สรุปข่าวการเมืองไทยรอบปี 2565 หลากหลายประเด็นที่ร้อนแรง ปรากฏการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน
สถานการณ์ทางการเมืองในรอบปี 2565 ที่ผ่านมา ประเด็นร้อนแรงที่สุดคงหนีไม่พ้นกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญ พิจารณาคำร้องกรณีที่นายชวน หลีกภัย ประธานสภาผู้แทนราษฎร ส่งคำร้องของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) พรรคร่วมฝ่ายค้าน ที่เข้าชื่อตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 82 เพื่อขอส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยวาระการดำรงตำแหน่ง 8 ปี ของ พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ว่าสิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคสองและมาตรา 158 วรรคสี่ หรือไม่ และพิจารณาให้นายกรัฐมนตรี หยุดปฏิบัติหน้าที่ โดยศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับคำร้องไว้พิจารณาและสั่งให้นายกรัฐมนตรีหยุดปฏิบัติหน้าที่ ตั้งแต่วันที่ 24 สิงหาคม 2565 จนกว่าศาลจะมีคำวินิจฉัย ส่งผลให้ พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายรัฐมนตรี ต้องรักษาราชการแทนเป็นเวลากว่า 1 เดือน จนกระทั่งวันที่ 30 กันยายน 2565 คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ออกนั่งบัลลังก์อ่านคำวินิจฉัยความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีของพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา โดยผลการพิจารณาศาลรัฐธรรมนูญ มีมติเสียงข้างมาก 6 : 3 วินิจฉัยว่า พลเอก ประยุทธ์ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ก่อนการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน และให้ถือวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นวันเริ่มต้นเข้ารับตำแหน่งคือ นับแต่วันที่ 6 เมษายน 2560 ถึงวันที่ 24 สิงหาคม 2565 ซึ่งยังไม่ครบกำหนดเวลาตามรัฐธรรมนูญ ความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีจึงไม่สิ้นสุดลง ขณะเดียวกันตลอดปีที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่าคำตัดสินของศาลได้สร้างจุดเปลี่ยนสำคัญทางการเมืองไทย เช่น นางกนกวรรณ วิลาวัลย์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการที่ถูกศาลฎีกาสั่งให้หยุดปฏิบัติหน้าที่หลังรับคำร้องของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ หรือ ป.ป.ช. กรณีฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรงบุกรุกที่ป่าเขาใหญ่ จังหวัดปราจีนบุรี รวมไปถึงกรณีของร้อยเอก ธรรมนัส พรหมเผ่า อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่เคยถูกพรรคพรรคก้าวไกล ยื่นขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยคุณสมบัติการเป็นรัฐมนตรีและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หลังเคยต้องคำพิพากษาคดียาเสพติดที่ประเทศออสเตรเลีย แม้ครั้งนั้น ศาลรัฐธรรมนูญ มีมติเป็นเอกฉันท์ว่าไม่ต้องพ้นจากสถานภาพ ส.