title: «психологияны оқыту әдістемесі» пәнінен мемлекеттік емтихан сұрақтары - бет 40

text:
Білімді толық меңгеру үдерісін басқару теориясын (В.С. Библер) және педагогикалық шығармашылық теориясы (В.И. Загвязинский, В.А.Кан-Калик) психологияны оқытуда пайдалану
Педагогикалық іс-әрекет кез келген әрекет сияқты сандық қана емес, сонымен қатар сапалық ерекшелікпен сипатталады. Мұғалім еңбегінің мазмұны мен ұйымдастырылуын өз іс-әрекетіне шығармашылық қарымқатынасының деңгейі негізінде ғана анықтауға болады. Педагог ісәрекетінің шығармашылық деңгейі өз мүмкіндіктерін алға қойған мақсатқа жету үшін қолдануынан көрінеді. Сондықтан педагогикалық іс-әрекеттің шығармашылық ерекшелігі оның негізгі ерекшеліктерінің бірі болып табылады. Ғылым, техника, өнер сияқты сфералармен салыстырғанда педагог шығармашылығының мақсаты жаңа бір бағалы, әлеуметтік құндылықты құру емес. Шығармашылықпен жұмыс істейтін педагог, оның ішінде жаңашыл педагог өзінің педагогикалық жүйесін құрады. Педагогтың шығармашылық потенциялы жиналған әлеуметтік дағдымен, психологиялық және педагогикалық білімімен, жаңашылдығымен қалыптасады. Тәжірибеде дәлелденуі бойынша жоғары мамандырылған, білімін, мамандық квалификациясын жоғарлатып отыратын мұғалімдер ғана шынайы педагог бола аллады. Педагогикалық шығармашылықтың көріну саласы педагогикалық ісәрекеттің негізгі компоненттерінің құрылымымен анықталып, оның барлық жақтарында: жоспарлауда, ұйымдастыруда, жүзеге асырылуда, нәтижені талдауда көрінеді. Қазіргі ғылыми әдебиетте педагогикалық шығармашылық өзгермелі жағдайларда педагогикалық міндеттерді шешу процесі ретінде қарастырылады. Әр түрлі көптеген мәселелердің шешілуіне назар аударсақ мұғалім де басқа да адамдар сияқты өз қызметін белгілі бір эвристикалық ережелерді ізденуімен жүзеге асырылады, мысалы: педагогикалық ситуацияны, берілген ақпараттар бойынша нәтижені талқылау және алынған нәтижелерді бағалау арқылы, сонымен қатар жаңа мәселені қалыптастыру арқылы. Бірақта педагогикалық қызметті тек педагогикалық мәселелерді шешумен ғана шектелмейді, ол өзінің шығармашылық қызметінде танымдық, эмоционалды-еріктік, мативациялық сияқты тұлғалық компанентерді көрсетеді. Педагог шығармашылығы коммуникативті міндеттерді шешуде де көрінеді. В.А.Кан-Калик мұғалімнің шығармашылық әрекетінің логикалық-педагогикалоық аспектісін және субъективті-эмоционалды жағдайларымен қатар, ситуативті міндеттерді шешуде көрінетін коммуникативті іскерліктерді нақтылайды. Бұндай іскерліктердің алдыңғы қатарына өзінің психикалық және эмоционалды жағдайын басқару, әр түрлі тәсілдерді қолдана отырып назарды өзіңе қарата білу жатады. Шығармашылық адамды жеке бастық іскер сапалар, яғни оның креативтілігін сипаттайтын сапалар көрсетеді.


Оқытудың дифференциацияландыру және жекелеп оқыту теориясын психологияны оқытуда пайдалану (И.Унт, А.А. Кирсанов).
Дифференциациялап оқыту – бұл әр оқушының қабілетін, бейімділігін, қызығушылығын ескере отырып жеке басын дамытуды қамтамасыз ететін білім берудің жүйесі.Дифференциациялап оқытудың мақсаттары төмендегідей:
Әр оқушының қызығушылығымен бейімділігін дамыту және талаптарды анықтауға тиімді жағдай жасауға негізделген оқытуды даралау. Бұл дифференциациялап оқытудың психологиялық-педагогикалық көзқарастағы мақсат.
Әлеуметтік көзқарас бойынша дифференциациялап оқытудың мақсаты ол әрбір қоғам мүшесінің социулмен өзараәрекет бейімділігін ұтымды пайдалану мақсатпен шығармашылық, интеллектуалдық, профессионалдық қоғам потенциалын қалыптастыруына мақсаттылықпен әсер ету.
Дидактикалық көзқарас бойынша оқушыларды дифференциациялап оқыту үшін жаңа әдістемелік жүйені жасау жолымен толығымен жеткен мектеп проблемаларын шешу.
Көптеген ғалымдар оқушыларды жекелеп оқытуды осы мағынада қолданады. Мысалы, А.А.Кирсанов «Оқушыларды жекелеп оқыту – оқыту мақсатын ескере отырып, оқушылардың потенциалды оқу әрекетін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін. Оқушылар тобы мен жеке оқушының, сынып ұжымының шынайы танымдық мүмкіндіктері мен іс – әрекет мақсатына сайкелетін тәрбиелік және дидактикалық құралдар жүйесі» - деген анықтама берген.
Оқушыларды жекелеп оқыту мәселесін жете зерттеген ғалымдардың бірі – И.Э.Унт. Оның ойынша, оқушыларды жекелеп оқыту – оқушылардың қандай ерекшеліктері, қандай дәрежеде ескерілетініне қарамастан, оқыту процесін ұйымдастырудың барлық формалары мен әдістеріне олардың дербес ерекшеліктерін ескеру болып табылады.
И.Э.Унт оқушыларды жекелеп оқыту абсалютті емес, шартты түрде ғана жүзеге асырылатынын ескертті. Оның пікірінше, оқушыларды жекелеп оқыту сынып – сабақ жүйесінің ерекшеліктеріне қарай мына себептерге байланысты шартты болып табылады:
- әдетте жеке оқушының емес, шамамен ұқсас ерекшеліктері басым оқушылар тобының дербес ерекшеліктері ескеріледі;
- тек таныс ерекшеліктер немесе оқу үшін маңызды болып табылатын таныс ерекшеліктердің жиынтығы (мысалы, жалпы ақыл – ой қабілеті) ескеріледі. Сондай - ақ оқушыларды жекелеп оқытудың нақты бір формасында мүмкін емес немесе қажеттілігі шамалы ерекшеліктер де болуы мүмкін (мысалы, мінездің, не темпераменттің кейбір қасиеттері);
- кейде дәл сол бала үшін ғана маңызды болып табылатын қасиеттер мен жағдайларды ескеру қажеттігі туады (мысалы, қандай да бір облысқа таланттылығы, денсаулығының нашарлауы);


Мектеп психологиялық жүйе және ғылыми басқару нысаны ретінде.
Мектеп - педагогикалық жүйе жəне басқару нысаны. Педагогикалық жүйе өз бетімен дамып, басқарылады жəне бірнеше компоненттерден құралады. Педагогикалық жүйені басқару ол, біріншіден, оның толықтылығын сақтайды. Екіншіден, басқа жеке компоненттерге əсер етеді жəне өзгеруіне ықпалын тигізеді. Педагогикалық жүйенің реттелуі осылайша жалпыламалық қажеттілігін қанағаттандыру үшін, көздеген мақсатқа дəл көрсетілген уақытында жетуі тиіс. Осы мақсат педагогикалық жүйенің мазмұнын ашады. Басқа жүйе сияқты педагогикалық жүйеде жеткен жетістіктеріне байланысты мазмұндалады. Мектепті педагогикалық жүйенің басқару нысаны ретінде қарастыру басқару қызметінің ұстаздарға, қызметкерлерге, оқушыларға көзделген мақсатқа жету үшін түрлі əдіс-тəсілдердің қолданылатындығын білдіреді. Мұндай жағдайда педагогикалық жүйе өз көздеген мақсатына жетеді жəне компоненттерімен жаңарып отырады . Педагогикалық жүйеде ең маңызды жүйе қалыптастырушы фактор болып ұстаз бен қатысушылардың, баланың жеке басының өсуіне, өзін-өзі тануы мен дамуына негізделген.
Мектептің психологиялық қызметінің міндеті оқушыларды таңдап алу емес, оқушылар жəне сынып ұжымы жайлы психологиялық ақпараттарды олардың оптимальды дамуын жандандыруға жағдай туғызу. Педагогикалық жүйе ретінде мектепті басқару барысында, бір жағынан, оның тұтастығын сақтауға, екінші жағынан- ондағы жүйе бірліктерінің əрекеттеріне ықпал жасаумен оларды өзгертіп, реттеуге мүмкіндік беруі қажет. Педагогикалық жүйенің өзіндік қызметтері қоғам қажетінен туындаған мақсаттардың дəл мезетінде орындалып баруына бағытталуы қажет. Мақсаттар мектептің педагогикалық жүйесінің мазмұнын айқындайды, ал сол мазмұнның іске асырылуы, өз кезегінде көптеген , əрқилы əдістер мен формаларды ойластыруды керек етеді.


title: Психологияны оқыту құралдары ұғымы және олардың жіктелуі. Оқулық оқу әдістемелік жүйесінің негізгі компоненті ретінде, оның дидактикалық қызметтері

text:
Оқыту құралдары: кейінгі жылдары педагогикалық әдебеттерде «көрнекі оқу құралдары» терминінің орнына «оқыту құралдары» термині қолданылып жүр. Себебі «көрнекі оқу құралдары» деген түсінік оқу процесіндегі құралдардың барлық тізбесін анықтай алмайды, ал көрнекілік болса олардың жалғыз ғана қасиеті емес. Олардың көрнекіліктен де бөлек эргономикалық, дидактикалық бағыттарын т.с.с. айтуға болады. Былайша айтқанда олардың мүмкіндіктері өсіп, көрнекілік аясы өрістеп отыр. Сонымен оқыту құралдарына мұғалімнің (өндірістік оқыту шеберінің) сабақ барысында информация беруін, оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруын сабақ барысында тексеру жұмыстарын жүргізе алатын оқу жабдықтарын жатқызамыз. Қолданылып жұрген оқыту құралдарының информация беру мүмкіндігі бойынша бір-бірінен айырмашылықтары бар. Оларды төмендегідей топтарға бөлуге болады.
Оқулық – оқу бағдарламасы мен дидактиканың талаптарына, оқыту мақсатына сай оқу пәнінің мазмұнын ғылыми негізде, жүйелі баяндайтын кітап. Оқулық оқу орындарының типіне қарай (бастауыш, орта, кәсіптік-техникум, жоғары оқу орындары) жасалады.[1] Әр түрлі ұлт мектептері үшін нақты ұлттың ана тілі мен әдебиетінің ерекшеліктерін ескере отырып оқытылатын ағылшын, орыс тілі, т.б. оқулықтар шығарылады.


ХХ ғасырдың екінші жартысында психологияның оқыту әдістемесі пәнінің даму жағдайлары
Психологияны оқыту мыналарға бағытталады:
Жеке тұлғаның қабылдау мүмкіндіктері мен басқа адамдардың іс-әрекетін игеру.
Адамға өзін-өзі өзгерту мүмкіндігін қалыптастыру.
Пәннің мақсаты:Психология пәнін үйрету сапасын психологтың әртүрлі ортадағы іс-әрекетіне байланысты көрсету.
Пәннің міндетті:Студенттерге психология нәнінің ерекшеліктерін үйрету. Студенттер педагогикалық процесті басқарумүмкіндіктерін қалыптастыру. Студентке педагогикалық қабілетін жетілдіру. Ағарту іске қабілетін дұрыс ұйымдастыруталабын дамыту. Студенттерге профисионалдық білімді жетілдіруге және өз-өзін тәрбиелеуге көмектесу.
Сонымен қатар «психологияны оқыту әдістемесі» психология ғылымының негізгі базалық саласына жатады және «психологияны оқыту әдістемесінің» пәні білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдері болып табылады.Психология пәнінің оқытушысы психология ғылымының теориясын ғана емес, тәжірибесін де меңгеруі қажеттігі психологияны оқыту әдістемесі пәнінінің негізін құрайды. Психология пәнінің оқытушысы үшін студенттерге психологиялық білімді берудің әдістері мен тәсілдері, құралдары мен мүмкіндіктері өте мол. Осыларға оқытушының педагогикалық бай тәжірибесі мен тұлғалық сапалары, ізденімпаздық талабы мен шығармашылық қабілеті үйлесіп жататын болса, ондай оқытушы тек пән оқытушысы ғана болып қалмай, психолог маман ретінде де қалыптасып, өзінің жеке әдістемелік іскерлігін дамытуда биік деңгейлерге жете алады.
Ақыл-ой әрекеттерін сатылы қалыптастыру теориясы /П.Я.Гальперин, Н.Ф.Талызина/. Психологияны оқыту әдістемесінде ақыл-ой әрекетін сатылы қалыптастыру териясын жүзеге асыру жолдары Психологияны оқытуды үйретуде оқытушылардың алдындағы кезек күттірмейтін міндет - студенттің оқу іс-әрекетін қалыптастыру. Өз бетімен оқуға үйренбей, "өз ақылымен өмір сүруді"меңгермей студент жылдық білімді үнемі мұғалімнен алуға үміттенеді, ғылыми ойларды кітаптан жаттап, механикалық есте сақтауға бағытталады да, мұны практикалық жұмыста қолдануға ешқандай да қадам жасамайды. Бұл оның психологиялық тұрғыда ойлауына, адамдармен сауатты қарым-қатынас құруына кері әсерін тигізеді.Кеңестік психологияда аталған мәселені қарастыруда 50-жылдары П. Я. Гальперин мен Н.Ф.Талызина ақыл-ой іс-әрекетінің қалыптасу процесін зерттеумен айналыса бастады. «Сырткы, адам санасынан тыс тұрған дүние қалай ішкі ақыл-ой болып қалыптасып, оның санасының кажеттілігіне, ақылының меншігіне айналады?" - деген суракка жауап іздеу П. Я. Гальперинді ақыл- ой іс-әрекетін жоспарлы түрде кезең бойынша қалыптастырудың тұжырымдамасын біртіндеп құру туралы қорытындыға әкелді. Бұл тұжырымдама жалпы психологиялық маңызға ие. Бұл адам эволюциясы туралы, психикалық процестің түрлері (қабылдау, зейін, ойлау және т.б.) мен формалары туралы және олардың қалыптасу заңдылықтарының ен маңыздысы - педагогика тілінде «білім - шеберлік дағды"ретінде көрсетілетін ақыл-ой іс-әрекеті мен түсінікті қалыптастырудың негізгі заңдылыктары туралы ілім. Бұл дұрыс, психологиялық дәлелденген оқытудың теориялық негізі ретінде үлкен қызығушылық танытты және әдебиеттерде бұл ілім "ақыл-ой әрекетін қалыптастырудың кезеңдік теориясы"ретінде қарастырылады. П. Я. Гальперин тұжырымдамасында алынатын жаңа білім ойға бекітілетін арнайы әрекет түрлерінің жүйесі ретінде қарастырылаады..
Достарыңызбен бөлісу: |


