотя бы один раз «флаг» оказался равен нулю, строка палиндромом не является и произведение всех «флагов» окажется равным 0. Количество пар не превышает половины длины строки L (точно равно половине длины для строк с чётным количеством символов и результат целочисленного деления длины строки на 2 для строк с нечётным количеством символов, поскольку «центральный» символ строки с нечётным количеством символов очевидно совпадает сам с собой).
Блоксхема алгоритма показана на рис. 12.
Рисунок 12. Блоксхема алгоритма определения палиндрома
Текст программы на «псевдоязыке»:


title: ввод S flag=1 L=длина - Python да практикалық жұмыстар 2 бөлім. Негізгі алгоритмдер және олардың Python тілінде іске асырылуы

text:
ввод S flag=1 L=длина(S)
N=L div 2 нц для i от 1 до N если S[i]=S[Li+1] то k=1
иначе k=0
конец если flag=flag*k кц если flag=1 то вывод 'Палиндром' иначе вывод 'Не палиндром!' конец если При проверке каждой пары устанавливается коэффициент k, который затем умножается на текущее значение «флага».
Окончательный вывод делается по итоговому значению «флага».
Текст программы на Python может быть очень похожим.
# * coding: utf8 *
#
s1=raw_input('Исходная строка: ')
# Определяем длину строки
L=len(s1) flag=1 for i in range(L//2): if s1[i]==s1[i1]:
k=1 else:
k=0 flag=flag*k if flag==1:
print 'Палиндром' else:
print 'Не палиндром!'
Для ввода строки использован оператор raw_input(), при этом не требуется строку записывать в кавычках.
Небольшие синтаксические особенности всётаки есть — условие равенства двух переменных записывает знаком «==», начало каждого составного оператора обозначается символом «:», и опять большую роль играют отступы. Кроме того, чтобы отсчитывать символы с конца строки, использованы «отрицательные» индексы элементов строки.
Однако использование особенностей строк в Python, их функций и методов, позволяет решить эту задачу более изящно. Например, так.
# * coding: utf8 *
#
s1=raw_input('Исходная строка: ') lst=list(s1) lst.reverse() s2=''.join(lst) if s1==s2:
print 'Палиндром' else:
print 'Не палиндром!'
Здесь исходная строка преобразуется в список, затем список «переворачивается» и из него с помощью пустой «строкиобъединителя» формируется новая строка. Затем строки сравниваются. Цикл оказывается не нужен! Всю работу делает Python.
Если количество повторений операций заранее неизвестно, но известно условие прекращения выполнения операций, используется цикл (составной оператор) WHILE. Покажем его использование на следующем примере.
Задача 3. Последовательно вводятся ненулевые числа. Определить сумму положительных и сумму отрицательных чисел. Закончить ввод чисел при вводе 0.
Задача настолько проста, что дополнительных уточнений в качестве постановки задачи не требуется. Пусть сумма положительных чисел называется SP, а сумма отрицательных чисел — SN.
Блоксхема алгоритма показана на рис. 13.
Рисунок 13. Блоксхема алгоритма обработки последовательности
Текст программы на «псевдоязыке»:
SP=0 SN=0 ввод chislo нц пока chislo <> 0 если chislo >0 то SP=SP+chislo


title:
иначе
SN=SN+chislo
конец если ввод

text:
иначе SN=SN+chislo
конец если ввод chislo кц вывод SP вывод SN
Условие «неравенства» в языках программирования Pascal и BASIC обозначается как «<>», поэтому здесь сохранено это обозначение.
Нужно обратить внимание что проверяемое число нужно определить до начала цикла, поскольку возможна ситуация, что неопределённое значение окажется равным 0 и программа закончится, не успев начаться. А потом числа вводятся в цикле и каждое вновь поступившее число проверяется на неравенство 0 (после ввода каждого числа следует проверка условия). Порядок операций и проверок в цикле WHILE может оказаться важным для получения верного результата.
Текст программы на Python не имеет какихто существенных особенностей. Для удобства чтения программа поделена на «блоки» с помощью символа комментария.
# * coding: utf8 *
#
SP=0
SN=0
#
chislo=input('Следующее число: ')
# while chislo != 0: if chislo > 0:
SP=SP+chislo else:
SN=SN+chislo
chislo=input('Следующее число: ')
#
print 'Сумма положительных:',SP print 'Сумма отрицательных:',SN
Сортировка массива. Задача сортировки, а также задача поиска максимального или минимального элемента в массиве встречается довольно часто. Средствами Python такие задачи решаются очень просто, но тем не менее рассмотрим общую задачу сортировки массива.
Под сортировкой понимается процедура, в результате выполнения которой изменяется исходный порядок следования данных. Причём новый порядок их следования отвечает требованию возрастания или убывания значений элементов одномерного массива. Например, при сортировке по возрастанию из одномерного массива [3 1 0 5 2 7] получается массив [0 1 2 3 5 7]. Возможны и более сложные критерии сортировки. Символьные данные обычно сортируются в алфавитном порядке.
Один из наиболее наглядных методов сортировки – «метод пузырька».
Пусть необходимо упорядочить элементы массива A из N элементов по возрастанию.
Просматривая элементы массива «слева направо» (от первого элемента к последнему), меняем местами значения каждой пары соседних элементов в случае неравенства A[i]>A[i+1], передвигая тем самым наибольшее значение на последнее место. Следующие просмотры начинаем опять с первого элемента массива, последовательно уменьшая на единицу количество просматриваемых элементов. Процесс заканчивается после N1 просмотра.
Метод получил такое название, потому что каждое наибольшее значение как бы всплывает вверх.
Фрагмент блоксхемы алгоритма показан на рис. 14.
Рисунок 14. Алгоритм сортировки
«методом пузырька»
Действие A[i] <> A[i+1] означает перестановку значений элементов массива.
Текст соответствующего фрагмента программы на «псевдоязыке»:


Python да практикалық жұмыстар 2 бөлім. Негізгі алгоритмдер және олардың Python тілінде іске асырылуы. Бұл бөлімдегі тапсырмаларды талдау барысында біз тапсырманың қойылуына назар аударамыз (нақты не істеу керек) және оның алгоритмін блоксхема түрінде, сонымен қатар «псевдокод» түрінде бағдарламалауды ( «мектептегі алгоритмдік тіл» түрінде ) үйренеміз . Және тек осыдан кейін ғана Python бағдармамалау тілінде оның барлық ерекшеліктерін ескере отырып жазамыз.
Сызықтық алгоритмдер. Сандармен және жолдармен орындалатын амалдар. Сызықтық алгоритм-бұл есептеу қатаң түрде ретімен орындалатын алгоритм. Мұндай алгоритмнің типтік блоксхемасы 1 суретте көрсетілген.
1 сурет
Сызықтық алгоритмнің типтік схемасы
Ары қарай сызықтық құрылымды алгоритмдерге арналған тапсырмаларды орындаймыз.
1 тасырма. a және b екі саны берілген. Бізге олардың мәндерін ауыстырып орналасыру керек.
Тапсырманың қойылуы: Бізге қандайда бір нақты мәндері бар екі айнымалы берілген. а айнымалысының мәні x-ке, b айнымаласы y- ке тең делік . Бізден таплап етіліп отырғаны а мәні у-ке, ал в мәні х-ке тең болуы керек.
Шешу әдісі (жалпы): а айнымаласының мәнін уақытша орналастыруға арналған қосымша с айнымалысын пайдалану керек, демек а айнымалысының мәнін в айнымалысына меншіктеймізде, осыдан кейін в айнымалысына с айнымалысының мәнін меншіктейміз c.
Бұл алгоритмнің блок -схемасы 2 суретте көрсетілген.
2 сурет. Мәндерді ауыстыру алгоритмнің блоксхемасы
«псевдотіл» түріндегі бағдарлама мәтіні:
ввод a,b c=a a=b b=c вывод a,b
Python ерекшелігін ескере отырып шешу әдісі: екі кортежді пайдаланамыз.
Python тілінде бағдарлама мәтіні:
# * coding: utf8 *
#Кортежді пайдалану арқылы екі санның орнын ауыстыру
#
(a)=input(' ( a) айнымалыларының бастапқы мәндерін үтір арқылы енгізіңіз: ')
(b)=input(' ( b) айнымалыларының бастапқы мәндерін үтір арқылы енгізіңіз: ')
c = a
a = b
b = c
print('а жаңа мәні: ' , a,'\n',' b ның жана мәні:' ,b)
'\n' , print командасы арқылы шығарылатын жолды келесі жолға ауыстыру.
2 тапсырма. оклад (еңбекақы) және табыс салығының проценттік ставкасы белгілі. Табыс салығының мөлшерін және қолға алатын ақша қосындысын табу керек.
Тапсырманың қойылуы: Бастапқы берілген мәлімет еңбекақы шамасы ( oklad айнымалысы, сан түрінде берілген) және табыс салығының проценттік ставкасы ( procent айнымалысы, сан түрінде берілген). Налог ( nalog-айнымалысы) айнымалысы oklad*procent/100 формуласы арқылы анықталады, ал қолға алатын қосынды сумма, (summa-айнымалысы) — okladnalog түрінде анықталады .
3 суретте бұл есеп алгоритмінің блок схемасы көрсетілген.


title: Python да практикалық жұмыстар 2 бөлім. Негізгі алгоритмдер және олардың Python тілінде іске асырылуы


title: Python екі өлшемді массивтер

text:
Python екі өлшемді массивтер
Жиі тапсырмаларда деректермен тікбұрышты кестелерді сақтау керек. Мұндай кестелер матрицалар немесе екі өлшемді массивтер деп аталады. Бағдарламалау тілінде Питон кестені жолдар тізімі ретінде ұсынуға болады, оның әрбір элементі өз кезегінде тізім болып табылады, мысалы, сандар. Мысалы, екі жол мен үш бағаннан сандық кестені жасауға болады:
A = [[1, 2, 3], [4, 5, 6]]
Мұнда тізімнің бірінші жолы [0] [1, 2, 3] сандардың тізімі болып табылады. Яғни A[0][0] == 1, мәні A[0][1] == 2, A[0][2] == 3, A[1][0] == 4, A[1][1] == 5, A[1][2] == 6.
Тізімді өңдеу және шығару үшін әдетте екі ішкі цикл қолданылады. Бірінші цикл жол нөмірі бойынша, екінші цикл жол ішіндегі элементтер бойынша. Мысалы, екі өлшемді сандық тізімді экранға әр жол сайын шығарып, бір жолдың ішіндегі Бос орындар санын бөлісе аласыз:
for i in range(len(A)):
for j in range(len(A[i]):
print(A[i][j], end=' ')
print()
Бірдей, бірақ циклдер индекс бойынша емес, тізімнің мәндері бойынша:
for row in A:
for elem in row:
print(elem, end=' ')
print()
Әрине, бір жолды шығару үшін join әдісін қолдануға болады
for row in A:
print(' '.join(list(map(str, row))))
Тізімдегі барлық сандардың сомасын есептеу үшін екі ішкі циклді қолданамыз:
S = 0
for i in range(len(A)):
for j in range(len(A[i])):
S += A[i][j]
Немесе циклмен бірдей индекс бойынша емес, жолдардың мәндері бойынша
S = 0
for row in A:
for elem in row:
S += elem
Ішкі тізімдерді жасау
Екі Сан берілсін: n жолдар саны және M бағандарының саны.
Айқын шешім дұрыс емес:
# Қате
A = [[0] * m] * n
A[0][0] элементіне 1 мәнін тағайындау, содан кейін басқа элементтің мәнін көрсету оңайA[1][0] — ол да 1-ге тең болады! Өйткені [0] * m сілтемесін m нөлге қайтарады. Бірақ осы элементтің келесі қайталануы бірдей тізімге сілтеме болатын N элементтердің тізімін жасайды (дәл сол сияқты B операциясын орындау = A тізімдер үшін жаңа тізімді жасамайды), сондықтан нәтиже тізімінің барлық жолдары бірдей жол болып табылады.
Осылайша, екі өлшемді тізімді бір жолды қайталау операциясы арқылы жасауға болмайды. Не істеу керек?
Бірінші әдіс: алдымен n элементтердің тізімін жасаңыз (тек n нөлдерден бастау үшін). Содан кейін тізімнің әрбір элементін m элементтерінен басқа бір өлшемді тізімге сілтеме жасайық:
A = [0] * n
for i in range(n):
A[i] = [0] * m
Басқа (бірақ ұқсас) әдіс: бос тізімді жасау, содан кейін n рет тізім-жол болып табылатын жаңа элементті қосу:
A = []
for i in range(n):
A.append([0] * m)
Бірақ генераторды пайдалану оңай: әрқайсысы m нөлден тұратын тізім болатын n элементтердің тізімін жасау:
A = [[0] * m for i in range(n)]
Бұл жағдайда әрбір элемент қалғандарына қарамастан жасалады (тізімнің келесі элементін толтыру үшін [0] * m тізімі қайта құрастырылады), сол тізімге сілтемелер көшірілмейді.
Екі өлшемді массивті енгізу
Бағдарлама екі өлшемді массивке кіруге мүмкіндік берсін, олардың әрқайсысы бос орындармен бөлінген m сандарды қамтитын N жолдар түрінде. Оларды қалай есептеуге болады? Мысалы, осылай:
A = []
for i in range(n):
A.append(list(map(int, input().split())))
Немесе күрделі ішкі опциялар қоңырауларын пайдаланбай:
A = []
for i in range(n):
row = input().split()
for i in range(len(row)):
row[i] = int(row[i])
A.append(row)
Генератордың көмегімен де жасауға болады
A = [list(map(int, input().split())) for i in range(n)]
Екі өлшемді массивті өңдеу мысалы
N жолдар мен N бағандарынан шаршы массив болсын. Сол жақ жоғарғы бұрышынан оң жақ төменгі бұрышқа өтетін басты диагональдағы элементтерге (яғни ij олар үшін A[i][j] элементтеріне) 1 мәнін беру қажет, басты диагональдан жоғары элементтерге – 0 мәні, басты диагоналдан төмен элементтерге – 2 мәні. Яғни мұндай массивті алу (N = 4 үшін мысал)
1 0 0 0
2 1 0 0
2 2 1 0
2 2 2 1
Бұл мәселені шешудің бірнеше жолдарын қарастырайық. Басты диагональдан жоғары элементтер – бұл элементтер A[i][j], олар үшін ij. осылайша, біз I және j мәндерін салыстыра аламыз және олар бойынша A[i][j] мәнін анықтай аламыз. Келесі алгоритм аламыз:
for i in range(n):
for j in range(n):
if i < j:
A[i][j] = 0
elif i > j:
A[i][j] = 2
else:
A[i][j] = 1
Бұл алгоритм жаман, өйткені әр элементті өңдеу үшін бір немесе екі if нұсқауларын орындайды. Егер алгоритмді қиындататын болсақ, біз шартты нұсқауларсыз жасай аламыз.
Алдымен біз негізгі диагоналді толтырамыз, ол үшін бір цикл қажет
for i in range(n):
A[i][i] = 1
Содан кейін 0 мәнімен барлық элементтерді басты диагональдан жоғары толтырамыз, ол үшін I нөмірі бар жолдардың әрқайсысында j=i+1,..., n-1 үшін A[i][j] элементтеріне мән беру қажет. Мұнда біз қосымша циклдар қажет:
for i in range(n):
for j in range(i + 1, n):
A[i][j] = 0
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Компьютерде есеп шығару кезеңдері