ส. และรัฐมนตรี เนื่องจากต้องคำพิพากษาของศาลในต่างประเทศ ไม่ใช่ศาลไทย จึงไม่มีผลผูกพันตามกฎหมายไทย ดูเหมือนความฝันการเป็นรัฐมนตรีจะไปได้ดี แต่ความฝันก็ต้องมาดับลงกลางครัน หลังราชกิจจานุเบกษา ได้เผยแพร่ประกาศให้ร้อยเอก ธรรมนัส พ้นจากความเป็นรัฐมนตรี มีผลตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน 2564 ท่ามกลางกระแสข่าวไม่ลงรอยกับพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี หลังเดินเกมรวมเสียงเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาล จนทำให้พลเอก ประยุทธ์ ได้รับคะแนนโหวตไว้วางใจเป็นลำดับเกือบสุดท้าย ทั้งที่เป็นหัวหน้ารัฐบาล เช่นเดียวกับ นายนิพนธ์ บุญญามณี ได้ยื่นหนังสือลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เพื่อไปต่อสู้คดีในชั้นศาล หลังคณะกรรมการ ป.ป.ช. ชี้มูลความผิด ไม่เบิกจ่ายเงินค่ารถอเนกประสงค์ซ่อมบำรุงในสมัยดำรงตำแหน่ง นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา ผลจากการลาออกจากตำแหน่งครั้งนี้ ทำให้เก้าอี้รัฐมนตรีของรัฐบาลว่างลงรวม 3 ตำแหน่ง จึงนำมาสู่การปรับคณะรัฐมนตรีแทนตำแหน่งที่ว่างเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ถือเป็นการปรับคณะรัฐมนตรีส่งท้ายปี 2565 ประกอบด้วย นายธนกร วังบุญคงชนะ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี นายสุนทร ปานแสงทอง เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และนายนริศ ขำนุรักษ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย หากดูรายชื่อรัฐมนตรีแล้ว หลายคนเชื่อว่า การปรับคณะรัฐมนตรีครั้งนี้เพื่อรองรับการเลือกตั้งและเหตุผลทางการเมือง เพราะนอกเหนือจากตำแหน่งรัฐมนตรีแล้ว ยังมีการแต่งตั้งให้ "นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค" หัวหน้าพรรครวมไทยสร้างชาติ เป็นเลขาธิการนายกรัฐมนตรี แทนนายดิสทัต โหตระกิตย์ ที่ได้ลาออกไปนอกจากความเคลื่อนไหวของฝ่ายบริหารแล้ว ในส่วนของฝ่ายนิติบัญญัติก็น่าจับตาไม่แพ้กัน เนื่องจากสภาผู้แทนราษฎรชุดนี้จะครบวาระ 4 ปี ในวันที่ 24 มีนาคม 2566 ถือเป็นการประชุมสมัยสุดท้ายของสภาชุดนี้แล้ว แต่ยังมีกฎหมายสำคัญค้างการพิจารณาอยู่จำนวนมาก เพราะที่ผ่านมาเกิดปัญหาองค์ประชุมไม่ครบ หรือสภาล่มบ่อยครั้ง โดยตั้งแต่เปิดสมัยประชุมเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายนที่ผ่านมา หลังเปิดประชุมสมัยวิสามัญได้แค่ 3 วัน ก็มี ส.ส.เข้าร่วมไม่ครบองค์ประชุมแล้ว โดยครั้งนั้น ส.ส.ให้เหตุผลว่าต้องไปเข้าร่วมงานทอดกฐินกับประชาชนในพื้นที่ แต่หลังจากนั้นสภายังคงล่มบ่อยครั้ง ซึ่งหลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าเป็นเพราะเริ่มเข้าสู่ฤดูการเลือกตั้ง พรรคการเมืองส่วนใหญ่ต้องรณรงค์หาเสียงด้วยการลงพื้นที่เพื่อเปิดตัวผู้สมัคร และประกาศนโยบายจูงใจประชาชน ส่วนอีกสาเหตุสำคัญที่ทำให้สภาล่มคือ กรณีที่ความเห็นไม่ตรงกันของฝ่ายค้านและรัฐบาล ในการพิจารณากฎหมาย เช่น ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. , ร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการลงคะแนนเสียงเพื่อถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น (ฉบับที่..) พ.ศ. และปรากฎการณ์ล่าสุดคือ ความเห็นต่างของ ส.ส.พรรคร่วมรัฐบาลด้วยกันเองในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติกัญชา กัญชง พ.ศ….ที่พรรคภูมิใจไทยเป็นต้นเรื่องเสนอ แต่พรรคประชาธิปัตย์ มองว่า กฎหมายนี้เนื้อหาไม่รัดกุม ไม่สามารถปิดจุดอ่อนการเข้าถึงของกลุ่มเด็กและเยาวชนได้ รวมทั้งยังเปิดช่อง ให้ใช้เพื่อสันทนาการ ดังนั้นหลายฝ่ายจึงมองว่าจะกลายเป็นรอยร้าวทำให้เกิดความขัดแย้งในพรรคร่วมรัฐบาลหรือไม่ นอกจากนี้ ยังมีการตั้งข้อสังเกตถึงปัจจัยที่ทำให้สภาล่มบ่อยครั้ง ทั้งปรากฎการณ์ ส.ส.ย้ายพรรคและการที่ ส.