title:
for

element

in - Python тілінде программалар құру

text:
3-мысал: Тіркес символдарын біртіндеп өңдеу және араларына басқа
символдар кірістіру
str = 'Сәлем'
for әріп in str:
print(әріп)
for әріп in str:
print(әріп, end = '')
print()
for әріп in str:
print(әріп, end = '!')
print()
for әріп in str:
print(әріп, end = '?!')
Нәтижесі:
С
ә л е м
Сәлем
С!ә!л!е!м!
С?!ә?!л?!е?!м?!
while циклі (бұл да қабаттасып жазыла береді)
while операторы қасындағы өрнегі ақиқат болып тұрса, келесі блоктағы операторларды қайталап орындай береді:
a)
str1 = "+"
i = 0
while i < 10:
print (str1) i += 2
б)
str1 = "+" i = 0
while i < 10:
print (str1, end='')
i += 2
Нәтижесі:
+
+
+
+
+
Нәтижесі:
+ + + + +
а)
б)
while циклі
3- мысал: Фибоначчи сандарын шығару:
0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, …
fib1 = 0; fib2 = 1
print (fib1); print (fib2)
i = 0; n = 7
while i < n:
fib_sum = fib1 + fib2 print (fib_sum)
fib1
fib2
=
=
fib2
fib_sum
i
+=
1
Нәтижесі:
0
1
1
2
3
5
8
13
21
while циклі
b = {}".format(a, b))
4- мысал:
a = 10; b = 1
while a < 15: b = b * 2
print("a = {} a += 1
a
Нәтижесі:
= 10 b = 2
a
=
11
b
=
4
a
=
12
b
=
8
a
=
13
b
=
16
a
=
14
b
=
32
Практикалық жұмыс
Фибоначчи сандарын шығаратын программа жазып, оны сандар тізбегінің бесінші мен жиырмасыншы нөмірлері арасындағыларын экранға шығаратын етіп өзгертіңіз.
0 мен 20 арасындағы жұп сандар тізбегін экранға шығаратын цикл жазыңыз. Сонан кейін -1 мен -21 арасындағы үшке бөлінетін сандар тізбегін шағаратын цикл құрыңыз.
Программаға екі бүтін сан (a,b) солардың арасындағы 5-ке бөлі- нетін, бірақ 3-ке бөлінбейтін сандар тізбегін экранға шығарыңыз.
for және while циклдерін пайдаланатын үш циклдік программа құрыңыз.
Глобальдік айнымалылар
Глобальдік айнымалылар - функциялар, кластар ішіндегі опера- цияларда қолдануға болатын айнымалылар. Бұлар C# және Java тіліндегі осындай айнымалылар аналогы болып табылады
global a a = []
for i in ["red", "green", "blue", "black", "orange", "yellow", "white"]: a.append(i)
while True: # infinite loop # True: шексіз цикл
user_input = input(" Сәлем деп жаз, оны істемесең қайталай беремін! \t") print("Сөз енгіз: ", user_input)
if user_input.lower() != "сәлем": continue
else:
print("Жақсы ұл/қыз екенсің! Сәлем деп жазарыңды білгенмін!")
break
Try – Except нұсқаулары
Аластамалар (exception) қате кеткені жайлы мәлімет береді. Программадағы try нұсқауы аластамаларды көрсетеді немесе операторлар тобын өшіреді. Except нұсқауы бір немесе бірнеше аластамаларды өңдеу ісін атқарады.
Егер try нұсқауында аластама болмаса, онда аластаманы өңдеу де жүзеге асырылмайды. Ал егер try нұсқауында аластама көрсетілетін болса, онда аластама өңдеуішін іздеу іске қосылады.
a = input("Бірдеңе енгізіңіз: ")
try:
a = int(a)
except ValueError: # ValueError – аластама аты
print("Бүтін санға түрлендірілмейтін мән енгізілді!")


title: Циклдердегі Else нұсқауы (бұл әзіл емес)

text:
Цикл нұсқауларында да else операторын қолдануға болады.
a=10
while a is not 0: print("a is %i" % a) a -=1
else:
print("a has become %d :(" % a)
for n in range(2, 10):
for x in range(2, n): if n % x == 0:
print(n, 'equals', x, '*', n//x)
break
else:
# loop fell through without finding a factor
print(n, 'is a prime number')
Функцияларды анықтау def түйінді сөзінен басталады да, сонан кейін функция аты мен жақшалар ішінде параметрлер тізімі көрсетіледі. Функцияның ішкі операторлары (оның де- несі) келесі жолда шегініс арқылы жазылады.
def функция_aты(параметр(лер)/аргумент (тер)):
Операторлар (нұсқаулар)
Мұның кемшілігі - функцияның қателері тек оны шақырған- нан кейін ғана анықталады. Өз функцияларыңызды тексеруді ұмытпаңыздар! https://docs.python.org/3.6/tutorial/controlflow.html#defining- functions
Python тіліндегі қолданушы функциялары
Python функциясын жалпы анықтау форматы def функция_аты():
оператор
оператор
...
n-оператор
Бірінші жол – функция тақырыбы, ол функцияны анықтаудың басы. Функция тақырыбы def түйінді сөзінен басталады, одан кейін функция_аты мен жай жақшалар, соңында қос нүкте жазылады.
Келесі жолдар функцияның ішкі операторлары, яғни оның денесі. Олар блок
болып саналады. Блок функция шақырылған сайын орындалады. Блок
шегініспен (3-5 орын) жазылады. Олардағы шегіністер бірдей болуы тиіс.


title: Python тіліндегі қолданушы функциялары

text:
Программада функциялар қабаттасып келе береді. Бұған мысал.
def main(): # main функциясын анықтау
print('Мен Сізге мынаны айтайын деп едім.') message() # message функциясын шақырып орындау print('Қош болыңыз!') def message(): # message функциясын анықтау print('Мен - студентпін,') print('болашақта маман болып шығамын.' )
main() # main функциясын шақырып орындау
ды. Егер бір функциядағы код екінші бір функциядағы айнымалыны пайдаланатын болса,
қате туындайды. Мысал қарастырайық.
def main () : # Басты функцияны анықтау
get_name ()
рrint('Сәлем, ', name)
def get name():
# Бұл қате туындатады
# get_name функциясын анықтау
name = input ( 'Атыңыз кім: ' )
main() # Басты функцияны шақыру
Бұл программада екі функция: main және get_name бар.
5-жолда name айнымалысына ат енгізіледі. Бұл оператор
get_name функциясында, сондықтан ол name бұл функция үшін локальді болып табылады. Осыған орай name айнымалысын get_name функциясынан тыс орналасқан оператор қол- дана алмайды.
main функциясы 3-жолда get_name функциясын шақырады. Сонан кейін 4-жолдағы
оператор name айнымалысын қолдануға тырысады. Мұндай әрекет қате туындатады, себебі name айнымалысы get_name функциясы үшін локальді болып табылады.
Нәтижесі:
Атыңыз кім: Азат
Traceback (most recent call last):
File "C:/Users/.../funct.py", line 6, in main () # Басты функцияны шақыру.
File "C:/Users/.../funct.py", line 3, in main
рrint('Сәлем, ', name) # Бұл қате туындатады
NameError: name 'рrint' is not defined


title: Локальді және глобальді айнымалылар

text:
Локальді айнымалылар басқа функциялар үшін жабық болғандықтан, басқа
функцияларда да дәл осындай аттағы айнымалылар қолданыла береді.
Мысал қарастырайық.
# Бұл программа екі функцияда аттары бірдей екі # локальді айнымалыны (birds) пайдаланады. def main():
turgen()
qarqaraly()
# turgen функциясын шақыру # qarqaraly функциясын шақыру def turgen():
birds = 5000
# мұнда birds айнымалысы бар # birds айнымалысын анықтау print('Тurgen-де ', birds, 'құс бар.')
def qarqaraly():
birds = 8000
# qarqaraly функциясында да birds айнымалысы бар # birds локальді айнымалысын анықтау main()
print('Qarqaraly-да ', birds,'құс бар.')
# басты функцияны шақыру Нәтижесі: C:\Users\...\Scripts\python.exe C:/Users/.../functions.py
Тurgen-де 5000 құс бар. Qarqaraly-да 8000 құс бар.
Функцияға аргументтер беру
Функцияға берілетін мәліметтер тізбегі аргументтер деп аталады. Функция өз
аргументтерін есептеулерде немесе басқа да операцияларда пайдалана алады.
Функцияны шақыру кезінде оған бір немесе бірнеше аргументтер, яғни
параметрлер түріндегі айнымалылар берілуі мүмкін.
Параметр – бұл функцияны шақыру кезінде оған берілетін арнайы айнымалы, параметрге айнымалы мәні меншіктеледі. Төменде параметр түріндегі айны- малысы бар функция мысалы көрсетілген:
def show_double(number): result = number * 2 print(result)
Бұл функция аты – show_double. Ол number саны мәнін қабылдап алып, оның
екі еселенген мәнін қайтарады.
Функцияға аргументтер беру
# Бұл программа функцияға аргумент беруді көрсетеді def main(): value = 5
show_double(value)
# show_double функциясы аргумент # қабылдап, оны екі еселейді


title: Python тілінде программалар құру - бет 8

text:
Енгізу экраны программаның не істейтінін көрсетеді.
Кеселер санын тағайындаймыз
Кеселердегі шәйдің көлемін граммға айналдырамыз да, нәтижесін
көрсетеміз.
Бұл алгоритмді схема түрінде былай көрсетуге болады:
intro – программаның не істейтінін көрсетеді.
cups_to_gram – кеселер санын қабылдап алып,
олардағы шәйдің неше грамм екендігі анықтайды.
main – кеселер санын енгізеді, ол кейін функцияға беріледі.
Осы алгоритм программасын құрайық.
main intro cups_to_gram
cups = int(input('Кеселер саны: '))
cups_to_gram(cups_needed) # Граммға түрлендіру. def intro(): # intro функциясы енгізу терезесін көрсетеді. print('Өлшемдерді түрлендіру')
print ('1 кесе = 150 грамм')
def cups_to_gram(cups): # Бұл функция кесе санын алып, gram = cups * 150 # оны граммға айналдырады print('Бұл кеселерде', gram, ' грамм шәй бар. ') main()
Нәтижесі:
Өлшемдерді түрлендіру 1 кесе = 150 грамм
Кеселер саны: 5
Бұл кеселерде 750
грамм шәй бар.
Жолдарды шегініспен жазу
Жолдарды шегініспен жазу кезінде олардың алдындағы босорындар саны бірдей болуы тиіс, әйтпесе қате шығады. Мысалы, келесі жолдардағы функцияны анықтау дұрыс емес, олардағы шегіністер саны әртүрлі болып жазылған:
Программа терілетін редакторда шегініс жасаудың екі түрі бар:
жол алдында <Таb> пернесін басу немесе <босорын> пернесін бірнеше рет басу. Бірақ шегініс жасау кезінде осы екі тәсілдің тек біреуін пайдалану керек, екеуін араластыра отырып қолдансаңыз, Python интерпретаторы шатасып қате беріп жатады.


title: Жолдарды шегініспен жазу - Python тілінде программалар құру

text:
IDLE ортасында және жалпы Python редакторларында функция анықталатын жолдағы қоснүктеден кейін шегініс автоматты түрде жасалады.
Автоматты шегініс жасау режимінен шығу үшін функцияның ішкі бло- гының ең соңғы жолынан кейін пернесін басу керек.
Функция блогы жолдарын шегініс арқылы белгілеу үшін программа- лаушылар көбінесе төрт босорын таңбасын қолданады.
Жалпы, Сіз өз таңдауыңыз бойынша, босорындардың кез келген санын пайдалана аласыз, тек олардың барлығы бірдей болуы тиіс.
Бақылау сұрақтары
Функцияның анықталуы қандай екі бөліктен тұрады?
"Функцияны шақыру" термині нені білдіреді?
Функцияны орындау кезінде оның блогының ең соңына жеткенде не болады?
Функция блоктарын неге шегініс арқылы ерекшелеу керпек?
Функцияға бірнеше аргументтер беру
Практикада бірнеше аргументтері бар функцияларды қолдану жиі орын алып жатады. Келесі программада екі аргументі бар show_sum функциясы көрсетілген, ол осы 2 аргументтің қосындысын табады.
def main(): # Мұнда 2 аргументі бар функция көрсетіледі print('12 және 45 сандарының қосындысы = ',end='') show_sum(12, 45) # Бұл функция 2 аргументті қосады
def show_sum(num1,num2): result = num1 + num2 print(result)
main()
Нәтижесі:
12 және 45 сандарының қосындысы = 57
Функцияға бірнеше аргументтер беру
Келесі программада тағы бір мысал көрсетілген, ондағы
функцияға аргумент ретінде екі сөз тіркесі (2 тіркес) беріледі.
def main (): # Бұл функцияға 2 аргумент - 2 тіркес беріледі first_name = input('Атыңызды енгізіңіз: ') last_name = input ('Тегіңізді енгізіңіз: ') print('Сіздің аты-жөніңіздің ауысып жазылуы:') reverse_name(first_name, last_name)
def reverse_name(first, last): print(last, first)
main() # Басты функцияны шақыру Нәтижесі:
Атыңызды енгізіңіз: Азат
Тегіңізді енгізіңіз: Байжанұлы
Сіздің аты-жөніңіздің ауысып жазылуы:
Байжанұлы Азат


