Công ty yêu cầu thu tiền người lao động để giữ việc làm có bị vi phạm không?
Cho hỏi: Công ty yêu cầu thu tiền người lao động để giữ việc làm có bị vi phạm không? Câu hỏi của chị Phường (Phú Thọ)
<subquestion>Công ty yêu cầu thu tiền người lao động để giữ việc làm có bị vi phạm không?</subquestion>
Đầu tiên, tại Điều 11 Bộ luật Lao động 2019 quy định về tuyển dụng lao động cụ thể như sau:
<ref>Tuyển dụng lao động
1. Người sử dụng lao động có quyền trực tiếp hoặc thông qua tổ chức dịch vụ việc làm, doanh nghiệp hoạt động cho thuê lại lao động để tuyển dụng lao động theo nhu cầu của người sử dụng lao động.
2. Người lao động không phải trả chi phí cho việc tuyển dụng lao động.
</ref>
Theo đó, có thể thấy khi đi phỏng vấn thì người lao động không phải trả bất kỳ một chi phí nào cho nhà tuyển dụng.
Đồng thời, tại Điều 8 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về việc xử lý vi phạm về tuyển dụng, quản lý lao động như sau:
<ref>Vi phạm về tuyển dụng, quản lý lao động
1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi sau đây:
a) Không khai trình việc sử dụng lao động theo quy định;
b) Thu tiền của người lao động tham gia tuyển dụng lao động;
c) Không thể hiện, nhập đầy đủ thông tin về người lao động vào sổ quản lý lao động kể từ ngày người lao động bắt đầu làm việc;
d) Không xuất trình sổ quản lý lao động khi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
a) Phân biệt đối xử trong lao động trừ các hành vi phân biệt đối xử quy định tại điểm d khoản 1 Điều 13, khoản 2 Điều 23, khoản 1 Điều 36 và khoản 2 Điều 37 Nghị định này;
b) Sử dụng lao động chưa qua đào tạo hoặc chưa có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia đối với nghề, công việc phải sử dụng lao động đã được đào tạo hoặc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia;
c) Không báo cáo tình hình thay đổi về lao động theo quy định;
d) Không lập sổ quản lý lao động hoặc lập sổ quản lý lao động không đúng thời hạn hoặc không đảm bảo các nội dung cơ bản theo quy định pháp luật.
...
</ref>
Như vậy, từ những quy định trên việc công ty yêu cầu đặt một khoản tiền để giữ việc làm là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đến 3.000.000 đồng tùy vào mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Ngoài ra, còn buộc trả lại cho người lao động khoản tiền đã thu đối với hành vi vi phạm này (theo khoản 4 Điều 8 Nghị định 12/2022/NĐ-CP).
Lưu ý: Mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm quy định này là mức phạt đối với cá nhân. Mức phạt tiền đối với tổ chức gấp hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân (theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP).

Công ty yêu cầu thu tiền người lao động để giữ việc làm có bị vi phạm không? (Hình từ Internet)
<subquestion>Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có được xử phạt hành vi công ty thu tiền người lao động để giữ việc làm không?</subquestion>
Căn cứ theo Điều 48 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân như sau:
<ref>Thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân
1. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Chương II, Chương III và Chương IV Nghị định này.
...
</ref>
Theo đó, Điều 8 Nghị định 12/2022/NĐ-CP thuộc Chương 2 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Do đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền được xử phạt hành vi công ty thu tiền người lao động để giữ việc làm bằng hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 5.000.000 đồng.
Lưu ý: Đối với tổ chức thì gấp đôi tiền số tiền phạt có thể phạt 10.000.000 đồng đối với tổ chức theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
<subquestion>Việc người sử dụng lao động lừa thu tiền người lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?</subquestion>
Căn cứ theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 2 Luật Sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:
<ref>Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
d) Tái phạm nguy hiểm;
đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
e) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
c) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
</ref>
Theo đó, việc người sử dụng lao động nếu có hành vi gian dối để chiếm đoạt tiền của người lao động với số tiền giá từ 2.000.000 đồng trở lên hoặc dưới 2.000.000 đồng trong một số trường hợp đặc biệt có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Bộ luật Lao động 2019 Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Nghị định 12/2022/NĐ-CP Bộ luật Hình sự 2015 Luật Sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017