title: І дәрежелі АВБ – нің жүрекшелік түрі

text:
І дәрежелі АВБ – нің жүрекшелік түрі
толық атрио-вентрикулярлы блокада
Гис будасының оң аяқшасының блокадасы
жыбыр аритмиясының тахи формасы
жүрекшклік пароксимальді тахикардия
59 ж. ер адам уйіне дәрігер шақырды. 3 күннен бері жағдайы нашарлаған: әлсіздік, мұрынынан су ағу, жөтел, ентігу, түнгі мезгілде көбірек мазалайды. Жағдайының салғын тиумен байланысты деп тәулігіне 2 рет ренгалин, дексаром 50 мг аскорбин қышқылығын қолданған, нтижесіз болған. ЖИА. Тұрақты стенокардия диагнозімен «Д» есепте тұрады. Дәрігердің кеңесин орындамайды ( командировкада көп болуына байланысты). 22 ж тәулігіне 2 қорап шылым шегеді.. Тыңдағанда екі өкпесің төменгі бөлігінде ұсақ көпіршікті сырыл естідеді. Науқастың жағдайының нашарлау себебі:
ЖИА өршуі
жүрек жетіспеушілігі
вирустан кейінгі бронхит
1-r кардиомиопатия
2-і жақты пневмония
67 әйел ЖИА ауырады. Тұрақты түрде метопролол қабылдайды. Бір апта бұрын вирустік инфекциямен ауырған. Скрининкке шақырылған. ЭКГ жасалды. ЭКГ – де қандай жүрек ырғағының бұзылысы көрсетілген.
пароксизмальді тахикардия
жыбыр аритмиясы, тахи түрі
Гис будасының сол аягының толық блокадасы
II дәрежелі Мобиц 2 АВ – блокадасы
I дәрежелі АВБ – нің дистальная түрі
30 ж әйел мойын тұсының ауырғанына байланысты неврологте бір апта бойы емделді. Анамнезінен: ҚҚ –ның көтерілуі 2-і жүктілік кезінде анықталды. Бірақ тексерілген жоқ. 8 айдан бері тұрақты түрде ҚҚ 150/90 мм с. б. Мектеп дәрігерінің кеңесі бойынша күнде лизиноприл 2.5 мгқабылдап жүр. ЖТД – ге науқас қолының бұлшық етінің әлсіздігі, шөлдеу, кіші дәретке жиі шығу себебін анықтау ішін келді. Қандай ықтимал диагноз:
Кон ауруы
аорта коарктациясы
Иценга-Кушинг синдромы
феохромоцитома
гипертония ауруы
Науқас ауруханадан мына диагнозбен шықты: ЖИА. Сол қарыншаның алдыңғы-перделік және жүрек ұшы қабырғасының Q – түзуші миокард инфарктісі. Бұл патологияда жүректің қай қабырғасының зақымдануы аневризма қалыптастырады?
артқы – қаптал
Достарыңызбен бөлісу: |


title: типті қант диабеті - Qrsт комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі

text:
1 типті қант диабеті
2 типті қант диабеті
инсулинге тәуелді 2 типті қант диабеті
жастардағы 2 типті қант диабеті (MODY)
1 типті қант диабетімен ауыратын науқастардың диетасындағы ақуыздардың, көмірсулар мен майлардың рационалды арақатынасы:
ақуыздар 16%, көмірсулар 60%, майлар 24%
ақуыздарі 25%, көмірсулар 40%, майлар 35%
ақуыздар 30%, көмірсулар 30%, майлар 40%
ақуыздар 10%, көмірсулар 50%, майлар 40%
ақуыздар 40%, көмірсулар 30%, майлар 30%
Динамикалық тексеру кезінде қант диабетінің компенсация дәрежесінің ең сенімді критерийі қандай көрсеткіш болып табылады?
с-пептид
гликозилденген гемоглобин
орташа тәуліктік гликемия
гликемиялық тербелістердің орташа амплитудасы
қандағы контринсулярлық гормондардың деңгейі
1 типті қант диабеті бар науқастың аш қарынға гипергликемиясы немен байланысты?
ішімдік қабылдауымен
инсулиннің адекватты емес дозасынан
тағамдағы ақуыз деңгейінің артық болуымен
физикалық белсендігінің жеткіліксіздігінен
кейбір гормондардың жеткіліксіздігінен
Семіздіктің дәрежесің анықтауға жалпы қарау мәліметтердің ең маңыздысы болып табылады:
бел шенбері
жанбасының шенбері
дене салмағының индексы (ДСИ)
тер жамылдықтарының тургоры
пациенттің салмағы
Бет әлпетінің және көңіл күйінің қандай өзгерісі гипотиреозға тән:
шегрен тері
жәймендік және тежелу
«телеграфты столб» симптомы
Гиперактивтілігі және жыламсырау
гиперкератоздың болмауы
Ауыр гипотиреозы бар егде жастағы науқасқа қандай ем тағайындау керек?
Достарыңызбен бөлісу: |


L -тироксинмен емдеуді аз дозалардан бастау
санаторийге бальнеологиялық емдеуге жіберу
L-тироксиннің үлкен дозаларынан емдеуді бастау
диуретиктерді тағайындау
гипотиреозды емдеуден бас тарту
25-жастағы пациентте гипотиреоз. Зат алмасудың қандай бұзылысы гипотиреозға тән?
термогенездің көбеюі
қышқыл процесстерінің төмендеуі
организмнің ткандерінде зәр қышқылының жиналуы
белок алмасудың бұзылуы
қандағы холестерин деңгейінің төмендеуі
56- жастағы пациент тиреостатик (мерказолил) қабылдайды. Тиреостатиктердің қандай қосымша теріс әсері бар:
лейкоцитоз
гипергликемия
агранулоцитоз
ЭТЖ көбеюі
гипогликемия
40 жастағы науқас тоңғыштыққа, ұйқышылдыққа, іш қатуға шағымданады. Объективті зерттеуде қалқанша безінің ұлғаюы анықталды және біріншілік гипотиреозге күдік туды. Осы жағдайда диагнозды растау үшін диагностиканың ең ақпараттық әдісін таңдаңыз:
T3 анықтау
T4 анықтау
TТГ деңгейін анықтау
қалқанша безінің сцинтиграфиясын жүргізу
қандағы Са2 деңгейін анықтау
35-жастағы пациентте гипотиреоз. Гипотиреоз көбінесе қандай аурудың нәтижесі болып табылады:
эндемиялық зоб
аутоиммуннды тиреоидит
диффузды токсикалық зоб
жеделдеу тиреоидит
спорадикалық зоб
Нәресте 4 күндік. Біріншілік дәрігерлік патронаж. Қарау кезінде дене қызуының 39°-қа көтерілуі, мазасыздық. Бөлме температурасы 26 °C. Бірінші жүктіліктен босанған. Жүктілік пен босану қалыпты өткен. Туғандағы дене салмағы 3600 г, бойы 50 см. Бірден айқайлаған. Апгар шкаласы 8/9 ұпай. Кіндік қалдығы 4-ші тәулікте түскен. Объективті: Тері жамылғысы таза, кілегей қабаттары құрғақтау. Кіндік жарасы өзгеріссіз. Өкпеде пуэрильді тыныс, перкуторлы дыбыс өзгермеген. Іші жұмсақ. Бауыры қабырға доғасынан 1,5 см төмен. Талағы пальпацияланбайды. Нәжісі мен несеп бөлінуі қалыпты. Нәрестелік кезең рефлекстері жоғарылаған. Ошақты неврологиялық симптоматика анықталмайды. Сіздің диагноз:
Катаральды омфалит
Нәрестелер пузырчаткасы
Токсикалық эритема
Достарыңызбен бөлісу: |


title: L -тироксинмен емдеуді аз дозалардан бастау


title: Транзиторлы гипертермия - Qrsт комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі

text:
Фетальды гепатит
Ер бала К., 8 күндік, дәрігер патронажында нәресте денесінде көпіршіктер байқалған. Анамнезінде, бала ІІ жүктіліктен, жүктіліктің бірінші триместрі гестозбен, үшінші триместрі іріңді гайморитпен өткен. Туғандағы дене салмағы 3500 г, бойы 52 см, Апгар шкаласы бойынша 8/9 ұпай. Емшекке бірінші тәулікте салынған. Кіндік қалдығы 3-ші тәулікте түскен. Ерте неонатальды бейімделу кезеңінде физиологиялық сарғаю, токсикалық эритема болған. Перзентханадан 5-ші тәулікте шығарылған. Жағдайы орташа ауырлықта, емуі бәсең, ауық-ауық құсады, дене қызуы 37,4–37,6°C. Тері жамылғысы боз-қызғылт, мраморлы. Денесі мен санының терісінде инфильтративті негізді полиморфты, ішінде серозды-іріңді, диаметрі 2 см-ге дейінгі, гиперемияланған шеттері бар болбыр көпіршіктер анықталады. Жарылған элементтер орнында – шеттері эпидермис қалдықтарымен эрозивті беткей байқалады. Кіндік қалдығы таза. Араны қалыпты. Өкпеде пуэрильді тыныс. Жүрек тондары анық, ырғақты. Іші жұмсақ, Бауыры қабырға доғасынан 1,5 см шығыңқы, талағы пальпацияланбайды. Нәжісі сары түсті, ботқа тәрізді. Алғашқы диагноз және дәрігер тактикасы:
атопиялық дерматит, үйде емдеу
нейродермит, үйде емдеу
Анасының сырқаттанып қалуына байланысты баланы шұғыл түрде жасанды тамақтандыруға ауыстыру қажет. Баланың туғандағы салмағы 3200 г. Қазір балаға 3 ай. Дене салмағы 5400 г. Күніне 7 рет тамақтанады. Осы балаға тәуліктік сүт көлемін есептеңіз (мл):
900
850
800
750
700
Балаға 5 ай, дені сау ата-анадан туылған, күз айында, мерзімінде дүниеге келген. Дене салмағы 3850 г, бойы 50 см. Апгар шкаласы бойынша бағалау 7/8 ұпай. Емшекке өмірінің 2-ші тәулігінде берілген. Ана сүтімен 1,5 айға дейін емізілген, әрі қарай – жасанды тамақтандырылған. Соңғы екі айда балада мазасыздық байқалып, тершеңдік күшейді. Объективті: шүйде аймағында шашының жоқтығы, шүйденің тегістелуі, сагитальды жік пен үлкен еңбек аймағында сүйектің жұмсаруы байқалады. Бұлшық ет тонусы төмендеген. Гиперестезия. Аяғын тіремейді. Іші жалпақталған. Тіндер тургоры төмендеген. Өкпеде пуэрильді тыныс, сырыл жоқ, ТЖ – минутына 28 рет. Жүрек тондары анық, пульс минутына 120 соққы. Бауыры қабырға доғасынан 3,5 см шығыңқы, жұмсақ, ауырсынусыз. Талағы пальпацияланбайды. Іш қатуына бейімділігі бар. Сіздің диагноз:
Рахит Ι дәрежесі, жедел ағымы, өршу фазасы.


title: Рахит ΙΙ дәрежесі, жедел ағымы, өршу фазасы

text:
Рахит ΙΙI дәрежесі, жеделдеу ағымы, өршу фазасы.
Дене қызуы көтерілген 12 айлық балаға дәрігер шақырылған. Ауырғанына бір күн болған. Жоғары тыныс жолдарының катаральды құбылыстарынан басталды. Жұқпалы аурулармен қатынаста болмаған. Нәжісі мен несебінің бұзылыстары жоқ. Дене қызуы 38,6°C болғанда бір рет ½ таблетка парацетамол берілген. Жалпы жағдайы қанағаттанарлық, қатынасқа оңай түседі. Эмоциональды тонусы жақсы. Ойнап отыр. Тері жамылғысы таза, ылғалды. Араны мен жұтқыншақтың артқы қабырғасы қызарған. Мұрын арқылы тыныс алуы қиындау. Өкпеде пуэриьді тыныс, аздаған өтпелі сырылдар естіледі. ТЖ – минутына 35 рет. Жүрек тондары ырғақты. ЖСЖ – минутына 140 соққы. Іші жұмсақ, ауырсынбайды, бауыры мен талағы ұлғаймаған. Нәжісі өзгермеген. Несеп бөлінуі бір сағат бұрын болған. Түсі ақшыл сары. Температурасы - 39,0 °C. Диагноз қойыңыз:
Жедел пневмония
Жедел отит
Жедел цистит
Жедел респираторлы вирусты инфекция
Жедел ларинготрахеобронхит
Туғандағы салмағы 3000г. болған 7 күндік балаға тәуліктік сүт көлемін анықтаңыз (мл):
350
400
490
560
300
Туғандағы салмағы 3400г. болған 4 күндік балаға тәуліктік сүт көлемін анықтаңыз (мл):
280
320
350
400
420
Дене салмағы 4000г. 1 айлық балаға «көлемдік» әдіспен сүт көлемі қанша (мл) болады?:
300
400
500
600
800
БЖАИЖ стратегиясына сәйкес 2 айдан 5 жасқа дейінгі балалардың жалпы қауіптілік белгілеріне жатады:


title: еме алмайды және іше алмайды; кез келген сұйықтық пен тамақтан кейінгі құсық; осы ауру кезіндегі құрысулар; летаргиялы және ес-түссіз

text:
еме алмайды және іше алмайды; кез келген сұйықтық пен тамақтан кейінгі құсық; осы ауру кезіндегі құрысулар; дене қызуы 38,5тен жоғары;
сұйық нәжіс; кез келген сұйықтық пен тамақтан кейінгі құсық; осы ауру кезіндегі құрысулар; летаргиялы және ес-түссіз;
сұйық нәжіс; кез келген сұйықтық пен тамақтан кейінгі құсық; осы ауру кезіндегі құрысулар; дене қызуы 38,5тен жоғары;
еме алмайды және іше алмайды; кез келген сұйықтық пен тамақтан кейінгі құсық; сұйық нәжіс; летаргиялы және ес-түссіз;
1 жасар қыз балаға шақыру, дене қызуының 38,3°С көтерілуіне және катаральды синдромға шағымданады. Бір апта бұрын Ұлттық күнтізбеге сәйкес иммунизация жүргізілген. Анамнезінде, 1 жасқа дейінгі алдын ала егулері уақытында алынған. Қарау кезінде жағдайы қанағаттанарлық. Тері жамылғысы таза, орташа ылғалдылықты. Араны қызарған. Лимфа түйіндері ұлғаймаған. Ішкі мүшелері патологиясыз. Қандай вакцинаны енгізгенде, осындай арнамалы реакция болуы мүмкін?
гепатит В-ға қарсы
БЦЖ вакцинасын
Қабылдауда 8 айлық баласымен келген анасы. Қарау кезінде шағым айтпады. Анамнезінде: бала бірінші жүктіліктен, жүктіліктің бірінші жартысы гестозбен өткен. Уақытында босанған. Туғандағы салмағы 3200 г, бойы 50 см, Апгар шкаласымен бағалау 8/8 ұпай. Нәрестелік кезеңі қалыпты өткен. Қазіргі салмағы 8700 г, бойы 69 см. Жүйке іс-әрекетінің дамуы: бала өздігімен отырады, аяғын тірейді, тіреуге сүйеніп жүреді, бірнеше буындарды дауыстап айтады. Терісі ылғалды, таза, серпімді. Тері асты шел қабаты жеткілікті жетілген. Үлкен еңбегі 0,8x0,8 см, шеттері қатты. Тынысы пуэрильді. Жүрек тондары анық, ырғақты. ЖСЖ – минутына 125 соққы. Іші кеппеген, пальпацияда ауырсынбайды. Бауыры қабырға доғасынан 0,5 см шығыңқы, эластикалы. Талағы пальпацияланбайды. Нәжісі сары түсті, гомогенді, күніне 2 рет. Несеп бөлінуі қалыпты. Баланың денсаулық тобын анықтаңыз:
бірінші
екінші
үшінші
төртінші
бесінші
Іріңді-қабыну ауруларының туындау қаупі бар нәрестелерді бақылауда жетекші бақыланылатын белгілерге жатады:
аса тершеңдік