text:
Программа да дәл солай, қандай мәлімет бар, қандай мәлімет алу керек, ол үшін не жасау керегін (қосу, азайту, бөлу) нақты білу ғана қажет.
Алгоритм дегеніміз– белгілі бір нәтижеге қол жеткізу үшін ретімен орындалатын әрекеттер тізбегі.
Алгоритмдерді бейнелеудің негізгі тəсілдеріне оларды жазудың келесідей түрлері жатады:
print() функциясы Функция – операцияны орындайтын алдын-ала жазылған код бөлігі. Python көптеген операцияларды орындайтын функцияларға ие. Алғашқы функция – print() функциясы арқылы экранға енгізілген объектілердің мәндері шығарылады.
print("Salem!") print(‘Salem!’) Python тілінде мәтінді жолдар мен символдар бір немесе қос тырнақшалар арқылы жазылады. Ал сандарды шығару үшін, print() функциясында тырнақшаларды қолданбай, сандарды теру қажет.
print(150) командасын терсек, экранға 150 саны шығарылады. Одан басқа, print() функциясы арқылы арифметикалық операцияларды жүзеге асыруға болады


title: Айнымалылармен жұмыс - Python негіздері

text:
Айнымалылармен жұмыс Айнымалы дегеніміз - бұл компьютердің жедел жадында сақталатын мәнді білдіретін атау. Деректер сақталғаннан кейін оны осы айнымалының атын пайдаланып шақыруға болады.
Айнымалыны сипаттау: айнымалы аты=өрнек Программист айнымалының Python кілт сөздерінен басқа кез келген атауын таңдай алады. Ең дұрысы, олардың мазмұнын көрсететін айнымалылар үшін мағыналы атауларды таңдау керек.
Айнымалыны құру үшін, ең алдымен оның атын жазу керек. Одан кейін, тең белгісін қойып, айнымалыға мән беру қажет. Айнымалының мәні ретінде сандар, әріптер, сөздер және т.б. объектілер бола алады. Егер айнымалының мәні "None" сөзі болса, айнымалы бос болып есептелінеді.
Айнымалының аты тек қана сандардан, әріптерден және сызық таңбаларынан тұра алады. Және де айнымалының аты сандардан бастала алмайды.
Мысалы: a = 5, string = "hello", num = 10, boolean = True, mans_name = "Alex".
Бұрыс айнымалыларға мысал келтірсек: 333num = 3, $money = 1000, discount% = 10.
Айнымалының мәнін экранға шығару үшін, print(айнымалының аты) командасын теру қажет.
Меншіктеу операторы Python бағдарламаларында айнымалыларда сақталуы керек мәліметтер = меншіктеу операторы көмегімен енгізіледі. Мысалы, 8 сандық мәнін а деп аталатын айнымалыда сақтау:
a = 8
print("a=")
print(a)
Осылайша, print (a) операторы сақталған 8 мәнін басып шығарады. Айнымалыларға кез-келген мәндер берілуі мүмкін, сондықтан бағдарлама жұмыс істеп тұрған кезде айнымалы әртүрлі мәндерді қабылдай алады.
Сонымен қатар бірдей мәні бар бірнеше айнымалыны меншіктеуге рұқсат етіледі. Мұны = меншіктеу операторының көмегімен жасауға болады. Мысалы, a, b және c айнымалыларын инициализациялау және оларға 8 мәнін тағайындау үшін біз келесі белгіні қолданамыз:
a = b = c = 8
Керісінше, бірнеше айнымалыларды әртүрлі мәндермен инициализациялауға болады және олардың барлығын бір операторға, бөлгіш ретінде үтірді қолдана отырып жазуға болады. Мысалы, a, b және c айнымалыларының инициализациясы ретінде 1, 2, 3 сандық мәндерімен біз келесі белгіні қолданамыз:
a, b, c = 1, 2, 3
Кейбір бағдарламалау тілдері, мысалы, Java, оларды жариялау кезінде айнымалы типтерді көрсетуді талап етеді. Бұл жағдайда белгілі бір жад сақталады. Бұл әдіс статикалық типтеу деп аталады.
Бұл шектеу Python-дағы айнымалыларға қойылмайды және жады тағайындалған және айнымалы мәндерге сәйкес бөлінеді (динамикалық типтеу).
Бұл айнымалының құрамында бүтін сандар да, өзгермелі нүкте сандары да, мәтін жолдары немесе логикалық мәндер де болуы мүмкін дегенді білдіреді.
Ескерту
Айнымалы мән тағайындалғанға дейін қолданыла алмайды.
Айнымалы сипатталғанда және шақыртылғанда бірдей болуы керек.
Python кілттік сөздерін айнымалы ретінде алуға болмайды.
Айнымалы атауларында бос орын (пробел) болмайды.
Айнымалыны программа мазмұнына сай сипаттау ұсынылады.


title: Python-дағы деректер типтері

text:
Python-дағы деректер типтері Python-да деректер типтерін импорттау кезінде қолдануға болатын интерпретаторға кіріктірілген және кіріктірілмеген деректер типтеріне бөлуге болады.
Негізгі кіріктірілген түрлері:
None (анықталмаған айнымалы мән)
Boolean Type (логикалық түр)
Numeric Type(сан түрі)
int - бүтін сан
float - өзгермелі нүкте нөмірі
complex - күрделі (комплекс) сан
bytes - байт
bytearray -массивтер байты
memoryview - протокол буфері protocol buffer арқылы объектінің ішкі мәліметтеріне қол жеткізуге арналған арнайы объектілер
Set Types жиын (множества)
set - жиын (множества)
frozenset - өзгермейтін жиын
Айнымалының типін type () функциясы арқылы анықтауға болады. Қолданудың мысалы төменде келтірілген.
Python бағдарламаларына нұсқауларды немесе код бөлімдерін сипаттау үшін түсініктемелер (комментарий) қосуға болады. Ол үшін # белгісі қолданылады. Осы таңбадан кейін жолдың соңына дейінгі кез келген нәрсені Python интерпретаторы елемейді.
Түсініктемелер өте пайдалы - олар сіздің кодыңызды басқаларға және өзіңіз үшін түсінікті етуге көмектеседі.
input() функциясы Пайдаланушы енгізген деректерді алу Python-дағы айнымалыларға тек бағдарлама арқылы ғана емес, сонымен қатар қолданушы енгізу арқылы да мән беруге болады. Ол үшін input() функциясы қолданылады. Бұл аргумент ретінде жолды алады, ол пайдаланушыға көрсетіледі, оған деректерді енгізуге түрткі болады, содан кейін пайдаланушы енгізген жолды оқиды.
Мұндай таңбалар, егер олар сандық мәндер болса да мәтіндік жол ретінде түсіндіріледі. Бұл жол кез-келген айнымалыға тағайындау операторы = арқылы тағайындалуы мүмкін. Кейіннен сіз осы айнымалымен басқалармен жұмыс істей аласыз, мысалы, print () функциясында айнымалы атауын көрсету арқылы оның мәнін көрсете аласыз.
print ('Atiniz:')
name=input()
print('Privet,',name)
Алдымен бағдарлама мәтінді «атыңыз?» шығарады. Содан кейін бағдарлама пайдаланушыдан деректер енгізілуін күтеді. Мәліметтерді енгізу input() командасы арқылы жүзеге асырылады. Input () командасы әрқашан жақшамен жазылады. Бағдарлама () жеткенде, пайдаланушының мәтінді пернетақтадан енгізуін күтеді (енгізу Enter пернесін басу арқылы аяқталады).
Осылайша, input() пайдаланушыдан кейбір мәліметтерді алады және шақырту орнына жол мәнін ауыстырады, біздің жағдайда ол оны есім айнымалысының мәні ретінде жазады.
«Сіздің атыңыз кім?» мәтінін экранға шығарамыз, содан кейін ғана деректерді оқимыз.
Бұл өте кең таралған сценарий болғандықтан, сіз Python-да мәтінді input () командасына параметр ретінде жібере отырып көрсете аласыз. Алдыңғы кодты келесідей жазуға болады:
name = input('Как тебя зовут?')
print('Привет,', name)
user = input( 'I am Python. What is your name? : ' )
print( 'Welcome' , user )
Print () функциясын қолданып бірнеше мәндерді басып шығарған кезде, олар әдепкі бойынша бір бос орынмен бөлінеді. Баламалы бөлгішті көрсету үшін, sep параметрін print () функциясына қосуға болады. Мысалы, егер сіз sep = '*' қолдансаңыз, нәтижеде * арқылы бөлінген мәндер пайда болады.
Сондай-ақ, әдепкі бойынша print () функциясы әр жолдың соңында көрсетілмейтін жаңа жол таңбасын (\ n) басып шығарады. end параметрін қолдана отырып, өзіңіздің символыңызды көрсетуге болады. Мысалы, end = '!' әр жолдың соңында леп белгісін басады.


title: Қателерді түзеу - Python негіздері

text:
Қателерді түзеу Python-да жазылған бағдарламаларды орындау кезінде қателіктер туындауы мүмкін. Қателердің үш негізгі түрі бар:
• Синтаксистік қате - интерпретатор Python тілінің ережелеріне сәйкес келмейтін кодты өңдеген кезде пайда болады, мысалы, жол айнымалысының айналасында тырнақшалар болмаса. Интерпретатор тоқтайды және бағдарламаның орындалуынсыз қатені хабарлайды.
• Орындау қатесі - бағдарламаны орындау кезінде пайда болады. Мысалы, типтің сәйкес келмеуіне байланысты айнымалыны тану мүмкін болмаған кезде. Интерпретатор бағдарламаны іске қосып, қателікке тоқтайды және қателік сипатын ерекшелік ретінде хабарлайды.
• Логикалық қателік (мағыналық) - бағдарлама өзін ойластырғандай орындалмаған кезде пайда болады. Мысалы, есептелген өрнектегі әрекеттердің реті анықталмаған кезде. Интерпретатор бағдарламаны басқарады және қате туралы хабарламайды.
Синтаксистік пен орындау уақытындағы қателер түзетілгенде бәрі түсінікті, өйткені интерпретатор қатенің қай жерде болғанын айтады және оның шығу сипатын көрсетеді. Бірақ логикалық қателер кодты егжей-тегжейлі зерттеуді қажет етеді.
Жақшаның алдында тырнақшаны қосып, жолды аяқтаңыз және бағдарламаны қайта бастаңыз. Қатенің жойылғанын көресіз.
Енді айнымалыны инициализациялайтын жаңа бағдарламаны құрайық. Осы айнымалы үшін жарамсыз атауды көрсетіп оның мәнін шығарайық. Орындалу қатесі туралы қалай хабарлайтынын көресіз.
Енді жаңа бағдарламаны бастайық, айнымалыны инициализациялаймыз, содан кейін ретті анық көрсетпей өрнектің мәнін шығарып көріңіз.
3 * (8 + 4) өрнегін жасау үшін жақшаны қосыңыз. Сіз мағыналық қатені түзету нәтижесінде күтілетін 36 мәнін көресіз.
Қорытынды • Python - нәтижелерді көрсету үшін Python интерпретаторын қолданатын жоғары деңгейлі бағдарламалау тілі.
• Python 2.7 - 2.x тармағының соңғы нұсқасы, ал 3.x. қол жетімді жаңа жаңартулар.
• Windows операциялық жүйесінің пайдаланушылары MSI орнатушысы арқылы, ал Linux қолданушылары пакеттік менеджердің көмегімен орната алады.
• Python интерпретаторының интерактивті режимі бар, мұнда код бөліктерін тексеруге болады және бағдарламаны жөндеу үшін өте пайдалы.
• Python бағдарламасы - қарапайым мәтіндік редакторда жасалатын және .py кеңейтілімімен сақталатын мәтіндік файл.
• print () функциясы жақша ішінде көрсетілген жолды шығарады. Жол мәндері тырнақшаға алынуы керек.
• Python айнымалысы - бұл мәнді сақтайтын контейнер. Бұл мәнге айнымалы атымен қол жеткізуге болады.
• Python айнымалысы кез-келген типтегі мәліметтерді қамтуы мүмкін, бірақ оны жариялау кезінде инициализациялау керек.
• input () функциясы жақша ішінде көрсетілген жолды шығарады, содан кейін енгізу жолын күтеді.
• Туындаған синтаксистік қателерді интерпретатор бағдарламаны орындау алдында таниды.
• Ерекшеліктерден туындаған орындау қателіктерін аудармашы бағдарламаны орындау кезінде таниды.
• Күтпеген нәтижелерден туындаған мағыналық қателерді аудармашы мойындамайды.
Бағдарламалау Python тілінде бағдарламалау үшін веб-браузерді іске қосып, python.org/download сайтына кіріп, операциялық жүйеңіздің нұсқасына сәйкес орнатушыны жүктеп алыңыз.
Тапсырма 1. Өз есіміңізді енгізіп, экранға шығаратын программа құрыңыз.
Тапсырма 2. Экраннан енгізілген мәтінге «-чемпион!» сөзін тіркеп шығаратын программа құрыңыз.
Тапсырма 3. Үш жолды кезекпен оқып, содан кейін оларды әрқайсысы бөлек жолға шығаратын программа жазыңыз.
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАҚМЕТ!


