Sáng nay 5.10, Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT-DL) phát ra thông cáo báo chí liên quan đến thông tin về tòa nhà xây dựng trái phép trên đèo Mã Pì Lèng, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang. Thông tin được đưa ra sau khi Cục Di sản văn hóa kiểm tra di tích, báo cáo của Sở VH-TT-DL tỉnh Hà Giang mà Cục này nhận được ngày 4.10. Theo Cục Di sản văn hóa, tòa nhà xây dựng trên đèo Mã Pì Lèng nằm ngoài khu vực khoanh vùng bảo vệ II của quốc gia Mã Pì Lèng thuộc các xã Pải Lủng, Pả Vi, Xín Cái, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang (được xếp hạng tại Quyết định số 4194/QĐ-BVHTTDL ngày 16.11.2009 của Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL). Theo điều 32, luật Di sản văn hóa: “Việc xây dựng công trình bảo vệ và phát huy giá trị di tích ở khu vực bảo vệ II đối với di tích cấp tỉnh phải được sự đồng ý bằng văn bản của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, đối với di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt phải được sự đồng ý bằng văn bản của Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL”. Điều này cũng quy định: “Việc xây dựng công trình quy định tại khoản này không được làm ảnh hưởng đến yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan thiên nhiên và môi trường - sinh thái của di tích”. Như vậy, việc xây dựng công trình nói trên không thuộc khu vực khoanh vùng bảo vệ khu vực I và khu vực II của di tích, không phải công trình bảo vệ và phát huy giá trị của di tích mà chỉ chịu sự điều chỉnh của về xây dựng và quy định của pháp luật khác có liên quan. Tuy nhiên, trong thông cáo báo chí, Cục Di sản văn hóa cũng dẫn quy định tại điều 36 luật Di sản văn hóa: “Khi phê duyệt cải tạo, xây dựng các công trình nằm ngoài các khu vực bảo vệ di tích quy định tại điều 32 của luật này mà xét thấy có khả năng ảnh hưởng xấu đến cảnh quan thiên nhiên và môi trường - sinh thái của di tích thì phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và ”. Trên cơ sở này, nhằm khuyến cáo cơ quan quản lý nhà nước về ở địa phương về trách nhiệm quản lý, chủ động ngăn ngừa việc triển khai các dự án xây dựng có nguy cơ gây ảnh hưởng đến di sản, do công trình xây dựng gần khu vực bảo vệ II của Danh lam thắng cảnh Mã Pì Lèng, ngày 12.7.2019, Cục Di sản văn hóa đã có công văn số 495/DSVH-DT đề nghị Sở VH-TT-DL tỉnh Hà Giang chỉ đạo cơ quan chức năng phối hợp với chính quyền địa phương xác minh thông tin, kiểm tra , lập, thẩm định, phê duyệt đối với công trình xây dựng nói trên, có biện pháp bảo vệ Danh lam thắng cảnh Mã Pì Lèng. Cục Di sản văn hóa cho biết, cho đến hiện nay, Bộ VH-TT-DL chưa nhận được bất kỳ văn bản nào của tỉnh đề nghị có ý kiến thẩm định đối với công trình xây dựng tại đèo Mã Pì Lèng. Cục Di sản văn hóa sẽ tiếp tục phối hợp với Sở VH-TT-DL tỉnh Hà Giang trong vụ việc , thực hiện các biện pháp đảm bảo tuân thủ nghiêm quy định tại luật Di sản văn hóa để tham mưu, đề xuất Bộ VH-TT-DL phương án xử lý về vấn đề này theo đúng các quy định của luật Di sản văn hóa.
Theo Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT-DL), tòa nhà không phép xây ở Mã Pì Lèng (Hà Giang) không thuộc khu vực khoanh vùng bảo vệ của di tích , nhưng có khả năng ảnh hưởng tới cảnh quan.