title: Python тілінде программалар құру

text:
3.1 – дәріс – Циклдер мен Функциялар Бөрібаев Бақыт Бөрібайұлы
b.buribaev@gmail.com Мехмат ғимараты, 229 бөлме
Сұрақтар
Қарапайым циклдер және қабаттасқан циклдер
For
While
Try-Except
Глобальді немесе ауқымды айнымалылар
Кейбір ерекшеліктер
Continue және break
Raise in try-except
Программа мысалдары
Күтілетін нәтижелер
Бұл дәрістен соң, мыналарды пайдалана алатын боласыздар:
For циклі
While циклі
Циклдердегі Break және Continue нұсқаулары
Try something және “catch” something Попробуйте что-то и "поймайте"
что-то
Глобальді айнымалылар жасау
For циклі
Python тіліндегі for операторының оның C# (Паскаль) тіліндегі нұсқа- сынан аздаған өзгешеліктері бар. Паскальтіліндегі арифметикалық прогрессия тәсілімен қайталанатын немесе С# ортасындағы итерация қадамдарын қолданатын циклдерге қарағанда, Python тілінің for опе- раторы кез келген тізбектегі элементтерді (тізім немесе тіркестер) қайталай алады.
for айнымалы in [1-мән, 2-мән, ... ] оператор
оператор
...
оператор
мұндағы 1-жол - for өрнегі , онда үтірлермен бөлінген мәндер беріледі, солардың әрқайсысы үшін шегініспен жазылған келесі операторлар қайталанып орындалады. Тік жақша ([…]) ішіндегі үтірмен бөлінген мәндер тізім деп аталады.
for циклі
# бұл for циклі программасы сандар тізімін қолданады print('1..5 арасындағы сандарды көрсету: ')
for num in [ 1, 2, 3, 4, 5]: print (num)
Нәтижесі:
1..5 арасындағы сандарды көрсету: 1
2
3
4
5


title: ДЕСКРИПТОРЛАР - «python тілінде программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

text:
ДЕСКРИПТОРЛАР
Сызықтық алгоритм анықтамасын дұрыс табады 1
ТАПСЫРМА №3
Кодты қарап шығыңыз, бағдарламаның орындалу нәтижесінің дұрыс нұсқасын көрсетіңіз
a = 6;
b = 15;
c = 38;
a = a + b + c
print (а)
А) 6
В) 59
С) 38
Д) 15
ДЕСКРИПТОРЛАР
Бағдарламаның орындалу нәтижесін дұрыс көрсетеді 1
ТАПСЫРМА №4
Орындау нәтижесінде экранда не пайда болады?
а=("ақпарат",1,18,28)
print (а)?
А) Ақпарат 1, 18, 28
В) Ақпарат
С) ('ақпарат', 1, 18, 28)
Д) 1, 18, 28
ДЕСКРИПТОРЛАР
Бағдарламаның орындалу нәтижесін дұрыс көрсетеді 1
ТАПСЫРМА №5
Мәліметтер түрлерін олардың атауларымен сәйкестендіру
|
нақты сандар (27,8; -365,533; 5,0)
| | | | | |
бүтін сандар (-156; 25; 138)
|
ДЕСКРИПТОРЛАР
Int () мәліметтер түрін біледі 1
float() мәліметтер түрін біледі 1
str() мәліметтер түрін біледі 1
Bool() мәліметтер түрін біледі 1
ТАПСЫРМА №6
Транслятор дегеніміз...
А) Берілген программалау тіліндегі программалау кодын машиналық кодқа түрлендіретін арнайы программа
В) Программанығ элементтерін құруда қолданылатын символдар жиынтығы
С) Программа жазу барысында сақталуға тиісті тіл ережелерінің жиынтығы
Д) Программаның орындалу барысында әртүрлі мәндерді қабылдай алатын шамалар
ДИСКРИПТОР
Дұрыс анықтама жауабын табады 1
Достарыңызбен бөлісу: |


«Шешімдерді программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
7.1.2.1 «Бағдарламалау жүйесін» және «бағдарламалау тілдері» ұғымдарын ажырата білу;
7.3.3.1 Деректердің типін жіктеу;
7.3.2.1 Бағдарламалау тілінде алгоритмді жазу
№3
ТАПСЫРМА №1
Сөйлемді толықтырыңыз.
Бағдарламалау жүйелері - ________________________________________________________________________
Бағдарламалау тілдері - ________________________________________________________________________
ДЕСКРИПТОРЛАР
«бағдарламалау жүйелері» анықтамасын жазады; 1
«бағдарламалау тілдері» анықтамасын жазады; 1
3
ТАПСЫРМА №2
Айнымалылар берілген. Әрбір айнымалы үшін берілгендер типін анықтаңыз
ДЕСКРИПТОРЛАР
логикалық типті анықтайды; нақты типті анықтайды; бүтін типті анықтайды; жолдық(символдық)типті анықтайды. 4
ТАПСЫРМА №3
Cәйкестендіріңіз
ДЕСКРИПТОРЛАР
Дәрежеге шығаруды анықтайды 1
Шығару операторын анықтайды 1
Түбірден шығаруды анықтайды 1
Енгізу операторын анықтайды 1
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «python тілінде программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

text:
«PYTHON тілінде программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
6.1.2.2 IDE интерфейсінің мүмкіндіктерін қолдану;
6.3.2.1 Python тіліндегі сызықтық алгоритмдерді жазу
6.3.3.1 деректер түрлерін жіктеу;
6
ТАПСЫРМА №1
IDE компоненттерін дұрыс сәйкестендірің
|
Компилятор жасаған барлық файлдарды орындалатын бағдарламамен байланыстыру процесі
|
Автоматтандыру құралдарын құрастырыңыз
|
қателіктерін кезең-кезеңімен іздеуге, анықтауға және түзетуге арналған бағдарлама
|
Компилятор / интерпретатор
|
Бағдарламалық жасақтаманы машиналық кодқа аудару
| |
бағдарлама коды енгізілетін негізгі терезе
|
ДЕСКРИПТОРЛАР
IDE-нің бірінші компонентін біледі 1
IDE-нің екінші компонентін біледі 1
IDE-нің үшінші компонентін біледі 1
IDE-нің төртінші компонентін біледі 1
ТАПСЫРМА №2
Сызықтық алгоритм ол ...
А) Орындалу кезінде алгоритм, шартты тексеру нәтижесіне байланысты («иә» немесе «жоқ»), әрекеттер тізбегінің бірін таңдау ұсынылады
В) Белгіленген бірнеше рет немесе белгілі бір шарт орындалғанға дейін қайталануы керек әрекеттердің сипаттамасы
С) Командалардың тізбектей орындалуы
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Python тілінде программалау

text:
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«PYTHON тілінде программалау» бөлімі бойынша жиынтық бағалау бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты
|
6.1.2.2 IDE интерфейсінің мүмкіндіктерін қолдану;
6.3.2.1 Python тіліндегі сызықтық алгоритмдерді жазу
6.3.3.1 деректер түрлерін жіктеу;
|
Бағалау критерийі
|
Білім алушы
IDE компоненттерін біледі
сызықтық алгоритмді біледі
сызықтық алгоритмдерді Python-да жазу
мәліметтер типтерін жіктейді
Транслятор анықтамасын анықтайды
|
Ойлау дағдыларының деңгейі
|
Жоғары деңгей дағдылары
|
Орындау уақыты
Жалпы
|
минут
11 балл
|
IDE компоненттерін дұрыс сәйкестендіріңіз:
1.Мәтіндік редактор
|
|
А) Компилятор жасаған барлық файлдарды орындалатын бағдарламамен байланыстыру процесі
|
2.Автоматтандыру құралдарын құрастырыңыз
|
|
В) бағдарламалық жасақтама қателіктерін кезең – кезеңімен іздеуге , анықтауға және түзетуге арналған бағдарлама.
|
3.Компилятор/интерпретатор
|
|
С) бағдарламалық жасақтаманы машиналық кодқа аудару
|
4.Түзету/түзету
|
|
Д) бағдарлама код енгізілетін негізгі терезе
|
[4]
Сөйлемді толтырыңыз:
Сызықтық алгоритм ол ...................
[1]
Кодты қарап шығыңыз, бағдарламаның орындалу нәтижесінің дұрыс нұсқасын көрсетіңіз
a=6;
b=15;
c=38;
x=a+b+c
print(x)
А) 38
В) 15
С) 6
Д) 59 [1]
Орындау нәтижесіндеэкранда не пайда болады?
a=(“ақпарат”,1,18,28)
print(a)
А) ( 'ақпарат',1,18,28)
В) ақпарат,1,18,28
С) ақпарат
Д) 1,18,28
[1]
5) Мәліметтер түрлерін олардың атауларымен сәйкестендіріңіздер:
1.int()
|
|
А) нақты сандар (27,8; -365,533; 5,0)
|
2.float()
|
|
В) жолдық(“jgffd”; “v”)
|
3.str()
|
|
С) логикалық( true,false)
|
4.bool()
|
|
Д) бүтін сандар(-156; 25; 138)
|
[4]
Транслятор дегеніміз ..........
А) программа жазу барысында сақтауға тиісті тіл ережелерінің жиынтығы
В) программаның элементтерін құруда қолданатын символдар жиынтығы
С) берілген программалау тіліндегі программалау кодын машиналық кодқа түрлендіретін арнайы программа.
Д) программаның орындалу барысында әртүрлі мәндерді қабылдай алатн шамалар.
[1]
Бағалау
критерийі
|
Тапсырма
№
|
Дескриптор
|
Балл
|
Білім алушы
|
IDE компоненттерін біледі
|
1
|
IDE-нің бірінші компонентін біледі
|
4
|
сызықтық алгоритмді біледі
|
2
|
сызықтық алгоритм анықтамасын дұрыс табады
|
1
|
сызықтық алгоритмдерді Python-да жазу
|
3
|
Бағдарламаның орындалу нәтижесін дұрыс көрсетеді
|
1
|
сызықтық алгоритмдерді Python-да жазу
|
4
|
Бағдарламаның орындалу нәтижесін дұрыс көрсетеді
|
|
мәліметтер типтерін жіктейді
|
5
|
Int () мәліметтер түрін біледі -1
float() мәліметтер түрін біледі- 1
str() мәліметтер түрін біледі- 1
Bool() мәліметтер түрін біледі-1
|
4
|
Транслятор анықтамасын анықтайды
|
6
|
Дұрыс анықтама жауабын табады
|
1
|
Барлығы
|
11
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Деректерді өңдеуге арналған кіріктірілген Python тіл кітапханаларының мүмкіндіктері.
Python NumPy, Pandas, SciPy және басқалары сияқты деректерді өңдеуге арналған көптеген кітапханаларды ұсынады. Міне, олар ұсынатын бірнеше мүмкіндіктер:
NumPy: NumPy көп өлшемді массивтер мен матрицалармен жұмыс істеуге және сызықтық алгебра операцияларын орындауға қуатты мүмкіндіктер береді. Ол сонымен қатар кездейсоқ сандарды құру және кескіндерді өңдеу функцияларын ұсынады.
Pandas: pandas деректер фреймдері мен сериялары сияқты деректер кестелерімен жұмыс істеуге арналған құралдарды ұсынады. Ол CSV, Excel және дерекқорлар сияқты әртүрлі көздерден деректерді оқуға және жазуға мүмкіндік береді. Pandas сонымен қатар деректерді біріктіру және топтастыру операцияларын, сондай-ақ агрегациялық функцияларды орындауға мүмкіндік береді.
SciPy: SciPy ғылыми есептеулер мен деректерді талдауға арналған құралдарды ұсынады. Ол оңтайландыруға, интерполяцияға, сигналдар мен кескіндерді өңдеуге және дифференциалдық теңдеулерді шешуге арналған модульдерді қамтиды.
NLTK: Natural Language Toolkit (NLTK) - табиғи тілді өңдеуге арналған кітапхана. Ол токенизация, стемминг, лемматизация, кілт сөздерді шығару және т. б. сияқты мәтіндермен жұмыс істеу құралдарын ұсынады.
Scikit-learn: Scikit-learn-Python үшін машиналық оқыту кітапханасы. Ол жіктеу, регрессия, кластерлеу және машиналық оқытудың басқа міндеттеріне арналған құралдарды ұсынады.
Бұл деректерді өңдеу үшін пайдалануға болатын көптеген Python кітапханаларының бірнешеуі ғана. Олардың барлығы деректермен жұмыс істеудің қуатты мүмкіндіктері мен құралдарын ұсынады және ғылыми және коммерциялық қауымдастықтарда деректерді талдау және машиналық оқыту үшін танымал таңдау болып табылады.
Python-дағы циклдік операторлар.
Python-дағы циклдік операторлар Берілген шарттарға байланысты нұсқаулар жиынтығын бірнеше рет орындауға мүмкіндік береді. Python-да екі негізгі циклдік оператор бар: for және while.
For операторы жолдар, тізімдер, кортеждер және т. б. сияқты ретімен сұрыптауға болатын нысандар бойынша Итерация үшін қолданылады.:
for элементі in реттілігі:
Нұсқаулық блогы
Қолдану мысалы:
for i in range(10):
print(i)
Бұл код 0-ден 9-ға дейінгі сандарды басып шығарады.
While операторы берілген шарт ақиқат болғанша нұсқаулар блогын бірнеше рет орындау үшін пайдаланылады. While операторының синтаксисі келесідей:
while шарты:
Нұсқаулық блогы
Қолдану мысалы:
i = 0
while i < 10:
print(i)
i += 1
Бұл код 0-ден 9-ға дейінгі сандарды басып шығарады.
For және while операторларының екеуін де циклды үзу үшін break нұсқаулығымен және ағымдағы итерацияны өткізіп жіберіп, келесіге өту үшін continue нұсқаулығымен бірге пайдалануға болады.