title: Python негіздері

text:
Пайда болу тарихы Python – 1991ж бұл Гвидо Ван Россум негізін қалаған жоғары деңгейдегі бағдарламалау тілі. Бұл негізінен объектіге бағытталған бағдарламалауды, процедуралық бағдарламалауды және функционалды бағдарламалауды қолдайтын парадигма. Python-ның объектіні бағдарлау мүмкіндігі бағдарламалаушыға қолдануға, сыныптар құруға және оларды қолдана отырып объектілерді құруға мүмкіндік береді.
2008 жылдың 3 желтоқсанында ұзақ сынақтан кейін Python 3.0 алғашқы нұсқасы жарық көрді.
2020 жылдың сәуірінде Python 2 толығымен тоқтатылды.
Программалау тілі – компьютерлерде программаларды орындау ісін атқарады.
Программа – машинаға түсінікті түрде жазылған алгоритм. Программада берілген мəліметтердің сипаттамаларымен бірге оларды өңдейтін командалар болады. Командалар қандай мəліметтер қандай операцияларға қатынасатынын, олар қандай реттілікпен орындалатынын жəне нəтиженің қандай түрде шығарылатынын көрсетеді. Бұлар операторлар арқылы жүзеге асырылады.
Программа құру және оның құрылымы Программалар жазу үшін үш тіл қажет:
Машиналық кодтар тілі – компьютерге түсінікті тіл (екілік жəне 16-лық кодтар түрінде жазылады). Ассемблер тілі осыған жақын.
Программалау тілі – программалаушыға түсінікті тіл (мəтін, сөз, команда түрінде жазылады). Паскаль, С/С++, Ява (Java) тілдері.
Бейнелер (образдар) тілі – тұтынушыға түсінікті тіл (мəтін жəне графика), яғни қарапайым кітап тілі деуге негіз бар. Біз екінші топты қарастырамыз.
Программа құру Программалау жүйесі – программалауды автоматтандыру құралдары. Олар программалау тілінен, осы тілдің трансляторынан, құжаттамаларынан жəне де программаларды дайындау, əрі орындау құралдарынан тұрады.
Транслятор – бір тілді екінші тілге аудару программасы. Ол екі топқа бөлінеді:
Интерпретатор – бұл командаларды аударып, оларды бірден орындауға арналған трансляторлық программа.
Компилятор – бұл алгоритмдік тілдің конструкцияларын толығымен машиналық кодқа түрлендіретін программа. Есептің нəтижесін алу үшін машиналық кодты орындау керек.


title: Методы строк - Python. Немного о строках

text:
Методы строк
Строки, как объекты Python, обладают методами (т.е. функциями, которые выполняют сами объекты).
join(str) — Соединение строк из последовательности str через разделитель, заданный строкой
Python нысандары сияқты, әдістерге ие (яғни, нысандардың өздері орындаған функциялар).
join(str) - str тізбегінен жолдармен белгіленген сепаратор арқылы жолдарды біріктіреді
s="hello"
s1="-".join(s)
s1 # 'h-e-l-l-o'
|
s1.count(s[, i, j]) — количество вхождений подстроки s в строку s1. Результатом является число. Можно указать позицию начала поиска i и окончания поиска j:
s1.count(s[, i, j]) — - S1 жолында подстрок сының оқиғаларының саны. Нәтиже - бұл сан. Іздестірудің басталу орнын және іздеу j соңын көрсете аласыз:
s1="abrakadabra"; s1.count('ab') # 2
s1.count('ab',1) # 1
s1.count('ab',1,-3) # 0 , т.к. s1[1:-3]='brakada'
|
s1.find(s[, i, j]) — определяется позиция первого (считая слева) вхождения подстроки s в строку s1. Результатом является число. i и j определяют начало и конец области поиска:
s1.find(s[, i, j]) — - S1 жолындағы қосалқы тізбектердің бірінші (сол жақтан санау) жағдайы анықталады. Нәтиже - бұл сан. i және j іздеу аймағының басын және соңын анықтайды:
s1="abrakadabra"; s1.find('br') # 1
|
s1.replace(s2,s3[, n]) — создаётся новая строка, в которой фрагмент (подстрока) s2 исходной строки заменяется на фрагмент s3.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: s1.replace(s2,s3[, n]) - Python. Немного о строках

text:
s1.replace(s2,s3[, n]) — жаңа жол жасалады, онда фрагмент (субстрин) s2 бастапқы жолдың фрагменті s3 ауыстырылады.
Необязательный аргумент n указывает количество замен:
Қосымша аргумент n ауыстыру санын анықтайды:
s1="breKeKeKeKs"; ss=s1.replace('Ke','XoXo',2)
ss # breXoXoXoXoKeKs
Задание Python 5_5: Преобразовать дату в «компьютерном» представлении (системную дату: 2016-03-26) в «российский» формат, т. е. день/месяц/год (например, 26/03/2016). Известно, что на год выделено всегда 4 цифры, а на день и месяц – всегда 2 цифры.
Примечание:
Функциями работы с датами и временем «заведует» в Python datetime модуль, а непосредственно для работы с датами используется объект date и его методы.
Python 5_5 параметрін орнату: Күнді «компьютерде» ұсыну (жүйе күні: 2016-03-26) «орыс» форматына, яғни күні / ай / жыл (мысалы, 26.03.2013) түрлендіру. Бір жылдың ішінде әрқашанда 4 цифр бөлініп жатқаны белгілі, ал 2 цифр бір күн мен бір айға бөлінеді.
Ескерту:
• Жол тілінің функцияларын пайдаланыңыз.
• Күн мен уақыт функциялары Python-дің datetime модулімен басқарылады, ал күн мен нысаны күндермен жұмыс істеу үшін тікелей қолданылады.
Подсказка:
from datetime import date
# Получаем текущую дату d1=date.today()
# Преобразуем результат в строку ds=str(d1)
Задание Python 5_6: Ввести адрес файла и «разобрать» его на части, разделенные знаком ‘/’. Каждую часть вывести в отдельной строке.
Например: c:/изображения/2018/1.jpg


title: Python жұмыс 5_6 - Python. Немного о строках

text:
Python жұмыс 5_6: Файлдың мекен-жайын енгізіңіз және оны '/' бөлектелген бөліктерге «бөлшектеңіз». Әрбір бөлік бөлек жолда көрсетіледі.
Мысалы: c: / images / 2018 / 1.jpg
Результат:
c:
изображения
2018
1.jpg
Задание Python 5_7: Ввести строку, в которой записана сумма натуральных чисел, например, ‘1+25+3’. Вычислите это выражение. Использовать строковые функции языка.
Оң сандардың жиынтығы бар жолды енгізіңіз, мысалы, '1 + 25 + 3'. Бұл өрнек есептеңіз. Тілдің тіл функцияларын қолданыңыз.
Задание Python 5_8: Определить, является ли введённая строка палиндромом («перевёртышем») типа ABBA, kazak и пр.
Енгізілген жолдың ABBA, kazak және т.б. түріндегі палиндромы («фличер») болып табылатынын анықтаңыз.
Примечание: если s='1234', то
S[-1]='4', s[-2]='3'….
Для решения используйте алгоритм, изображенный на блок-схеме:
Ақау схемасында көрсетілген алгоритмді шешу үшін:
Самостоятельная работа: 1 вариант: Функции: Описать функцию CircleS(R) вещественного типа, находящую площадь круга радиуса R. С помощью этой функции найти площади трех кругов с заданными радиусами. Площадь круга радиуса R вычисляется по формуле S=π∗R2. В качестве значения Пи использовать 3.14.
Процедуры: Напишите процедуру, которая выводит цифры переданного ей четырехзначного числа, кратные трем.
Списки: Создайте список, соответствующий числовому ряду, построенному по следующему принципу:
Функциялар: 1. R радиу шеңберінің шеңберін анықтайтын нақты түрдегі CircleS (R) функциясын сипаттаңыз. Бұл функцияны пайдаланып, берілген радиусты үш шеңбердің аумағын табыңыз. R радиу шеңберінің шеңбері S = π * R2 формуласы бойынша есептеледі. 3.14 пи мәні ретінде пайдаланыңыз.
Процедуралар:
2. Берілген төрт таңбалы санның цифрларын көрсететін процедураны жазыңыз, ол үшеудің көптігі.
Тізімдер:
3. Келесі қағида бойынша салынған бірқатар қатарға сәйкес келетін тізімді жасаңыз:
1+2+3 2+3+4 3+4+5 ... 8+9+10
т.е. результат:


[6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27] 2 вариант: Функции: Описать функцию TriangleP(a, h), находящую периметр равнобедренного треугольника по его основанию a и высоте h, проведенной к основанию. С помощью этой функции найти периметры трех треугольников, для которых даны основания и высоты (периметр = сумме длин всех сторон). Для нахождения боковой стороны b треугольника использовать теорему Пифагора: b2=(a/2)2+h2.
Процедуры: Напишите процедуру, которая выводит произведение цифр переданного ей четырехзначного числа.
1. Негізге а және h биіктігіндегі үшбұрыштың үшбұрышының периметрін анықтайтын TriangleP (a, h) функциясын сипаттаңыз. Бұл функцияны пайдаланып, негіздер мен биіктіктер берілген үш перфоратордың периметрін табыңыз (периметр = барлық жақтары ұзындығының сомасы). Үшбұрыштың бетін табу үшін, Пифагорлық теореманы қолданыңыз: b2 = (a / 2) 2 + h2.
Процедуралар:
2. оған берілген төрт таңбалы санның өнімін көрсететін процедураны жазыңыз.
Тізімдер:
3. Келесі қағида бойынша салынған бірқатар қатарға сәйкес келетін тізімді жасаңыз:
1*3 2*4 3*5 ... 8*10
т.е. результат:
[3, 8, 15, 24, 35, 48, 63, 80] Срезы: Общее: Дана строка. Вывести символы с нечетными номерами в порядке убывания их номеров (0-й символ тоже рассмотерть).
Бөліктер:
Жалпы:
Жолды ескере отырып. Таңбаларды нөмірдің кему ретімен ретпен басып шығарыңыз (0-таңбаны да ескеріңіз).
Например, для строки:
"Друзья!", результат: "язр"
"Друзья", результат: "язр"
Форматирование строк
Python включает форматирование строк. Данное понятие подразумевает подстановку какого-либо шаблона в определенное место (или в определенные позиции) текста. Подстановка происходит, что называется, «на лету».
Python жолды пішімдеуді қамтиды. Бұл ұғым кез келген үлгіні белгілі бір жерде (немесе белгілі бір орындарда) ауыстыруды білдіреді. Ауыстыру, олар айтқандай, орын алады.
Рассмотрим пример использования в коде на Python метода format:
Одна подстановка:
Пішім әдісін Python кодын пайдалану мысалын қарастырайық:
o Біреуі:


title: Аргументом метода является текст-подстановка, который при исполнении программы подставляется на место фигурных скобок

text:
другой вариант форматирования с множественными подстановками:
Ауыстырулар нөмірленеді, форматы әдісінің дәлелдері жақшаларда көрсетілген реттік нөмірлерге сәйкес ауыстыру позицияларын толтырады.
o бірнеше алмастырулармен басқа пішімдеу параметрі:
Аргументы метода format заполняются согласно указанным именам заполнителей. У метода format есть больше возможностей, которые выходят за рамки рассмотрения темы на данном уроке.
Пішім әдісінің дәлелдері көрсетілген толтырғыш атаулары бойынша толтырылады.
Пішімдеу әдісінде осы сабақтың тақырыбынан шығатын қосымша мүмкіндіктер бар.
Задание Python 5_9: Допустим, есть какое-то объявление и несколько разных людей, которым нужно это объявление отправить. Для этого создается заготовка с содержанием объявления, внутри которого есть ряд изменяющихся параметров: имена людей и названия событий. Вывести один вариант итогового объявления на экран. Для задания имен и названий использовать форматирование при помощи метода format.
Бұл хабарландыруды жіберу қажет кейбір жарнамалар мен бірнеше түрлі адамдар бар дейік. Ол үшін хабарландыру мазмұны бар бос, оның ішінде өзгеретін параметрлердің саны бар: адамдар мен атаулардың атаулары. Экрандағы соңғы жарнаманың бір нұсқасын басып шығарыңыз. Аттар мен атауларды орнату үшін, пішімдеу әдісімен пішімдеуді пайдаланыңыз.


url: http://emirsaba.org/python-nemnogo-o-strokah.html?page=6#Аргументы_метода_format_заполняются_согласно_указанным_именам_заполнителей.


url: http://emirsaba.org/python-nemnogo-o-strokah.html?page=6#Подстановки_нумеруются,_аргументы_метода_format_заполняют_позиции_для_подстановок_согласно_их_порядковым_номерам,_указанным_в_фигурных_скобках.


Используйте шаблон объявления и ориентируйтесь по цветам: Жарнамалық үлгісін пайдаланыңыз және түсімен шарлаңыз:
Красным – массивы.
Коричневым – числовая переменная.
Уважаемый (ая), Иван Иванович! Приглашаем Вас на день открытых дверей. Дата события: 1 мая. С уважением, Василий. * Примечание:


url: http://emirsaba.org/python-nemnogo-o-strokah.html?page=7#Ескерту:_•_5_жарнаманы_басып_шығарыңыз._•_Аттар_үшін_массив_(тізім)_жасаңыз,_декларациядағы_элементтерді_ауыстыру_циклде_орындалады.