title: кіндік қалдығы мен терісінің жағдайы

text:
Балаға 4 ай, анамнезі ауыртпалықсыз, емханадағы екінші алдын ала егілуі «Пентаксим» екпесімен жүргізілген. Оның алдындағы екпелерін, соның ішінде, гексаксим және превенарды жақсы көтерген. Екпеден кейінгі күні анасы дәрігерге баласының дене қызуының 38,0ºС көтерілуіне, мазасыздыққа, екпе орнындағы гиперемия мен тығыздыққа шағымданды. Қарау кезінде дене температурасы 37,8ºС. Мүшелер мен жүйелер жағынан патологиялар жоқ. Нәжісі ботқа тәрізді. Екпе орнында орташа ауыртпалықты, диаметрі 2×3 см болатын инфильтрат, 4 см-ге дейінгі гиперемия анықталды. Анасына бұл жағдайды түсіндіріңіз:
Салқын абцесс
Жедел респираторлы инфекция
Дене қызуының 37,3°С-қа көтерілуі мен сол жақ құлағының ісінуіне шағымданған 2 жасар ер балаға шақыру жасалды. Балаға 9 күн бұрын КПК (қызамық-паротит-қызылша) вакцинасымен иммунизация жасалған, оның алдында 1 ай бұрын ЖРВИ-мен ауырған. Анамнезінде: бір жасқа дейін атопиялық дерматит сипмтомдары анықталған, сол себепті жекеленген график бойынша екпелер алынған. Осыған дейін анасы КПК вакцинасынан жазбаша түрде бас тартқан; бір ай бұрын екпе жүргізуге ақпаратты келісім берген. Гепатит В, туберкулез, пневмококкты инфекцияға, полиомиелитке қарсы және АбКДС вакцинацияларын жақсы көтерген. Қарау кезінде жалпы жағдайы қанағаттанарлық. Тері жамылғысы таза, орташа ылғалдықты. Араны қызарған. Лимфа түйіндері ұлғаймаған. Сол құлақ маңы безінің ісіңкілігі мен аздаған ауырсынуы, сол жердегі тері қыртысының қалыңдағаны байқалды. Ішкі мүшелері патологиясыз. Менингеальды белгілері жоқ. Сіздің болжам диагнозыңыз:
Поствакцинальды асқыну


title: Қалыпты поствакцинальды реакция

text:
Қалыпты поствакцинальды реакция
Атопиялық дерматит, өршуі
Нәресте, 7 күндік. II жүктіліктен туылған (I-шісі - 7-8 апталығында өздігінен түсіп қалған). Анасы 22 жаста, студент, тыныс демікпесімен ауырады. Жүктілік кезінде 2 рет ЖРВИ-мен ауырған. Әкесі мен анасы жағынан аллергоанамнез ауыртпалықты. Уақытында босанған, оперативті жолмен (кесар тілігі), Апгар шкаласы – 6/8 ұпай. Туғандағы салмағы 2800 г, бойы – 50 см. Емізуге 2-ші тәулікте берілген, 30-40 мин. бойы әлсіз емеді, құсады. Перзентханадан шыққан кездегі салмағы – 2550 г. Бала ана сүтімен тамақтандырылады. Емуі баяу, үзіліспен емеді, құсуы көп емес. Бала белсенді, физиологиялық рефлекстері шақырылады, бұлшық ет тонусы жоғары. Тері жамылғысы мен кілегей қабаттары таза. Кіндік жарасы таза. Үлкен еңбегі 3×3 см, кернелмеген. Тынысы бір қалыпты, өкпенің бар бөліктерінде естіледі, сырыл жоқ. Жүрек тондары анық, ырғақты, шу естілмейді. Іші жұмсақ, паьпацияда ауырсынбайды. Бауыры қабырға доғасынан 1 см шығыңқы, талағы пальпацияланбайды. Нәжісі күніне 5 рет, сары түсті, ботқа тәрізді. Диагноз қойыңыз және денсаулық тобын анықтаңыз:
Пренатальды белокты-энергетикалық жетіспеушілік I дәр, денсаулық тобы I
Пренатальды белокты-энергетикалық жетіспеушілік I дәр, денсаулық тобы II
Пренатальды белокты-энергетикалық жетіспеушілік II дәр, денсаулық тобы II
Шала туылу I дәрежесі, тыныс демікпесінің туындау қаупі, денсаулық тобы II
Шала туылу IІ дәрежесі, тыныс демікпесінің туындау қаупі, денсаулық тобы IІ
Қыз бала, 6 айлық, анасымен қабылдауда. Шағымы жоқ. Бала ІІІ-ші жүктіліктен, жүктілігі гестозбен, анемиямен өткен, 3-ші триместрде ЖРВИ болған. Қыз бала уақытында дүниеге келген, дене салмағы – 3050г., бойы – 52 см. Нәрестелік кезеңі ерекшеліксіз өткен. 1 айға дейін ана сүтімен тамақтанған, әрі қарай – бейімделген сүт қоспасын қабылдаған. 6 ай ішінде 4300г. қосқан. 2,5 айлығында ЖРВИ-мен ауырған. Симптоматикалық еммен амбулаторлық жағдайда емделген. Қараған кезде: жағдайы қанағаттанарлық. Тері жамылғысы таза, бозғылт, құрғақ. Кілегей қабаттары таза, бозғылт. Лимфа түйіндері ұлғаймаған. Өкпеде әлсіз везикулярлы тыныс, сырыл жоқ. Жүрек тондары ырғақты, шу естілмейді. Іші жұмсақ, ауырсынусыз. Бауыры қабырға доғасынан +2 см. Талағы ұлғаймаған. Нәжісі күніне 2 рет, ботқа тәрізді, ақшыл-қоңыр түсті. Клиникалық қан анализі: эритр. – 3,7×1012/л, Hb-105 г/л, МСН 22 пг (N 24-33 пг); лейк.–8,5×109/л, п/я -2%, с/я -32%, л.-58%, м.-4%, б.-1%, э.- 3%, ЭТЖ - 6 мм/час, гипохромия ++, анизоцитоз +, пойкилоцитоз +. Диагноз қойыңыз, ем тағайындаңыз:
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/qrst-kompleksini-sofi-boligini-ozgerui.html?page=96#Пренатальды_белокты-энергетикалық_жетіспеушілік_I_дәр,_денсаулық_тобы_II

title: Қалыпты поствакцинальды реакция


Теміржетіспеушілік анемия, I дәрежесі. Еківалентті темір, 22 мг
Теміржетіспеушілік анемия, I дәрежесі. Еківалентті темір, 45 мг
Теміржетіспеушілік анемия, I дәрежесі. Еківалентті темір, 60 мг
Теміржетіспеушілік анемия, II дәрежесі. Еківалентті темір, 45 мг
Теміржетіспеушілік анемия, II дәрежесі. Еківалентті темір, 100 мг
Қыз бала, 3 жасар, екі күн бұрын жедел ауырып қалған: дене қызуы 39°С-қа көтерілген, мұрыны бітелген, жөтел, тәбеті төмендеген. Үйде симптоматикалық емдеген. Бүгінгі күннен бастап ентігу, шулы тыныс пайда болған. Қалада тұмау эпидемиясы. Ата-анасының дені сау. Анамнез ауыртпалықсыз, ентігу баланың өмірінде бірінші рет пайда болып тұр. Объективті: жағдайы орташа ауырлықта, температурасы – 38,9°С. Мазасыз, дәрігер қарауына жылаумен жауап береді. Араны қызарған, склерасында аздаған қан құйылу, мұрын арқылы тыныс алуы еркін, аздап кілегейлі бөлініс. Жөтелі сирек, құрғақ. Өкпеде қатқыл тыныс, тыныс шығаруы аздап ұзарған, тыныс шығаруда құрғақ ысқырықты сырылдар және екі жақта да бірлі-жарым ылғалды сырылдар естіледі. Тыныс жиілігі минутына 36 рет. Іші жұмсақ. Бауыры мен талағы ұлғаймаған. Нәжісі қалыпты. Жалпы қан анализінде: лейкоциттер – 9,2*109 /л, лейкоформула өзгермеген, гемоглобин-116 г/л, эритроциттер – 3,4*1012/л. Диагноз қойыңыз:
Жедел стенозды ларинготрахеит
Жедел ларингит, стенозсыз
Жедел бронхит, бронхиальды обструкция синдромы
Жедел ауруханадан тыс пневмония, ТЖ 1 дәрежесі
Тыныс демікпесі, атопиялық түрі
Аурудан ең ұзағырақ қорғанысты қамтамасыз етеді:
тірі вакцина
инактивирленген вакцина
химиялық вакцина
емдік сары су
иммуноглобулин
Перзентханада БЦЖ вакцинасымен егілмеген балалар шыққан соң, емханада екпе ала алады. Туғаннан кейін қанша уақытқа дейін Манту сынамасыз БЦЖ вакцинасымен егіле алады?
2 айға дейін
4 айға дейін
6 айға дейін
8 айға дейін
1 жасқа дейін
2 айлық баланың анасы баласында 10 секундқа дейін созылатын тыныс тоқтауларының ауық-ауық болатынына шағымданады. Бала шала туылған, туған кездегі салмағы 1800г. Қарау кезінде жалпы жағдайы қанағаттанарлық. Тері жамылғысы таза. Өкпеде әлсіз везикулярлы тыныс, ТЖ – минутына 36 рет. Жүрек тондары ырғақты, ЖСЖ минутына 132 рет. Іші жұмсақ. Нәжісі мен дәреті қалыпты. Баладағы тыныс бұзылысының ықтимал себебін ажыратыңыз:
патологиялық апноэ


title: Теміржетіспеушілік анемия, I дәрежесі. Еківалентті темір, 22 мг


title: физиологиялық апноэ - Qrsт комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі

text:
6 жасар қыз бала емханада қабылдауға кезек күтіп отырды. Сол кезде емханада жөндеу жұмыстары жүріп жатты: кабинет есіктері боялды. Кенеттен бала жағдайы нашарлады: экспираторлы ентігу. Ауа жетіспеушілігі сезімі, алыстан естілетін құрғақ ысқырықты сырыл байқалды. ТЖ минутына 58 рет, ЖСЖ – минутына 122 соққы. Анамнезінен балада бояу, әтір, терек мамығына байқалатын мұндай ұстамалар бірінші рет емес екені анықталды. БЖАИЖ критерийіне сай бұл кезеңдегі дәрігер тактикасы қандай?
содамен ингаляция
Бала 5-ші жүктіліктен, 2-ші босанудан. Алдындағы жүктіліктері медициналық аборттармен аяқталған. Осы жүктілігі –ші жартысының гестозымен жүрген, босану кезінде кіндік бауы мойынына 2 рет оратылған. Осы балада қауіптіліктің бағытын анықтаңыз:
әлеуметтік қауіптілік
ОЖЖ патологиясының туындау қаупі
дистрофиялық бұзылыстар туындау қаупі
іріңді-септикалық аурулары иуындау қаупі
анемия және рахит туындау қаупі
6 жасар бала жедел пиелонефритті басынан кешірді. Қазіргі уақытта кортикостероидты препарат қабылдап жатыр. Дәрігердің профилактикалық екпені жүргізу тактикасы:
профилактикалық екпелерге тұрақты қарсы көрсеткіш болады
вакцинация ауруханадан шыққаннан кейін 2-4 аптадан соң жасалады
профилактикалық екпелер күнтізбе бойынша жүргізіледі


title: кортикостероидтармен ем аяқталғанға дейін кейінге қалдырылады

text:
вакцинация кортикостероидтармен емделу кезінде жүргізіледі
2 жасар бала ЖТД-не профилакатикалық қаралуға келген. Анасының айтуы бойынша бала белсенді, тәбеті жақсы, жемістер мен көк-өністерді, балық, индейка және тауық етін жақсы жейді, қызыл етті ұнатпайды. Қарау кезінде: бала жағдайы қанағаттанарлық, тері жамылғысы мен кілегей қабаттарында бозғылттық, ауыз бұрышында ауыздық анықталады. Дене салмағы 14 кг, бойы – 84 см. Жүректің аускультациясында систолалық шу естіледі. Басқа мүшелер мен жүйелер ерекшеліксіз. Жалпы және биохимиялық анализ мәліметтері бойынша «Теміржетіспеушілік анемия, орташа ауыр дәрежесі» диагнозы қойылған. Осы балаға темір препаратының тәуліктік дозасын (мг) тағайындаңыз:
42
52
32
62
72
ЖТД 6 жасар баланың шақырылуына келді. Баланы ентігу мен қиналысты ысқырықты тыныс мазалайды. Анамнезінде 3 жасқа дейін обструктивті бронхиттер жиі болған. Қарау кезінде жағдайы орташа ауырлықта. Экспираторлы типті ентігу, оральды сырылдар. Тыныс алуға қосымша бұлшық еттер қатысады. Өкпеде құрғақ ысқырықты сырылдар екі жақтан да естіледі. ТЖ минутына 48 рет. Жүрек тондары ырғақты, ЖСЖ – минутына 112 соққы. Балаға шұғыл көмек көрсетіңіз:
ингаляциялық кортикостероидтар беру
Ер бала Б., 6 айлық. Бала екінші жүктіліктен, мерзімінде туылған, жүктіліктің бірінші жартысында анасында гестоз болған. Туған кездегі салмағы 2950 г., бойы 50 см. 2,5 айға дейін ана сүтімен тамақтандырылған, кейіннен анасындағы гипогалактияға байланысты жасанды тамақтандырылуға ауысқан. Қарау кезінде бала мазасыз. Басының шашты бөлігінде себореялық қабыршақтану белгілері айқын білінеді. Дене терісінде (арқасынан басқа) суланған эритематозды везикулалар байқалады, кей жерлері қабыршақтанған. Нәжісі сұйық, жасыл-сары түсті, қорытылмаған түйіртпектер мен кілегейлер бар. Несебі сары түсті. Сіздің алғашқы диагнозыңыз?
Желшешек


title: алдыңғы-перделік - Qrsт комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі

