Không có di chúc chia thừa kế thế nào?
Bà nội em có 2 người con, bà nội có chung hộ khẩu nhà người chú và được chia ruộng đất theo NĐ 64 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1998 do bà em đứng tên, trong đó có phần đất ở của ông bà các đời trước lưu hạ lại (bà em là dâu trưởng họ nên được sử dụng phần đất đó để sau này làm nhà thờ). Ông nội mất trước năm 1971. Hiện nay bà em mất không để lại di chúc. Ý nguyện của các con cháu trong họ thì thửa đất đó chuyển nhượng cho bố em đứng tên hoặc là chia đôi mỗi người một nửa (vì bà em có một phần đất để lại trong khẩu của chú). Nhưng chú em không đồng ý, nói đất chia theo NĐ 64 thì không được chia mà là của gia đình chú. Trong giấy chứng nhận QSDĐ và hộ khẩu do bà em đứng tên có 5 khẩu (bà nội + vợ chồng chú + 2 con của chú). Vậy em xin được hỏi, theo luật thì giải quyết thế nào và thủ tục làm sao?
Nghị định 64/CP năm 1993 quy định về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào đích sản xuất nông nghiệp đã bị thay thế bằng Nghị định 181/2004/NĐ - CP năm 2004. Hiện nay, các văn bản này đều đã bị bãi bỏ và thực hiện theo Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định 43/2014/NĐ-CP
Trong thông tin bạn nêu không có căn cứ để xác định chính xác thửa đất trên được giao theo NĐ 64/CP cho cá nhân bà nội của bạn hay giao cho hộ gia đình mà bà bạn đại diện chủ hộ (xác định theo sổ hộ khẩu), do đó, cần phân biệt hai trường hợp sau:
Thứ nhất, đất thuộc sở hữu riêng của bà nội bạn thì được xác định là di sản do bà nội bạn để lại. Do bà nội không để lại di chúc nên toàn bộ di sản được chia theo pháp luật, căn cứ vào quy định sau:
Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”. Các đồng thừa kế phải tiến hành phân chia di sản thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 và Điều 57 Luật Công chứng năm 2014.
Thứ hai, trường hợp thửa đất nêu trên được giao cho hộ gia đình, thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình bao gồm bà nội + vợ chồng chú + 2 con của chú
Điều 735 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định về thừa kế quyền sử dụng đất được Nhà nước giao cho hộ gia đình - Hộ gia đình được Nhà nước giao đất, nếu trong hộ có thành viên chết thì quyền sử dụng đất của thành viên đó được để lại cho những người thừa kế theo quy định tại Phần thứ tư của Bộ luật này và pháp luật về đất đai.
