title: Психология пәнінен

text:
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Психология пәнінен
Емтихан билеті №1
Психология кафедрасы Оқу түрі: күндізгі
Психологияның теориялық және қолданбалы міндеттері.
Психологияның басқа ғылымдармен байланысы.
Сана және бейсананың өзара байланысы.
Ойлаудың анықтамасы.
Емтихан билет сұрақтары кафедра мәжілісінде қаралып, талқыланды.
Хаттама «01» қыркүйек 2020 ж.
Кафедра меңгерушісі: Әліпбек А.З.
Құрастырған оқытушы: Сейдаева А.Н.
Ф 7.02-07 Емтихан билеті
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Психология пәнінен
Емтихан билеті №2
Психология кафедрасы Оқу түрі: күндізгі
1. Қазақстанда психология ғылымының даму жолы.
2. Қазіргі заман психологиясының міндеттері.
3. Психологияның дербес және тәжірибелік ғылымға айналуы.
4. Ойлаудың негізгі түрлері мен формалары.
Емтихан билет сұрақтары кафедра мәжілісінде қаралып, талқыланды.
Хаттама «01» қыркүйек 2020 ж.
Кафедра меңгерушісі: Әліпбек А.З.
Құрастырған оқытушы: Сейдаева А.Н.
Ф 7.02-07 Емтихан билеті
ОҢТҮСТІК Қ*69АЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Психология пәнінен
Емтихан билеті №3
Психология кафедрасы Оқу түрі: күндізгі
1. Психология пәнінің міндеттері және әдістері.
2. Психиканың филогенезде дамуының негізгі сатылары.
3. Психологияның негізгі салалары.
4. Қиялдың жалпы сипаттамасы.
Емтихан билет сұрақтары кафедра мәжілісінде қаралып, талқыланды.
Хаттама «01» қыркүйек 2020 ж.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Психология пәнінің әдіснамалық негіздері (студенттерге көмек ретінде) Оқу құралы Павлодар - бет 10

text:
Негізгі әдебиет тізімі
1. Бап-Баба С. Жалпы психология. Алматы: Заң әдебиеті, 2006. -268б.
2. Жарықбаев Қ., Озғанбаев Ө. Жантануға кіріспе: Оқу құралы.–Алматы,
2000.-188б.
3. Жарықбаев Қ. Жантану оқулығы. Алматы, 2008. -638б.
4. Намазбаева Ж.И. Психология: оқулық: Алматы, Prints, 2005. -296б.
5. Намазбаева Ж.И. Орысша-қазақша психологиялық сөздік. О.С.
Сәнгилбаева-Алматы, Prints, 2005. -250б.
6. Маклаков А.Г. Общая психология. –М., 2006
7. Обухова Л.Ф. Возрастная психология. –М., 1999.
8. Психологический словарь / Под ред. В.П.
Зинченко, Б.Г. Мещерякова. –
М., 2006.
9. Психология / Под ред. А.А. Крылова. –М., 2004.
10. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. –СПб, 2005.
11. Столяренко Л.Д. Основы психологии. –Ростов/Дону, 2003.
12. Столяренко Л.Д. Психология. –М., 2004.
13. Столяренко Л.Д., Самыгин С.И., Багадирова С.К. Психология. –Ростов
н/ Д.:
Феникс, 2005.
14. Шапарь В.Б. Новейший психологический словарь. –Ростов н/
Д.:Феникс, 2005.-808с.
155
МАЗМҰНЫ
Кіріспе ……………………………………………………………………………4
Психология пәні бойынша педагогикалық,
гуманитарлық,
жаратылыстану
бағыттарына арналған аралық
мемлекеттік бақылау
бағдарламасы..........................................................................................................5
1 тарау-Психологияның негізгі түсініктері
..............................................................................................................7
2 тарау-Психология ғылымының дамуына үлес қосқан ғалымдар
..............................................................................................................18
3 тарау-Білімнің өздігімен тексеруге арналған сұрақтар
................................................................................................................23
4 тарау- Психология пәнінен өздігімен білімдерін тексеруге арналған тесттер
жинағы
1нұсқа ..................................................................................................................26
2нұсқа ..................................................................................................................30
3нұсқа ..................................................................................................................34
4нұсқа ..................................................................................................................38
5нұсқа ..................................................................................................................42
6нұсқа ..................................................................................................................46
7нұсқа ..................................................................................................................50
8нұсқа ..................................................................................................................54
9нұсқа ..................................................................................................................58
10нұсқа ................................................................................................................62
11нұсқа ................................................................................................................66
12нұсқа ................................................................................................................70
13нұсқа ................................................................................................................74
14нұсқа ................................................................................................................78
15нұсқа ................................................................................................................82
16нұсқа ................................................................................................................86
17нұсқа ................................................................................................................90
18нұсқа ................................................................................................................94
19нұсқа ................................................................................................................98
20нұсқа ..............................................................................................................102
21нұсқа ..............................................................................................................106
22нұсқа ..............................................................................................................110
23нұсқа ..............................................................................................................114
24нұсқа ..............................................................................................................118
25нұсқа ..............................................................................................................122
26нұсқа ..............................................................................................................126
27нұсқа ..............................................................................................................130
28нұсқа ..............................................................................................................134
29нұсқа ..............................................................................................................138
30нұсқа ..............................................................................................................142
Әр нұсқаға арналған дұрыс жауаптар кестесі ...............................................146
Негізгі әдебиет тізімі........................................................................................154
156


title: аккомодация - Психология пәнінің әдіснамалық негіздері (студенттерге көмек ретінде) Оқу құралы Павлодар

text:
аккомодация деп атайды. Уақытты қабылдау да сыртқы дүниедегі заттар мен
құбылыстарда болатын өзгерістердің санаға әсер етіп алдыратын бейнесі.
Уақыт –дүниедегі заттардың өзгеріп бір қалыптан екінші қалыпқа көшіп
ескі заттардың жоғалып, олардың орнына жаңа заттардың пайда болып
отыруының көрсеткіші. Уақытты қабылдау бірнеше компоненттерден тұрады.
Уақыттың ритмі – құбылыстардың белгілі ырғақпен өтіп жататын бір
ізділігі.
Уақыт темпі – құбылыстардың бір ізділігінің не баяулығының
көрсеткіші.
Тақырып 7. Зейін
Зейін-адам санасының белгілі бір затқа бағыттала тұрақталуын
көрсететін құбылыс немесе айналадағы объектілердің ішінен керектісін бөліп
алып, соған психикалық әрекетімізді тұрақтата алу.
Доминанта теориясы-сыртқы дүниенің көптеген тітіркендіргіштерінің
ішінде біреуі миға көбірек әсер етеді де, мидың бір алабын қаттырақ, күштірек
қоздырады.
Ырықсыз зейін-пассивті зейін немесе эмоциялық зейін. Ырықсыз зейін
деп сананың белгілі бір объектіге бағытталып, соған шоғырлануын айтамыз.
Сан қилы тітіркендіргіштер ішінен күші басым тітіркендіргіш зейінді өзіне
еріксіз аударады.
Ырықты зейін-белгілі бір мақсат қойып, объектіге ерекше зер салып
отыру көзделеді, ол жұмыстың басынан аяғына дейін ерік-жігірді сарқа
жұмсауды талап етеді.
11
Үйреншікті зейін-адамға табиғи сіңісіп кеткен, арнайы күш жұмсамай-ақ
орындалатын зейін.
Зейіннің тұрақтылығы және жинақтылығы-адамның зейіні бір
объектіге немесе бір жұмысқа ұзағырақ тұрақтата алуы.
Зейіннің аударылуы- бір объектіден екінші объектіге назарымызды
көшіруді айтады. Физиологиялық тұрғыдан мидағы оптималдық қозудың
ауысуы.
Зейіннің бөлінушілігі-адам санасының бір мезгілде бірнеше әрекетті
атқара білу мүмкіншілігі. Адам зейінің екі-үш нәрсеге бөле алады.
Зейіннің көлемі-бір уақыттың ішінде оның қамтитын объектілерінің
санын айтады.
Тахистоскоп-зейін көлемін анықтауға арналған құрал.
Алаң болушылық-белгілі бір объектіге саналы түрде зейінді
ұйымдастыра алмаушылықты айтады.
Тақырып 8. Ес
Ес-cыртқы дүние заттар мен құбылыстарының адам миында сақталып,
қайтадан жаңғартылып, танылып, ұмытылуын бейнелейтін процесс.
Қозғалыс (немесе моторлық) ес- ойын, еңбек әркетіне байланысты туып
отыратын қимыл-қозғалыстарды еске қалдыру мен қайта жаңғыртып отыруды
айтады. Естің осы түрі қозғалыс дағдыларын (мәселен, коньки тебу, жазу, оқу,
самолет жүргізу, турникте ойнау т.б.) қалыптастырудың негізі болып табылады.
Бейнелі ес-заттар мен құбылыстардың қасиеттерінің нақтылы бейнесін
ойда қалдыруда, қайта жаңғыртуда көрініп отыратын ес деп атайды.
Суретшілер мен архитекторлардың, музыканттар мен актерлердің есі көбінесе
нақты, көрнекті болып келеді. Мұндай адам оқып шыққан кітабының мазмұнын
есіне түсіргенде ондағы ұсақ бөлшектеріне дейін көз алдына жақсы келтіре
алады.
Сөз-логикалық ес- адам ойының түрлі формаларын (ұғым, пікір, ой
қорытындылары) еске қалдыра алу қабілеті. Сөз жүйесін есте сақтау – ойлау
жұмысына байланысты. Естің осы түрі көбінесе философтар естің оқу
процесінде маңызы аса зор. Өткен тақырыптарды есте қалдыру, оны қайта
жаңғырту есі онша дамымаған адамға қиынға соғады.
Эмоциялық ес- сезімдерді еске қалдырып отыру есі дейді. Мәселен, жас
кезімізге тұрған бір жерге келсек, сол кезде бізге ерекше әсер қалдырған
нәрселердің бәрі есімізге оп-оңай түседі. Өткендегі оқиға бір қуанышқа
байланысты болса, ол өмір бойы естен кетпейді.
Есте қалдыру-еріксіз есте қалдыруда адам алдында арнаулы мақсат
қоймайды, есте қалдырудың арнаулы тәсілдерін пайдаланбайды.
Қайта жаңғырту және тану-қайта жаңғырту еріксіз және арнайы қайта
жаңғырту деп 2 бөлінеді. Еріксіз қайта жаңғыртуда адам алдына мақсат
қоймайды. Мұны іс-әрекеттің барысы туғызып отырады. Мәселен, музыкант
мелодияларды қалай болса солай жаңғырта береді. Еріксіз қайта жаңғырту
кездейсоқ туып отырғанмен, ол белгілі жүйеде жүріп жатады. Арнайы қайта
жаңғырту мақсат қоюмен, ерік күшін жұмасумен арнаулы әдіс, тәсілдер
12
қолданумен жүзеге асады. Арнайы қайта жаңғырту - әдейілеп еске түсіру,
ойлаумен тығыз байланысты өте белсенді процесс.
Ұмыту процесі – есте қалдыру процесіне қарама-қарсы процесс. Өмірге
қажет емес нәрселерді ұмытып отыру – адамның рухани дамуына көп көмегін
тигізеді.
Реминисценция- материалды оқыған бойда оны бірден қайта жаңғырту
кейде қиынға түсіп, мазмұны толық берілмей қалатын кездер болады. Бірақ,
бұлар екі үш күннен кейін тым тәуір қайта жаңғыртылуы мүмкін.
Ретроактивтік тежелу- өткен материалға ұқсас екінші бір материал
оқылса, бұл қайта жаңғыртудың сапасының төмендеуіне әсер етеді.
Проактивтік (ілгері әсер етуші) тежелу-бұрын есте сақталған
материалдың екіншісіне бөгет жасауы.
Тақырып 9. Қиял
Қиял-сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының субъективтік
образдарын қайтадан жаңартып, өндеп, бейнелеуде көрінетін, тек адамға ғана
тән психикалық процесс.
Түс көру-ұйқы кезінде ми клеткаларының бәрі тежелмейді, кейбір
бөлімдері қозу жағдайында болып жұмыс істей береді. Мидың мұндай
бөліктерін «күзетші пункт» деп атайды. Осы «күзетші пункттерде» біздің
бұрын қабылдаған, көрген, естіген, қолға ұстап, дәмін татқан заттарымыздың
бейнелері мида қайтадан «тіріледі».
Қайта жасау қиялы-адам шындыққа сай, дәл, дұрыс образдар беріп
отырады. Бұл үшін түрлі сипаттау, схема сызықтарын дұрыс түсіне білуімен
қатар, адамда өмірден алынған көрнекті образдардың жеткілікті қоры болуы
қажет. Көркем суреттеулер адамда қиялдың бірнеше түрлерінің (көру, есту, иіс,
т.б.) қатарынан жұмыс істеуін қажет етеді.
Шығармашылық қиял-өзіндік жаңа образдар жасау арқылы әрекетте,
жаңа продуктылар беруде көрінетін қиялды айтады. Жазушының, суретшінің,
ғалымның, композитордың т.б. қиялы шығармашылық қиялға жатады.
Арман-өз қалауымызша жаңа образдар жасау. Мұның шығармашылық
қиялдан ерекшелігі мынада: арман өзіміздің тілеген келешекке бағытталған
қиял процесі.
Гипербола-нәрсенің жеке сипаттары, белгілері үлкейтіліп көрсетіліуін
айтады. Сөйткенде бейне ашық, мәнерлі болып шығады.
Агглютинация-бұл әдіс арқылы мифологиялық бейнелер мен түрлі
механизмдердің, машиналардың конструкциялары құрастырылады.
Типизация-тұтас бірқатар объектілердің барлығына бірдей, ортақ
белгілері бар бейне жасап, жанастыру.
Тақырып 10. Ойлау
Ойлау-сыртқы дүние заттар мен құбылыстарының байланыс
қатынастарының миымызда жалпылай және жанама түрде сөз арқылы
бейнеленуі.
Анализ-ой арқылы түрлі заттар мен құбылыстардың мәнді жақтарын
жеке бөліктерге бөлу.
13
Синтез-ой арқылы заттың, құбылыстың барлық элементтері біріктіріледі.
Анализ бен синтез – бір-бірімен тығыз байланысты, бірінсіз бірі болмайтын
құбылыс. Мәселен, мылтықты жеке бөліктерге ажыратсақ, бұл анализ (талдау)
болады да, кейіннен осы бөліктерді белгілі тәртіппен құрастырсақ синтез
(топтастыру) болады.