text:
алдыңғы-перделік
қаптал және жүрек ұшы
төмендафрагмальды
артқы – жүрек ұшылық
30 ж әйел мойын тұсының ауырғанына байланысты неврологте бір апта бойы емделді. Анамнезінен: АҚ –ның көтерілуі 2-і жүктілік кезінде анықталды. Бірақ тексерілген жоқ. 8 айдан бері тұрақты түрде ҚҚ 150/90 мм с. б. Мектеп дәрігерінің кеңесі бойынша күнде лизиноприл 2.5 мгқабылдап жүр. ЖТД – ге науқас қолының бұлшық етінің әлсіздігі, шөлдеу, кіші дәретке жиі шығу себебін анықтау ішін келді. Науқасың бұлшық етінің әлсіреуінің себебі; .
гипогликемия
гипергликемия
гипокалийемия
гиперкалиемия
гипокальцийемия
30 ж әйел мойын тұсының ауырғанына байланысты неврологте бір апта бойы емделді. Анамнезінен: ҚҚ –ның көтерілуі 2-і жүктілік кезінде анықталды. Бірақ тексерілген жоқ. 8 айдан бері тұрақты түрде ҚҚ 150/90 мм с. б. Мектеп дәрігерінің кеңесі бойынша күнде лизиноприл 2.5 мгқабылдап жүр. ЖТД – ге науқас қолының бұлшық етінің әлсіздігі, шөлдеу, кіші дәретке жиі шығу себебін анықтау ішін келді.Қандай гормонды анықтау болжам диагноздің нақты дәлелі;
адреналин
альдостерон
норадреналин
вазопрессин
гидрокортизон
28 ж әйел эндокринологте «Д» бақылауда тұрады. 6 ай бойы тәулігіне 40мг пропранолол қабылдайды. Кардиологке әлсіздік, басының айналуына шағымымен келді.
Көрсетілген ЭКГ – пленканы талдаңыз:
жүрекшеішілік блокада
атрио-вентрикулярная блокаданың Iдәрежесі
атрио-вентрикулярная блокаданың IIдәрежесі
пароксизмальды тахикардия
толық атрио-вентрикуляр блокадасы
66 жастағы әйел ЖИА ауырады. Бір жыл бұрын трансмуральный миокард бастан кешірген. Дәрігердің кеңесін тұрақты түрде орындамайды. Бір ай көлемінде ентігудің, шаршағыштыққың күшеуіне, аузының құрғауына, аяғында ісіктің пайда болуына шағымданады. Қарағанда: тері жамылғысы бозғылт. Аяғында, бел аймағында ісік. Жүрек тондары ырғақты, жиілеген. ЖСЖ минутына 100 рет. ҚҚ 110/70 мм с. б. Қандай инструментальді тексеру диагнозі дәлелдейді:
электрокардиография
ангиокоронарография
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Qrsт комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі

text:
Науқас әйел дәрігерге жүрек тұсының шаншып ауырсынуына, ентікпеге, шаршағыштыққа, жүрек тұсының шаншып ауыруына және тоқтап қалу сезіміне, дене қызуының 38гр дейін көтерілуіне шагымданады. Тыңдағанда жүрек тондары тынықталған,Тоны сердца приглушены, бірең сараң Ех естіледі.Анамнезінде: 5 күн бұрын вирустық инфекциядан ем алған. ЭКГде ойлаған ауруыңызға дәлелдейтін қандай өзгеріс ?
QRS комплексінің V1, 2 кеңеуі
Q-T интервалының ұзаруы
S-Tсегментінің изосызықтан2 мм артық көтерілуі
QRSТ комплексінің соңғы бөлігінің өзгеруі
Р тісшесінің кеңеуі, 2-і өркешті
29 ер адам, үлкен компанияның президенті ЖТД физикалық жүктеме кезінде және стресстен кейін, 2 – 3 минутқа созылатын, тыныш күйде басылатын жүрек тұсының қысып ауыратынына шағымданып келді. Анамнезінен; жоғарыда көрсетілген шағымдар үш аптадан бері мазалайды. Бір айдан бері АҚҚ 150/90 мм с. б. Көтеріледі. Гипотензивті дәрілерді ҚҚ көтерілгенде ғана қабылдайды. ДСИ - 28.3. Тәулігіне 1 қорап шылым шегеді. Қандай диагностиялық әдіс болжам диагнозіңізді нақты дәлелдейді?
электрокардиография
Эхо – кардиография
ангиокоронарография
тәуліктік мониторирование
компьютерлік томография
49 ж ер адам ЖТД жүрегінің жиі соғуына, ауа жетпеу сезіміне шағым айтып келді. Амнезінде; Осыдан 15 күн бұрын миокард инфарктысы бойынша емделген. ҚҚ 130/80 мм с.б. Тыңдағанда: жүрек тоны ырғақсыз, жиілеген. ЭКГ де: R-R аралығы әр түрлі, Р тісшесі барлық тіркемелерде жоқ. Көрсетілген дәрілердің қайсысы осы өзгерісте тиімді?
лидокаин
налоприл
этмозин
амиодарон
бисопролол
2 типті ҚД ауыратын 59 жастағы әйел ЖТД жүрген кезде төс артында пайда болатын ауысынуына, жағымсыз сезімге шағымданып келді. Жағдайы изокет сепкеннен кейін жақсарады. ЖИА байланысты ангиокоронарография жүргізіліп, жүректің сол жақ артериясының 75% таруылынаганы анықталған. Қандай емді қолданған тиімді?
тромболитикалық терапия
негізгі ауруын емдеу
Достарыңызбен бөлісу: |


Педагогикада Қ. Бітібаеваның озат іс-тәжірибесін оқыту мәселелері
Шығармашылық әлеуеті дамыған мұғалім өз кәсібін жете меңгеріп қана қоймай, өзін-өзі жан-жақты дамытуға қол жеткізеді. Нәтижесінде мұғалім кәсіби құзыреттілікке қол жеткізеді. Мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі — бүгінгі ғасыр талабына сай белгілі бір нәтижеге бағытталған білім берудің негізі болып отыр.
Педагогика ғылымының оның қолданбалы саласындағы мәні – озық педагогикалық тәжірибені тарату және тиімді енгізу жағдайларын зерттеу болып табылады. Сол себепті аталмыш ғылымының «Мектептану» бөлімінде озат педагогикалық тәжірибе және инновация деген тақырып бар. Аталған тақырыпта қазақстандық жаңашылдардың іс-тәжірибесін оқыту қарастырылады, яғни білім алушыларды орасан зор педагогикалық тәжірибе жинақтаған жаңашыл педагогтарымыздың еңбектерімен таныстыру көзделеді.
Озық педагогикалық тәжірибе дегеніміз – қоғамдық педагогикалық қызметтің бастауы ретінде, нақты жағдайларды, оқушылар ұжымының және жеке тұлғаның ерекшеліктерін ескерумен бірге, мұғалімнің жұмыс тәжірибесінде педагогика заңдары мен принциптерін белсенді түрде меңгеруі және іске асыру деген сөз. Озық педагогикалық тәжірибе оқушыларды тәрбиелеу және оқытудың жаңа идеяларын түрлі тұрғыдан қарау және технологиялардың бастауы.
Озық тәжірибені зерделеу және қорыту педагогика ғылымын дамытудың негізгі қайнар көздерінің бірі болып табылады, өйткені, бұл әдіс өзекті ғылыми мәселелерді табуға мүмкіндік береді, педагогикалық үдерістің заңдылықтарын оқып үйренуге негіз жасайды.
Педагогикалық озық тәжірибенің беретін негізгі мағынасы шығармашылық ізденіс, жаңалығы бар тәжірибе. Мұндай педагогикалық тәжірибе өте құнды, себебі ол мектеп тәжірибесіне жаңалық енгізеді. Сондықтан, бірінші кезекте ұстаздық жолын таңдаған білім алушылар осы тәжірибені талдап, баға беріп, тарату жолын үйрену керек.
Ендігі кезекте ойымызды жоғарыда аталған жаңашыл ұстаз тұлғасының келбетін ашатын, бүгінгі күні барлығымызды өмірі мен ерен еңбегінің өнегелі өрнегімен тәнті еткен Қанипа Омарғалиқызы Бітібаеваның озық іс- тәжірибесіне арнасақ. Өз кезеңінде одақ көлеміндегі педагогикалық оқулар, ғылыми – эксперименттік жобалар мен конференцияларда ғылым мен тәжірибені тоғыстырып, үздік нәтижеге қол жеткізген Ш.А.Амонашвили, Ю.К.Бабанский, В.Ф.Шаталов сынды орыс ғалымдарымен тең түсіп, үзеңгілес болған Қанипа Омарғалиқызы шыңдалған шығармашылық пен ғибратты ғылым сүйгіштіктің үкілеген үлгісі бола білді. Жарты ғасырға жуық ұстаздықтың жалауын жоғары ұстаған Қанипа Омарғалиқызы бүгінгі таңда авторлық эмпирикалық – ілімдік оқыту жүйесі қалыптасып, дамыған, педагогика ғылымының зерттеу объектісіне айналған тұлға. Ш.А.Амонашвилидің дәстүрлі оқытуды оқушылардың ынтамен, саналы түрде білім алатын ортасына айналдыру, Ю.К.Бабанскийдің оқу – тәрбие үдерісін оқушылардың мүмкіндіктеріне сай жүргізу арқылы нәтижеге бағыттау сынды әдістерін педагогика ғылымы толық мойындаса, Қ.О. Бітібаеваның оқушыларға ой салу, ойланту, ойландыру қағидасы өміршең өзектілігімен таңғалдырады.
Озық педагогикалық тәжірибенің негізгі белгілері мен оған қойылатын талаптарды ғылыми тұрғыда ұлағатты ұстаз еңбегімен ұштастырып көрсек.
Озат тәжірибенің бірінші белгісі – тәжірибенің қоғам дамуының бағытына, әлеуметтік сұранысқа сәйкестігі. Озық мұғалімдер мен білім беру ұйымдарының қызметкерлері өмір талаптарына сай жұмыс істеп, педагогикалық үдерісті жетілдірудің тиімді жолдарын табады.
Оқытудағы Кембридж тәсілінің теориялық негізінде құрылған деңгейлік курстарынан өтіп жатқандығы баршамызға белгілі. Қазақстандық мұғалімдердің тәжірибелерін жетілдіру мен бағалауға көмектесу мақсатында құрылған бағдарламадағы жеті модульдің бірі - сыни тұрғыдан ойлауға үйрету модулі. Қ.Бітібаеваның "өмір сабағы, өнер сабағы, ой сабағы, ойлану сабағы" – деп білетін әдебиет пәнін оқыту тәсілдері оқушыларды сыни тұрғыдан ойлауға, оқу материалын саралауға, сараптауға, өзіндік көзқарастарын қалыптастырып, оны қорғауға, ой қорытуға жетелейді. Қанипа Омарғалиқызы өткен ғасырдың аяқ кезінде республикалық атаулы мектебінде интеллектуалдық дамуы басқаның білімін қажет етпей, өз еншілігіне тиесілі іс – тәжірибесін жаңа заман сұранысына сай өңдей білім беріп, талантты ұл – қыздарын қияға самғатқан ұлағатты ұстаз. Яғни, тәжірибелі ұстаздың бүгінгі қоғам талап етіп отырған сыни көзқарасы қалыптасқан, өзіндік ой-пікірі шыңдалған шәкірт даярллап шығаруы озат іс-тәжірибенің алғашқы белгісіне сай деуге болады.
Ғалымдар озық тәжірибенің екінші белгісі – педагогикалық қызметтің тұрақты, жақсы нәтижелері,-деп көрсетеді. Педагогикалық «өнім» – оқушылардың білім, іскерлік, дағдыларының, жалпы дамуының, тәрбиелілігінің деңгейі.
Мұғалім сабақтарын дұрыс бағалап, оқушылардың білім сапасын тексеріп, жауап алынатын сұрақтар:
- оқушылардың бағдарламадағы оқыту материалын меңгеруі;
- өз беттерімен білім ала білуі;
- білімдерін шығармашылықпен тәжірибеде колдануы;
- оқушылардың жалпы дамуы.
Бұл орайда да дарабоз ұстаздың дарынды шәкірттері еріксіз еске түседі.
Бітібаевадай ұстаздың алдын көрген оқушылардың білім сапасы олардың байқампаздығынан, талдау, жинақтау, абстракциялау іскерлігінен, оқу материалымен жұмыс істеу жолдарын анықтаудан, іс-әрекеттің жүйесін белгілеуден, өз іс-әрекетін бақылап, оған керек жағдайда түзетулер енгізуінен көрінетіндігі озат іс-тәжірибенің екінші белгісінің айқын дәлелі.
Озық тәжірибенің үшінші белгісі – оқу, тәрбие тұрақты, жақсы нәтижелерге жету үшін мұғалімдер мен оқушылардың өз күштері және құралдарын орнымен жұмсауы. Оқушыларға шамадан тыс қосымша тапсырмалар беріп, басқа пәндерді меңгеруге зиян келтіріп, білім сапасын көтеретін тәжірбие озық тәжірбие деп есептелмейді.
Шәкірттерін табысты оқытуға жетелейтін құзыретті ұстаздың әр шәкірті – дарынды , әр шәкірті – талантты. «Ой сабағы, ойлану сабағы» аталып кеткен әдебиет сабағында көркем шығарманың авторларынан бастап, оның әрбір кейіпкеріне айналу, оны оқушының санасына жете сіңіру үшін ұстазға небәрі өзі жазып кеткен 45 минут жеткілікті болатын. Озат тәжірибенің үшінші белгісіне академик Зәки Ахметұлының «Қанипаның әр шәкірті Абай мен Мұхтарды терең біліп тұр. Егер де еліміздегі әр ұстаз баланы Қанипадай оқытса, қазақ тілінің болашағына күмән келтіруге болмас..»-деген пікірінен артық баға қажет емес сияқты.
Жаңалық – озат педагогикалық тәжірибенің төртінші белгісі.
Ұстаз «Әдебиетті оқытудың тиімді жолдары», «Әуезов шығармашылығын оқыту», «Сабақ түрлері мен үлгілері», «Мектепте Абай шығармашылығын оқыту», «Әдебиетті оқыту әдістемесі», «Әдебиетті тереңдетіп оқыту», «Абайды таныту», «Әдебиеттану» сынды 23 әдістемелік құрал мен оқулықтың, 70-тен астам мақаланың авторы. Әр туындының мазмұны, құрылымы, маңызы, көркемдік – эстетикалық құндылығы жағынан қазақ әдебиетін оқытуға, отандық педагогика ғылымына қосқан үлесі, жаңалығы орасан зор. Бір ғана «Әдебиетті тереңдетіп оқыту» әдістемелік құралының өзінде тереңдетіп оқыту оқытылатын шығармалар санының көптігімен емес, оқушының икем – дағдысының дамуы, өзіндік пікір айтуға, әдеби таласқа қалыптасуы, тілінің шебер де шешен болуы мен шығармашылық әлеуетінің артуы арқылы жүзеге асатындығын ғылыми және тәжірибелік тұрғыдан дәлелдеді. Сонымен қатар, ұлттық сөз өнерін оқытуда жаңаша көзқарас пен әрекеттің қажеттілігін, пәндерді интеграциялап оқыту идеясын негіздей отырып, нәтижені функционалды сауатты жеке тұлғаны қалыптастыруға бағыттауды ұсынды. Сондықтан да, Қанипа Омарғалиқызының әдебиетті оқыту әдістемесіне әкелген ұлан-ғайыр шығармашылық жаңашылдығы – жаңалық екендігі сөзсіз.
Әрбір жаңа педагогикалық құбылыс талқылауды, зерттеуді және талдауды қажет етеді. Озық тәжірибені зерттеу және оны тұтас педагогикалық процеске енгізу қажырлы еңбекті, терең сауаттылықты, өз пәніне еркін иелік етуді, теория мен практиканың дамуында үнемі жаңалықты біліп отыруды талап етеді. Мұғалім мамандығын даярлап отырған біздер үшін білім алушыларымызды дербес және ұжымдық ізденуге, шығармашылық белсенділігін арттыру үшін үнемі ғылыми-педагогикалық әдебиеттермен педагогикалық-психологиялық ғылымның жетістіктерімен танысып отыруға үйрету – негізгі міндеттердің бірі болып саналады.
Достарыңызбен бөлісу: |