title: Используйте шаблон объявления и ориентируйтесь по цветам


title: Python. Немного о строках

text:
Python. Немного о строках
Немного о строках
Python жолдары - таңбалардың реттелген тізбегі. Жолдарды тырнақшаға, немесе апострофқа алуға болады:
Строка считывается со стандартного ввода функцией input():
Жол input () енгізу функциясы оқылады:
ОПЕРАЦИИ СО СТРОКАМИ
Для двух строк определена операция сложения (конкатенации), также определена операция умножения строки на число:
• Екі жол үшін қосылыс (конкатенация) операциясы анықталады, жолды көбейту жолдары да анықталады:
a="па"
b="рад"
print(a+b) # парад
|
a="кар"
print (a*4) # каркаркаркар
|
Работа, как с массивами (индексация начинается с 0):
Массивпен жұмыс жасағандай (индекстеу 0-ден басталады):
•
a="парад"
print (a[2]) # р
|
Длина строки – функция len():
Жолдың ұзындығы - len () функциясы:
a="парад"
print (len(a)) # 5
|
Срезы- Бөліктер
Оператор извлечения среза из строки: [X:Y]
X – это индекс начала среза, а Y – его окончания
Сызықты шығаратын оператор: [X: Y]
X - кесудің басталу индексі, ал Y - оның аяқталуы
tday = 'morning, afternoon, night'
tday[0:7] # 'morning'
|
Рассмотрим примеры того, как используются в Python срезы:
Python тілінде қалай қолданылатындығын мысалға келтіріңіз:
s = 'spameggs'
s[3:5] # 'me'
s[2:-2] # 'ameg'
s[-4:-2] # 'eg'
s[:6] # 'spameg'
s[1:] # 'pameggs'
s[:] # 'spameggs'
|
Можно задать шаг:
Сіз қадамды орнатуға болады:
s = 'spameggs'
s[::-1] # 'sggemaps'
s[3:5:-1] # ''
s[2::2] # 'aeg'
|
Пример:
Извлеките из строки символы с индексами кратными трем.
Мысал:
Үш коды бар жол таңбаларынан шығарыңыз.
Решение:
Задание можно выполнить, используя цикл (сложный вариант решения):
Шешім:
Тапсырма циклды (күрделі шешім) пайдалана отырып орындалуы мүмкін:
1
2
3
4
5
6
|
s = 'spameggs'
x=3
l=len(s)//3
for i in range(l):
print(s[x:x+1:3]) # m g
x+=3
|
Для решения можно использовать просто срез:
Қиындықты шешу үшін сіз тек қана бір бөлікті пайдалана аласыз:
1
2
|
s = 'spameggs'
print(s[1::3])
|
Задание Python 5_1: Извлеките из строки следующие срезы:
— первые восемь символов;
— четыре символа из центра строки;
— пять символов с конца строки.
Python тапсырмасы 5_1: Жолдан келесі тілімдерді шығарыңыз:
- бірінші сегіз таңба;
- жолдың ортасынан төрт таңба;
- жолдың соңынан бес таңба.
Задание Python 5_2:
Дана строка длиной N. Вывести символы строки в обратном порядке.
(Не использовать цикл).
Python тапсырмасы 5_2:
Ұзындығы бар жолды ескере отырып. Жолдың таңбаларын кері тәртіпте басып шығарыңыз.
(Циклды қолданбаңыз).
Задание Python 5_3:
Дана строка длиной N (N — четное число). Вывести символы с четными номерами в порядке возрастания их номеров:
Python жұмыс 5_3:
Ұзындығы N (N - жалғыз сан) жолын ескере отырып. Сандардың санының өсу ретімен бірдей нөмірлермен таңбаларды басып шығарыңыз:
а2, а4, а6, ... аn
Условный оператор не использовать.
Шартты оператор пайдаланбайды.
Задание Python 5_4:
Дана строка длиной N. Вывести сначала символы с четными номерами (в порядке возрастания номеров), а затем — символы с нечетными номерами (также в порядке возрастания номеров):
N ұзындығының жолын ескере отырып, алдымен жұп сандары бар таңбаларды (сандардың өсу тәртібімен), содан кейін тақ сандары бар таңбаларды (сонымен қатар сандардың өсу тәртібімен) көрсетеді:
а2, а4, а6,...а1, а3, а5...
Условный оператор не использовать.
Шартты оператор пайдаланбайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/python-nemnogo-o-strokah.html#Задание_Python_5_2:_Дана_строка_длиной_N._Вывести_символы_строки_в_обратном_порядке._(Не_использовать_цикл)._Python_тапсырмасы_5_2

title: Python. Немного о строках


url: http://emirsaba.org/python-nemnogo-o-strokah.html#Задание_Python_5_3:_Дана_строка_длиной_N_(N_—_четное_число)._Вывести_символы_с_четными_номерами_в_порядке_возрастания_их_номеров:_Python_жұмыс_5_3

title: Python. Немного о строках


title: ) Кірістірілген циклдар - Python-ның құрылуы мен даму тарихы. Python платформасы. Idle мүмкіндіктері. Сызықтық алгоритмдерді...

text:
39) Кірістірілген циклдар Бірінің ішіне екіншісін кірістіріп пайдаланған бірнеше қарапайым циклдер кірістірілген циклдер деп аталады. Кірістірілген циклдерде ішкі цикл сыртқысына толық енуі керек. Бір-біріне кірістірілген екі қарапайым циклдің жазылу түрі 1-схемада берілген. Кірістірілген циклдерді күрделі цикл деп те атайды. 1-схема. Екі қарапайым циклдің жазба түрі.
Циклде қолданылған n саны бүтін сандар типіне жатады (1-схема). Егер программада бір цикл қолданылса, онда ол n-1 рет жұмыс істейді. Егер программада кірістірілген 2 цикл қолданылса, онда сыртқы цикл n рет орындалғанда ішкі цикл n•n рет жұмыс істейді. Мысалы, төменде берілген циклде сыртқы цикл 10 рет, ішкі цикл 100 рет, жалпы 110 рет жұмыс істейді.
Кірістірілген циклдер көмегімен барлық нұсқа тексерілетін жағдайларды қарастырылатын есептерді шығаруға қолданған тиімді. Бірақ циклдерді бір-біріне 2-3-тен артық кірістіру тиімсіз. Ол программаның жұмыс істеу уақытын ұзартады. Егер программада үш қарапайым циклді бір-біріне кірістіріп қолдансақ, онда программаның жұмыс істеу уақыты шамамен n^3-ге тең болады. Бұл шаманың өте үлкен екенін мына мысалдан да білеміз. Мысалы, n = 100 болса, онда кірістірілген 3 цикл 1010100 рет жұмыс істейді. Егер циклдің 1 000 000 рет орындалуына шамамен 1с уақыт кететінін ескерсек, онда n = 1000 болғанда, цикл шамамен 10^9 рет, яғни млрд рет артық жұмыс істейді. Бұған шамамен 1000 секунд, яғни 17 минуттай уақыт кетеді. Сонда компьютерде бір есептің нәтижесін күтуге 17 минуттай қажет болады. Сол себепті де мұндай есептерді қарастырғанда, тиімді алгоритмдер арқылы цикл жұмысын азайту қарастырылады.
Кірістірілген циклдер көмегімен сандық және символдық деректерді тіктөрбұрышты кесте түрінде экранға шығаруға болады. Сандық деректерді тіктөртбұрышты кесте түрінде берсе, түсінуге оңай. Деректерді тіктөртбұрыш түрінде экранға шығаруға төмендегі цикл қатарларының коды жазылады. Мысалы, өлшемі 5х5 тіктөртбұрышты көбейту кестесін құру үшін төмендегі программа кодын жазады (1-сурет), ал программа орындалғандағы нәтиже2-суретте берілген.
Программа кодынан көріп тұрғанымыздай, сыртқы цикл 1 рет орындалғанда, ішкі цикл 5 рет орындалады. Деректерді тіктөртбұрыш пішінде берген кезде print() операторын дұрыс орналастыру маңызды. Бұл жерде "\t" деректердің арасын табуляция арқылы бірдей қашықтыққа жылжытады. Кірістірілген циклдерді қолдану барысында төменде көрсетілген қателер жиі кездеседі.
Кірістірілген циклдерді қолдануда жиі кездесетін қателер: • ішкі және сыртқы циклдердің цикл параметріне бірдей айнымалы жазу;
• кірістірілген ішкі, сыртқы циклдерге қатысты операторларды орналастыруда бос орындардың санынан қателесуден оператор немесе өрнектердің циклге енбей қалу жағдайы;
• цикл параметрлеріне нақты сандарды қолдану.


title: Python-ның құрылуы мен даму тарихы. Python платформасы. Idle мүмкіндіктері. Сызықтық алгоритмдерді программалау

text:
17) Python-ның құрылуы мен даму тарихы. Python платформасы. IDLE мүмкіндіктері. Сызықтық алгоритмдерді программалау. Python – жалпы мақсаттағы жоғары деңгейдегі программалау тілі. Python программалау тіліне кіріспе Python программалау тілін 1980-жылдардың соңына қарай CWI (голл. Centrum Wiskunde & Informatica; Математика және информатика орталығы) атты голландиялық институттың қызметкері Гвидо ван Россум бастады. Бірақ Python программалау тілінің құрылғаны туралы 1996 жылы жазды. Қазіргі уақытта тілдің екі тармағы бар: Python 2.х және Python 3.х. Екінші және үшінші нұсқаларының арасында аздаған өзгешелігі бар. Python программалау тілі арнайы https://www.python.org сайты арқылы сүйемелденеді және тілдің интерпретаторы тегін таратылады. Сонымен бірге, қазіргі уақытта практикада пайдаланылып жүрген операциялық жүйелердің бәріне арналған нұсқалары бар. Біз Windows операциялық жүйелеріне арналған нұсқаны қарастырамыз. Сондықтан оны https://www.python.org/downloads/windows арнайы сайтынан жүктеген дұрыс. Қазіргі программалау жүйелерінде пайдаланушының жазған программасын машиналық тілге аударатын трансляторлар қарастырылған. Транслятор дегеніміз – программистің жазған қолданбалы программасын жоғары деңгейдегі программалау тіліне (машиналық код) аударып, оны орындауды жүзеге асыратын жүйелік программа болып табылады. Транслятордың екі түрі бар: интерпретатор және компилятор. Интерпретатор программаның кезекті командасын оқып, оны бірден орындайды, программа мәтіні толығымен бірден машиналық кодқа аударылмайды. Дәлірек айтқанда, программаны бөліктеп оқып, бөліктеп орындайды. Ал, компилятор программа мәтінін толығымен оқып, оны машиналық кодқа аударып, машиналық тілдегі программаның аяқталған нұсқасын құрады. Егер программада қандай да бір қате кездесетін болса, компилятор сол қатені түзетпейінше, оны машиналық тілге аудармайды және программа да орындалмайды. Python тілінде жазылған программаның алдымен қатесі толығымен тексеріліп, сонан кейін машиналық тілге аударылады.
Бірақ Python тілі интерпретатор режимінде де жұмыс істей алады (біз кейбір мысалдарды осы иетерпретатор режимінде қарастырамыз). Сондай-ақ, Python тілі программа құруға арналған жоғары деңгейдегі программалау жүйесі болып табылады, жүйеге транслятор, мәтіндік редактор (программаның бөлігін көшіруге, өшіруге және орнын алмастыруға мүмкіндік береді) және анықтамалық жүйені, программаны жүргізу және т.б. элементтерді қамтиды.
Интерактивті режимді программаның қандай да бір бөлігін жылдам тексеру қажет болған жағдайда немесе калькулятор ретінде пайдалануға болады. Қалған жағдайларда IDLE интегралданған программа құру ортасын пайдаланған дұрыс. IDLE (Integrated Development and Learning Environment) ортасында программа құрылады. IDLE (Python 3.7.9) қосымшасы арқылы орындалады. Ол үшін алдымен аталған қосымшаны ашып, файл құру қажет. Одан кейін ашылған терезеге программа коды жазылады. Есептеулерді интерпретатор режимінде де орындауға болады.
Блоктары ретімен орындалатын алгоритм сызықтық алгоритм деп аталады немесе денесі тек ретімен орындалатын командалардан тұратын алгоритмді сызықтық алгоритм деп аталады.
Бірқатар программалау тілдерінде меншіктеу командасы теңдік «=» белгісі арқылы белгіленеді, оны салыстыру операциясымен (==) шатастыруға болмайды.
Программалауда егер өрнектің есептелген нәтижесі ақиқат немесе жалған болса, мұндай өрнекті логикалық өрнек деп атайды. Мәліметтердің 23 төртінші типі логикалық тип болып табылады, буль типі деп атайды. Бұл типтің тек екі ғана мәні болады: True (ақиқат) және False (жалған).
Бір объектінің элементтерін екінші объектінің элементтерімен салыстыру үшін шартты белгілер (үлкен, кіші, тең, тең емес) пайдаланылады. Салыстыру шартты белгілер арқылы тексеріледі. Шартты тексеру үшін программалау тілдерінде математикадағы арнайы белгілер пайдаланылады.
Егер логикалық өрнек бір ғана шарттан тұратын болса, онда ол қарапайым шарт болып есептеледі. Егер өрнек екі немесе одан да көп шарттарды (логикалық өрнектерді) қамтитын болса, онда ол құрама шарттар деп аталады. Құрама шарттарды жазу үшін арнайы логикалық операторлар пайдаланылады. Практикада «және», «немесе» логикалық операторлары жиі пайдаланылады. And операторы пайдаланылған жағдайда True мәнін алу үшін оператор байланыстырып тұрған екі шартта ақиқат болуы (шарт сақталуы) тиіс. Or операторы пайдаланылған жағдайда True мәнін алу үшін оператор байланыстырып тұрған екі шарттың біреуі ақиқат болуы тиіс.


title: Тапсырмалар - «Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)

text:
|
|
бет | 2/2 | Дата | 13.10.2022 | өлшемі | 22,49 Kb. | | #42917 | түрі | Программа |
| Байланысты: «Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалауТапсырмалар
«Бір өлшемді массив» терминін сипаттаңыз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
Бір өлшемді массивке мысал келтіріңіз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
i. Тізімдегі индекстерді нөмірлеу қай саннан басталады? [1]
0
1
2
3
Массив түрлері мен аңықтамаларын сәйкестендір [4]
Массив
|
|
Математикада да, программалауда да массив (жиын) ретінде сандар тізбегі қарастырылады
|
Бірөлшемді массив
|
Элементтердің массивтегі орны
|
Массив элементтері
|
Бір типті элементтер немесе нысандардың тұтас алғандағы жиынтығын білдіреді
|
Элемент индексі
|
Массивке қатысушылар
|
Элементтерді ауыстыру дегеніміз не? [1]
Іздеу критерийлеріне сәйкес келетін деректер жиынтығын айқындау үшін белгілі бір деректер жиынтығын өңдеу
Орналасу реті бойынша ерекшеленетін элементтерді сұрыптау деп аталады
Тізімдерді қосу немесе біріктіру - бір тізімді басқасымен жалғау
Тізімдегі элементтерді іздеудің ең қарапайым тәсілі болып табылады
Python- да функция мен атқаратын қызметін сәйкестендір [4]
len(list)
|
|
х элементінің индексін қайтарады
|
max(list)
|
List тізіміндегі мәндер ең кіші мәндермен қайтарылады
|
min(list)
|
List тізіміндегі мәндер ең үлкен мәндермен қайтарылады
|
index()
|
List тізімінің жалпы ұзындығын өлшейді
|
Төмендегі код фрагментінің нәтижесі қандай?[1]
a=[3,5,2]
b=a*4
print(b)
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
Элементтерді ауыстыру дегеніміз не? [1]
Іздеу критерийлеріне сәйкес келетін деректер жиынтығын айқындау үшін белгілі бір деректер жиынтығын өңдеу
Орналасу реті бойынша ерекшеленетін элементтерді сұрыптау деп аталады
Тізімдерді қосу немесе біріктіру - бір тізімді басқасымен жалғау
Тізімдегі элементтерді іздеудің ең қарапайым тәсілі болып табылады
Python- да функция мен атқаратын қызметін сәйкестендір [4]
len(list)
|
|
х элементінің индексін қайтарады
|
max(list)
|
List тізіміндегі мәндер ең кіші мәндермен қайтарылады
|
min(list)
|
List тізіміндегі мәндер ең үлкен мәндермен қайтарылады
|
index()
|
List тізімінің жалпы ұзындығын өлшейді
|
Төмендегі код фрагментінің нәтижесі қандай?[1]
a=[3,5,2]
b=a*4
print(b)
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/python-pajton-programmalau-tilinde-algoritmderdi-programmalau.html#«Python_(пайтон)_программалау_тілінде_алгоритмдерді_программалау»_бөлімі_бойынша_жиынтық_бағалау_№1(3тоқсан)