Психология адамды дамуын зерттеу және оқыту ғылымы ретінде. Психология ғылымдарының жүйесі
Психология атауы «псюхе»-қазақ тілінде «жан», «логос»- «ілім», «ұғым», «ой» деген гректің екі сӛзінен тұрады. Психика обьективті дүниенің субьективті бейнесі. Психикалық құбылыстар бізді қоршап тұрған сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының мидағы бейнесі. Олар ( түйсік, ой, елес, сезім, қабілет, мінез, т.б.) кӛпшілігімізге мәлім, тілімізде жиі кездесетін ұғымдар. Осылардың бәрін ғылыми тұрғыда психология ғылымы зерттейді.
Психологияның зерттеу пәнінің негізіне, адам болмысының табиғаты психикалық құбылыстары, процестері, қасиеттері кіреді. Адам дамуының заңдылықтары және оның ерекшеліктері туралы ғылыми ілімдердің жүйесі жалпы қоғамның дамуы үшін қажет. Қазіргі кезеңде ӛндіріс, ғылым, медицина, ӛнер, оқу, ойын, спорт салаларындағы бірде-бір әрекет психологиялық заңдылықтарды түсініп, танып, білмей тиімді орындалуы мүмкін емес. Адам әр түрлі ғылым тұрғысынан жан-жақты зерттелетін обьект. Солардың ішінде гуманитрлық ғылымдар әлеуметтік процестерді зерттеген кезде психологиялық факторларды ескереді. С.Л.Рубинштейн ӛзінің «жалпы психология негіздері» еңбегінде «Психология зерттеуіндегі ерекше құбылыстар ауқымы анық кӛрінеді – олар біздің сезімдеріміз бен ойларымыз, қабылдауларымыз бен түйсінулеріміз, ықылас-ниеттеріміз және т.б. жатады...»
Қазіргі кезде психология ғылымы — көптеген салалар мен тармақтарға бөлініп, ілгері дамып отырған өрісі кең ғылыми тән. Бұл салалар мен тармақтар дамуы мен калыптасуы жағынан адамның түрлі тәжірибелік іс-әрекеттерін қамтитын әр килы сатыда тұр.
ӘлеуметтІк-психология адам мен қоғам арасындағы қатынас мәселелерімен айналысады. Бұл сала адамдардың белгілі бір негізде ұйымдасқан топтары мен кездейсоқ топтары арасындағы өзара қарым-катынастағы психологиялық кұбылыстардың сырын зерттейді.
Әскери психологияның ең басты міндеті — азаматты ел-жұрты мен Отанын қорғайтын қалқан болуға психологиялық тұрғыдан даярлау.
Медициналык психология дәріғерлердің қызметі мен аурулардың мінез-құлқын зерттейді.
Еңбек психологиясының мақсаты — әр түрлі еңбектегі мамандық ерекшеліктерін, еңбек дағдыларының қалыптасуын, өндірістік-кәсіптік жағдайдың адамға тигізетін әсерін, құрал-аспаптардың құрылысы мен орналасуын, хабар жүйелерінің қажетті заттарын қарастыру.
Арнаулы психология. Бұл адам дамуының бірқалыпты даму жолынан ауытқуын, ми ауруына ұшырағандардың психикалық күйзелістері мен осы саладаьы ер қилы аурулардың себептерін қарастырады.
Жас кезеңдерінің психологнясы — әр қилы психикалық процестердің табиғи негізі мен үнемі дамып отыратын азаматтық қасиеттерін, психологиялық сапаларын зерттейтін бұл сала мынадай тармақтардан құралады: балалар психологиясы, жеткіншектер психологиясы, жастар психологиясы, ересектер психологиясы, қарт адамдар психологнясы.
Заң психологиясы хұқыққа қатысты мәселелерді реттеу және оларды тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық мәселелерін зерттейді.
Ғылыми-шығармашылық (творчество) психологиясы — соңғы кездерде зерттеле бастаған сала, Бұл салада шығармашылық адамның жасампаздық қызметі, өзіндік ерекшеліктері, белсенділігі айқын көрініп, ғылыми жаңалықтарды ашудағы интуициясы, сезімдік рөлі т, б. сипаттары зерттеледі.
Көркемөнер, әдебиет пен шығармашылыққа қатысты психология. Бұл сала бойынша қарастырылатын мәселелер —- әсемдікті қабылдау және оның адам жан дүниесін байытуға ықпал ету факторлары


Псиологияны оқытуда көрнекі практикалық және интербелсенді әдістерді қолданудың мүмкіндіктері.
Көрнекілік әдісі оқытудың сөздік және тәжірибелік әдістерімен өзара байланыста қолданылады және құбылыстармен, объектілермен оқушыларды таныстырранда олардың сезім мүшелеріне әсер етіп, алуан түрлі сурет, көшірме, сызба арқылы құбылыс, процесс, объектілердің символдық бейнелерін немесе оларды табиғи күйінде қабылдайды. Қазіргі мектепте осы мақсатпен экрандық және техникалық құралдар кең қолданылады. Көрнекілік әдістерін шартты түрде екі үлкен топқа бөлуге болады: иллюстрация және демонстрация.
Иллюстрация әдісі арқылы оқушыларға иллюстрациялық құралдар – атап айтсақ: плакат, кесте, картина, карта, тақтадағы суреттер, үлгілер көрсетіледі.
Демонстрация әдісі арқылы заттар мен құбылыстар тәжірибе жасау арқылы немесе техникалық құралдардан, кино-фильмдерден, диафильмдерден көрсетіледі.
Әл-Фараби "Оқытудың негізгі әдісі - көрнекілік" деп, оның мақсаттарын, тәсілдерін (түсіндіру, әсерлендіру, есте қалдыру) ұсынады. Оқу материалын меңгеру көп жағдайда оқыту процесінде қолданылатын көрнекі құралдарға және техникалық құралдарға байланысты.
Инновациялық әдістердің негізгісінің бірі-«интербелсенді оқыту әдісі». Бұл әдістің негізгі қағидасы – педагогикалық қарым-қатынас пен қарым-қатынас диалогі арқылы жеке тұлғаны қалыптастырып дамыту.
ақпараттың әртүрлі көздерімен жұмыс жасау (кітап, лекция, интернет,құжаттар)
презентациялар
тренингтер
Интербелсенді әдістің мақсаты тек ақпарат беру ғана емес, студенттердің өздігінен жауап іздеу дағдыларын қалыптастыру. Интербелсенді әдіс өзара әрекеттестіктің алуан түрлері мен міндеттерін қамтиды. Бірақ, қандай әдістер мен тәсілдер қолданылса да, студенттің өмір тәжірибесі мен бұрын меңгерген ұғымдары негізгі білім көзі болып табылады.
Қазақстанда психологияны оқыту әдістемесінің ғылым ретінде даму жүйесі.


title: Псиологияны оқытуда көрнекі практикалық және интербелсенді әдістерді қолданудың мүмкіндіктері


Қазақстандағы ғылыми психологияның тарихы. Жан (психика) құбылыстары туралы әр кезде өмір сүрген қазақ ойшылдары да сонау ерте кезден бастап-ақ аз айтпаған. Асанқайғы, Шалкиіз, Мұхаммед Хайдар Дулати, Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы, Ақтамберді, Бұхар, Шал, Дулат, Махамбет, т.б. ақын-жыраулар мен ғұлама-ойшылдардың шығармаларында көшпенді ата-бабаларымыздың жан дүниесі әр қырынан сөз болғаны байқалады. Қазақ топырағындағы жан мәселелері жайлы ХХ ғасырдың басында өндірте жазған адамның бірі – Жүсіпбек Аймауытұлы (1829-1931). Жүсіпбектің тәлім-тәрбие тақырыбында жазған еңбектерінің ішінде «Психология» деп аталатын көлемді еңбек айрықша атауға тұрарлық. Өйткені бұл – бүкіл кеңестік түркі тектес халықтар тіліндегі сол кездегі бірден-бір төл туынды.
Қырқыншы жылдарға дейін әзірбайжан, өзбек, түрікпен, қырғыз, башқұрт, татар т.б. тілдерде мұндай еңбектердің болмағанын ескерсек, осы басылымның бағасы ерекше арта түседі. Петербургтегі әскери-медициналық академияның түлегі Халел Досмұхамедов (1883-1939) Алаш қозғалысының белсенді қайраткері болумен қатар, әртүрлі ғылым саласында (медицина, физиология, тарих, әдебиет, психология, т.б.) өзін үлкен биіктен көрсеткен тұлға еді. Ол қазақ этнопсихологиясының іргетасын қалаушылардың бірі болды. Оның «Tіл – жұрттың жаны. Тілінен айырылған жұрт – жойылған жұрт... Өз тілін білмей тұрып, жат тілге еліктей беру – зор қате» деуі қазіргі кездегі мемлекеттік тілді өркендету, дамыту мәселесімен ерекше үндесетіні хақ.
Осы кезде ғұлама ақын М.Жұмабаев (1893-1937) «... қазақ баласының тәрбиесі қазақ тұрмысына қабысуы мақұл» дейтін аталы сөзін өзінің «Педагогика» атты кітабындағы психологиялық түйіндердің негізгі арқауы етті. 1923 жылы Орынборда В.Я.Струминскийдің (1880-1967) «Психология» атты көлемді еңбегі жарық көрді. Сол жылы Ташкентте П.Н.Архангельскийдің «Мектептегі психологиялық зерттеулер» деген еңбегі, Н.Құлжанованың «Мектепке дейінгі тәрбие», Ғ.Қарашевтің «Педагогика» атты төл туындылары жарық көрді. 1935-1948 жылдар арасында Cемейде қызмет еткен белгілі орыс психологі А.П.Нечаев (1870-1948) «Психофизиологиялық синдромдар жүйесі» (1940), «Психология» атты оқу-құралын жазды. 30-40 жылдары психологияға қатысты зерттеулерді қазақ ғалымдары да (Ш.Әлжанов, С.Балаубаев, С.Қожахметов, Ә.Сыдықов, Т.Тәжібаев, А.Темірбеков, т.б.) жүргізіп келді. Соғыс жылдары елімізде қызмет еткен профессор Г.С.Костюк, профессор В.Я.Резник, профессор П.М.Рубинштейн т.б. республикадағы психология ғылымының дами түсуіне жәрдем етті. Қазақстандағы психология ғылымы, әсіресе, Ұлы Отан соғысының кейінгі жылдарда елеулі қарқынмен дами бастады. Мәселен, 1946 жылы Қазақ педагогикалық институтында (қазіргі Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті) тұңғыш рет психология кафедрасы, 1947 жылы Қазақ университетінде логика және психология мұғалімдерін даярлайтын арнаулы бөлім ашылды. 1951-1953 жылдары осы бөлімді жүзден астам түлектер бітіріп шықты. Бұлардың көпшілігі психология мамандығын иеленіп, еліміздің оқу орындарында, ғылыми мекемелерде қызмет ете бастады.
Осы жылдары республика үшін психологтар даярлауда профессор Т.Т.Тәжібаев (1910-1964) пен профессор И.Л.Стычинский (1896-1969) зор үлес қосты. Елуінші жылдары Қазақстанның өзінде психология ғылымынан бірнеше диссертация қорғалды (Е.Суфиев, А.Темірбеков, М.Мұқанов, т.б.). Соңғы 50 жыл ішінде көптеген ғылыми еңбектер, оқулықтар мен оқу құралдары жарық көрді. Солардың қатарына М.Мұқановтың «Ақыл-ой өрісі», Қ.Жарықбаевтың «Қазақ психологиясының тарихы», Т.Жүкештің «Ұлттық психологияның сипаты», Р.Илешованың «Медициналық психология», Ә.Алдамұратовтың «Қызықты психология», Ғ.Досболовтың «Алдын ала тергеудің психологиясы» т.б. толып жатқан еңбектерді жатқызуға болады. Психология тақырыбына арналған бірнеше ғылыми конференциялар (1962, 1973, 1990, 1994, 1996, 1998, 2000-2005жж.) өткізілді. 1988 жылдан бастап елімізде психологтар даярлау жаңа қарқынмен қолға алынды. Қазіргі кезде әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде, сондай-ақ Алматы, Атырау, Тараз, Қостанай, Петропавл, Семей, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан университеттерінде психологиядан бакалавр мен магистранттар даярлануда, орта мектептерде «психолог» мамандығының штаты енгізілді, ҚазҰУ-де академик Т.Т.Тәжібаев атындағы этнопсихология орталығы, Алматы облыстық «Ұлттық тәлім-тәрбие» қауымдастығы (1991-2001) ондаған психология кафедралары жұмыс істейді.


Психологияны оқыту мен қазіргі кезеңде білім беруді ұйымдастыру стратегиясы. Психологияны оқыту әдістемесінің оқыту мақсаты.
Психологияны оқытудың тиімділігі негізінен педагогтың оқу процесін психология ғылымының теориясы мен тәжірибесінің мазмұнына сай ұйымдастыру іскерлігіне байланысты болады.
Осыған байланысты психология пәнінің оқытушысы психологияның теориялық сұрақтарымен бірге, студенттерде жоғары мектепте оқу барысында пайда болатын психологиялық мәселелерге қатысты сұрақтарына да жауап бере білуі керек болатыны түсінікті. Себебі, психологияны оқыту әдістемесі студенттердің ерекшеліктерін ескеруі міндетті.
Оқыту процесі студенттердің өздері қабылдап алған барлық білім, түсініктердің сана-сезімдеріне қандай әсер ететіндігін түсінуіне негізделген кезде ғана тиімді болады.
Оқыту процесін ұйымдастыруда педагогикалық талаптар деңгейінен көрінумен бірге, психологиялық мәселелерін ескеру қажеттігі ертеден бері айтылып келе жатқанымен, дәл қазіргі уақытта оқытудың басты міндеттерінің біріне айналып отыр. Психологиялық сипаттағы мәселелерді ескеру және оларды шешудің нәтижесінде оқытудың тиімділігінің артатыны, оқу іс-әрекетінің жетіле түсетіні, берілетін білімнің сапасы артатыны, білімді қабылдаушылардың тұлғалық дамуы қамтамасыз етілетіні және т.б.
Психологияны оқытудың мақсаты: өмірдің әр түрлі жағдайларында адамдардың өзара әрекеті мен қарым-қатынасын орнатудың теориясын және тәжірибелік білімдері мен әдістерін студенттерге меңгертуді көздейді. Психологияны оқыту басқа адамдардың ойлау бейнелері мен әрекет бейнелерін анықтайтын жағдайларды өзгерту мен түсіну тәсілдерін меңгертуге ғана емес, сонымен бірге, адамның өз тіршілік әрекеті мен санасын да өзгертуге бағытталған.