Салыстыру-заттардың ұқсастық, айырмашылық қасиеттері
айқындалады. Бұл операция салыстыратын заттардың бір түрлі белгілерін
көрсетумен қабат, басқа белгілеріндегі айырмашылықтарын да айырып
көрсетеді. Мәселен, заттарды оның түсіне, түріне, құрылысына, атқаратын
қызметіне қарай салыстыруға болады.
Абстракция-шындықтағы заттар мен құбылыстарды жалпылау арқылы
оның елеулі қасиеттерін басқа қасиеттерінен ойша бөліп алу. Мәселен, квадрат,
трапеция, параллелограмм деген сөздерді «төрт бұрыш» деген сөзбен
белгілесек, соңғысы абстракция болады. Сондай-ақ бор, қар, қант сөзді алсақ,
ортақ қасиеті «ақшыл» сөз абстракция болады.
Нақтылау – абстракциялық ұғымды соған сәйкес келетін жеке
ұғымдармен түсіндіру, яғни жеке заттар мен нәрселер туралы ой.
Жалпылау-бір текті заттардың, құбылыстардың ортақ қасиеттерін оймен
біріктіру. Жалпылау арқылы шындықтағы заттар мен құбылыстарды белгілі
принцип бойынша орналастыруда жүйелеу (систематизация) дейді. Жүйелеудің
жоғарғы түрі – класқа, кластан – отрядқа, отрядтан – отбасыға, отбасыдан –
текке, тектен- түрге т.б. жүйеленеді.
Ұғым-заттар мен құбылыстар туралы ой. Ұғымда заттардың жалпы және
негізгі қасиеттері бейнеленеді. Ұғымдар дара және жалпы болып бөлінеді.
Мәселен, жиналыс (студенттер жиналысы), кітапхана (балалар кітапханасы).
Шындықтағы заттардың қарапайым байланысы пікірлерден көрінеді.
Пікір-бұл бір зат туралы мақұлдау не оны бекерге шығаруда көрінетін
ойлаудың формасы. Мәселен, «Астана – Қазақстан Республикасының
астанасы» десек, бұл шындыққа сай ақиқат пікір болады да, ал «атом – заттың
бөлінбейтін және өзгермейтін бөлігі» десек, бұл жалған пікір болып табылады.
Ой қорытындылары-бірнеше пікірлерден жаңа бір пікір шығару тәсілі.
Қорытынды шығару үшін оны белгілі тәртіпке бір-бірімен байланыстыруымыз
қажет. Қатар тұрған кездейсоқ пікірлерден қорытынды шықпайды.
Дедукция-жалпыдан жекеге қарай жүретін ой қорытындысы. Мәселен,
бір тірі организмдер оттегі жоқ жерде тіршілік ете алмайды, ал балық тірі
организнің бірі десек, олай болса, балық оттегі жоқ жерде тіршілік ете алмайды
деген қорытындыға келеміз.
Индукция-жекеден жалпыға қарай жасалатын ой қорытындысы.
Аналогия- ұқсастық бойынша ой қорытындыларын жасау. Мәселен,
Ньютон бүкіл әлемдік тартылыс заңын тапқанда, ой қорытындысының осы
түріне сүйенген. Ол жер үстіндегі денелердің қозғалуы, әсеріне құлауы мен
аспан денелерінің қозғалуы арасындағы ұқсастықты түсіндіруде аналогияны
келтіреді.
14
Тақырып 11. Темперамент
Темперамент-жүйке жүйесінің тума қасиеттерінен туындайтын адамның
жеке өзгешіліктерінің бірі. Ол адамдардың эмоциялық қозғыштығынан, қимыл-
қозғалысынан, жалпы белсенділігінен жақсы байқалады.
Сангвиник-қуатты, тұрлаулы, ширақ тип, ойнақы, еті тірі бірақ кез-
келген істі бастап кейін тастап жүре береді. Ол жұмысқа қабілетті, беріліп
істейді, басқа адамдармен тез тіл таба біледі, ұжым арасында өзін көңілді
ұстайды, ақкөңіл, қызу істің адамы.
Флегматик-көбінесе салмақты, сабырлы келеді. Олар кез-келген нәрсеге
сезім білдіре бермейді, асықпай, баппен жүріп-тұрады, сезімдері сыртқа
шықпайды.
Меланхолик-бұл адамдарға әсер етпейтін нәрсе жоқ, бірақ әсер еткен
нәрсенің бәріне өз сезіімін білдіре бермейді, не болса ішінде жүреді. Өзге
адамдармен онша көп жұғыспады, бірақ тиісті жерінде айтайын дегенін айта
алады.
Холерик-жүйке процестері күшті, бірі екіншісіне тең келмейтін адамдар,
көбінесе, ұйытқымалы, қимыл-қозғалысқа шапшаң келеді. Олар-ұстамсыз,
күйіп-пісуге ылғи да дайын тұратын күйгелек адамдар.
Тақырып 12. Мінез
Мінез – адамның негізгі өмірлік бет алысын және оның өзіндік әрекетінің
айырмашылығын сипаттайтын сапалы өзгешелік.
Мінез акцентуациясы-мінездің кейбір бітістерінің басқаларға қарағанда
шектен тыс дамып келуі. Бұл түсінікті психологияға К. Леонгард еңгізген.
Гипертимді мінез акцентуациясы-бұл мінез акцентуациясындығы
адамдардың көңіл-күйлері әрқашан жоғары, психикалық белсенділік, бастаған
істі аяғына дейін жеткізбеу қасиеттері сай.
Демонстративті мінез акцентуациясы-бұл мінез акцентуациясындағы
адамдар өздеріне басқалардың көңілін көп аударуын қажет етеді. Осы мақсатқа
жету ішін түрлі әдістер қолданады. Мысалы: өтірік айту, көп армандау, өзін
шектен тыс мақтау және жоғары бағалау.
Дистимді мінез акцентуациясы-бұл мінез акцентуациясындағы адамдар
көбінесе көңілсіз болып келеді, депрессияға көп ұшырайды. Ішкі дүниесіне көп
үңіле қарайтын тұлғалар.
Конформды мінез акцентуациясы- бұл мінез акцентуациясындағы
адамдар өзгелердің көзқарастарына тәуелді болып келеді. Олардың айтқанынан
шыға алмайды. Белсенділіктері жоқ және өздеріне сын көзбен қарай алмайтын
тұлғалар.
Циклоидті мінез акцентуациясы-бұл мінез акцентуациясындағы
адамдардың көңіл-күйлері әрқашан қуаныштан мұнаюға дейін толқып отырады.
Шизоидті мінез акцентуациясы- бұл мінез акцентуациясындағы
адамдар өздірінің эмоционалдық салқындығымен және эмпатияның
жоқтылығымен мінезделеді. Тақырып 13. Қабілет
Қабілет-белгілі бір істі үздік орындауға мүмкіндік беретін адамның әр
түрлі жеке қасиеттерінің қиысып келуін, яғни адам қасиеттерінің синтезі.
15
Нышан-қабілетті дамытудың табиғи және әлеуметтік алғы шарттары.
Нышан көп мәнді қасиет, яғни сол нышанға негізделіп, адам өмірінің жан-
жақтылығына қарай түрлі қабілет қалыптасады.
Дарындылық-қабілеттің бастапқы деңгейі. Әр түрлі іс-әрекеттер
аймағына қажет білім, ептілік дағдылар бірлігін жеңіл әрі нәтижелі игеруді
қамтамасыз етуші жалпы қабілеттер ерекшелігі.
Талант-бір әрекетті шығармашылықпен орындау мүмкіншілігің
қамтамасыз ететін қабілеттердің ерекше қиысып келуі. Оның дамуы еңбек ете
білумен, еңбек сүйгіштікпен тығыз байланысты.
Шабыт-шығармашыл тұлғаның жоғары белсенділігінен, оның іс-
әрекетінің жемістілігінен, ептілігінен, жаңалық ойлап табу қызметіне толық
берілуінен көрінеді.
16
2-ТАРАУ
Кесте 1-ПСИХОЛОГИЯ ҒЫЛЫМЫНЫҢ ДАМУЫНА ҮЛЕС ҚОСҚАН
ҒАЛЫМДАР
Ғалымның
аты, жөні
Психология ғылымының дамуына қосқан үлесі
1
2
Абай Құнанбаев
(1845-1904)
психологияның негізгі мәселесі-жан мен тәннің
арақатынасы, адамның психологиялық даму жолындағы
тәрбие мен білімнің атқаратын қызметі, сондай-ақ бала
психологиясы мен әлеуметтік, ұлттық психологиясының
жекелеген мәселелері көрініс тапқан. Ақын туған
халқының әлеуметтік жағдайымен, оның әр түрлі
топтарының мінез-құлықтарына да ерекше зейін қойған.
Оның шығармаларынан мінез-құлықтары сан алуан
адамдардың психологиялық бейнесі тамаша көрініс
тапқан. Поэзия мен өнердің міндеті-адам өмірін
олардың көңіл-күйі мен іс-әрекеттерін шыншылдықпен
көрсете білу.
Ахмет
Байтұрсынов
(1873-1937)
«Әдебиет танытқыштың» деген еңбегінің бір өзінде
психологияға қатысты толып жатқан ой-пікірлер мен
салмақты түйіндер көп. Мұндағы «Көркем өнер», «Жан
жақтау», «Жан қоштау», «Көректеу», «Ес ұғымы»,
«Зейіндеме» т.б. атаулар мен ұғым түсініктерде, сондай-
ақ оның жұмбақ, жаңылтпаш, айтыс, толғау, терме,
тақпақ, жоқтау, жарапазан, бата, мақал т.б. әдебиеттану
ғылымына қатысты пікірлерінде халықтық
психологияның теориялық қисындарды үшін іздесе
таптырмайтын әдістемелік қазық боларлықтай түйіндер
мол.
Әбу Насыр әл-
Фараби
(870-950)
«Жан туралы» жеті еңбек жазған. Пантеизм д.а. ілім
жүйесін ұсынған. Тану процесінің екі кезеңі: сезімдік
және ойлау. Бала психикасының дамуына байланысты
пікірлер айтқан. «Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы
туралы трактатта» әлеуметтік психологияны дамытқан.
«Үлкен музыка» кітабының авторы. Бұл- эстетика,
психология проблемаларын қамтитын шығарма.
Әлихан Бөкейханов
(1866-1937)
ғалым әр халықтың өзіндік әдет-ғұрпы, дәстүрі, ұлттық
мінез-бітістері, әлеуметтік сезімдері мен көңіл-күйлері,
алуан ойлары мен талап-тілектері, яғни рухани өмірдің
сан қилы жақтары мен қайшылықтары болатындығын
үнемі ескеріп отырған. Ғалымның ұлттық психология
мәселелерінен кейін сөз еткен психологиялық
түйіндерінің негізгі желісі- жалпы психологияның
теориялық қисындарының төнірегінен табылады.
17
Жүсіпбек
Аймаутов
(1889-1931)
психология ғылымына байланысты жазған еңбектері
«Психология», «Жан жүйесі және өнер таңдау»,
«Комлексті оқыту жолдары». Ұлттық психологиялық
терминдердің алғаш жүйеге түсуі де Аймаутов есімімен
байланысты.
Мағжан Жұмабаев
(1893-1938)
«Ақыл көріністері» тақырыбын әсерлену, оның пайда
болу шарттары, күші һәм тоны деп жеке- жеке талдай
келіп, кейбір психологиялық терминдердің мәнін ашып
көрсетеді. Заттарды ұғу үшін жұмсалатын жан көрінісі
ойлау деп аталады. Автор қиялды еріксіз және ерікті деп
екіге бөлді. Сұлулық (эстетика) сезімдері жайлы
ғылыми ұғымдарды да әр қырынан ашып, өнер адамына
тән өрнекті сезімдерді тәптешеп түсіндірді.
«Педагогика» д.а. аталмыш кітабы түгелдей психология
мәселелерін сөз етеді.
Нәзипа Құлжанова
(1887-1934)
«мектептен бұрынғы тәрбие», «Ана мен бала тәрбиесі»
деген еңбектерінде автор мектепке дейінгі балалар
мекемелерінің тарихын, олардың отандық және
шетелдік үлгілерін сөз етумен бірге қоғамдық ортадан
тәрбие алатын баланың жас ерекшелігіне қарай, оның
қоршаған ортасының ықпал- әсерінен туындайтын
психологиялық өзгерістерді кеңінен баяндаған. Қазақ
баласының психологялық ерекшеліктерін жазбай
танитын ол ересектер мен бөбекетер арасындағы қарым-
қатынас мәселесіне айырықша мән берген.
Сұлтанмахмұт
Торайғыров
(1893-1920)
қазақ тарихында бірінші болып жан мен тәңнің яғни
психика мен мидың ара қатынасы туралы мәселе
көтеріп, бұл екеуінің өзара байланысын ғылыми
тұрғыдан дұрыс түсіндірді. Адам өлгеннен кейін онда
«қимыл жоқ, сезім жоқ... жек көру жоқ, махаббат жоқ...
өмір жоқ, яғни бір сөзбен айтқанда, тәңнен бөлінген
жанда ешуақытта өмір болмайды», -деп, осы мәселені
материлистік жағынан түсіндірген.
Халел
Досмұхамедов
(1883-1939)
ғұлама ғалымның психологиялық тұрғыдан ерекше
назар аудартар бір түйіні-ұлттық психологияның
қалыптасуына қоғамдық ортаның, әсіресе ондағы
әлеуметтік тәрбиенің ықпалы жайлы мәселе.
Шәкәрім
Құдайбердіұлы
(1858-1931)
жан мен тән, адам психологиясы туралы айтылған ой
пікірлер. Орысша-қазақша терминологиялық сөздік
жасаған. Жанның мәңгі- бақи өлмейтіндігіне сенген.
Психологиялық пікірлерінің негізгі жүйесі, оның 1919
ж. «Психология» дейтін кітапқа жазған сын-пікірінен
жақсы байқалады.
18
Шоқан Уәлиханов
(1835-1865)
халқымыздың ұлттық санасы, оның ішінде өзіндік
психологиялық ерекшеліктері туралы мәселені қозғаған.
