Nhân ngày Quốc tế thiếu nhi (1.6), phóng viên đã có cuộc trò chuyện cùng thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên Khoa Xã hội và nhân văn, Trường ĐH Văn Lang về những vấn đề liên quan đến thế hệ "búp trên cành". Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu PHONG LINH Bên cạnh những cơ hội học tập và trải nghiệm với lượng kiến thức khổng lồ trên không gian mạng thì trẻ cũng sẽ có thể gặp những nguy cơ thiếu an toàn. Có thể kể như dễ bị lộ thông tin cá nhân khiến kẻ xấu có thể lợi dụng thông tin của trẻ để thực hiện những hành vi gây hại đến trẻ hoặc những người khác như đe dọa, tống tiền hay những hành vi khác. Ngoài ra, trẻ dễ dàng bị lôi kéo vào những trào lưu thiếu lành mạnh khác mà bản thân trẻ chưa đủ khả năng tự bảo vệ bản thân. Thậm chí, trẻ còn có thể bắt chước những hành vi, lời nói và chuẩn mực ứng xử nếu thường xuyên tiếp xúc với những hành vi đó. Việc đăng ảnh con cái lên mạng hoặc khoe thành tích học tập của con là một hành động không hiếm gặp ở trên mạng. Hành động này xuất phát từ sự tự hào, hãnh diện và hạnh phúc của các bậc cha mẹ, nhưng nó cũng là cơ sở cho những kẻ xấu lợi dụng để cắt ghép hình ảnh, lợi dụng thông tin để thực hiện hành vi không tốt. Điển hình, vừa qua là hàng loạt cuộc gọi tống tiền phụ huynh, học sinh đã diễn ra. Để có thể giảm thiểu rủi ro, phụ huynh không nên chia sẻ thông tin về con cái của mình, giả sử chỉ nên dùng tên gọi ở nhà thay vì khoe cả họ tên, trường lớp của con một cách công khai. Cha mẹ cũng không cần nói quá rõ về sở thích, đặc điểm, thói quen của con để tránh người khác biết quá rõ về bé. Ngoài ra, khi đăng ảnh, tránh đăng những hình ảnh trẻ có những hành động nhạy cảm hoặc không nên đăng những hình ảnh, clip khi trẻ đang tắm, thay quần áo… Bên cạnh đó, người lớn có thể tùy chỉnh chế độ đăng tin bài ở trạng thái chỉ những người thân thuộc được xem và không ai có thể chia sẻ hình ảnh của trẻ lung tung. Hãy hỏi ý kiến của trẻ trước khi đăng ảnh của trẻ, nếu trẻ cảm thấy không thoải mái thì cha mẹ cũng nên tôn trọng trẻ. Những phương cách đó có thể phần nào hạn chế rủi ro khi đăng ảnh trẻ lên mạng. Không chỉ riêng những kênh này mà bất cứ kênh truyền thông mạng xã hội nào cũng có thể là nguyên nhân tiềm ẩn những rủi ro đối với trẻ. Thậm chí, cha mẹ không đăng ảnh con trên mạng xã hội thì trong sinh hoạt hằng ngày trẻ vẫn có nguy cơ gặp những rủi ro. Tuy nhiên với sự phát triển và phổ biến của kênh TikTok, YouTube, Facebook như hiện nay thì đây có thể được xem là nguồn rủi ro lớn vì nhiều người dùng vẫn chưa thật sự đề cao cảnh giác trên không gian mạng. Đồng thời chưa có những kiểm soát chặt chẽ gắt gao từ phía cơ quan chức năng đối với các ứng dụng mạng xã hội này. Cần bảo vệ trẻ em trước quá nhiều mối nguy tiềm ẩn trên không gian mạng PHONG LINH Trước hết cần dạy cho trẻ nhận diện được những nguy cơ mất an toàn trên không gian mạng. Hướng dẫn trẻ những kỹ năng sử dụng mạng xã hội và những phương thức xử lý khi phát hiện bản thân không an toàn. Ngoài ra, cha mẹ, người lớn phải là người kiểm soát, chọn lọc và định hướng cho con sử dụng các ứng dụng trên internet đúng mục đích và có chọn lọc. Bên cạnh đó, cần phổ biến luật an ninh mạng rộng rãi hơn đến tất cả các đối tượng, người dùng internet. Tôi không khuyến khích trẻ nhỏ từ học sinh THCS trở xuống sử dụng internet một mình mà không có sự quan tâm của người lớn. Nhưng nếu trẻ cần được tham gia hoạt động trên không gian mạng thì cần lưu ý một số vấn đề. Về nội dung, trẻ cần được định hướng nội dung phù hợp với lứa tuổi của mình. Trẻ và bố mẹ cò thể cùng nhau kiểm soát và chọn lựa những nội dung phù hợp với lứa tuổi, hứng thú của trẻ nhưng đủ đảm bảo an toàn theo đánh giá của người lớn. Về thời lượng, không nên sử dụng mạng internet và các thiết bị điện tử quá lâu (quá 3 giờ/ngày) vì như thế vừa ảnh hưởng đến thị lực, trẻ vừa bị hạn chế những hoạt động thể chất và đồng thời khi sử dụng càng lâu trên mạng xã hội thì càng tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn. Về cách ứng xử trên không gian mạng, trẻ không nên giao lưu kết bạn và chia sẻ với những người không quen biết, chỉ nên kết bạn với bạn học, người thân, bố mẹ. Không tham gia những hội nhóm hoặc tham gia thực hiện những trào lưu thử thách lạ. Khi phát hiện những điều bất thường, trẻ cần báo ngay với người ớn để được hỗ trợ và can thiệp tránh những hậu quả đáng tiếc. Hiện nay, mặc dù Luật an ninh mạng đã có tuy nhiên vẫn chưa được phổ biến rộng rãi đến các đối tượng người dùng mạng internet vì thế trong thời gian tới cần đẩy mạnh việc phổ biến, kiểm soát và xây dựng các bộ tiêu chí an toàn trên không gian mạng. Ngoài ra cơ quan chức năng cần có những biện pháp xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm luật an ninh mạng. Bên cạnh những biện pháp vi mô từ phía người dùng thì những biện pháp ở tầm vĩ mô từ phía cơ quan chức năng và các ban ngành nếu được kết hợp chặt chẽ, đồng bộ sẽ tạo được một "tấm chắn" tốt hơn cho trẻ em trên không gian mạng.
Trẻ em đã và đang đối diện với nhiều mối nguy tiềm ẩn trên không gian mạng. Vì lẽ đó, cần có những "tấm chắn" để bảo vệ trẻ em.