Thủ khoa là gì? Sinh viên thủ khoa đại học có được giảm 70% học phí đầu vào không?
Cho tôi hỏi: Thủ khoa là gì? Sinh viên thủ khoa đại học có được giảm 70% học phí đầu vào không? Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc có được tuyển thẳng vào công chức không?
Câu hỏi từ anh Quân - Đà Lạt
<subquestion>Thủ khoa là gì?</subquestion>
Hiện nay Luật Giáo dục đại học 2012 và các văn bản có liên quan không quy định cụ thể như thế nào là thủ khoa.
Thông thường, thủ khoa được xác định dựa trên điểm số của kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng. Người có điểm số cao nhất trong kỳ thi này sẽ được công nhận là thủ khoa. Tuy nhiên, cũng có một số trường đại học xác định thủ khoa dựa trên tổng điểm tích lũy của toàn khóa học.
Việc xác định thủ khoa đại học theo cách nào phụ thuộc vào quy định của từng cơ sở giáo dục đại học. Do đó, dù được xác định theo cách nào thì thủ khoa đại học cũng là danh hiệu cao quý dành cho những sinh viên có thành tích học tập xuất sắc.
Khái niệm thủ khoa ngày nay được sử dụng và được chia thành hai loại bao gồm: thủ khoa đầu vào và thủ khoa đầu ra.
Việc xác định thủ khoa đại học theo cách nào cần đảm bảo tính khách quan, công bằng và phù hợp với mục tiêu của cơ sở giáo dục đại học.

Thủ khoa là gì? Sinh viên thủ khoa đại học có được giảm 70% học phí đầu vào không? (Hình từ Internet)
<subquestion>Sinh viên thủ khoa đại học có được giảm 70% học phí đầu vào không?</subquestion>
Căn cứ khoản 1 Điều 16 Nghị định 81/2021/NĐ-CP quy định đối tượng được giảm học phí và hỗ trợ tiền đóng học phí như sau:
<ref>Đối tượng được giảm học phí và hỗ trợ tiền đóng học phí
1. Các đối tượng được giảm 70% học phí gồm:
a) Học sinh, sinh viên học các ngành nghệ thuật truyền thống và đặc thù trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học công lập, tư thục có đào tạo về văn hóa - nghệ thuật bao gồm: Nhạc công kịch hát dân tộc, nhạc công truyền thống Huế, đờn ca tài tử Nam Bộ, diễn viên sân khấu kịch hát, nghệ thuật biểu diễn dân ca, nghệ thuật ca trù, nghệ thuật bài chòi, biểu diễn nhạc cụ truyền thống;
b) Học sinh, sinh viên học các chuyên ngành nhã nhạc cung đình, chèo, tuồng, cải lương, múa, xiếc; một số nghề học nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đối với giáo dục nghề nghiệp theo danh mục các nghề học nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định;
c) Trẻ em học mẫu giáo và học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số (ngoài đối tượng dân tộc thiểu số rất ít người) ở thôn/bản đặc biệt khó khăn, xã khu vực III vùng dân tộc và miền núi, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển hải đảo theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
2. Các đối tượng được giảm 50% học phí gồm:
a) Trẻ em học mẫu giáo và học sinh, sinh viên là con cán bộ, công chức, viên chức, công nhân mà cha hoặc mẹ bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp được hưởng trợ cấp thường xuyên;
b) Trẻ em học mẫu giáo và học sinh phổ thông, học viên học tại cơ sở giáo dục thường xuyên theo chương trình giáo dục phổ thông có cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ hoặc ông bà (trong trường hợp ở với ông bà) thuộc diện hộ cận nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
3. Đối tượng được hỗ trợ tiền đóng học phí: Học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục tư thục ở địa bàn không đủ trường công lập được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí.
</ref>
Như vậy, sinh viên thủ khoa đại học không thuôc đối tượng được miễn giảm 70% học phí đầu vào. Tuy nhiên, tùy vào từng trường đại học có thể có chế độ, chính sách ưu đãi đối với thủ khoa đầu vào.
<subquestion>Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc có được tuyển thẳng vào công chức không?</subquestion>
Tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 140/2017/NĐ-CP quy định hình thức tuyển dụng như sau:
<ref>Hình thức tuyển dụng
1. Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ đáp ứng các tiêu chuẩn quy định tại Điều 2 Nghị định này được tuyển dụng thông qua xét tuyển.
2. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thực hiện việc xét tuyển sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật Công an nhân dân và các văn bản hướng dẫn thi hành.
</ref>
Theo đó, căn cứ Điều 10 Nghị định 138/2020/NĐ-CP quy định đối tượng xét tuyển công chức bao gồm:
<ref>Đối tượng xét tuyển công chức
1. Việc tuyển dụng công chức thông qua hình thức xét tuyển do cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng công chức quyết định và được thực hiện riêng đối với từng nhóm đối tượng sau đây:
a) Người cam kết tình nguyện làm việc từ 05 năm trở lên ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
b) Người học theo chế độ cử tuyển theo quy định của Luật Giáo dục, sau khi tốt nghiệp về công tác tại địa phương nơi cử đi học;
c) Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ tài năng.
2. Việc tuyển dụng đối với nhóm đối tượng quy định tại điểm c khoản 1 Điều này được thực hiện theo quy định của Chính phủ về chính sách thu hút, tạo nguồn cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ.
</ref>
Như vậy, sinh viên tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc không được tuyển thẳng vào công chức mà phải vượt qua kỳ xét tuyển.
Việc tuyển dụng đối với sinh viên tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc được thực hiện theo quy định của Chính phủ về chính sách thu hút, tạo nguồn cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ.

Luật Giáo dục đại học 2012 Nghị định 81/2021/NĐ-CP giảm học phí Nghị định 140/2017/NĐ-CP Nghị định 138/2020/NĐ-CP