Адамның қиялы мен діни сенімдері оның табиғатқа
тікелей қатынастарының бейнесі ретінде пайда
болғанын айтады. «Құлжа сапарының күнделігі»,
«Қашқария сапарының күнделігі» психологиялық
жағынан құнды дүниелер.
Ыбырай
Алтынсарин
(1841-1889)
әлеуметтік және педагогикалық психология
мәселелеріне орайлас айтылған көптеген қызықты
деректер жазған. Бала және оны тәрбиелеу жолдары,
оқыту процесінің психологиялық, педагогикалық
негіздері, мұғалім-ұстаз проблемалары, әлеуметтік
психология мәселелері
Адлер Альфред
(1870-1937)
психологияға «комлекс неполноценности» ұғымын
еңгізген, тұлға теориясының психодинамикалық
бағытының нұсқасы
Ананьев Б.Г.
(1907-1972)
«өмірлік жол» ұғымын еңгізген, бірыңғай адамтану
концепциясын шығару идеясы
Анохин П.К.
(1898-1974)
функционалды жүйелер теориясы
Аристотель
(384-322.б.э.д.)
«Жан» туралы трактат, жан мен тән бөлінбейтін
теориясы
Бандура Альберт
тұлғаның мінез-құлық теориясындағы әлеуметтік-
когнитивті үйрету
Берн А.
(1902-1970)
«Трансакт анализі» ұғымын шығарған
Бехтерев В.М.
(1857-1927)
1885ж. Ресейде алғашқы эксперименталды
психологиялық лаборатория ашқан, мінез-құлықтың
жаратылыстану-ғылыми теориясын құрастырған
Бине А.
(1857-1911)
тест арқылы интеллектуалды дамудың сапалық
анықтауы
Блонский П.П.
(1884-1941)
психологияны тірі ағзалардың мінез-құлқын зерттейтін
ғылым ретінде қарастырған
Божович Л.И.
(1908-1981)
бала және педагогикалық психология проблемаларын
зерттеген, «Тұлға және оның бала кезінде қалыптасуы»
атты еңбектің авторы
Валлон А.
(1879-1962)
тұлға дамуындағы онтогенетикалық деңгейлер
схемасын еңгізген
Вольф Христиан
(1679-1754)
ғылымға «психология» терминін еңгізген, эмпирикалық
психология ұғымын анықтаған
Вундт Вильгельм
(1832-1920)
1879ж. алғашқы эксперименталды психология
лабораториясын ашқан
19
Выготский Л.С.
(1896-1934)
жоғары психикалық функциясының қалыптасу
механизмдерін ашқан, психика дамуының мәдени-
тарихи концепциясы, «дамудын жақын зонасы» ұғымын
еңгізген, сана және іс-әрекет бірлік ережесін алға
шығарған
Гален
темпераментке психологиялық анықтама
Геккель Э.
биогенетикалық заңды негіздеген
Декарт Г.
мінез-құлықтың
антропсихизм,
детерменизм
концепциясының негізін қалаушы
Запорожец А.В.
қабылдау зерттеуінде іс-әрекет принципі
Зейгарник Б.В.
Зейгарник эффекті: аяқталмаған іс-әрекет жақсы есте
сақталып қалады деген тұжырым
Зинченко П.И.
ес зерттеуінде іс-әрекет принципі
Кедров Б.М.
ғылым классификациясында психология орталық орын
алатын тұжырым
Корнилов К.Н.
реактология ұғымын, тұлға зерттеуде принциптерді
құрастырған, ерік және мінез психологиясының
проблемалары
Кречмер Эрнст
темпераменттің конституциялық теориясы
Ланге Н.Н.
эксперименталды
психологияның
негізін
қалаушылардың бірі, танымдық процестердің
физиологиялық негіздері
Лейбниц Г.
«апперцепция» терминін еңгізген
Лурия А.Р
нейропсихология, естің психологиялық проблемаларын
зерттеген
Маслоу Абрахам
қажеттердің иерархиялық пирамидасы, тұлға
дамуындағы гуманистік бағыт
Морено Я.
(1892-1974)
психодрама авторы
Нечаев А.П.
(1875-1943)
ес процесін және оның даралық ерекшеліктерін
зерттеген, ресейлік педалогиясының негізін қалаушы
Олпорт Гордон
тұлға теориясындағы диспозициялық бағыт
Павлов И.П.
адамның жоғарғы жүйке жүйе ілімінің негізін қалаушы,
темпераменттердің физиологиялық негіздері
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Психология пәнінің әдіснамалық негіздері (студенттерге көмек ретінде) Оқу құралы Павлодар - бет 3

text:
20
Роджерс Карл
тұлға теориясының феноменалды бағыты, тұлға
құрылымдағы фундаменталды компонент, Мен-
концепциясы
Сеченов И.М.
отандық ғылыми психологиясының негізін қалаушы,
сана және өзіндік сана біркелкі дамитынын, мінез-
құлықтың жаратылыс-ғылыми теориясын құрастырған
Скиннер Б.
тұлға теориясындағы бихевиоризм бағыты
Спирмен Ч.
интеллектінің алғашқы моделі
Уотсон Джон
бихевиоризм бағытының негізін қалаушы
Фехнер Г.
абсолюттік және айырма сезгіштіктің әдісін
құрастырған
Франкл В.
логотерапия негізін қалаушы
Фрейд Зигмунд
психоанализ, санадан тыс, либидо, тұлғаның
психодинамикалық
теориясы.
Тұлғаның
психожыныстық дамуы бірнеше кезеңдерден өтеді:
оральды (0-1ж.), анальды ( 1-3ж.), Эдипов (3-5ж.),
латентті (5-12 ж.), пубертатты (12-18 ж.)
Фромм Эрих
нейрофрейдизм бағытының мүшесі
Хайдер Ф.
каузалды атрибуция зерттеудің негізін қалаушысы
Холл Ст.
(1846-1924)
шетел педалогияның негізін қалаушы
Челпанов Г.И.
ресейдегі алғашқы психология институтының негізін
қалаушы
Шелдон Уильям
темперамент конституциясының теориясы
Эббингауз Г.
ес процесін зерттеген, жаттау және ұмыту, көру
қабылдауының феноменологиясы
Эриксон Э.
Эго психология бағытының мүшесі, эго әлеуметтік
дамудың 8 деңгейін ашқан
Юнг Карл Густав
адам дамуы ересек кезеңде де жалғасады деген түсінікті
алғаш зерттеген, тұлға дамуының психодинамикалық
бағытының нұсқасы
Ядов В.А.
тұлға диспозициясының концепциясы
3-ТАРАУ
21
БІЛІМДЕРІН ӨЗДІГІМЕН ТЕКСЕРУГЕ АРНАЛҒАН СҰРАҚТАР
Тақырып 1 Психологияға кіріспе
1. Психологиялық зерттеулердің принциптері.
2. Психиканы ғылыми тұрғыдан түсіндіру.
3. Психикалық құбылыстардың құрылымы.
4. Психология ғылымының міндеттері, салалары, басқа ғылымдармен
байланысы.
Тақырып 2. Психологияның жаратылыстану ғылыми негіздері
1. Психиканың анатомиялық негізі туралы түсінік.
2. Жоғарғы жүйке жүйесі мен психикалық әрекеттің негізгі принциптері.
3. Шартты және шартсыз рефлекстер.
4. Рефлекторлық доға, оның ағзаның өзіндік реттеуінде және жеке адамның
өзіндік санасын дамытудағы маңызы.
5. Негізгі жүйке процестері. Тежелу және қозу процестері.
6. Бірінші және екінші сигнал жүйелері, олардың өзара әрекеті.
Тақырып 3. Қарым-қатынас және іс-әрекет психологиясы
1. Қарым -қатынастың қандай түрлері бар?
2. Іс-әрекет туралы жалпы ұғым.
3. Іс-әрекеттердің мақсаттары мен міндеттері қандай?
4. Іс-әрекеттің негізгі түрлері және оларды дамыту.
Тақырып 4. Топтың психологиясы
1. Топтар мен ұжым туралы жалпы ұғым.
2. Топтардағы адамдардың өзара қарым-қатынасы.
3. Ұжымның жеке адамға, жеке адамның ұжымға әсері қандай?
4. Тәрбие процесінде ұжымды қалыптастыру, оның принципін нығайту.
Тақырып 5. Тұлға психологиясы
1. Тұлғаның қоғамдық мәні.
2. «Адам», «Тұлға», «Даралық» ұғымдарының ара қатынасы.
3. Тұлғаның бағыттылығы.
4. Қажеттіліктер және оның түрлері.
5. Дүниетаным және адамның мұраты.
Тақырып 6. Түйсіктер және қабылдау
1. Түйсіктердің физиологиялық негізі неде?
2. Анализатор дегеніміз не? Ол қандай бөліктерден тұрады?
3.Сезгіштік пен табандылық заңдылығының мәні неде?
4. Қабылдаудың қандай ерекшеліктері бар?
5. Иллюзия деп нені айтады? Оның қандай түрлері бар?
6. Апперцепция деген не? Оның қандай түрлері бар?
Тақырып 7. Зейін
1. Зейіннің физиологиялық негізі неде?
2. Ырықты және үйреншікті зейін немен сипатталады?
3. Зейіннің негізгі қасиеттерін қалай сипаттауға болады?
4. Зейінді тәрбиелеудің қандай жолдары бар?
5. Іс-әрекетке зейіннің қатысы қандай?
6. Ырықсыз зейін дегеніміз қандай зейін?
22
Тақырып 8. Ес
1. Ес дегеніміз не? Адам өмірінде оның маңызы қандай?
2. Елестер деп нені айтамыз?
3. Ассоциация деп нені айтамыз?
4. Естің процестері қандай?
5. Ес типтері қандай?
6. Мағыналы есте қалдыру мен мағынасыз есте қалдырудың арасындағы
айырмашылығы неде?
Тақырып 9. Қиял
1. Қиял дегеніміз не?
2. Қиял мен ес, елестердің қандай айырмашылығы қандай?
3. Қиялдың анотомиялық-физиологиялық айырмашылығы неде?
4. Қайта жасау мен шығармашылық қиялдың айырмашылығы неде?
5. Арман дегеніміз не?
6. Қиялдың қандай жасалу жолдары бар?
Тақырып 10. Ойлау
1. Ойлау дегеніміз не?
2. Ойлаудың анатомиялық-физиологиялық негіздері не?
3. Ұғым дегеіміз не?
4. Пікір деп нені айтамыз?
5. Ой қорытындысы дегеніміз не?
6. Қандай ой операциялары бар?
Тақырып 11. Темперамент
1. Темперамент дегеніміз не?
2. Павловтың жүйке жүйесінің типтері туралы ілімі темпераменттердің
табиғатын қалай түсіндіреді?
3. Темпераменттердің психологиялық сипаттамасы қандай?
4. Темперамент адам психологиясынан қандай орын алады?
5. Темпераментті қалай өзгертеді және оларды қалай тәрбиелеуге болады?
Тақырып 12. Мінез
1. Мінез дегеніміз не? Мінездің негізгі сапалары қандай?
2. Типтік мінез бітістері дегенді қалай түсінуге болады?
3. Мінез бітістері қандай топтарға бөлінеді?
4. Қандай мінез бітістері ұнамды, қандай ұнамзыз бола алады?
5. Мінез тәрбиелеудің жолдары қандай?
Тақырып 13. Қабілет
1. Қабілет дегеніміз не?
2. Қабілет қандай түрлерге бөлінеді?
3. Қабілеттің дамуына тарихи-әлеуметтік жағдайлар қандай роль атқарады?
4. Нышан дегеніміз не? Оның қабілетке қандай қатысы бар?
5. «Дарындылық», «Талант», «Данышпандық» ұғымдарының бір-бірінен
айырмашылығы неде?
6. Бейімділік пен қабілеттің арасында қандай айырма бар?
Тақырып 14. Адамның эмоцианалды-еріктік аймағы
1. Еріктің физиологиялық негізін қалай түсінуге болады?
23
2. Мақсат қою, тілек қалау, мотивтер күресі, тоқтамға келу ұғымдарын жеке-
жеке қалай түсіндіруге болады?
3. Эмоция мен сезімнің жалпы сипаттамасы қандай?
4. Күрделі эмоцияның қандай түрі бар?
5. Адамның жоғарғы сезімдеріне қандай сезімдер жатады?
6. Эмоциялар мен сезімдерді қандай жолмен тәрбиелеуге болады?
4-ТАРАУ
24
ПСИХОЛОГИЯ ПӘНІНЕН ӨЗДІГІМЕН БІЛІМДЕРІН ТЕКСЕРУГЕ
АРНАЛҒАН ТЕСТТЕР ЖИНАҒЫ
1-нұсқа
1. Психология қай ғасырда ғылым ретінде жарыққа шықты?
A) 19ғ;
B) 16ғ;
C) 17ғ;
D) 18ғ;
E) 20ғ;
2. Адам психикасы дегеніміз не?
А) адамның белсенділік қызметі;
B) жүйке жүйесінің дамуы;
C) адамның ақпаратты алуға қабілеттілігі;
D) шындықтың бейнеленуі;
E) тірі өмірмен, заттар әлемімен өзара байланысының жоғарғы формасы;
3. Адам ойының түрлі формаларын еске қалдыра алу қабілеті естің қандай
түріне жатады:
A) эмоциялық;
B) оперативтік;
C) сөз- логикалық;
D) қозғалыс;
E) образдық;
4. Еске түсіруді жақсартуга қолданылатын арнайы әдістер:
A) реминисценция;
B) мнемотехника;
C) ассоциация;
D) эйдетизм;
E) сензитивтік;
5. Адам бұрын қабылдамаған заттар мен құбылыстардың бейнелерін құруы-
бұл:
A) түйсіну;
B) ойлау;
C) қиял;
D) қабылдау;
E) ес;
6. Немқұрайлы, жалқау, еріксіз мінездер пайда болады:
A) флегматикте;
B) меланхоликте;
C) сангвиникте;
D) барлық темперамент типтерінің өкілдеріне;
E) холерикте;
7. Адамның өз борышын орындауы неге тәуелді:
A) танымға;
B) сезімге;
C) қабілетке;
25
D) мінез;
E) ерікке;
8. Бір іс-әрекетті орындауға табиғи белсенділігі:
A) қабілет;
B) талант;
C) нышан;
D) данышпандылық;
E) жігерлі мінез;
9. Олигофренопсихологиясы нені зерттейді?