title: Деректерді өңдеуге арналған кіріктірілген Python тіл кітапханаларының мүмкіндіктері


title: Python-дағы тізімдер мен кортеждер

text:
Python-да тізімдер мен кортеждер екі негізгі деректер құрылымы болып табылады. Олар әр элементтің өзіндік индексі болуы мүмкін реттелген элементтер жиынтығы.
Python - дағы тізім (тізім) - бұл элементтерді өзгертуге, жоюға және қосуға болатын өзгеретін (өзара әрекеттесетін) деректер түрі. Тізімді құру келесідей:
my_list = [1, 2, 3, 4, 5]
Python - дағы Кортеж (tuple) - бұл элементтерді өзгертуге, жоюға және қосуға болмайтын өзгермейтін (мүмкін емес) деректер түрі. Кортеж жасау келесідей:
my_tuple = (1, 2, 3, 4, 5)
Алайда, егер кортежде өзгертілетін нысандар болса, онда бұл нысандарды өзгертуге болады:
my_tuple = ([1, 2], 3, 4)
my_tuple[0].append(3)
print(my_tuple) # ([1, 2, 3], 3, 4)
Тізім мен кортеж элементтеріне нөлден басталатын индекс бойынша қол жеткізіледі. Мысалы:
print(my_list[0]) # 1
print(my_tuple[2]) # 4
Элементтердің ішкі жиынын алу үшін кесінділерді (slicing) де пайдалануға болады:
print(my_list[1:4]) # [2, 3, 4]
print(my_tuple[:2]) # (1, 2)
Python-да тізімдермен және кортеждермен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін көптеген функциялар мен әдістер бар, мысалы: len (), append (), extend (), insert (), remove (), count (), index (), sort (), reverse (), tuple (), және көптеген басқалары.
Кірістірілген деректер түрлерінің мүмкіндіктері
Бағдарламалау тілдеріндегі кірістірілген деректер түрлері бағдарламадағы деректермен жұмыс істеудің әртүрлі мүмкіндіктерін ұсынады. Төменде негізгі кіріктірілген деректер түрлері және олардың мүмкіндіктері келтірілген:
Бүтін деректер түрі( int): бүтін сандармен жұмыс істеуге арналған. Математикалық амалдарды (қосу, азайту, көбейту, бөлу) жасауға, сондай-ақ салыстыру операторларын қолдануға мүмкіндік береді (>, <, >=, <=, ==, !=).
Нақты деректер түрі (float, double): өзгермелі нүкте сандарымен жұмыс істеуге арналған. Математикалық амалдарды (қосу, азайту, көбейту, бөлу) жасауға, сондай-ақ салыстыру операторларын қолдануға мүмкіндік береді (>, <, >=, <=, ==, !=).
Логикалық деректер түрі( bool): логикалық мәндермен жұмыс істеуге арналған (шындық/өтірік). Логикалық операцияларды (and, or, not), сондай-ақ салыстыру операторларын қолдануға мүмкіндік береді(>, <, >=, <=, ==, !=).
Жол деректерінің түрі( string): жолдармен жұмыс істеуге арналған. Жолдарды біріктіру (желімдеу) операцияларын жүргізуге, ішкі жолдарды алуға, жолдағы таңбаларды өзгертуге және т. б. мүмкіндік береді.
Тізімдік деректер түрі( тізім): элементтер жинағымен жұмыс істеуге арналған. Тізім элементтерін қосуға, жоюға, өзгертуге, сондай-ақ кесу операцияларын жасауға мүмкіндік береді (ішкі тізім үлгісі).
Деректердің кортеж түрі( tuple): элементтердің өзгермейтін жинақтарымен жұмыс істеуге арналған. Элементтерді индекс бойынша алуға, сондай-ақ кесу операцияларын жасауға мүмкіндік береді.
Бірнеше деректер түрі( set): бірегей элементтер жинағымен жұмыс істеуге арналған. Жиындарды қосуға, жоюға, біріктіруге, сондай-ақ қиылысу және айырмашылық операцияларын жасауға мүмкіндік береді.
Деректердің сөздік түрі (сөздік): кілт-мән жұптарының жинақтарымен жұмыс істеуге арналған. Сөздік элементтерін қосуға, жоюға, өзгертуге, сондай-ақ кілт мәнін алуға мүмкіндік береді.


