Chủ tịch Quốc hội do ai bầu? Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội như thế nào?
Cho tôi hỏi Chủ tịch Quốc hội do ai bầu? Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội như thế nào? Tiêu chuẩn để trở thành Chủ tịch Quốc hội là gì? Câu hỏi từ anh Kiệt (Hà Nội)
<subquestion>Chủ tịch Quốc hội là ai? Tiêu chuẩn để trở thành Chủ tịch Quốc hội là gì?</subquestion>
Căn cứ Điều 72 Hiến pháp 2013 quy định Chủ tịch Quốc hội là người chủ tọa các phiên họp của Quốc hội; ký chứng thực Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội; lãnh đạo công tác của Ủy ban thường vụ Quốc hội; tổ chức thực hiện quan hệ đối ngoại của Quốc hội; giữ quan hệ với các đại biểu Quốc hội.
Chủ tịch Quốc hội phải đáp ứng các tiêu chuẩn sau:
[1] Tiêu chuẩn chung quy định tại Tiểu mục 1 Mục 1 Quy định 214-QĐ/TW năm 2020
- Về chính trị, tư tưởng:
+ Tuyệt đối trung thành với lợi ích của Đảng, của quốc gia - dân tộc và nhân dân;
+ Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đường lối đổi mới của Đảng.
+ Có lập trường, quan điểm, bản lĩnh chính trị vững vàng;
+ Kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng, Cương lĩnh, đường lối của Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước;
+ Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
+ Có tinh thần yêu nước nồng nàn, sâu sắc;
+ Luôn đặt lợi ích của Đảng, quốc gia - dân
+ Sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng, vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.
+ Tuyệt đối chấp hành sự phân công của tổ chức, yên tâm công tác. Giữ nghiêm kỷ luật phát ngôn theo đúng nguyên tắc, quy định của Đảng.
- Về đạo đức, lối sống:
+ Mẫu mực về phẩm chất đạo đức;
+ Sống trung thực, khiêm tốn, chân thành, trong sáng, giản dị, bao dung; cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư.
+ Không tham vọng quyền lực, có nhiệt huyết và trách nhiệm cao với công việc; là trung tâm đoàn kết, gương mẫu về mọi mặt.
+ Không tham nhũng, lãng phí, cơ hội, vụ lợi;
+ Kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ, tệ quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, cửa quyền và lợi ích nhóm;
+ Tuyệt đối không trục lợi và cũng không để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi.
+ Thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức, kỷ luật của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình;
+ Thực hiện đúng, đầy đủ quyền hạn, trách nhiệm của mình và chỉ đạo thực hiện nghiêm nguyên tắc, quy định, quy chế, quy trình về công tác cán bộ;
+ Kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện, việc làm trái với các quy định của Đảng, Nhà nước trong công tác cán bộ.
- Về trình độ:
+ Tốt nghiệp đại học trở lên;
+ Lý luận chính trị cử nhân hoặc cao cấp;
+ Quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương;
+ Trình độ ngoại ngữ, tin học phù hợp.
- Về năng lực và uy tín:
+ Có quan điểm khách quan, toàn diện, biện chứng, lịch sử cụ thể, có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược;
+ Phương pháp làm việc khoa học; nhạy bén chính trị; có năng lực cụ thể hoá và lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;
+ Có năng lực tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, phân tích và dự báo tốt.
+ Nắm chắc tình hình chung và hiểu biết toàn diện về lĩnh vực, địa bàn, địa phương, cơ quan, đơn vị được phân công quản lý, phụ trách.
+ Kịp thời nắm bắt những thời cơ, vận hội; phát hiện những mâu thuẫn, thách thức, vấn đề mới, vấn đề khó, hạn chế, yếu kém trong thực tiễn;
+ Chủ động đề xuất những nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi và hiệu quả.
+ Năng động, sáng tạo, cần cù, chịu khó, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm;
+ Có quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, dám đương đầu với khó khăn, thách thức; nói đi đôi với làm;
+ Có thành tích nổi trội, có kết quả và "sản phẩm" cụ thể góp phần quan trọng thúc đẩy sự phát triển của ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị; gắn bó mật thiết với nhân dân và vì nhân dân phục vụ.
+ Là hạt nhân quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị; được cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân tin tưởng, tín nhiệm cao.
- Sức khoẻ, độ tuổi và kinh nghiệm:
+ Đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ; bảo đảm tuổi bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử theo quy định của Đảng.
+ Đã kinh qua và hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ của chức danh lãnh đạo, quản lý chủ chốt cấp dưới trực tiếp; có nhiều kinh nghiệm thực tiễn.
[2] Tiêu chuẩn cụ thể quy định tại tiết 2.6 Tiểu mục 2 Mục 1 Quy định 214-QĐ/TW năm 2020
- Bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Uỷ viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
- Có uy tín cao, là trung tâm đoàn kết trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng, trong Quốc hội và nhân dân.
- Quyết liệt trong lãnh đạo, điều hành theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được phân công.
- Có năng lực nổi trội, toàn diện trong các lĩnh vực công tác, nhất là trong việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trong việc chỉ đạo thể chế hoá đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng về xây dựng pháp luật, giám sát thực thi pháp luật và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước;
- Bảo đảm dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân và bảo đảm mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.
- Hiểu biết sâu sắc hệ thống pháp luật của Việt Nam, pháp luật và thông lệ quốc tế.
- Có năng lực điều hành chất lượng, hiệu quả các phiên họp Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội.
- Đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh uỷ, thành uỷ hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên; trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Chủ tịch Quốc hội do ai bầu? Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội như thế nào? (Hình từ Internet)
<subquestion>Chủ tịch Quốc hội do ai bầu?</subquestion>
Căn cứ khoản 7 Điều 70 Hiến pháp 2013 quy định như sau:
<ref>Điều 70.
Quốc hội có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
...
7. Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia, Tổng Kiểm toán nhà nước, người đứng đầu cơ quan khác do Quốc hội thành lập; phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; phê chuẩn danh sách thành viên Hội đồng quốc phòng và an ninh, Hội đồng bầu cử quốc gia.
...
</ref>
Theo quy định trên, Chủ tịch Quốc hội do Quốc hội bầu hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội có quyền đề nghị Quốc hội bầu.
<subquestion>Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội như thế nào?</subquestion>
Căn cứ khoản 2 Điều 32 Nội quy kỳ họp Quốc hội ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 quy định quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội như sau:
Bước 1: Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa trước trình danh sách đề cử để Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội.
Đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào các chức danh Chủ tịch Quốc hội.
Bước 2: Đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội; Chủ tịch Quốc hội khóa trước có thể họp với các Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội để trao đổi về các vấn đề có liên quan;
Bước 3: Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa trước báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội;
Bước 4: Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội quyết định danh sách người ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử (nếu có);
Bước 5: Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách để bầu Chủ tịch Quốc hội.
Bước 6: Quốc hội thành lập Ban kiểm phiếu.
Bước 7: Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội bằng hình thức bỏ phiếu kín.
Bước 8: Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả kiểm phiếu, kết quả biểu quyết;
Bước 9: Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa trước trình Quốc hội dự thảo nghị quyết bầu Chủ tịch Quốc hội.
Bước 10: Quốc hội thảo luận.
Bước 11: Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa trước báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo nghị quyết.
Bước 12: Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo nghị quyết.
Bước 13: Chủ tịch Quốc hội tuyên thệ.

Hiến pháp 2013 Chủ tịch Quốc hội Quy định 214-QĐ/TW năm 2020 Quy định 214-QĐ/TW năm 2020 Hiến pháp 2013 Nghị quyết 71/2022/QH15