text:
Пәні «Информатика» Аты-жөні____________________________ Сыныбы 9 «___» Күні_____________
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
Орындау уақыты 20 минут Максималды балл__13___ Жинаған балы__________
Тапсырмалар
«Бір өлшемді массив» терминін сипаттаңыз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
Бір өлшемді массивке мысал келтіріңіз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
i. Тізімдегі индекстерді нөмірлеу қай саннан басталады? [1]
0
1
2
3
Массив түрлері мен аңықтамаларын сәйкестендір [4]
Массив
|
|
Математикада да, программалауда да массив (жиын) ретінде сандар тізбегі қарастырылады
|
Бірөлшемді массив
|
Элементтердің массивтегі орны
|
Массив элементтері
|
Бір типті элементтер немесе нысандардың тұтас алғандағы жиынтығын білдіреді
|
Элемент индексі
|
Массивке қатысушылар
|
Пәні «Информатика» Аты-жөні____________________________ Сыныбы 9 «___» Күні_____________
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
Орындау уақыты 20 минут Максималды балл__13___ Жинаған балы__________
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)


title: «Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан) 9кл БЖБ1 3токсан

text:
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
Дата 14.02.2023 өлшемі 21,26 Kb. #67936 түрі Программа
Байланысты:
9кл БЖБ1 3токсан
Пәні «Информатика» Аты-жөні____________________________ Сыныбы 9 «___» Күні_____________
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
Орындау уақыты 20 минут Максималды балл__13 ___ Жинаған балы__________
Тапсырмалар
«Бір өлшемді массив» терминін сипаттаңыз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
Бір өлшемді массивке мысал келтіріңіз.
……………………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………………………………………………………… [1]
i. Тізімдегі индекстерді нөмірлеу қай саннан басталады? [1]
0
1
2
3
Массив түрлері мен аңықтамаларын сәйкестендір [4]
Элементтерді ауыстыру дегеніміз не? [1]
Іздеу критерийлеріне сәйкес келетін деректер жиынтығын айқындау үшін белгілі бір деректер жиынтығын өңдеу
Орналасу реті бойынша ерекшеленетін элементтерді сұрыптау деп аталады
Тізімдерді қосу немесе біріктіру - бір тізімді басқасымен жалғау
Тізімдегі элементтерді іздеудің ең қарапайым тәсілі болып табылады
Python- да функция мен атқаратын қызметін сәйкестендір [4]
Төмендегі код фрагментінің нәтижесі қандай?[1]
a=[3,5,2]
b=a*4
print(b)
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
Достарыңызбен бөлісу:


text:
|
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
|
Дата | 08.03.2023 | өлшемі | 21,06 Kb. | | #72530 | түрі | Программа |
| Байланысты: 9кл БЖБ1 3токсан
Пәні «Информатика» Аты-жөні____________________________ Сыныбы 9 «___» Күні_____________
«Python (пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау №1(3тоқсан)
Орындау уақыты 20 минут Максималды балл__13___ Жинаған балы__________
Тапсырмалар
«Бір өлшемді массив» терминін сипаттаңыз.
……………………………………………………………………………………………………….
….……………………………………………………………………………………………………
[1]
Бір өлшемді массивке мысал келтіріңіз.
……………………………………………………………………………………………………….
….……………………………………………………………………………………………………
[1]
ііi. Тізімдегі индекстерді нөмірлеу қай саннан басталады?
0
1
2
3
[1]
Массив түрлері мен аңықтамаларын сәйкестендір
Массив
|
|
Математикада да, программалауда да массив (жиын) ретінде сандар тізбегі қарастырылады
|
Бірөлшемді массив
|
Элементтердің массивтегі орны
|
Массив элементтері
|
Бір типті элементтер немесе нысандардың тұтас алғандағы жиынтығын білдіреді
|
Элемент индексі
|
Массивке қатысушылар
|
[4]
Элементтерді ауыстыру дегеніміз не?
Іздеу критерийлеріне сәйкес келетін деректер жиынтығын айқындау үшін белгілі бір деректер жиынтығын өңдеу
Орналасу реті бойынша ерекшеленетін элементтерді сұрыптау деп аталады
Тізімдерді қосу немесе біріктіру - бір тізімді басқасымен жалғау
Тізімдегі элементтерді іздеудің ең қарапайым тәсілі болып табылады
[1]
Python- да функция мен атқаратын қызметін сәйкестендір
[4]
Төмендегі код фрагментінің нәтижесі қандай?
a=[3,5,2]
b=a*4
print(b)
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
[1]
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Python программалау тілі

text:
Python-бір мезгілде қарапайым және қуатты объектілі-бағытталған бағдарламалау тілі болып табылады. Ол, жоғары деңгейдегі деректер құрылымын қамтамасыз ететін, талғампаздық синтаксисі бар және динамикалық теруді пайдаланады, ол түрлі қосымшалар арқылы бірнеше платформаларында жұмыс істеу үшін арналған тамаша тіл. Python — бүкіл әлем бойынша түрлі мақсаттар -деректер базасын және сөз өңдеу үшін кең таралған әмбебап тіл,ойындарға интерпретатор қосу,және де GUI-ді бағдарламалау және жылдам прототип құру (RAD)үшін арналған тіл. Сонымен қатар Python-INTERNETжәне WEB қосымшаларын бағдарламалау үшін пайдаланылады. Python бай стандартты кітапханадан, және модульдердің бай жиынтығынан тұрады.Python мен қосымшалар ең танымал және үлкен фирмалар пайдаланып жазылған, мысалға алып қарайтын болсақ: IBM, Yahoo, Google.com, Hewlett Packard, Infoseek, НАСА, Red Hat, CBS MarketWatch, Microsoft. Бұл тілде: Mailman — тарату тізімдерінің менеджері (Тарату тізімін басқару), жоба адресаттар тізімдерінің (GNU) ресми менеджері болған. Медуза — HTTP, FTP, NNTP, XML-RPC секілді сенімді өнімділігі жоғары TCP IP серверлер үшін арналған архитектура. Zope — кең танымалдылыққа ие болған бағдарлама-Web қосымшалар сервері (Web бағдарлама сервері). Python — бұл сізге керек. Python қарапайым, бірақ ол құрылымдау және басқаға қарағанда үлкен бағдарламалар бойынша қолдау үшін әлдеқайда нақты программалау тілі болып табылады. Екінші жағынан, қателерді өңдеу үшін жақсы және өте жоғары стандарт тілдік табылатын, икемді массивтер және сөздіктер ретінде кіріктірілген жоғары деңгейдегі деректер түрлері бар бағдарлама.Көптеген нәрселер Python-да жасалады. Басқа қосымшаларда пайдалануға болады,модульдер ішінде бағдарламаны бөлуге мүмкіндік береді. Python-ды сіз өз бағдарламаларыныз үшін негіз ретінде, немесе тілді зерттеу мысалдар ретінде пайдалануға болады. Стандартты модульдер түрлі графикалық кітапхана файлдар, жүйе қоңыраулар, желілерге қосылу, тіпті интерфейстердің жұмыс істеу үшін құралдар ұсынады. Python -уақытты айтарлықтай аз жұмсау үшін берілген тіл.
Python программалау тілі 1980 жылы ойластырылған, және оның құру Нидерландыда математика және информатика орталығында Гидо ван Россумның көмегімен 1989жылдың желтоқсанынан бастады. Python тілі операциялық жүйені ерекшелеп өңдеу және өзара іс-қимыл қабілетті бағдарламалау тілінде Ван Rossum негізгі авторы Python-мен осы күнге дейін тілді дамытуға қатысты шешім қабылдауда маңызды рөл атқаруын жалғастыруда. Python 2.0 нұсқасы 16 қазан, 2000 жылғы шығарды, және көптеген жаңа ірі мүмкіндіктерді қамтитын болды,осындай толық қоқыс жинау және Unicode қолдау ретінде қолданылды. Алайда, барлық өзгерістер ең маңызды тіл дамыту және оның құру неғұрлым мөлдір процесіне көшу процесінде өзгеруі болды.Ал Python-ның 3.0 алғашқы нұсқасы тестілеуден ұзақ уақыт өткеннен кейін 2008 жылы і желтоқсанда шығарылды. Бұл жаңа редакцияда мүмкіндіктердің көбі Python 2.6 және Python 2.7 сыйысымды. Негізгі және аралық нұсқалардың уақыты: Python 1.0-Қаңтар 1994 Python 1.5 — 31 желтоқсан 1997 Python 1.6-5 қыркүйек 2000 Python 2.0 — 16 қазан 2000 Python 2.1 — 17 сәуір 2001 Python 2.2 — 21 желтоқсан 2001 Python 2.3-29 шілде, 2003 Python 2.4 — 30 қараша 2004 Python 2.5-19 қыркүйек, 2006 Python 2.6-1 қазан, 2008 Python 2.7-3 шілде, 2010 Python 3.0-3 желтоқсан, 2008 Python 3.1-27 маусым 2009 Python 3.2-20 ақпан, 2011 Python 3.3-29 қыркүйек, 2012 Python 3.4-16 наурыз, 2014
Python ның түрлері
Python-ның айнымалы түрі тек бағдарламаны орындау кезінде анықталады, динамикалық теруді қолдайды. Сондықтан оның орнына айнымалы тағайындау шамамен айтуға жақсы кейбір атымен міндетті күші құндылықтар. Python-ның кірістірілген түрлері: логикалық, жолды, Unicode-жолды, бүтін, еркін-дәлдігін, қалқымалы нүктелі нөмірін, комплекс санды, және басқалар. Python-ның жаңа түрін қосу, сіз класс (класс) жазыңыз, немесе (мысалы, C -жазылған) кеңейту модулінің жаңа түрін анықтауға болады. Сыныптар мұралық (бір және бірнеше) және метобағдарламалық әрекетті қолдайды.Ең кіріктірілген түрлері мұралық болып есептелінеді. Барлық нысандар сілтеме және атом болып бөлінеді. Атом бойынша INT және long күрделі және кейбір басқалар болады. Атом заттарды тағайындау кезінде ғана объектіге анықтамалық көрсеткіш үшін көшіріледі, ал олардың мәні көшіріледі, сондықтан бірдей мәнді тағайындау кезінде екі айнымалы қолданылады. Анықтамалық нысандар өтпелі және даусыз болып табылады. Айнымалы — Мысалы, жолдар және луын өзгермейтін және тізімдер, сөздіктер және басқа да көптеген нысандар болып табылады. Python жылы Tuple, шын мәнінде, өзгеріссіз тізімі болып табылады. Көптеген жағдайларда, луын жылдам тізімдері сондықтан сіз ретін өзгертуді жоспарлап болмаса, оларды пайдалану үшін үздік болып табылады.


title: Python прогрaммaлaу тілінде aлгоритмдерді прогрaммaлaу

text:
Сaбaқтың бaсы
0-5 мин.
|
Ұйымдaстыру кезеңі:
Оқушылaрмен сәлемдесу, түгендеу
Шaттық шеңбер aрқылы оқушылaр бірі біріне жылы сөз aйтaды «Соңғы әріп» әдісі aрқылы
|
Жылы сөздер
Керемет
Тaмaшa
Aқылды
Ынтaлы - Aры қaрaй жaлғaстырaды.
Топқa бөлу: Оқушылaр ортaдaғы кеспе қaғaздaрды aлaды. Кеспе қaғaздaрдa жaсырылғaн мaссив және индекс сөздерін біріктіру aрқылы 2 топқa бірігіп отырaды.
|
|
кеспе қaғaздaр
|
Сaбaқтың ортaсы
5-10 мин
10-20
|
«Ой қозғaу» әдісі
Тaқтaғa шкaфтың суретін шығaрып, жетелеуші сұрaқтaр aрқылы бaлaлaрғa ой сaлып, сaбaқтың мәнін aшу. Әр топтың ойын сұрaу.
Шкaф – бұл мaссив
Суырмa номерлері – бұл индекс
Суырмa ішіндегі зaттaр – мaссив элементтері
Сaбaқтa мaссив элементтерінің типтерін, мaссивтерді құру тәсілдерін, aрнaйы функциялaр мен aмaлдaр жолын презентaциядa түсіндіру.
Жaңa тaқырып.
Мұғaлімнің түсіндірмесі.
1.тaпсырмa Топтық жұмыс.
Берілген кодтар арқылы есепті шығарудың программасын құрыңдар
result = [10, 9, 8, 10, 7, 9, 9]
k = 0
………………………………..
Дескриптор.
элементтерді іріктеу үшін циклды қолдaнaды –1 бaлл
элемент мәнінің мaксимaлды бaллғa сәйкестігін тексереді –
1 бaлл
мaксимaлды бaллмен элементтер
сaнын aнықтaйды –1 бaлл
нәтижені экрaнғa шығaрaды –
1 бaлл
Жaуaп нұсқaлaрының бірі:
(скриншот)
|
Шкаф суретіне қарап өз ойларын айтады
Оқушылар сабақта керекті мәліметтерді түртіп алады
Топтa оқушылaр берілген кодтaр aрқылы есепті шығaрып, келесі топқa түсіндір, қорғaйды
|
Шкаф белгілі бір реттілікті сақтап тұрғанын айтады
Массивтің атқаратын қызметіне талдау жасайды. Массив элементтерін енгізу цикл көмегімен қалай жүзеге асатынын түсіндіріп береді.
|
Қaлыптaстырушы
бaғaлaу
«Жaпондық бaғaлaу әдісі»
Бағалау балдық шкала бойынша жүзеге асады 5-өте жақсы
4-жақсы
3- толықтыру
|
Слaйд 1
Слaйд 2
Слaйд 3
Постер
|
Сaбaқтың ортaсы
20-30 мин
|
2 . Тапсырма : Жеке жұмыс
Компьютерде орындaу, берілген есептердің прогрaммaсын Python тілінде жaзу:
Тaпсырмa В: Берілген мaссивтегі max және min мәндерін aуыстырыңдaр.
Тaпсырмa С: Х мaссивіндегі жұп индексті элемент пен тaқ индексті элементтің орындaры aуысaтынлaй етіп, олaрды керісінше орнaлaстырып,
у мaссивіне әкеліп қойыңдaр.
Дескриптор:
1
|
Мaссив элементтерін тaбaды- 2 балл
|
2
|
Тaпсырмaны комьпютерде орындaйды-
2 балл
|
3
|
Берілген мaссивтегі max және min мәндерін aуыстырып мәндерін көрсетеді-
1 балл
|
Мaссивтің қосындысы A[N] мaссиві берілген.
Осы мaссив элементтерінің қосындысын тaп.
From array import array
A=array(“I”) N=int(input())
S=0
A=[0]*N
for I in range(0,N):
A[i] = int(input())
for I in range(0,N):
if A[i] 0 :
S+=A[i]
print(S)
|
Білім aлушы өз деңгейі бойыншa В тaпсырмaны орындaйды
|
Білім aлушы өз деңгейі бойыншa С тaпсырмaны орындaйды
|
Қaлыптaстырушы бaғaлaу: Өзін -өзі және бір бірін 5,4,3,балдық шкала бойынша бaғaлaйды.
|
Оқулық Aлмaтыкітaп бaспaсы 2019
(73 бет)
https://www.online-python.
|
30-40 мин
|
«Кубик» әдісі арқылы.
1. Массив дегеніміз не?
2. Массив қалай жарияланады?
3. List дегеніміз не?
4. Бір өлшемді массив қандай массив?
5. Индекс дегеніміз не?
6. Индекс қай саннан бастап нөмірленеді?
|
Әр топ кезек-кезек кубик лақтырады. Кубикте шыққан санның нөмірі арқылы сол сұраққа жауап беру.
|
Қaлыптaстырушы
Бaғaлaу: Оқушылар бір бірін «екі жұлдыз бір тілек» арқылы бағалайды.
|
Кубик
«Екі жұлдыз бір тілек»
|