A) ақыл-есі кем балаларды;
B) соқыр және нашар көретін адамдарды;
C) патологиялық өзгеріске ұшыраған адамдарды;
D) сөйлеу кабілеті бұзылған адамдарды;
E) адам және жануарлар психикасын салыстыра зерттейді;
10. Мотив түрлеріне жатпайды:
A) кұндылық бағыттары;
B) идеалды;
C) қызығушылық;
D) шартсыз рефлекс;
E) қабілет;
11. Қарым-қатынастың әдістемелі коммуникативті, интерактивті және
перцептивті жақтары қарастырылады:
A) психодинамикалық;
B) пато психологиялық;
C) нейролингвистикалық;
D) әлеуметтік психологиялық;
E) психофизиологиялық;
12. Партнерға тұлғалық пайда алу мақсатында жабық әрекеттерге-қолданады:
A) әңгімелесуші;
B) оппонент;
C) коммуникатор;
D) манипулятор;
E) рецензент;
13. Бірлескен іс-әрекетті қажетсінетін адамдар арасындағы байланыс дамуының
көп жоспарлық үрдісі:
A) социум;
B) өзара қарым-катынас;
C) коммуникация;
D) қарым-катынас;
E) үйірлік;
14. Әлеуметтік норма:
A) өлеңмен пайда болады;
B) конвенциалды мінез;
C) тұқым қулаумен берілетін;
D) туған мінезді алатын;
26
E) мемлекетпен басқарылады;
15. Экстроцептивті түйсіктің қызметі:
A) коршаган орта туралы мәліметтерді қайта өңдеу;
B) ішкі гоместозды сақтау;
C) интутивті алдын-ала сезудің қызметі;
D) күшті тітіркендіргіштерге бейімделу;
E) кеңістіктегі дененін орналасу координациясы, қозғалыс координациясы;
16. Есте сақтаудың негізгі қасиеттері:
A) зейін ауытқуы және зейіннің аударылуы;
B) орнықты, концентрация, бөліну, аудару және көлем;
C) еріксіз және зейіннің ауытқуы;
D) көлем және ойдың шашыраңқылығы;
E) ерікті және жинақты;
17. Естің қай түрі жануарларда болмайды;
A) моторлық;
B) механикалық;
C) сөз-логикалық;
D) еріксіз;
E) бейнелік;
18. Бір текті заттардың, құбылыстардың ортақ қасиеттерін оймен біріктіру
дегеніміз не?
A) салыстыру;
B) абстракция;
C) анализ;
D) нақтылау;
E) жалпылау;
19. Ой операцияларына қайсысы жатпайды:
A) анализ;
B) категоризация;
C) жалпылау;
D) апперцепция;
E) синтез;
20. Қазіргі кездегі интеллектіні түсіну барысында негізгі әрекет жасалынады:
A) тұқым куалаушылық;
B) қоршаған ортаға бейімделу қабілеті;
C) көбінесе пайда болатын;
D) диагностика жасаудың қиындығы;
E) адамдар арасында тең емес орын алуы;
21. Ерікті акт структурасының компонентінің күрделі көніл - күйіне жататын:
A) сезім;
B) эмоция;
C) ерік;
D) көніл-күй;
E) аффект;
22. Р.С. Немов қарым-қатынасқа қабілеттілікті қалай жүйелейді:
27
A) табиғи;
B) теориялық;
C) тәжірибелік;
D) лингвистік;
E) әлеуметтік-сертті;
23. Ғылыми көзқарасқа "психология" термині алғаш рет қай ғасырда енді?
A) ХVIIғғ;
B) ХVғғ;
C) ХІПғғ;
D) ХVІғғ;
E) ХІVғғ;
24. Жеке тұлға ретіндегі адамның тұрақты ерекшеліктерінің жиынтығы:
А) эмоция;
B) ойлау;
C) мінез;
D) ерік;
E) қиял;
25. Адамның мінез-кұлқын басқаратын жетекші фактор:
A) ес;
B) рефлекстер;
C) нышан;
D) қабілеттер;
E) ерік;
2-нұсқа
28
1. Объективті дүниенің субъективті бейнесі бұл:
A) психика;
B) қиял;
C) қабілет;
D) әдіс;
E) ғылым;
2. Аз мағыналы, бірақ маңызды бөлшектерді байқап қалатын тұлғаның қасиеті:
A) сөйлеу;
B) елес;
C) зейін;
D) қиял;
E) байқағыштық;
3. ¥мытылған материал біраз уақыт өтуімен қайта еске алу құбылысы:
A) реминиссенция;
B) аккомодация;
C) галлюцинация;
D) агглютинация;
E) иллюзия;
4. Мида жаңа бейне жасау үрдісі:
A) ес;
B) түйсіктер;
C) ойлау;
D) зейін;
E) қиял;
5. Зейін түрлерін атаңыз:
A) ұғым, пікір, ой қорытындылары;
B) ырықты, ырықсыз, үйреншікті;
C) сезгіштік, иллюзия, адаптация;
D) есте қалдыру, қайта жаңғырту, ұмыту;
E) көру, есту, иіс сезу, дәм сезу;
6. Қабылдаудың күрделі түрлеріне жататындар:
A) есту;
B) дәм;
C) кеңістік - уақыт;
D) тактиль;
E) жұртшылық;
7. Жүйке жүйесі әлсіз тип қалай аталады?
A) сангвиник;
B) аралас тип;
C) холерик;
D) меланхолик;
E) флегматик;
29
8. Жеке тұлғаның адамдарға, іс-әрекетке, өзіне, қоршаған ортаға тұрақты
қатынасы:
A) темперамент;
B) эмоция;
C) қабілет;
D) мінез;
E) назар аудару;
9. Психиканың пайда болуының физиологиялық негізі:
A) жүйке;
B) ой;
C) сана;
D) қиял;
E) ми;
10. Социогенетикалық тұрғыдан даму факторы:
A) тәжірибе;
B) орта;
C) тұқымқуалаушылық;
D) филогенез;
E) бойы;
11. Партнерға тұлғалық пайда алу мақсатында жабық әрекеттерге қолданады:
A) рецензент;
B) әңгімелесуші;
C) манипулятор;
D) коммуникатор;
E) оппонент;
12. Әлеуметтік норма:
A) туысымен беріледі;
B) мемлекетпен басқарылады;
C) тұқым қуалаумен берілетін;
D) өлеңмен пайда болады;
E) конвенциалды мінез;
13. Сөздік, вербальды қарым-катынас қолданады:
A) ым-шара (жест);
B) көз байланысы;
C) пантомимика;
D) тілді (сөзді);
E) мимика;
14. Сенсорлық депривация неге әкеледі?
А) елестетудің кұбылыстарының жылдамдылыгына;
В) көңіл күйдің нашарлануына;
С) ұйқының бұзылуына;
D) сенсорлық аштыққа;
30
Е) кылмыскерлік әрекеттердің пайда болуына;
15. Ақпаратты сақтау үрдісі:
A) ақыл ой;
B) есте сақтау;
C) ұмыту;
D) эмоционалдық;
E) амнезия;
16. Белсенділік, сайлап алушылық, іс-әрекеттегі жанамалылық – ес
мінездемесінің белгілері:
A) жануарларда;
B) адамда;
C) адамда және машинада;
D) машинада;
E) жоғарғы сатыдағы жануарларда;
17. Қандай психолог естің «таза» заңдылығын зерттеп, табиғи емес сөзді ойлап
тапты:
A) Г. Эббингауз;
B) Б.В.Зейгарник;
C) Б. Скиннер;
D) Торндайк;
E) В.П. Смирнов;
18. Сөйлеу барысындағы паралингвистикалық қосымша:
A) жылау;
B) іркіліс;
C) жөтелу;
D) әуен;
E) күлу;
19. Жеке пікірлерден жалпылай шешімге апаратын ой қорытындысы:
A) дедуктивті;
B) трансдуктивті;
C) алогизм;
D) индуктивті;
E) эгоцентрлік;
20. Адамдардың теңдей білім мен білікке ие бола тұрып, міндеттерінің әр түрлі
қарқынмен орындауы байланысты:
A) ойлауға;
B) ептілікке;
C) мінезге;
D) ерікке;
E) сезімге;
21. Жинақылық, ұқыптылық:
A) карым- қатынастағы көрініс;
B) басқаларға деген қатынастың көрінісі;
C) іс - әрекетке деген қатынас;
31
D) жеке тұлғаның заттарға деген қатынасын сипаттайды;
E) адамның өз - өзіне деген қатынасының жүйесі;
22. Қабілеттер ажыратылады:
A) актив және пассив
B) күшті және әлсіз;
C) ерікті және еріксіз;
D) ішкі және сыртқы;
E) потенциалды және актуалды;
23. Ерте заманда жан деп аталған түсінікті қазіргі ғылым былай деп атайды:
A) оккультпен;
B) психика;
C) сана;
D) эмоция
E) геном;
24. Сезім және біреуге немесе бір нәрсеге өзін-өзін ұстауға сезімнің ой аркылы
көрінетін, бағалау реакциясы:
A) регрессия;
B) интерференция;
C) әлеуметтік бағдар;
D) проэкция;
E) сублимация;
25. Топтық әрекетті қоғамдық мақсатпен меңгерген топ.
A) кездейсоқ топ;
B) бандиттік топ;
C) корпорация (бизнесмендер тобы);
D) топ;
E) ұжым;
32
3- нұсқа
1. Зерттеуші зерттеу әдісінде жасанды түрде жағдай туғызады:
A) еңбек өнімінің анализі;
B) эксперимент;
C) интерпритация;
D) интроспекция;
E) бақылау;
2. Тері түйсігінің сезгіштігін байқау құралы?
A)
эстезиометр;
B) тахистоскоп;
C) аудиометр;
D) хроноскоп;
E) эргограф;
3. Ұқсастық бойынша ой қорытындыларын жасау - бұл:
A) империялық;
B) аналогия;
C) жаңамалық;
D) дедукция;
E) индукция;
4. Алдын-ала жоспарланған және бағдарланған бір адамның сөйлеуі:
A) монологты;
B) эгоцентрикалық;
C) диалогты;
D) жазбаша;
E) жағдайға байланысты;
5. Адамның танымдық процестеріне жатпайтыны:
A) зейін;
B) түйсік;
C) қиял;
D) ойлау;
E) эмоция;
6. Адамның мінез-құлқын басқаратын:
A) ес;
B) нышан;
C) рефлекс;
D) ерік;
E) қабілет;
7. Темперамент ненің табиғи негізі болады:
A) қабілеттердің;
B) мінез - құлықтың;
C) қылықтардың;
D) таланттың;
E) нышандардың;
33
8. Мінездің нақты қалыптасуына себепші фактор:
A) нәсілдік байланыс;
B) тума нышандар;
C) қоғамдық шарттар;
D) әлеуметтік топтар ықпалы;
E) тұрмыстық қалыптар;
9. Көзделген мақсатқа бағытталған тікелей өмірдегі психиканың әр түрлі
сыртқы көріністерін қабылдау әдісі?
A) эксперимент;
B) тестілеу;
C) сауал;
D) бақылау;
E) анкеттеу;
10. Адамдарды жеке тұлға ретінде мінездеме беретін ерекшеліктердің қайсысы
қате:
A) нейро- динамикалық кұрылыс;
B) белсенділік;
C) өзіндік сана;
D) индивидуализм;
E) өзін-өзі реттеу;
11. Психологиялық әрекет тәсілінің санаға қатысы:
A) сендіру;
B) жұғу;
C) еліктеу;
D) мода;
E) көндіру;
12. Адамның қажеті мен мақсатын жөндеп сезіне алмаған жағдайы қалай
аталады?
A) талғам;
B) сенім;
C) мұрат;
D)
бағдар;
E) фрустрация;
13. Д.Б.Эльконин баланың затпен әрекет етуін қандай түрге бөледі:
A) жай;
B) күрделі;
C) механикалық, техникалық
D) құралдық заттық;
E) меңгеру;
14. Сыртқы нақты іс-әрекеттің саналық ішкі әрекетке айналуы?
A) интериорезация;
B) тысқы көрініс;
C) идеалды операциялар;
D) экстериорезация;
E) проприорезация
34
15. Тану үрдісінің сезгіштік деңгейін құрайтындар:
А) ойлау және сөйлеу;
В) қабылдау және қиял;
С) түйсік және ойлау;
D) зейін және ес;
Е) түйсік және қабылдау;
16.Белсенді еріктік әрекетке байланысты ес процесі:
A) қабылдау;
B) түсіну;
C) тану;
D) ұғу;
E) жаңғырту;
17. Оқиға мен заттың бірігуі ретіндегі қоршаған әлемнің бейнесі осы процестің
нәтижесі болып табылатын сенсорлы ақпаратты өңдеу процесі:
A) қабылдау;
B) зейін;
C) қиял;
D) түйсік;
E) ес;
18. Сана алаңындағы іздер:
A) ұзақ мерзімді ес
B) өтпелі ес;
C) қысқа мерзімді ес;
D) қозғалмалы ес;
E) естің барлық түрлері;
19. Адамның ойлауын сипаттайтын ерекшелікті таңда:
A) затқа тікелей үздіксіз әрекет ету және сезім органдарындағы көрінісі;
B) тілдің міндетті түрде қатысуымен көрінетін жанама түрдегі әрекет;
C) өткен тәжірибенің сезім түріндегі көрінуі;
D) затпен әрекеттің жиынтығы және бөлімінің көрінуі;
E) жеке заттың қасиеті мен материалдық әлемнің бейнесінің көрінуі;
20. Пассивтік елестетудің түрлері:
A) алдын-ала қарастыру және қарастырмау;
B) шынайы және шынайы емес;
C) шығармашылық және құрушы;
D) қиялдар жэне армандар;
E) арман;
21. Кез-келген объектідегі ырықты зейіннің пайда болуының себебі:
A) контрастылық;
B)
іс-әрекет мақсатын қою;
C) тітіркендіргіштің жаңалығы;
D) іс-әрекет мақсатыньщ жоқ болуы;
E) объектінің эмоционалды маңыздылығы
35
22. Дарындылық - бұл:
A) жоғары сезім;
B) мінез бітісі;
C) қабілет түрі;
D) қиял түрі;
E) қажеттілік;
23. Педагогикалық психология зерттейді:
A) адамдармен өзара әрекетте және қарым-қатынаста пайда болатын
құбылыстарды;
B) адамның түрлі өмір сүру кезеңдегі даму ерекшеліктерін;
C) оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық негіздерін;
D) адамның мінез-құлқы мен психикасының тұқым қуалаушылық
механизмдерін;
E) адамдардың мінез-құлықтық және психологиялық айырмашьшықтарын;
24. Іс-әрекеттің негізгі түрлері:
A) оқу, ойын, еңбек;
B) құрастыру, жапсыру;
C) құрылыс, бейнелеу өнері;
D) әрекет, операция;
E) көркем-өнер, ән;
25. Табысқа жету қажеттігіне қолдау қуат беруші мінез бітісі:
A) қорқақтық;
B) еріксіздік;
C) күдікшілдік;
D) күмәншілдік;
E) тәуекелділік;
36
4- нұсқа
1. Зерттеушінің психикалық әрекеттерін сырттан бақылап жазу қай әдіске
жатады?