ส.ลาออกจำนวนมากหรือไม่ โดยในเดือนธันวาคมที่ผ่านมา ส.ส.ลาออกกว่า 30 คน ซึ่งนายชวน หลีกภัย ประธานสภาผู้แทนราษฎร ต้องขอความร่วมมือ ส.ส. ร่วมกันรับผิดชอบต่อองค์ประชุมและขอให้รัฐบาลควบคุมเสียง ส.ส. พร้อมขอให้ทุกคนทำหน้าที่ให้ดีที่สุดจนวินาทีสุดท้ายและอย่าไปกังวลเรื่องยุบสภา ในรอบปีที่ผ่านมาเรื่องของ ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับการเลือกตั้ง 2 ฉบับ ถือว่าฝ่าฟันมาหลายด่าน โดยเฉพาะร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. เพราะเป็นเรื่องที่ทุกพรรคการเมืองมีส่วนได้และส่วนเสียที่ต่างกัน โดยเฉพาะเรื่องสูตรคำนวณ ส.ส.บัญชีรายชื่อ ว่าจะใช้สูตรหาร 100 หรือสูตรหาร 500 และแม้จะกลับไปกลับมาจนท้ายที่สุดต้องใช้สูตรหาร 100 ส่งผลให้กลุ่ม ส.ส.ที่สนับสนุนหาร 500 ต้องยื่นคำร้องไปยังศาลรัฐธรรมนูญ และที่สุดศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์วินิจฉัยว่าร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. ในการเลือกตั้งครั้งหน้านี้ จะใช้สูตรคำนวน ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ หารด้วย 100 ซึ่งความได้เปรียบจะไปอยู่ที่พรรคการเมืองขนาดใหญ่ ส่วนพรรคการเมืองขนาดเล็กและขนาดกลางจะมีโอกาสน้อยลง เช่นเดียวกับร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง ที่ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ไม่มีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญและการปฏิรูปด้านการเมือง เนื่องจากเป็นเจตนารมณ์การยกร่างของรัฐสภาที่มีหน้าที่ในการจัดทำและแก้ไข และประเด็นการแก้ไขประเด็นการเปิดให้ผู้มีคดีอาญาสมัครเป็นสมาชิกพรรคการเมืองได้ส่วนทิศทางการเมืองปี 2566 ที่นับว่าเป็นปีแห่งการเลือกตั้ง เริ่มมีโครงร่างที่ชัดเจนมากขึ้น ด้วยเงื่อนไขและกติกาตามรัฐธรรมนูญ ที่สภาผู้แทนราษฏรจะครบวาระ 4 ปี ในวันที่ 24 มีนาคม 2566 และต้องมีการเลือกตั้งใหม่ โดยคาดการณ์กันว่าหากนายกรัฐมนตรีไม่ยุบสภา ก็จะมีการเลือกตั้งช่วงเดือนพฤษภาคม 2566 ตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้งได้กำหนดไว้ ทั้งนี้ตลอดทั้งปีแต่ละพรรคการเมืองมีการชิงไหวชิงพริบและวางหมากการเมืองกันแบบหลายชั้น เพื่อวางเป้าหมายเป็นผู้ชนะในการเลือกตั้งครั้งหน้า โดยเหตุการณ์สำคัญคือ ช่วงปลายปีมีการย้ายพรรคของ ส.ส.แต่ละพรรคการเมืองกันอย่างคึกคัก รวมทั้งท่าทีที่ชัดเจนของพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ที่ได้ประกาศว่าได้เข้าพรรคสังกัดพรรครวมไทยสร้างชาติ เพื่อเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคเพียงหนึ่งเดียว ท่ามกลางการตั้งข้อสงสัยว่า 3 ป. มีความขัดแย้งกันหรือไม่ แต่พลเอก ประยุทธื ยืนยันชัดเจนว่าไม่ได้ขัดแย้งกับพลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในฐานะหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ ส่วนพลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา ยังไม่แน่ชัดว่าจะตัดสินใจอย่างไร ดังนั้นการเมืองไทยตั้งแต่ต้นปีหน้า 2566 ก่อนจะไปถึงวันเลือกตั้ง มีหลายเรื่องให้ติดตาม โดยเฉพาะการเคลื่อนไหวของแต่ละพรรคการเมืองในการเตรียมพร้อมเลือกตั้ง การวางยุทธศาสตร์เลือกตั้ง นโยบายพรรคที่จะใช้ในการหาเสียงและการกำหนดตัวแคนดิเดตนายกรัฐมนตรี จากนี้คงต้องติดตามสถานการณ์ทางการเมืองในปีหน้า ซึ่งจะมีความเข้มข้นไม่แพ้ปีที่ผ่านมาอย่างแน่นอน