Người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động được tự chốt sổ bảo hiểm xã hội không?
Cho hỏi: Người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động được tự chốt sổ bảo hiểm xã hội không? Câu hỏi của chị Trâm (Cần Thơ)
<subquestion>Người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động được tự chốt sổ bảo hiểm xã hội không?</subquestion>
Đầu tiên tại khoản 3 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019 quy định về trách nhiệm khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:
<ref>Trách nhiệm khi chấm dứt hợp đồng lao động
...
3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm sau đây:
a) Hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác nếu người sử dụng lao động đã giữ của người lao động;
b) Cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc của người lao động nếu người lao động có yêu cầu. Chi phí sao, gửi tài liệu do người sử dụng lao động trả.
</ref>
Dẫn chiếu đến Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động như sau:
<ref>Trách nhiệm của người sử dụng lao động
1. Lập hồ sơ để người lao động được cấp sổ bảo hiểm xã hội, đóng, hưởng bảo hiểm xã hội.
2. Đóng bảo hiểm xã hội theo quy định tại Điều 86 và hằng tháng trích từ tiền lương của người lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 85 của Luật này để đóng cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm xã hội.
3. Giới thiệu người lao động thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 45 và Điều 55 của Luật này đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động tại Hội đồng giám định y khoa.
4. Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người lao động.
5. Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật.
...
</ref>
Như vậy, đối với việc người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động không thể tự chốt sổ bảo hiểm xã hội cho mình được mà phải là trách nhiệm của người sử dụng lao động phối hợp với cơ quan bảo hổi xã hội chốt sổ bảo hiểm xã hội cho mình.

Người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động được tự chốt sổ bảo hiểm xã hội không? (Hình từ Internet)
<subquestion>Người sử dụng lao động không chốt sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động bị xử phạt bao nhiêu tiền?</subquestion>
Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về việc xử lý vi phạm quy định về sửa đổi, bổ sung, chấm dứt hợp đồng lao động như sau:
<ref>Vi phạm quy định về sửa đổi, bổ sung, chấm dứt hợp đồng lao động
...
2. Phạt tiền đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi: Sửa đổi thời hạn của hợp đồng bằng phụ lục hợp đồng lao động; không thực hiện đúng quy định về thời hạn thanh toán các khoản về quyền lợi của người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động; không trả hoặc trả không đủ tiền trợ cấp thôi việc cho người lao động theo quy định của pháp luật; không trả hoặc trả không đủ tiền trợ cấp mất việc làm cho người lao động theo quy định của pháp luật; không trả hoặc trả không đủ tiền cho người lao động theo quy định của pháp luật khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật; không hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác đã giữ của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật; không cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc của người lao động nếu người lao động có yêu cầu sau khi chấm dứt hợp đồng lao động theo một trong các mức sau đây:
a) Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;
b) Từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;
c) Từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động;
d) Từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với vi phạm từ 101 người đến 300 người lao động;
đ) Từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với vi phạm từ 301 người lao động trở lên.
...
</ref>
Như vậy, trường hợp người sử dụng lao động không chốt sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động tùy vào từng trường hợp và số người lao động mà sẽ có mức phạt tiền từ 1.000.000 đến 20.000.000 đồng và buộc phải hoàn thành thủ tục chốt sổ BHXH cho người lao động.
Lưu ý: Đối với tổ chức thì mức phạt tiền này sẽ gấp hai lần số với cá nhân (Căn cứ tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP).
<subquestion>Doanh nghiệp đã phá sản nhưng chưa chốt sổ bảo hiểm cho người xã hội thì phải làm gì?</subquestion>
Theo Điều 119 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định về trình tự giải quyết khiếu nại về bảo hiểm xã hội như sau:
<ref>Trình tự giải quyết khiếu nại về bảo hiểm xã hội
1. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi hành chính về bảo hiểm xã hội được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
2. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này thì người khiếu nại có quyền lựa chọn một trong hai hình thức sau đây:
a) Khiếu nại lần đầu đến cơ quan, người đã ra quyết định hoặc người có hành vi vi phạm. Trường hợp cơ quan, người có quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội bị khiếu nại không còn tồn tại thì cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện có trách nhiệm giải quyết;
b) Khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật.
</ref>
Như vậy, với việc doanh nghiệp tuyên bố phá sản nhưng chưa chốt sổ bảo hiểm cho người xã hội thì người lao động có thể khiếu nại lần đầu trực tiếp đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện để yêu cầu giải quyết.

Bộ luật Lao động 2019 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 bảo hiểm xã hội Nghị định 12/2022/NĐ-CP bảo hiểm xã hội Nghị định 12/2022/NĐ-CP Luật Bảo hiểm xã hội 2014