ҚАНИПА БІТІБАЕВАНЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ИДЕЯЛАРЫ МЕН ТӘЖІРИБЕСІ
Қ.Бітібаеваның іс-тәжірибесінің ерекшелігі
1. Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер - бұл жеті модульда қарастырылатын білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдері, сонымен қатар «Диалог негізінде оқыту және оқу» және «Қалай оқыту керектігін үйрету» деген атауларға негіз болып, соны кеңінен қарастыратын модуль. Білім беру мен білім алу барысында оқушылардың өзара білім алмасуын, оқушымен мұғалімнің арасындағы байланыстың негізгі құралы бұл- диалог екенін меңзейді. Яғни, осы диалог сабақ барысында тиімді қолданылса, оқушылар өздерінің ойларын, көзқарастарын жанжақты, еркін айтуына, дамуына көмектеседі. Ал «Қалай оқыту керектігін үйрету» оқушылардың алған білімдерін есте сақтап, қосымша өздігінен ізденіп оқуға, яғни, білім жинау жауапкершілігін түсінуге мұғалім қандай іс-әрекет жасауын қарастырады.
Қ.Бітібаева іс тәжірибесінің ерекшілігі, оқушылар сабаққа өздері мақсат қойып келеді. Ол мақсаттарды ұстаз диагностика, болжам үшін пайдаланады. Оның сабақ жоспары оқушысубъектінің еркіндігіне жол ашады, оқушының да, ұстаздың да іс әрекеті түпкілікті нәтижеге қол жеткізудің өнімді еңбегіне айналады. Бұл туралы атақты педагог Қ.Бітібаева былай дейді: «Мақсатым – сабақты қызу еңбекке құру: сабаққа оқушыларды тыңдаушы дәрежесінде емес, еңбек етуші, білімді өз еңбегімен алушы (білімді өз еңбегіне қарай алушы) дәрежесінде қатыстыру. Олар – пікір айтушылар, қызу айтысқа қатысушылар, көркем шығармаға деген өз көзқарасы, эстетикалық талғамы қалыптасып келе жатқан азаматтар. Сол себепті де оларды сабақта үнемі іздендіріп отыруды мақсат етемін» [3, 7 б.]. Бос отыратын, сабаққа селқос, тек орындаушы, тек дайынды қайталап айтушы оқушы болмайды. Ұстаз да, оқушы да жаңаны іздеуші, табушы, бірліктегі одақ деңгейіндегі еңбек етуші дәрежесінде болады. Жаңашыл ұстаз Қ.Бітібаеваның іс-тәжірибесінен ұстаздың өз ізденісінен туған оқушыларды ғылыми-зерттеу жұмысына баулу мақсатындағы билер кеңесінің отырысы, мензерттеушімін, пікір қорғау, кіші зертханадағы ғылыми кеңес, ұлылар үндестігі, жобалар сайысы, шешендік турнирі, консилиум, сөз жарысы, өнер жарысы, есеп беру сабақтарында осындай білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер туындап жатады. Мысалы, Қанипа апайдың өз еңбегінен үзінді келтірсек: «Ары қарай әр топ өзінің шағын сабағын жүргізеді. Оны әр топтың жетекшісі өзі жүргізеді. Әр оқушы өз пікірін өлеңнен үзінді оқи отырып, немесе сыншылар еңбегінен нақты мысалдар келтіре отырып, дәлелдейді. Бір топ екінші топқа сұрақтар қояды, толықтырады, әдеби викториналар арқылы сабақты одан әрі жандандыруға болады. Әр топ өз тапсырмасы туралы сөйлеп болған соң, сол топтың жұмысына қорытынды ретінде ғалымдар пікірінен үзінділер оқудың маңызы ерекше болып табылады. Себебі, сыншыл ғалымдар пікірі оқушылар ойын, түсінігін терендетеді, айқын жолға салады, таба алмаған сұрақтарына жауап бергізеді. Санаулы уақыттар ішінде (мейлі, 1 ай оқысын өз бетімен) ірі ақындар шығармашылығын толық меңгеру - үлкен адамдарға да күрделі, қиын дүние. Ал мұндай сабақ түрлерінен оқушылар бір-бірінен бірталай ақпар, білім алады, өйткені олар ойларына ой қосады, пікірлеседі, таласады, оқып үлгермеген дүниелерін басқалардан естиді, қызықса, оны ары қарай окиды. Жалпы, жоғары сынып тек лирика ғана емес, басқа да жанрларды өтудегі ең тиімді әдіс - еркін пікірлесу, әдеби таласқа түсу, өз пікірлерін дәлелді қорғай білу. Сондықтан мұндай тиімді оқыту жолдарын іздену - әр мұғалімнің басты мақсаты болмақ» [4, 119 б.].
2. Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету - оқушылардың да, мұғалімдердің де білім алу және білім беру процесінде кез-келген мәселені талқылауды, басқалардың идеяларын ой елегінен өткізіп, сыни тұрғыдан қарау. Сыни тұрғыдан ойлау- бақылау мен тыңдау арқылы дәлелдер жинастыру, шешім қабылдамас бұрын саналы оймен қорытындылау дағдыларын дамытуды қарастыратын модульдің 1, 3, 5, 6 түрлерін қамтыған. Сыни тұрғыдан ойлау көбінесе қарсы пікір айтуға, баламалы шешімдерді қабылдауға, ойлау және іс-әрекетімізге жаңа немесе түрлендірілген тәсілдерді енгізуге дайын болуға ұйымдастырылған қоғамдық әрекеттерге және басқаларды сыни тұрғыдан ойлауға баулуды білдіреді. «Сын тұрғысынан ойлау ұғымы белгілі бір идеяларды қабылдай отырып, оның неге қатысты екенін зерттеу, оларды жеңіл септикалық ойларға қарсы қоя білу, салыстыра алу, сол идеяларға қарсы көзқарастармен тепе-теңдікте ұстап зерттеу» [5, 265 б.].
Қ.Бітібаева ұсынған оқушыларды ғылыми-зерттеу жұмыстарына баулу бағытындағы сабақтардың әдістемесі мен технологияларын бүгінде еліміздің түкпір-түкпірінде ұстаздар қауымы қолдануда. Оқушының оқу-танымдық қызметі теориялық білім, білік, дағдылар мен ақыл-ой әрекетін меңгеруге, өз әрекетін жүзеге асырудың жолдарын негіздеу, белгілі бір топтағы тапсырмаларды шешу арқылы жалпы әдісті, ұстанымды игеруге бағытталады; оқутанымдық үдеріс барысында оқушы-зерттеуші, ғылымды меңгеруші ғана емес, сол «ғылымды қайта жасаушы». Осы тұрғыдан келгенде, оқушының оқу-танымдық қызметі ғылыми танымның баламасы ретінде көрінеді. Зерттеу барысында бала ережелер мен заңдарды енді өзі қайта жасап, қайта жүйелейді; оқу-танымдық үдеріс барысында оқушының өзінің қызметіне, әрекетіне деген сыни көзқарасы қалыптасады. «Ұстаздың әдебиетті оқыту пәлсапасы ой, ойлау, ойланту мәселелерінен тұрады. Әр сабақта оқушыға ой салу, ойланту ұстаздың әдістемесінің биік жемісі. Ол әдебиетті - ғылым, өнер пәні ретінде қарастырады. Байырғы әдістемемен оқытылып келе жатқан әдебиет пәніне жаңа бетбұрыс әкеліп, инновациялық технологиямен оқыту мәселесін қазіргі педагогика ғылымының күн тәртібіне қойды. Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесін мүлде тың арнаға бұрды деуге болады» [6].
3. Білім беру үшін бағалау және оқуды бағалау – оқыту процесінде балалар өздерінің түсініктерін құра алатын белсенді оқушылар болатын болса, онда мұғалімдер мен оқушылар үшін осы түсініктің мәнін білу аса маңызды, себебі ол оқыту барысында ілгері қадамдарын айқындау мен оған қолдау көрсету үшін қажет ұғым болып табылады. Модульдің бұл түрінде – мұғалімдер мен балалар үшін өздерінің қандай мақсатқа жетуді көздейтінін, мақсатқа жету өлшемдерін түсіну не үшін керек екенін білу маңызды [7 44, 246 б.]. Бағалау жөнінде Қ.Бітібаева былай деп ой түйеді: «Бағалау нормативі, оған қойылатын талаптар бағдарламада да берілген. Соны басшылыққа алу керек. Бағалау міндетті түрде түсіндірмелі талдау әдісімен беріледі. Бұл, әсіресе, бала білімін ауызша талдауда іске асырылады. Шығарма, мазмұндама сияқты жазба жұмыстардың аяғында пікір беріледі. Қателері жинақталып көрсетіледі. Талдау әдісімен бағалауда оқушылар пікірімен, сыныптың пікірімен есептесіп отырған да жөн. Оқушы өзіне қойылатын бағаға келісе ме, оны да білудің артықтығы жоқ - Кейде оқушыларға өз білімін өзіне бағалатудың да маңызы зор. Бұл тәсіл оларды әділдікке тәрбиелейді. Өз-өзіне сын көзбен қарауға баулиды. Онда да оқушы бағаны талдау, түсіндіру аркылы қояды. (Соған баулу қажет.) Өз бағасына келіспеген оқушы егер қайта дайындалып келіп, айтайын десе, оған да мүмкіндік беру керек. Баға қоюдағы басты мақсат окушыға білім берудің негізінен туындамай ма? Баға қоюда мұғалім ерекше әділ болғаны жөн. Қатал талап та, терең талдау да, көрегендік пен мейірім де, тіпті кешірім де бағалау кезінде өте керекті мәселелер. Әсіресе, «орташа», «төмен» оқитын, денсаулығы нашар немесе жетім балалар білімін бағалауда мұғалімге педагогикалык әдеп, ерекше ілтипат керек. Әділ, қатал болам деп, үнемі «2» немесе «3» қоя беру мұғалімді де, оқушыны да жетістіктерге жеткізбейді. Тамаша ұстаздар «екілікті» баланы жазалау түрі деп, әлдіненің әлсізге жасаған қысастығы деп түсініп, оны қоя беруден бас тартады. Оның орнына нашар оқу себебін анықтайды, көмектеседі, қосымша сабақ өткізеді, өз сабағын барлық оқушыға қызықты етіп өтетін дәрежеде ойластырады. Қазір балаларды қабілеті, ынтасы, икеміне қарай оқыту тәжірибеге молынан енуде. Бұл - аса құптайтын мәселе. Мұғалім алдында математикадан қабілетті оқушы отырса немесе әнші, өнерпаз бала отырса, қолы шебер, ісмер бала отырса, оған кешіріммен қарап, үлгерімін жақсарту үшін, ізденген жөн. Баға - тек бала білімінің анықтаушысы емес, ол мұғалім еңбегінің де жемісі, анықтаушысы болып табылады [8, 137 б.].
Қ. Бітібаеваның ұжымдық оқыту арқылы оқушыларды іздендіру, зерттеу жұмысына баулудағы төл тәжірибесіне үңілгенде, оның әсіресе жұптық тәсілді «жаңғырта», «жаңарта» пайдаланғанын көруге болады. Ұстаз алдын - ала балаларды дайындайды, жұптаса, топтаса, ұжым болып ізденудің амал - тәсілдеріне дағдыландырады, жетелейді. Өтілетін жеңіл тақырыптарды екі бөлімге бөліп, жұптарға береді. Жеке - жеке оқып, екінші кезекте бір - біріне сыбырлай сөйлесе отырып айтады, осы іс әрекетке жаттықтырған соң, келесі сабақтарда жұптар жұмыс істеп болған соң, өз қалаулары мен нәтижелерін өз таңдаулары бойынша басқа жұптармен бөліседі. Енді мұғалім ұжымға проблема тастайды, ең алдымен топтар ол проблеманы ізденсе, соңынан бүкіл ұжым болып талқылайды. Бір проблеманы әр топ әр қырынан зерттейді, әр топтың өз тапсырмасы болады, қорытындыда ұжым бірге отырып ситуацияны шешеді.
Ұжымдық оқытудың оқушыларды ғылыми - зерттеу жұмысына баулудағы ұтымдылығы төмендегідей:
- Дербес ізденіске, зерттеу жұмысына, алдыдағы проблеманы шешуге жұмылдырады.
- Білім деңгейлері жоғарылайды, өз ізденістері арқылы білімдерін яғни оқушылық деңгейден шығармашылық деңгейге көтереді.
- сыни көзқарастарының дамуына түрткі жасайды, бір - бірінің жұмысына пікір білдіруге, талдауға, қорытынды жасауға жетелейді.
- Зерттеу, іздену, ғылыми жұмыстарға деген қызығушылықтарын оятып, танымын белсендіреді.Ұжымдық оқыту тәсілдерінде мұғалім мен оқушының іс-әрекеті алмасып келіп отырады. Мұғалімнің іс- әрекетін, қызметін ұжым атқарады. Яғни жаңа білімді меңгеруде, тапсырмаларды орындауда өздері жетекшілік етеді. Мұғалім ұйымдастырушы, ақыл- кеңесші қызметін атқарады.Дамыта оқытуда шығармашылық еңбекке кең жол ашады.Ол оқушының шығармашылық ойлауына, ізденісіне, іс- әрекетіне түрткі жасайды. Оқытудың бұл түріде сұрақтар, тапсырмалар жүйесі де басқа сипатта болады.
Кесте-1
Оқушы іс- әрекеті
|
Мұғалім іс- әрекеті
|
Мәселені шешуші. Өнім жасаушы.
Әдіс- тәсілдер, әр түрлі жолдар іздеуші, табушы. Өз өнімін ортаға салушы, ұжыммен қарам- қатынасқа түсуші (жоба, модель, ереже, сұрақтар, дайындаушы).
Керегінде мұғалімді де пікір таласына шақырушы. Өз еңбегін өзі саралаушы, қорытындылаушы.
|
Оқушыларды дербес таным іс- әрекетіне кіргізуші,оған түрткі жасаушы. Тапсырмалар мен сұрақтар әзірлеуші. Ақылшы,көмек беруші;
Бірлесіп іздеуші, керегінде олармен пікір таласына, диалогиялық әңгімеге кіруші. Психологиялық жағымды ахуал, жағдай туғызушы.
Оқушылардың ізденісін қолдаушы, мақұлдаушы.
Қол жеткен нәтижені саралаушы, коррекция жасаушы.
|
Дамыта оқытуда мұғалім қызметі төмендемейді. Оқытудың қай түрі болмасын мұғалім – ол мұғалім. Бірақ оқытудың бұл түрінде мұғалім дәстүрлі оқытудағыдай барлық іс- әрекетті өз мойнына алмайды. Мақсатқа тек өзінің белсенділігімен жетпейді. Белсенділік оқушыға жүктеледі. Дамыта оқытуда да мұғалім мен оқушы іс- әрекеті бірлікте, бір бағыт, бір мақсатқа бағытталады.
Педагогикалық технологиялардың ерекшелігі мен тиімділігі – оның талабы. Осы мақсатқа жетудің өзі оның іс – әрекетіне байланысты жұмыс жүргізуде. Сондықтан тиімділігі:
Белсенді жұмыс
Қызығушылық
Тыңдау
Шешім
Бағалау
Жоғарғы дағды қалыптасады.
Технологияның нәтижесі тиімді және дұрыс болу үшін, мұғалім мынаны ескеруі қажет:
Сабақтың мақсатын дұрыс қоя білу.
Сабақ барысын технология негізінде дұрыс құру.
Оқушылардың жас, психологиялық ерекшеліктеріне, білім деңгейлеріне мән беру.
Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыруға іздену жұмыстарын жасау.
Оқушылардың жауабына еркіндік беру.
Осындай технологиялар оқу – тәрбие жұмысында оқушының жеке басын дамытуға бағытталып отырады.
Қорыта айтқанда, технологияларды дұрыс қолдану арқылы оқушылардың ішінен дарынды, қабілетті оқушыларды таба біліп, әрқайсысына жеке тұлға ретінде қарап, олардың өздеріне деген сенімін арттыру.
«Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді» - деген сөз бекер айтылмаса керек.Өйткені , өзі үнемі ізденісте жүретін мұғалім де, шәкірт те шығармашылықпен қызыға айналысады.Мектеп - рухани өмір ұясы, ал мұғалім оқу мен тәрбиенің мазмұны мен формасын тиімді тәсіл арқылы қалыптастыратын бірден – бір тұлға десек, осы нәтижеге жету үшін жаңа технологияларды оқып – үйреніп, пайдалана білу керек.
4. Білім беруде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді және олардың қабылдауын, түсінуін жеңілдетуге мүмкіндік беріп, мұғалімдерге сабақ беруде көмектесетін маңызды құрал болып табылады. Ақпараттықкоммуникациялық технологиялардың дамуы білімді бағалау және пайдалану жүйесін де уақтылы өзгертіп отыруды талап етеді. Осыған байланысты білім беруде қолданылатын әдістәсілдер, әдістемелер, технологиялар жаңартылып отырады. Сондықтан оқыту барысында осы технологияларды тиімді қолдануды қажет етеді. Сабақ процесіне ақпараттықкоммуникациялық технологияларды енгізген кезде, теориялық және тәжірибелік білімдердің бүртұтастығы оларды ойланып қолдануды қамтамасыз етеді, ал бұл оқу және оқыту үдерістерін жақсартуға жағдай жасайтын болады. Қ.Бітібаева еңбектерінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланудың теориялық мәселелері жазылмағанымен, ұстаздың барлық сабақтарында дерлік ақпараттық коммуникациялық технологиялар тәжірибе жүзінде үздіксіз қолданылып отырады. Республикалық атаулы зертханасы әрбір сабақты ақпараттық-коммуникациялық технологияларды барынша қолдана отырып жүргізуге лайықталып, жан-жақты жабдықталған. Ұстаз еңбектерінен сонымен қатар «ақпараттық-технологиялық карта» деген жаңа терминді кездестіреміз. Айталық, «Әдебиетті оқытудыі әдістемесі мен технологиясы» еңбегінде ұстаз С.Сейфуллин мен М.Әуезовтің шығармашылығын толық танытатын технологиялық картаны ұсынады. Аталған технологиялық карталар - барлық ұстаздарға пайдалануға ыңғайлы, тақырыпқа байланысты толық ақпараттарды қамтитын, жүйелі, ғылыми негізделген дайын дидактикалық өнім.
5. Қазақстанның жан-жақты дамып, көркеюі үшін талантты да қабілетті оқушыларды тауып, оларды білім беру барысында дамыту өте маңызды. Талантты және дарынды балаларды оқыту – мұғалімдерден едәуір күрделі ойлауды, талқылауды және мұқият жоспарлауды талап етеді. Дарындылық пен қабілеттіліктерді мұғалімдер, ата-аналар, топтың басқа мүшелері немесе балалардың өздері айқындай алады. Балалардың қабілеттіліктерін, біліктілігін, әлеуетті мүмкіндіктерін көрсету үшін оларға жағдай туғызу қажет және де бұл олардың ерте жасында олар үшін өте қиынға соғуы мүмкін. Қанипа Бітібаева өмірінің соңғы күндеріне дейін дарынды балаларға арналған гимназияинтернатта жұмыс атқарды. Өз ісіне адал берілген халық анасы, ұлы ұстаз қаншама дарындарды танып, тауып, баптап, бәйгеге қосты. Бұл сөзімізге шәкірттерінің алғыс сөздері дәлел бола алады. Ал біз Қ.Бітібаеваның сабағына қатысып, тәнті болған ұлы ғалым Тұрсынбек Кәкішевтің пікірінен үзінді келтіргіміз келеді: «Қанипаның балалары көркем мәнінді жақсы оқиды екен. Білімдері мен қызықтырады. Ал, мұғалімнің іс – тәжірибесін, әсіресе, сыныпты топқа бөліп, шағын әдеби айтыс ұйымдастыруы маған қатты ұнады. Оқушылар өз ойын еркін жеткізе біледі, әрі оқығандарын жақсы талдайды екен. Осы әдісті университет студенттеріне пайдалануға болады» [9, 20 б.].
6. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес білім беру – бұл модуль талантты және дарынды балаларды оқыту тақырыбымен тығыз байланысты, себебі екі модуль де оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған сараланған оқытуға қатысты болып отыр. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес білім беру және оқу балалар дамуында оқудың қолжетімділігі дәрежесін анықтайтын кезеңдеріне қатысты «Білім беру мен оқытудағы жаңа тәсілдер» модулімен тығыз байланысты. Әртүрлі жастағы балаларда байқалатын метасана (тұлғаның өзін-өзі тануы және өз когнитивтік үдерістері мен стратегиясын қарастыру) деңгейіне, балалардың жас шамасына бейімделген сындарлы диалогті ынталандыру стратегиясы да әр жастағы балалар мүмкіндігіне сай беріледі. Қ.Бітібаева «Әдебиетті оқытудың әдістемесі мен технологиясы» еңбегінде жас ерекшелігі мәселесіне арнайы тоқталады, тіпті оған «Көркем шығарманы оқыту барысында оқушылардың жас ерекшеліктерін ескеру» атты тарау арнайды. Ұстаздың айтуынша, мектептегі оқу мен тәрбие, сыныптан тыс жұмыстардың барлығы да оқушылардың жас ерекшелігі, психологиясына байланысты ұйымдастырылады. Сондай-ақ, балаларға көркем шығарманы оқыту, кітапқа деген құмарлығы, сөз өнеріне деген ынтасы мен құлшынысын дамыту мектептерде әдебиетті оқыту – білім берудің аса маңызды, әрі күрделі жұмыстарының бірі. Бұл мәселелерде де оқушылардың психологиялық ерекшелігі, жасы, оқып жүрген сыныбы ескеріледі. Тиімділік идеялары, саралап-даралап оқыту, оқушылардың бүкіл ой еңбегін, оған ерекше күш түсірмейтіндей, қонымды, қолайлы, нақтылы, белгілі бір уақыттарды нәтижелі, жемісті болатындай етіп ұйымдастыру, жүргізу туралы сөз етеді.
Қабілеті, дарыны, ынтасы, еске ұстауы, алғырлығы, ойлылығы жағынан бір сыныптағы бір жастағы балалардың өзі әр түрлі болып келетіні тәжірибеден белгілі екендігін айта келіп, әр топтағы балалармен жұмысты ұйымдастырудың ерекшеліктерін, қандай шығармаларды қалай оқыту қажет екендігін жан-жақты талдап, ашып береді. 10-12 жастағы балалар көркем туынды негізінде белгілі бір идея жататынын, ол авторға байланысты болатынын ойлана бермейді. Тіпті, оның көркем туынды екенінде де шаруасы жоқ. Олар оқып отырған дүниесін өмірдің өзі деп қабылдайды. Ересек, 13-14 жастағы жасөспірімдердің психологиясы мен физиологиялық даму барысында өзіндік ерекшеліктер бар. Олар айналаға, соның ішінде өнер туындыларына өз көзқарастарымен қарай бастады. Балалық «шалалық» немесе ұшып-қонып тұрған көңіл, мінезден, байқағандарын, оқығандарын тек сезім жетегінде, байыбына бармай, айта салушылық, «бірбеттілік», «қайтпастық» мінездерден арыла бастайды. Бірақ осы жастағы балалардың қай жағынан болсын, әлі қалыптасып болмағанын, сынаптай толқып тұрған шақтарын естен шығаруға болмайды. Бұл шақ, психолог ғалымдардың айтуы бойынша, өте жауапты, маңызды шақ. Балалықтан кету, үлкендікке жету арасындағы нәзік көпір. Білім беру, тәрбие істерінде де бұл жасқа ынтамен, ерекше қараған дұрыс. Төменгі, кіші сыныптардағы «мен айтам», «мен оқимын» деген самсаған қолдардың сынып жоғарылаған сайын, сиреп кету себебі не? Немесе оқыған кітаптары туралы даурығып, таласып жатқан балаларды олар өскен сайын неге аз кездестіреміз? Қай жерде, қай мезгілде лепіріп тұрған, кемерінен асып-төгіліп тұрған бала көңілінің, ынтасының нәзік қолын үзіп аламыз? Әдеби шығармаларды оқытпас бұрын, оның тұрақты оқырмандарын қалыптастыру мақсатындағы жұмыстардан бұрын, оның тұрақты оқырмандарын қалыптастыру мақсатындағы жұмыстардан бұрын, осы мәселеге әр ұстаз абай болғаны жөн», - деп ескертеді [4].
7. Білім берудегі басқару және көшбасшылық – білім берудің кез келген жүйесіндегі тұрақты даму мен өзгерістердің сырттан енгізілуі мүмкін емес, олар нақты сыныптардағы мұғалімдердің тәжірибесі мен түсініктеріндегі өзгерістерден бастау алуы керек деген тұжырымға саяды. Бағдарламаның негізгі идеясын сыни тұрғыдан бағалау, өзгерту және тәжірибе мен білім саясатын қайта бағалау нәтижесінде мұғалімдер бастамасымен барлық деңгейлерде өзгерістердің іске асырылатынына негізделеді. Білім беру сияқты көшбасшылық та адамның тұрақты дамуына әкелетін негізгі қабілеті болып табылады. Өзгеріс үдерісі өз даму жолында қолайсыздық пен келіспеушілік тудыруы ықтимал. [10]. Қанипа Бітібаева өзі қызмет атқарған мектеп-гимназиясы деңгейінде ғана емес, республика деңгейінде, қала берді әлемдік педагогикада ұстаз көшбасшылығының үздік үлгісін көрсетті. Бұл жөнінде Қ. Бітібаеваның шәкірті, филология ғылымдарының докторы, профессор А.М. Картаева былай деп жазады: «Қ.Бітібаеваның еңбектері әдіскер ғалымдар мен жоғары оқу орындарының оқытушылары, студенттері, мектеп мұғалімдері үшін ғылыми әрі әдістемелік жағынан сонылығымен, құндылықтарымен ерекшеленетін аса қажетті еңбектің қатарынан саналады [11]. Әдебиетші мұғалім ең алдымен көркем сөз табиғатын ашатын заңдылықтарды білуі керек, сондай – ақ көркем туындыны талдаудың ғылыми әдістемелерін жетік меңгеруі қажет. Әдеби шығармаларды талдауда мұғалім мен оқушы арасында бірлескен еңбек, бірлескен шығармашылық, өнерпаздық орын алуға тиіс.
Достарыңызбен бөлісу: |