Әмірова Б.Ә., Молдабаева Р.А-ның «Психологияны оқыту әдістемесі» оқулығындағы оқу әрекетін қалыптастыру мәселелері
Әмірова Б.Ә., Молдабаева Р.А-ның «Психологияны оқыту әдістемесі» оқулығындағы оқу әрекетін қалыптастыру мәселелері
Оқу құралы психология ғылымының негізгі базалық саласына арналып, оны оқыту үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдерін жинақтаған. Оқу пәні ретінде психологияны оқытуда туындайтын практикалық мәселелерді шешуге теориялық білімді психолог – ізденуші және оқытушы дағдысын қалыптастыруға негізделген дәрістік материалдар беріледі. Сонымен қатар, студенттердің ӛз білімдерін пысықтауға арналған сұрақтар берілген. Оқу құралы психология, педагогика және психология мамандығында оқып жүрген студенттерге, психология пәні оқытушыларына арналған.
Сонымен қатар, ғылымда осы өзгеше тәрбие мәселесімен айналысатын педагогика-психология саласы – халық педагогикасын зерделеуге, бала психологиясын, оның эстетикалық талғамын, ұлттың дәстүрлі мәдениетін, әскери мекемелер мен әскерилер психологиясын, өмірдегі жаман-жақсы адамдар психологиясын зерттеуге арналған бірден-бір ғылым. Осы ғылымның терең тамырлы, жан-жақты халықтық тәрбие, еңбек тәрбиесі, әскери тәрбие, патриоттық тәрбие, экономикалық тәрбие салалары бар. Барлық салалардың көздеген мақсаты - біреу ғана, ол – адам тәрбиелеу, яғни бүгінгі ұлттың менталитетіне лайық икемді, жан-жақты жетілген, нарықтық экономикаға бейім, парасатты ұлт азаматын тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқыту әдістемесінің басқа оқу пәндерімен байланысы (оқыту әдістемесі, психология, философия, т.б
Психологияны оқыту әдістемесін философия, психологияға педагогика дидиактикамен байланыстыра аламыз. Бұл байланыстарды айтпас бұрын психологияны оқыту әдістемесі психология ғылымының негізгі базалық саласына жататынын айта кеткен жөн. Психологияны оқыту әдістемесі пәні психология теорияларына сүйенеді. Яғни психология теорияны зерттесе, әдістеме оны оқыту жолдарын зерттейді. Фиилософиямен байланысын айтар болсақ психика туралы алғашқы ғылыми түсініктер Ежелгі дүниеде философиядан бастау алып дами бастаған болатын. ХІХ ғасырдың 70—80-жылдарында психология өз алдына бөлек салаға айналды. Демек бұл пәндер тарихы философиядан бастау алды. Педагогика психологиямен тығыз байланысты. Педагогика тәрбие мен дидактика мәселелерін әр уақытта психологиялық ғылыми мәліметтерге сүйене отырып зерттейді.Егер психология психикалық процесті (түйсік, ес, ойлау, т.б.) және адамның дербес ерекшеліктерін (темперамент, қабілет),зерттейтін болса, ал, педагогика осы мәселелерді терең пайдалана отырып, адамды қалыптастыру үшін тәрбие мен оқыту және білім берудің тиімді әдістері мен құралдарын анықтап ашады. Дидактика мен әдістеме – педагогикалық ғылымдар, екінші жағынан, оқытуда олар әр түрлі қызмет атқарады. Дидактика – педагогиканың негізгі бөлігі, ол оқытудың мақсатын, принциптерін, заңдары мен заңдылықтарын, мазмұнын, әдістерін, құралдарын, формаларын зерттейтін ғылым. Психологияны оқыту әдістемесі дидактикада пайда болған теорияларды білім алушы қабілетіне ерекшеліктеріне сай түрлі әдіс тәсілдер арқылы меңгерту б.т.
Педагогиканың алғашқы байланыс түзген білім салалары – философия мен психология. Педагогиканың психологиямен де байланысы тығыз.Психологияның зерттеу пәні психика мен тұлғаның психологиялық құрылымы болғандықтан, психология оқыту мен тәрбиенің жүйелері негізделетін оқушының дамуы мен таным үрдістері туралы қажетті мәліметтерді береді. Психология адамның даму заңдылықтарын ашып, оның деңгейін диагностикалайтын болса, ары қарай педагогика оны оқыту мен тәрбие барысында дамыту мен қалыптастыру жолдары мен мазмұнын қарастырады. Педагогика мен психологияның маңызды байланыстарына төмендегілерді жатқызуға болады:
1. Тәрбиеленушілер мен білім алушылардың жас ерекшелік сипаттамалары.
2. Психикалық үрдістер туралы түсініктер.
3. Тұлғаның жеке ерекшеліктерін сипаттау, ең бірінші – дербестік, белсенділік, мотивациясын.
4. Педагогика мазмұн түрінде қабылдайтын сипатында білім беру мақсаттарын ұсыну.
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқыту үрдісінің қозғаушы күштері оқыту барысында қойылатын таным және практикалық міндеттер.
«психологияны оқыту әдістемесінің» пәні білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдері болып табылады.
Білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтарын кейбір жалпы алғанда көптеген оқушылар үшін осы үрдісті ұйымдастырудың тәсілдері мен психиканың қалыптасу және даму ерекшеліктерінің аралығындағы қатынасы деп түсіндіреді. Психиканың қалыптасу ерекшеліктері туралы сұрақ-қоршаған ортадағы және генетикалық факторларының күрделі қатынасы туралы-психологияны оқыту әдістемесінің төңірінде ғана емес, сондай-ақ педагогика, медицина, философия, дидактика және т.б. ғылым саласында да осы құралдармен және эксперименттік ізденістермен таныстыру маңызды. Осы білімдер келешекте студентке психологияның аталған іргелес ғылымдарды тиімді игеруге, сонымен қатар оқытушы ретінде нәтижелі қызмет атқаруға мүмкіндік береді.Оқыту үдерісінің қозғалтқыш күші қарама-қайшылық болып табылады.Оқытудың негізгі қызметтері білім беру, тәрбиелеу, дамытудан тұрады, сонымен қатар олар ұйымдастырушылық, психологиялық, интеграциялды-дифференциалды, құрылымдық, түзетуші, фасилитациондық, рефлексивті және т.б. қызметтермен толықтырылуы тиіс.


Психологияны оқытудағ оқушылардың даму шамасына және оқыту әдісінің мазмұнына сәйкестік принципі
Оқыту принциптері – бұл оқу сабақтарын ұйымдастырудағы жетекші идеялар, ғылыми негізделген ұсыныстар, оқыту процесін реттейтін ережелер, нормалар. Сәйкестік принципі
Бұл принцип ғасырлай бойы жинакқталған педагогтық тәжірибеге негізделіп, оқушыларға жеке – дара қарауңды талап етеді.
Демек бұл оқушының бойында бар білім, білік, дағдылар деңгейіне сай жаңа ақпаратты ғана меңгере алады. Сәйкестік принципін дәлелдейтін заңдылықтар : оқыту жас және дара ерекшеліктерге, оқу процесінің ұйымдастырылуы мен әдістеріне тәуелді; ақыл – ой дамуы мен алғашқы білімдері жетік оқушы жаңа материалды тез меңгереді, оқудағы қиыншылықтардыжою баланың мінез құлқына, қабілеттерінің қалыптасуына, білімнің сапасы мен нәтіжелілігіне оң /дұрыс/ ықпал етеді.
Сәйкестік принципін жүзеге асыру үшін орындалатын ережелер: Оңайдан қиынға, таныстан бейтанысқа, жеңілден күрделіге көшіп оқыту. Білім беруде оқушы әрқашан дара, өзінше ерекше екенін ұмытпау.
Балалардың ақыл – ойы, қабілеттері мен мүмкінділіктері әртүрлілігін оқыту. Оқуда барлық оқушылар табысқа бірддей жетуі талап етпеу, алдыңғы дайындық деңгейіне сүйену. Оқушыларның жас ерекшелігіне сәйкес әдістерді анықтау.
Оқытуда жас ерекшелікті ескеру принципі.
Жасөспірімдік кезең өзге де психологиялық жас кезеңдері секілді ерекше үстем тұрған қажеттіліктермен, тұлғаның сапалық жаңа құрылымдарымен, сензитивтілігімен, психикалық өмірдің өту ерекшелігімен сипатталады.
Жоғарыда аталған принципті нақтылай келе біз жасөспірімдік кезеңнің келесі сипаттамаларын есепке алдық.
1. Жасөспірімнің жалпы мотивациясы қарым-қатынасқа ауысады. Мұнда қақтығыстар болады, құндылықтарды қайта қарастыру және өзін-өзі орнықтыру қажеттілігі қанағаттаныдырылады.
2. Жасөспірім ересектік және «Мен» бейнесінің қалыптасуына байланысты өте күшті әсерлерді бастан кешіреді. Сонымен қатар мұнда жыныс бейнесімен идентификациялану (теңестірілу) жүреді.
3. Абстрактылы ойлау түрінің қарқынды дамуы ойлау тәсілдерінің өзгеруіне, оның әлеуметтенуіне әкеледі, осының нәтижесінде қоршаған ортаға және өзіне деген көзқарасы өзгеріске ұшырайды.
4. Өзіндік сана мен рефлексияның белсенді қалыптасуы өмір және өзі туралы көптеген сұрақтарды туындатады. «Мен қандаймын?» деген сұрақ жасөспірімде өзінің мүмкіндіктерінің қорын іздейді.


title: Психологияны оқыту әдістемесінде пайдаланылатын инновациялық әдіс тәсілдердің ерекшеліктері

text:
Инновациялық оқыту дегеніміз-қазіргі кезеңде әлеуметтік,мәдени ортадағы білім беру әрекетінің нәтижесі.
Инновациялық (озық) білім беру деп - тұлғаның бағдарлы қөзқарасты, білімдегі дәлдікті, шығармашылық бастауды, сонымен бірге жаңа технологиялық мағлұматтарды игеруін айтады.
Инновациялық әдістер мен оқытудың ақпараттық технологияларының мақсаттары мен міндеттері:
1 Сабақтарды жаңаша ұйымдастыру.
2. Мұғалімнің рөлі мен қызметінің артуына жағдай жасау.
3. Теориялық, ғылыми-педагогикалық және психологиялық зерттеулерге сүйене отырып, оқушылардың құзыреттілігін қалыптастыру.
4. Оқушының ойлау қабілеттерін арттырып, ақпараттық технологиялар негізінде ізденушілігін дамыту.
Инновациялық әдістер-оқытудың интерактивті оқыту модулі. Психологияны оқыту тәжірибесінде оқытудың танымал интерактивті әдістері мен қатар мынадай әдістер де қолданылады: ми шабуылы әдісі, синектика әдісі, іскер ойындар, психотренингтер, алуан түрлі жаттығулар, сонымен қатар жақында ғана пайда болып білім беруге белсенді, демек, оқыту процесіне енгізіліп отырған, бүгінде қазіргі кездегі телекоммуникацияның мүмкіндіктеріндегі жетістіктер жүйесінде онсыз уақытқа сай аяқ басу мүмкін емес жаңа ақпараттық технологиялар. Олардың ішінде, қашықтықтан оқыту (ҚО) - Интернет жүйесі арқылы білім негіздеріне ұлттық халықаралық білім беру мекемелерінң мәліметтер негіздеріне қол жеткізу.


Психологиялық білімді практика пайдалануды анықтау. Психологияны оқыту мен оқу іс-әрекеті деңгейіне сипаттама
Білім мен дағдыны практикада қолдану
Білімді жан–жақты меңгеру, оны практикада қолдануды қажет етеді. Білім мен дағдының
сапасы мен нәтижесінің көрсеткіші практика. Егер оқушы білімді практикада қолдана
алмаса, бұл оның білімді үстірт қабылдағанынан, жете түсінбегенінен болады. Білімді
практикада қолданудың оқу процесінде екі түрі жиі кездеседі. Бірінші –білімді жаңа
материалды ұғыну үстінде қолдану, екіншісі – жаңа оқу міндеттерін шешу үстінде
қолдану. Бұл кезде оқушы бұрын алған білімін жаңа мәселелерді шешуге байланыстырып,
өздігінен әрекет жасай алады.
Білім мен дағды оқыту процесінде түрлі практикалық және лабораториялық
жұмыстарда кеңінен қолданылады. Мұндай жағдайда оқушылар өздігінен бақылау,
тәжірибе жасау, іздену әрекеттеріне негізделген жұмыстарды орындайды.Оқушылардың
білімі мен дағдысын тексеру, оны талдау және бағалау. Оқыту процесінде бұл жұмыс өз
алдына дербес практикалық буын болып табылады және оқытудың әрбір кезеңінің
құрамынан да орын алады.
Оқытудың білім алудағы жетістіктерін, табыстарын және мүмкіндіктерін талдап,
айтып берудің және оны бағалаудың маңызы ерекше.
үшін тәрбиелік маңызы ерекше: ол – оқуға деген стимул, мотив функцияларын атқаруы
мүмкін.Оқыту процесінің жоғарыда айтылған жеке буындарының маңызы мен орнын
білумен қатар, олардың бір–бірімен өзара тығыз байланысты болатынын, біртұтас процесс
екенін ұмытпау керек. Сондықтан оқушының білім мен дағдыны меңгеру жолын біртұтас
процесс деп қараған жөн. Ол – қабылдау, түсіну, бекіту, қолдану сияқты өзара
байланысты құрамнан тұрады Оқу материалын меңгерудің табысты болуы оқытудың проблемалық деңгейіне байланысты, бұл оқу-танымдық заңдылық мысалы
Достарыңызбен бөлісу: |


Қазіргі таңдағы психологияны оқыту әдістемесінде тапсырмаларды тиімді орындаудағы оқу жұмыстарының әдістемелерін пайдалану.
Студенттердің жұмыстарының барлық топтарын оқытушы оқыту барысында жүйелі түрде әрқайсысын өзіне тиісті жерінде қолдануға міндетті және оның бір ерекшелігі – оқыту үрдісінің барлық кезеңіндерінде қолдануға болады. Сондай-ақ студенттермен жүргізілетін өзіндік жұмыстары олардың таным, іс-әрекеттерінің ерекшеліктеріне қарай әр түрлі бағытта ұйымдастыруға болады. Уақытты тиімді пайдаланып, оқушының өз бетімен тапсырманы орындауына ұдайы жағдай жасалуы қажет. Ол үшін мынадай міндеттер орындалу керек:
— Студенттерге өзіндік жұмыстар туралы түсінік беру.
— Студенттердің өз бетімен тапсырма орындау әдістерін таныстыру.
Өзіндік жұмыстарды ұйымдастырудың негізгі шарттары мыналар:
1.Оқытушының нақты тапсырмалар беруі;
2.Жұмысты орындаудың және аяқтаудың дербестігінің өзара байланысы;
3.Жұмысты орындаудың және аяқтаудың уақытын белгілеу;
4.Олардың жұмысты өз еркімен және қалауымен істеуі.
Студенттердің өзіндік жұмысының маңызын толығырақ түсіну үшін, оның атқаратын негізі мен міндеттерін атап өткен жөн болар.
1.Студенттердің дербестік қабілетін мейлінше арттыру.
2.Олардың алған білімінің саналылығы мен беріктігін қамтамасыз ету.
3.Студенттерге оқуға қажет біліктер мен дағдыларды қалыптастыру.
4.Таным ақыл-ой қабылетін дамыту.
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқытуда көрнекі құралдарды пайдалану әдістемесі
Оқытудың көрнекілік ұстанымы сабақ үрдісінде басты роль атқарады. «Көрнекілікпен оқытудағы басты мақсат – оқушыны байқағыштыққа, оймен топшылауға жаттықтыру. Өзінің байқағандарын сөзбен айтып бере білуге, одан логикалық қорытынды шығаруға үйрету». Көрнекілікті оқу үрдісінің барлық кезеңінде пайдалануға болады, бірақ оны жиі қолдануға да болмайды. Көрнекілікті белгілі тақырып мақсатында пайдаланғанда ғана тиімді болмақ15. Сабаққа қажетті дидактикалық көрнекі құралдардың түрлері: заттық, образдық, графикалық, синтетикалық, синхроникалық кестелер; буклеттер, альбомдар; техникалық оқу құралдары; тірек сигналдары; кеспе, үлестірмелі қағаздар.
Заттық, образдық, графикалық. Көрнекіліктер көркемсөз шеберлерінің өмір жолын, шығармашылығын оқыту үстінде қолданылатын заттар, бейнелі суреттер (портреттер) шығармашылығы, өмір жолының сандық тізбектері.
Синтетикалық, синхроникалық кестелер. Олар арнайы ақын – жазушылардың шығармаларына тақырыптық бейнеде, образды бейнеде берілетін кестелер.
Буклеттер, альбомдар: ақын-жазушылардың өмір жолына арналып жасалатын бейнелі суреттер.
Тірек сигналдары: тірек плакаты, тірек конспекті. Тірек конспектісі – негізгі материалдан ең негізгілерін бөліп алу керек. Тірек плакаты – ақын-жазушылардың даталы, тарихи оқиғалары мен шығармаларының аты қай жылы жазылған анықтамасының көрсеткіші.
Кеспе, үлестірмелі қағаздар: жеке ақын-жазушылардың көркем шығармалары бойынша жасалады. Көрнекіліктің бұл түрі оқушының өзіндік, шығармашылық жұмыстарды орындау мақсатында пайдаланады.
Техникалық оқу құралдары екіге бөлінеді: экрандық техникалық құралдар, дыбыстық техникалық құралдар.
Экрандық техникалық құралдар. Бұған: киноаппарат, эпидиаскоп, кодоскоп, ЛЭТИ, «Протоп», «Свитязь», «Фильмоскоп» т.б. жатады. Бұлар шағын көрнекі материалдарды (суреттерді, кесте) экранға түсіріп, сабақ мазмұнына байланысты қажетті қосалқы материалдарды көрсетуге арналған.
Иллюстрациялық кестені қолдануда көркем өнердің, көркем шығармалардың туындыларын салыстыра талдап түсіндіруге, олардың өзара жақындығын, өнер туындысы ретіндегі өзіндік даралық ерекшелігін, өзара қатынасын, бірлігін көрсету, байқату көзделеді.
Диапозитив – экрандық техникалық құрал. Диапозитив арқылы сериялы материалдарды бөлшектеп, жеке-жеке кадрларға бөліп береді.
Диафильм. Диафильм жазушы өмірін, жеке шығарманың мазмұнын ашып беруге арналған. Диафильмнің ерекшелігі – көріністің, құбылыстың логикалық байланысын сақтап, қимыл үстінде көрсетеді.
Кинофильм мен теледидар. Оқушы өзі оқыған шығармаларын кинофильм арқылы көрсе, білімнің берік болуына мүмкіндік туады. Сол мүмкіндікті теледидар жүзеге асырып отыр.
Дыбыстық техникалық құралдар. Дыбыстық құралдар оқу үрдісінде екі міндетті шешуге көмектеседі: арнайы жазбаларды, диктордың көркем сөз шеберлерінің, қоғам қайраткерлерінің сөздерін тыңдауға; оқушылардың, мұғалімнің өз сөздерін жазуға, талдауға мүмкіндік жасайды.
Радиохабарлар. Радиохабарлар көркем сөзді оқу арқылы, оқушыға талданып берілетін жаңа мәлімет. Тыңдау арқылы танымдық қызығушылығын арттырып, сабақты жандандырып, шығарманың мазмұндау дәрежесінің эмоционалдық қатысын арттырады.
Күйтабақтағы жазба. Күйтабақты мұғалім сабақ үрдісінің ең тиімді жерінде пайдаланады. Күйтабақты пайдалану сабақтың мақсатына, мұғалімнің жеткізбек идеясына, нені ойластыруына тікелей байланысты.
Магниттік жазба. Бұл магнитафон арқылы жүзеге асырылады. Сабақ мақсатына қарай мұғалім магнитафонға жазып алып, сабақтың түрі мен дидактикалық ұстанымына сай байланыстыра пайдаланады.


