Ông Phan Hữu Phong cho biết nông dân làm ra hạt cà phê nhưng không thể quyết định được giá bán - Ảnh: HOÀNG TÁO Giữa tháng 11, nông dân huyện Hướng Hóa, Quảng Trị vào vụ thu hoạch, cà phê chín rộ nhưng "nhảy múa" từng ngày và người nông dân không thể định đoạt được giá bán. Bà Nguyễn Thị Lan - trú thôn Cợp, xã Hướng Phùng - có 3ha cà phê arabica, dự tính sản lượng là 40 tấn. Tuy nhiên trong 3 ngày liền giá bán cà phê xuống thấp, bà Lan bỏ không thu hoạch khiến khoảng 5 tấn quả rơi rụng, héo khô. Giữa tháng 11, giá bị đẩy xuống 7.000 - 9.000 đồng/kg. "Khoảng từ 12 đến 14-11, cà phê chín đỏ cả vườn nhưng tôi không thu hoạch vì giá bán quá thấp. Thuê nhân công hái là 2.000 đồng/kg, nông dân chỉ còn 5.000 đồng nên chúng tôi lỗ vốn", bà Lan than thở. Bà Lan đầu tư 140 triệu đồng tiền phân bón, sâu bệnh. Số vật tư này vay của đại lý, phải trả tiền lãi trong suốt niên vụ. "Cà phê đẹp mà giá xuống thấp quá, giờ làm sao đủ thu vào để trả tiền phân tro", bà Lan nói. Tương tự, ông Phan Hữu Phong - trú thôn Phùng Lâm, xã Hướng Phùng - méo mặt vì giá cà phê xuống thấp, nguy cơ thua lỗ thêm một niên vụ. "Tôi nhập cà phê cho đại lý chiều hôm trước nhưng hôm sau mới có giá. Doanh nghiệp cho giá như thế nào thì nông dân chấp nhận như thế. Chúng tôi không quyết định được giá bán nông sản. Nông dân bỏ công sức, tiền của cả năm trời để chăm vườn, nay giá thấp phải vất bỏ cà phê như này rất đau xót, không có tâm trạng tiếp tục làm cà phê", ông Phong nói. Giá xuống thấp, nhiều nông dân bỏ không thu hoạch khiến quả khô héo, rơi rụng - Ảnh: HOÀNG TÁO Các năm trước giá cà phê thế giới xuống thấp, nông dân chấp nhận rủi ro, thua lỗ nhưng vẫn bám vườn. Hiện nay giá cà phê thế giới cao hơn năm ngoái nhưng giá cà phê tại địa phương lại thấp. Bà Lan, ông Phong và nhiều nông hộ khác cho rằng các doanh nghiệp, đại lý đang bắt tay nhau làm giá, ép giá nông dân, khiến họ đứng trước thua lỗ, thậm chí bỏ vườn. Giá xuống thấp đỉnh điểm, khoảng 50 nông hộ ở xã Hướng Phùng bỏ thu hoạch cà phê, kéo nhau ra UBND huyện Hướng Hóa để cầu cứu. Giá thuê nhân công thu hái là 2.000 đồng/kg, với giá bán 7.000 đồng/kg thì người dân lỗ nặng - Ảnh: HOÀNG TÁO Bà Nguyễn Thị Thảo - chủ một cơ sở thu mua cà phê - cho hay doanh nghiệp không ép giá nông dân. "Trời mưa, cà phê lẫn tạp chất, độ ẩm nên doanh nghiệp phải hạ giá. Năm nay xuất khẩu không thuận lợi, chủ yếu tiêu thụ nội địa, giá thấp. Nếu trời tiếp tục mưa thì tôi sẽ không thu mua nữa vì giá có xuống 7.500 đồng/kg doanh nghiệp cũng thua lỗ", bà Thảo cho hay. Ông Hoàng Đình Bình - và Phát triển nông thôn - cho hay: "Qua làm việc thì doanh nghiệp khẳng định không ép giá". Huyện Hướng Hóa thành lập tổ kiểm tra chất lượng thu mua cà phê, kiểm tra hằng ngày, có chế tài với doanh nghiệp thu mua cà phê xanh, đồng thời đề nghị doanh nghiệp hằng ngày. Qua nhiều năm thua lỗ do giá bán thấp, nhiều nông dân vứt bỏ vườn cà phê - Ảnh: HOÀNG TÁO Về lâu dài, nông dân cần tái canh cà phê già cỗi, hữu cơ, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm chứ làm cà phê xô giá không cao. "Huyện đang hỗ trợ trồng cà phê đặc sản với diện tích 60ha tại xã Hướng Phùng", ông Bình thông tin. Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Quảng Trị kiểm tra và không đồng ý cấp biên bản kiểm tra chất lượng cho hai xe giống vào các ngày 2-10 và 7-10, yêu cầu dưỡng cây tại vườn thêm 10 ngày.
Trong 3-4 ngày liền, cà phê chín rộ nhưng nông dân huyện Hướng Hóa không thu hoạch, rơi rụng hàng tấn quả. Giá cà phê xuống không đủ tiền nhân công, nông dân cho rằng bị đại lý liên kết ép giá.