title: Python модульдері - Python тілінің синтаксисі мен құрылымы

text:
Python модульдері.
Python-дағы Модульдер-бұл басқа бағдарламаларға импорттауға болатын Python коды бар файлдар. Модульдер кодты қайта пайдалануға және бағдарламалық жасақтама жобаларын әзірлеуді жеңілдетуге арналған.
Python-да көптеген кіріктірілген модульдер бар, оларды файлдармен жұмыс істеу, желімен жұмыс істеу, жолдарды өңдеу және т. б. сияқты әртүрлі тапсырмаларды орындау үшін пайдалануға болады.:
Os-операциялық жүйемен жұмыс істеуге арналған модулі
Math-математикалық амалдарға арналған модулі
Datetime-күн мен уақытпен жұмыс істеуге арналған модуль
Random-кездейсоқ сандар генерациясымен жұмыс істеуге арналған модуль
Сонымен қатар, Python-да әзірлеушілер қауымдастығы жасаған көптеген модульдер бар. Олардың көпшілігін pip пакет менеджері арқылы орнатуға болады. Мысалы, көпөлшемді массивтермен жұмыс істеуге арналған numpy модулі, деректерді талдауға арналған пандалар, HTTP сұрауларымен жұмыс істеуге арналған сұраныстар және т. б.
Модульді Python бағдарламасында пайдалану үшін оны импорттау кілт сөзімен импорттау керек. Мысалы:
import math
print(math.sqrt(25)) # выводит 5.0
Python сценарийлері қалай орындалады?
Python-бұл интерпретацияланған бағдарламалау тілі, яғни Python коды C немесе Java сияқты тілдердегідей машиналық кодқа жиналмайды. Оның орнына Python аудармашысы кодты бастапқы файлдан тікелей орындайды.
Python сценарийлерін орындау процесі әдетте келесідей болады:
Лексикалық талдау: Python аудармашысы алдымен бастапқы кодты айнымалы атаулар, кілт сөздер, операторлар, жақшалар және сандар сияқты лексемаларға бөледі.
Талдау: содан кейін Python аудармашысы кодтың Синтаксистік құрылымы болып табылатын дерексіз синтаксистік ағаш (AST) деп аталатын ағаш құрылымын жасау үшін лексемаларды пайдаланады. Бұл аудармашыға кодтың синтаксистік дұрыстығын тексеруге мүмкіндік береді.
Байт кодын құрастыру: талдаудан кейін Python аудармашысы AST кодын байт кодына құрастырады, бұл Python виртуалды машинасы орындай алатын нұсқаулар жиынтығы.
Байт кодын орындау: Python аудармашысы Python виртуалды машинасында байт кодын орындайды, бұл жадтағы объектілерді құруға және өзгертуге, өрнектер мен операторларды орындауға және функцияларды шақыруға әкеледі.
Осылайша, Python сценарийлерін Python аудармашысы біртіндеп орындайды, ол кодты байт кодына түрлендіреді және оны Python виртуалды машинасында орындайды.
Python Memory Manager тікелей Private Heap Space-те жадты бөлумен айналысады.
Иә, Python Memory Manager (Python-дағы жадыны басқару) Private Heap Space-те (жеке үйінді кеңістігі) жадты бөлектеу және басқарумен айналысады. Python-да нысанды жасаған кезде, Memory Manager Private Heap Space-те тиісті жад көлемін бөледі. Бұл процесс жадты бөлу (allocation) деп аталады.
Memory Manager сонымен қатар жадтың қолданылуын бақылайды және объект пайдаланылмаған кезде оны босатады. Бұл процесс жадты босату (deallocation) деп аталады. Нысанда оған сілтеме болмаған кезде ол автоматты түрде пайда болады.
Python жадты босату үшін пайдаланылмаған нысандарды іздеуді және жоюды жүзеге асыратын жадты автоматты басқару механизмін (Garbage Collection) пайдаланады. Бұл жадты қолмен босатудың қажеті жоқ, бұл Python-дағы кодты қауіпсіз және қолдануға ыңғайлы етеді.
Memory manager API арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді
Memory manager (жад менеджері) - бұл компьютердің жадына кіруді басқаратын бағдарлама немесе амалдық жүйенің бөлігі.
API (Application Programming Interface) - бұл әртүрлі бағдарламалар мен бағдарламалық жасақтама компоненттері арасында өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін нұсқаулар, функциялар мен хаттамалар жиынтығы.
Memory manager API арқылы қол жеткізу бағдарламашы өз бағдарламасынан компьютер жадын басқару үшін Memory manager ұсынған функциялар мен протоколдар жиынтығын пайдалана алатынын білдіреді. Мысалы, бағдарламашы өз бағдарламасы үшін белгілі бір жадты сұрай алады, бұрыннан пайдаланылған жадты босата алады немесе компьютерде қол жетімді жад туралы ақпарат ала алады.
Осылайша, Memory manager API пайдалану бағдарламашыларға қолданба жадын тиімдірек басқаруға және жалпы бағдарламаның өнімділігін арттыруға көмектеседі.
Қандай құралдар қателерді табуға немесе статикалық талдау жасауға көмектеседі?
Қателерді табуға және статикалық кодты талдауға көмектесетін көптеген құралдар бар. Міне, олардың бірнешеуі:
Линтерлер: бұл сіздің кодты сканерлейтін және кодтау стиліндегі ықтимал мәселелер немесе бұзушылықтар туралы ескертетін құралдар. Кейбір танымал линтерлерге JavaScript үшін Eslint, Python үшін Pylint, Ruby үшін Rubocop және т.б. кіреді.
Статикалық анализаторлар: бұл сіздің кодты құрастыру немесе орындау кезінде қателерді тексеретін құралдар. Олар пайдаланылмаған айнымалылар, теру қателері, деректерге қол жеткізу мәселелері және т.б. сияқты мәселелерді анықтай алады. Кейбір танымал статикалық анализаторларға SonarQube, Checkstyle, PMD және т.б. кіреді.
Дебаггерлер: бұл сіздің кодты зерттеуге және жұмыс уақытында қателерді табуға көмектесетін құралдар. Олар сізге бағдарламаның дұрыс уақытта орындалуын тоқтатуға, айнымалылардың ағымдағы күйін көруге, қадамдар бойынша кодты орындауға және т.б. мүмкіндік береді. Ең танымал дебаггерлердің қатарына C / C для үшін GDB, Python үшін pdb, Swift үшін lldb және т.б. кіреді.
IDE: көптеген интеграцияланған даму орталарында (ide) статикалық талдау мен қателерді іздеуге арналған кіріктірілген құралдар бар. Олар әдетте кодты автоматты түрде толықтыру, статикалық кодты талдау, ықтимал мәселелер туралы ескертулер және т.б. сияқты мүмкіндіктерді қамтиды. Кейбір танымал IDE-ге C# үшін Visual Studio, Java үшін IntelliJ IDEA, Python үшін PyCharm және т.б. кіреді.
Тестілеу: автоматты тесттер сіздің кодыңыздың жұмысын қателіктер үшін тексеруге мүмкіндік береді. Тесттер код модульдері үшін де, бүкіл бағдарлама үшін де жазылуы мүмкін. Кейбір танымал тестілеу шеңберлеріне Java үшін JUnit, Python үшін pytest, JavaScript үшін Mocha және т.б. кіреді.
Бұл құралдар сіздің кодыңыздағы қателерді анықтауға және түзетуге көмектеседі
PyChecker-Python бастапқы кодындағы қателерді анықтайтын және қатенің стилі мен күрделілігі туралы ескертетін статикалық талдау құралы.
Иә, Сіз дұрыс айтасыз. PyChecker-Python бастапқы кодындағы ықтимал қателерді анықтауға және Код стиліндегі мәселелер туралы ескертуге мүмкіндік беретін Python үшін статикалық талдау құралы. Ол бастапқы код синтаксисін тексеру және жарияланбаған айнымалылар, пайдаланылмаған код, импорттау қателері және т.б. сияқты ең көп таралған қателерді анықтау үшін бірнеше тексерулерді орындау үшін анализаторларды пайдаланады. PyChecker сонымен қатар әдеттегі тәжірибеге сәйкес айнымалы атауды немесе функцияларды пайдалану сияқты код стилін жақсарту бойынша ұсыныстар бере алады. Тұтастай алғанда, PyChecker кодтың жоғары сапасын қамтамасыз етуге және Python-да бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу процесінде қателерді азайтуға көмектеседі.
Pylint-бұл модульдің кодтау стандартына сәйкес келетіндігін тексеретін тағы бір құрал.
Иә, Сіз дұрыс айтасыз. Pylint-Python тіліндегі статикалық кодты талдау құралы, ол кодтың pep 8 кодтау стандартына сәйкестігін тексере алады, сонымен қатар ықтимал қателер мен Кодтау стиліндегі мәселелерді анықтай алады.
Pylint кодты pep 8 стандартына сәйкестігін автоматты түрде тексеру үшін пайдаланылуы мүмкін, бұл Python кодтау стилі бойынша ұсыныс. Бұл жобада біркелкі кодтау стилін қамтамасыз етуге, кодтың оқылуын жақсартуға және оны қолдауды жеңілдетуге мүмкіндік береді.
Pylint сонымен қатар кодта пайдаланылмаған айнымалылар, импортты дұрыс пайдаланбау және басқалар сияқты ықтимал қателерді анықтайды. Бұл әзірлеушілерге кодтағы мәселелерді тезірек анықтауға және оның сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, Pylint кодты басқа кодтау стандарттарына сәйкестігін автоматты түрде тексеру үшін, сондай-ақ реттелетін талдау ережелерін реттеу үшін пайдаланылуы мүмкін.
Python декораторлары дегеніміз не?
Python-дағы декораторлар-бұл басқа функцияны дәлел ретінде қабылдайтын және жаңа функцияны қайтаратын жоғары деңгейлі функциялар. Олар функциялар мен сыныптардың мінез-құлқын бастапқы кодын өзгертпестен өзгертуге мүмкіндік береді.
Декораторларды қолданыстағы функцияларға функционалдылықты қосу үшін пайдалануға болады, мысалы, функционалдылықты кеңейту, қателерді өңдеу, кіріс параметрлерін тексеру, логинг және т.б. олар функциялар мен сыныптардың аннотацияларын жасау үшін де қолданыла алады.
Декораторларды " @ " синтаксисі арқылы функциялар ретінде анықтауға болады, мысалы:
@decorator
def my_function():
pass
Бұл мысалда декоратор декоры my_function функциясына қолданылады. Декоратор функцияны дәлел ретінде қабылдайтын және жаңа функцияны қайтаратын жеке функция ретінде анықталуы мүмкін, мысалы:
def decorator(func):
def wrapper():
print("Before the function is called.")
func()
print("After the function is called.")
return wrapper
@decorator
def my_function():
print("Hello, world!")
my_function()
Бұл декор my_function () функциясын орындағанға дейін және кейін хабарлама шығысын қосады. Бұл кодтың нәтижесі:
Before the function is called.
Hello, world!
After the function is called.
Тізім мен кортеж арасындағы айырмашылық.
Тізім мен кортеж - бұл элементтер жиынтығын қамтуы мүмкін Python-дағы екі кіріктірілген деректер құрылымы. Алайда, олардың арасында бірнеше айырмашылықтар бар:
Өзгергіштік: тізімдер өзгермелі (mutable), яғни тізім жасалғаннан кейін элементтерді қосуға, жоюға немесе өзгертуге болады. Кортеждер өзгермейді (мүмкін емес), яғни кортеж жасалғаннан кейін оның элементтерін өзгерту мүмкін емес.
Синтаксис: тізімдер квадрат жақшалардың көмегімен жасалады [], ал кортеждер жақшалардың көмегімен жасалады ().
Өлшемі: тізімдер кез келген өлшемде болуы мүмкін, ал кортеждер әдетте жасалған кезде белгіленген өлшемге ие болады.
Пайдалану: тізімдер деректер жиынын өзгерту немесе өзгерту қажет болғанда, ал кортеждер өзгермейтін деректер жиынын жасау қажет болғанда пайдаланылады.
Өнімділік: кейбір жағдайларда кортеждер тізімдерге қарағанда жылдамырақ болуы мүмкін, өйткені оларды өзгерту мүмкін емес, бұл оларды жадта сақтауды жеңілдетеді.
Әдістер: тізімдерде кортеждерге қарағанда деректермен жұмыс істеудің көбірек әдістері бар. Мысалы, append() және remove () әдістерін тек тізімдермен қолдануға болады.
Тұтастай алғанда, тізімді немесе кортежді пайдалану нақты тапсырмаға және оның деректердің өзгергіштігіне қойылатын талаптарына байланысты. Егер деректер өзгертілуі керек болса, онда тізімді пайдалану керек. Егер деректер өзгермейтін болса, онда кортеж ең жақсы таңдау болуы мүмкін.
Кортежді, мысалы, сөздіктердің кілті ретінде хэштеу.
Егер сіз кортежді сөздік кілті ретінде пайдаланғыңыз келсе, кортежді хэштеу пайдалы болуы мүмкін. Хэштеу кілт сөздігінде мәндерді тез және тиімді табуға мүмкіндік береді, бұл бағдарламаның орындалуын тездетеді.
Хэштеу-бұл ерікті ұзындықтағы еркін кіріс жолын бекітілген ұзындықтағы тұрақты Шығыс хэш кодына түрлендіру процесі. Хэш коды-сөздіктегі мәнді жылдам іздеу үшін пайдалануға болатын сандық мән. Сөздікте қолдану үшін сөздік кілттері хэштелуі керек.
Python-да кортежді хэштеу үшін кірістірілген hash () функциясын пайдалануға болады. Мысалы, егер сізде t кортежі болса, оны хэштеп, сөздік кілті ретінде келесідей пайдалануға болады:
t = (1, 2, 3)
d = {}
d[hash(t)] = 'value'
Кортеж өзгермейтін болуы керек екенін ескеріңіз (мүмкін емес), сондықтан оны хэштеуге және сөздік кілті ретінде пайдалануға болады. Егер кортежде тізімдер немесе сөздіктер сияқты өзгертілетін нысандар болса, оны хэштеу мүмкін болмайды.
Аргументтер мәні бойынша немесе сілтеме бойынша қалай беріледі?
Python-да аргументтер Аргументтің деректер түріне және берілу әдісіне байланысты мәні бойынша да, сілтеме бойынша да берілуі мүмкін.
Сандар, жолдар және кортеждер сияқты өзгермейтін деректер түрлерінің аргументтері мән бойынша беріледі, яғни мәннің көшірмесі функцияға беріледі. Бұл функция ішіндегі аргумент мәнінің өзгеруі функциядан тыс бастапқы Аргументтің мәніне әсер етпейтінін білдіреді.
Тізімдер мен сөздіктер сияқты өзгеретін деректер түрлерінің аргументтері сілтеме арқылы беріледі. Бұл дегеніміз, объектінің өзі оның көшірмесі емес, функцияға беріледі. Функция ішіндегі аргумент мәнінің өзгеруі функциядан тыс бастапқы Аргументтің мәніне әсер етеді.
Мысалы, келесі кодты қарастырыңыз:
def update_list(lst):
lst.append(4)
my_list = [1, 2, 3]
update_list(my_list)
print(my_list)
Бұл кодта my_list тізімі сілтеме арқылы update_list функциясына жіберіледі және функция оны 4 элементін қосу арқылы өзгертеді. Функцияны шақырғаннан кейін, my_list мыналарды қамтиды [1, 2, 3, 4].
Алайда, егер біз өзгермейтін нысанды, мысалы, санды берсек, онда оның функция ішіндегі мәнін өзгерту оның функциядан тыс мәніне әсер етпейді.
def update_number(num):
num += 1
my_num = 1
update_number(my_num)
print(my_num)
Бұл мысалда my_num мәні бойынша update_number функциясына беріледі және функция оны 1-ге арттырады. Алайда, my_num 1-ге тең болып қалады, өйткені функция ішінде my_num өзі емес, num мәнінің көшірмесі өзгертілді.
Dict және List түсінігін түсіндіріңіз?
Dict (сөздік) және List (тізім) - Python-дағы екі негізгі деректер құрылымы.
Тізім-кез келген деректер түрі болуы мүмкін және қайталануы мүмкін элементтердің реттелген жинағы. Тізім элементтеріне 0-ден басталатын индекстер арқылы қол жеткізуге болады. Тізімді құру үшін біз жақшаларды [] қолдана аламыз және элементтерді үтірмен бөле аламыз. Мысалы:
my_list = [1, 2, "three", True, 4.5]
Dict-бұл кілт-мән жұптарының ретсіз жиынтығы. Сөздік кілттері бірегей және өзгермейтін болуы керек (мысалы, жолдар, сандар, кортеждер) және мәндер кез келген деректер түрі болуы мүмкін. Сөздікті құру үшін біз {} жақшаларын қолдана аламыз және кілт-мән жұптарын қос нүкте мен үтірмен бөле аламыз. Мысалы:
my_dict = {"name": "John", "age": 30, "city": "New York"}
Біз сөздіктен мәнді кілт бойынша сілтеме жасау арқылы ала аламыз. Мысалы:
print(my_dict["name"])
Қорытынды:"John"
Біз сондай-ақ тізімдер мен сөздіктердегі элементтерді қосуға, жоюға және өзгертуге болады, мысалы, тізімдер үшін append (), remove (), pop() және сөздіктер үшін update(), del.
Python-да кіріктірілген деректер түрлері қандай?
Python-да келесі деректер түрлері бар:
Сандар (Сандар):
Бүтін сандар (integers)
Нақты сандар (floating-point numbers)
Күрделі сандар (кешенді сандар)
Логикалық мәндер (Boolean):
Шын (шындық)
Жалған (өтірік)
Жолдар (Жолдар):
тырнақшаға алынған таңбалар тізбегі
Тізімдер (Тізімдер):
еркін типтегі объектілердің реттелген өзгермелі коллекциялары
Кортеждер (Tuples):
еркін типтегі объектілердің реттелген өзгермейтін коллекциялары
Жиындар (Sets):
бірегей элементтердің ретсіз жинақтары
Сөздіктер (Сөздіктер):
"кілт-мән" жұптары ретінде сақталатын объектілердің реттелмеген, өзгертілетін коллекциялары
NoneType:
мәннің жоқтығын білдіретін объектінің жалғыз данасы.
Мутацияланатын және өзгермейтін түрлері бар
Иә, бағдарламалауда мутацияланатын және өзгермейтін деректер түрлері бар.
Мутацияланатын деректер түрлері, әдетте, мәндері жасалғаннан кейін өзгертілуі мүмкін өзгермелі нысандар болып табылады. Бұл дегеніміз, егер мутацияланатын деректер түрі бар айнымалы бағдарламаның бір жерінде өзгертілсе, онда бұл өзгерістер сол айнымалы қолданылатын бағдарламаның басқа бөліктерінде де көрінеді. Мысалы, тізім немесе сөздік деректердің мутацияланатын түрлері болып табылады.
Өзгермейтін деректер түрлерін, керісінше, объект жасалғаннан кейін өзгерту мүмкін емес. Егер өзгермейтін айнымалының мәні өзгерсе, онда жаңа объект жасалады, ал ескісі өзгеріссіз қалады. Бұл дегеніміз, өзгермейтін деректер түрлері бағдарламаның басқа бөліктерінде деректердің кездейсоқ немесе әдейі өзгертілмеуін қамтамасыз етеді. Мысалы, сандар, жолдар мен кортеждер өзгермейтін деректер түрлері болып табылады.
Python - да кіріктірілген мүмкіндіктер.
Python-да бағдарламада өз функцияларын жасамай-ақ қолдануға болатын көптеген кіріктірілген функциялар бар. Төменде Python - дағы кейбір кіріктірілген мүмкіндіктердің тізімі берілген:
print(): деректерді консольге шығару үшін қолданылады.
input (): пайдаланушыдан кірісті консоль арқылы алу үшін қолданылады.
type (): айнымалы түрін анықтау үшін қолданылады.
len (): жолдың, тізімнің, кортеждің және т. б. ұзындығын анықтау үшін қолданылады.
str (): нысанды жолға түрлендіру үшін қолданылады.
Int(): нысанды бүтін санға түрлендіру үшін қолданылады.
float (): нысанды өзгермелі нүкте санына түрлендіру үшін қолданылады.
range (): бүтін сандар тізбегін құру үшін қолданылады.
тізім (): нысандардан тізім жасау үшін қолданылады.
tuple (): нысандардан кортеж жасау үшін қолданылады.
dict (): объектілерден сөздік жасау үшін қолданылады.
set (): нысандар жиынтығын жасау үшін қолданылады.
max (): нысандар тізімінен максималды мәнді анықтау үшін қолданылады.
min (): нысандар тізімінен минималды мәнді анықтау үшін қолданылады.
sum (): Нысандар тізімінің барлық элементтерінің қосындысын анықтау үшін қолданылады.
Бұл пайдалануға болатын көптеген кіріктірілген Python мүмкіндіктерінің бірнешеуі ғана. Python құжаттамасында кіріктірілген Python мүмкіндіктері туралы көбірек білуге болады.
Әр түрлі форматтағы мәліметтермен жұмыс.
Python-бұл әртүрлі форматтағы деректермен жұмыс істеудің әртүрлі әдістерін ұсынатын қуатты бағдарламалау тілі. Мұнда Python көмегімен өңдеуге болатын бірнеше деректер пішімдері, сондай-ақ оларды өңдеу үшін пайдалануға болатын құралдар берілген.
CSV
CSV (Comma Separated Values) - мәндер үтірмен бөлінетін деректер пішімі. CSV файлдары қолданбалар арасында деректерді ортақ пайдалану үшін жиі пайдаланылады. Python-да CSV файлдарымен жұмыс істеу үшін csv кітапханасын пайдалануға болады.
Мысал коды:
import csv
# Чтение CSV-файла
with open('file.csv') as csv_file:
csv_reader = csv.reader(csv_file, delimiter=',')
for row in csv_reader:
print(row)
# Запись в CSV-файл
with open('file.csv', mode='w') as csv_file:
writer = csv.writer(csv_file)
writer.writerow(['John', 'Doe'])
JSON
JSON (JavaScript Object Notation) - қолданбалар арасында деректерді бөлісу үшін қолданылатын деректер пішімі. JSON файлдары көбінесе веб-қосымшаларда серверден клиентке және керісінше деректерді беру үшін қолданылады. Python-да JSON файлдарымен жұмыс істеу үшін json кітапханасын пайдалануға болады.
Мысал коды:
import json
# Чтение JSON-файла
with open('file.json') as json_file:
data = json.load(json_file)
print(data)
# Запись в JSON-файл
data = {'name': 'John', 'age': 30}
with open('file.json', mode='w') as json_file:
json.dump(data, json_file)
XML
XML (eXtensible Markup Language) - қолданбалар арасында деректер алмасу үшін пайдаланылатын деректер пішімі. XML файлдары көбінесе веб-қосымшаларда серверден клиентке және керісінше деректерді беру үшін қолданылады. Python-да XML файлдарымен жұмыс істеу үшін xml кітапханасын пайдалануға болады.
Мысал коды:
import xml.etree.ElementTree as ET
# Чтение XML-файла
tree = ET.parse('file.xml')
root = tree.getroot()
for child in root:
print(child.tag, child.attrib)
# Запись в XML-файл
root = ET.Element('root')
ET.SubElement(root, 'child').text = 'value'
tree = ET.ElementTree(root)
tree.write('file.xml')
Excel
Excel-кестелік деректерді сақтау және өңдеу үшін қолданылатын деректер пішімі. Excel файлдары көбінесе кеңсе деректерін өңдеу қосымшаларында қолданылады. Python-да Excel файлдарымен жұмыс істеу үшін pandas кітапханасын пайдалануға болады.
Мысал коды:
import pandas as pd
# Чтение Excel-файл
Объектіге бағытталған бағдарламалау негізгі түсініктері.
Объектіге бағытталған бағдарламалау (ОP) - бұл деректермен жұмыс істеу үшін деректер мен функционалдылықты қамтуы мүмкін объектілер тұжырымдамасына негізделген бағдарламалау парадигмасы. ОP негізгі ұғымдары:
Сыныптар: бұл объектілердің қасиеттері мен әдістерін анықтайтын үлгілер. Сыныптар ОP негізгі элементтері болып табылады.
Нысандар: бұл қасиеттердің нақты мәндерін қамтитын және осы мәндермен жұмыс істеу әдістерін қолданатын сыныптардың даналары.
Мұрагерлік: бұл бұрыннан бар сыныптар негізінде жаңа сыныптар құруға мүмкіндік беретін тұжырымдама. Жаңа сынып ата-аналық сыныптың қасиеттері мен әдістерін мұра етеді.
Инкапсуляция: бұл тек қоғамдық әдістер мен қасиеттерге қол жеткізуді қамтамасыз ете отырып, сыныпты іске асырудың ішкі бөлшектерін сыртқы әлемнен жасыруға мүмкіндік беретін тұжырымдама.
Полиморфизм: бұл бір кластағы объектілердің контекстке байланысты әр түрлі мінез-құлыққа ие болуына мүмкіндік беретін тұжырымдама, мысалы, объектінің түріне немесе әдіске берілген дәлелдерге байланысты.
Абстракция: бұл оны жүзеге асырудың егжей-тегжейін елемей, сыныптың маңызды қасиеттері мен әдістеріне назар аударуға мүмкіндік беретін тұжырымдама. Абстракция икемді және модульдік бағдарламалар жасауға көмектеседі.
Python-да Абстракция және ыдырау.
Абстракция және ыдырау - күрделі тапсырмаларды жеңілдетуге және Код құрылымын жақсартуға көмектесетін екі маңызды бағдарламалау принципі. Python-да бұл принциптерді әртүрлі тәсілдермен жүзеге асыруға болады.
Python-дағы Абстракция іске асырудың егжей-тегжейін жасыруды және объектілермен жұмыс істеу үшін қарапайым интерфейсті қамтамасыз етуді білдіреді. Мысалы, жадтағы жеке биттерді немесе байттарды тікелей басқарудың орнына, деректерді сақтау және басқару үшін тізім немесе сөздік сияқты дерексіз деректер түрін пайдалануға болады.
Python-дағы ыдырау күрделі тапсырманы қарапайым және түсінікті ішкі тапсырмаларға бөлуді білдіреді. Әрбір ішкі тапсырма жеке функция немесе сынып ретінде жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы, біз деректерді өңдеу бағдарламасын файлдан деректерді оқитын, өңдейтін және нәтижелерді сақтайтын функцияларға бөле аламыз.
Python-да абстракция мен ыдырауды қолдану мысалдары:
Абстракция:
# Использование списка для хранения и управления данными
data = [1, 2, 3, 4, 5]
print(sum(data)) # Выводит сумму элементов списка
print(len(data)) # Выводит количество элементов в списке
Ыдырау:
# Разделение программы на функции для чтения, обработки и сохранения данных
def read_data(filename):
with open(filename, 'r') as f:
data = f.readlines()
return data
def process_data(data):
# Обработка данных
processed_data = [int(d) for d in data]
return processed_data
def save_data(filename, data):
with open(filename, 'w') as f:
for d in data:
f.write(str(d) + '\n')
data = read_data('input.txt')
processed_data = process_data(data)
save_data('output.txt', processed_data)
Мұнда біз деректерді өңдеу бағдарламасын үш функцияға бөлдік: файлдан деректерді оқуға арналған read_data, деректерді өңдеуге арналған process_data және өңделген деректерді файлға сақтау үшін save_data. Әрбір функция бағдарламаны құрылымды және түсінікті ету үшін бөлек ішкі тапсырманы орындайды.
Молдулі Numeric
Numeric модулі-бұл массивтермен және сандық деректер матрицаларымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін Python бағдарламалау тіліне арналған модуль. Ол арифметикалық амалдарды, сондай-ақ сызықтық алгебра амалдарын орындау үшін көптеген функцияларды ұсынады.
Numeric модулі ғылыми есептеу және деректерді талдау мәселелерін шешуге арналған. Онда массивтің нысаны (array) анықталған, ол бір типтегі сандардың көп өлшемді массиві болып табылады. Бұл объект қосу, көбейту, транспозициялау, скалярлық көбейтінділерді есептеу, детерминантты табу және т. б. сияқты массивтік операцияларды тез және тиімді орындауға мүмкіндік береді.
Алайда, Numeric модулі ескіргенін және жаңа жобаларда қолдануға ұсынылмайтынын атап өткен жөн. Оның орнына NumPy, SciPy немесе Pandas сияқты ғылыми есептеулер үшін заманауи және дамыған кітапханаларды пайдалануға болады.
Python-дағы мәтіндермен жұмыс жасайтын кітапханалар.
Python-дағы тұрақты өрнектер.
Тұрақты өрнектер (Regular Expressions) - бұл Python-да мәтіндік деректермен жұмыс істеудің қуатты құралы. Олар іздеуге, алуға мүмкіндік береді
Пайдалану үшін. Онда Регламентпен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін функциялар мен әдістер бар
Python-да тұрақты өрнектерді қолданудың бірнеше мысалдары келтірілген:
Жолдағы ішкі жолды іздеу:
import re
string = "The quick brown fox jumps over the lazy dog."
pattern = "fox"
result = re.search(pattern, string)
if result:
print("Substring found.")
else:
print("Substring not found.")
Жолдан мәндерді шығару:
import re
string = "John Doe, 25 years old"
pattern = r"(\w+) (\w+), (\d+) years old"
result = re.search(pattern, string)
if result:
name = result.group(1) + " " + result.group(2)
age = result.group(3)
print("Name:", name)
print("Age:", age)
else:
print("No match")
Ауыстыру подст:
import re
string = "The quick brown fox jumps over the lazy dog."
pattern = "fox"
new_string = re.sub(pattern, "cat", string)
print("Original string:", string)
print("New string:", new_string)
Бұл олардың қолданылуын тереңірек түсіну үшін кейбір мүмкіндіктер.
Python-да веб-қосымшаларды әзірлеу.
Python - да массивтермен жұмыс.
Python-да массивтер тізімдермен (тізім) ұсынылған. Python-дағы тізімдер динамик болып табылады
Тізімді құру үшін жақшалар [ ] және элементтерді үтірмен бөлу қолданылады. Мысалы, сандар тізімін жасайық:
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
second_number = numbers[1]
Сіз сондай-ақ жасай аласыз
first_three_numbers = numbers[:3]
Элементтерді өзгертуге болады
numbers[1] = 10
Тізімнің соңына жаңа элемент қосу үшін Сіз жасай аласызappend (). Мысалы, тізімнің соңына 6 санын қосу үшін сізге қажет
numbers.append(6)
жойылатын элементтің мәнін көрсету арқылы жою үшін. Мысалы, жою үшінremove()
numbers.remove(3)
Тарор () элементті индекс бойынша Алып тастау және оның мәнін қайтару. Мысалы, тізімнің үшінші элементінің мәнін жою және алу үшін жазу керек:
third_number = numbers.pop(2)
Тізімдерді сұрыптау () әдісі арқылы да сұрыптауға болады. Мысалы, тізімді өсу бойынша сұрыптау үшін жазу керек:
numbers.sort()
Тізімдерді + операторы арқылы біріктіруге болады. Мысалы, list1 және list2 екі тізімін біріктіру үшін жазу керек:
new_list = list1 + list2
Массивтермен жұмыс істеу үшін циклдер мен тізім генераторларын пайдалануға болады. Мысалы, 1-ден 5-ке дейінгі сандардың квадраттарының тізімін жасау үшін жазуға болады:
squares = [x**2 for x in range(1, 6)]
Модуль мүмкіндіктері web.py.
Numpy Модулінің мүмкіндіктері.
WWW клиентіне арналған модульдер.
Python-да массив элементтерін шығару.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Python тілінің синтаксисі мен құрылымы Python ответы экзамен