title: Көрнекілік принципінің мәні. Психологияны оқытудағы көрнекілік. Оқу көрнекілігінің түрлері. Көрнекі материалдың қызметтері

text:
Көрнекілік- оқытуда заттар мен құбылыстардың өзіне тән жаратылыс бітімін, сыр- сипаттарын сезім мүшелері арқылы көзбен көріп, қолмен ұстап, құлақпен естіп қабылдауға баулитын дидактикалық үрдіс. Көрнекілік мұғалімнің шығармашылық ізденісі мен әдістеме жағалықтарына сергек қарап, сабақ барысында шебер пайдалана білуді талап етеді.
Көрнекіліктерді пайдалануға қазақтың ұлы педагогы Ы.Алтынсарин де зор көңіл бөлген. «Қазақ жастары ғылым, өнерді кітап сөзі деп қарамай, заттай, көзімен көріп ажырата білулері керек»,- деген.
Көрнекілік принципі. Бұл ертеден қолданылып келе жатқан принцип. Оның негізіне мынадай ғылыми заңдылық жатады: сезім мүшелері сыртқы тітіркендіргіштерді түрліше қабылдайды. Ең сезімталы - көру мүшелері; Олар арқылы миға енетін ақпараттар оқушылардың есінде жақсы сақталады. Кейбір заттарды есте сақтау көрнекіліксіз мүмкін емес.
Шарттары:
• балалардың ақыл-ой жұмысы үшін формалар, бояулар, дыбыстар керек екенін естен шығармау;
Дыбыстық көрнекіліктер: күйтабақтар, ұнтаспаға жазылған материалдар, т.б.
Символдық және графикалық көрнекілік: абстракты ой дамуына көмектеседі, себебі болмысты шартты белгілермен белгілейді. Олар: карта, жоспар, сызба, диаграмма.
Көрнекілік – оқу материалын оқушы көңіліне оңай да әсерлі жолмен жеткізуші көмекші құрал. Ол бүтіннің бөлшегі секілді сабақтың бойында оның белгілі бір құрылымдық структуралық бөлшегіндей басқа құрамдас бөлімдерімен қабат-қабат қабысып жатуы қажет. Сонда ғана көрнекілік шәкірт білімінің тұтастығын арттырып, сабақ үрдісінің тиімділігін жүзеге асырады.


Психология бойынша техникалық құралдарды пайдалану. Аудиовизальдық және көрнекі құралдарды қолдану. Материалдың түсініктілі принципінің психологиялық ерекшеліктері
Оқытудың техникалық құралдары (ТСО) педагог оларды қолданудың психологиялық негіздерін жақсы білдіретін және түсінетін жағдайда ғана оқу-тәрбие процесінің өнімділігін арттырады.
Н. Н. Поддьяков балалардың ойлау қабілетін дамыту зерттеуінен жасалған маңызды тұжырым балаларда өткен кезеңдер мен ойлану іс-әрекеттері мен операцияларды жетілдірудегі жетістіктер толығымен жойылмайды, бірақ қайта өзгертіледі,жаңа, неғұрлым жетілдірілген болып ауыстырылады. Олар "ойлау процесін ұйымдастырудың құрылымдық деңгейлеріне" және "шығармашылық есептерді шешудің функционалдық сатылары ретінде әрекет етеді".
Оқытудың техникалық құралдары және аудиовизуалды Көрнекі құралдар
жиі екілік ұсынуға көмектеседі: мысалы, сияқты бір жағынан сабақта жаңа білім көзі болып табылады, бірақ екінші жағынан Тараптар-Қазақстан Республикасында дағдыларды пысықтау және бекіту құралы ретінде әрекет етеді практикалық қызмет. Осыған байланысты, іс жүзінде пайдалану керек білім беру қызметінің барлық кезеңдерінде: жаңа білімді/материалды зерделеу, сондай-ақ бұрын зерттелген материал, аралас сабақта. Бейнематериалдардың пайда болуы және құқық оқыту әдістемесіндегі аудиожазбалар тоқсан шепті қамтиды 11 жыл салыстырмалы жақында пайда болды, бірақ әлі де процесте болуы мүмкін оқыту.
Психологияның принциптері-бұл адам психикасының мәні мен бастауын түсінуді, оның қалыптасу, даму ерекшеліктерін, қызмет ету механизмдері мен көріністерінің түрлерін, оны зерделеу мен өзгерту тәсілдерін анықтайтын бастапқы ережелер. Принциптер психикалық саладағы негізгі заңдылықтар мен заңдарды жинақтайды. Принциптерді анықтау және тұжырымдау-психикалық, рухани мамандардың ұзақ зерттеулерінің нәтижесі. Бұл мағынада психикалық түсінудің әр түрлілігі психологиялық мектептердің алуан түрлілігімен, философиялық ұстанымдардың өзіндік ерекшелігімен, психолог-зерттеушінің құмарлығымен түсіндіріледі. Психология принциптерін әзірлеуге философиялық ғылымдар, сондай-ақ физиология, педагогика, әлеуметтану, экономика, саясаттану, этика, эстетика үлкен үлес қосты. Бұл ғылымдардың барлығы адамдардың психикасының қалыптасуы мен дамуына әсер ететін өмір мен қызметінің салыстырмалы дербес салаларын зерттейді. Бұл салаларда қолданылатын заңдар салыстырмалы дербестікке ие екенін түсіну маңызды, бірақ өз көрінісінің ерекшеліктеріне өзара қарым-қатынасты сезінеді. Мысалы, адамның әлеуметтік өмірі мен биологиясы заңдарының өзара әрекеттесуі бойынша А. Н. Леонтьев: адамның асқазанына қандай тағам түсетінін, әлеуметтік жағдайларға байланысты екенін, бірақ ас қорыту процесі физиология заңдары бойынша жүретінін атап өтті.
Психологияны оқыту әдістемесінің даму тарихы. Психология ғылымының пәні ретінде. Психологияны оқытудың байланысы мектеп психологының практикалық басқа жұмыс түрлерімен оқу пәні ретінде.
«Психологияны оқыту әдістемесі» психология ғылымының негізгі базалық саласына жатады және «психологияны оқыту әдістемесінің» пәні білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдері болып табылады.Психология пәнінің оқытушысы психология ғылымының теориясын ғана емес, тәжірибесін де меңгеруі қажеттігі психологияны оқыту әдістемесі пәнінінің негізін құрайды. Психология пәнінің оқытушысы үшін студенттерге психологиялық білімді берудің әдістері мен тәсілдері, құралдары мен мүмкіндіктері өте мол. Осыларға оқытушының педагогикалық бай тәжірибесі мен тұлғалық сапалары, ізденімпаздық талабы мен шығармашылық қабілеті үйлесіп жататын болса, ондай оқытушы тек пән оқытушысы ғана болып қалмай, психолог маман ретінде де қалыптасып, өзінің жеке әдістемелік іскерлігін дамытуда биік деңгейлерге жете алады.
Қазіргі кезде психология ғылымы — көптеген салалар мен тармақтарға бөлініп, ілгері дамып отырған өрісі кең ғылыми тән. Бұл салалар мен тармақтар дамуы мен калыптасуы жағынан адамның түрлі тәжірибелік іс-әрекеттерін қамтитын әр килы сатыда тұр.
ӘлеуметтІк-психология адам мен қоғам арасындағы қатынас мәселелерімен айналысады. Бұл сала адамдардың белгілі бір негізде ұйымдасқан топтары мен кездейсоқ топтары арасындағы өзара қарым-катынастағы психологиялық кұбылыстардың сырын зерттейді.
Әскери психологияның ең басты міндеті — азаматты ел-жұрты мен Отанын қорғайтын қалқан болуға психологиялық тұрғыдан даярлау.
Медициналык психология дәріғерлердің қызметі мен аурулардың мінез-құлқын зерттейді.
Еңбек психологиясының мақсаты — әр түрлі еңбектегі мамандық ерекшеліктерін, еңбек дағдыларының қалыптасуын, өндірістік-кәсіптік жағдайдың адамға тигізетін әсерін, құрал-аспаптардың құрылысы мен орналасуын, хабар жүйелерінің қажетті заттарын қарастыру.
Арнаулы психология. Бұл адам дамуының бірқалыпты даму жолынан ауытқуын, ми ауруына ұшырағандардың психикалық күйзелістері мен осы саладаьы ер қилы аурулардың себептерін қарастырады.
Жас кезеңдерінің психологнясы — әр қилы психикалық процестердің табиғи негізі мен үнемі дамып отыратын азаматтық қасиеттерін, психологиялық сапаларын зерттейтін бұл сала мынадай тармақтардан құралады: балалар психологиясы, жеткіншектер психологиясы, жастар психологиясы, ересектер психологиясы, қарт адамдар психологнясы.
Заң психологиясы хұқыққа қатысты мәселелерді реттеу және оларды тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық мәселелерін зерттейді.
Ғылыми-шығармашылық (творчество) психологиясы — соңғы кездерде зерттеле бастаған сала, Бұл салада шығармашылық адамның жасампаздық қызметі, өзіндік ерекшеліктері, белсенділігі айқын көрініп, ғылыми жаңалықтарды ашудағы интуициясы, сезімдік рөлі т, б. сипаттары зерттеледі.
Көркемөнер, әдебиет пен шығармашылыққа қатысты психология. Бұл сала бойынша қарастырылатын мәселелер —- әсемдікті қабылдау және оның адам жан дүниесін байытуға ықпал ету факторлары.
Психологиядағы оқыту әдістемесінің теориясына түсініктеме. Теориялық білімнің ерекшеліктері. ЖОО-дабілім берудегі белсенді оқыту әдістері. ЖОО-дабілім берудегі мәселелік оқыту әдістері.
Психологияны оқыту әдістемесі психология ғылымының негізгі базалық саласына жатады. Психологияны оқыту әдістемесінің пәні білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдері болып табылады.
Қазіргі заманғы мектепте психологияны оқыту қосымша білім беру арқылы жүзеге асырылады. Осы пән бойынша оқушылар үшін бір қатар оқулықтар мен оқу құралдары шығарылды. Алайда, оны мектепте қалай оқыту туралы бір көзқарас әлі қалыптасқан жоқ. Бүгінгі таңдағы ең шиеленіскен мәселе – ол орта мектепте психологияның оқыту қай педагогикалық парадигма бойынша – дәстүрлі ме, әлде гуманистік пе деген сұрақ.
Дәстүрлі концепциямен оқытуда оқытушының негізгі міндеті оқушыларға білім беру және оларда қабілеттер мен дағдыларды қалыптастыру болып табылады. Мұғалім оқушыға білімді ауызша түрде береді немесе ақпарат алуға болатын оқулық мәтінін ұсынады. Оқушы белгілі бір көлемдегі білімді алғаннан кейін мұғалім оның меңгеру сапасын тексереді. Мұндай бағыттың негізі – оқушының меңгеруі және бағасына бақылау жасау. Берілген концептуалды схемадағы психологияның мұғалімі басқа кез-келген пән мұғалімінен еш айырмасы жоқ.
Психологияны оқыту әдістемесі пәнінің міндеттері:
Психологияны оқыту әдістемесінің теориялық негізгі мазмұнын ашу.
Психологияны оқыту мәселелеріне қызығушылық туғызу.
Студенттердің психологияның практикалық оқытушысы ретінде үздіксіз өзіндік жетілдіруіне бағыттау.
Студенттерді қолданбалы психологиялық пәнді меңгеруге қызығушылығын арттыру.
Студенттердің жеке кәсіби іс-әрекетіндегі педагогикалық психологияның білімін қолдануға стимул (ұйтқы) жасау.
ЖОО оқу нақты студент үшін болашақта өзінің кәсіби іс-әрекетінде сәтті қолдануға мүмкіндік беретін негізгі теориялық және практикалық білім алу болып табылады. Оқытушының мақсаты - болашақ маманға өзінде жинақталған білім мен іскерліктерді беру, сонымен қатар оларды тәжірибеде және шындық өмірде қолдануға үйрету. Бірақ, психология – бұл гуманитарлық танымға жататын ерекше ғылым. М.М. Бахтин гуманитарлық таным – ғылыми танымның ерекше типі , оның негізінде зат емес, тұлға, субъект - субъект қатынасы тұрады деп атап өткен. Тұлға танылушы ретінде танымның нақтылығын талап етпейді , ол танымның тереңдігін қалайды. Оның бірегейлігі студенттің дамуын “Психология ” пәнін оқу барысында тек нәтиже ретінде ғана емес, сонымен қатар оны өзіндік сана, өзін-өзі тану және өзін -өзі жетілдіру процесі ретінде қарастыру қажеттігінде. Мұндағы маңызды сәт әлемді бейнелеу ғана емес, сонымен бірге қазір және болашақта осы әлемде өзін, өзінің жағдайын, өзінің әлемге қатынасын, өзінің мінез-құлқын бейнелеу болмақ.
ЖОО-дағы білім беру мазмұны кәсіби білім берудің негізгі бағдарламасымен анықталады. Білім беру бағдарламасы - бұл білім берудің барлық ұсыныстарының жиынтығынан тұратын жоғары білімнің белгілі бір деңгейін бағыт бойынша мазмұнын анықтайтын құжат немесе құжаттар жинағы. Бұндай білім беру бағдарламасының құрылымының ішіне келесілер кіреді:
түлектерді дайындау деңгейі мен мазмұн минимумына қойылатын мемлекеттік талаптар;
сол мамандық бойынша оқу жоспары;
пәндер бойынша оқу жоспарлары;
пәнді оқытудың тақырыптық жоспары;
оқу кестесі
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/psihologiyani-oitu-edistemesi-peninen-memlekettik-emtihan-srat.html?page=57#Психологиядағы_оқыту_әдістемесінің_теориясына_түсініктеме._Теориялық_білімнің_ерекшеліктері._ЖОО-дабілім_берудегі_белсенді_оқыту_әдістері._ЖОО-дабілім_берудегі_мәселелік_оқыту_әдістері.

title: Психология бойынша техникалық құралдарды пайдалану. Аудиовизальдық және көрнекі құралдарды қолдану. Материалдың түсініктілі принципінің психологиялық ерекшеліктері


url: http://emirsaba.org/psihologiyani-oitu-edistemesi-peninen-memlekettik-emtihan-srat.html?page=57#Психологияны_оқыту_әдістемесінің_даму_тарихы._Психология_ғылымының_пәні_ретінде._Психологияны_оқытудың_байланысы_мектеп_психологының_практикалық_басқа_жұмыс_түрлерімен_оқу_пәні_ретінде.