Қ.Бітібаеваның «Ой Тастау, Ойланту, Ойлау» технологиясы
Жаңашыл ұстаздың «Ой тастау, ойланту, ойлау» технологиясы әдеби айтыс, пікірлесу, диологиялық әңгіме, проблема шешу, іздену сияқты өнімді әдістермен қатар оқушылардың өз бетімен ізденуіне, зерттеу жұмысына негізделеді. Жобалау, модель жасау, оқушыларды өз беттерімен жаңа өнім жасауға бағыттау – ұстаз технологиясының ең негізгі алтын діңгегі. Оның барлығында оқушы жеке тұлға, дара субъект ретінде қабылданады. «Біздің бүгінгі күні алдымызға қоятын негізгі мақсатымыз – тілді қадірлеп, мәдениетті дамыта білетін, біздің жолымызды ары қарай жалғастырып, жетілдіріп әкететін азаматтар дайындау. Ол үшін біз тілімізді - ұлттық қазына, ал әдебиетімізді – өнер деп оқытуымыз қажет», - дейді ұстаз [1].
Елінің бай тарихы мен бүгінгі жеткен рухани жетістіктерін терең сабақтастықта қарастыра отырып, ұстаз ұлттық құндылықтарды көркемсөзді танудан, көркемсөзге деген қастерлі сезімді ұрпақ бойына қалыптастырудан іздейді. Ұлы педагогтың қазақ әдебиетін жүрегімен сезінуге, оны оқыту мәселелерін жан-жақты талдауға арналған еңбектері мен жаңашыл көзқарастары ұстаздар қауымына нағыз бағдаршам болып келеді. Ұстаздың басты ұстанымы — көзбе-көз әңгіме, ойлы сұхбат, пікір еркіндігі, оқушының білімді өз еңбегімен алуына жағдай жасау, оқу жүйесін тереңдете беру, оны игертудің тиімді жолдарын іздеу. Ұстаз өтілетін жаңа тақырыпқа алдын ала тапсырма беріп, ой тастайды да сабақтың өн бойында ол шешуші роль атқарып отырады. Үй тапсырмасы, жаңа сабақ, оларды бекіту, қорытындылау кезеңдерін бірлікте қарастырып бүтінге айналып кетеді. Сабақтың өн бойында, әр кезеңдерінде оқушылар «ой тастауда» белгіленген ауқымды мақсатқа жетудің жолдары жүйелі түрде ойландыру; ойлау іс әрекеттері арқылы жүзеге асып отырады.
Әдіскер ұстаздың әдебиетті оқыту ұстанымы ой салу, ойлау, ойланту, бір шешімге келу пәлсапасынан тұрады. Ой салу — ұстаз тарапынан, ойлану — шәкірт тарапынан, ойланту – (ойлауы жетіспей жатқан оқушыға түрткі жасап, ойлантуға алып келу) ұстаз тарапынан, бір шешімге келу – оқушы тарапынан жүзеге асады. Ұстаз тәжірибесінің тағы бір ерекшілігі, оқушылар сабаққа өздері мақсат қойып келеді. Ол мақсаттарды ұстаз диагностика, болжам үшін пайдаланады. Оның сабақ жоспары оқушы–субъектінің еркіндігіне жол ашады, оқушының да, ұстаздың да іс әрекеті түпкілікті нәтижеге қол жеткізудің өнімді еңбегіне айналады.
Бұл туралы атақты педагог Қ.Бітібаева былай дейді: «Мақсатым – сабақты қызу еңбекке құру: сабаққа оқушыларды тыңдаушы дәрежесінде емес, еңбек етуші, білімді өз еңбегімен алушы (білімді өз еңбегіне қарай алушы) дәрежесінде қатыстыру. Олар – пікір айтушылар, қызу айтысқа қатысушылар, көркем шығармаға деген өз көзқарасы, эстетикалық талғамы қалыптасып келе жатқан азаматтар. Сол себепті де оларды сабақта үнемі іздендіріп отыруды мақсат етемін» [2]. Бос отыратын, сабаққа селқос, тек орындаушы, тек дайынды қайталап айтушы оқушы болмайды. Ұстаз да, оқушы да жаңаны іздеуші, табушы, бірліктегі одақ деңгейіндегі еңбек етуші дәрежесінде болады.
«Қашан бала ғылым-білімді махаббатпен көксерлік болса, сонда ғана оның аты Адам болады» деген ұлы Абай сөздерін ұстаным еткен ұстаз, «Ғылым таппай, мақтанба», «Болмасаң да, ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз» деп, дарынды шәкірттерін ғылым-білім нәрімен сусындатудан жалықпай келеді. Жаңашыл ұстаздың өз ізденісінен туған оқушыларды ғылыми-зерттеу жұмысына баулу мақсатындағы «Билер кеңесінің отырысы», «Мен-зерттеушімін», «Пікір қорғау», «Кіші зертханадағы ғылыми кеңес», «Ұлылар үндестігі», «Жобалар сайысы», «Шешендік турнирі», «Консилиум», «Сөз жарысы», «Өнер жарысы», «Есеп беру сабағы» деген түрлерін кезіктіруге болады.
Қ.Бітібаева ұсынған оқушыларды ғылыми-зерттеу жұмыстарына баулу бағытындағы сабақтардың әдістемесі мен технологияларын бүгінде еліміздің түкпір-түкпірінде ұстаздар қауымы қолдануда.
Оқушының оқу-танымдық қызметі теориялық білім, білік, дағдылар мен ақыл-ой әрекетін меңгеруге, өз әрекетін жүзеге асырудың жолдарын негіздеу, белгілі бір топтағы тапсырмаларды шешу арқылы жалпы әдісті, ұстанымды игеруге бағытталады; оқу-танымдық үдеріс барысында оқушы-зерттеуші, ғылымды меңгеруші ғана емес, сол «ғылымды қайта жасаушы». Осы тұрғыдан келгенде, оқушының оқу-танымдық қызметі ғылыми танымның баламасы ретінде көрінеді. Зерттеу барысында бала ережелер мен заңдарды енді өзі қайта жасап, қайта жүйелейді; оқу-танымдық үдеріс барысында оқушының өзінің қызметіне, әрекетіне деген сыни көзқарасы қалыптасады.
Жаңа білім парадигмасы бірінші орынға баланың білімін, білігі мен дағдысын емес, оның тұлғасын, білім алу арқылы дамуын қойып отыр.
Оқушының жеке тұлғасын арнайы тілдік жағдаяттар ұйымдастыру арқылы тәрбиелеу жүйесіне адамзатқа ортақ адамгершілік құндылықтар негізінде тәрбиелеу мәселесі негізгі болады. Тұлғалық парадигмаға көшу қазіргі білімнің басты тенденцияларының бірі болып саналады. Бұл – технократтық қоғамның дағдарысынан туындаған адам жайлы ойлаудың тереңдігінің көрінісі. Тұлғалық парадигма білімнің мөлшерінің өсуі, ондағы бірсарындылық сияқты құбылыстарды мойындамайды, керісінше ол оқу үдерісіндегі ішкі ізгілікке негізделеді.
Қазіргі уақытта педагогика ғылымының бір ерекшілігі - баланың тұлғалық дамуына бағытталған жаңа оқыту технологияларын шығаруға ұмтылуы. Білім беру жүйесіндегі қайта құрудың негізгі бағыты – жеке тұлғаның дамуы. Оқушы тұлғасының рөлін жоғары көтеру тәсілі бүгінгі қазақ тілі сабағында ғылыми-зерттеу жұмыстарын ұйымдастырудың басты ұстанымдарының біріне айналып отыр. Бұл ұстаным оқыту жүйесінің әрбір компонентінде көрінеді. Ол оқыту мен тәрбиелеу мақсатын байланыстырады, қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда бірыңғай оқу-тәрбие педагогикалық үрдістердің тәсілдері мен жағдайын сипаттайды.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты білім, білік, дағдыларды меңгертуден құзыреттіліктерді қалыптастыруды, құзыреттіліктер түрінде күтілетін білім беру нәтижелерін, білім сапасына бақылау жасаудың тәртібін қарастырады. Білім беру үрдісіне қойылып отырған заманауи талаптарға сәйкес қазақ тілін оқытудың жаңа мазмұны оқушылардың жан-жақты құзыреттіліктерін қалыптастыруға бағытталуы тиіс. Қазақ тілі мен әдебиетін ғылыми тұрғыдан терең меңгеріп, рухани құндылыққа айналдыру оқу үдерісінің басты мәні мен мақсатына айналған кезде, оқушылардың зерттеушілік құзыреттілігіне қол жеткізіледі. Білімнен құзыреттілікке қағидасына негізделген жаңаша оқыту технологиясы оқушылардың танымдық қызметінің заңдылықтарына, оқытудағы құндылық бағдарға, яғни, оқушының зерттеушілік, шығармашылық және рухани-адамгершілік қызметтеріне негізделген технологияға айналуы тиіс.
Қ.Бітібаеваның республикалық ғылыми зертханасы оқушының, ұстаздың зерттеушілік құзыреттілігін дамытуға негізделе отырып:
- іс жүзінде болашағы бар білім беру мақсатын жүзеге асыру;
- әрбір оқушының өзін-өзі дамытуына жағдай жасау;
- білімді меңгерудегі өз жетістіктерін бағалаудың, өз білімдері мен іскерліктерін дамытудың жолдарын анықтау;
- әрбір оқушының ғылыми-зерттеу жұмыстарының жетістік деңгейін бағалау мүмкіндігін беру;
- оқушының әлеуметтік біліктілігін қамтамасыз етумен шұғылданады.
Дарынды балалардың дара ерекшеліктерін дамытуға түрткі жасауды алдына мақсат етіп қойған республикалық ғылыми зертханада басты тұлғалардың жұмысы өзара субъекті-субъектілік қарым-қатынасқа құрылып, оқу мен тәрбие тілдік тұлға қалыптастыруға бағытталады, жаңа технологияларды тиімді қолдану арқылы оқушының зерттеушілік құзыреттілігін қалыптастыру жүзеге асады.
2.3 Қ.О. Бітібаеваның әдебиетті оқытудағы инновациялық технологияларының тиімділігі
Қазіргі заман талабы, бүгінгі өскелең өмір қарқыны мұғалімдер алдына ерекше маңызды, әрі жауапты талаптар қоюда. Мақсатқа қол жеткізудегі оқушы мен мұғалімнің жүйелі, тұжырымдамалы, нормативті, объективті, көпнұсқалы әрекеті. Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы педагогика ғылымдары академиясының академигі Бітібаева Қанипа Омарғалиқызы – әдебиетті оқытудың өрісі кең, өзгеше жүйесін қалыптастырып жүрген шын мағынасындағы ұстаз, санаулы тұлғаларымыздың бірі. Ұстаздың Ой тастау, ойланту, ойлау технологиясы әдеби айтыс, пікірлесу, диологиялық әңгіме, проблема шешу, іздену сияқты өнімді әдістермен қатар оқушылардың өз бетімен ізденуіне, зерттеу жұмысына негізделеді. Жобалау, модель жасау, оқушыларды өз беттерімен жаңа өнім жасауға бағыттау – ұстаз технологиясының ең негізгі алтын діңгегі. Оның барлығында оқушы жеке тұлға, дара субъект ретінде қабылданады. Біздің бүгінгі күні алдымызға қоятын негізгі мақсатымыз – тілді қадірлеп, мәдениетті дамыта білетін, біздің жолымызды ары қарай жалғастырып, жетілдіріп әкететін азаматтар дайындау. Ол үшін біз тілімізді - ұлттық қазына, ал әдебиетімізді – өнер деп оқытуымыз қажет, - дейді ұстаз [1].
Ұстаздың басты ұстанымы — көзбе-көз әңгіме, ойлы сұхбат, пікір еркіндігі, оқушының білімді өз еңбегімен алуына жағдай жасау, оқу жүйесін тереңдете беру, оны игертудің тиімді жолдарын іздеу. Ұстаз өтілетін жаңа тақырыпқа алдын ала тапсырма беріп, ой тастайды да сабақтың өн бойында ол шешуші роль атқарып отырады. Үй тапсырмасы, жаңа сабақ, оларды бекіту, қорытындылау кезеңдерін бірлікте қарастырып бүтінге айналып кетеді. Сабақтың өн бойында, әр кезеңдерінде оқушылар ой тастауда белгіленген ауқымды мақсатқа жетудің жолдары жүйелі түрде ойландыру; ойлау іс әрекеттері арқылы жүзеге асып отырады.
Әдіскер ұстаздың әдебиетті оқыту ұстанымы ой салу, ойлау, ойланту, бір шешімге келу пәлсапасынан тұрады. Ой салу — ұстаз тарапынан, ойлану — шәкірт тарапынан, ойланту – (ойлауы жетіспей жатқан оқушыға түрткі жасап, ойлантуға алып келу) ұстаз тарапынан, бір шешімге келу – оқушы тарапынан жүзеге асады. Ұстаз тәжірибесінің тағы бір ерекшілігі, оқушылар сабаққа өздері мақсат қойып келеді. Ол мақсаттарды ұстаз диагностика, болжам үшін пайдаланады. Оның сабақ жоспары оқушы–субъектінің еркіндігіне жол ашады, оқушының да, ұстаздың да іс әрекеті түпкілікті нәтижеге қол жеткізудің өнімді еңбегіне айналады. Бұл туралы атақты педагог Қ.Бітібаева былай дейді: Мақсатым – сабақты қызу еңбекке құру: сабаққа оқушыларды тыңдаушы дәрежесінде емес, еңбек етуші, білімді өз еңбегімен алушы (білімді өз еңбегіне қарай алушы) дәрежесінде қатыстыру. Олар – пікір айтушылар, қызу айтысқа қатысушылар, көркем шығармаға деген өз көзқарасы, эстетикалық талғамы қалыптасып келе жатқан азаматтар. Сол себепті де оларды сабақта үнемі іздендіріп отыруды мақсат етемін . Бос отыратын, сабаққа селқос, тек орындаушы, тек дайынды қайталап айтушы оқушы болмайды. Ұстаз да, оқушы да жаңаны іздеуші, табушы, бірліктегі одақ деңгейіндегі еңбек етуші дәрежесінде болады.
Бітібаеваның ынытымақтастық педагогикаға негізделген тұлға танымдық жұмыс жүйесі ұстаз бен оқушы жұбының оқу үрдісіндегі тану, іздену, тақырыпты тың тұрғыдан игеру әрекеттерін белсенді де қарқынды тұрғыдан құруға негізделген.
Бітібаева технологиясы бойынша нәтижелі варианттарды таңдап алуға болады. 1988 жылы басылып шыққан Әдебиет пәнін оқытудың тиімді жолдары атты методикалық нұсқауында оқудың мынандай формаларын көрсеткен:
1.Жалпы сыныптық
2.Топтық
3.Индивидуалдық
Аталған оқу формалары қазіргі СТО технологиясының диалогтік оқыту әдісіне сәйкес келеді.
Қ. Бітібаеваның ұжымдық оқыту арқылы оқушыларды іздендіру, зерттеу жұмысына баулудағы төл тәжірибесіне үңілгенде, оның әсіресе жұптық тәсілді жаңғырта, жаңарта пайдаланғанын көруге болады. Ұстаз алдын - ала балаларды дайындайды, жұптаса, топтаса, ұжым болып ізденудің амал - тәсілдеріне дағдыландырады, жетелейді. Өтілетін жеңіл тақырыптарды екі бөлімге бөліп, жұптарға береді. Жеке - жеке оқып, екінші кезекте бір - біріне сыбырлай сөйлесе отырып айтады, осы іс әрекетке жаттықтырған соң, келесі сабақтарда жұптар жұмыс істеп болған соң, өз қалаулары мен нәтижелерін өз таңдаулары бойынша басқа жұптармен бөліседі. Енді мұғалім ұжымға проблема тастайды, ең алдымен топтар ол проблеманы ізденсе, соңынан бүкіл ұжым болып талқылайды. Бір проблеманы әр топ әр қырынан зерттейді, әр топтың өз тапсырмасы болады, қорытынды да ұжым бірге отырып ситуацияны шешеді.
Ұжымдық оқытудың оқушыларды ғылыми - зерттеу жұмысына баулудағы ұтымдылығы төмендегідей:
- Дербес ізденіске, зерттеу жұмысына, алдыдағы проблеманы шешуге жұмылдырады.
- Білім деңгейлері жоғарылайды, өз ізденістері арқылы білімдерін яғни оқушылық деңгейден шығармашылық деңгейге көтереді.
- сыни көзқарастарының дамуына түрткі жасайды, бір - бірінің жұмысына пікір білдіруге, талдауға, қорытынды жасауға жетелейді.
- Зерттеу, іздену, ғылыми жұмыстарға деген қызығушылықтарын оятып, танымын белсендіреді.
Қ. О. Бітібаеваның әдебиетті оқытудағы инновациялық технологиялары - баланы ізденімпаздыққа, өз бетімен білімін жетілдіруге, өзінің ішкі мүмкіндіктерін тануға жетелейтін озық әдістер мен тәсілдер. Қазіргі таңда қолданыста жүрген модель, жоба, бағалау парағы, постер жасау, миға шабуыл, технологиялық карта терминдері ұстаз еңбегінде, оның білім беру әдіс - тәсілдерінде бұрыннан бар екендігін еңбектерінен көре аламыз. Сондықтан да Бітібаева технологияларын жаңа технологиялармен сәйкестендіріп қолдану тиімді.
Бітібаева мынандай оқыту методтары мен әдіс-тәсілдерін ұсынады.
Проблемалық ситуация тудыру
Болжау жасау
Практикалық жұмыстар
Танымды іздендіру тапсырмалар
Анкета
Әдеби дискуссия
Диалогтік әңгіме
Түсіндірмелі репродуктивті
Оның "Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі мен технологиясы" атты оқулығында лириканы, эпикалық шығармаларды, драмалық шығармаларды жаңа технологиялармен оқыту жолдары баяндалған. Абай, Мұқағали лирикаларын меңгерудің жолдары тақырыпқа қатысты сабақ еткізудің технологиялық картасы, поэтикалық талдаулардың үлгілері, шығармашылық жұмыстар берілген. Мысалы, жыраулар поэзиясына 40 түрлі тапсырма түрінің берілуі оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытады. Эпикалық жанрды меңгертуге қатысты әңгіме, хикаят, роман, жанрларын оқытудың ғылыми - теориялық негізі және сабақ үлгілері бірге ұсынылған. Сонымен қатар, "Абай жолы" эпопеясын оқыту технологиясы мен әдістемесі де жан - жақты сөз болады. Батырлар жырын публицистикалық шығармаларды, эпистолярлық жанрды оқыту әдістері берілген. Әсіресе, конструкциялау технологиясына сүйене отырып, оқушыларды ғылыми еңбекке баулу мәселелері, дарынды балалардың қабілетін жетілдіру, әдіс - тәсілдері де осы оқулықта көп жазылған.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Q talks» жоба байқауы 2-бағыт. «Қ. Бітібаева ізімен ». Жоба қатысушысы