text:
Python тілінің синтаксисі мен құрылымы көптеген басқа бағдарламалау тілдерінен ерекшеленеді. Ол код блоктарын көрсету үшін бұйра жақшалардың орнына шегіністерді пайдаланады. Python-да әртүрлі деректер түрлерімен жылдам және тиімді жұмыс істеуге мүмкіндік беретін көптеген кіріктірілген мүмкіндіктер бар.
Деректерді өңдеу үшін Python тілін қолдану ерекшеліктері.
Python-деректерді өңдеу саласында өте танымал бағдарламалау тілі. Онда әртүрлі типтегі және форматтағы деректермен жұмыс істеуге, талдау, визуализация және машиналық оқытуға мүмкіндік беретін көптеген кітапханалар мен құралдар бар.
Деректерді өңдеу үшін Python пайдаланудың кейбір ерекшеліктері:
Деректер кітапханалары: Python-да NumPy, Pandas, Matplotlib, Scikit-learn және басқалары сияқты көптеген деректер кітапханалары бар. Олар деректерді талдау мен өңдеудің қуатты құралдарын ұсынады.
Таза және түсінікті синтаксис: Python синтаксисін оқу оңай және түсінікті, бұл деректерді өңдеу үшін кодты тез және ыңғайлы жасауға мүмкіндік береді. Python-да көптеген құжаттар мен Код мысалдары бар, бұл оны жаңадан бастаушыларға қол жетімді етеді.
Көрнекілік мүмкіндіктері: Python-да Matplotlib, Seaborn, Plotly және басқалары сияқты деректерді визуализациялауға арналған көптеген кітапханалар бар. Олар деректерді талдау үшін жоғары сапалы Графиктер мен диаграммалар жасауға мүмкіндік береді.
Үлкен көлемдегі деректермен жұмыс: Python dask, PySpark және басқалары сияқты кітапханалардың арқасында үлкен көлемдегі деректермен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл құралдар жедел жадқа сыймайтын деректерді өңдей алады, сонымен қатар таратылған есептеулерді қолдана алады.
Машиналық оқыту: Python-да Scikit-learn, TensorFlow, PyTorch және басқалары сияқты машиналық оқытуға арналған көптеген кітапханалар бар. Олар деректерді талдау және нәтижелерді болжау үшін машиналық оқыту модельдерін жасауға мүмкіндік береді.
Жалпы, Python-әртүрлі деректер түрлерімен жылдам және тиімді жұмыс істеуге және талдау, визуализация және машиналық оқытуды жүргізуге мүмкіндік беретін өте қуатты деректерді өңдеу құралы.


title: Python тілінің тарихы[өңдеу

text:
Python тілінің тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Алғашында Python тілі Ameoba операциялық жүйесімен әрекет етуге қабілетті ABC бағдарламаллау тілінің ұрпағы ретінде алынған. Кеиінірек Python дамып,ең басты және маңызды бағдарламаллау тіліне айналды.Ең алғаш жаңарту Python 2.0 жаңа нұсқасы жарық көрді. Біл жаңа нұсқада көптеген функциялар мен жаңа алгоритмдер түрін көрсетті. Жаңартудан кейін Python тілінің қолданушылары арта түседі. Алайда бұл тілдің жаңарту бұнымен біткен жоқ. 2008 жылдың 3 желтоқсанында Python 3.0 жарық көреді.
Python-ның жаңартулары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Python-ның басқа бағдарламалау тілінен ерекшелігі[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Жоғарыда айтып өткендей Python тілі ABC тіліне ұқсас болып келеді. Қазіргі таңда көптеген бағдарламаллау тілдерінде бірнеше алгоритмды бір функцияның ішіне салу үшін жақша ({}) қойылады. Ал Python тілінде функциядан кеиін қос нүкте қойылып, алгоритмдер келесі қатардан бірнеше бос орын қалдырылып жазылады. Сонымен қатар басқа бағдарламалау тілдерінен басты ерекшелігі Python тілінде ақпарат түрлерінің (типы данных) үлкен орын алады. Сол себепті int, double секілді ақпарат түрлеріне үлкен мәнді сандар сия алады.
Бағдарлама үлгілері[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Hello World бағдарламасы:
print('Hello, world!')
Санның факториалын есептейтін бағдарлама:
n = int(input('Type a number, and its factorial will be printed: '))
if n < 0:
raise ValueError('You must enter a non negative integer')
factorial = 1
for i in range(2, n + 1):
factorial *= i
print(factorial)
API құжаттама генераторлары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
API құжаттама жасайтын құралдарға pydoc, Sphinx, Pdoc және оның форктары Doxygen мен Graphviz және т.б. жатады.
Танымалдық[өңдеу | қайнарын өңдеу]
2003 жылдан бері Python TIOBE бағдарламалау қауымдастығының индексінде тұрақты түрде ең танымал бағдарламалау тілдерінің ондығына кіреді, мұнда 2021 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша ол ең танымал тіл болып табылады (Java және C тілдерінен алда).[1] Эмпирикалық зерттеу Python сияқты сценарий тілдерінің C және Java сияқты кәдімгі тілдерге қарағанда жолды өңдеу және сөздікте іздеуді қамтитын бағдарламалау мәселелері үшін өнімдірек екенін анықтады және жадты тұтыну жиі «Java-дан жақсырақ және жақсырақ емес» екенін анықтады. C немесе C++ қарағанда әлдеқайда нашар».[2]


title:
a ** b

а-ны b дәрежесіне шығару

text:
f санын үтірден кейін екінші таңбаға дейін дөңгелектеу (жүздікке дейін)
round(f)
санын бүтін санға дөңгелектеу
Деректерді басып шығару
print("Hello, world!") # дұрыс жазылған
print('Hello, world!') # дұрыс жазылған
print("Hello, world!') # қате жазылған
Басып шығару командасының sep и end аргументтері
print("text1", "text2", "text3") # басып шығарудың екі аргументі бар.
Нәтижесі:
text1 text2 text3
sep (separator – ажырату) аргументін қолдану
print("text1", "text2", "text3", sep="---")
Нәтижесі:
text1---text2---text3
end аргументін қолдану
print("text1", end=" ")
print("text2", end=" ")
print("text3")
Нәтижесі:
text1 text2 text3
Экрандалған таңбалар.
\\
Кері слэш таңбасы (бір \ таңбасы шығады)
\'
Апостроф (‘ таңбасы қалады)
\"
Тырнақша (" белгісі қалады)
\n
Жаңа қатар (келесі қатарға ауысу)
\t
Горизонталды табуляция
\u…
16-биттік Юникод символы
\U…
32-биттік Юникод символы
\x…
16-лық мәні
print("text1\ntext2")
Нәтижесі:
text1
text2
*****************************
print("Алма\t150 тг\nПияз\t180 тг")
Нәтиже:
Алма 150 тг
Пияз 180 тг
*****************************
print("\u1D66") операторы қандай нәтиже береді?
Айнымалылар Алғашқы қадам
Дәстүр бойынша, жаңа тілде жазылған алғашқы бағдарлама
“Сәлем, Әлем!”
Питон тілінде: print (“Сәлем, Әлем!”) Нәтиже: Сәлем, Әлем! Мәндер мен типтер
Мән – бұл бағдарлама басқаратын негізгі заттардың бірі («әріп немесе сан сияқты).
Егер сіздегі мәннің қандай типте екеніне сенімді болмасаңыз, интерпретер сізге айта алады.
>>>type (мән) >>>type >>>type (17) >>>type(3.2)
Бағдарламалау тілінің ең күшті ерекшеліктерінің бірі-бұл айнымалының қолдану мүмкіндігі.
Айнымалы-мәнге сілтеме жасайтын атау.
Егер сіздегі мәннің қандай типте екеніне сенімді болмасаңыз, интерпретер сізге айта алады.
>>> message = "What’s up, Doc?" >>> n = 17 >>> pi = 3,14159 Өрнектерді есептеу және операторлар
Өрнек-бұл мәндердің, айнымалылардың және операторлардың тіркесімі.
Егер сіз өрнекті команда жолына енгізсеңіз, интерпретер оны есептеп, нәтижесін көрсетеді:
>>> 1+1
2
Операторлар-қосу және көбейту сияқты есептеулерді білдіретін арнайы таңбалар. Оператор қолданатын мәндер Операндтар деп аталады.


