Cha mẹ ly hôn con chọn ở với ông bà được không?
Cho hỏi: Cha mẹ ly hôn con chọn ở với ông bà được không? Câu hỏi của cô Lai (Bình Thuận)
<subquestion>Cha mẹ ly hôn con chọn ở với ông bà được không?</subquestion>
Căn cứ tại khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:
<ref>Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
...
2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
...
</ref>
Theo quy định này, khi vợ chồng ly hôn thì sẽ phát sinh 02 trường hợp sau đây:
- Vợ chồng thoả thuận được: Con sẽ ở với cha hoặc mẹ theo thoả thuận của hai vợ chồng. Đồng thời, việc thực hiện nghĩa vụ cũng như quyền lợi của các bên cũng được thực hiện theo thảo thuận này.
- Vợ chồng không thoả thuận được: Toà án sẽ giải quyết. Trong trường hợp này, Toà án sẽ căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con để quyết định giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.
Tuy nhiên, khi con dưới 36 tháng tuổi thì Toà sẽ giao cho người mẹ trực tiếp nuôi trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp nuôi con cũng như chăm sóc, giáo dục con (ví dụ như không có việc làm, không có thu nhập ổn định…)
Đồng thời, nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì Toà án sẽ xem xét nguyện vọng của con. Do đó, theo quy định này, có thể thấy, con từ đủ 07 tuổi trở lên sẽ được xem xét nguyện vọng muốn ở với cha hoặc với mẹ.
Và các điều luật khác của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đều không có đề cập đến việc người cháu có quyền lựa chọn sống với ông bà sau khi cha mẹ ly hôn thay vì ở với cha hoặc ở với mẹ trừ trường hợp ông bà trở thành người giám hộ của cháu khi cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con.
Trong đó, điều kiện để ông bà trở thành người giám hộ của cháu được nêu tại khoản 2 Điều 52 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:
<ref>Người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên
Người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 47 của Bộ luật này được xác định theo thứ tự sau đây:
...
2. Trường hợp không có người giám hộ quy định tại khoản 1 Điều này thì ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại là người giám hộ hoặc những người này thỏa thuận cử một hoặc một số người trong số họ làm người giám hộ.
...
</ref>
Theo đó, khi cha mẹ bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con và không có anh ruột, chị ruột thì ông bà nội, ngoại sẽ là người giám hộ hoặc cử một trong những người này làm người giám hộ.
Như vậy, hiện nay, không có quy định về việc cha mẹ ly hôn con chọn ở với ông bà cả mà người con từ đủ 07 tuổi trở lên chỉ được chọn ở với cha hoặc ở với mẹ khi cha mẹ ly hôn. Ông bà chỉ trở thành người nuôi dưỡng, chăm sóc cho cháu trong trường hợp duy nhất đã nêu ở trên.

Cha mẹ ly hôn con chọn ở với ông bà được không? (Hình từ Internet)
<subquestion>Ai là người cấp dưỡng cho con khi vợ chồng ly hôn?</subquestion>
Theo quy định tại khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định cấp dưỡng là nghĩa vụ đóng góp tiền bạc hoặc tài sản để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình nhưng có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng.
<ref>Giải thích từ ngữ
...
24. Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật này.
...
</ref>
Khi hai vợ chồng ly hôn, ngoài việc chấm dứt quan hệ vợ chồng thì còn giải quyết việc chia tài sản, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con cái. Nếu thỏa thuận được thì thực hiện theo thỏa thuận, không thỏa thuận được thì nhờ Tòa án giải quyết.
Về việc cấp dưỡng con cái, khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 khẳng định:
Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con
Đồng thời, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở cũng như có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người còn lại.
Như vậy, người cấp dưỡng cho con khi vợ chồng ly hôn là người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
<subquestion>Cha mẹ ly hôn, con phải bắt buộc ở với cha hoặc mẹ trong trường hợp nào?</subquestion>
Theo quy định tại khoản 1 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:
<ref>Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
...
</ref>
Như vậy, đối với việc cha mẹ ly hôn, con phải ở với cha hoặc mẹ trong trường hợp gồm:
- Con chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi.
- Con đã thành niên nhưng bị mất năng lực hành vi dân sự/không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình.

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 Bộ luật Dân sự 2015 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 ly hôn