Өзіндік жұмыстардың түрлері.Студенттердің үлгерімін көтеруге бағытталған психологиялық-педагогикалық әрекеттер.
Колледж және жоғары оқу орнындағы оқытудың басты міндеті – өз бетімен жұмыс жасау, шешім табу, ойлау іскерліктерін дамыту. Кредиттік жүйе ойынша өзіндік жұмыстарға бөлінетін сағат санының көбеюі, білім алушының танымдық өзбетілігін және олардың әдебиет көздерімен жұмыс істеу дағдысын қалыптастырады. Педагогикалық жүйе ретінде қалыптасқан студенттердің өздігінен орындайтын жұмыстары олардың танымдық белсенділігін, шығармашылық қабілетін арттырып, оларды тиянақтылыққа, ұстамдылыққа, бастаған істі аяғына дейін жеткізуге тәрбиелейді. Шебер оқытушы өзіндік ойдың пайда болуына жағдай жасап, оны қолдайды, ойдың зияткерлік құқығын сақтайды, әрбір нәрсеге өз күшімен, еңбегімен, белсенді іс-әрекетімен жету дағдысын дамытады. Кітаппен жұмыс, кітапханада жұмыс, пікірталастар, өздік тәжірибелер, проблемалық міндеттерді шешу, ғылыми әдебиетті, журналдарды оқу, пікір алмасу, өлең, мақала, шығарма, баяндама жазу – бұл білім алушылардың қабілеттерін дамытуды қамтамасыз ететін еңбек түрлері. Сондай оқытудың бір түрі – студенттердің өзіндік жұмысы. тапсырмалар жасауда адамдардың интеллектуалдық сапаларынан шығу керек. «Жай ойлайтындар» бар, «жылдам қабылдайтындар» бар, «идеяны тудырушылар» бар, «идеяны орындаушылар» бар. Біреулер жеке жұмысты таңдаса, басқалары – ұжымда жұмыстануға бейім болып келеді.
Өзіндік жұмыс тапсырмалары сан алуан болып келеді. Атап айтқанда:
1.мәтін құрастыру, әңгіме жазу; сурет бойыншамәтін құрастыру; рөлдік және іскерлік ойындар


Оқу материалы қазіргі психологияның ғылыми және практикалық жетістіктеріне сәйкес болу үшін қолданылатын психологияны оқытудың принципі
Ғылымилық принципi. Оқытудың ғылымилық принципiне орай оқушыларға ғылыми бiлiмдер мен ғылыми əдiстердi меңгерту керек. Бұл принциптiң астарында жатқан заңдылықтар: дүниенi танып бiлуге болады, адам өмiрiнде ғылымның рөлi күннен күнге өсуде, оқытудың ғылымилығы оқытудың мазмұны жəне мұғалiмнiң iс-əрекетi арқылы жүзеге асады. Мысалы, педагог ғылым жаңалықтарын адам үшiн қызмет ететiнiн түсiндiре отырып, оқушыларда дүниеге диалектикалық, ғылыми-материалистiк көзқарас қалыптастырады. Принциптi iске асыру үшiн педагог орындайтын негiзгi талаптар: - Бiлiм мазмұнын педагогика, психология ғылымдарының қазiргi даму дəрежесiне сəйкестендiру, жаңа əдiс-темелер мен жаңашыл ұстаздардың тəжiрибесiн қолдану. - Оқушылардың ғылыми диалектикалық ойлау қабiлетiн дамыту, бастауыш мектептiң өзiнде тек индукциялық ғана емес, дедукциялық оқытуды енгiзу. -Шəкiрттерге жаңа ғылыми ұғымдарды түсiндiру, жүйелi түрде қайталау, пайдалану, қолдану, iске асыру. - Оқыту əдiстерi арқылы оқушыларды ғылыми əдiстермен таныстыру, оларды iзденушiлiкке, шығармашылыққа баулу, зерттеу тəсiлдерiн пайдалану үшiн кiтаппен, анықтамалармен жұмыс iстеуге ынталандыру. - Əрбiр ғылымның ашқан жаңалықтарын оқушылар санасына жүйелi түрде қарапайым ұғымдармен берiк түрде жеткiзу мұғалiмнiң негiзгi мiндетi. - Ғылымдағы жаңалықтардың жан-жақты байланыс-тарын көрсетiп оқушылардың бiлiм деңгейiмен ұштастыру, жаңа пəн сөздердi қолдану. - Белгiлi ғалымдардың өмiрбаянымен, олардың қосқан үлесiмен оқушыларды таныстыру.


Психологияны оқыту әдістемесінің теориялық-әдіснамалық негіздері.
Психологияны оқыту әдістемесі психология ғылымының негізгі базалық саласына жатады. Психологияны оқыту әдістемесінің пәні білім беру (оқыту мен тәрбие) үрдісін ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары, құралдары мен тәсілдері болып табылады.
Психологияны оқыту әдістемесі оқу үрдісінде алған фактілік материал мен теориялық білім берудің практикалық жағдайында (оқушылардың психологиялық таңдауы, педагогикалық-психологиялық диагностика және психикалық дамудың прогностикасы, оқытудың сәттілігінің болжамдануы және жақсы оқытуды қамтамасыз етуге қажетті психологиялық жағдайды анықтау, ата-аналармен жұмыс және т.б.) көптеген практикалық міндеттерді шешуге маңызды мәні бар.
1.2 Пәннің мақсаты: гуманитарлық мамандықтардағы студенттердің психологияны оқыту әдістемесі пәнін меңгеруі негізінде ғылыми білімдерін дамыту, семинар мен практикалық сабақтар үдерісінде студенттердің осы пәнді түсіндіре білуін қалыптастыру, мектеп оқушыларына оқытуды ұйымдастырудың әр түрлі формалары туралы психологиялық білімін меңгеруді өңдеп реттеу және бақылау.
1.3 Пәннің міндеттері:
психологияны оқыту әдістемесінің теориялық негіздерінің мазмұнын ашу;
психологияны оқытудың мәселелеріне қызығушылықты тудыру;
студенттердің психологияның практикалық оқытушысы ретінде үздіксіз өзіндік жетілдіруге ұмтылуына бағыттау;
студенттерді қолданбалы психологиялық пәнді меңгеруге қызығушылығын арттыру;
студенттерді жеке кәсіби іс-әрекеттегі педагогикалық психологияның білімін қолдануға ынталандыру.
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқытудағы Сезім мүшелері мен бейнелерді пайдаланатын оқытудың принцип
Бұл ертеден қолданылып келе жатқан принцип. Оның негізіне мынадай ғылыми заңдылық жатады: сезім мүшелері сыртқы тітіркендіргіштерді түрліше қабылдайды. Ең сезімталы - көру мүшелері; Олар арқылы миға енетін ақпараттар оқушылардың есінде жақсы сақталады. Кейбір заттарды есте сақтау көрнекіліксіз мүмкін емес.
Шарттары:
• балалардың ақыл-ой жұмысы үшін формалар, бояулар, дыбыстар керек екенін естен шығармау;
• көрнекілік - оқыту және ақыл-ойды дамыту құралы;
• оқушы ұғымдар және абстрактілік ережелерді түсіну үшін нақты фактілер, мысалдар келтіру;
Көрнекілік түрлері:
Табиғи көрнекі лік оқушыларды нақты объектілермен (өсімдіктермен, жануарлармен, минералдармен) таныстыруды талап етеді.
Эксперименттік көрнекілік арқылы оқушылар химиядан, физикадан тәжірибелер жасайды.
Суретті көрнекіліктің мақсаты - нақты дүниенің бейнесін көрсету (бейнесурет, картина, диафильм, диапозитив, мылқау кинофильмдер).
Көлемді көрнекілік: макет, үлгі, муляж, геометриялық фигуралар, панорама.
Дыбыстық көрнекіліктер: күйтабақтар, ұнтаспаға жазылған материалдар, т.б.
Символдық және графикалық көрнекілік: абстракты ой дамуына көмектеседі, себебі болмысты шартты белгілермен белгілейді. Олар: карта, жоспар, сызба, диаграмма.
Жанама көрнекілік жаңа бейнені бұрынғымен салыстырып, ол туралы түсінік қалыптастыру.


Психомоторлық координацияның даму деңгейінің диагностикасы әдістемесі. Сынақтан өтушіден әртүрлі дене қозғалысын жасау және обьектілерді манипуляциялаудағы талап
Моторика - адамның ең қиын және күрделі психикалық функцияларының қатарына жатады. Ол шартты рефлективті, көп звенолы, афферентті және күрделі құраммен сипатталады, өзіне көп деңгейді және деңгей астарын кіргізеді иерархиялық ұйымдастырылған жүйеден немесе күрделі функционалдық жүйеден тұрады. Бұл әр түрлі тектегі афферентті импульстер басқаратын және әрқилы жүйке жүйесінің құрылымдарымен реттелетін, әртүрлі қозғалыс актілерінің бірегей жиынтығы. Осының арқасында баланың қоршаған ортамен өзара әрекеттесу мүмкіндігі туындайды. Қимыл-қозғалыс координациясы моторика дамуында ең маңызды фактор болып саналады[1].
Моторика, мәселесін жүйелі түрде зерттеудің басталуы шетелдік әдебиеттерде E.Dupre, ал ресейлік әдебиеттерде Н.И.Озерецкийдің атымен тығыз байланысты. Қазіргі заманның отандық және шетелдік психология-педагогикалық әдебиеттерінде (Е.А.Аркин, Н.А.Бернштейн, М.Богданович, Н.П.Вайзман, А.Валлон, Л.С.Выготский, Л.Н.Галигузова, Г.Г.Григорьева, М.Жебровская, А.В.Запорожец, Н.П.Кочетова, М.И.Лисина, А.А.Люблинская, Е.М.Мастюкова, С.Л.Новоселова, Н.И.Озерецкий, Л.Н.Павлова, Д.В.Сергеева, Х.Спионек, В.Шерборн, С.Шуман, Н.М.Щелованов және т.б.) сияқты көптеген авторлардың балалардың моторикасының даму мәселесіне қатысты жүргізген зерттеулерінің нәтижелері ашылып көрсетілген[2].
Ерте және кіші мектеп жасындағы баланың қалыпты дамуын бағалау дәл осы моторлық және психомоторлық дамуының көрсеткіштері арқылы іске асады. Ересек мектеп жасындағы балаларда жеке ағзалары мен қимыл-қозғалыс мүшелерінің қызметтері әрі әрекеттері біртіндеп бір-бірінен ерекшеленіп, әр ағза мен мүше өз бетіне салыстырмалы түрде тәуелсіз қызмет атқара бастайды. Қозғалыс аясы мен психиканың дамуы бір-бірімен тығыз байланысты екенін ең алғаш грек философтары Аристотель мен Платон өз жазба деректерінде көрсетіп кеткен. Бірақта, дәл осы мәселені зерттеу мақсатында жүргізілген жұмыстар XIX-ғасырдың аяғы мен XX-ғасырдың басында ғана қолға алынған болатын. Балалардың бәрінде дерлік қозғалыс аясының, танымдық аясының, эмоционалды, ерік-жігер аясының дамуы жас көрсеткішінен айтарлықтай артта қалғаны анықталған және осы жағдайлар баланың барлық әрекет түрлерін игеру мерзімі мен сапасына кері әсерін тигізетіні бәрімізге мәлім. Мүмкіншілігі шектеулі балаларды мектеп жасына дейінгі білім беру мекемелерінде сәтті тәрбиелеу тәжірибиесі көрсеткендей, осы балалар үшін барлық арнайы жасалған жағдайлар балалардың психомоторлық дамуын белсендіріп, кемістіктердің жойылуына себепші екенін байқаймыз.Бала өмірінің алғашқы жылдарында моториканың, танымдық және ерік-жігер аясының тығыз байланыста жұмыс жасауы қозғалыс әрекеті барысында айқын көрінеді. Кейінірек уақыт өте келе осы аялардың әрқайсысы өзбетінше оңашаланып жеке жұмыс жасай бастайды. Алғашқыда тұтас бір жүйенің кейіннен уақыт өте келе жіктеліп, бөлшектене дамуы, даму көрсеткіштерінің ішіндегі ең маңызды белгісі болып табылады. Сонымен қатар баланың психомоторикасының дамуы жалпы қозғалыс әрекетінде өзгерістер мен жаңа элементтер, механиздер әрі жаңа құрылымдар қалыптастыратын үрдістердің пайда болуымен сипатталады (Л.С.Выготский, А.В.Запорожец, Ж.Пиаже, А.Н.Леонтьев, Л.Ф.Обухова, П.И.Чуприкова және т.б.). Баланың психомоторлық дамуының деңгейі әрі оның меңгерген біліктері мен дағдыларының алғышарттары баланың қоршаған ортасына және әлеуметтік ортасына тікелей байланысты. Тұқымқуалаушылық факторы баланың барлық психикалық және қозғалыс қызметтерінің дамуына міндетті түрде қатыса отырып, әр деңгейге әр түрлі сипатта әсер етіп отырады. Бала дамуының өзіндік ерекшелігі ол тарихта, қоғамда қалыптасқан қағидаларды, әдістер мен әрекеттердің түрлерін игеруден тұрады (Л.С.Выготский, С.Л.Рубинштейн, Д.Б.Эльконин және т.б.). Қазіргі таңдағы отандық психологияда Л.С.Выготскийдан бастап, оқытуды баланың өзіндік әрекеттерінің әрі бала психологиясының дамуының негізгі факторлары ретінде қарастырады[3].
Сонымен қатар осылардың бәрі бірлесе жұмыс жасаған жағдайда ғана балада қозғалыс қызметінің дамуы сәтті болмақ. Демек бала моторикасының дамуы психиканың дамуы тәрізді адамзаттың әлеуметтік дамуы тарихында қалыптасқан мінез-құлық, жүріс-тұрыс әрекеттерінің статикалық әрі динамикалық құрылымын өмірбойы игеру арқылы жүзеге асады (А.В.Запорожец, Д.Б.Эльконин). Бұл ретте осы жоғарыда аталған дағдылардың барлығын толығымен меңгеріп, игеруі баланың айналасындағылармен тығыз қарым-қатынас жасауының негізінде жүзеге асады. С.Л.Рубинштейн ерікті қимылдың келесі негізгі түрлерін атап көрсетті, олар; дене күйінің қозғалысы-дененің қалпының сақталып немесе өзгеріп тұруын қамтамассыз ететін бұлшық ет аппаратының қозғалысы; локомациялық-жүру, жүгіру, секіру, ұстау, лақтыру, тұру сияқты әрекеттер түріне байланысты қозғалыстар; бет-әлпеттінің және дененің эмоциялық сезімдерді білдіруіне байланысты қозғалысы; моторика қызметіндегі қозғалыстың динамикалық аспектісі болып табылатын сөйлеу тілі-ол өз алдына барлық көрсеткіштері бойынша күрделі әрекет болып келеді; қозғалыстың аса маңызды түрі семантикалық қозғалыстар; түрлі жұмыстарды атқару барысындағы қимыл-қозғалыстар, еңбек әрекеті[4]. С.Л.Рубинштейннің пікірінше қозғалыстың негізгі ерекшеліктері оның күші, жылдамдығы, ырғағы, қарқыны, иілгіштігі, нақтылығы, координациясы, дәлдігі, ептілігі болып табылады.
Балалардың анық та айқын сөйлеуі - олардың толық әрі кең салалы дамуына қойылатын талаптардың негізгісі. Балалардың сөйлеу құзыреттілігі дұрыс және сөздік қоры бай болса, оларға өз ойын жеткізу оңайға түседі, қоршаған ортаны танудағы мүмкіндіктері кеңейеді, психологиялық дамуында белсеніс күшейеді. Балалардың сөйлеу құзыреттілігі жоғары деңгейде қалыптасуы ұсақ моторика тәсілдері мен құрылымына байланысты. Қол саусақтары қимылы алғаш дамитынын, содан кейін сөйлеу құзыреттілігі дами бастайтынын ғалым М.И. Кольцова жүргізген зерттеу жұмыстарында көрсеткен.
Демек, өзінің сипаты мен бағытына қарай әр түрлі болып келетін әрекеттер танымдық, эмоционалдық және қозғалыс компоненттерінің өзара тығыз байланысының мәнін толығымен көрсететін күрделі психомоторлық актілер болып табылады. Осылайша, әдебиеттерге жүргізілген талдау бізге моториканы түрлі, өзара тығыз байланысты әрі бөлінбестей біртұтас танымдық, эмоционалдық және қозғалыс компоненттерін біріктіретін дербес бір күрделі құрылым ретінде қарастыруға мүмкіндік береді[
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқыту әдістемесіндегі көрнекілік. Табиғи эксперименттік жағдайдағы пәндік көрнекілік.
«Әдіс» термині гректің «methodos» сөзінен аударғанда мақсатқа, күтілетін нәтижеге жету тәсілі деген мағынаны білдіреді. Педагогикалық тәжірбиеде әдістер дидактикалық міндеттерді шешу жолы болып табылады. Дәстүрлі түсінік бойынша оқыту әдістері – бұл оқушыларға білімдер мен іскерліктерді беру тәсілі.
Білімдер мен іскерліктерді алу көзі бойынша оқыту әдістерін жіктеу кең таралған. Осыған сәйкес келесілерін бөледі:
1. Сөздік әдістер;
2. Көрнекілік әдістер;
3. Тәжірбиелік әдістер
Көрнекілік- оқытуда заттар мен құбылыстардың өзіне тән жаратылыс бітімін, сыр- сипаттарын сезім мүшелері арқылы көзбен көріп, қолмен ұстап, құлақпен естіп қабылдауға баулитын дидактикалық үрдіс. Көрнекілік мұғалімнің шығармашылық ізденісі мен әдістеме жағалықтарына сергек қарап, сабақ барысында шебер пайдалана білуді талап етеді.
Көрнекіліктерді пайдалануға қазақтың ұлы педагогы Ы.Алтынсарин де зор көңіл бөлген. «Қазақ жастары ғылым, өнерді кітап сөзі деп қарамай, заттай, көзімен көріп ажырата білулері керек»,- деген.
Көрнекілік принципі. Бұл ертеден қолданылып келе жатқан принцип. Оның негізіне мынадай ғылыми заңдылық жатады: сезім мүшелері сыртқы тітіркендіргіштерді түрліше қабылдайды. Ең сезімталы - көру мүшелері; Олар арқылы миға енетін ақпараттар оқушылардың есінде жақсы сақталады. Кейбір заттарды есте сақтау көрнекіліксіз мүмкін емес.
Шарттары:
• балалардың ақыл-ой жұмысы үшін формалар, бояулар, дыбыстар керек екенін естен шығармау;
• оқытудық алтын ережесі: көрініп тұрғандарды көрсету, еститінді естірту, иіскететінді иіскету, дәмін татып көретінді дөмін таттыру;
• көрнекілік - оқыту және ақыл-ойды дамыту құралы;
• оқушы ұғымдар және абстрактілік ережелерді түсіну үшін нақты фактілер, мысалдар келтіру;
Достарыңызбен бөлісу: |