text:
«М.Мамыраев атындағы мектеп-интернаты» КММ
«Заманауи білім беруде Қанипа Бітібаеваның инновациялық технологиясы мен педагогикалық тағылымы»
«Q talks» жоба байқауы
2-бағыт. «Қ.Бітібаева ізімен...».
Жоба қатысушысы: Мұстафина А.Қ
Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Қарағанды қаласы, 2023
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі: Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы педагогика ғылымдары академиясының академигі Бітібаева Қанипа Омарғалиқызы – әдебиетті оқытудың өрісі кең, өзгеше жүйесін қалыптастырып жүрген шын мағынасындағы ұстаз, санаулы тұлғаларымыздың бірі. Өз кезеңінде одақ көлеміндегі педагогикалық оқулар, ғылыми – эксперименттік жобалар мен конференцияларда ғылым мен тәжірибені тоғыстырып, үздік нәтижеге қол жеткізген Ш.А.Амонашвили, Ю.К.Бабанский, В.Ф.Шаталов сынды орыс ғалымдарымен тең түсіп, үзеңгілес болған Қанипа Омарғалиқызы шыңдалған шығармашылық пен ғибратты ғылым сүйгіштіктің үкілеген үлгісі бола білді.
Жарты ғасырға жуық ұстаздықтың жалауын жоғары ұстаған Қанипа Омарғалиқызы бүгінгі таңда авторлық эмпирикалық – ілімдік оқыту жүйесі қалыптасып, дамыған, педагогика ғылымының зерттеу объектісіне айналған тұлға. Ш.А.Амонашвилидің дәстүрлі оқытуды оқушылардың ынтамен, саналы түрде білім алатын ортасына айналдыру, Ю.К.Бабанскийдің оқу – тәрбие үдерісін оқушылардың мүмкіндіктеріне сай жүргізу арқылы нәтижеге бағыттау сынды әдістерін педагогика ғылымы толық мойындаса, Қанипа Бітібаеваның оқушыларға ой салу, ойланту, ойландыру қағидасы өміршең өзектілігімен таңғалдырады.
Қанипа ұстаз ұлттық сөз өнері ұлағатын орта мектептегі қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқытудағы оқу-әдістемелік шеберлігімен жүзеге асырды. Оның пәндері бойынша тек ғана озық үлгірім көрсеткіштерімен білім алған шәкірттері фольклор мұралары мен әдебиет туындыларының көркемдік-эстетикалық дүниетанымды тереңдететін тағылымын меңгерді. Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқытуда – өзіндік жаңашыл ізденістерімен, шәкірттердің қабылдау психологиясына айрықша ықпал жасаған инновациялық-әдістемелік жаңашылдығымен оқыту мен тәрбиелеуде үздік нәтижелерге қол жеткізді.
Өз сөзінде: «...данышпан Абай мен ұлы Мұхтар Әуезов шығармаларын оқыту жөніндегі кітаптар жазу барысында ұлтымның асыл қасиеттеріне, қажыр-қайратына ешкімге ұқсамайтын қадіріне, салт-дәстүріне, бай тіліне тәнті болып келемін» деген сөздерінен ол кісінің ұлтын бар жан-тәнімен сүйе отырып, ұлт болашағы үшін қызмет еткенін байқауға болады. Бүкіл саналы ғұмырын білім беру саласына арнап келе жатқан Қанипа Омарғалиқызының өмірімен, еңбек жолымен танысу арқылы оның оқушыларды оқытуға арналған үздік технологиясының қыр-сырын меңгеру зерттеу жұмысымыздың өзектілігі болып табылмақ.
Қанипа Бітібаева – қазақ педагогикасының көрнекті тұлғасы
Қанипа Омарғалиқызы - қазақ педагогикасының көрнекті тұлғасы, ұстаздықты абырой шыңына шығарған біртума тұлға. Ұстаз тұлғасы туралы көзі тірісінде тұлғалы адамдар мен белгілі қайраткерлер өте жоғары баға беріп, жылы лебіздерін білдірген болатын. Соның бірі тарих ғылымдарының докторы Ғани Қарасаев: «Қанекең – қазақ педагогикасындағы ерекше құбылыс. Оны ұстаздықтың Айша бибісі, Домалақ анасы деп кім айтпас? Ол мұғалім мамандығын шың биігіне көтерді, дәрісін тыңдап, сабағына қатысқандар, оны көптен білетіндер, Шоқанды тәкәппар орыс зиялылары мойындағандай, педагогикадағы құбылыс, ұлы ұстаз деп мойындағандары қашан!», - деп ұстаз тұлғасына тән ерекше қасиетті атап көрсетеді [1]. Өміріндегі бар асылы болған, қасиет санаған мұғалім мамандығы ұстаздың тағдырына, ғұмырына айналғанын өмір жолына көз жіберіп отырғанда байқауға болады. Жарты ғасырға жуық ұстаздық еңбек еткен, есімі Одаққа танымал, аңыз адамға айналған Қанипа Омарғалиқызы Бітібаеваның өмір мектебі жайлы сыр шерткен соңғы жазған «Егіз өрім» атты кітабындағы өз сөзіне үңілетін болсақ: «Таңымды «мектеп» деп, түнімді «мектеп» деп жүріп өткізген 45 жылдың қалай өткенін білмей де қалдым... 45 минуттан 45 минутқа жалғасып жатқан ғұмыр кешіппін. Сол 45 минуттарда жарқылдаған, жайнаған ару жастығым, арғымақтай арқыраған, тау суындай сарқыраған, тау бұлағындай мөлдір, аққу көзінен айна айдынға тамшылаған ұлпа сезімім жатыр. Осы 45 минуттардың иірімі мен ирелеңі, етегі мен шыңы, жайлауы мен шөлі қатар келген, маңдайға жазылған тағдырым да жатыр. Ең бастысы, сол 45 минуттар мені «Дәуір ұстазы», «Ұлт ұстазы», «Ұстаздықтың падишасы», «Қазақтың Қанипасы» сияқты атақтарға бөледі» [2, 7 б.]. Ұстаз деген киелі мамандыққа бар ғұмырын арнап, дарқан жүрегі мен ақ ниетін халқының баласына, аяулы шәкірттеріне арнаған ұлы Ұстаз 45 жылдық өмір белестері жайлы осылай ой толғайды. Кітап басталғанда-ақ ұстаздық 45 минуттан 45 минутқа жалғасқан сабақтары зымырап өтіп, 45 жылдық ғұмырға ұласқанын терең сезіммен жеткізеді. Қанипа Омарғалиқызы – ғалым әдіскер, жаңашыл ұстаз. 200-ге жуық ғылымиәдістемелік мақалалардың, 40 кітаптың, 10 естеліктің авторы. Ол қазақ әдебиетін оқыту әдістемесін, технологиясын дамытуға айрықша үлес қосты. Ежелгі дәуір әдебиетінен бастап, бүгінгі күнгі әдебиетке дейінгі оқу бағдарламасын, оқу құралдарын жазды. «Әдебиетті тереңдетіп оқыту» атты үш кітабында осы мәселелер сөз болады. Оның «Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі мен технологиясы» атты оқулығы негізінен жоғары оқу орнына арналған. Белгілі ғалымдар Ә.Қоңыратбаев пен Қ.Көшімбаевтың «Әдебиетті оқыту әдістемесі» [3] атты оқулықтарынан кейін араға 30 жылдан астам уақыт салып барып жарық көрген бұл оқулықты бүгінде республиканың барлық оқу орындары, ұстаздары пайдаланып келеді. Білім және ғылым министрлігінің қолдауымен екінші рет қайта басылуындағы басты себебі де оның ұстаздардың сұраныстарына жауап беруінде, маңыздылығында деп ойлаймыз. Автор оқулықта алдымен, әдебиетті оқыту әдістемесі мен технологиясының мына мәселелеріне ерекше көңіл бөледі:
- Педагогика ғылымының соны жетістіктері сапынан орын алып келе жатқан тиімділік (оптимизация) идеялары негізінде сабақ мақсаттарын бірлікте қарастыру.
- Әдіс-тәсілдер мен оқу жүйелерінің тиімді деген түрлерін сұрыптап алу, әрі оны ұтымды пайдалана білу.
- Берілетін білімнің ішінен ең негізгі мәйегін, түйінін нақты бір жағдай, нақты білім беру кезеңдеріне орай сұрыптап, бөліп алу, негізгі ұғымдарды анықтау, оларды оқушыға жеткізудің нәтижелі жолдарын іздестіру.
Оқулықта ұстаздың ұзақ жылғы жаңашыл ізденістері теория мен тәжірибемен ұштастырыла беріледі. Әдіскер ұстаз көркем туындыны талдаудың ғылыми әдістемелері мен технологиясын, әдеби шығармаларды талдау жолдарының оңтайлы әдіс-тәсілдерін ұсынады. Қанипа Омарғалиқызы әдебиетті тереңдетіп оқытудың проблемасымен айналысты. Оқулықтар, оқу бағдарламаларын, оқыту технологиясын жазды. Әдебиет алыптары Абай мен М.Әуезовтің адамзат баласына қалдырған мәңгі асыл мұраларын тереңдетіп оқыту жолдарын іздеді. Оларды оқыту туралы Республикада тұңғыш оқу құралдарын, кітаптар жазды. Бұрын оқу бағдарламаларында кірмей жүрген хас таланттарды қазіргі кезең әдебиетінің бір топ өкілдерін арнайы зерттеп, оқулық әрі әдістемелік бағдарламалар жазды. Қанипа Омарғалиқызы 7 сыныпқа арналған оқулықтың авторларының бірі. 12 жылдық білім беру ісіне де ат салысып, 12 бағдарлама жазды. Қазақ әдебиетін әлемдік әдебиет пен мәдениеттің бір бөлшегі ретінде оқытудың да алғашқы дәнін септі. Қазіргі кезең әдебиетіндегі ірі тұлғаларды оқытудың бағдарламасын, әдістемесін жазды. Сондай-ақ оқушыларды ғылыми ізденіске жетелейтін «Ғылым әліппесі» атты оқулық-дәптер де бұрын қолға алынбаған тың еңбектер қатарында.
Бітібаева Қанипа Омарғалиқызы – қазақ мектептерінде әдебиетті оқытудың өрісі кең, өзгеше жүйесін қалыптастырған шын мағынасындағы ұстаз, санаулы тұлғаларымыздың бірі. Ұстаздың педагогикалық еңбек жолындағы биік тұлғасы, өзіндік ұстанымы, жаңашылдық шеберлігі, инновациялық әдістемесі мен ғылыми еңбектері – ұлттық білім беру ісінде мәңгілік сарқылмас қазына.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: =q теңдеудің рационалды шешімдерінің а жиыны бос жиын болатынын дәлелдеңіз, мұндағы q жай сан