title: Операторлар тәртібі - Python Turtle кіріспе For циклдары Функциялар Айнымалылар Практикалық жұмыс Python тілінде программалау

text:
|
|
бет | 3/6 | Дата | 04.01.2023 | өлшемі | 2,2 Mb. | | #60355 | түрі | Программа |
| Байланысты: Конратбек Еркеназ Аскарбекқызы (1)Операторлар тәртібі
- Өрнекте бірнеше оператор пайда болған кезде есептеу тәртібі басымдық ережерлеріне байланысты болады.
- Python математика операторларымен бірдей басымдық ережелерін ұстанады.
Жақшалар, дәрежеге ауыстыру, көбейту, бөлу, қосу және алу
>>> 2+5-9
>>> 2*-5 -9
>>> 2*-(5+9)
>>> 2*7 / 9
>>> (2 **3) ** 2
>>> 2**5+5*9
>>> 2 / 5,0+10
>>> 2**3**2
>>> 2** (3**2)
Жолдармен операциялар
- Жалпы, жолдар сандар сияқты көрінсе де, сіз математикалық операцияларды жолдармен жасай алмайсыз.
- Келесі әрекеттер заңсыз болып табылады (егер message жол түріне ие болса):
message-1
‘Hello’/123
message*’Hello’
‘15’+2
- Жолдар үшін + операторы біріктіруді білдіреді. * операторы қайталауды орындайды.
>>>fruit = ‘banana’
>>>bakedGood= ‘nut bread’
>>>print (fruit + bakedGood)
banana nut bread
>>>’Fun’*3
‘FunFunFun’
Коммент
- Бағдарламалар барған сайын күрделене түседі, оларды оқу қиынға соғады.
- Осы себепті бағдарламаның не істейтінін табиғи тілде түсіндіру үшін бағдарламаларыңызға ескертулер қосу ұсынылады.
- Бұл ескертулер коммент деп аталады және олар таңбамен белгіленеді #:
# сағаттың пайызын есептеңіз
percentage= (minute*100)/60
- Сондай-ақ, жолдың соңында түсініктемелер қоюға болады:
percentage= (minute*100)/60 # назар аударыңыз: бүтін санды бөлу
Динамикалық типтеу Динамикалық типтеу - бағдарламалау тілдерінде қолданылатын тәсіл, онда айнымалының типі оны жариялау кезінде емес, оған мәнді меншіктеу кезінде анықталады. d = 5 print(type(d)) # d = "Алматы" print(type(d)) #
d
5
"Алматы"
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Динамикалық типтеу Айнымалылардың типін анықтаңыз

text:
Неліктен бұл тапсырмада int емес, float қолданылады?
Неліктен екі нүктенің арақашықтығын көрсету үшін abs () функциясын қолдандық?
Экранға не шығады?
print(str(10) + str(20))
print(int('10') + int('20'))
print(len('10') + len('20'))
Экранға не шығады?
print(str(10) + str(20)) # '1020’ шығады
print(int('10') + int('20’)) # 30 шығады
print(len('10') + len('20’)) # 4 шығады
Көпше меншіктеу
a, b = 5, 7 # a айнымалысына 5, b айнымалысына 7 саны меншіктеледі
a, b = b, a # a және b айнымалыларының мәндері ауысады
Нәтижесін анықтаңыз:
a, b, с = 3, 2, 1
b, a, c = c, a, b
print(b, c, a) # мәндерді шығару.
Көпше меншіктеу
a, b = 5, 7 # a айнымалысына 5, b айнымалысына 7 меншіктеледі
a, b = b, a # a айнымалысына 7, b айнымалысына 5 меншіктеледі
Нәтижесін анықтаңыз:
a, b, с = 3, 2, 1
b, a, c = c, a, b
print(b, c, a) # 1 2 3
Көпше меншіктеу. Деректерді жеке қатарда жазып енгізу
a, b = int(input()), int(input()) # 5 пен 7 -ні бір қатарда енгізу қате болады
Мысалы, егер бағдарламада екі санды енгізу қажет болса, келесі фрагмент дұрыс болады:
line = input()
num1, num2 = line.split() (түсіндіру)
num1 = int(num1)
num2 = int(num2)
Бұл үш қатарды бір қатарға жазуға да болады:
num1, num2 = map(int, input().split())
Енгізілген символдық деректі бөліктерге бөлгеннен кейін алынған әр бөлікке басқа функцияны (біздің жағдайда – int) қолданатын map функциясы сандардың "картасын" жасайды.
FOR циклі
for ... in range(...):
код блогы (цикл денесі)
For циклі
Сандар тізбегін арнайы шарттың көмегінсіз, Python ұсынған қарапайым синтаксис арқылы жазуға болады.
For арқылы әр жаңа циклдағы айнымалыға жаңа мән тағайындау арқылы жасап отырады.


title: range(start, end, step) - Python Turtle кіріспе For циклдары Функциялар Айнымалылар Практикалық жұмыс Python тілінде программалау

text:
0 1 2 3 4 range(start, end, step) end – аралықтың соңғы мәні - Егер диапазонға жалғыз сан берілсе, онда итератор 0-ден берілген мәнге ауысады (оны қоспағанда).
- Егер екі сан берілсе, онда бұл итератордың бастапқы және соңғы мәні.
- Егер үш сан берілсе, онда бұл итератордың бастапқы және соңғы мәні ғана емес, сонымен қатар итератордың қадамы.
Деректерді басып шығарудың нәтижесін анықтаңыз for i in range(1, 11): print(i, end=“ “) # 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 шығарады for i in range(1, 11, 2): print(i, end=“ “) for i in range(10, 0, -1): print(i, end=“ “) # 10, 9, ..., 1 шығарады 3.21 - тапсырма «Цикл қанша рет орындалады» (stepik.org) for x in range(5)? 5 for x in range(1, 4)? 3 for x in range(1, 10, 3)? 3 for x in range(8, 4)? 0 for x in range(8, 4, -2)? 2 3.25 - тапсырма «Бактериялар» (stepik.org) Бактерия 1 минутта екіге бөлінеді. Бастапқы сәтте n бактерия бар. t минуттан кейінгі бактериялардың санын есептеу бағдарламасын жасаңыз. Енгізілетін деректер: Екі бүтін сан: n және t. Шығарылатын деректер/нәтиже: t минуттан кейінгі бактериялар саны. Қандай циклды қолдану керек? - While циклі кодтың бір бөлігі бірнеше рет қайталанып орындалуы керек болған кезде қолданылады, қанша рет қайталанатына алдын-ал екені белгісіз
- For циклі код бөлігі бірнеше рет орындалуы қажет болғанда қолданылады, мұнда цикл басталмас бұрын қанша рет қайталау болатыны белгілі.
Трассировка кестесі
N = 5, t = 3 мәндері үшін бағдарлама кодына сәйкес трассировка кестесі:
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
i

n - Python Turtle кіріспе For циклдары Функциялар Айнымалылар Практикалық жұмыс Python тілінде программалау

text:
"Бактериялар" тапсырмасы Бактерия 1 минутта екіге бөлінеді. Бастапқы сәтте n бактерия бар. t минуттан кейінгі бактериялардың санын есептеу бағдарламасын жасаңыз.
Белгілі бір жағдайларда циклдің орындалуын тоқтату үшін break - циклдың орындалуын тоқтату операторын қолданыңыз.
Ол for және while циклін бірден тоқтатады.
for i in range(10):
print('Операция нөмірі ', i, ' басталады... ')
if i == 3:
print('Оп! Циклден шұғыл шығу!’)
break
print('Операция нөмірі:', i, ' сәтті аяқталды. ')
print(' Цикл аяқталды.')
Шығару терезесі:
break и continue операторлары. continue командасы.
for i in range(5):
print('Операция нөмірі:', i, 'басталады......')
if i == 3:
print('... бірақ оның соңы жұмбақ болып қалды.')
continue
print('Операция нөмірі:', i, ' сәтті аяқталды.')
print('Цикл аяқталды.')


«Python тілінде бағдарламалау» Тренер: Конратбек Еркеназ Аскарбекқызы
Python Turtle кіріспе For циклдары Функциялар Айнымалылар Практикалық жұмыс Python тілінде программалау
Python программалау тілінің интерпретаторын орнату
Python 3 интерпретаторын қолданамыз
Қазіргі уақытта 3.11 нұсқасы кеңінен қолданылады, интерпретатордың жаңа нұсқалары да шығып жатыр.
Бағдарламалау тілін үйрену кезінде ыңғайлы
Бағдарламалық қосымша әзірлеушілерге ыңғайлы
https://www.bzfar.org/load/informatika/umk/programmirovanie_na_python/2-1-0-14
Циклдік алгоритмдерді қолданатын мысалдарды қарастырғанда бағдарламаның орындалуын қалай тексеруге болатынын көрсетуге болады. Ол үшін трассировка кестесін құрған ыңғайлы.
Қарапайым арифметика
a + b
қосу
a - b
азайту
a * b
көбейту
a / b
бөлу (әрқашан нақты санды аламыз)
a // b
бөліндінің бүтін бөлігін анықтау (тек бүтін сандар үшін)


title: Python Turtle кіріспе For циклдары Функциялар Айнымалылар Практикалық жұмыс Python тілінде программалау


4. Морально-правовые проблемы лечения болезней, угрожающих выживанию человечества
Эпидемии и пандемии как источник социальной опасности
Прогрессирующее во времени массовое распространение инфекции в пределах одного района, превышающее норму, называют эпидемией.
По мере своего прогрессирования она может привести к возникновению чрезвычайной ситуации как в конкретном населенном пункте, так и сразу в ряде стран.
Несмотря на развитие науки и совершенствование мер профилактики распространения инфекции, борьба с эпидемиями вызывает сложности по сей день. Количество жертв эпидемии может достигать миллионов.
Один из примеров вируса, в свое время поразившего всю планету – это ВИЧ.
В обиходе универсальным эпидемиологическим порогом считается заболевание 5% жителей конкретной территории или 5% какой-либо социальной группы. Однако медицинские ведомства рассчитывают собственные эпидемические пороги для обычных заболеваний, исходя из среднестатистического уровня этого заболевания на протяжении многих лет.
Когда мы говорим об эпидемии, то чаще всего подразумевает некоторую степень заразности. На самом деле это не так. Эпидемия может возникнуть вследствие отравления водой или продуктами питания. В этом случае заболевание не может передаваться от человека к человеку.
Чтобы ликвидировать эпидемию, необходимо изолировать зараженных людей, а также вакцинировать, по возможности, здоровых. Помимо этого, следует избегать контактов с больными пациентами.
Многие путают схожие понятия — эпидемия, эндемия и пандемия. Эти термины подразумевают распространение определенной инфекции, различие заключается в масштабности явления:
Эпидемия — инфекционная вспышка, проявившаяся на ограниченной территории либо в одной популяции. Заболеваемость населения не превышает 5% в границах страны, региона, населенного пункта. Если инфекция агрессивно распространяется, проявляется в соседних регионах и странах, то высока вероятность перехода ее на пандемический уровень.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Морально-правовые проблемы лечения болезней, угрожающих выживанию человечества


title: Эндемия - Пз. 10 Становление и развитие биоэтической парадигмы выживания

text:
Эндемия— вспышка заболевания, которая локализуется в определенной стране или регионе.
Пандемией называется заболевание, распространившееся за пределы очагового государства. Главное отличие от эпидемии — масштабность.
Примером является пандемия ковид-19 ( короновирус).
При определенных природных и социально-гигиенических условиях эпидемия может охватывать несколько стран и даже континентов. В таком случае речь идет о пандемии.
Форму эпидемии и пандемии могут принимать такие виды болезней: чума, холера, сибирская язва, тиф, СПИД, полиомиелит, грипп, коронавирус и др.
В естественных условиях инфекция передается несколькими путями:
фекально-оральный (кишечные инфекции);
трансмиссивный (кровяные инфекции);
аспирационный (дыхательные инфекции);
контактный (инфекции наружных органов).
Эпидемический процесс может на протяжении долгого времени захватывать конкретную территорию.
Существует понятие «психические эпидемии», когда население города или целой страны под влиянием политических, религиозных и других настроений переживает сильный аффект.
Появлению эпидемии способствуют такие факторы, как наличие возбудителя болезни, путей его передачи между людьми и отсутствие сопротивляемости организма человека к данной инфекции.
Низкая сопротивляемость организма может быть следствием ослабленного иммунитета из-за отсутствия вакцины и способов борьбы с этим видом инфекции у медицины, а также плохих условий жизни людей.
Понимая причины эпидемии, пути ее распространения, зная профилактические меры, распространение даже самых страшных болезней уже не является глобальной проблемой.
В процессе эволюции инфекций постоянно появляются новые вирусы.
Чаще всего данные инфекции передаются человеку от животных, при этом иммунитета к ним у людей нет.
Причиной возникновения новых заболеваний также может быть мутация микробов под воздействием антропогенного изменения окружающей среды.


url: http://emirsaba.org/pz-10-stanovlenie-i-razvitie-bioeticheskoj-paradigmi-vijivaniy.html?page=11#Форму_эпидемии_и_пандемии_могут_принимать_такие_виды_болезней:_чума,_холера,_сибирская_язва,_тиф,_СПИД,_полиомиелит,_грипп,_коронавирус