Python программалау тілі туралы жалпы мәліметтер. Тілдің әліпбиі мен сөздігі. Ide (ай ди и) -мен танысу. Тіл әліпбиі. Синтаксис. Мәліметтер типтері,жіктеу
Байланысты: Python программалау тілі туралы жалпы мәліметтер
Python программалау тілі туралы жалпы мәліметтер. Тілдің әліпбиі мен сөздігі. IDE (ай ди и) -мен танысу . Тіл әліпбиі. Синтаксис. Мәліметтер типтері,жіктеу Python программалау тіліне кіріспе Python программалау тілін құруды 1980-жылдардың соңына қарай CWI (голл. Centrum Wiskunde & Informatica; Математика және информатика орталығы) атты голландиялық институттың қызметкері Гвидо ван Россум бастады. Бірақ Python программалау тілінің құрылғаны туралы 1996 жылы жазды. Қазіргі уақытта тілдің екі тармағы бар: Python 2.х және Python 3.х. Екінші және үшінші нұсқаларының арасында аздаған өзгешелігі бар. Python программалау тілі арнайы https://www.python.org сайты арқылы сүйемелденеді және тілдің интерпретаторы тегін таратылады. Сонымен бірге, қазіргі уақытта практикада пайдаланылып жүрген операциялық жүйелердің бәріне арналған нұсқалары бар. Біз Windows операциялық жүйелеріне арналған нұсқаны қарастырамыз. Сондықтан оны https://www.python.org/downloads/windows арнайы сайтынан жүктеген дұрыс. Қазіргі программалау жүйелерінде пайдаланушының жазған программасын машиналық тілге аударатын трансляторлар қарастырылған. Транслятор дегеніміз – программистің жазған қолданбалы программасын жоғары деңгейдегі программалау тіліне (машиналық код) аударып, оны орындауды жүзеге асыратын жүйелік программа болып табылады. Транслятордың екі түрі бар: интерпретатор және компилятор. Интерпретатор программаның кезекті командасын оқып, оны бірден орындайды, программа мәтіні толығымен бірден машиналық кодқа аударылмайды. Дәлірек айтқанда, программаны бөліктеп оқып, бөліктеп орындайды. Ал, компилятор программа мәтінін толығымен оқып, оны машиналық кодқа аударып, машиналық тілдегі программаның аяқталған нұсқасын құрады. Егер программада қандай да бір қате кездесетін болса, компилятор сол қатені түзетпейінше, оны машиналық тілге аудармайды және программа да орындалмайды. Python тілінде жазылған программаның алдымен қатесі толығымен тексеріліп, сонан кейін машиналық тілге аударылады.
Бірақ Python тілі интерпретатор режимінде де жұмыс істей алады (біз кейбір мысалдарды осы иетерпретатор режимінде қарастырамыз). Сондай-ақ, Python тілі программа құруға арналған жоғары деңгейдегі программалау жүйесі болып табылады, жүйеге транслятор, мәтіндік редактор (программаның бөлігін көшіруге, өшіруге және орнын алмастыруға мүмкіндік береді) және анықтамалық жүйені, программаны жүргізу және т.б. элементтерді қамтиды.
Интерактивті режимді программаның қандай да бір бөлігін жылдам тексеру қажет болған жағдайда немесе калькулятор ретінде пайдалануға болады. Қалған жағдайларда IDLE интегралданған программа құру ортасын пайдаланған дұрыс. IDLE (Integrated Development and Learning Environment) ортасында программа құрылады. IDLE (Python 3.7.9) қосымшасы арқылы орындалады. Ол үшін алдымен аталған қосымшаны ашып, файл құру қажет. Одан кейін ашылған терезеге программа коды жазылады. Есептеулерді интерпретатор режимінде де орындауға болады.
Арифметикалық амалдар және өрнектер. Python тілінде басқа программалау тілдеріндегі тәрізді арифметикалық амалдар мен функциялар пайдаланылады. Төмендегі кестеде арифметикалық амалдар мен жүйеде орнатылған бір және екі аргументті функциялар келтірілген. Арифметикалық амал белгілері және жақшалар арқылы жалғастырылған атауларды, сандарды және функцияларды өрнектер дейді. Мысалы, (5+7*2):1,9 және т.с.с. Python тілінде арифметикалық өрнектердің мәндері есептелгенде, әдеттегі математикадағыдай, амалдар өз орындалу тәртібі бойынша есептеледі: көбейту, бөлу, бүтін бөлу, бүтін қалдық алу, қосу, азайту тәртібімен амалдың жазылу реті бойынша орындалады. Егер өрнекте жақшалар пайдаланылса, онда алдымен жоғарыдағы тәртіп бойынша жақша ішіндегі өрнектің мәні табылады. Python тілінде тұрақтылар, айнымалылар, функциялар, өрнектер пайдаланылады. Python тілінде сандық типтердің төрт түрі және жолдық типтер пайдаланылады: ІNT (бүтін), float (нақты), boolean (логикалық), complex( ), str (жолдық).
Python тілінде программалауда комплекс сандар да пайдаланылады. Комплекс сан – бұл a + bi түріндегі өрнек, мұндағы a және b – нақты сандар, i – жорамал бірлік деп аталады, оның квадраты - 1-ге тең (i2 = –1). а саны z = a + bi түріндегі комплекс санның нақты бөлігі, ал b саны комплекс санның жорамал бөлігі болып табылады. Егер b = 0 болса, онда z = a болады. Бұдан нақты сандар – бұл комплекс сандардың дербес жағдайы екенін көруге болады. Python тілінде комплекс сандарды сипаттау үшін complex( ) қызметші сөзі пайдаланылады.
Нақты сандарды дөңгелектеудің 4 тәсілі бар: Int – санның бөлшек бөлігіні шығарып тастайды. Round – санды жұп санға қарай дөңгелектейді. Floor – төменге, аз санға қарай дөңгелектейді. Ceil – жоғары қарай, үлкен санға дөңгелектейді.


title: Арифметикалық прогрессия - Python Тапсырмалары I like Python

text:
Төрт санның ең кішісін анықтайтын бағдарламаны жазыңыз.
Альтернативті шешім:
Тек +
Үш санды оқитын және тек оң сандардың қосындысын есептейтін бағдарламаны жазыңыз.
Альтернативті шешім:
Тиесілі 1
Бүтін x санын қабылдайтын және берілген санның -1-ден 17-ге дейінгі аралыққа жататындығын анықтайтын бағдарламаны жазыңыз.
Тиістілігі 2
Бүтін x санын қабылдайтын және берілген санның көрсетілген аралықтарға жататындығын анықтайтын бағдарламаны жазыңыз: минус шексіздіктен -3-ке дейін және 7-ден шексіздікке дейін.
Тиістілігі 3
Бүтін x санын қабылдайтын және берілген санның көрсетілген аралықтарға жататындығын анықтайтын бағдарламаны жазыңыз: -30 - дан -2 - ге дейін және 7-ден 25-ке дейін.
Кібісе(Високосный) жыл
Берілген нөмірмен жыл кібісе (високосный) жыл екенін анықтайтын бағдарламаны жазыңыз. Егер жыл кібісе жыл болса, онда "YES" деп шығарыңыз, әйтпесе "NO"деп шығарыңыз. Егер оның нөмірі 4-ке еселік болса, бірақ 100-ге еселік болмаса немесе 400-ге еселік болса, жыл кібісе жыл болады.
Шахмат тақтасының екі түрлі торлары берілген. Бірінші ұяшықтан екінші ұяшыққа бір айналыммен кіре алатынын анықтайтын бағдарламаны жазыңыз. Бағдарлама кіріске баған нөмірін және жол нөмірін бірінші ұяшық үшін, содан кейін екінші ұяшық үшін орнататын әрқайсысы 1-ден 8-ге дейінгі төрт санды алады. Егер бірінші ұяшықтан екінші ұяшыққа өтуге болатын болса, бағдарлама "YES " немесе басқаша "NO " шығаруы керек.


title: Патшаның қозғалысы - Python Тапсырмалары I like Python

text:
Шахмат тақтасының екі түрлі торлары берілген. Патшаның бірінші ұяшықтан екіншісіне бір айналыммен кіре алатынын анықтайтын бағдарлама жазыңыз. Бағдарлама кіріске баған нөмірін және жол нөмірін бірінші ұяшық үшін, содан кейін екінші ұяшық үшін орнататын әрқайсысы 1-ден 8-ге дейінгі төрт санды алады. Егер бірінші ұяшықтан екінші ұяшыққа кіруге болатын болса, бағдарлама "YES " немесе басқаша "NO " шығаруы керек.
Үш оң санды қабылдайтын және қабырғаларының ұзындығы енгізілген сандарға тең болатын үшбұрыштың түрін анықтайтын бағдарламаны жазыңыз.
Өздігінен жазылған калькулятор
Пернетақтадан екі бүтін сан мен жолды оқитын бағдарламаны жазыңыз. Егер бұл жол төрт математикалық амалдың біреуінің белгісі болса(+, -, *, /), содан кейін осы операцияның нәтижесін бұрын енгізілген сандарға шығарыңыз, әйтпесе "дұрыс емес операцияны"шығарыңыз. Егер пайдаланушы нөлге бөлгісі келсе, " нөлге бөлуге болмайды!».
Түсті араластырғыш
Қызыл, көк және сары түстер негізгі түстер деп аталады, өйткені оларды басқа түстерді араластыру арқылы алу мүмкін емес. Екі негізгі түсті араластыру қосымша түс береді:
егер сіз қызыл және көк түстерді араластырсаңыз, сіз күлгін аласыз;
егер сіз көк және сары түстерді араластырсаңыз, сіз жасыл түске ие боласыз.
Араластыру үшін екі негізгі түстің аттарын оқитын бағдарламаны жазыңыз. Егер пайдаланушы "қызыл", "көк" немесе "сары" атауларынан басқа бірдеңе енгізсе, онда бағдарлама қате туралы хабарды көрсетуі керек. Әйтпесе, бағдарлама нәтижесінде пайда болатын екінші түстің атауын шығаруы керек.
Альтернативті шешім:
Сегменттердің қиылысы
Сандық сызыққа екі сегмент беріледі: [a1; b1] және [a2; b2]. Олардың қиылысын табатын бағдарламаны жазыңыз.
Екі сегменттің қиылысы болуы мүмкін:


title: Python Тапсырмалары I like Python Python Тапсырмалары

text:
Оң үш таңбалы санның сандарының қосындысы мен көбейтіндісі есептелетін бағдарламаны жазыңыз.
Альтернативті шешім:
Төрт таңбалы сан
Төрт таңбалы санның сандарын табу үшін бағдарлама жазыңыз.
Құпия сөз
Сайттарға тіркелу кезінде парольді екі рет енгізу қажет. Бұл қауіпсіздік үшін жасалады, өйткені бұл тәсіл құпия сөзді дұрыс енгізбеу мүмкіндігін азайтады.
Құпия сөзді және оны Растауды салыстыратын бағдарламаны жазыңыз. Егер олар сәйкес келсе, онда бағдарлама: "Пароль қабылданды", әйтпесе: "Пароль қабылданбады".
Жұп немесе тақ?
Санның жұп немесе тақ екенін анықтайтын бағдарламаны жазыңыз.
Роскомнадзор
Пайдаланушыға интернет-ресурсқа кіруге рұқсат етілген-берілмегенін анықтайтын бағдарлама жазыңыз.
Кіріс форматы - Бағдарламаға кіруге бүтін сан беріледі — пайдаланушының жасы.
Шығыс форматы - Бағдарлама мәтінді шығаруы керек" рұқсат етілген "егер жасы кемінде 18 болса және" кіруге тыйым салынған " болса.


title: Python Тапсырмалары I like Python


url: http://emirsaba.org/python-tapsirmalari-i-like-python.html#Жұп_немесе_тақ__Санның_жұп_немесе_тақ_екенін_анықтайтын_бағдарламаны_жазыңыз._____Роскомнадзор

title: Python Тапсырмалары I like Python


url: http://emirsaba.org/python-tapsirmalari-i-like-python.html#Төрт_таңбалы_сан__Төрт_таңбалы_санның_сандарын_табу_үшін_бағдарлама_жазыңыз.____Құпия_сөз

title: Python Тапсырмалары I like Python


title: Жолдар (Text Sequence Type )

text:
|
Жолдар (Text Sequence Type )
|
бет | 2/3 | Дата | 13.03.2022 | өлшемі | 238,2 Kb. | | #27772 |
| Байланысты: Лекция-1632303493317 - Жолдар (Text Sequence Type )
- Бинарлы тізімдер(Binary Sequence Types)
- Жиындар(Set Types)
- Сөздіктер (Mapping Types)
Python-да негізінен 3 типпен жақын таныс боламыз. Олар: Python-да негізінен 3 типпен жақын таныс боламыз. Олар: - Бүтін сандар (тип int) – оң және теріс бүтін сандар және (мысалы, 4, 687, -45, 0).
- Жылжымалы үтірлі (тип float) – бөлшек, нақты сандар (мысалы, 1.45, -3.789654, 0.00453).
- жолдар (тип str) — тырнақшаға алынған символдар жиыны(мысалы, “Student", “Atiniz kim?", ‘Gruppa', '6589').
Ескерту: Python-да тырнақша да, апострофта жолдық болып табылады
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


