Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động với những tư cách đương sự như thế nào?
Cho hỏi: Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động với những tư cách đương sự như thế nào? Câu hỏi của anh Khải (Điện Biên)
<subquestion>Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động với những tư cách đương sự như thế nào?</subquestion>
Căn cứ theo tiết 1.1 Tiểu mục 1 Mục 3 Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023 quy định về tư cách của Công đoàn khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án như sau:
<ref>TƯ CÁCH CỦA CÔNG ĐOÀN KHI THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN LAO ĐỘNG, VIỆC LAO ĐỘNG TẠI TÒA ÁN
1. Đương sự
Công đoàn có thể tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án với tư cách đương sự trong vụ án lao động (nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) và đương sự trong việc lao động (người yêu cầu giải quyết việc lao động và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan). Khi tham gia với tư cách là đương sự trong vụ án lao động, việc lao động, Công đoàn có quyền, nghĩa vụ được quy định tại các Điều 70, 71, 72, 73 BLTTDS.
1.1. Đương sự trong vụ án lao động
- Nguyên đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết TCLĐ tại Tòa án với tư cách là nguyên đơn trong những vụ án lao động mà Công đoàn có quyền khởi kiện theo quy định của pháp luật.
- Bị đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết TCLĐ tại Tòa án với tư cách bị đơn trong vụ án mà NSDLĐ khởi kiện Công đoàn (ví dụ: NSDLĐ kiện CĐCS tổ chức, lãnh đạo cuộc đình công đòi bồi thường thiệt hại do cuộc đình công bất hợp pháp).
- Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết TCLĐ tại Tòa án với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan khi Công đoàn không khởi kiện, không bị kiện nhưng việc giải quyết vụ án lao động có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của Công đoàn nên Công đoàn tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa Công đoàn tham gia với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.
...
</ref>
Theo đó, Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động với 03 tư cách đương sự, bao gồm:
- Nguyên đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án với tư cách là nguyên đơn trong những vụ án lao động mà Công đoàn có quyền khởi kiện.
- Bị đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án với tư cách bị đơn trong vụ án mà người sử dụng lao động khởi kiện Công đoàn.
- Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Khi Công đoàn không khởi kiện, không bị kiện nhưng việc giải quyết vụ án lao động có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của Công đoàn thì được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa Công đoàn tham gia với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động với những tư cách đương sự như thế nào? (Hình từ Internet)
<subquestion>Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động được đại diện cho đương sự thông qua hình thức nào?</subquestion>
Theo Tiểu mục 2 Mục 3 Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023 quy định Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động được đại diện cho đương sự thông qua các hình thức sau đây:
- Người đại diện theo pháp luật: Công đoàn cơ sở là đại diện theo pháp luật cho tập thể lao động khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án.
- Người đại diện theo ủy quyền:
+ Đại diện Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án với tư cách đại diện theo ủy quyền của đương sự khi được người lao động, Công đoàn cấp dưới là đương sự trong vụ án lao động.
+ Khi tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của đương sự, tùy tư cách của người lao động, Công đoàn trong các vụ án lao động, việc lao động mà cán bộ Công đoàn có các quyền và nghĩa vụ tương ứng của đương sự.
- Người đại diện do Tòa án chỉ định:
- Công đoàn tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án trong trường hợp người lao động là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức làm chủ hành vi mà không có người đại diện và Tòa án cũng không chỉ định được người đại diện thì Tòa án chỉ định Công đoàn là tổ chức đại diện cho người lao động.
<subquestion>Đoàn viên của công đoàn cơ sở có những quyền gì?</subquestion>
Căn cứ quy định Điều 18 Luật Công đoàn 2012 quy định về đoàn viên của công đoàn cơ sở có những quyền sau đây:
- Yêu cầu Công đoàn đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng khi bị xâm phạm.
- Được thông tin, thảo luận, đề xuất và biểu quyết công việc của Công đoàn.
- Được thông tin về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước liên quan đến Công đoàn, người lao động; quy định của Công đoàn.
- Ứng cử, đề cử, bầu cử cơ quan lãnh đạo công đoàn theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
- Chất vấn cán bộ lãnh đạo công đoàn; kiến nghị xử lý kỷ luật cán bộ công đoàn có sai phạm.
- Được Công đoàn tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý miễn phí pháp luật về lao động, công đoàn.
- Được Công đoàn hướng dẫn giúp đỡ tìm việc làm, học nghề; thăm hỏi, giúp đỡ lúc ốm đau hoặc khi gặp hoàn cảnh khó khăn.
- Tham gia hoạt động văn hoá, thể thao, du lịch do Công đoàn tổ chức.
- Đề xuất với Công đoàn kiến nghị cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp về việc thực hiện chế độ, chính sách, pháp luật đối với người lao động.

Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023 Công đoàn Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023 Công đoàn Luật Công đoàn 2012 Công đoàn