Án lệ bị bãi bỏ trong trường hợp nào? Thủ tục bãi bỏ án lệ như thế nào?
Cho tôi hỏi: Án lệ bị bãi bỏ trong trường hợp nào? Thủ tục bãi bỏ án lệ như thế nào? Việc áp dụng án lệ trong xét xử được thực hiện như thế nào? (Chị Yến, Nha Trang).
<subquestion>Án lệ bị bãi bỏ trong trường hợp nào?</subquestion>
Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP thì án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố là án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.
Tại Điều 9 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP quy định như sau:
<ref>Điều 9. Bãi bỏ án lệ
1. Án lệ đương nhiên bị bãi bỏ trong trường hợp án lệ không còn phù hợp do có sự thay đổi của pháp luật.
2. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét, quyết định, việc bãi bỏ án lệ khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Án lệ không còn phù hợp do chuyển biến tình hình;
b) Bản án, quyết định có nội dung được lựa chọn phát triển thành án lệ đã bị hủy, sửa toàn bộ hoặc phần liên quan đến án lệ.
</ref>
Như vậy, án lệ đương nhiên bị bãi bỏ trong trường hợp án lệ không còn phù hợp do có sự thay đổi của pháp luật.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét, quyết định, việc bãi bỏ án lệ khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Án lệ không còn phù hợp do chuyển biến tình hình;
- Bản án, quyết định có nội dung được lựa chọn phát triển thành án lệ đã bị hủy, sửa toàn bộ hoặc phần liên quan đến án lệ.

Án lệ bị bãi bỏ trong trường hợp nào? Thủ tục bãi bỏ án lệ như thế nào? (Hình từ Internet)
<subquestion>Thủ tục bãi bỏ án lệ như thế nào?</subquestion>
Theo quy định tại Điều 10 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP có quy định về thủ tục bãi bỏ án lệ như sau:
Bước 1. Cá nhân, cơ quan, tổ chức, Tòa án kiến nghị với Tòa án nhân dân tối cao xem xét việc bãi bỏ án lệ khi phát hiện án lệ thuộc trường hợp hướng dẫn tại khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP.
Bước 2. Tòa án đã hủy, sửa bản án, quyết định thuộc trường hợp hướng dẫn tại điểm b khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP phải gửi báo cáo kèm theo quyết định đã hủy, sửa về Tòa án nhân dân tối cao để xem xét việc bãi bỏ án lệ trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định.
Bước 3. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị, báo cáo theo hướng dẫn tại khoản 1, khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tổ chức phiên họp toàn thể Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét việc bãi bỏ án lệ.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao họp biểu quyết thông qua việc bãi bỏ án lệ theo nguyên tắc hướng dẫn tại khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP.
Trên cơ sở kết quả biểu quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ban hành thông báo bãi bỏ án lệ, trong đó xác định rõ thời điểm án lệ bị bãi bỏ. Thông báo bãi bỏ án lệ được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân tối cao; được gửi cho các Tòa án, các đơn vị thuộc Tòa án nhân dân tối cao.
<subquestion>Việc áp dụng án lệ trong xét xử được thực hiện như thế nào?</subquestion>
Theo quy định tại Điều 8 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP thì áp dụng án lệ trong xét xử như sau:
- Án lệ được nghiên cứu, áp dụng trong xét xử sau 30 ngày kể từ ngày công bố.
- Khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ, bảo đảm những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự thì phải được giải quyết như nhau. Trường hợp vụ việc có tình huống pháp lý tương tự nhưng Tòa án không áp dụng án lệ thì phải nêu rõ lý do trong bản án, quyết định của Tòa án.-
- Trường hợp Tòa án áp dụng án lệ để giải quyết vụ việc thì số, tên án lệ, tình huống pháp lý, giải pháp pháp lý trong án lệ và tình huống pháp lý của vụ việc đang được giải quyết phải được viện dẫn, phân tích trong phần “Nhận định của Tòa án”; tùy từng trường hợp cụ thể có thể trích dẫn toàn bộ hoặc một phần nội dung của án lệ để làm rõ quan điểm của Tòa án trong việc xét xử, giải quyết vụ việc tương tự.

Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Tòa án nhân dân tối cao Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP