Điện mặt trời áp mái được xây dựng trên hệ thống mái nhà tại khu công nghiệp - Ảnh: BÁ SƠN Bộ Công Thương vừa có báo cáo gửi Thủ tướng về cơ chế phát triển điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại nhà ở, cơ quan công sở tại Việt Nam. Tại báo cáo này, đã làm rõ hơn khái niệm “tự sản, tự tiêu” khi cho rằng đây là loại hình để tiêu thụ tại chỗ. Bộ Công Thương đã đề xuất ba mô hình phát triển nguồn điện này. Mô hình thứ nhất là hình thức để tự sản tự tiêu, tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân khác. Mô hình này sẽ áp dụng cho điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại nhà ở, cơ quan công sở, trụ sở doanh nghiệp, với diện tích mái nhà và quy mô công suất không lớn, có thời điểm sử dụng điện chủ yếu vào ban ngày. Mô hình thứ hai, sẽ bổ sung thêm đối tượng là điện mặt trời lắp đặt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, nhà xưởng... Mô hình thứ ba là không liên kết với lưới điện quốc gia, được Bộ Công Thương đề xuất nên ưu tiên phát triển. Với cả ba mô hình, Bộ Công Thương tiếp tục khẳng định quan điểm dù mái nhà tự sử dụng, có hay không liên kết với lưới điện quốc gia thì Nhà nước vẫn cần phải quản lý. Việc này nhằm tránh phát triển tự phát, có thể gây phá vỡ quy hoạch. Ngoài ra, bộ lo ngại nếu trong trường hợp khuyến khích phát triển dự án đấu nối và liên kết với lưới điện quốc gia có thể ảnh hưởng an toàn, an ninh và vận hành hệ thống điện. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đề xuất hình thức, thẩm quyền ban hành cơ chế là nghị định của Chính phủ và theo trình tự, thủ tục rút gọn. Trong đó, cơ chế cho phép điện mặt trời mái nhà được liên kết với hệ thống điện (đấu nối sau công tơ) không phải thực hiện thỏa thuận đấu nối với ngành điện. Điện mặt trời mái nhà để tự sử dụng được liên kết với lưới điện, nhưng không phát điện lên lưới điện quốc gia, tổng công suất phát triển đến năm 2030 là khoảng 2.600 MW theo Quy hoạch điện 8. Điện mặt trời tự sản tự tiêu không liên kết với lưới điện quốc gia được phát triển không giới hạn công suất, cho phép được bán điện cho tổ chức, cá nhân không thuộc EVN. Các tổ chức, cá nhân đầu tư và sử dụng điện mặt trời mái nhà thực hiện chính sách ưu đãi thuế, phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về thuế phí, lệ phí. Việc đầu tư phải đảm bảo hiệu quả, yêu cầu về an toàn điện, công trình xây dựng, môi trường, phòng chống cháy nổ. Địa phương sẽ được giao thực hiện việc quản lý, kiểm soát phát triển điện mặt trời mái nhà theo đúng yêu cầu và quy định của pháp luật. Nhiều doanh nghiệp khẳng định việc dùng năng lượng xanh, có chứng chỉ xanh là một trong những lợi thế cạnh tranh, thậm chí là yêu cầu sống còn khi cạnh tranh đơn hàng. Thế nhưng đến nay doanh nghiệp vẫn không thể lắp điện mặt trời do thiếu cơ chế.
Bộ Công Thương cho rằng các dự án điện mặt trời mái nhà có hay không liên kết với lưới điện quốc gia đều phải quản lý chặt chẽ.