Bãi rác tạm Đồng Cây Sao đang nhanh chóng phình to, trong khi bài toán xử lý toàn bộ rác thải hằng ngày của Phú Quốc vẫn chưa có kết quả - Ảnh: SƠN LÂM Thế nhưng, câu chuyện xử lý rác thải vẫn chưa được giải quyết rốt ráo trên hòn đảo ngọc này. Hiện nay, số rác thải trên đảo Phú Quốc hằng ngày vẫn đang được đổ tập trung tại bãi rác tạm ở Đồng Cây Sao, xã Cửa Dương. Quay trở lại bãi rác này sau 2 tháng, chúng tôi ghi nhận núi rác đã phình to hơn gấp 3 lần. Mùi thối từ rác và nước thải, chuột, ruồi... ở khu vực này cũng đã tập trung nhiều hơn. Trong khi đó, hiện tại nhà máy xử lý rác tại ấp Bãi Bổn, xã Hàm Ninh do Công ty TNHH đầu tư xây dựng Minh Thuận Thành làm chủ đầu tư vẫn đang trong quá trình hỗ trợ kinh phí để chuẩn bị chạy thử nghiệm xử lý rác trong 2 tháng tới. Và sau thời gian thử nghiệm này sẽ có báo cáo đánh giá. Nếu kết quả xử lý rác đáp ứng theo cam kết, đơn vị chủ đầu tư sẽ được chính quyền chấp thuận cho chủ trương đầu tư chính thức. Tuy nhiên, kể cả việc nhà máy này hoàn thành thì cũng chỉ có thể xử lý một phần rác thải xả ra trên hòn đảo này. Số rác thải còn lại vẫn phải tiếp tục tập kết về bãi rác tạm ở Đồng Cây Sao. Dĩ nhiên, số rác thải được tập kết về bãi rác tạm đã được thu gom. Thế nhưng trên thực tế, thói quen xả rác sinh hoạt bừa bãi của người dân, du khách khắp nơi vẫn còn và một số lượng khá lớn vẫn trôi lềnh bềnh ra biển. Cứ đến những ngày cuối tuần, khi du khách đổ về nườm nượp khắp các khu du lịch, nhà hàng, khách sạn, bãi biển thì lượng rác thải lại ùn ứ. "Dinh Cậu, rạch Vẹm, dọc đường Trần Phú và bãi biển làng chài cầu cảng quốc tế... chỗ nào của Phú Quốc cũng đẹp nhưng đều vướng phải cảnh rác vương vãi rất đáng tiếc" - anh Nguyễn Cảnh Quân, một du khách từ TP.HCM có kỳ nghỉ 3 ngày 2 đêm tại Phú Quốc, nói khi dành một buổi chiều cùng nhóm bạn của mình tham gia nhặt rác tại khu vực bãi biển gần cầu cảng quốc tế. Rất thích Phú Quốc nên gần như khi có dịp, anh Quân đều chọn bay ra đây để nghỉ ngơi. Trong những đợt nghỉ tại đảo ngọc sau dịch COVID-19, anh bắt đầu dành một ít thời gian để tham gia thu gom rác, bịch nilông, chai nhựa trên các bãi biển. Trung tá Vũ Đình Ngà, trưởng Ban tuyên huấn Vùng cảnh sát biển 4, cũng cho biết để tham gia hưởng ứng "Ngày vì môi trường Phú Quốc", thứ bảy đầu tuần hằng tháng, khoảng 500 lượt cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị cũng đi thu gom rác thải ven "Đơn vị đã thu gom và xử lý được hàng chục tấn rác thải gồm bọc nilông, ly nhựa, chai nhựa và nhiều rác thải sinh hoạt khác. Rác thải thu gom xong, chúng tôi phân loại rồi phối hợp với Thành đoàn Phú Quốc và công ty môi trường để xử lý đúng quy định. Đây là việc làm có ý nghĩa thiết thực, chúng tôi mong muốn góp sức nhỏ của mình vào việc gìn giữ, bảo vệ cảnh quan môi trường biển ở đảo ngọc Phú Quốc thêm xanh, sạch, đẹp", trung tá Hơn 7 năm làm tình nguyện viên dọn rác ở Phú Quốc, ông Trần Văn Sanh - trưởng nhóm Phú Quốc sạch và xanh, đại sứ môi trường Phú Quốc - bộc bạch: với mong muốn góp sức bảo vệ môi trường biển, năm 2015 ông cùng nhóm bạn và các tình nguyện viên bắt đầu công việc thu gom rác thải sinh hoạt ở Phú Quốc. Đến nay, nhóm của ông Sanh có hơn 20 tình nguyện viên thường đi thu gom rác ở sông Dương Đông, bãi biển Dinh Cậu, bãi biển gần chùa Hộ Quốc và một số bãi biển công cộng "Rác thu gom đều được nhóm phân loại hết. Đợt nào ít thì gần 1 tấn, còn khi nhiều lượng rác thải gom lại lên đến 14 tấn. Nhóm chúng tôi sẽ tiếp tục đi thu gom rác với mong muốn góp sức gìn giữ môi trường biển ở đảo ngọc xanh và sạch", ông Sanh Trong các phương án xử lý rác đã và sẽ được triển khai, có cả phương án đưa một phần rác từ đảo Phú Quốc vào đất liền xử lý. Hiện chúng tôi đang tính toán đến các yếu tố như hiệu quả môi trường, hiệu quả kinh tế, cơ cấu giá thành, trong đó có yếu tố về đất đai... nhằm đưa một phần rác từ đảo vào đất liền để xử lý. Dự kiến kế hoạch này sẽ sớm được thông qua. Riêng nhà máy xử lý rác ở Bãi Bổn, công suất 200 tấn/ngày sắp chạy thử nghiệm. Khi nhà máy này được đưa vào sử dụng, sẽ giải quyết đáng kể vấn đề rác thải ở TP Phú Quốc. Tỉnh cũng kêu gọi được các nhà đầu tư nhà máy xử lý rác theo quy hoạch chung cho tỉnh cũng như TP Phú Quốc. Hằng năm tỉnh đều bố trí ngân sách hỗ trợ công tác thu gom và xử lý rác thải, tuy nhiên thời gian qua công nghệ và hiệu quả xử lý rác của nhà đầu tư mang lại chưa đáp ứng yêu cầu, mong đợi của tỉnh đặt ra.  Không quản lý chặt, để người dân xây dựng nhà cửa tràn lan, đến nay muốn cải tạo dòng sông thì nói không đủ kinh phí để giải tỏa, đền bù là đương nhiên.
Mỗi ngày, TP Phú Quốc có khoảng 180 tấn chất thải rắn sinh hoạt và 17.500m3 nước thải. Và nhu cầu xử lý rác ở Phú Quốc đến năm 2025 là từ 400 - 650 tấn/ngày.