Основные причины эпидемиологических заболеваний:
Разрушение коммуникаций (отопление, канализация, водоснабжение).
В зоне чрезвычайной ситуации резко ухудшилась санитарно-гигиеническая обстановка (появились в ближайшей близости гниющие трупы или продукты).
Массово размножились грызуны.
Меняется восприимчивость людей к инфекциям.
В зоне чрезвычайной ситуации не работают лечебно-профилактические и санитарно-гигиенические учреждения.
Распространению инфекций способствуют и сами люди, которые все больше путешествуют, перемещаясь с одного континента на другой.
Во время эпидемии нужно соблюдать определенные правила, которые помогут защититься от инфицирования:
Человечество знает ряд страшных эпидемий, изменивших ход истории – они были очень длительными и забрали жизни множества людей по всей планете: чума, черная оспа, грипп (испанка), малярия (болотная лихорадка), туберкулез, холера, желтая лихорадка, тиф, полиомиелит, СПИД.
Сезонные эпидемии — явление частое, привычное.
Разница еще в том, что глобальные вспышки часто опаснее локальных, их признаки:
активное распространение;
более негативное воздействие на организм;
непредсказуемое течение.
Эпидемия — это настоящее стихийное бедствие, спасение от которого порой трудно найти даже в век современных технологий.
Характерным примером пандемии можно назвать распространение вируса Эбола в 2014 году. Заболевание с симптомами, очень похожими на типичные признаки гриппа (головная боль, лихорадка, боль в горле, усталость, мышечная боль), унесло жизни почти 12 000 человек на протяжении двух лет. Вирус смогли удержать благодаря созданию вакцины. Тем не менее, уровень смертности достаточно высок: почти 90%, если своевременно не начать лечение.
Сегодня пандемия коронавируса изменила нашу жизнь: во многих странах были прекращены работы школ и учебных заведений, отменены общественные мероприятия, закрыты на карантин целые города. Прямо на наших глазах из-за вспышки коронавируса улицы густонаселенных городов стали пустыми, а работа крупнейших промышленных предприятий приостановились.
Многие специалисты считают, что нам нужно привыкать к вспышкам новых болезней — они будут происходить все чаще.
Достарыңызбен бөлісу: |


СПИД – морально-этические проблемы. Этические проблемы в наркологииСПИД: морально-этические проблемы
Эпидемия ВИЧ-инфекции и СПИДа оказалась глобальным вызовом для медицинской науки и практики, для организации здравоохранения и в развитых, и в бедных странах, законодательства и биоэтики.
Само происхождение этой болезни и ее внезапное появление до сих пор окончательно не изучены наукой. Одна из более или менее обоснованных версий происхождения ВИЧ говорит о том, что он возник в Африке из вируса иммунодефицита обезьян путем серии мутаций.
СПИД — сидром приобретенного иммунодефицита человека; он выступает завершающей стадией развития ВИЧ-инфекции в организме. Впервые случаи СПИДа были зарегистрированы в 1981 г. в США. Вскоре был выделен и вирус, вызывающий эту патологию. Люди, больные СПИДом, погибают от различных тяжелых заболеваний, которые являются следствием глубоко ослабленного иммунитета.
80-е гг. ХХ в. были выявлены основные особенности новой эпидемии и новые глобальные опасности, связанные с этим заболеванием. К основным проблемам можно отнести следующие:
1. Заболевания стимулировала активный поиск мер как медицинского (поиск методов диагностики, профилактики, лечения), так и организационного содержания.
2. Осознание специфического характера ВИЧ-инфекции в связи с ее эпидемиологическими особенностями. Было обнаружено, что болезнь передается через биологические жидкости организма. Основные пути передачи — половой, инструментальный (через инъекции и другие медицинские манипуляции), гемотрансфузионный, от беременной или кормящей матери к ребенку; возможно также заражение медработников через контакты с кровью и другими жидкостями ВИЧ-инфицированного человека. Эти особенности говорили о том, что эпидемию, в принципе, можно взять под контроль.
Кроме того, было выявлено, что основными группами риска являются в первую очередь маргинальные слои общества: потребители инъекционных наркотиков; гомосексуальные группы; лица, занимающиеся проституцией. Из всего этого напрашивался вывод о жестких и решительных мерах в отношении основных источников угрозы, как путей передачи, так и распространителей инфекции.
4.СПИДофобия
ВИЧ-инфицированные воспринимались в обществе крайне негативно.
Маргинальные группы воспринимались без сочувствия, как виновники, несущие наказание за свой образ жизни. Однако были и невинные жертвы, например дети, заразившиеся от матери, или люди, заразившиеся при переливании крови; но отторгали и их. В обществе сформировался панический страх и неприятие людей, зараженных ВИЧ или больных СПИДом — СПИДофобия. В том числе частыми случаями на раннем этапе эпидемии были акты насилия в отношении ВИЧ-инфицированных.
4. Проблема обязательного тестирования на ВИЧ. С 1985 г. стали доступны методы диагностики ВИЧ-инфекции в организме человека (тест на антитела). Сразу возникли бурные споры по поводу необходимости обязательного тестирования всех людей или обширных популяций в обществе. Проблемность такой меры была связана также с тем, что выявление ВИЧ-носительства самому индивиду ничего, кроме колоссального морального вреда, не приносило, поскольку каких-либо лечебных средств против ВИЧ по-прежнему не было.
Ситуация стала меняться с 1987 г., когда появился первый антивирусный препарат — азидотимидин (AZT). При этом тестирование должно проводиться с тщательным соблюдением прав пациента и, прежде всего, с надлежащим информированием.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: СПИД – морально-этические проблемы. Этические проблемы в наркологииСПИД: морально-этические проблемы


Этический конфликт между интересами индивида и общества. Появление новой и неизлечимой инфекционной болезни стало фактически вызовом всей сложившейся индивидуалистической системе биоэтики.
Так, помимо проблемы добровольного (обязательного) тестирования, сюда можно отнести проблемы обязательной регистрации новых случаев ВИЧ, проведения эпидемиологических расследований (по выявлению цепочек контактов), извещения сексуальных партнеров лиц с ВИЧ, длительный бессимптомный характер течения болезни, принудительное лечение с нарушениям прав человека в современном обществе усиливающую СПИДофобию.
Одним из важнейших документов в этой области являются Международные руководящие принципы «ВИЧ/СПИД и права человека». В этом документе рекомендованы необходимые системные меры, которые должны принять государства для защиты прав лиц с ВИЧ (СПИДом).
Конечно, у ВИЧ-инфицированных имеются не только права, но и обязанности. Главная их обязанность — не допускать дальнейшего распространения инфекции в связи с их состоянием. В частности, при выявлении ВИЧ-инфекции индивида должны предупредить об ответственности за создание опасности заражения либо заражение другого лица, а также проконсультировать о необходимых мерах предосторожности.
Эпидемия ВИЧ повлияла и на нормы исследовательской биоэтики. Появились правозащитные движения за право ВИЧ-инфицированных и больных СПИДом на участие в исследованиях и ускоренный доступ к новому экспериментальному лечению. ВИЧ-инфицированные настаивали на том, что у неизлечимо больных имеются особые права из-за специфики своего состояния. У них есть право на риск в их ситуации, и им некогда ждать, когда будет одобрено новое лекарство, поскольку обычные процедуры такого лицензирования слишком длительны.
Медицинские учреждения являются одним из источников опасности заражения ВИЧ-инфекцией. Медработники, контактируя с пациентами (которые потенциально могут быть ВИЧ-инфицированными), оказываются, таким образом, в области профессионального риска. В настоящее время выяснено, что риск для медработника заразиться при выполнении медицинских процедур (например, случайно поранившись во время операции, получив прямой контакт с кровью пациента и т.п.) не очень велик (по сравнению с другими путями заражения), но все же он имеется. СПИДофобия не могла не коснуться медработников (и их вполне можно понять). Тем не менее врач не имеет морального права отказывать в помощи ВИЧ-инфицированному.
В целом проблема обеспечения надежной защиты медработников от профессионального риска в ходе оказания помощи ВИЧ-инфицированным еще не решена. Однако строгое соблюдение всех правил безопасности в любом случае необходимо для избежания заражения не только ВИЧ, но и другими серьезными инфекционными болезнями (например, гепатитом).
Это же касается и профессиональных обязанностей медработников по недопущению заражения других пациентов — при выполнении переливаний крови, операций, инъекций и т.п. Все эти обязанности имели важнейшее значение и раньше, но в эпоху эпидемии ВИЧ приобрели особую актуальность.
Еще одна проблема — нередкое сокрытие ВИЧ-инфицированными своего ВИЧ-статуса в медицинских учреждениях. Медработники (в большинстве случаев) не имеют законных средств обязать пациента раскрыть свой ВИЧ-статус или пройти обследование. Поэтому технические меры профилактики и безопасности остаются здесь главным средством.
Есть также очень сложная проблема в отношении ВИЧ-инфицированных медработников. Что делать медработникам в случае заражения ВИЧ, продолжать ли им дальше свою профессиональную деятельность или осваивать другую профессию? Это прежде всего касается тех видов деятельности, которые предполагают выполнение инвазивных процедур (хирургия, стоматология и др.).
Для медработника этичным было бы информировать пациентов о своем ВИЧ-статусе и предлагать им выбор. Однако, с учетом общественных страхов, это может привести к нежелательной огласке, причинению психотравмы пациентам, а также к дискриминации самого медработника. В этической литературе имеются разные точки зрения по этому поводу, и проблема все еще далека от решения.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Этические проблемы в наркологии

text:
Этические проблемы в наркологии
Поскольку наркология представляет собой раздел психиатрии, которая занимается диагностикой, лечением и профилактикой болезней, проявляющихся в пристрастии к приему наркотических лекарственных веществ и средств как результат стойкой психической и физической зависимости от них, то и в этой области своеобразно действуют принципы и нормы биоэтики:
– Принцип автономии личности (зависимые пациенты на принудительном лечении от алкоголизма или наркомании представляют собой неавтономную личность. В этом случае возникает проблема реализации информированного согласия);
– Принцип непричинения вреда (некоторые средства, используемые в наркологии, вызывают у пациентов опасные побочные эффекты при полном отсутствии или слабодоказанной их эффективности, но при этом данное лечение является “меньшим злом”);
– Принцип благодеяния (врач-нарколог самостоятельно выбирает в качестве нравственных ценностей жизнь и здоровье пациента, игнорируя автономию личности (свободу самоопределения пациента);
– Принцип справедливости (пациенты с наркологической патологией не относятся к социально ценным. Специалисты утверждают, что затраты общества на лечение зависимых будут во много раз компенсированы через сохранение их жизни и трудоспособности).
Наркомания — это тотальное (т.е. затрагивающее все стороны внутреннего мира, отношений с другими людьми и способов существования) поражение личности, из чего следует изменение системы ценностей человека, что является основной составляющей жизненного прогресса. А это в свою очередь приводит к тому, что наркоманы становятся не только «грузом» общества, но и представляют собой реальную угрозу для него.
Последствия для людей, принимающих наркотики — отставание в психическом развитии, резкое изменение характера в сторону раздражительности, вспыльчивости, несдержанности и неуправляемой агрессии. При длительном употреблении наркотиков у больных возникают психозы — бред, галлюцинации, тяжелейшие депрессии. Все это нередко толкает человека на совершение нелепых, опасных, а часто и трагических поступков. Кроме того, поражение значительного числа клеток головного мозга вызывает тяжелейший недуг — энцефалопатию, это только часть заболеваний человека принимающего наркотики.
Мощными факторами, толкающими к наркотикам или наоборот, удерживающими от них, являются социальная среда и семья. С одной стороны, среда может напрямую принуждать к приему наркотиков, как это происходит в различных преступных группировках, с другой стороны, среда, семья формируют внутренний мир растущего человека, и это косвенное влияние, как правило, бывает значительно сильнее и важнее, чем прямое. Чем богаче внутренний мир подростка, тем выше уровень его самодостаточности и соответственно меньше риска «сесть на иглу».
Достарыңызбен бөлісу: |


Анализируя различные взгляды на ценность жизни можно сгруппировать их следующим образом:
Ценность жизни заключается в жизни для общества, а не в жизни для себя, т.е. степень ценности жизни определяется степенью соответствия жизнедеятельности индивида интересам развития общества, степенью содействия реализации потребностей общества.
Индивидуальная жизнь есть ценность и сама по себе, объективно, и в мысли о ней, субъективно.
3.жизнь ценна при наличии в ней смысла.
4.Человек и человечество, и их жизнь являются высшими ценностями, так как они есть вершина космической эволюции.
5.Время и взгляд человека на самого себя заставили его ценить жизнь и находить в ней смысл. Через смерть он обнаруживает значение своего существования в его настоящей ценности.
Человек, ответственно относящийся к себе, понимающий, что жизнь – это важная ценность, и он обязан ее сберегать, задумывается о своем здоровье. Но не только сами люди, но и общество заинтересовано в том, чтобы люди не болели.
В аксиологии принято выделять три вида здоровья:
нравственное,
физическое
психическое.
Сбережение каждого из них является частью осмысленного существования личности.
Здоровье как главная ценность человеческой жизни изучается специальным разделом философии – биоэтикой.
Целью человека является сохранение здоровья, так как он является условием достижения всех прочих ценностей.
Миссия врача – охранять здоровье людей.
Знания врача и его совесть служат выполнению этой миссии.
Состояние здоровья человека определяется функцией его физиологических систем и органов с учетом полового, возрастного и психологического факторов, а также зависит от воздействия внешней среды, включая и социальную, причем последней принадлежит ведущее значение. Таким образом, здоровье людей зависит от воздействия сложного комплекса социальных и биологических факторов.
Достарыңызбен бөлісу: |