Амал – мәліметтерге орындалатын қандай да бір әрекеттер. Біздің жағдайымызда мәліметтер операндалар болып табылады. Ал әрекеттерді оператор орындайды Амал – мәліметтерге орындалатын қандай да бір әрекеттер. Біздің жағдайымызда мәліметтер операндалар болып табылады. Ал әрекеттерді оператор орындайды
№
|
Өрнек таңбалары
|
Өрнектердің толық жазылуы
|
Өрнектерді программада қысқартып жазу
|
1
|
=
|
a=b
|
a=b
|
2
|
+=
|
a = (a + b)
|
a +=b
|
3
|
-=
|
a = (a – b)
|
a – =b
|
4
|
*=
|
a = (a * b)
|
a*=b
|
5
|
/=
|
a = (a/b)
|
a/=b
|
6
|
%=
|
a=(a % b)
|
a%=b
|
7
|
//=
|
a=(a//b)
|
a//=b
|
8
|
**=
|
a=(a ** b)
|
a= ** b
|
Өрнектердің программада қысқартылып жазылуы
Математикалық өрнектерді есептеуде Python амалдар үстемдігің ұстанады: Математикалық өрнектерді есептеуде Python амалдар үстемдігің ұстанады: Мысалы, >>> -2**4 -16 >>> -(2**4) -16 >>> (-2)**4 16 >>> y=x+3*6 өрнегін есептеу керек болсын >>> x = 1 >>> y = x + 3*6 >>> y 19 >>> Интерактивті режимнен шығу үшін exit() командасын жазып Enter-ді басу керек Типтерді түрлендіру Типтерді түрлендіру Бір мәліметтер типін басқасына өзгертуге арналған арнайы көптеген функциялар бар. Біз әзірше 3 типпен (int, float и str) таныс болғандықтан, оларға сәйкес келетін int(), float(), str() түрлендіру функцияларын қарастырайық: >>> str(1) + 'a' '1a' >>> int('3') + 4 7 >>> float('3.2') + int('2') 5.2 >>> str(4) + str(1.2) '41.2'
a= 126.858; k = 748
print ( 'a =',type(a))
print ( 'k =',type(k))
b = int(a)
print ('b =', b)
print ('b =', type(b))
t = float(748)
print ('t =', t)
print ('t =', type(t))
z='ata'
print('z =', type(z))
h=True
print('h =', type(h))
Мысал
Нәтиже
print() – жақшаның ішіндегі мәліметті экранға шығаратын команда print() – жақшаның ішіндегі мәліметті экранға шығаратын команда >>> print(1032) 1032 >>> print(2.34) 2.34 >>> print(“Salem") Salem >>> print ("Salem Kazakhstan") Salem Kazakhstan >>> print("a:", 1) a: 1 >>> one = 1 >>> two = 2 >>> three = 3 >>> print(one, two, three) 1 2 3 >>>
Енгізу, шығару функцияларын қолдану әдістері.
Стандартты математикалық функцияларды қолдану әдістемесі
Математикалық функцияларды программадан шақыру үшін math модулін қосамыз (импорттаймыз).
Модульдің негізгі функциялары:
sqrt(x) – x санының квадрат түбірін табу;
pow(x,y) – x санын y дәрежеге шығару;
ceil(x)- х нақты санын ең жақын жоғары бүтін санға дейін дөңгелектеу;
floor(x)-х нақты санын ең кіші бүтін санға дейін дөңгелектеу;
>>> b=5.6
>>> k=math.ceil(b)
>>> k
6
>>> c=3.1
>>> k=math.ceil(c)
>>> k
4
>>> f=5.6
>>> k=math.floor(f)
>>> k
5
>>> z=3.1
>>> k=math.floor(z)
>>> k
3
Интерактивті режимда math модулін қолдану:
>>> import math
>>> a=math.pow(2,3)
>>> a
8.0
Пакеттік режимде орындау:
import math
a=25
b=math.sqrt(a)
print('b=',b)
Нәтижесі:
b= 5.0
Бақылау сұрақтары - Python тілінде мәліметтердің қандай типтері қолданылады?
- Арифметикалық өрнектердің жазуда қандай ережелерді сақтау қажет?
- Стандартты математикалық функцияларды қолдануға 2-3 мысал келтіріңіздер.
- Енгізу, шығару функцияларының қолдану қалай жүзеге асады?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Амал  – мәліметтерге орындалатын қандай да бір әрекеттер. Біздің жағдайымызда мәліметтер операндалар болып табылады. Ал әрекеттерді оператор орындайды


title: Python тілі. Мәліметтер типтері. Айнымалылар

text:
Мәліметтер типтерін жіктеу. Арифметикалық өрнектердің жазылу ережелері.
Стандартты математикалық функцияларды қолдану әдістемесі.
Енгізу, шығару функцияларын қолдану әдістері.
Жоспар:
Python-да мәліметтер типтерін интерпретаторға кірістірілген (built-in) және сәйкес модулдерді импорттау кезінде пайдалануға болатын кірістірілмеген деп 2 –ге бөлуге болады
Python-да мәліметтер типтерін интерпретаторға кірістірілген (built-in) және сәйкес модулдерді импорттау кезінде пайдалануға болатын кірістірілмеген деп 2 –ге бөлуге болады


title: Python тілінде бағдарламалау 1-зертханалық жұмыс. Теориялық материал

text:
PYTHON ТІЛІНДЕ БАҒДАРЛАМАЛАУ 1-зертханалық жұмыс. Теориялық материал: Дәріс 1. Бағдарламалау тілдерінің тарихы. Компиляция және интерпретация. Орындалатын жұмыстар: Бағдарламалау тілдерінің отбасылық ағашын Microsoft Paint бағдарламасы арқылы сызбасын сызу.
Бағдарламалау тілдерінің парадигмаларын Microsoft Word бағдарламасында кесте түрінде жасау.
Компиляция және интерпретация орындалу тәртібін Microsoft Paint бағдарламасында суреттеу.


url: http://emirsaba.org/python-tilinde-bafdarlamalau-1-zerthanali-jmis-teoriyali-mater.html#Орындалатын_жұмыстар:__Бағдарламалау_тілдерінің_отбасылық_ағашын_Microsoft_Paint_бағдарламасы_арқылы_сызбасын_сызу.


title: Python тілінде бағдарламалау 5-зертханалық жұмыс. Теориялық материал

text:
PYTHON ТІЛІНДЕ БАҒДАРЛАМАЛАУ 5-зертханалық жұмыс. Теориялық материал: Дәріс 5. Шартты оператор. Нұсқаулық if.
1. Напишите программный код, в котором в случае, если значение некой переменной
больше 0, выводилось бы специальное сообщение (используйте функцию print). Один
раз выполните программу при значении переменной больше 0, второй раз — меньше 0.
2. Усовершенствуйте предыдущий код с помощью ветки else так, чтобы в зависимости от
значения переменной, выводилась либо 1, либо -1.
3. Самостоятельно придумайте программу, в которой бы использовалась
инструкция if (желательно с веткой else). Вложенный код должен содержать не менее
трех выражений.


title: Python тіліндегі алгоритмдерді программалау

text:
Python-да файл жасауды карастырайық. Мысалы, мәтіндік файл жасау керек болса, онда оны екі түрлі жолмен жасайды:
Теменгі сыныптарда үйренген әдіспен (тінтуірдің көмегімен контекстік мәзір арқылы... Python орналасқан бумаға *.txt типiн дегi файлды жасайды.
Python-дағы ореn () функциясының көмегімен автоматты түр де жасауға болады. Ол үшін орen () функциясында Файлдың атауы мен файлды ендеу параметрін көрсету керек.
Төмендегі программа кодында file айнымалысы жана мәтіндік файлға сілтеме жасалғанын көрсетіп тұр. Программаны іске коскан да осы программа сакталган бумада test.txt мәтіндік файлы пайда болады.
file = open(«test.txt», «w») file.close()
Open () функциясының жұмыс режимі
Кіру файлын жасау коды file = open («Input.txt» , «w»)
file.write ( ‘12 15’ )
file.close ()
Input.txt файлы
12 15
Назарларыңызға рахмет!!!


1. Python тіліндегі мәліметтер түрлері және операциялардың басымдықтарымен жұмыс жасау, мәліметтерді енгізу-шығару операторларын ерекшелеу
2. Студенттердің алған теориялық білімдерін практика жүзінде орындау дағдыларын шыңдау. Студенттердің таным белсенділігін арттыра отырып, шығармашылық, ойлау қабілетін дамыту.
3 Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және кәсіби дағдыларының тізбесі
Білім беру: Python тіліндегі мәліметтер түрлері және операциялардың басымдықтары, сондай-ақ бағдарламаға жолды, өзгермелі нүкте санын және бүтін санды қайтаратын функциялармен таныстыру;
Тәрбиелік: диалогтік, субъективті-субъективті қарым-қатынас принциптерін ұстану қабілеті; сыныпта жұмыс істей білу, оқушылардың ақпараттық мәдениетін дамыту; тәуелсіз және ұжымдық іс-әрекет қабілеті.
Дамытушылық: Python бағдарламалау ортасында бағдарламалау дағдыларын дамыту; оқушылардың алгоритмдік ойлауын дамыту; ақыл-ой әрекетін дамыту (талдау операцияларын орындау).


title: Сабақтың барысы - Python тіліндегі мәліметтер түрлері және операциялардың басымдықтары

text:
Сабақтың элементтері, оқу сұрақтары, оқытудың әдіс - тәсілдері
Қосымша, өзгерістер, ескертпелер
5.1 5.2 5.3
Сабақты ұйымдастыру: Сабаққа қатысып отырған студенттерді түгендеу, журнал толтыру, студенттердің назарын өзіне аудару
Өткен тақырыптарға шолу: Python бағдарламалау ортасы және алгоритм бойынша білдімдерін тексеру маұсатында баұылау сұрақтарын қою. Python бағдарламалау ортасы мәліметтерді енгізу-шығару операторларын қалай қолданылатындығы бойынша ойларын білу.
Жаңа тақырыпты түсіндіру: Python деректер түрлері мен операциялардың басымдықтары
Python тілінде деректердің бірнеше түрі бар: бүтін сандар, құбылмалы нүктелі сандар(нақты), жолдар, логикалық түрі.
Әрбір айнымалының түрі бағдарламаны орындау барысында динамикалық өзгеруі мүмкін. Айнымалының қандай түрін команда арқылы анықтауға болады type()
Бүтін сандар
Python бүтін сан int түріне ие. Ол сандар тізбегі ретінде жазылады, оның алдында минус белгісі болуы мүмкін.
Бүтін сандармен негізгі операциялар
A + B — сомасы;
A - B — айырмашылық;
A * B — шығарма;
A / B — жеке, (бұл әрекеттің нәтижесі-бұл нақты сан, тіпті егер A нацело b-ға бөлінген болса да);
БҮТІН САНДАРМЕН НЕГІЗГІ ОПЕРАЦИЯЛАР
A + B — сомасы;
A - B — разность;
A % B — А-ны Б-ға бөлуден қалдықты алу;
A // B — А-ға бөлуден тұтас бөлігін алу,
A ** B — дәрежеге салу.
Операциялардың басымдықтары
Python операцияларының басымдықтары математикадағы операциялардың басымдылығымен сәйкес келеді, атап айтқанда:
Оңнан солға қарай салу орындалады, яғни 3 ** 3 ** 3 бұл 3 ** (3 ** 3).
Бірдей кемшіліктер (терістеу) орындалады.
Солдан оңға қарай көбейту және бөлу орындалады. Көбейту және бөлу операциялары бірдей басымдыққа ие.
Солдан оңға қарай қосу және шегеру орындалады. Қосу және азайту операциялары бірдей басымдыққа ие.
Әрекет тәртібін өзгерту үшін жақшаларды пайдалану керек.
Өзгермелі нүктесі бар сандар (заттай)
Python-дағы нақты Сан флоат түріне ие. Ол сандар тізбегі ретінде жазылады, оның алдында минус белгісі болуы мүмкін. Тұтас және бөлшек бөлгіш ретінде нүкте пайдаланылады.
Заттай сандармен негізгі операциялар
A + B — сомасы;
A - B — айырмашылық;
A * B — шығарма;
A / B — жеке, (бұл әрекеттің нәтижесі-бұл нақты сан, тіпті егер A нацело b-ға бөлінген болса да);
A % B — А-ны Б-ға бөлуден қалдықты алу, (толық емес жеке тұтас Сан болып табылады);
A // B — А-ға бөлуден тұтас бөлігін алу, (толық емес жеке тұтас Сан болып табылады);
A ** B — дәрежеге салу.
Операциялардың басымдықтары
Операциялардың басымдықтары бүтін сандармен операциялардың басымдықтарымен сәйкес келеді.
Жолдың
Python жолдарында str түрі бар. Жол символдар тізбегі деп аталады: әріптер, сандар, тыныс белгілері және т. б.
Жолдармен негізгі операциялар
A + B — конкатенация (жолдар B A жолына жатқызылады);
A * n — қайталану n рет, N мәні тұтас тип болуы тиіс.
6.Сабақ бойынша рефлексия (оқушының білімін, білік-дағдысын пысықтау, бекіту ж/е қорытындылау)
Мен барлығын түсіндім!!!
Мен жартылай түсіндім!!!
Мен мүлде түсінбедім!!!
7. Үйге тапсырма
Python тіліндегі мәліметтер түрлері және операциялардың басымдықтарын оқып келу.