A) тест;
B) сұхбаттасу;
C) сауалнама;
D) байқау;
E) эксперимент;
2. Қабылдау иллюзиясы бұл:
A) дұрыс емес түйсік;
B) дұрыс емес, бұрмаланған қажеттілікпен қабылдану;
C) объектіні қате қабылдау;
D) дұрыс бағдар;
E) дұрыс емес бағдар;
3. Тану, өздік қайта жаңғырту, еске түсіру қайсысына жатады
A) еске түсіру;
B) еске ұстау;
C) ұмыту;
D)
cақтау;
E) қайта жаңгырту;
4. Қиялдың негізгі қызметі:
A) қабылдау материалын пайдалану;
B) естегі сақталған мәліметтерді қайта өңдеу;
C) шындықтан;
D) көрініске сүйену;
E) еткен тәжірибені қайта жаңғырту;
5. Зейіннің физиологиялық негізін доминанта теориясы бойынша түсіндірген
A) Морено Дж.;
B) Юнг К.;
C) Ухтомский А.;
D) Торндайк Э.;
E) Маслоу А.;
6. Сезімтал, әлсіз тип:
A) холерик;
B) сангвиник.
C) флегматик;
D) атлетик;
E) меланхолик;
7. Мінез:
A) психикалық қасиет;
B) қимыл әрекет;
C) ой тәсілі;
37
D) психикалық күй;
E) таным процесі;
8. Қабілет бұл:
A)
жемісті іс-әрекетті қамтамасыз ететін жеке тұлғаның жеке даралық
психологиялық ерекшеліктері;
B) нышандар;
C) жеке тұлғаның даралық ерекшеліктері;
D) білім, іскерлік, дағды;
E) дарындылық;
9. Адамның жай уайымы, белгілі бір жагдайда пайда болып, сол
ситуациясымен жоғалатын
A) сезім;
B) эмоция;
C) стресс;
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Психология пәнінің әдіснамалық негіздері (студенттерге көмек ретінде) Оқу құралы Павлодар - бет 4

text:
D)
көңіл- күй;
E) құмарлық;
10. Сана дегеніміз:
A) жүре қалыптасқан ағза реакциясы;
B) туа берілген мінез-құлық түрі;
C) арнаулы органикалық құрылым;
D) ақыл-ой қабілеттерінің бірлестігі;
E) психикалық бейнелеудің жоғарғы деңгейі;
11. Мақсатқа жетуге бағытталган процесс:
A) біліктілік;
B) іс-әрекет;
C) операция;
D) жаттығулар;
E) мотив;
12. Сыртқы затты іскерлік процесінде оның ішкі жоспарына ауысуы:
A) интеракция;
B) сенсебилизация;
C) интериоризация;
D) экстериоризация;
E) интерференция;
13. Қарым-қатынастың вербальды емес құрамы болмайды:
A) мимика;
B) көзқарас;
C) кеңістік;
D) пантомимика;
E) сөйлеу;
14. Қандайда бір әрекетті қажетсінуден пайда болатын адам қасиеті:
A) талант;
B) ептілік;
38
C) әдет;
D) шеберлік;
E) дағды;
15. Жүйкенің ауруға шалдығуынан бұрмаланған бейнелер туындау
құбылысы:
A) иллюзия;
B) галлюцинация;
C) сенсибилизация;
D) аккомодация;
E) апперцепция;
16. Қысқа мерзімдік ес:
A) 20 сек созылады;
B) 1 минут;
C) 2 мин. созылады;
D) тек мектеп жасына дейінгілерде дамыған;
E) үлкен келемге ие;
17. Қандай есте анализатор рецепторлары болады:
A) ұзақ мерзімді;
B) эмоциональды;
C) қысқа мерзімді;
D) сенсорлы;
E) импритинг;
18. Ересек адамдардың алғашқы қабылдауындағы еске сақтаудың көлемі:
A) орташа 10 объектімен теңдігі;
B) зандылықтың көрінбеуі;
C) шексіз;
D) кездейсоқ;
E) 7 + (-) 2 бірлікте;
19. Ауызша сөйлеу нұсқасының ішінен қайсысы диалогқа жатады?
A) ауызша есеп;
B) әңгіме;
C) дауыстап оқу;
D) дәріс;
E) баяндама;
20. Адам тілінің пайда болуы, қалыптасуы және психологиялық ерекшеліктері
жайлы ғылым:
A) психотехника;
B) психогенетика;
C) психолингвистика;
D) психоанализ;
39
E) психодиагностика;
21. Жоғалғанды уайымдау, бірденеге қажеттілікті қанағаттан-дыра алмау -бұл:
A) шаттығу;
B) ыза;
C) қорқу;
D) қайғы;
E) ұят;
22. Адамның қылық әрекеттері еріктен емес, табиғат пен өмірдің ақыл
бастауларынан және логика қағидаларынан деп түсіндірген ғалым:
A) Сартр Ж.;
B) Тульчинский;
C) Платон;
D) Аристотель;
E) Ясперс К.;
23. Алғашқы эксперименттік лабораторияның негізін қалаған кім?
A) В.Вундт;
B) З.Фрейд;
C) И.М.Сеченов;
D) Дж.Уотсон;
E) И.П.Павлов;
24. Тұлғалық норманы саналы қабылдайтын және топтың қоғамдық маңызды
әрекеттерінің құндылығы, А.В. Петровский-дің айтуы бойынша көрінісі:
A) топ ішілік сеңдіру;
B) референттік;
C) ұжымдық;
D) статустік;
E) конформ;
25. Мінездің дамуына өзіне тән емес мынадай варианттары акцентуация
болады:
A) қабілеттің әлеуметтік адаптацияға төмендеуі;
B) амбиваленттік жағдайдың доминанттық формадағы қажеттілік мотивация
сферасының бұзылуы;
C) көңіліне алу;
D) психологиялық қауіп-қатер;
E) қабілеттің әлеуметтік адаптацияда артылуы;
40
41
5- нұсқа
1.Психикалық бейнелеудің жоғары деңгейі:
A) ес;
B) сана;
C) сезім;
D) эмоция;
E) зейін;
2. Организм үшін сырттан ішке біртіндеп ауысатын қандай да бір процесс
немесе құбылыс:
A) интроверсия;
B) инсайт;
C) интериоризация;
D) импритинг;
E) жадырау комплексі;
3. Сезімдерді еске қалдыру естің қай түріне жатады?
A) образдық;
B) оперативтік;
C) қозғалыс;
D)
сөз- логикалық;
E) эмоциялық;
4. Бастан кешірген және қабылданган нәрсені ойға бекіту, сақтау және еске
түсіру - бұл:
A) әрекет;
B) назар;
C) қабылдау;
D) ойлау;
E) ес;
5. Ырықсыз зейіннің туындауына қатысты емес нәрсе:
A) жаңа тітіркендіргіштің болуы;
B) субъект үшін объектінің эмоционаддық мәні;
C) қабылдау объектісінің үнемі өзгеруі;
D)
тітіркендіргіш күші;
E) еріктік талпыныс;
6. Флегматик типін атаңыз:
A) әлсіз тип;
B)
күшті, ұстамсыз;
C) күшті, ширақ;
D) күшті, баяу;
E) аралас тип;
7. Тұрақты, әр түрлі жағдайларда қайталанып отыратын индивидтің мінез-
құлық ерекшелігі аталады.
A) когнитивті диссонанс;
B) мінез-құлық партнері;
C) жеке тұлға ерекшеліктері;
42
D) жеке тұлғаның сипаты;
E) реверберация;
8. Шығармашылық қабілет дамуының жоғарғы сатысы:
A) данышпандылық;
B) нышан;
C) талант;
D) тұқым қуалау арқылы берілетін қабілет;
E) дарындылық;
9. Жеке тұлғаның әлеуметтік - психологиялық көрінуі оның әсері адаммен өзара
қарым - қатынас жасауын қай психология зерттейді:
A) педагогикалық;
B) дифференциалды;
C) жалпы;
D) әлеуметтік;
E) жас ерекшелік;
10. Идеологиялық философия:
A) психика материядан туындаған екінші құбылыс деп қарастырылады;
B) психикалық іс-әрекеттің себеп принципін негізге алады;
C) «Абсолюттік жан» мен «елдік ерікті» қарастырады;
D) психика мен материя тең құқылы;
E) жаңды да, ақыл-ойды да ескермейді;
11. Идеалды "Мен" бейнесі дегеніміз:
A) өзін-өзі бағалаудың жоғары деңгейі;
B)
адам қолданатын бейімделу әдістері;
C) позитивті "Мен"- концепция;
D) адекватты өзін-езі бағалау;
E) адам қалайтын қасиеттер жиынтығы;
12. Іс-әрекет компоненттерінің сыртқы және ішкі қарым-қатынасы:
A) тұрақсыздығы;
B) өзара келіспеушілік сипат;
C) оларды автоматты түрде жеткізу;
D) жүйелі сипатта болуы;
E) кездейсоқ сипат алып жүруі;
13. Эмоциональді және рольдік бастауларды ұйымдық қатынасында және жеке
спецификалық мәдениеті бар үнемі мақсатқа жетуде біріккен іс-әрекетпен
қашықтық және уақытша адамдардың қатынасуы:
A) әлеуметтік қабатпен;
B) шағын топ;
C) мәдениетпен;
D) эксперементальді топ;
E) сыныппен;
14. Адамда өзін-өзі сендіруді туғызатын максималды жақындастырған:
43
А) ойламды-армандайтын қөзқарас;
В) жақты таяну;
С) мұрынды қасу;
D) басты қолмен басу;
Е) ауызды колмен басу.
15. Түйсінудің арифметикалық прогрессиясымен өсу заңдылы-ғын үсынған кім
A) Фехнер Г.;
B) Гельмгольц Г.;
C) Ананьев Б.Г.;
D) Вебер;
E) Лурия А.Р.;
16. Өткен тәжирибе арқылы келешекті бейнелеу, жаңа бейнені
қалыптастыруды:
A) түйсік;
B) қабылдау;
C) ойлау;
D) елестету;
E) ес;
17. Қоршаған орта деректерін топтастырып, олар арасындағы мәндік
қатынастарды ажыратушы сана әрекеттері:
A) қиялдау;
B) елестету;
C) ес;
D) ойлау;
E) зейін;
18. Тілді меңгеру кезіндегі шамадан тыс қиындықтармен оқуға деген
қабілетінің жоқтығы:
A) дислексия;
B) дискалкули;
C) гиперактивтілік;
D) зейіннің жетіспеуі;
E) дисграфия;
19. Бала ойлауындағы эгоцентристік көрінеді:
A) аңқаулық;
B) аз өнімділік;
C) әлемді өз көзқарасымен көруге қабілетсіздік;
D) қиялдау;
E) инфантильділік;
20. Адамның жоғары инабатты, жасампаздық өмірінің негізі:
A) гендік бағдарлама;
B) болмыстан тыс ықпал;
C) нәсілдік белгілер;
D) тума қасиеттер;
E) әлеуметтік құнды салт бағыттар;
44
21. Сыртқы орта тітіркендіргіштеріне жауап берудің күрделі, туа берілетін
формасы:
А) әрекет-қылық;
В) инстинкт;
С) сана;
D) дағды;
Е) тропизм;
22. Мысалда психологиялық зерттеудің қай түрі берілген. Оқушылардың
қабілеттіліктерін, қызығушылықтарын анықтау үшін оларға ауызша бәрнеше
сұрақтарға жауап беруді өтінеді:
А) әңгімелесу;
В) бақылау;
С) эксперимент;
D) биографиялық;
Е) тест;
23. Психология бұл:
А) адамның мінез-құлқы туралы ғылым;
В) психикалық процесінің даму және өту заңдылықтары туралы ғылым;
С) адамның жан дүниесі туралы ғылым;
D) сана туралы ғылым;
Е) ми әрекеті туралы ғылым;
24. Ішкі бағдар теориясының негізін салушы орыс психологы:
А) А.Н. Леонтьев;
В) А.Р. Лурия;
С) Д.Н. Узнадзе;
D) С.Л. Рубинштейн;
Е) П.П. Блонский;
25. Тұлғаның өзін-өзі бағалауы деген, бұл:
А) психикалық процесс;
В) адамның сырт бейнесін бағалау;
С) тұлғаның өз іс-әрекетін, бейімділіктерін, қабілеттіліктерін бағалау;
D) іс-әрекет нәтижесін бағалау;
Е) тұлғаның топты бағалауы;
45
6-нұсқа
1. Белгілі бір объектіге немесе құбылысқа әсерленушілік:
А) интуиция;
В) интеллект;
С) иллюзия;
D) қызығушылық;
Е) өтеу;
2. Іс-әрекет мотивтері не болып табылады:
А) қажеттіліктер;
В) сезімдер;
С) сана;
D) идеал;
Е) пікірлер;
3. Төмендегі берілгендердің ішінен ойлау формасын белгілеңіз;
А) синтез,
В) айқындау,
С) абстракция;
D) анализ;
Е) ой қорытындылау;
4. Апперцепция дегеніміз не?
А) субъектінің белсенді әрекетке қабылдаудың тәуелділігі;
В) заттың мағыналық мәніне қабылдаудың тәуелділігі,
С) объектілендіру актісіне қабылдаудың тәуелділігі,
D) қате қабылдау;
Е) өткен тәжірибеге қабылдаудың тәулділігі;
5. Қабылдаудағы иллюзия дегеніміз не:
А) дұрыс емес түйсік;
В) объектіні қабылдаудағы дұрыс емес интерпритация;
С) дұрыс емес, бұрмаланған қажеттілікпен қабылдану;
D) дұрыс емес бағдар;
Е) жаңсақ наным-сезімдердің әсері;
6. Бір адамның сөзі, яғни баяндамашының, лектордың сөзі сөйлеудің қай түріне
жатады?
