Trước tình trạng sổ đỏ, sổ hồng giả xuất hiện nhiều như hiện nay, ông Nguyễn Chính Phương, Giám đốc Đào tạo, Tập đoàn Nhà phố Việt Nam cho rằng, mọi người khi thực hiện các giao dịch nhà đất cần kiểm tra 6 thông tin quan trọng sau đây: Bạn nên yêu cầu chủ nhà cho xem trực tiếp sổ và xem kỹ các thông tin trên sổ. Không xem sổ qua hình ảnh hoặc video, phòng trường hợp sổ giả hoặc sổ đang thế chấp trong ngân hàng. Ông Phương cho biết, nhiều người vẫn có tâm lý chủ quan khi kiểm tra , chỉ xem qua ảnh do bên bán cung cấp, một phần là do muốn rút ngắn thời gian và thủ tục giao dịch. Phương thức kiểm tra sổ đỏ, sổ hồng qua hình ảnh có rất nhiều rủi ro. Thực tế, đã có nhiều trường hợp khi xuống cọc xong, nhà đầu tư mới phát hiện ra đó là sổ giả, sổ đang được thế chấp tại ngân hàng. Bạn cần kiểm tra các thông tin về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được ghi tại trang 1. Người mua cần đối chiếu các thông tin họ tên, năm sinh và giấy tờ nhân thân (chứng minh nhân dân, căn cước công dân, chứng minh quân đội nhân dân), đảm bảo các thông tin ghi trên giấy tờ nhân thân khớp với thông tin ghi trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Có hai hình thức sử dụng đất là đất sử dụng chung hoặc đất sử dụng riêng. Đất sử dụng chung là đất được đứng tên từ 2 người trở lên mà giữa họ không có quan hệ vợ chồng, con cái. Đất sử dụng riêng thì chỉ thuộc quyền sử dụng của một người hoặc giữa những cá nhân có quan hệ vợ chồng, con cái. Với đất sử dụng chung, ngoài bìa sổ ghi "cùng sở hữu với", nội dung trong sổ ghi hình thức sử dụng là "sử dụng chung". Với đất sử dụng riêng, ngoài bìa sổ ghi "sử hữu riêng". Ngoài ra, mua bán nhà đất có sổ chung thì phải có sự đồng ý và chữ ký của tất cả người có tên trong sổ. Mua bán nhà đất có sổ riêng thì cần yêu cầu giấy tờ và chữ ký của người đứng tên trên sổ. Tuy nhiên, theo ông Phương, hiện nay có nhiều hộ gia đình mua nhà đất sau kết hôn nhưng chỉ đứng tên một người (vợ/chồng). Theo Luật hôn nhân và gia đình, tài sản sau kết hôn là tài sản chung nên việc đứng tên một người không ảnh hưởng đến quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở, tài sản của người còn lại. Do vậy, việc mua bán nhà đất phải được sự chấp thuận của cả hai vợ chồng. Khi kiểm tra sổ đỏ chỉ đứng tên một người, người mua cầu kiểm tra thêm giấy chứng nhận độc thân của người bán nếu người đó chưa kết hôn. Trường hợp người bán đã kết hôn thì phải có chữ ký của 2 vợ chồng, tránh trường hợp không đặt cọc xong cho 1 người, người còn lại không đồng ý bán. Đây là một trong những công việc quan trọng vì nếu sử dụng sai mục đích, chủ sở hữu sẽ bị phạt hành chính và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu. Kiểm tra mục đích sử dụng đất tại trang thứ 2 của sổ. Mục đích sử dụng đất được ghi thống nhất với sổ địa chính bằng tên gọi cụ thể với các loại đất thuộc các nhóm: Đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp (bao gồm đất ở nông thôn, đất ở đô thị, đất chợ… ). Thời hạn sử dụng đất gồm 2 loại: Đất sử dụng có thời hạn và đất sử dụng ổn định lâu dài. Căn cứ Khoản 7 Điều 6 Thông tư 23/2014/TT-BTNMT, thời hạn sử dụng đất được ghi tại trang 2 của sổ theo quy định sau: - Trường hợp sử dụng đất có thời hạn, trên sổ ghi "Thời hạn sử dụng đất đến ngày …/…/... (ghi ngày tháng năm hết hạn sử dụng)". - Trường hợp thời hạn sử dụng đất là ổn định lâu dài, trên sổ ghi "Lâu dài". -Trường hợp thửa đất ở có vườn, ao mà diện tích đất ở được công nhận là một phần thửa đất thì ghi thời hạn sử dụng đất theo từng mục đích sử dụng đất "Đất ở: Lâu dài, đất... (ghi tên mục đích sử dụng theo hiện trạng thuộc nhóm đất nông nghiệp đối với phần diện tích vườn, ao không được công nhận là đất ở): Sử dụng đến ngày …/…/... (ghi ngày tháng năm hết hạn sử dụng). Kiểm tra thông tin nguồn gốc đất để biết thửa đất được hình thành từ đâu. Hiện nay, đất được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau: Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, có thu tiền sử dụng đất, đất thuê trả tiền một lần, trả tiền hằng năm hoặc do Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất... Nguồn gốc của đất có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. Ví dụ, đất thuê trả tiền hàng năm sẽ không được quyền chuyển nhượng và không được bồi thường về đất, chỉ được bồi thường về các tài sản gắn với đất khi Nhà nước thu hồi. Việc xem và hiểu đầy đủ ý nghĩa của các thông tin trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ giúp người mua hiểu hơn về giá trị của thửa đất để quyết định có tham gia giao dịch mua bán đất hay không, tránh những rủi ro, tranh chấp không đáng có.
Kiểm tra sổ trực tiếp, lưu tâm thông tin chủ sở hữu, người sở hữu, hình thức và mục đích sử dụng đất… giúp nhà đầu tư mua bán nhà đất hạn chế rủi ro trước khi quyết định giao tiền.