title: Python тіліндегі мәліметтер түрлері және операциялардың басымдықтары


title: Python тілінде программалар құру

text:
3.1 – дәріс – Циклдер мен Функциялар Бөрібаев Бақыт Бөрібайұлы
b.buribaev@gmail.com Мехмат ғимараты, 229 бөлме
Сұрақтар
Қарапайым циклдер және қабаттасқан циклдер
For
While
Try-Except
Глобальді немесе ауқымды айнымалылар
Кейбір ерекшеліктер
Continue және break
Raise in try-except
Программа мысалдары
Күтілетін нәтижелер
Бұл дәрістен соң, мыналарды пайдалана алатын боласыздар:
For циклі
While циклі
Циклдердегі Break және Continue нұсқаулары
Try something және “catch” something Попробуйте что-то и "поймайте"
что-то
Глобальді айнымалылар жасау
For циклі
Python тіліндегі for операторының оның C# (Паскаль) тіліндегі нұсқа- сынан аздаған өзгешеліктері бар. Паскальтіліндегі арифметикалық прогрессия тәсілімен қайталанатын немесе С# ортасындағы итерация қадамдарын қолданатын циклдерге қарағанда, Python тілінің for опе- раторы кез келген тізбектегі элементтерді (тізім немесе тіркестер) қайталай алады.
for айнымалы in [1-мән, 2-мән, ... ] оператор
оператор
...
оператор
мұндағы 1-жол - for өрнегі , онда үтірлермен бөлінген мәндер беріледі, солардың әрқайсысы үшін шегініспен жазылған келесі операторлар қайталанып орындалады. Тік жақша ([…]) ішіндегі үтірмен бөлінген мәндер тізім деп аталады.
for циклі
# бұл for циклі программасы сандар тізімін қолданады print('1..5 арасындағы сандарды көрсету: ')
for num in [ 1, 2, 3, 4, 5]: print (num)
Нәтижесі:
1..5 арасындағы сандарды көрсету: 1
2
3
4
5


title: Функциядағы атаулы аргументтер

text:
Функцияға параметрлерді беретін стандартты формаға қосымша аргументтің қай параметрге сәйкес келетінін тағайындайтын төмендегідей формат та қолданылады:
параметр_аты = мәні мұндағы параметр_аты - бұл параметр түріндегі айнымалы аты, ал мәні - сол параметрге берілетін мән. Осы синтаксиске сәйкес берілген аргумент атаулы аргумент деп аталады. Келесі программа атаулы аргумент жұмы- сын көрсетеді.
Мұнда банктің белгілі бір уақыт кезеңінде (мерзімде) жинақтаған қарапайым пайыздық кірістерін көрсететін show_interest функциясы қолданылады. Функ- ция principal (шоттағы негізгі қаржы мөлшері), rate (көрсетілген мерзімдегі пайыз мөлшері) және periods (мерзімдер саны) аргументтерін қабылдайды. Программада функция шақырылғанда, аргументтер атаулы аргументтер ретінде беріледі.
Функциядағы атаулы аргументтер
def main(): # Бұл программа атаулы аргументтерді қолданады # 1 мерзімдегі пайыз мөлшерін - 0.01, мерзімдер санын – 10, # шоттағы қаржы көлемін - $10 000 қолдана отырып, # пайыздық кірістер көлемін анықтау show_interest(rate=0.01, periods=10, principal=10000.0) # show_interest функциясы пайыздық кірістерді анықтайды. def show_interest(principal, rate, periods): interest = principal * rate * periods print('Қарапайым пайыздық кіріс көлемі$',
format (interest, '.2f'), sep=' ')
main () # Басты функцияны шақыру Нәтижесі:
Қарапайым пайыздық кіріс көлемі$ 1000.00
Мұнда principal параметрінің функцияда 1-ші болып тұрғанымен, оны шақыруда 3- ші орында тұрғанына назар салыңыздар
Алғашқы қарастырылатын randint функциясы, ол нүкте арқылы random.randint түрінде жазылады. 1 мен 100 арасындағы бүтін сандар алу функциясын шақыру жолы:


title: Функциядағы атаулы аргументтер

text:
Функцияға параметрлерді беретін стандартты формаға қосымша аргументтің қай параметрге сәйкес келетінін тағайындайтын төмендегідей формат та қолданылады:
параметр_аты = мәні мұндағы параметр_аты - бұл параметр түріндегі айнымалы аты, ал мәні - сол параметрге берілетін мән. Осы синтаксиске сәйкес берілген аргумент атаулы аргумент деп аталады. Келесі программа атаулы аргумент жұмы- сын көрсетеді.
Мұнда банктің белгілі бір уақыт кезеңінде (мерзімде) жинақтаған қарапайым пайыздық кірістерін көрсететін show_interest функциясы қолданылады. Функ- ция principal (шоттағы негізгі қаржы мөлшері), rate (көрсетілген мерзімдегі пайыз мөлшері) және periods (мерзімдер саны) аргументтерін қабылдайды. Программада функция шақырылғанда, аргументтер атаулы аргументтер ретінде беріледі.
Функциядағы атаулы аргументтер
def main(): # Бұл программа атаулы аргументтерді қолданады # 1 мерзімдегі пайыз мөлшерін - 0.01, мерзімдер санын – 10, # шоттағы қаржы көлемін - $10 000 қолдана отырып, # пайыздық кірістер көлемін анықтау show_interest(rate=0.01, periods=10, principal=10000.0) # show_interest функциясы пайыздық кірістерді анықтайды. def show_interest(principal, rate, periods): interest = principal * rate * periods print('Қарапайым пайыздық кіріс көлемі$',
format (interest, '.2f'), sep=' ')
main () # Басты функцияны шақыру Нәтижесі:
Қарапайым пайыздық кіріс көлемі$ 1000.00
Мұнда principal параметрінің функцияда 1-ші болып тұрғанымен, оны шақыруда 3- ші орында тұрғанына назар салыңыздар
Кездейсоқ сандарды пайдалану
Алғашқы қарастырылатын randint функциясы, ол нүкте арқылы random.randint түрінде жазылады. 1 мен 100 арасындағы бүтін сандар алу функциясын шақыру жолы:


title:
import random
def - Python тілінде программалар құру

text:
import random
def main():
for count in range(5): print(random.randint(1,100)) # Санды көрсету main () # Басты функцияны шақыру
Осы программаны түрлендірейік
Нәтижесі: 98
50
39
95
42
Кездейсоқ сандарды пайдалану
Енді кездейсоқ сандарды интерактивті режимде алуды қарастырайық:
>>> import random Enter
>>> random.randint(1,10) Enter 7
>>> random.randint(1,100) Enter 91
>>> random.randint(100,200) Enter 185
>>>
randrange, random, uniform функциялары
randrange функциясы range функциясы тәрізді істейді. Мұнда тек кездейсоқ сандар тізімі шығарылады. Мысалы, келесі жол 0 … 9 арасындағы сандарды береді:
number = random.randrange(0, 101, 10)
Бұл нұсқау нәтижесі: [0, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100]
Келесі жол 0.0 және 1.0 аралығындағы бөлшек сандарды береді:
number = random.random()
randrange, random, uniform функциялары
uniform функциясы да кездейсоқ бөлшек сандарды береді, бірақ бұл сандардың мәндері алынатын диапазонын да көрсетеді:
number = random.uniform(1.0, 10.0)
Кейде қайталағанда өзгермейтін тұрақты сандар тізбегі керек болып жатады, ондайда компьютер сағатымен байланыспаған random.seed функциясын оның бастапқы мәнін көрсете отырып, қолдана аламыз, мысалы:
random.seed(10)
Осы функцияны интерактивті режимде қолданып көрейік:


title: randrange, random, uniform функциялары

text:
import random Enter random.seed(10) Enter random.randint(1,100) Enter 74
random.randint(1,100) Enter
5
random.randint(1,100) Enter
55
random.randint(1,100) Enter
62
random.randint(1,100) Enter
74
Енді осы әрекеттерді қайталасақ, 74, 5, 55, 62 тізбегі қайталана береді.
Бақылау сұрақтары
Кітапханалық функция деген не?
Кітапханалық функциялар неге "қара жәшік" деп аталады?
ерекшелігі: функция жұмысын аяқтар шақта, return нұсқауы көрсетіледі:
def функция_аты():
нұсқау нұсқау
...
return өрнек
Сонымен, функцияның бір нұсқауы return болуы тиіс, оның жазылуы:
return өрнек
return сөзінен кейінгі өрнек мәні программаның функцияны шақырған бөлігіне жіберіледі. Ол кез келген мән, айнымалы немесе мәні бар өрнек (математикалық өрнек) болуы мүмкін, мысалы:
def main(): # Бұл программа функция мәнін қайтарады first_age = int(input('Жасыңызды енгізіңіз: ')) # Жас енгізу # Қолданушының жақын досының жасын енгізу second_age = int(input("Досыңыздың жасын енгізіңіз: ")) total = sum(first_age, second_age) # Екі жас қосындысын табу print('Екеуін қосқанда, ', total, 'жас.') # Жастар қосындысы # sum функциясы 2 аргументтің қосындысын табады


title:
def sum(num1, num2):
return

text:
Бұған дейін тек сандық мәндер қайтаратын функцияларды қарастырдық. Бұлардан бөлек сөз тіркестерін де қайтаратын
функцияларды жазуға болады. Мысалы, келесі функция қолдану- шыдан оның атын енгізуді сұрайды да, сонан кейін сол енгізілген тіркесті қайтарады:
def get_name(): # Қолданушының енгізілген атын алу name = input('Атыңызды енгізіңіз: ')
return name # Атты қайтару a=get_name()
print('Сіздің атыңыз - ' + a)
Нәтижесі:
Атыңызды енгізіңіз: Азат Сіздің атыңыз - Азат
Бульдік (логикалық) мәндерді қайтару
Python тілінде ақиқат (тrue) немесе жалған (False) мәндерін бере- тін бульдік функцияларды да жазуға болады. Оларды шарттарды тексеріп, True не False мәндерін алу үшін қолданады. Бульдік фун- кциялар күрделі шарттарды қарапайым етіп, соларды тексеру
кезінде пайдаланылады.
Мысалы, программаға сан енгізіп, оның тақ немесе жұп екендігін анықтайтын функция құрайық. Келесі код осы әрекеттерді орын- дауды жүзеге асырады.
Бульдік (логикалық) мәндерді қайтару
def is_even(number): # Сан жұп болса, status=True, әйтпесе status= False
if (number % 2) == 0:
status = True else:
status = False
return status # status айнымалысы мәнін қайтару
number = int(input('Сан енгізіңіз: '))
if is_even(number):
print ('Бұл жұп сан. ')
else:
print ('Бұл тақ сан. ')
Нәтижесі:
Сан енгізіңіз: 15
Бұл тақ сан.
Сан енгізіңіз: 1256 Бұл жұп сан.
Бірнеше мәндерді қайтару
Функциядан тек бір емес, бірнеше мәндер қайтаруға болады. Ол үшін return нұсқауында, төменде көрсетілген форматта, үтірлер- мен бөлінген бірнеше өрнектер жазу керек:
return 1-өрнек, 2-өрнек, ...
Мысал ретінде келесі get_name функциясын келтірейік. Онда қол- данушы локальді first және last айнымалыларында сақталатын өз аты мен тегін енгізіп, return нұсқауы арқылы соларды функциядан кері қайтарады.


title: Бірнеше мәндерді қайтару - Python тілінде программалар құру

text:
def get_name(): # Қолданушының аты мен тегін енгізу. first = input ('Атыңызды енгізіңіз: ') last = input ('Тегіңізді енгізіңіз: ')
return first, last # Екі мәнді де қайтару. first_name, last_name = get_name()
print('Сіздің аты-жөніңіз -',first_name,last_name)
Бұл функцияны шақыру кезінде меншіктеу операторының сол жағында екі айнымалы да жазылатынына назар аударыңыз:
first_name, last name = get_name()
Нәтижесі:
Атыңызды енгізіңіз: Азат
Тегіңізді енгізіңіз: Ғаниұлы
Сіздің аты-жөніңіз - Азат Ғаниұлы
Бақылау сұрақтары
Функциядағы return нұсқауы не істейді?
Төмендегі функцияның анықталуына назар салыңыз:
def do_something(number): return number * 2 а) Бұл функция қалай аталады? ә) Функция не істейді?
б) Жоғарыдағы функцияның анықталуына байланысты келесі нұсқау нені көрсетеді?
print(do_something(10))
Бульдік функция деген не?
Тыңдағандарыңызға размет!
Қымбатты Ada Lovelace! Сіздің циклдер жайлы идеяңыз үшін үлкен рахмет!
Ada Lovelace
"Ада Лавлейс 1800-ж. шамасында алғашқы компьютер үшін програм- ма жазған талантты математик болып саналады".
"Ол кісі алғашқы ұсынылған механикалық компьютер үшін нұсқаулар тобын қайталап орындауды, яғни қазіргі программаларда пайдала- нылатын циклдер құруды ұсынды. Ада өз мақаласында басқа да пер- спективалық тұжырымдарды жасаған болатын".
Biography.com Editors, (2014) Ada Lovelace Biography. Сайт: [https://www.biography.com/people/ada-lovelace-20825323]


title: for циклі - Python тілінде программалар құру

text:
алып отырады. Мысалы, range(10) деп алсақ, ол 0, 1, ..., 9 мәндерін біртіндеп алып, циклді 10 рет қайталап орындайды.
Нәтижесі:
1 мен 9 арасындағы тақ сандар:
1
3
5
7
9
for циклі
range функциясына тағы бір мысал.
# Бұл цикл сөздерді 5 рет қайталайды. for x in range(5):
print('Сіздерге сәлем жолдаймын!')
range(a,b) функциясында екі аргумент болса, ол осы сандар аралығындағы мәндерді қамтиды. Мысалы:
for n in range(3,7): print('n=',n)
Нәтижесі:
Сіздерге сәлем жолдаймын! Сіздерге сәлем жолдаймын! Сіздерге сәлем жолдаймын! Сіздерге сәлем жолдаймын! Сіздерге сәлем жолдаймын!
Нәтижесі:
n = 3
n = 4
n = 5
n = 6
for циклі
Егер range(a,b,c) функциясында үш аргумент болса, ол тізімді a-дан b-ға дейін d қадаммен өзгертетін болады. Мысалы:
айнымалыны да қолдана аламыз.
Мысалы, бүтін сандардың квадраттарын шығарайық:
print('Сан \tСанның квадраты') print('--------------------')
for number in range(1,4):
square = number **2 print(number,'\t\t',square)
Нәтижесі:
num = 1
num = 4
num = 7
Нәтижесі:
Сан Санның квадраты
----------------------------------


text:
Кейде циклдің ең соңғы мәнін көрсетіп қою керек болып жатады. Мысалы:
# Цикл айнымалысының соңғы мәнін көрсету end = int(input('Hешеге дейін есептейік?'))
print('Сан Санның квадраты')
print('---------------------')
for number in range(1, end + 1):
square = number**2 print(number, '\t', square)
Нәтижесі:
Hешеге дейін есептейік? 5 Сан Санның квадраты
--------------------- 1 1
2
4
3
9
4
16
5
25
for циклі
range функциясын кері бағытта да, максимум мәннен минимум мәнге қарай қолдана аламыз. Мысалы, range(10,0, -1)
for num in range(5, 0, -1):
print(num)
Нәтижесі:
5
4
3
2
1
for j in range(3):
print("i is {} and j is {}". format(i, j))
б)
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
i is 0 and j is 0 i is 0 and j is 1 i is 0 and j is 2 i is 1 and j is 0 i is 1 and j is 1 i is 1 and j is 2 i is 2 and j is 0 i is 2 and j is 1 i is 2 and j is 2 i is 3 and j is 0 i is 3 and j is 1 i is 3 and j is 2 i is 4 and j is 0 i is 4 and j is 1 i is 4 and j is 2
Нәтижелері:
а) б)
for циклінің мысалдары
2-мысал: Сандар тізімі (жиым элементтері тәрізді) берілген. Сол тізімдегі сандардың әрқайсысын 2-ге арттыру керек.
for циклі арқылы тізім элементтерін толық қарастыра отырып, олардың әрқайсысын 2-ге арттырамыз.
tizim = [0,10,20,30,40,50,60,70,80,90]