text:
функциясын сызықтыққа тексеріңіз, егер оның екілік коды F=(11100001) болса.
Адамдар жиынында берілген R={(x,y): x адамы у адаммен бір қалада тұрады} қатынасы қандай қасиеттерге ие болады?
Билет №3 жүйенің шешімдерінің жиыны бір және одан да көп элементті қамтыса, онда ол шексіз болатынын көрсету қажет.
үш айнымалы буль функциясы берілген. Эквивалентті түрлендірулер көмегімен функцияны ДҚФ, КҚФ, МДҚФ, МКҚФ келтіріңіз.
A(x,y) предикаты М={1,2,3} жиынында келесі кесте түрінде берілген
x\y
1
2
3
1
1
1
1
2
0
0
1
3
1
0
1
Бос айнымалының әрбір мәніндегі формулалар мәндерінің ақиқаттылығын анықтаңыз: .
Билет №4 X→Y импликациясы формуласына эквивалентті екенін дәлелдеңіз.
дизъюнктивті қалыпты формасы үшін МДҚФ табыңыз.
Теңмағыналы түрлендірулерді пайдалана отырып келесі формуланы келтірілген қалыпты формаға келтіріңіз: .
Билет №5 жиынының қай элементтері оның ішкі жиындары болып табылады?
Келесі өрнектерді шешіңіз және оларды Эйлер-Венн диаграммасы көмегімен көрсетіңіз: U={a,b,c,d,e,f}, A={a,c,d,f}, B={a,b,e,f}, C={b,c,d,e}:
Дәлелдеңіз:
Билет №6 A={x, y} екіэлементті жиын үшін оның барлық ішкі жиыны болатын В жиынын және В жиынның барлық ішкі жиыны болатын С жиынын құрыңыз.
Мүлтіксіз дизъюнктивті қалыпты формасын (МДҚФ) пайдаланып келесі айнымалылар жиынтығы және тек солар үшін 1 мәнін қабылдайтын логикалық функцияны табыңыз: f(0,1,0)=f(1,0,1)=f(1,1,1)=1
N натурал сандар жиынында берілген қатынастың қасиеттері қандай: R- «еселігі болу.
Билет №7 n-элементті жиынның тура 2n ішкі жиыны бар болатынын дәлелдеңіз.
Функциялардың конъюнктивті қалыпты формасын құрыңыз және ақиқаттық кестелер көмегімен тепе-тең ақиқат болуын дәлелдеңіз:


title: Question 1 Question в переводе с греческого «характер»

text:
Question 1 Question В переводе с греческого «характер» - это «чеканка», «примета». Действительно, характер – это особые приметы, которые …, живя в обществе. Подобному тому, как индивидуальность личности проявляется в особенностях протекания, психических процессов (хорошая память, богатое воображение, сообразительность) и в темпераменте, она обнаруживает себя в общих чертах характера. Добавьте вместо точек пропущенные слова в тексте.
Answer
Question 2 Question Большинство авторов склонны считать метод обучения … учебнопознавательной деятельности учащихся. Эта точка зрения может быть исходной, чтобы более детально рассмотреть данное понятие и подойти к его научному определению. Добавьте вместо точек пропущенные слова в тексте
Answer
Научным решением
Учебным подтверждением
Научным представлением
Способом организации
Определением процесса
Question 3 Question Долгое время термин «технология» оставался за пределами понятийного аппарата педагогики, и относился к технократическому языку. Хотя его буквальное значение («учение о мастерстве») не противоречит …: описанию, объяснению, прогнозированию, проектированию педагогических процессов. Добавьте вместо точек пропущенные слова в тексте
Answer
Question 4 Question Особое место в системе связей педагогики с другими науками занимают … . Изучение традиций, обрядов и обычаев разных народов служит основой для формирования особой отрасли педагогического знания – народной педагогики. Добавьте вместо точек пропущенные слова в тексте


url: http://emirsaba.org/question-1-question-v-perevode-s-grecheskogo-harakter.html#Answer__Научным_решением__Учебным_подтверждением__Научным_представлением__Способом_организации


url: http://emirsaba.org/question-1-question-v-perevode-s-grecheskogo-harakter.html#Answer__Протекают_в_психике__Обнаруживают_себя__Характеризуются_в_личности__Приобретает_человек


title:
Question 30
Question - Question 1 Question в переводе с греческого «характер»

text:
Question 30 Question Что такое, собственно, общественная жизнь? Какова природа общественной жизни, сокрытая за многообразием её конкретных проявлений? К чему стремится человек и чего он может достичь, строя формы своего общественного бытия? Каково отношение социальной жизни к последним основаниям и ценностям, лежащим в основе жизни вообще? – Предметную область какой отрасли философии объяснял через эти вопросы философ С.Л. Франк ?
Answer
Социальная философия
Философия социального познания
Философия онтология
Философия антропология
Философия истории
Question 31 Question «[…] убедительно показывает, что даже в неорганической природе существуют классы систем, способных к самоорганизации. История развития природы – это история образования все более и более сложных нелинейных систем. Такие системы и обеспечивают всеобщую эволюцию природы на всех уровнях ее организации – от низших и простейших к высшим и сложнейшим (человек, общество, культура)». Вставьте вместо многоточия, заключенного в квадратные скобки, название теории, о которой говорится в приведенном тексте.
Answer
Системно-функциональный анализ
Системно-структурный анализ
Системно-целостный подход
Системный подход
Синергетика
Question 32 Question Мы отвергаем всякую попытку навязать нам какую бы то ни было моральную догматику в качестве вечного, окончательного, отныне неизменного нравственного закона под предлогом, что мир морали тоже имеет свои неприходящие[…], стоящие выше истории и национальных различий. Вставьте вместо многоточия, заключенного в квадратные скобки, ключевое слово, которое является темой приведенного микротекста.
Answer


title:
Принципы

Законы

Постулаты

Категории

Question 33

text:
Question 33 Question «Человечество обязано сохранить и передать потомкам […] Земли, и не только потому, что природа прекрасна и восхищает нас своим великолепием. Есть еще более значимое основание: сохранение […] является непременным условием жизни самого человека на Земле, поскольку устойчивость биосферы тем выше, чем больше составляющих ее видов». Что обозначено в тексте как пропуски, отмеченные многоточием, заключенным в квадратные скобки?
Answer
Флора и фауна
Живая природа
Биологическое разнообразие
Животное и растительное царство
Условия органической жизни
Question 34 Question В одном из популярных учебников о современном естествознании говорится: «Длительный период добиологического развития нашей планеты, определяющийся действием физико-химических факторов неживой природы, закончился качественным скачком – возникновением органической жизни. С момента своего появления организмы существуют и развиваются в тесном взаимодействии с неживой природой. Под действием солнечной энергии развивается принципиально новая система планетарных масштабов – […]. Какая система? – Заполните пропуск, отмеченный многоточием в квадратных скобках.
Answer
Витосфера
Ноосфера
Геосфера
Антропосфера
Биосфера
Question 35 Question В одном из популярных учебников о концепциях естествознания говорится: «Конечно, ученые не могут «выдворять» из сферы научного познания те или иные аномальные объекты. В истории науки множество примеров радикальных качественных сдвигов в способах познания при попытках осмысления и объяснения именно аномальных явлений. Ученый всегда должен быть открыт новым нетрадиционным, нестандартным поворотам мысли и объектам познания». Какую принципиально важную, фундаментальную черту науки из предлагаемых ниже можно выделить, исходя из анализа приведенного текста?