Психологияны оқытудың көрнекілік әдістері
Көрнекілік әдістер оқу тәсілі ретінде бейнелік тілді көрсететін құралдар жатады. Көру, есту, тактильді бейнелер сөздік суреттеуді толықтырады және жақсырақ түсінуге әсерін тигізеді.
Көрнекіліктің негізгі 3 түрін ажыратуға болады: заттық, сөздік және суреттік.
Психологияны оқыту әдістемесінде өз бетінше білім алу процесіне сипаттама.
Өз бетімен жұмыстың маңыздысы — студенттің өз беттерімен орындай алуларына, оқуға белсенділігінің артуына, шығармашылығын қалыптастыруға ықпалы мол. Өз бетімен жұмыс жасау барысында Р.Сүлейменов өздігінен істейтін жұмыстарды әрекет сипатына қарай жаттығу, зерттеу шығармашылық жұмыстар деп топтастырады. «Шығармашылық еңбекте студенттің іскерлік қабілеті, білім көлемі, білім молдығынан туатын толық дербестігі айқын көрінуі тиіс».
Шығармашылық жұмыстар студентердің дүниетанымына, ізденімдік қабілетінің дамуына, тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етеді. Онымен қатар өздігінен ой қорытып, шешім шығаруға, дұрыс сөйлеп, сауатты жазуға, тіл байлығын арттыруға жәрдемдеседі. Оқытушының сабаққа дайындалғанда өзінің әрекеттерін ойластыруымен шектелмей, деңгейіне қарай студенттің әркетіне мән беруі тиіс. Өзіндік жұмыстың түрлері сан алуан. Оларды топтастыру-өте күрделі мәселе. Сондықтан студенттердің өзіндік жұмыстарын таныстыру үшін бірнеше шарттар мен белгілерді ескеру керек. Оқытудың мақсат міндеттеріне және пәннің мазмұнына, оқыту әдістерінің ерекшеліктеріне, студенттің даму дәрежесіне қарай өзіндік жұмыстарды бірнеше топқа бөлуге болады. Оның негізгі жиі кездесетін бір тобы — сабақ мақсатына қарай қолданылатын жұмыстың түрлері. Олар мыналар:
— жаңа білімді меңгеруі;
— жаңа білімді бекіту;
— білім мен дағдыларды қайталау, бақылау және тексеру.[6]
Студенттердің жұмыстарының барлық топтарын оқытушы оқыту барысында жүйелі түрде әрқайсысын өзіне тиісті жерінде қолдануға міндетті және оның бір ерекшелігі – оқыту үрдісінің барлық кезеңіндерінде қолдануға болады. Сондай-ақ студенттермен жүргізілетін өзіндік жұмыстары олардың таным, іс-әрекеттерінің ерекшеліктеріне қарай әр түрлі бағытта ұйымдастыруға болады. Уақытты тиімді пайдаланып, оқушының өз бетімен тапсырманы орындауына ұдайы жағдай жасалуы қажет. Ол үшін мынадай міндеттер орындалу керек:
— Студенттерге өзіндік жұмыстар туралы түсінік беру.
— Студенттердің өз бетімен тапсырма орындау әдістерін таныстыру.
Өзіндік жұмыстарды ұйымдастырудың негізгі шарттары мыналар:
1.Оқытушының нақты тапсырмалар беруі;
2.Жұмысты орындаудың және аяқтаудың дербестігінің өзара байланысы;
3.Жұмысты орындаудың және аяқтаудың уақытын белгілеу;
4.Олардың жұмысты өз еркімен және қалауымен істеуі.
Студенттердің өзіндік жұмысының маңызын толығырақ түсіну үшін, оның атқаратын негізі мен міндеттерін атап өткен жөн болар.
1.Студенттердің дербестік қабілетін мейлінше арттыру.
2.Олардың алған білімінің саналылығы мен беріктігін қамтамасыз ету.
3.Студенттерге оқуға қажет біліктер мен дағдыларды қалыптастыру.
4.Таным ақыл-ой қабылетін дамыту.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Психологияны оқытудың көрнекілік әдістері


Психологияны оқыту әдістемесінде білім берудегі проблемалық оқыту тәсілдерін пайдалану негіздері
Проблемалық оқыту – оқытудың белсенді әдістерінің бірі. Проблемалық оқыту арқылы студенттердің белсенді ойлау әрекетінің дәрежесін көтеру, оларды ақыл – ойдың шығармашылық әрекеттерінің жүйесіне үйрету болып табылады. Бұл жүйені меңгеру ақыл – ой әрекетінің сапасын арттырып, ғылыми диалектикалық ойлауды қалыптастырады.
Проблемалық оқыту процесінде негізгі төрт саты айқын болу керек:
Проблемалық оқытудың мәні проблемалық жағдай тудыру, оны шешуде студенттердің әрекетін басқару болып табылады. Зерттеуші В.Оконь проблемалық ситуация тудырудың төмендегідей белгілерін тұжырымдап берді:
1.Проблемалық ситуация студенттердің белсенділігін, қызығушылығын, ынталылығын тудыратындай табиғи және өмірлік сипатта болу керек.
2.Студенттердің тәжірбиесіне, біліміне, жасына лайықты қиыншылықтардың болуы керек.
3.Проблема анық, дәл қойылуы керек.
4.Проблеманы толық не жартылай шешу – оның дұрыстығын таңдай білу.
5.Бір ситуациядан екіншіге өтуде бірізділік, әсерлік сақталуын көздеу керек.
Бірізділік, өзара қатынас, байланыс, тәуелділік, мәселені жан – жақты тануға мүмкіндік тудырады.Проблемалық оқыту студенттерді ғылыми, дидактикалық, логикалық, ойлауға, кездескен қиындықтарды жеңуге үйретеді. Оқу материалын дәл, қызықты болуы, білімніңберік болуы, сенімге айналуы, ұзақ есте сақталуын қамтамассыз етеді.
Проблемалық оқытудың артықшылығы:
1.Ғылыми ақиқатты дәл, саналы түсінуге білімнің сенімге айналуына мүмкіндік тудырады. Білімнің негіздерін берік меңгереді, қамтамассыз етіп, дүниетанымын қалыптастырады.
2. Диалектикалық ойлауға, ғылыми ізденушіліктің жолына үйретеді.
3.Проблемалық оқу эмоциональды беріледі де сабақ тартымды болып, оқушылардың қызығушылығын, белсенділігін тудырады.


68. Психологияны оқыту әдістемесі пәнінде жүргізілетін зертханалық жұмыстар.
Зертханалық жұмыстар - студентке психикалық құбылыстарды, топтағы адамдардың қарым-қатынастарының әлеуметтік-психологиялык механизм ерекшеліктерін, т.б., анықтауға көмектеседі. Зертханалық жұмыстардың негізгі мақсаты психологияны ғылым ретінде танып-білудің негізгі ғылыми жолдарына үйрету. Дәрісте тыңдалған немесе негізгі әдебиеттен оқылған ғылыми ойлар зерттеулер арқылы тексеріліп, студенттің жеке тәжірибесімен бекітілгендіктен, жақсырақ меңгеріледі. Зертханалық жұмыстар арқылы студент тек теориялық жағдайды ғана емес, сонымен қатар кейіннен оның жеке бөліктерден құралған тұжырымдалған теорияға айналуы үшін, шынайы зерттеу негізінде қалай алынатындығын біледі.
Зертханалық жұмыстардың негізгі максаты студенттерді психологияны танып-білуге және олардың өмірлерінде, практикалык әрекеттілігінде ұшырасатын адамдардың психологиялық ерекшеліктеріне зерттеушілік тұрғысынан келуге үйрету, Осыдан психологиялық зерттеудің әртүрлі әдістерін шыңдауға бағытталған тапсырмалар шығады: сауалнама, тестілеу,зерттеулік әңгімелер мен сұхбат жүргізу, сандық мәліметерге, видеоларға талдау жасау, жеке және топтық эксперименттерді ұйымдастыру, алынған мәліметтердің психологиялык интерпритациясы, т. б.
Зертханалық жұмыстардың, тәжірибе көрсеткендей, студенттер тарапынан қызығушылық тудыратын бірнеше тақырыптарын ұсынуға болады.Мысалы:
Тестілеуге арналған тақырыптар: 1. Г.Айзенктың темпераментті анықтау тесті бойынша, Р. Кэттелдің интеллектке бағытталған тесті т.б.
Сауалнама жүргізу тақырыптары: 1. Мектептегі мен ұнататын немесе ұнатпаитын пәндер. 2. Мектеп бағдарламасындағы мен үшін қиын және қиын емес пәндер, 3. Сіздің курсыныздағы студенттер неге осы жоғары оқу орнын таңдады? деген тақырыптар негізінде жүргізуге болады.
Зертханалық сабақ міндеттері мен оларды іріктеуде үлкен қиындықтар тумайды, себебі көптеген әдебиеттерде алуан түрлі әдістемелердің,әсіресе тестердің жиынтығы бар, сондай-ақ практикум бойынша оқу құралдарында лабораториялық сабақтардың дайын сұрақтары мен тапсырмалары берілген.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Лабораториялық сабақтарға қойылатын талаптарға мыналар жатады

text:
Бірінші талап: сабақ үлкен қомақты болмауы тиіс. Сабақта міндетті түрде көп әдістемелерді қолданудың не күрделі, көлемі үлкен әдістемелерді және әр түрлі зерттеу процедурасын қолданудың қажеті жоқ. Тек қана студенттердің осының көмегімен сенімді мәлімет алу мүмкіндігі туралы немесе қандай да бір теорияның ақиқаттығына көз жеткізу үшін ғана қолданған жөн.
Екінші талап: оқытушының міндетті түрде студенттер алған тестік немесе басқа да фактілер жөнінде теориялық интерпретация жасауы. Егер тест студенттердің өздеріне жасалса, жекелеген студентер бойынша алынған көрсеткіштерді көпшілік алдында талдауға болмайды, бұл сол адамды кездесоқ ренжітуге не сол адамның өзінің бойындағы «кемшілікке» қатысты уайымдауына негіз болуы мүмкін. Тестілеу немесе сауалнама нәтижелері көпшілік алдында талдануы мүмкін, бірақ мұның барлығы жасырын болуы қажет. Студенттер онсыз да талдау барысына өздері қорытынды шығара немесе оқытушыға сұрақ дайындай отырып зейін сала бақылайды.
Үшінші талап - оқытушы талдаудан қорытындыны осы зерттеу процедурасының мүмкіндіктеріне ғана қатысты жасамай, зертте объектісіне айналаған психологиялық феномендердің өзінің мазмұны бойынша жасауы тиіс.Басқаша айтсақ, студенттер әдістемелер мен зерттеу бағыттарын үйрене отырып, олар сонымен қатар психология теориясы бойынша да білім алуы тиіс.


url: http://emirsaba.org/psihologiyani-oitu-edistemesi-peninen-memlekettik-emtihan-srat.html?page=66#Екінші_талап:_оқытушының_міндетті_түрде_студенттер_алған_тестік_немесе_басқа_да_фактілер_жөнінде_теориялық_интерпретация_жасауы.