А) монолог;
В) ауызша сөйлеу;
С) ішкі сөйлеу;
D) диалог;
Е) жазбаша сөйлеу;
7. Зат және құбылыстарды ортақ қасиеттері бойынша ойша біріктіру ой әрекеті
қалай аталады?
А) жалпылау;
В) анализ;
С) синтез;
D) абстракция;
Е) салыстыру;
46
8. Адам бұрын қабылдамаған заттар мен құбылыстардың бейнелерін құруы-
бұл:
А) ес;
В) ойлау;
С) қиял;
D) түйсіну,
Е) қабылдау;
9. Көркем әдебиетті оқығанда қатысатын қиял түрін көрсетіңіз:
А) ырықсыз;
В) ырықты;
С) әсерлесу (воссоздающий)
D) шығармашылық;
Е) арман;
10. Бұрын қабылдағанды қайта кезіккенде еске түсіру:
А) есте сақтау;
В) қайта жаңғырту;
С) тану;
D) ұмыту;
Е) арнайы есте қалдыру;
11. Ес процестері:
А) жалпылау, салыстыру, абстракциялау, нақтылау;
В) индукция, дедукция, ой қорытындылары, ұмыту;
С) көңіл, аффект, қайта жаңғырту, стресс;
D) сезгіштік, иллюзия, адаптация;
Е) есте қалдыру, қайта жаңғырту, ұмыту,
12. Мақсат қоюсыз пайда болатын зейін түрі:
А) ырықты;
В) ырықсыз;
С) қалыптасқан;
D) сыртқы;
Е) ішкі;
13. Зейінді бір объектіге тұрақтандырып, сонымен қатар бірнеше іс-әрекет
түрлерімен айналысу зейіннің қай қасиеті:
А) зейіннің тұрақтылығы;
В) зейіннің шоғырлануы;
С) зейіннің аударылуы,
D) зейіннің бөлінуі;
Е) зейіннің көлемі;
14. Гиппократтың Гуморальды теориясы бойынша холерик қандай сұйықтыққа
сәйкес келеді:
А) сары өт;
В) қара өт;
С) қан;
D) шырын;
Е) сары және қара өт;
47
15. Темперамент жайлы физиологиялық ой кімнен басталады:
А) Демокриттен;
В) Платоннан;
С) Гиппократтан:
D) Галеннен;
Е) Аристотельден;
16. Объектінің ұқсастығы мен айырмашылығы қойылатын ойлау операциясы:
А) талдау;
В) есептеу;
С) салыстыру;
D) жүйелеу;
Е) абстракциялау;
17. Бейненің қандай да бір белгелерін, бөлімдерін ерекше бөліп алу қиял тәсілі:
А) фантазия;
В) қайта жасау қиял тәсілі;
С) акцентировка;
D) агглютинация;
Е) гипербола;
18. Қабілеттіліктерді дамытудың табиғи алғы шарттары болып не табылады:
А) шартты рефлекстер;
В) нышандар;
С) ептілік;
D) дағдылар;
Е) қызығушылықтар;
19. Қабылдау деген не?
А) ақпарат жинақтау;
В) шартты рефлекс;
С) түйсіктер жиынтығы;
D) заттар мен құбылыстардың тұтас бейнеленуі;
Е) ойша болжамдау;
20. Қиын жағдайларда туындайтын нервтік-психикалық күштену:
А) сезім;
В) эмоция;
С) көңіл-күй;
D) стресс;
Е) құмарлық;
21.Аналитикалық психологияның негізгі түсінігі бұл -:
А) символ;
B) белгі;
C) кесте;
D) архетип;
E) артефакт;
22. Туылғаннан пайда болған құбылыстар:
А) шартсыз рефлекстер;
B) ерік;
48
C) жеке ерекшеліктер;
D) мінез;
E) рефлексия;
23. Білімдерді аз уақытқа есте қалдыру:
А) ұзақ мерзімді есте сақтау;
B) қысқа мерзімді есте сақтау;
C) сенсорлық ес;
D) оперативті ес;
E) генетикалық ес;
24. Зат және құбылыстарды ортақ қасиеттері бойынша ойша біріктіру ой
әрекеті қалай аталады:
А) абстракция;
B) синтез;
C) жалпылау;
D) салыстыру;
E) анализ;
25. Жеке адамның тұйық әлеуметтік топқа бағынышты болмауы мен
кемелденгеннің дәлелі:
А) ақылдылығы;
B) дербестігі;
C) көрегендігі;
D) еркінділігі;
E) белсенділігі;
49
7- нұсқа
1. Барлық ерікті іс-әрекет қалыптастыруға жауап беретін ми бөлігі:
А) маңдай бөлігі;
B) ортаңғы ми;
C) мишық;
D) гипоталамус;
E) аралық ми;
2. Іс-әрекетте және қарым-қатынаста көрінетін адамның даралық
ерекшеліктерінің бірі:
А) мінез;
B) қиял;
C) ес;
D) қажеттілік;
E) зейін;
3. Қабілеттер тобына кіретін адам мүмкіндігі:
А) сөйлеу;
B) тік жүру;
C) көру;
D) есту;
E) ән салу;
4. Шкалалар бойынша стандарттар мен тапсырмаларды қолдану арқылы
сипатталатын әдіс:
А) оқыту;
B) бақылау;
C) эксперимент;
D) тәрбие;
E) тест;
5. Төмендегі ғалымдардың қайсысы темперамент ұғымын енгізді:
А) Уотсон Дж.;
B) Сеченов И.М.;
C) Гиппократ;
D) Фрейд З.;
E) Павлов И.П.;
6. Жеке адам дәрежесіне көтерілудің негізгі көзі:
А) жаратылыстан тыс күш;
B) өткен әулет тәжірибесі;
C) қоршаған орта;
D) гендік бағдарлама;
E) нәсілдік белгілер;
7. Борис. Р. жұмысты күшіне қарамай істейтін бәріне араласатын, қозғалысты
шеттен тыс ашушаң темперамент
А) меланхолик;
B) флегматик;
C) сангвиник;
D) аралас тип;
50
E) холерик;
8. Эмпатия нені білдіреді
А) ойландыратын тапсырмаларды шешу қабілеті:
B) жанашырлық қабілеті;
C) өз ойын дұрыс білдіру қабілеті;
D) физикалық дамуға қабілеті;
E) белсенді әрекетті орындау қабілетті;
9. Айналадағы тұлғалардың қызығушылығымен пайда болған топ атауы
А) ұжым;
B) корпорация;
C) ассоциация;
D) кооперация;
E) сынып;
10. Объектінің ерекшеліктеріне қарай зейінді шоғырландыру:
А) еріктіден кейін;
B) еріксіз;
C) ерікті;
D) көрермен;
E) есту;
11. Сипап-сезу рецепторларын үш топқа бөлуге болады:
А) көру, есту, иіскеу;
B) сипап-сезу, тактильді, температуралық;
C) вибрациялық, жылдамдық пен тендікті сезу;
D) экстероцептивті, проприоцептивті, интероцептивті;
E) дистантты, контакты, ішкі;
12. Сана алдындағы іздер:
A) ұзақ мерзімді ес;
B) өтпелі ес;
C) қозғалмалы ес;
D) естің барлық түрлері;
E) қысқа мерзімді ес;
13. Сөйлеу мазмұны қандай көрсеткіштерімен сипатталады
A) дыбыстарды дұрыс айту;
B) эмоционалдық бейнелік;
C) ақпаратты қабылдау;
D) дұрыс темпі;
E) ақпарат көлемімен;
14. Адамның ойлауын сиппаттайтын ерекшелікті таңда:
A) жеке заттың қасиетімен материалдық әлемнің бейнесінің көрінуі;
B) тілдің міндетті түрде қатысуымен көрінетін жанама түрдегі әрекет;
C) затқа тікелей үздіксіз әрекет ету және сезім органдарындағы көрінісі;
D) өткен тәжірибенің сезім түріндегі көрінуі;
E) зат пен әрекеттің жиынтығы және бөлімінің көрінуі;
15. Түпкі ойға сәйкес келетін материалдарды таңдаудағы жаңа бейнелерді
құрастыру қиял түрінің қайсы:
51
A) абстрактілі;
B) пассивті ерікті;
C) пассивті еріксіз;
D) белсенді қайта жасау;
E) белсенді шығармашылық;
16. Кез-келген объектідегі ырықты зейіннің пайда болуының себебі:
A) іс-әрекет мақсатының жоқ болуы;
B) объектінің эмоционалды маңыздылығы;
C) тітіркендіргіштің жаналығы;
D) іс-әрекет мақсатын қою;
E) контрастылық;
17. Қабілеттер ажыратылады:
A) актив және пассив;
B) ерікті және еріксіз;
C) күшті және әлсіз;
D) потенциалды және актуальды;
E) ішкі және сыртқы;
18. Интерференция ұғымы нені білдіреді:
A) дағдылардың өзара кедергі әсері;
B) жаңа дағдыны игеру;
C) дағдының автоматтануы;
D) дағдының орнығуы;
E) дағдыдан дағдыға көшу;
19. Сезгіштік деген не?
A) анализатор күйі;
B) мамандандырылған нерв ұштары;
C) иіс сезу қабілеттілігі;
D) әлсіз әсерлерге жауап беру қабілеті;
E) өзара әсерлесу заңы;
20. Табысқа жету қажеттілігіне қолдау қуат беруші мінез бітісі:
A) күмәншілдік;
B) қорқақтық;
C) күндікшілдік;
D) еріксіздік;
E) тәуекелдік;
21. Адамның өз әрекеттерін реттей алмауында көрінетін еріктің бұзылуы:
A) аутизм;
B) пастезия;
C) афазия;
D) абулия;
E) анорексия;
22. Эмоцияның еңжарлығын, сезімнің қарапайымдылығын, қызығушылықтың
әлсіздігін білдіретін күй:
A) анорексия;
B) апатия;
52
C) булемия;
D) астения;
E) синестезия;
23. Гештальпсихологияның өкілдері өз зерттеулерінде психикалық танымдық
процестердің қайсысына ерекше мән берген:
A) ойлауға;
B) қабылдауға;
C) еске;
D) зейінге;
E) түйсікке;
24. Төменде көрсетілгендердің қайсысы еріктік қасиеттерге жатпайды:
A) қайсарлық;
B) интеллект;
C) табандылық;
D) батылдық;
E) мақсат көздеушілік;
25.Көру, есту, тактильдік түйсіктердің аталуы:
A) органикалық;
B) вибрациялық;
C) проприоцептор;
D) экстероцептор;
E) интероцептор;
53
8-нұсқа
1. Эмпирикалық мәліметтерді жинаудағы психологиядағы негізгі әдіс:
А) эксперимент;
В) анкета алу;
С) интервью;
Д) бақылау;
Е) әңгілемелесу;
2. Аз мағыналы, бірақ маңызды бөлшектерді байқап қалатын тұлғаның қасиеті:
А) сөйлеу;
В) зейін;
С) байқағыштық;
Д) қиял;
Е) елес;
3. Адам ойының түрлі формаларын еске қалдыра алу қабілеті естің қандай
түріне жатады:
А) образдық;
В) эмоциялық;
С) сөз-логикалық,
Д) оперативтік;
Е) қозғалыс;
4. Ой тәсілдері:
А) қызығу, талғам, мұрат, сенім;
В) есте қалдыру, қайта жаңғырту, ұмыту, тану;
С) сезгіштік, иллюзия, адаптация, сенсибилизация;
Д) жалпылау, салыстыру, нақтылау, талдау, біріктіру;
Е) ұғым, пікір, ой қорытындылары;
5. Зейін дегеніміз:
А) кез келген іс-әрекетті орындау шарты;
В) рухани күштер байқалуы;
С) психикалық іс-әрекеттің туа бітті байқалатын ерекшеліктері;
Д) адамның іс-әрекет құрылымы;
Е) белгілі бір объектілерге адам санасының бағытталуы;
6. Еріктік сапаға жатпайды:
А) принципшілдік;
В) мақсатқа ұмытушылық;
С) тұрақтылық;
Д) өзбеттілік;
Е) саналылық;
7. Меланхолик типін атаңыз:
А) күшті, ширақ;
В) күшті, баяу;
С) әлсіз тип;
Д) күшті, ұстамсыз;
Е) аралас тип;
8. Қабілеттілік деген не?
54
А) жүре пайда болатын қасиеттер жиынтығы;
В) іс-әрекеттер тиімділігін қамтамасыз ететін қасиеттер жиынтығы;
С) өзгермелі қасиеттер жиынтығы;
Д) туа бітті байқалатын қасиеттер жиынтығы;
Е) өмір сүру ортасында қалыптасқан қасиеттер;
9. Идеологиялық философия:
А) жанды да, ақыл-ойды да ескермейді;
В) психика мен материя тең құқылы;
С) психика материядан туындаған екінші құбылыс деп қарастырылады;
Д) психикалық іс-әрекеттің себеп принципін негізге алады;
Е) «абсолюттік жан», мен «елдік ерікті» қарастырады;
10. Нерв үрдістерінің тепе-теңдігі деп:
А) жүйке жүйесінің қозғалғыштығы;
В) қозу мен тежелудің өзара сайма-сайлығы;
С) бір процестің екінші процеспен алмасу шапшаңдығы;
Д) жүйке жүйесінің клеткаларындағы физиологиялық заттардың қоры;
Е) жүйке жүйесінің қозу мен тежелуі;
11. Басқа адамдағы белгілі бір мағына беретін әрекет:
А) біліктілік;
В) әрекеті;
С) импульсивтік мінез құлқы;
Д) дағды;
Е) рефлексті;
12. Психологиялық ықпалдар қарым-қатынас процесінде тәсіл бола алмайды?
А) көндіру;
В) дәрежелеу;
С) манипуляция жасау;
Д) жұғу;
Е) сендіру;
13. Қарым-қатынас процесінде:
А) 3-коммуникативті, интерактивті, перцевтивті;
В) 3-тілдесу, қарым-қатынас, пікір алысу;
С) 2- перцевтивті, интерактивті;
Д) 2- коммуникативті, түсінісу;
Е) 3-бірін-бірі қабылдау, қарым-қатынас, тілдік қатынас;
14. Таңдамалы екі жақты қабылдау заңы:
А) транспозиция;
В) преганттылық;
С) иллюзия;
Д) фигура және фон;
Е) константтылық;
15. Материалдағы мағыналы байланыстарды есте қалдыруға бағытталған естің
түрі:
А) аудиальды;
В) эмоциялық;
55
С) қозғалыстық;
Д) логикалық;
Е) механикалық;
16. Төмендегілердің қайсысы ойлау түріне жатпайды?
