Phương pháp xác định quy mô Quỹ bù trừ
Ngày nay, phương thức bù trừ, thanh toán theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm đã trở thành một mô hình thanh toán hiện đại và là một trong các thông lệ tốt được khuyến nghị áp dụng trong hoạt động thanh toán. Liên quan đến vấn đề này, Ban biên tập cho tôi hỏi phương pháp xác định quy mô Quỹ bù trừ được quy định như thế nào? Hy vọng sớm nhận được phản hồi từ Ban biên tập, chân thành cảm ơn!
Khánh Hoàng (090***)
Phương pháp xác định quy mô Quỹ bù trừ được quy định tại Phụ lục 2 Quy chế quản lý và sử dụng Quỹ bù trừ do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam ban hành kèm theo Quyết định 97/QĐ-VSD năm 2017 như sau:
Dựa trên dữ liệu giá, số vị thế nắm giữ trong quá khứ, VSD sử dụng các công thức xác suất thống kê nhằm ước lượng Số thua lỗ tối đa có thể xảy ra (PML - Probable maximum loss) của TVBT với mức biến động giá cực đại có thể xảy ra.
Bước 1: Xác định tỷ lệ biến động giá tối đa trong quá khứ
- Xác định tập hợp giá của HĐTL có tháng đáo hạn gần nhất (leading month contract) và tập hợp giá của các loại HĐTL khác, bao gồm giá giao dịch được quan sát trong khoảng thời gian từ ngày giao dịch đầu tiên của thị trường cho tới ngày hiện tại;
- Đối với mỗi tập hợp giá:
(i) Xác định tỷ lệ biến động giá như sau:
; ; ……;
(Xi là giá sản phẩm phái sinh tại ngày i)
(ii) Trong dãy {1, 2, …, n-1}, chọn i là  có giá trị lớn nhất tương ứng với mức tăng giá lớn nhất và chọn j là  có giá trị nhỏ nhất tương ứng với mức giảm giá lớn nhất (nếu có).
- So sánh các i và j của các tập hợp giá để chọn i - max và j - min, là 02 mức biến động giá sẽ được sử dụng trong kịch bản Stress test:
(1) Kịch bản tăng (i - max)%
(2) Kịch bản giảm (j - min)%
Bước 2: Tính toán khoản thua lỗ với các điều kiện Stress.
- Sử dụng khoảng thay đổi giá theo 02 kịch bản để tính lỗ lãi vị thế cho các tài khoản của TVBT hàng ngày căn cứ vào dữ liệu thực của TVBT trong vòng 06 tháng ngay trước thời điểm tính toán. Công thức tính lỗ lãi 1 ngày theo từng kịch bản như sau:
Lỗ lãi vị thế = Max (Số lượng HĐTL cùng loại của TVBT sau khi bù trừ vị thế; Số lượng HĐTL của tài khoản nắm giữ lớn nhất) x DSP x Hệ số nhân của HĐ x Khoảng thay đổi giá theo từng kịch bản
- Tổng lỗ/lãi theo mỗi kịch bản sẽ là lỗ/lãi cộng dồn theo các vị thế HĐ => tổng lỗ lớn nhất sẽ được gọi “Số thua lỗ trong Stress test”
Bước 3: Tính số lỗ tối đa có thể xảy ra của mỗi TVBT dựa trên số lượng vị thế mà các TVBT này đang đứng tên (PML)
- PML cơ bản của TVBT = Số thua lỗ trong Stress test ± Lỗ/lãi vị thế của ngày giao dịch trước liền kề - Số ký quỹ yêu cầu tại ngày giao dịch trước liền kề (TK tự doanh + TK khách hàng).
(Ghi chú: lỗ/lãi vị thế, số ký quỹ yêu cầu là dữ liệu thực của TVBT)
- Sau đó, xác định tổng PML cơ bản của 02 TVBT có PML lớn nhất tại mỗi ngày giao dịch.
Bước 4. Xác định Quy mô Quỹ bù trừ
Xác định ngày có tổng PML lớn nhất => Số lỗ này sẽ là tổng yêu cầu đóng góp Quỹ bù trừ khi thực hiện đánh giá lại.
Bước 5. Xác định nghĩa vụ đóng góp yêu cầu theo quy mô Quỹ của từng TVBT
- Nghĩa vụ đóng góp của TVBT được xác định căn cứ vào:
+ Tỷ lệ giữa giá trị ký quỹ duy trì yêu cầu (MR) của TVBT với tổng MR của tất cả các TVBT trong tháng liền trước;
+ Quy mô Quỹ bù trừ
+ Mức đóng góp tối thiểu ban đầu
Trên đây là nội dung quy định về phương pháp xác định quy mô Quỹ bù trừ. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, bạn nên tham khảo thêm tại Quyết định 97/QĐ-VSD năm 2017.
