Không được khai nhận thừa kế vì có đơn tranh chấp của người con nuôi
Tôi có người chị họ đã mất. Mẹ đẻ chị còn sống, chị không có chồng con, không có anh em ruột nhưng có nhận 1 người con nuôi (không có đăng ký thủ tục nhận con nuôi theo pháp luật). Hiện nay khi làm khai nhận thừa kế di sản của chị thì UBND xã đăng ký không tiếp nhận hồ sơ vì có đơn tranh chấp của đứa con nuôi của chị tôi. Vậy tôi phải làm thế nào?
Trước hết, cần xác định quyền thừa kế của người con nuôi đối với di sản do chị bạn để lại:
- Trường hợp thứ nhất: Nếu chị bạn để lại di chúc định đoạt tài sản của mình mà trong nội dung di chúc có chỉ định cho người con nuôi đó được hưởng di sản thì đương nhiên người đó được hưởng thừa kế theo di chúc. Nếu trong di chúc không chỉ định cho người con nuôi thì người đó không được thừa kế theo di chúc.
- Trường hợp thứ hai: Nếu chị bạn không để lại di chúc thì di sản được chia thừa kế theo pháp luật, những người thừa kế được xác định theo Điều 676 Bộ luật Dân sự:
“Ðiều 676. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.
Như vậy, pháp luật Việt Nam công nhận quyền thừa kế của con nuôi đối với di sản do người nuôi để lại, việc thừa kế không phân biệt con đẻ hay con nuôi. Tuy nhiên, việc nuôi con nuôi phải được sự công nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Quy định này không chỉ đến Luật Hôn nhân và gia đình 2000 mới được quy định (Điều 72: việc nhận nuôi con nuôi phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký và ghi vào sổ hộ tịch) mà đã được quy định trong các văn bản luật trước đây. Điều 24 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 quy định: “Việc nhận nuôi con nuôi phải được Ủy ban hành chính cơ sở nơi trú quán của người nuôi hoặc của đứa trẻ công nhận và ghi vào sổ hộ tịch”. Điều 47 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986 cũng quy định: “Việc cử người đỡ đầu (người nuôi con nuôi) do Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn công nhận”.
Đối chiếu với những quy định trên thì dù đã nhận con nuôi nhưng do không có giấy tờ xác nhận của chính quyền địa phương nên việc nhận con nuôi của chị bạn chưa được công nhận theo quy định của pháp luật. Do vậy, người con nuôi không có quyền hưởng thừa kế theo pháp luật đối với di sản mà chị bạn để lại, và người đó không thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 676 Bộ luật Dân sự.
