Sổ đỏ không chính chủ có mang đi thế chấp được không?
Tôi có một thắc mắc mong muốn được giải đáp: Sổ đỏ không chính chủ có mang đi thế chấp được không? Có bị phạt không? Câu hỏi của anh Thanh Sơn (thành phố Đà Lạt - Lâm Đồng)
<subquestion>Sổ đỏ không chính chủ có mang đi thế chấp được không?</subquestion>
Đầu tiên, theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về tài sản bao gồm:
<ref>Tài sản
1. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.
2. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai.
</ref>
Mặt khác, theo khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định về sổ đỏ hay giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.
Cuối cùng, tại Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thế chấp tài sản như sau:
<ref>Thế chấp tài sản
1. Thế chấp tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận thế chấp).
2. Tài sản thế chấp do bên thế chấp giữ. Các bên có thể thỏa thuận giao cho người thứ ba giữ tài sản thế chấp.
</ref>
Từ những quy định trên, có thể kết luận như sau:
[1] Sổ đỏ (hay còn gọi là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) không phải là tài sản mà chỉ là giấy chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất.
[2] Thế chấp tài sản là việc một bên (bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ cho bên kia (bên nhận thế chấp).
Như vậy, để thực hiện giao dịch thế chấp, bên thế chấp phải dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
Hay nói cách khác, không thể dùng Sổ đỏ không chính chủ (quyền sử dụng đất không thuộc quyền sở hữu của mình) để thực hiện thế chấp theo quy định pháp luật.

Sổ đỏ không chính chủ có mang đi thế chấp được không? (Hình từ Internet)
<subquestion>Thế chấp Sổ đỏ không chính chủ có bị phạt không?</subquestion>
Theo đó, căn cứ tại khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về việc xử lý vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác cụ thể như sau:
<ref>Vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác
...
2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức, trừ trường hợp vi phạm quy định tại điểm b khoản 3 Điều 21 Nghị định này;
b) Dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để buộc người khác đưa tiền, tài sản;
c) Gian lận hoặc lừa đảo trong việc môi giới, hướng dẫn giới thiệu dịch vụ mua, bán nhà, đất hoặc các tài sản khác;
d) Mua, bán, cất giữ hoặc sử dụng tài sản của người khác mà biết rõ tài sản đó do vi phạm pháp luật mà có;
đ) Sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép hoặc chiếm giữ tài sản của người khác;
e) Cưỡng đoạt tài sản nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
</ref>
Như vậy, theo quy định trên thì việc thế chấp Sổ đỏ không chính chủ (thế chấp tài sản của người khác) thì sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 tùy vào mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Lưu ý: Mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm quy định này là mức phạt đối với cá nhân. Mức phạt tiền đối với tổ chức gấp hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân (theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 144/2021/NĐ-CP).
<subquestion>Sổ đỏ đã bị thế chấp có được xin cấp lại không?</subquestion>
Theo Điều 77 Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định về việc cấp lại Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng do bị mất cụ thể như sau:
<ref>Cấp lại Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng do bị mất
1. Hộ gia đình và cá nhân, cộng đồng dân cư phải khai báo với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất về việc bị mất Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm niêm yết thông báo mất Giấy chứng nhận tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, trừ trường hợp mất giấy do thiên tai, hỏa hoạn.
Tổ chức trong nước, cơ sở tôn giáo, tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài phải đăng tin mất Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng trên phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương.
...
</ref>
Như vậy, đối với quy định trên có thể thấy chỉ có thể xin cấp lại Sổ đỏ khi làm mất. Còn trong trường hợp mang đi thế chấp thì không thuộc các trường hợp được cấp lại Sổ đỏ theo quy định của pháp luật.

Bộ luật Dân sự 2015 Luật Đất đai 2013 Bộ luật Dân sự 2015 Sổ đỏ Nghị định 144/2021/NĐ-CP Sổ đỏ Nghị định 144/2021/NĐ-CP Nghị định 43/2014/NĐ-CP Sổ đỏ