Здоровый образ жизни как показатель социального и экономического благополучия человека
Проблема взаимоотношений социального и биологического в жизнедеятельности человека — коренная методологическая проблема современной медицины. От ее решения зависит то или иное толкование явлений природы и сущности здоровья и болезни человека, этиологии, патогенеза и других понятий в медицине.
Социально-биологическая проблема предполагает выделение трех групп закономерностей и соответствующих им аспектов медицинских знаний:
1) социальных закономерностей с точки зрения их влияния на здоровье, а именно, на заболеваемость людей, на изменение демографических процессов, на изменение типа патологии в различных социальных условиях;
2) общих закономерностей для всех живых существ, включая и человека, проявляющихся на молекулярно-биологическом, субклеточном и клеточном уровнях;
3) специфических биологических и психических (психофизиологических) закономерностей, присущих лишь человеку (высшая нервная деятельность и др.).
Социальные закономерности для человека как члена общества являются ведущими в развитии его как биологической особи, способствуют его прогрессу.
К социально-гигиеническим факторам, влияющим на общественное здоровье, следует отнести условия труда и быта населения, жилищные условия; уровень заработной платы, культуру и воспитание населения, питание, отношения в семье, качество и доступность медицинской помощи.
Состояние здоровья в целом зависит от различных факторов: биологических, психологических (наследственность, конституция, тип нервной системы, свойств организма); социально-экономических, политических факторов; природных (климат, ландшафт местности, погодные условия) факторов; экологического фактора (загрязнение воды и воздуха, состояния окружающей среды); эффективности функционирования системы охраны здоровья и др.
Значительная часть названных условий может изменяться самим обществом в зависимости от его общественно – политической и экономической структуры, причем влияние их на здоровье населения может быть как отрицательным, так и положительным.
Изучение и сравнение этих данных в различных общественно-экономических условиях позволяет не только судить об уровне общественного здоровья населения, но и анализировать социальные условия и причины, оказывающие влияние на него.
Сказываются на состоянии здоровья и психологические факторы: отношение к своему телу, болезням, своему возрасту, продуктивная и непродуктивная жизненная ориентация, понимание себя, довольство собой, своими ближними, своим социальным статусом и многое другое.
Существуют различные классификации понятия здоровья, до настоящего времени нет единства подходов его определения и оценки.
Наиболее приемлемой представляется формулировка ВОЗ: здоровье — это состояние полного физического, душевного и социального благополучия, а не только отсутствие болезней и физических недостатков. Нетрудно видеть, что в этом определении здоровье рассматривается как противопоставление болезни: или человек здоров, или он находится в болезни (есть и промежуточные варианты, о которых будет сказано ниже, однако в любом случае предполагается, что каждое отклонение от здоровья — уже нездоровье).
Психологическое здоровье — необходимое условие полноценного функционирования человека в социуме, что определяет неразделимость телесного и психического. Результаты многих исследований последних лет свидетельствуют о нарастающих нагрузках на нервную систему, психику человека.
Межведомственная комиссия по охране здоровья населения Совета безопасности России определила здоровье «как ведущий системообразующий фактор национальной безопасности». Комиссия считает здоровье эквивалентом и выражением свободы деятельности человека. Под национальной же безопасностью понимается защищенность жизненно важных интересов страны от внутренних и внешних угроз: агрессии, экономического спада, экологических катастроф.
В настоящее время выделяют пять групп признаков, по которым должно оцениваться здоровье:
1. Уровень и гармоничность физического развития.
2. Резервные возможности основных функциональных систем и организма в целом.
3. Уровень иммунной защиты и неспецифической резистентности организма.
4. Наличие или отсутствие хронического или врожденного заболевания или дефектов развития.
5. Уровень личностных характеристик, отражающих духовное и социальное благополучие и здоровье человека.
Гораздо большее значение в стратегии и тактике обеспечения, сохранения и восстановления здоровья должно иметь понятие индивидуального здоровья, то есть свойственного (или достижимого) именно этому человеку, поскольку следует определять нормы возрастные, половые, конституциональные, региональные и социальные.
Формирование здорового образа жизни зависит только от нас самих, наших предпочтений, убеждений и мировоззрений.
С 2009 года Министерство здравоохранения и социального развития РФ реализует программу «Здоровая Россия», главная цель которой является — формирование у граждан России бережного отношения к здоровью, основанного на принципе ведения здорового образа жизни. Задача — сделать престижным и модным здоровый образ жизни.
«Здоровая Россия» — это начало глобальных перемен в образе жизни страны. Основой мероприятий программы стали Центры здоровья, открытые по всей стране. Важно каждому знать, что именно способствует возникновению болезней — и устранять причины, а не бороться со следствием. Не знать о болезнях — все равно, что отправляться в путь, не представляя маршрута. Современная медицинская наука помогает избежать даже «болезней старости», не говоря уже о недугах, которым сегодня так подвержены люди молодого и зрелого возраста. Большинство болезней можно предотвратить — если вовремя задуматься о здоровье и предпринять простые действия для того, чтобы сохранить этот бесценный дар, являющийся основой процветания общества.
В соответствии с приказами Министерства здравоохранения РФ пропаганда ЗОЖ является обязанностью каждого медицинского работника. При этом используются методы устной, печатной, наглядной (изобразительной) и комбинированной пропаганды.
Достарыңызбен бөлісу: |


2. Природные и антропогенные изменения окружающей среды и их экологическое значение
Естественные природные изменения окружающей среды имеют глобальные масштабы или носят ограниченный, региональный характер.
Основные природные причины изменений окружающей среды можно разделить на астрономические факторы и геофизические факторы.
Астрономические факторы:
Периодические изменения активности Солнца (с периодами от 11 до 2000 лет), расстояния от Земли до Солнца, изменение наклона оси вращения Земли (период составляет около 40 тыс. лет); изменение скорости вращения Земли (меняется всего в течение нескольких месяцев).
Геофизические факторы, обусловленные свойствами Земли как планеты:
Периодическое возникновение сильной запыленности атмосферы, газового состава атмосферы, изменения площади Мирового океана, вызванные процессами в недрах Земли.
Экологический вред окружающей среде — негативные изменения окружающей среды, вызванные антропогенной деятельностью в результате воздействия на окружающую среду, загрязнения окружающей среды, истощения ресурсов, разрушения экосистем, создающих реальную угрозу здоровью человека, растительному и животному миру, материальным ценностям.
Правомерный вред окружающей среде возникает при наличии лицензии (разрешения)
на его причинение в результате хозяйственной или иной деятельности.
Неправомерный вред окружающей среде возникает в результате правонарушения.
Антропогенные причины, приводящие к изменению природной среды очень разнообразны и многочисленны.
К ним относятся:
постоянное увеличение потребления энергии
и энергоносителей,
неуклонный рост объемов промышленности и сельского хозяйства,
транспорта,
создание и использование новых технологий,
новых химических соединений,
искусственных радиоактивных веществ,
новых микроорганизмов и т.д.
Доля того или иного источника загрязнения может значительно колебаться в зависимости от региона.
Под загрязнением или денатурацией следует понимать любое неблагоприятное изменение химических, физических или биологических характеристик среды (воздуха, воды, почвы и др.).
Достарыңызбен бөлісу: |


Антропогенное загрязнение окружающей среды подразделяется на пылевое, газовое, химическое (в т. ч. загрязнение почвы химикатами), ароматическое, тепловое (изменение температуры воды, воздуха, почвы), радиоактивное.
Итогом вмешательства человека в природу также являются как глобальные, так и локальные негативные последствия, которые всегда имеют комплексный характер, т.е. касаются всех объектов окружающей среды — воздуха, гидросферы, почвы, флоры и фауны, окружающих человека и воздействующих на него.
В результате подобных явлений происходит нарушение микробного состава, биоценозов и процессов самоочищения воды и почвы, падение продуктивности Мирового океана, снижение плодородия почвы и т.д.
Естественные изменения происходят столь медленно, что для всего живого на Земле сохраняется возможность генетически приспособиться к изменениям окружающей среды, в то время как антропогенное вторжение в природу не оставляет никаких шансов на это приспособление, особенно для высших организмов.
Синдром экологического напряжения — комплекс взаимосвязанных симптомов, обусловленных резкими изменениями окружающей среды природного или антропогенного характера. Характеризуется снижением иммунитета, ускоренным развитием в пубертатный период и ускоренным старением, широким распространением стертых, бессимптомных и хронических форм различных заболеваний, психическими нарушениями (депрессия, апатия), падением моральных и нравственных устоев.
Рост городов и населения Земли, бурное развитие промышленности привели к химическому, радиоактивному, тепловому, световому, шумовому и визуальному загрязнению окружающей среды. Его можно считать главной проблемой, влекущей к возникновению неблагоприятных перемен:
Под действием промышленных выбросов фреонов и окислов азота разрушается озоновый слой. Из-за этого жёсткое ультрафиолетовое излучение Солнца достигает поверхности планеты, вызывая рак кожи у животных и убивая растения.
Вымирание некоторых животных из-за сокращения их ареалов обитания в результате химического и шумового загрязнения.
Нарушение пищевых цепочек из-за вымирания некоторых видов. Например, вымирание фитопланктона в результате истончения озонового слоя влечёт нарушения в процессе фотосинтеза.
Загрязнение воды в густонаселённых районах Индии, Африки и Китая приводит к увеличению заболеваемости инфекционными болезнями и раком.
Из-за смога и гари в промышленных городах у людей развивается астма и иные болезни дыхательных органов. Дети чаще рождаются с врождёнными заболеваниями и генетическими отклонениями.
Использование пестицидов и гербицидов в сельском хозяйстве загрязняет почву и грунтовые воды. Ещё опаснее захоронения токсичных отходов. Растения не могут расти в заражённых местах, вслед за ними пропадает фауна.
Промышленные выбросы парниковых газов (углекислого газа, метана, водяного пара) — одна из причин глобального потепления, которое приведёт к вымиранию малочисленных видов и смещению ареалов обитания животных.
Важнейшей закономерностью природных и антропогенных изменений окружающей среды является воздействие этих факторов на всю биосферу в целом, так как все подсистемы биосферы находятся в теснейшей взаимозависимости, а процессы, происходящие в них, — взаимосвязаны. Так, влияние различных воздействий преимущественно только на состояние атмосферы или Мирового океана, или поверхности суши, или криосферы (вода в замерзшем состоянии) будет затрагивать и изменять всю климатическую систему, включающую и атмосферу, и сушу, и океан, и криосферу.
Достарыңызбен бөлісу: |


Закон исторического развития биосистем работает не в полной мере или совсем не работает в силу того, что роль биотического воздействия на среду относительно снизилась. Преобладает преобразующая деятельность человека. Здесь вслед за прямым уничтожением видов следует ожидать самодеструкции живого. Этот процесс фактически и идет в виде массового размножения отдельных организмов, разрушающих сложившиеся экосистемы. Все зависит от темпов изменений. Изменение состояния биосферы происходит под влиянием естественных и антропогенных воздействий. В отличие от естественных воздействий, необратимые изменения биосферы под влиянием антропогенных факторов интенсивны, кратковременны, но могут происходить и за длительное время.
Сложившаяся ситуация в мире природы и обществе требует принятия безотлагательных мер в деле сохранения жизни на Земле и сбережения здоровья людей.
3. Современные проблемы человечества в эпоху научно-технического прогресса. Ноосферная ориентация общественного развития как важный фактор выживания человечества.
С особой остротой звучат в биоэтике проблемы рациональной и нравственной аргументации сбережения жизни, затрагивающие интересы всех людей на Земле и будущего человечества.
На формирование биоэтики значительное влияние оказала современная биософия - раздел философии, занимающийся анализом и осмыслением новейших достижений различных наук в выявлении закономерностей саморазвития всего живого на Земле. Это принципиально новое интеллектуально-нравственное учение и получило название биософии.
Биософия как учение о мудрости жизни вбирает в себя широкий круг понятий, характеризующих земной биос, биосферу, их эволюцию и организацию. К ним относятся «специфика живого», «единство живого», «разнообразие живого», «организация живого», «адаптация», «жизненная среда», «биосфера», «биогеоценоз», «биохимические круговороты» и многие другие. Биософия учит землян бережно относиться к природе, призывает стремиться к сохранению жизни, сбережению своего здоровья. Биоэтика руководствуется биософскими идеями, идеалами и принципами, а также правовыми требованиями к ученым, медикам, ко всем специалистам, имеющим то или иное отношение к жизни вообще, нацеливает их на ее защиту и сбережение здоровья людей. В то же время биоэтика сама в современной системе здравоохранения имеет и особую профессиональную составляющую. Она выдвигает на первый план задачи сбережения жизни вообще (в земной биосфере) и человеческой жизни, в частности.
Решения проблемы выживания человечества, возникшей на пересечение ХХ и ХХI веков, предполагает принятия радикальных и срочных мер относящихся к разным аспектам жизни мирового сообщества. В этом контексте важную роль принадлежит совокупности научных и общественно-политических идей, получивших название концепции устойчивого развития человечества. Эта концепция введена в научный обиход в конце 80-х годов, после конференции ООН в Рио-де-Жанейро (1992), посвященной проблемам окружающей среды и безопасности социального развития. Позже была создана специальная комиссия ООН по проблемам устойчивого развития. Устойчивое развитие - обеспечивает экологическую безопасность, экономическую эффективность, общественный порядок и социальную справедливость нынешним и будущим поколениям.
Актуальнейшей задачей становится разработка стратегии развития человека, согласованной со стратегией природы.
Стратегия человечества - это характер совокупных действий различных цивилизаций, способных обеспечить совместную эволюцию (коэволюцию) человека и окружающей среды. Стратегия человечества должна принять и новые модернизации, поэтому она должна иметь и новую философию — философию выживания. Биоэтика, которая занимается человеком и оптимизацией социальных и природных условий, может способствовать выработке стратегии человечества, решению глобальных проблем, выработке новых ценностных ориентаций, новых парадигм выживания, которые регламентировали бы использование биотехнологий.
Современная цивилизация, основанная на разделении труда и использовании науки и техники, принесла много плодов.
Ряд ученых считают, что физическое и психическое недомогание — реакция человека на сверхмерное перенапряжение. Нарушается адаптация, возникают социальная неуверенность, конфликты, изоляция, утрата традиций, что вызывает чувство тревоги, агрессивность и соматические заболевания.
Для медицины не менее важным является изучение зависимости перечисленных выше изменений от образа жизни человека, условий труда, культуры, информационного окружения, всех макро- и микросоциальных факторов.
Одна из основных задач развития современного человека заключается в том, чтобы не нанести ущерба этой уже сформированной эволюционной сложнейшей социально-биологической системе. Здесь современной медицине принадлежит особо важная и ответственная роль. Отсутствие радикальных генотипических, видовых изменений не лишает его возможности изменения в микроэволюционном, фенотипическом плане.
Свидетельством последнего является продолжающаяся акселерация, хотя в чем-то и изменившаяся в последние годы, а также ретардация (замедленное, растянутое во времени наступление некоторых возрастных изменений, например, менопаузы более позднее развитие возрастного ухудшения зрения).
Достарыңызбен бөлісу: |