69. Психологияны оқыту әдістемесіндегі белсенді әдістердің топтық, жеке және жұптық формалары.
Оқытудың белсенді әдістері – студенттерді оқу материалын меңгеру процесінде белсенді ойлау және практикалық іс - әрекетке жұмылдыратын әдістер. Оқытудың белсенді әдістері оқытушы мазмұндайтын дайын білімді игеру және оларды қайталау әдістері жүйесін пайдаланудан тұрмайды. Ол ең алдымен белсенді танымдық және практикалық іс - әрекеті процесінде студенттердің білім мен шеберлікті дербес меңгеруіне қатысты болады.
Оқытудың белсенді әдістері ерекшеліктері :
1. Білімді берік, саналы меңгеруге жеткізетін практикалық және ойлау іс - әрекетінің бірлестігі;
2. Танымдық іс -әрекетінің белсенділігі үшін жағдай туғызады;
3. Дәлелдік (себептік) дәрежені көрсетеді;
4. Таным процесі сезімдік және ақыл – ой нәтижесін береді;
5. Таным процесінде жетекшілік етудің әкімшілік стилін теріске шығарып, оқушының студенттермен іскерлік негізіне байланыс орнатуды негіздейді;
6. Шығармашылдықтың жоғары деңгейінде дамуын қамтамасыз етеді;
7. Оқытудың белсенді әдістерін студенттердің өзін - өзі басқару тәрбиесін жинақтауына әсерін тигізеді.
Оқытудың белсенді әдістерін топтастыру. Оқытудың белсенді әдістері оқу процесінің әр түрлі кезеңдерінде пайдалануы мүмкін. Білімді тұңғыш игеру кезінде, білімді бекіту және жетілдіру кезінде, шеберлік пен дағдыны қалыптастыру кезінде. Оқытудың меңгерілген әдістерін белсенді және белсенді емес деп бөлуге болмайды. Танымдық іс-әрекет белсенділігінің алуан түрлі тәсілдерін пайдалана отырып, оқытушы студенттердің танымдық белсенділігін көтеруге қол жеткізеді.
Оқытудың белсенді әдісі мен түрлеріне мынаналарды жатқызуға болады: іскерлік ойындар, проблемалық, студенттердің баяндамалары мен ақпараттық хабарлары, кері байланысты дәрістер, дәріс – диалог, тренинг, дөңгелек столдар, пікірталас, ұжымдық - танымдық, оқу және т.б.
Достарыңызбен бөлісу: |


70. Психологияны оқытуды әдістемесінде ұсынылатын материалдардың оқыту принципі талаптарына сай болуы
Психологияны оқытудың тиімділігі негізінен педагогтың оқу процесін психология ғылымының теориясы мен тәжірибесінің мазмұнына сай ұйымдастыру іскерлігіне байланысты болады. Осыған байланысты психология пәнінің оқытушысы психологияның теориялық сұрақтарымен бірге, студенттерде жоғары мектепте оқу барысында пайда болатын психологиялық мәселелерге қатысты сұрақтарына да жауап бере білуі керек болатыны түсінікті. Себебі, психологияны оқыту әдістемесі студенттердің ерекшеліктерін ескеруі міндетті.
Оқыту процесі студенттердің өздері қабылдап алған барлық білім, түсініктердің сана-сезімдеріне қандай әсер ететіндігін түсінуіне негізделген кезде ғана тиімді болады. Оқытушы шеберлігінің бірден бір көрінісі - өз пәнінің мақсаттарын адамның қоршаған ортамен және басқа адамдармен қатынастары тұрғысынан қарастыру, ғылыми пәнді социумның, өнердің, мәдениет пен тұрмыстың мазмұнына үйлестіре алу және студенттердің құндылық бағдарларын нақты оқу мақсаттарына айналдыра алуында екені анық.
Психологияны оқытудың мақсаты дәл осы мазмұнды қамтиды: өмірдің әр түрлі жағдайларында адамдардың өзара әрекеті мен қарым-қатынасын орнатудың теориясын және тәжірибелік білімдері мен әдістерін студенттерге меңгертуді көздейді. Психологияны оқыту басқа адамдардың ойлау бейнелері мен әрекет бейнелерін анықтайтын жағдайларды өзгерту мен түсіну тәсілдерін меңгертуге ғана емес, сонымен бірге, адамның өз тіршілік әрекеті мен санасын да өзгертуге бағытталған.
Қазіргі уақытта оқытудың тиімділігі мәселесі мемлекеттік деңгейдегі аса өзекті мәселеге айналып отыр. Психология ғылымының жетістіктерін өмірдің барлық салаларында пайдаланып жатқанда, білім беру міндеттерін шешуге қолданудың қажеттілігі анық.
Оқыту процесін ұйымдастыруда педагогикалық талаптар деңгейінен көрінумен бірге, психологиялық мәселелерін ескеру қажеттігі ертеден бері айтылып келе жатқанымен, дәл қазіргі уақытта оқытудың басты міндеттерінің біріне айналып отыр.
Достарыңызбен бөлісу: |


71. Оқушы әрекетін белсенді түрде пайдалану үшін психологияны оқыту әдістемесі пәнінің әсері. Психологияны оқытуда меңгеру үрдісінде бақылауды ұйымдастыру.
1. Психологиялық сөздікте іс-әрекетке мынандай анықтама береді: «бұл - жеке адамдардың өз ара қарым-қатынастарының белсенділік жүйесін ұйымдастырады, өндірістегі материалдық және рухани мәдениет обьектілерін мақсатқа сәйкес бағыптайды».
Психология ғылымына негіздеген оқытудың негізгі концепциясының басты қағидаларын атап өтетін болсақ:
a) Оқыту, оның ұйымдастыру формасында окушынын өз бетімен белсенді атсалысуы, мұғалім іс-әрекетті ұйымдастыру рөліне ие болады:
a) Оқыту бағытының ұйымдасуының нәтижесі – оқушының тікелей өзі болып табылады.
6) Оқытуда оқушының ойлау қабілеті, танымы және тәжірибелі тапсырмалардың шығармашылық шешімін табу, ғылыми және тәжірибелік мәселелерді еркін және өздігінен шешу болып табылады:
в) Өмірде туындайтын қиындықтарды шешу, киындықтардың емес, керісінше, ойлау іс-әрекеттің негізінде киыншыдықтың субъектісін өзгертуге негізделген оқыту мәселесі – оқыту бағытының бірлігі болып табылады;
Осының нәтижесінде психологияны оқыту негізі - білім, білік, қабілет нәтижесінде оқушының өзінің ақыл ойын, шығармашылық терең ойлау қабілетін жинақтауға алып келетін өзінің белсенді еңбегі болып табылады.
Психологияны оқыту әдістемесінде оқушы белсенділігін арттыруға әсер ететін әдістер бар.
Психологияны оқытуда интербелсенді әдістерді қолдану арқылы оқушылардым келесідей білім,білік, дағды, машықтарға үйретеді: ( бірлескен жұмыстар, рөлдік іскерлік ойындар, тренингтер, интервью, сауалнама, ақпаратты іздеу жұмыстары):
терең ойлану, жеке рефлекциялық қабілеттерді дамыту;
өз идялары мен әрекеттерін талдау және оларға баға беру;
ақпаратты өздігімен түсініп,жан-жақты талдап, таңдап алу;
өздігімен жаңа түсінік пен білім құрастыру;
пікірталастарға қатысыпғ өз ойы мен пікірін дәлелдеу.
2. Бақылау психологияны оқытудың қажетті компоненті болып табылады. Біріншіден, ол сыртқы кері байланысты қамтамасыз етеді (педагог бақылауы) және, екіншіден, ішкі байланыс (білім алушының өзін-өзі бақылауы). Бақылау ақпаратты алуға бағытталған, педагог оны талдай келе психологияны оқыту үдерісіне қажетті түзетулерін енгізеді. Өзгертулер мазмұнға, оқыту әдістері мен формаларына, білім алушылардың оқу іс-әрекетіне және т.б. енгізіледі. Өзін-өзі бақылау білім алушыға өзінің «артық», «кем» жақтарын көруге, білімінде кездескен әлсіз тұстарды байқауға көмектеседі және де олардың орнын толтыру жұмыстарын арттыра түседі.
72. Психологияны оқыту әдістемесінде өзін өзі тәрбиелеу, дамыту, жетілдіру мен қалыптастырудың психологиялық сипаттамасы. Психология оқыту әдістемесінде креативтік қабілетті дамытудың психологиялық ерекшеліктері.
Достарыңызбен бөлісу: |


Білім парадигмасы және психологияны оқыту әдістемесіндегі жаңашыл әдістер.
Парадигма латын тілінен аударғанда үлгі дегенді білдіреді. Белгілі бір мәселені қою мен шешімін табудың логикалық үлгісі б.т. Білім беру парадигмалары білім беру жүйесі құруға, білімді тиімді түрде жеткізуде қолданылатын әдістерді құруға негіз бола алады.
Қазіргі кезде тұлғаға бағытталған және ізгілендіру білім беру парадигмалары қарастырылған. Тұлғаға бағытталған білім парадигмасының мақсаты тұлғаның өзін-өзі түсінуіне, өзіндік дамуы үшін өз ішкі күштерін, мүмкіндіктерін ашып, дамытуға көмектесу.
Мен тұжырымдамасын қалыптастыру. Ізгілендіру парадигмасының мақсаты жеке тұлғаның қоғамдағы өз орынын табуға көмектесу, жекелік дамуына бағдар жасау. Қоғаммен қарым-қатынасын жақсарту. Жалпы бұл парадигмалардағы ортақ мақсат білім беру барысында жеке тұлға ерекшеліктеріне мән бере отырып оқыту. Соған сәйкес тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану. Қазіргі таңда оқытуда түрлі жаңашыл әдістер қолданылады. Барлығыда тиімді әрі білімдерді түсінікті етіп жеткізуге бағытталған. Өз тәжірибемде қолданыып көрген әдістерге тоқталсам. Оларға: галерия әдісі, бес саусақ, джигсо, сегіз аяз, балық қаңқасы, бағдаршам, музыкалық эстафета т.б
Психологияны оқыту әдістемесіндегі қолжетімділік қағидасын пайдалану
Психологияны оқуда қолжетімділік қағидасы қарапайымнан күрделілікке өту, оқытудың мазмұны мен әдістерін оқушылардың даму деңгейімен байланыстыру, оқушылардың білімі мен қызығушылықтары арқылы жүзеге асады . Қолжетімділік қағидасы әрбір баланың білім алудағы қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған жағдай тудыруды білдіреді.
Қолжетімділік қағидасы: - оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес және білім алу қажеттіліктеріне сәйкес психологияны оқыту әдістемесі пәнін тез, әрі түсінікті меңгеруі үшін педагогикалық технологияларды, әдістерді, тәсілдерді, оқу жұмысын ұйымдастыру формасын дұрыс қолдана білуді, оқушылардың оқудағы және оқудан тыс жетістіктерін бағалауда олардың мүмкіндіктеріне сәйкес тәсілдерді пайдалануды, білім алуы барысында оқушылардың икемділіктерімен қабілеттерін саралай отырып, қарапайымнан- күрделіге қарай білім беруді көздейді. Пәндегі ақпараттардың қолжетімділігі, оқу құралдары және бүгінгі таңдағы маңызды құрал электронды ақпарат көздерінің қолжетімділігі мәселелерін қарастырады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Өзін-өзі тәрбиелеу - «психологияны оқыту әдістемесі» пәнінен мемлекеттік емтихан сұрақтары

text:
Өзін-өзі тәрбиелеу адамның жеке «Мендігін»- жүйелі түрде зерттеуін, қажымас қайраттылықты, үлкен ерік-жігерлік күшті қажет етеді. Неміс ақыны Ф.Логау былай деген:
«Өзіңмен өзің түскен күрес — ең қыйын күрес,
өзіңді өзің жеңген жеңіс – ең ұлы жеңіс».
Өзін-өзі тәрбиелеу адамның рухани қажеттіліктерін қалыптастыруға бағытталған. Өзін-өзі тәрбиелеудің маңызды бөлігі -мотивтерді, ынтаны дамыту.
Психологиялық-педагогикалық ғылымдарда өзін-өзі тәрбиелеудің кең қолданылатын тәсілдері болып өзіне-өзі баға беру, өзіне-өзі бұйыру, өзін-өзі құптау, өзін-өзі түзету және т.б. саналады.
Өзін-өзі тәрбиелеу өзін-өзі бағалаудан басталады. Өзін-өзі бағалаудың негізін жеке адамның өзі қабылдаған құндылықтар жүйесі, тұлғаның жеке маңыздылықтар жүйесі құрайды. Өзін-өзі бағалау адамның өзін басқа адамдармен салыстыру арқылы қалыптасады, және осындай салыстыру табиғи түрде жүргізіледі де өте қызықты болды.
Дамыту - бұл ересек адамдардың ықпалымен оқу-тәрбие жұмыстарына, өзін-өзі дамыту үрдісіне жағдай жасап, барлық субъектілердің қатысуымен іске асатын үдеріс.
Ал шетелдің көрнекті психологтары К.Юнг бойынша тұлғаның өзін-өзі дамытуында даралық өсуге, жеке еркіндікке көңіл бөлінсе, А.Адлер бойынша ортаны басқаруға басқалардан артық, басым болу жолында білген-түйгенді бір арнаға ғана бағыттауға басым көңіл бөлінеді. А.Адлердің ойынша тұлғаның ішкі күштерінің өзін-өзі дамыту үдерісі әлеуметтену мен тұтастылыққа жету барысында атқарылады, мақсатқа бағытталған шығармашылық ұмтылысына байланысты
2. Психология пәнінің оқытушысы психология ғылымының теориясын ғана емес, тәжірибесін де меңгеруі қажеттігі психологияны оқыту әдістемесі пәнінінің негізін құрайды. Психология пәнінің оқытушысы үшін студенттерге психологиялық білімді берудің әдістері мен тәсілдері, құралдары мен мүмкіндіктері өте мол. Осыларға оқытушының педагогикалық бай тәжірибесі мен тұлғалық сапалары, ізденімпаздық талабы мен креативтілік қабілеті үйлесіп жататын болса, ондай оқытушы тек пән оқытушысы ғана болып қалмай, психолог маман ретінде де қалыптасып, өзінің жеке әдістемелік іскерлігін дамытуда биік деңгейлерге жете алады.
Оқушылардың креативтілік жұмыстарын тиімді ұйымдастыру сабақ сапасының артуына септігін тигізеді. Теориялық білімнің терең бекіп, жүйелі қалыптасуы креативтілік жұмысқа берілетін тапсырма мен жаттығулардың дұрыс таңдап алынып, құрастырылуына байланысты болады. Креативтілік іс-әрекет креативтілік ойлаудан басталады. Креативтілік ойлау ол кез-келген жағдаятты шешу үшін барлық нұсқаларды ойдан өткізу арқылы жаңа нәтижеге қол жеткізу болып табылады.Креативтілік қабілетті дамыту үшін оқу процесін тиімді ұйымдастыру қажет.
Достарыңызбен бөлісу: |