title:
Answer

Открыть науки, как системы знания, новому, нетрадиционному

text:
Question 36 Question Согласно философскому определению, дедукция – один из методов познания, переход от общего знания о предметах данного класса к единичному (частному) знанию об отдельном предмете класса. Дедуктивные умозаключения можно использовать для предвидения на основе […] закономерностей ещё не наступивших фактов, в обосновании, доказательстве тех или иных положений, а также при проверке намечаемых предположений, гипотез. Благодаря Дедукции в науке были сделаны важные открытия: так, на основе закона всемирного тяготения и опытных данных о движении планеты Уран была открыта планета Нептун. Заполните пропуск, отмеченный многоточием в квадратных скобках.
Answer
Единичных
Общественных
Общих
Частных
Конкретных
Question 37 Question «О сколько нам открытий чудных / Готовят […] дух / И опыт, сын ошибок трудных, / И гений, парадоксов друг, / И случай, бог изобретатель...», - А.С. Пушкин. Вставьте пропущенное слово вместо многоточия в квадратных скобках (варианты даны с учетом орфографии автора).
Answer
Наученья
Просвещенья
Удивленья
Книг научных
Постиженья
Question 38 Question «О сколько нам открытий чудных / Готовят просвещенья дух / И опыт, сын ошибок трудных, / И гений, парадоксов друг, / И случай, бог изобретатель...», - А.С. Пушкин. Какой популярной телепередаче 1973 – 2012 гг. эти строки служили заставкой?
Answer


title: «Очевидное – невероятное»

text:
Question 40 Question Гамлет у Шекспира вопрошает: «Быть или не быть - / Вот в чем вопрос. / Достойно ль покоряться / Под ударами судьбы, / Иль надо оказать сопротивленье?». К какому роду вопросов, имеющих «философский» оттенок, Вы отнесёте вопрос Гамлета?
Answer
Гносеологический
Метафизический
Аксиологический
Онтологический
Судьбоносный
Question 41 Question В различных языках существуют, в политических документах и материалах порой отражены названия власти и принципов ее формирования, в которых присутствует производное от греческого слова «cratos» («власть») Какой из принципов формирования власти является наиболее предпочтительным в современных условиях политико-правового развития Казахстана?.
Answer
Охлократия
Плутократия
Меритократия
Олигократия
Аристократия
Question 42 Question «Государство… является одним из фундаментальных институтов, составляющих инфраструктуру жизнедеятельности человека, как общественного существа. В основе государства лежит стремление к достижению стабильности внутреннего и внешнего мира, пронизывающее всё человеческое бытие». Какой научный подход очевиден к приведенной цитате?


title:
Answer

Институционализм

text:
Question 43 Question Бухару-жырау принадлежат слова: «Не ввергай себя в бесконечные тяжбы за скот, за землю – скот может погибнуть, земля останется и после тебя. Довольствуйся посланным Богом, подумай о своём достоинстве». Какая аналогия к приведенным словам наиболее уместна?
Answer
Знай и помни, какое наследство ты оставишь потомкам
Question 44 Question Гафу Каирбеков: «Учителем быть – поэзия души, / Учителем быть – смелость сердца. / Не оскудеет сердце человека, / Сделавшего свою жизнь светом для других» (пер. с казахского). Выберите из цитат, предложенных ниже, наиболее удачный аналог приведенному поэтическому фрагменту
Answer
«Учителя должны быть… образцом благоразумия в частной и общественной жизни». (Ян. А. Коменский)
«Воспитатель должен обладать природной любовью к детям, терпением и добротой». (Р. Оуэн)
«Учитель – сердце школы». (И. Алтынсарин)
Учитель, педагог – «мудрый человек, на котором лежит забота оберегать детей от всего дурного». (Дж. Локк)
«Воспитание, обучение требует от учителя терпения и, конечно же, специальных знаний». (К.Д.Ушинский)
Question 45 Question Фридрих Ницше: «Философия есть исповедь своего сочинителя». Мераб Мамардашвили: «Философия есть сознание вслух». Что может быть общего в этих высказываниях по их смыслу, контексту?
Answer


То, что всякая философия «исповедь» — явление «сознания»
Question 46 Question Государственная программа индустриально-инновационного развития Республики Казахстан (ГПИИР-2) теснейшим образом связана с общемировой тенденцией экономического развития. С чем связана современная глобальная тенденция в развитии экономики?
Answer
Третий глобальный экономический вызов
Третья индустриальная революция
Третья индустриальная программа
Третья научно-техническая революция
Третья промышленная волна
Question 47 Question Среди важных этапов реализации программ и проектов, направленных на развитие духовной культуры в Казахстане особенно выделяются те, которые имеют отношение к расширению наших знаний о духовном наследии казахского народа? Какая из программ сыграла важную роль в освоении новых граней духовного наследия казахского народа?
Answer
Программа перевода казахского языка на латиницу
Программа «Нурлы жол»
Программа «Духовное наследие»
Программа «Народ в потоке истории»
Программа в книге Н. Назарбаева «В потоке истории»
Question 48 Question В учебниках и пособиях, в хрестоматиях и антологиях по философии, по истории экономических учений одинаково популярны определенные суждения известных мыслителей. Кто ещё среди философов до Маркса мог бы быть «присоединён» к известному его суждению о том, что «труд есть источник всякого богатства»?
Answer
Гегель
Шопенгауэр
Кейнс
Шеллинг
Бергсон
Question 49 Question Современный технологический уклад – важнейшее звено любой конкурентоспособной экономики. Биотехнологии, информационные технологии, нано-технологии… Что общего между этими видами технологий?


title:
Answer

Это – важные элементы инновационной составляющей в современной промышленности

text:
Это – важные компоненты расходной части промышленного бюджета
Question 50 Question Современная философия содержит ряд ключевых понятий, касающихся критического отношения к развития научных теорий. Отметьте парные термины, характеризующие сущность подхода К. Поппера к вопросу о критике научных теорий.
Answer
Question 51 Question Известно свидетельство встрече Диогена Синопского с Платоном: «Однажды Платон увидел Диогена, промывавшего овощи, и сказал ему тихо, на ухо: «Если бы ты оказывал услугу Дионисию [тирану], то не промывал бы овощей». На это Диоген ответил Платону также на ухо: «Если бы ты промывал овощи, то тебе не пришлось бы оказывать услуг тирану Дионисию». Отметьте тот вариант ответа, который наиболее полно, наилучшим образом отражает существо ситуации в приведенном фрагменте:
Answer
Свобода личного выбора линии жизни, свобода как таковая
Question 52 Question 145. «Тигр напал на раздорожье Черной ночью на меня. Взор, страшнее гнева Божья, Полон желтого огня…» Центральный эпизод какого произведения М.Ю. Лермонтова созвучен старинной грузинской песне о тигре и юноше?


title:
Answer

«Герой нашего времени»

«Мцыри»

text:
Question 53 Question «Человек вышел в космос, проник внутрь атомного ядра, освоил новые виды энергии, создал мощные вычислительные системы, разгадал генетическую природу наследственности, научился использовать в невиданных масштабах богатство природы. Однако он гораздо менее преуспел в рациональном и бережном отношении к природе и к богатейшим ее ресурсам». О какой, по существу, проблеме говорится в приведенном формате?
Answer
Об экологической проблеме
Об эффективности использования открытий и технологий
Об отсутствии рациональности
Об использовании ресурсов
Об опасностях, таящихся в природе
Question 54 Question Согласно общепринятому определению, педагогика – это наука о законах воспитания и образования человека, она изучает закономерности успешной передачи социального опыта старшего поколения младшему. Она существует для того, чтобы на практике указывать наиболее эффективные пути достижения педагогических целей и задач, пути реализации законов воспитания и методик обучения. Вставьте завершение приведенного определения: «Педагогика - одна из общественных наук, которая исследует процесс воспитания человека, то есть её предметом является …».
Answer
Методика
Воспитание
Философия
Дидактика
Филология
Question 55 Question И.В. Арнольд в своём курсе лекций по лексикологии указывает, что термин «слово – обозначает базовую единицу данного языка, являющуюся результатом ассоциаций определенного значения с определенной группой звуков, способных к конкретному грамматическому использованию. Поэтому слово является одновременно семантической, грамматической и фонологической единицей». Г.Б.Антрушина в своих лекциях по лексикологии считает: «Слово – это единица речи, используемая для целей человеческого общения, материально представляющая собой группу звуков, обладающая значением, способных к грамматическому употреблению и характеризующимися формальным и смысловым единством». Сравните эти два суждения и определите, что наиболее общего между ними.


О невозможности заменить слово современным синонимом
О том, что именно так называют извозчиков в Петербурге
Question 61 Question Бедность – абстрактное определение крайней нуждаемости или относительной неимущности, которые сложно выразить конкретным показателем. Бедность можно измерить по множеству параметров. Например: - обеспеченность питанием; - доход на душу населения; - доступность чистой питьевой воды и иных коммунальных услуг; - доступность средств первой медицинской помощи; - уровень грамотности среди взрослого населения; - индексы качества жизни. На основе анализа содержания текста определите вид информации, представленный во второй части текста.
Answer
Резюмирующая
Обобщающая
Иллюстрирующая
Аргументирующая
Конкретизирующая
Question 62 Question Качество жизни – одно из новых понятий, применяемых для анализа уровня социально-экономического развития отдельных стран. Качество жизни можно измерить по определенным параметрам. Например: - обеспеченность питанием; - доход на душу населения; - доступность чистой питьевой воды и иных коммунальных услуг; - доступность средств первой медицинской помощи; - уровень грамотности среди взрослого населения; На основе анализа содержания текста определите вид информации, представленный во второй части текста.
Answer
Резюмирующая
Обобщающая
Иллюстрирующая
Аргументирующая
Конкретизирующая
Question 63 Question В культуре речи различают такие её позитивные качества: - правильность (произносительную, в выборе семантики слов, грамматическую); - точность семантическую (смысловую); - логичность; - чистота речи; - выразительность и др. Выберите верное определение понятия «Правильность речи».


title: Детализирующая - Question 1 Question в переводе с греческого «характер»

text:
Question 67 Question Глобальный продукт – имеет вхождение по всему миру под одной фирменной маркой: «Кока-кола», «Макдональс», Бакарди». Характерной особенностью при этом является стандартность и неизменность товара, носящего фирменное наименование. Иными словами биг-маг будет иметь один и тот же вкус и в Манчестере, И в Милане, и в Мельбурне. На основе анализа содержания текста определите вид информации, представленный во второй части текста.
Answer
Вводная
Аргументирующая
Резюмирующая
Детализирующая
Дублирующая
Question 68 Question В классической и новой риторике сформулирован так называемый риторический канон (образец, алгоритм), определяющий этапы работы над риторически грамотным текстом. Марк Тулий Цицерон так формулировал задачи создателя влиятельного текста так • найти, что сказать (изобретение, инвенция); • найденное расположить по порядку (композиция, диспозиция); • придать ему словесную форму (выражение, элоквенция); • утвердить все в памяти (запоминание, меморио); • произнести (акцио). Выберите верное определение этапа «инвенция».
Answer
Question 69 Question В классической и новой риторике сформулирован так называемый риторический канон (образец, алгоритм), определяющий этапы работы над риторически грамотным текстом. Марк Тулий Цицерон так формулировал задачи создателя влиятельного текста так • найти, что сказать (изобретение, инвенция); • найденное расположить по порядку (композиция, диспозиция); • придать ему словесную форму (выражение, элоквенция); • утвердить все в памяти (запоминание, меморио); • произнести (акцио). Выберите верное определение этапа «выражение, элоквенция».
Answer


Question 70 Question В классической и новой риторике сформулирован так называемый риторический канон (образец, алгоритм), определяющий этапы работы над риторически грамотным текстом. Марк Тулий Цицерон так формулировал задачи создателя влиятельного текста так • найти, что сказать (изобретение, инвенция); • найденное расположить по порядку (композиция, диспозиция); • придать ему словесную форму (выражение, элоквенция); • утвердить все в памяти (запоминание, меморио); • произнести (акцио). Выберите верное определение этапа «акцио».
Answer
Question 71 Question В классической и новой риторике сформулирован так называемый риторический канон (образец, алгоритм), определяющий этапы работы над риторически грамотным текстом. Марк Тулий Цицерон так формулировал задачи создателя влиятельного текста так • найти, что сказать (изобретение, инвенция); • найденное расположить по порядку (композиция, диспозиция); • придать ему словесную форму (выражение, элоквенция); • утвердить все в памяти (запоминание, меморио); • произнести (акцио). Выберите верное определение этапа «диспозиция».
Answer
Расположение отобранного материала
Словесное выражение отобранного и скомпонованного материала


title:
Question 72
Question - Question 1 Question в переводе с греческого «характер»

text:
Question 73 Question В классической и новой риторике по количеству участников общения выделяются: монолог (от греч. monos– один), диалог (от греч. dia–два) и полилог (от греч. poli–много). Выберите тип общения, обозначаемый термином «диалог»
Answer
Question 74 Question В классической и новой риторике базовыми являются три категории: этос (этика), пафос (патетика) и логос (вербальная логика). Выберите верное определение категории «этос».
Answer
Личностный мотив, направленный на позитивный результат
Question 75 Question В классической и новой риторике базовыми являются три категории: этос (этика), пафос (патетика) и логос (вербальная логика). Выберите верное определение категории «пафос».
Answer
Положение, которое ритор должен аргументировать
Ложное утверждение, имеющее якобы правильную форму
Направленность эмоций, воли и разума на достижение результата речи


title:
Question 76
Question - Question 1 Question в переводе с греческого «характер»

text:
Question 76 Question В классической и новой риторике базовыми являются три категории: этос (этика), пафос (патетика) и логос (вербальная логика). Выберите верное определение категории «логос».
Answer
Положение, которое ритор должен аргументировать
Ложное утверждение, имеющее якобы правильную форму
Направленность эмоций, воли и разума на достижение результата речи
Совокупность этических правил и условий ведения речи
Question 77 Question Один известный философ сказал: «Человек проклят быть свободным, дважды проклят искать свободу, но трижды проклят не найти её». Другой не менее известный писатель и философ утверждал: «Сизифа надо представлять себе счастливым... Сизиф – свободен». Сравните приведенные суждения и укажите, что мировоззренчески, философски общего может быть между их авторами.
Answer
Question 78 Question Один известный философ сказал: «Человек проклят быть свободным, дважды проклят искать свободу, но трижды проклят не найти её». Другой не менее известный писатель и философ утверждал: «Сизифа надо представлять себе счастливым... Сизиф – свободен». Каким может оказаться первое впечатление от «духа», «звучания» этих двух сравниваемых мнений?
Answer


Пессимизм первого и относительный оптимизм второго
Question 79 Question Язык служит средством кодирования информации об изученных свойствах предметов и явлений. Посредством языка информация об окружающем мире и самом человеке, полученная предшествующими поколениями, становится достоянием последующих поколений. Определите (коммуникативную задачу текста): о чём говорится в тексте
Answer
Question 80 Question В коммуникативной функции речи выделяют три разновидности: информационную, выразительную и волеизъявительную. Определите (коммуникативную задачу текста): о чём говорится в тексте
Answer
Question 81 Question Наблюдение, беседа и эксперимент формируют основный метод получения фактов в психологии. Каждый из этих общих методов имеет ряд модификаций, которые уточняют, но не изменяют их сущности. Определите (коммуникативную задачу текста): о чём говорится в тексте
Answer
Question 82 Question В приведённом тексте отмечается, что приход ислама в Степь, наряду с целым рядом изменений культурно-исторических условий жизни общества, также сопровождался созданием новой шкалы нравственных ценностей. Как называется функция, связанная с ценностными ориентирами?
Answer