А) сөздік-логикалық;
В) көрнекі-бейнелі;
С) ұзақ мерзімді;
Д) шығармашылық;
Е) көрнекі-қозғалысты;
17. Ой операцияларына қайсысы жатпайды:
А) синтез;
В) жалпылау;
С) категоризация;
Д) анализ;
Е) апперцепция;
18. Бала ойлауындағы эгоцентристік көрінеді:
А) қиялдау;
В) аз өнімділік;
С) инфантильділік;
Д) аңқаулық;
Е) әлемді өз көзқарасымен көруге қабілетсіздігі;
19. Қиялдың денедегі органикалық процестерге қатынасы:
А) тығыз байланысқан;
В) екеуі тәуелсіз;
С) білмеймін;
Д) органикалық процесс үстем;
Е) мүлде қатысы жоқ;
20. Жоғалғанды уайымдау, бірдеңеге қажеттілікті қанағаттан-дыра алмау – бұл:
А) ыза;
В) қорқу;
С) шаттығу;
Д) қайғы;
Е) ұят;
21. Мінез психикалық көріністің қай тобына жатады?
А) эмоциональды еріктік процесс;
В) жеке тұлғаның қасиетіне;
С) физиологиялық процесс;
Д) психикалық күй;
Е) психикалық процесс;
22. Жалпы психологияда мінез-құлықтың фактісіне жататын-дар:
А) әрекет;
В) қимыл және ым;
С) қобалжу;
Д) сыртқы дене реакциясы;
Е) қылық;
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Психология пәнінің әдіснамалық негіздері (студенттерге көмек ретінде) Оқу құралы Павлодар - бет 5

text:
56
23. Психология жан туралы ғылым ретінде:
А) 3000 жылдан астам бұрын;
В) XVIII ғ;
С) XVII ғ;
Д) 2000 жылдан бұрын;
Е) XVI ғ;
24. Топтың ұжым ретінде сипаттайтын критериі болып санал-майды:
А) топтың мүшелерінің саны;
В) топ мақсатының қоғам мақсатымен байланыстылығы;
С) топтың мүшелермен ұжымдық құндылықты және мақсаты қабылдау,
Д) топтың қабілеті барлық мүшелерге толық гормонды дамумен қамтамассыз
етеді;
Е) олармен қоғамның функцияларын орындау;
25. Қарым қатынаста бірін-бірі қабылдауы және бағалауы қалай аталады
А) интеракция;
В) конформ;
С) коммуникация;
Д) хабар алмасу;
Е) перцепция.
57
9-нұсқа
1. Сыртқы орта тітіркендіргіштеріне жауап берудің күрделі, туа берілетін
формасы:
А) әрекет-қылық;
В) инстинкт;
С) сана;
D) дағды;
Е) тропизм;
2. Мысалда психологиялық зерттеудің қай түрі берілген. Оқушылардың
қабілеттіліктерін, қызығушылықтарын анықтау үшін оларға ауызша бірнеше
сұрақтарға жауап беруді өтінеді:
A) әңгімелесу;
B) бақылау;
C) эксперимент;
D) биографиялық;
E) тест;
3. Психология бұл:
A)
адамның мінез-құлқы туралы ғылым;
B) психикалық процесінің даму және өту заңдылықтары туралы ғылым;
C) адамның жан дүниесі туралы ғылым;
D) сана туралы ғылым;
E) ми әрекеті туралы ғылым;
4. Ішкі бағдар теориясының негізін салушы орыс психологы:
A) А.Н.Леонтьев;
B) А.Р.Лурия;
C) Д.Н.Узнадзе;
D) С.Л.Рубинштейн;
E) П.П.Блонский;
5. Тұлғаның өзін-өзі бағалауы деген, бұл:
A) психикалық процесс;
B) адамның сырт бейнесін бағалау;
C) тұлғаның өз іс-әрекетін, бейімділіктерін, қабілеттіліктерін бағалау;
D) іс-әрекет нәтижесін бағалау;
E) тұлғаның топты бағалауы;
6. Белгілі бір объектіге немесе құбылысқа әсерленушілік:
A) интуиция;
B) интеллект;
C) иллюзия;
D) қызығушылық;
E) өтеу;
7. Іс-әрекет мотивтері не болып табылады:
A) қажеттіліктер;
58
B) сезімдер;
C) сана;
D) идеал;
E) пікірлер;
8. Төмендегі берілгендердің ішінен ойлау формасын белгілеңіз:
A) синтез;
B) айқындау;
C) абстракция;
D) анализ;
E) ой қорытындылау;
9. Апперцепция дегеніміз не?
A) субъектінің белсенді әрекетке қабылдаудың тәуелділігі;
B) заттың мағыналық мәніне қабылдаудың тәуелділігі;
C) объектілендіру актісіне қабылдаудың тәуелділігі;
D) қате қабылдау;
E) өткен тәжірибеге қабылдаудың тәуелділігі;
10. Қабылдаудағы иллюзия дегеніміз не:
A) дұрыс емес түйсік;
B) объектіні қабылдаудағы дұрыс емес интерпретация,
C) дұрыс емес, бұрмаланған қажеттілікпен қабылдану;
D) дұрыс емес бағдар;
E) жаңсақ наным-сезімдердің әсері;
11. Бір адамның сөзі, яғни баяндамашының, лектордың сөзі сөйлеудің қай
түріне жатады?
A) монолог;
B) ауызша сөйлеу;
C) ішкі сөйлеу;
D) диалог;
E) жазбаша сөйлеу;
12. Зат және құбылыстарды ортақ қасиеттері бойынша ойша біріктіру ой
әрекеті қалай аталады?
A) жалпылау;
B) анализ;
C) синтез;
D) абстракция;
E) салыстыру;
13. Адам бұрын қабылдамаған заттар мен құбылыстардың бейнелерін құруы –
бұл:
A) ес;
B) ойлау;
C) қиял;
D) түйсіну;
E) қабылдау;
59
14. Көркем әдебиетті оқығанда қатысатын қиял түрін көрсетіңіз:
A) ырықсыз;
B) ырықты;
C) әсерлесу (воссоздающий);
D) шығармашылық;
E) арман;
15. Бұрын қабылдағанды қайта кезіккенде еске түсіру:
A) есте сақтау;
B) қайта жаңғырту;
C) тану;
D) ұмыту;
E) арнайы есте қалдыру;
16. Ес процестері:
A) жалпылау, салыстыру, абстракциялау, нақтылау;
B) индукция, дедукция, ой қорытындылары, ұмыту;
C) көңіл, аффект, қайта жаңғырту, стресс;
D) сезгіштік, иллюзия, адаптация;
E) есте қалдыру, қайта жаңғырту, ұмыту,
17. Мақсат қоюсыз пайда болатын зейін түрі:
A) ырықты;
B) ырықсыз;
C) қалыптасқан;
D) сыртқы;
E) ішкі;
18. Зейінді бір объектіге тұрақтандырып, сонымен қатар бірнеше іс-әрекет
түрлерімен айналысу зейіннің қай қасиеті:
A) зейіннің тұрақтылығы;
B) зейіннің шоғырлануы;
C) зейіннің аударылуы;
D) зейіннің бөлінуі;
E) зейіннің көлемі;
19. Гипократтың Гуморальды теориясы бойынша холерикті қандай сұйықтық
сәйкес келеді:
A) сары өт;
B) қара өт;
C) қан;
D) шырын;
E) сары және қара өт;
20. Темперамент жайлы физиологиялық ой кімнен басталады:
A) Демокриттан;
B) Платоннан;
C) Гиппократтан;
D) Галеннен;
60
E) Аристотельден;
21. Объекттің ұқсастығы мен айырмашылығы қойылатын ойлау операциясы:
A) талдау;
B) есептеу;
C) салыстыру;
D) жүйелеу;
E) абстрактылау;
22. Бейненің қандай да бір белгілерін, бөлімдерін ерекше бөліп алу қиял тәсілі:
A) фантазия;
B) қайта жасау қиялы;
C) акцентировка;
D) агглютинация;
E) гипербола;
23. Қабілеттіліктерді дамытудың табиғи алғы шарттары болып не табылады:
A) шартты рефлекстер;
B) нышандар;
C) ептілік;
D) дағдылар;
E) қызығушылықтар;
24. Қабылдау деген не?
A) информация жинақтау;
B) шартты рефлекс;
C) түйсіктер жиынтығы;
D) заттар мен құбылыстардың тұтас бейнеленуі;
E) ойша болжамдау;
25. Қиын жағдайларда туындайтын нервтік-психикалық күштену:
A) сезім;
B) эмоция;
C) көңіл-күй;
D) стресс;
E) құмарлық;
61
10-нұсқа
1. Жалпы психология пәні:
A) жүйке жүйесі;
B) психика;
C) сезім мүшелері,
D) ми;
E) даралық өзгешеліктер;
2. Психиканың рефлекторлық принципін алғаш айқындаған ғалым-психолог:
A) И.П.Павлов;
B) Л.С.Рубинштейн,
C) М.И.Сеченов;
D) Б.Ф.Ломов;
E) А.Н.Леонтьев;
3. Тауықтың басып отырған жұмыртқасын алып, орнына тас салса да мерзімді
уақыт біткенге дейін отыра береді. Бұл:
A) инстинкт;
B) дағды;
C) әдет;
D) қажеттілік;
E) интелект;
4. Тұрмыстық психология:
A) ғылыми-теоретикалық мәселелерді шешуге бағытталған;
B) психологиялық танымның заты ретінде жасырын мәнді қасиетін анықтайды;
C) психологиялық ақпаратты белсенді жинау;
D) күнделікті тәжірибеде жиналған білімдерге негізделу,
E) жаңа белгілерді, теорияларды және концепцияларды жасау;
5. Тек адамға ғана тән психикалық бейнелеудің жоғарғы формасы:
A) ерік;
B) рефлекс;
C) сана;
D) эмоция;
E) түрткі;
6. Сананың пайда болуы негізі:
A) тума беріледі;
B) табиғаттан;
C) табиғаттан тыс күштен,
D) еңбек пен қоғамдық қатынастардан;
E) адамның өзіндік әрекетінен;
62
7. Адамның материалды және рухани құндылықтарды құру және өз
қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында шындықты өзгертуге бағытталған
адамның іс-әрекеті:
A) еңбек;
B) оқу;
C) заттық;
D) негізгі;
E) ойын;
8. Адамды белгілі бір іс-әрекетке итермелейтін психологиялық ішкі күш:
A) арман;
B) мінез;
C) дағды;
D) мақсат;
E) мотив;
9. Заттылық, тұтастық, таңдамалық, константтылық қай процестің қасиеттері:
A) ес;
B) қабылдау;
C) ойлау;
D) қиял;
E) түйсік;
10. Көздің түрлі қашықтықтағы заттарды көруге бейімделу қабілеттілігін:
A) аккомодация;
B) конвергенция;
C) адаптация;
D) абстракция;
E) синестезия;
11. Ауызша сөйлеу вариантының ішінен диалогтік сөйлеуді көрсетіңіз:
A) баяндама;
B) дәріс;
C) ауызша сөйлеу;
D) әңгімелесу;
E)ауызша есеп беру;
12. Ойлауды дұрыс сипаттайтын жауапты тап:
A) ойлау – санаға кіретін ассоциацияның қарапайым тізбегі;
B) ойлау – сыртқы ортаны өндеу процесі;
C)ойлау–танымдық әрекет, ол жалпыланған шындықты жанама
бейнелендірумен сипатталады;
D) ойлау – сананың таза белсенді процесі;
E) ойлау – бұл сезімдік тәжірибенің берілгендері;
13. Шынайы объектінің сапасын жоғарлату арқылы жасалатын қиялдың тәсілі:
A) гиперболизация;
B) типизация;
63
C) түйсіну;
D) агглютинация;
E) схематизация;
14. Арман дегеніміз не?
A) психикалық күй;
B) шығармашылық қиял түрі;
C) психикалық процесс;
D) ес түрі;
E) ойлау формасы;
15. Естің қай түрі жануарларда болмайды:
A) сөз-логикалық;
B) механикалық;
C) моторлық;
D) бейнелік;
E) еріксіз;
16. Жүру, жазу және еңбек ету дағдыларының қалыптасуы мен өнделуі
негізінде қандай ес жатады?
A) бейнелік ес;
B) қысқа мерзімді ес;
C) эмоционалдық ес;
D) қимылдық ес;
E)сөздік-логикалық;
17. Төмендегілердің қайсысы танымдық процеске жатады?
A) темперамент;
B) қабілет;
C) ойлау;
D) апперцепция;
E) мінез;
18. «Психофизика негіздері» атты еңбектің авторы:
A) Г.Эббингауз;
B) Г.Т.Фехнер;
C) В.Вундт;
D) Г.Гельмгольц;
E) И.М.Сеченов;
19. Темпераментті алғаш сипаттаған:
A) Аристотель;
B) Платон;
C) Гиппократ;
D) Кречмер;
E) Б.Спиноза;
20. Коллектив деген не:
A) өзара әсерлесуші адамдар тобы;
B) мақсаты қоғамдық мақсаттарға сәйкес келетін, біріккен іс-әрекеті бар
64
адамдар тобы;
C) бір эксперментке қатысатын адамдар тобы;
D)і шкі мақсаттармен біріккен адамдар тобы;
E) аз ғана адамдардың тұрақты бірігуі;
21. Бейненің қандай-да бір белгілерін, бөлімдерін ерекше бөліп алу қиял тәсілі:
A) фантазия;
B) қайта жасау қиялы,
C) акцентировка;
D) агглютинация;
E) гипербола;
22. Қабілеттерді дамытудың табиғи алғышарттары болып не табылады:
A) шартты рефлекстер;
B) нышандар;
C) ептілік;
D) дағдылар;
E)қызығушылықтар;
23. Материалды есте сақтау ұзақтығы бойынша ес түрлері. Артығын алып
таста:
A) эмоциялық ес;
B) иконикалық ес;
C) қысқа мерзімді ес;
D) оперативті ес;
E)ұзақ мерзімді ес;
24. Қиын жағдайларда туындайтын нервтік-психикалық күштену:
A) сезім;
B) эмоция;
C) көңіл-күй;
D) стресс;
E) құмарлық;
25. Өз теориясына «квазиқажеттілік» деген ұғымды қандай ғалым еңгізген?