73. Психологияны оқыту әдістемесінде дәстүрлі және инновациялық оқытудың стратегиялық ерекшеліктеріне салыстырмалы талдау.
Оқытудың дәстүрлі әдісі (латынның гесерtio- қабылдау деген сезінен шыққан хабарламалы реадептивті) дегеніміз қайта жасаушы сипаттағы хабарламалы-рецептивті және белгілі бір білім жинағын беруге, тәжірибелік іс-әрекет дағдыларын қалыптастыруға бағытталған оқыту түрі.
Олардың қатарына баршамызга жақсы таныс: дәріс (әңгі- мелесу), семинар (әңгімелесу), тәжірибелік сабактар және т. б. жатады. «Білім-суреттеу» және осы білімдерді әдеттегі жағдай-
ларда қолдану білу дағдысы олардың нәтижесі болып табылады.
Дәтүрлі оқытуда негізгі қалыптасқан эталондарды пайдалануға болады. Бұл жағдайда оқытушы стандартты Психологияны оқыту әдістемесіның материалдың операторы позициясында болады. Және де мұғалім мен оқушының оқу процесінде позитивті- эмоциалды көрінісболады. Психология пәні бойынша семинар сабақтарын жүргізудің тәжірибесі көрсеткендей, қарастырылатын теориялық қағидаларды қызықты деректермен, мысалдармен, өмірлік мәні бар
қызықты оқиғалармен, ғылым мен өнер саласындағы соңғы жетістіктермен сабақтастыру кажет. Семинар сабағында шығармашылық пікірталастар, қызықты ой тартыстарын тудыра білген
тиімді. Дәстүрлі әдістер ең алдымен белгілі бір білімдер жинағын беруге және тәжірибелік іс-әрекет дағдыларын калыптастыруға ягни, олар білім алушыларға дайын шешімдерді үлгі ретінде
ұсынуға арналады. Дәстүрлі әдіс бойынша оқытуда білім алушының міндеті берілген білімді жаттап алып, бақылау барысында еске түсірумен шектеледі.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Инновациялық оқыту дегеніміз - «психологияны оқыту әдістемесі» пәнінен мемлекеттік емтихан сұрақтары

text:
Инновациялық оқыту дегеніміз-қазіргі кезеңде әлеуметтік,мәдени ортадағы білім беру әрекетінің нәтижесі.
Инновациялық (озық) білім беру деп - тұлғаның бағдарлы қөзқарасты, білімдегі дәлдікті, шығармашылық бастауды, сонымен бірге жаңа технологиялық мағлұматтарды игеруін айтады.
Инновациялық әдістер мен оқытудың ақпараттық технологияларының мақсаттары мен міндеттері:
1 Сабақтарды жаңаша ұйымдастыру.
2. Мұғалімнің рөлі мен қызметінің артуына жағдай жасау.
3. Теориялық, ғылыми-педагогикалық және психологиялық зерттеулерге сүйене отырып, оқушылардың құзыреттілігін қалыптастыру.
4. Оқушының ойлау қабілеттерін арттырып, ақпараттық технологиялар негізінде ізденушілігін дамыту.
5.Шынайы дерек көздерінен мәліметтерді жинақтау арқылы ізгілікке, елжандылыққа, саналылыққа, адамгершілікке, имандылыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Инновациялық әдістер-оқытудың интерактивті оқыту модулі. Психологияны оқыту тәжірибесінде оқытудың танымал интерактивті әдістері мен қатар мынадай әдістер де қолданылады: ми шабуылы әдісі, синектика әдісі, іскер ойындар, психотренингтер, алуан түрлі жаттығулар, сонымен қатар жақында ғана пайда болып білім беруге белсенді, демек, оқыту процесіне енгізіліп отырған, бүгінде қазіргі кездегі телекоммуникацияның мүмкіндіктеріндегі жетістіктер жүйесінде онсыз уақытқа сай аяқ басу мүмкін емес жаңа ақпараттық технологиялар. Олардың ішінде, қашықтықтан оқыту (ҚО) - Интернет жүйесі арқылы білім негіздеріне ұлттық халықаралық білім беру мекемелерінң мәліметтер негіздеріне қол жеткізу.
Достарыңызбен бөлісу: |


74. Тірек сызбаларды пайдалана отырып дәрістерді тиімді ұйымдастырудағы әдіснамалық ерекшеліктер.
Тірек-сызбасына ғылыми анықтама берсек ‒ білім алуда оны меңгеруге, есте сақтауда, талдауда білімнің көзі ретінде пайдаланатын сызба құрал. Тірек-сызба – сабақтың бейне жоспары. Тірек-сызбаны пайдаланудың нәтижесі – тақырыптың тұтастығын, қисындылығын, ықшамдылығын, көрнекілігін қамтамасыз етеді, оқушылардың білімін тиянақтайды, алған білімін оңай еске түсіруге көмектеседі. Оқушыларға сапалы білім беру, оқу бағдарламасындағы білімді қамту мен кеңейту жүйесін жүзеге асырудың тиімді жолы – тірек-сызбаларды пайдалану. Тірек-сызбалар арқылы білім беру әдістемесінің негізгі ұстанымы – оқу материалдарын оқушының жас ерекшелігі мен психологиялық ерекшеліктеріне байланысты ойлау әрекеттерін ойластырып, саналы да сапалы меңгерту жүзеге асырылады.
Тірек-сызбаларды пайдалану мұғалім үшін тиімді, тақтаға бормен жазып жатудың қажеттігі азаяды, барлық сабақ барысы оқушының көз алдында тұрады, оқу мазмұнын қысқаша баяндап шығу арқылы, көптеген оқушыны бағалау мүмкіндігі туады. Тірек-сызбалар білім берудің үш мақсаты – оқыту, тәрбиелеу және дамытуды орындау кезінде мынадай дидактикалық қызметтерді: үйрету, бағыттау, тексеру жүзеге асырады. Материалды ең алғашқы кіріспе сабақта қысқаша – тезистік дәріс түрінде бергеннің өзінде, сөйлесу бөлімінде көптеген ойын түрлері арқылы материалды 7 ретке дейін қайта қайталап оқып, оқушының білімінің берік болуына, оның өз бетімен көп ізденіп тырысуына, әр деңгейлік тапсырманы орындау барысында шығармашылық дағдысы қалыптасуына, оқушыларды ұжымшылдыққа, тіл коммуникативтілігінің артуына, пәнге қызығушылығының артуына көп көмегін тигізеді.лып табылады.
Сонымен, тірек-сызбаларды дәрісте пайдаланудың артықшылықтары:
1. Оқушы үшін:
оқушының теориялық білімін жүйелі түрде қалыптастырады, жинақтайды, тиянақтайды;
оқушының ой-өрісін дамытады, ойлау, есте сақтау қабілеттерін арттырады;
оқушының өз ойын дәл, қысқа, көркем, таза тілмен жеткізе білуге үйретеді;
оқушының шығармашылық қабілеттерін арттырады, ізденуге үйретеді;
пәнге деген қызығушылығын арттырады және уақытты дұрыс пайдаланады.
2. Мұғалім үшін:
мұғалім оқыту технологиясы ұтымды пайдалануға дағдыланды;
кәсіби біліктілігі артады;
оқушыны үйрете отырып, өз ойын нақты, дәл жеткізеді;
топтық жұмыс жасауға мүмкіндік туады;
оқушылардың өздігінен жан-жақты білім алуға жағдай жасалады;
сабақ кезінде уақытты ұтымды пайдалану мүмкіншілігі молаяды;
оқушылардың өзара пікір алмасуына мүмкіндік туғызылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


75. Психологияны оқыту әдістемесінде ақпараттық комуникативтік техникаларды қолданудың психологиялық- педагогикалық acпeктiлері.
Оқыту технологияларын қолдану мәселесі педагогиканы оқыту тәжірибесінде өзекті болып табылады. Технология туралы жалпы мәліметті қарастырайық.
Оқыту технологиясының тарихи алғышарттары ХХ ғасырдың бірінші жартысында білімді тексеруге арналған техникалық құрылғылармен тығыз байланысты. Бұл білім беру саласындағы оқытудың техникалық құралдарын ойлап табуға негіз болды. Біраз уақытқа дейін оқыту технологиясы білім беруде техникалық құралдарды пайдалану деп ұғынып келді. ХХ ғ. 50-жылдардан бастап техника мен техникаландыру сөздері технология және технологиялау деген жаңа бағыттармен алмастырылды.
Психологияны оқыту тәжірибесінде ақпараттық технологияны қолдану кең көрініс тапқан. Д.Ш. Матрос пікірі бойынша, кез келген әдіс пен технология ақпараттық технология деп танылады. Бұл қорытындыға ол оқытудың үнемі оқытушыдан білім алушыға ақпарат берумен байланысты болғандығы үшін келген. Сонымен қоса, педагог үшін ең бастысы студенттің қабылдайтын ақпаратын сапалы меңгеруі үшін оны өңдеу жолдарын іздестіру болып табылады. Осылардың барлығына келісе отырып, «оқытудың ақпараттық технологиясы» терминін педагогика ғылымына енгізу білім беруде компьютерлік және басқа да ақпараттық техникаларды (байланыс құралдары, телекоммуникациялық желілер және т.б.) қолдану екендігін мойындаймыз. Біз оқытушы қолданған дидактикалық құралдардың үйлесімділігі арқылы кез келген оқыту технологиясын ақпараттық технологияға жатқызуға болады деп қорытынды жасаймыз.
Психологияны оқыту барысында оқу міндеттерін шешуге бағытталған оқу бағдарламалық құралдары (электронды оқулықтар, электронды курстар, дәрістер, слайд-дәрістер, мультимедиялық презентациялар және т.б.) кеңінен қолданылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


76. Қазіргі білім беру процесіндегі психологияны оқыту әдістемесінің ролі мен орны
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында «Білім беру жүйесінің басты міндеті-ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» делінген.
Қазіргі заманғы психологиялық білім мен оның тәжірибесіне деген қызығушылықтың өсуі жоғары мектептегі психологияны оқытудың әдістемесіне жаңа, әрі тиімді әдістерді енгізуді қажет етіп отыр. Психологияны оқытудың тиімділігі негізінен педагогтың оқу процесін психология ғылымының теориясы мен тәжірибесінің мазмұнына сай ұйымдастыру іскерлігіне байланысты болады.
Осыған байланысты психология пәнінің оқытушысы психологияның теориялық сұрақтарымен бірге, студенттерде жоғары мектепте оқу барысында пайда болатын психологиялық мәселелерге қатысты сұрақтарына да жауап бере білуі керек болатыны түсінікті. Себебі, психологияны оқыту әдістемесі студенттердің ерекшеліктерін ескеруі міндетті.
Оқыту процесі студенттердің өздері қабылдап алған барлық білім, түсініктердің сана-сезімдеріне қандай әсер ететіндігін түсінуіне негізделген кезде ғана тиімді болады. Оқытушы шеберлігінің бірден бір көрінісі - өз пәнінің мақсаттарын адамның қоршаған ортамен және басқа адамдармен қатынастары тұрғысынан қарастыру, ғылыми пәнді социумның, өнердің, мәдениет пен тұрмыстың мазмұнына үйлестіре алу және студенттердің құндылық бағдарларын нақты оқу мақсаттарына айналдыра алуында екені анық.
Психологияны оқытудың мақсаты дәл осы мазмұнды қамтиды: өмірдің әр түрлі жағдайларында адамдардың өзара әрекеті мен қарым-қатынасын орнатудың теориясын және тәжірибелік білімдері мен әдістерін студенттерге меңгертуді көздейді. Психологияны оқыту басқа адамдардың ойлау бейнелері мен әрекет бейнелерін анықтайтын жағдайларды өзгерту мен түсіну тәсілдерін меңгертуге ғана емес, сонымен бірге, адамның өз тіршілік әрекеті мен санасын да өзгертуге бағытталған.
Достарыңызбен бөлісу: |


77. Психологияны оқыту әдістемесінде ойын әдісі оқыту мен тәрбиелеудің құралы ретінде. Психологияны оқытудың әдістемесінің теориялық негіздерінің мазмұны.
1. Ойын өз табиғаты бойынша адам қызметінің барлық түрлерінің қайталамасы іспетті әрекет деп есептелінеді. Ойын барысында адам шартты белгіленген формада өзінің дүниеге, басқа адамдарға, өзіне деген қатынасын көрсетеді. Бұл адамның өзін-өзі көрсетуінің ерекше тәсілі болғандықтан, ойын үстіндеәлеуметтік болмыстың белгілі бір типі қалыптасады, өмірдегі шындық жағдайларда кездесетін әр қилы сыни сәттерді болжаудың амалдары меңгертіледі. Психология пәнін оқытуда интерактивтік ойындардың көптеген түрлері қолданылады: козғалмалы, сюжеттік және рөлдік, іскерлік және иммитациялық (соңғы екі түрі кейде рөлдік ойынның түрлеріне жатқызылады), Психологиялық тренингілерде түрлі оқыту бағдарламала рының аясында колданылу барысында да ойын әдістерінің жақсы жактарына:
- қатысушының белсенді болуы;
- қатысушылардың тікелей тәжірибе жинақтауына мүмкіндік беруі жатады. Бұлар ойынның дидактикалық әлеуетінің тегеуіріиділігін танытады, Сондықтан да ойын барысында алы-
натын білім мен дағдылар жеке тұлғалық сипатқа ие болады, іс-әрекеттің әр қилы түрлерінде жүзеге асырылады;
- көптеген ойындардың нәтижесін алдын ала болжау мүмкін емес, сондықтан оның өн бойында қатысушылардың кызығушылықтары мен әсерленуі бірге жүріп отырады;
- топта жүргізілетін түрлі әрекеттерге қатысты мотивация,
- эмоциялылық өседі;
- топтағы қатысушылардың саны әр түрлі болса да, ойын әдістерін нәтижелі қолдануға мүмкіндік төмендемейді.
2.“Психология” пәнін оқу барысында тек нәтиже ретінде ғана емес, сонымен қатар оны өзіндік сана, өзін-өзі тану және өзін -өзі жетілдіру процесі ретінде қарастыру қажеттігінде “Психологияның” оқу пәні ретіндегі ерекшелігі ондағы қажеттіліктің, оқу міндеттерінің, оқуға мотивациясының, әрекеттер мен амалдардың және оқу нәтижесінің болуымен сипатталады. Оқу әрекетіндегі қажеттілік студенттердің теориялық білімді меңгеруге талпынысы ретінде қарастырылады. Оқу міндеті - өнімі міндетті шешу және субъектінің өзгеруі болып табылатын міндет. Оқу әректінің мотиві әр түрлі болуы мүмкін, бірақ ең нәтижелісі танымдық мотив болып табылады. Оқу әрекетін жүзеге асыру - бұл студенттің оқу әрекеті мен амалдарын бірізділікпен орындау. Студенттерде қалыптасқан білім, іскерлік, дағды оқытудың нәтижесі болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


78. Психологияны оқыту әдістемесі пәнінде психотехникалық жаттығулар мен түзету бағдарламалары.
Психотехника психологиялық тәсілдер мен құралдар жүйесі ретінде практикалық психологияның негізін құрайды. Оның міндеті әр түрлі психологиялық мәселелерді шешу, өзін өзі дамыту мен өз мүмкіндіктерін ашу барысында өзінің ішкі әлемін меңгере алуы.
Психотехниалық жұмыстардың формаларалуан түрлі– бұл жекелеген сабақтар мен сабақтың әр кезеңіндегі жаттығулары. Психотехникалық жаттығулар тұлға аралық қарым қатынасты тиімділігін қамтамасыз етеді. Психотехникалық жаттығулар оқушылардың пәнге деген құндылық мотивациялық қатынасын қалыптастырады.
Психотехникалық жаттығулар зейінді дамытады. Психотехникалық жаттығулар есте сақтауды дамытады Психотехникалық жаттығулар қиялды дамытады Психотехникалық жаттығулар тұлғаның өзін өзі реттеуі мен өзін бақылауын дамытады. Психотехникалық жаттығулар өзін өзі
босаңсыту құралы болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


Психокорркециялық (түзету) бағдарламаларды құрастырудағы негізгі ұстанымдар.
Психокоррекциялық бағдарлама құруда ескерілетін ұстанымдар: жас және дара дамудың психологияылық ерекшелігін есепке алу, жүйелілік, бірлік және іс-әрекет, күрделендіру ұстанымен қатар. Л.С.Выготскидің енгізген “ таяудағы даму аймағы” есепке алынып “ жоғарыдан төмен” және “ төменнен жоғары” ұстанымы негізінде құрастырылады.
Әртүрлі коррекциялық бағдарламаны құрастыруда осы ұстанымдарға сүйену қажет:
1.Коррекция, алдын алу және дамыту міндеттерінің жүйелілік ұстанымы.
Онтогенезде психиканың даму сипаты мен оның күрделілігін жүйелі есепке алудан тұрады. Кез-келген түзету - дамыту бағдарламасы осы негізінде құрастырылады. Мақсаты мен міндеттері үш деңгейлі мақсат жүйесінде қалыптасуы қажет:
Коррекция арқылы - дамудағы ауытқу мен бұзылысты скеру, қиындықтарды жою.
Профилактикалық ( ағарту) – дамудағы ауытқу мен қиындықтарды ескерту.
дамыту – даму мазмұнын қолайлы ету және жағдай жсау.
Коррекциялық дамыту іс-әрекетіне мақсат пен міндеттерді анықтауда бүгінгі күннің өзекті мәселесімен шктелуге болмайды, “ таяудағы даму аймағын” ескерту қажет.
Достарыңызбен бөлісу: |