А) Левин К.
В) Олпорт Г.
С) Петровский А.В.
D) Леонтьев А.Н.
Е) Фрейд З.
65
11-нұсқа
1. Қарым-қатынас мәселесін қарастыратын психологияның саласы:
A) патопсихология;
B)
әлеуметтік психология;
C) нейролингвистика;
D) психофизиология;
E) салыстырмалы психология;
2. Есту кемістігі бар балалардың психикасын зерттейді:
A) олигофренопсихология;
B) жас ерекшелігі;
C) тифлопсихология;
D) сурдопсихология;
E) салыстырмалы психология;
3. Бихевиоризм мектебінің негізін салушы:
A) Дж.Уотсон;
B) В.Келер;
C) Б.Спиноза;
D) Э.Торндайк;
E) Э.Толмен;
4. Мәдени-тарихи теорияның негізін салған психологты ата:
A) С.Л.Рубинштейн;
B) А.Н.Леонтьев;
C) П.Я.Гальперин;
D) Л.С.Выготский;
E) А.В.Брушлинский;
5. Адамның өмірі барысында қандай-да бір заттарға мұқтаж болуы – бұл:
A)қажеттіліктер;
B)мотив;
C)тілек;
D)құмарлық;
E)қанағаттану;
6. Бихевиористтердің зерттеу пәні болып не табылады:
A) сана;
B) санадан тыс;
C) мінез-құлық;
D) интеллект;
E) бағдар;
66
7. Адамдарды қандай да болмасын іс-әрекетке итермелейтін негізгі қозғаушы
күш, бір нәрсеге мұқтаждануы:
A) мотив;
B) түрткі;
C) қажеттілік;
D) арман;
E) әдет;
8. Жұмыс қабілеттілігі азайғандағы шаршау қалпы:
A) талаптану;
B) фанатизм;
C) тыныштық;
D) өзін-өзі реттеушілік;
E) қажу;
9. Сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің сезім
мүшелеріне тікелей әсер етуінен пайда болатын мидағы бейнелерді не деп
атаймыз:
A) ес;
B) ойлау;
C) түйсік;
D) қабілет;
E) ынта;
10. Тітіркендіргіштер әрекетінің әсері мен сезім мүшелерінің сезгіштігінің
өзгеруі:
A) адаптация;
B)
фрустрация;
C) тежелу;
D) қозу;
E) тітіркену деп атады;
11. Сөйлеудің қай түрі төменде берілген. Қарым-қатынас құралы болмайтын,
адам ойын бағыттайтын, зейіннің шоғырлануына мүмкіндік жасайды, қысқа,
үзілді:
A) сыртқы сөйлеу;
B) жазбаша сөйлеу;
C) ішкі сөйлеу;
D) диалогтық сөйлеу;
E) ауызша сөйлеу;
12. Өз-өзіне бағытталған сөйлеудің түрін анықтаңдар:
A) сөйлеу;
B) сырттай сөйлеу;
C) суырып салма;
D) ауызша сөйлеу;
67
E) ішкі сөйлеу;
13. Ұлттық ою-қиялдың қандай жасалу тәсілімен жасалады:
A) гипербола;
B) литолизация;
C) агглютинация;
D) типтік образ жасау;
E) схематизация;
14. Адамдар арасындағы хабар алмасушылық және өзара әрекеттестігі:
A) перцепция;
B) даму;
C) рефлексия;
D) қабілет;
E) қарым-қатынас;
15. Естің қай процесі мысалда берілген: адамға 50 сурет берді. Сосын ол 100
суреттің ішінде көрсетілген 50-ді табу керек:
A) тану;
B) ұмыту;
C) есте қалдыру;
D) есте сақтау;
E) қайта жаңғырту;
16. Ұйымдастырылған арнайы тәсілдерді қолданып еске сақтау:
A) қайталау;
B) түсіну;
C) арнайы еске сақтау;
D) әсер қалдыру;
E) реминисценция;
17. «Психофизика негіздері» атты еңбектің авторы
A) Г.Эббингауз;
B) Г.Т.Фехнер;
C)
В.Вундт;
D) Г.Гельмгольц;
E) И.М.Сеченов;
18. Бірнеше әрекет түрлерін немесе әртүрлі іс-әрекеті бір уақытта орындай
алуы зейіннің қай ерекшелігі:
A) концентрация;
B) бөлінушілік;
C) көлем;
D) аударылуы;
E) тұрақтылығы;
19. Психикалық іс-әрекеттің және мінез-құлықты динамикасын анықтайтын
психиканың даралық, тұрақты қасиеті...деп аталады:
68
A) темперамент;
B) эмоциялар;
C) қабілеттіліктер;
D) ес;
E) сөйлеу;
20. Жеке адамның қалыптасуына биологиялық негіз болып не табылады:
A) ойлау;
B) қабілет;
C) ақыл-ой;
D) нышандар;
E) темперамент;
21. Коллектив деген не:
A) өзара әсерлесуші адамдар тобы
B) мақсаты қоғамдық мақсаттарға сәйкес келетін, біріккен іс-әрекеті бір
адамдар тобы;
C) бір экспериментке қатысатын адамдар тобы;
D) ішкі мақсаттармен біріккен адамдар тобы;
E) аз ғана адамдардың тұрақты бірігуі;
22. Бейненің қандай-да бір белгілерін, бөлімдерін ерекше бөліп алу қиял тәсілі:
A) фантазия;
B) қайта жасау қиялы;
C) акцентировка;
D) агглютинация;
E) гипербола;
23. Қабілеттіліктерді дамытудың табиғи алғы шарттары болып не табылады:
A) шартты рефлекстер;
B) нышандар;
C) ептілік;
D) дағдылар;
E) қызығушылықтар;
24. Эстетикалық сезім деген не?
A) әдемілікті сезіну;
B) адам іс-әрекетімен байланысты сезімдер;
C) белсенділікті төмендететін сезімдер;
D) танымдық іс-әрекетпен байланысты сезімдер;
E) адамның басқа адамдарға және қоғамға қатысты ішкі көңіл-күйі;
25. Темпераментте тұлға мына жағынан көрінеді:
А) әлеуметтік тегі жағынан;
В) өзгермелі қасиеттерімен;
С) динамикалық қасиеттер жағынан;
D) мазмұны жағынан;
Е) тұлғалық мағына жағынан;
69
12-нұсқа
1. Тұлғаның өзін-өзі саналы түсінуімен байланысты, өзін-өзі реттеу
қасиеттерінің жиынтығы:
A) идентификация;
B) интроспекция;
C) сублимация;
D) рефлексия;
E) өзін-өзі бақылау;
2. Қабылдауды көбіне былай атайды:
A) түйсіну;
B) ес;
C) зейін;
D) перцепция;
E) ойлау
3. Бірнеше пікірден жаңа пікір шығаратын ойлау формасы:
A) ой қорытындысы;
B) пікір;
C) ұғым;
D) сөз;
E) қиял;
4. Шынайы объектінің сапасын жоғарылату арқылы жасалатын қиялдың тәсілі:
A) түйсіну;
B) агглютинация;
C) типизация;
D) схематинация;
E) гиперболизация;
5. Ересек адамның зейінінің көлемі мынаған тең:
A) 5 объект;
B) 4 объект;
C) 4-6 объект;
70
D) 9-12 объектке,
E) 7-8 объект;
6. Адамның танымдық процестеріне жатпайтыны:
A) ойлау;
B) эмоция;
C) түйсік;
D) қиял;
E) зейін;
7. Гиппократ бойынша сангвиниктің организмінде қай сұйықтық басым?
A) су;
B) қара шырын;
C) қан;
D) сары өт;
E) шырыш;
8. Мінездің қалыптасуына не әсер етеді?
A) адамның эмоционалдық күйі;
B) зейін;
C) сөйлеу тілі;
D) әлеуметтік орта;
E) қабілеттілігі;
9. Көзделген мақсатқа бағытталған тікелей өмірдегі психиканың әр түрлі
сыртқы көріністерін қабылдау әдісі?
A) сауал;
B) эксперимент;
C) бақылау;
D) анкеттеу;
E) тестілеу;
10. Социогенетикалық тұрғыдан даму факторы:
A) тұқымқуалаушылық;
B) филогенез;
C) орта;
D) тәжірибе;
E) бойы;
11. Қарым-қатынастың вербальды емес құрамы болмайды:
A) пантомимика;
B) сөйлеу;
C) мимика;
D) көзқарас;
E) кеңістік;
12. Психологияда сана мен бейсана мәселесімен айналысқан кім?
A) А.Леонтьев;
B) И.Павлов;
71
C) З.Фрейд;
D) А.Маслоу;
E) Аристотель;
13. Дамудың жоғарғы тобының деңгейі:
A) ұжым;
B) кооперация;
C) корпорация;
D) ассоциация;
E) топ;
14. Түйсінудің арифметикалық прогрессиямен өсу заңдылығын ұсынған кім?
A) Вебер,
B) Фехнер Г.;
C) Лурия А.Р;
D) Ананьев Б.Г;
E) Гельмгольц Г.;
15. Адамның барлық психикалық іс-әрекетінің негізі болатын психиканың
көріну формасын көрсет:
A) темперамент;
B) ес;
C) мінез;
D) қабілет;
E) ерік;
16. Қысқа уақыттық ес әрекетінің нақты міндеттерін орындауға байланысты
естің түрі:
A) образдық ес;
B) сөз логикалық ес;
C) қозғалыс ес;
D) эмоциялық ес;
E) оперативтік ес;
17. Ойлауда заттар мен олардың қасиеттерінің әдеттенбеген «нанғысыз»
тіркесулері:
A) аутистикалық ойлау;
B) интуитивті ойлау;
C) образды ойлау;
D) продуктивті ойлау;
E) ырықты ойлау;
18. Зат пен әрекеттің арасындағы қатынас туралы пікірді құрайтын логикалық
ойлау формаларының бірі:
A) ой жүгірту;
B) типтеу;
C) ақылмен бекіту;
D) салыстыру;
72
E) түсінік;
19. Ішкі болжам, ойлау тапсырмаларын анықтайтын шешім:
A) инсайт;
B) шығармашылық;
C) синтез;
D) ақылға бекіту;
E) жалпылау;
20. Темпераменттің конституциялық теориясын еңгізген ғалымдардың бірі
болып табылады:
A) Ясперс К.;
B) Платон;
C) Кречмер Э.;
D) Тульчинский;
E) Аристотель;
21. Процестендіру:
A) өзіне сын көзбен қарау;
B) санадан қажет емес ойларды шығару;
C) баланың мінез-құлық нормаларына қайту;
D) басқаға өзін ұқсату;
E) типтік жағдайдағы мінез-құлық шаблоны;
22. Қабілеттіліктерді дамытудың табиғи алғы шарттары болып не болып
табылады:
A) нышандар;
B) шартты рефлекстер;
C) ептілік;
D) қызығушылықтар;
E) дағдылар;
23. Сол бір психикалық процесті немесе жалпы жеке тұлғаны бағалауға
болмайтын қысқа стандартталған психологиялық сынақ:
A) эксперимент;
B) тестілеу;
C) өзін-өзі бақылау;
D) әңгіме;
E) бақылау;
24. Психологиялық сәтсіздікке байланысты топтан адамдардың шеттетілуі
қалай аталады?
A) лидерлер;
B) психологиялық барьер;
C) когнитивті диссонанс;
D) аутсайдер;
E) диффузды топ;
25. Сезім және біреуге немесе бір нәрсеге өзін-өзі ұстауға сезімнің ой арқылы
көрінетін, бағалау реакциясы:
73
A) интерференция;
B) проэкция;
C) сублимация;
D) әлеуметтік бағдар;
E) регрессия;
13-нұсқа
1. Алғашқы болып психологиялық лабораторияны кім ашты?
A) В.Вундт;
B) И.П.Павлов;
C) З.Фрейд;
D) Ж.Пиаже;
E) Р.Декарт;
2. Рефлекс дегеніміз:
A)
адамның күйі,
B)
қарым-қатынас құралы;
C)
объект жайлы информация;
D)
әрекетке шақыру сигналы;
E)
ағзаның сыртқы әсерлерге жауап реакциясы
3. Сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің сезім
мүшелеріне тікелей әсер етуінен пайда болатын мидағы бейнелерді не деп
атайды?
A) түйсік;
B)
ес;
C)
ынта;
D) қабілет;
E) ойлау;
4. Білімдерді аз уақытқа есте қалдыру:
A) генетикалық ес;
B) сенсорлық ес;
C) оперативтік ес;
D) қысқа мерзімді есте сақтау;
74
E) ұзақ мерзімді есте сақтау
5. Ойлаудың түрлеріне қайсысы жатпайды?
A)бөлінілушілігі;
B)көрнекі бейнелі;
C)теориялық;
D)заттық әсер;
E)сөз-логикалық;
6. Темпераменттің физиологиялық негізі:
A)жоғары жүйке типі;
B)мінез;
C)бейнелеу;
D)эмоция;
E)білім;
7. Жеке тұлға дамуының динамикасына бағдарланған, тұрақты қалаулар мен
мотивтер жүйесі:
A)мінез-құлық;
B)темперамент;
C)мативация;
D)бағыттылық;
E)қабілеттер;
8. Адам босбелбеулігі мен мінезсіздігінің белгісі:
A)әрекеттегі епсіздік;
B)сезім күңгірттілігі;
C)мақсат болмауы;
D)ерік әлсіздігі;
E)ой тоқырауы;
9. Педагогикалық психологияның құрылымы:
A)білім беру психологиясы, тәрбие психологиясы, даму психологиясы;
B)даму психологиясы, оқыту психологиясы;
C)мұғалім психологиясы;
D)білім беру психологиясы, тәрбие психологиясы, мұғалім психологиясы;
E)педагогикалық өзара әрекеттесу психологиясы;
10. Психоаналитикалық теориясының негізгін қалаушы:
A)К.Хорни;
B)З.Фрейд;
C)К.Юнг;
D)А.Адлер;
E)Э.Фромм;
11. Сыртқы затты іскерлік процесінде оның ішкі жоспарына ауысу:
A) интерференция;
B) интериоризация;
Достарыңызбен бөлісу: |