รายงานพิเศษ เรือนจำชั่วคราวเขาระกำ เน้นให้ผู้ต้องขังได้ทำจริง
การฝึกวิชาชีพให้ผู้ต้องขังตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงนอกจากจะเป็นการพัฒนาพฤตินิสัยแล้วยังสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้ผู้ต้องขัง ไม่กลับไปกระทำผิดซ้ำอีก โดยเรือนจำชั่วคราวเขาระกำ เน้นให้ผู้ต้องขังได้ทำจริง

"ทำจริง มีกิน ไม่จน"เป็นแนวทางที่ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเรือนจำชั่วคราวเขาระกำ จังหวัดตราด ใช้ในการควบคุมผู้ต้องขัง 159 คน ในพื้นที่แบบเปิดกว่า 1,100 ไร่ ไม่มีกำแพงสูง มีเพียงการกั้นรั้วแสดงบริเวณเพื่อให้ทุกคนไม่ลืมตัวว่ายังเป็นผู้ต้องขัง ซึ่งเป็นเรือนจำนำร่องแห่งแรกที่ประสบความสำเร็จในการบริหาร จัดการ โดยเน้นการฝึกวิชาชีพตามโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงให้ผู้ต้องขังได้ทดลองฝึกวิชาชีพจริงทั้งการปลูกพืชผักปลอดสารพิษ การเลี้ยงโค กระบือ สุกร ไก่ ปลา เพาะพันธุ์ปลา เลี้ยงกุ้ง รวมถึงการทำฝายชะลอน้ำ ความยาว 1,300 เมตร การทำระหัดตีน้ำเพิ่มออกซิเจน ใช้โซลาเซลล์ และฝึกอาชีพระยะสั้น โดยเน้นให้ผู้ต้องขังทุกคนสามารถประกอบอาชีพได้มากกว่า 1 อย่าง ผู้ต้องขังทุกคนต้องทำเป็นทั้งปลูกพืชสวน พืชไร่ ปลูกข้าว ปลูกพืชผักสวนครัว เลี้ยงสัตว์ต้องเลี้ยงได้ตั้งแต่วัว กระบือ สุกร ไปจนถึงขยายพันธุ์ปลาและกุ้ง

ทั้งนี้ผู้บังคับการเรือนจำจังหวัดตราด นายเอนก ทองลอย เห็นว่าขณะนี้ทิศทางของโลกเน้นเกษตรอินทรีย์จึงต้องงดใช้สารเคมี เรือนจำจึงฝึกสอนให้ทำปุ๋ยจากมูลสัตว์และการหมักน้ำเชื้อจุลินทรีย์เพื่อนำมาใช้ในแปลงเกษตรและดับกลิ่นมูลสัตว์ สอนให้ใช้ประโยชน์จากธรรมชาตินอกจากนี้ยังสอนให้ผู้ต้องขังทุกคนต้องปั้นปูนเป็น ต้องมีความชำนาญในศิลปะงานปั้นอย่างน้อยต้องปั้นปูนได้อาจเริ่มจากงานเล็กๆ เช่น ตุ๊กตาปูนปั้นที่ใช้เป็นงานประดับ ไปจนถึงการก่อสร้างบ้านดิน สะพาน และการจัดสวนหย่อม การฝึกวิชาชีพจะเน้นทำจริงแบ่งกลุ่มผู้ต้องขัง 3-5 คน ฝึกอาชีพในแปลงทดลอง 1 ไร่ จำนวน 10 แปลง

ในโครงการเขาระกำสิ่งปลูกสร้างทั้งหมดเป็นฝีมือของผู้ต้องขัง รัฐเพียงออกทุนค่าวัสดุให้ผู้ต้องขังได้มีโอกาสฝึกวิชาชีพ สิ่งที่หลวงได้รับกลับคืนมาคือคนดีที่จะออกไปใช้ชีวิตในสังคมและอาคารสถานที่ทั้งหมดเพื่อให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ของสังคมและผู้ต้องขังรุ่นหลัง สำหรับนักโทษที่ไม่มีทุนประกอบอาชีพ กรมราชทัณฑ์มีเงินทุนตั้งต้นให้รายละ 30,000 บาท แต่จะต้องมีครอบครัวหรือชุมชนมารับรองเพื่อไม่ให้เงินประกอบอาชีพถูกนำไปใช้อย่างผิดวัตถุประสงค์จนกระทบกับผู้ต้องขังรุ่นต่อๆ ไป โดยผู้ต้องขังส่วนใหญ่เห็นว่าการได้เข้ามาฝึกอาชีพทำให้ผู้ต้องขังได้รับประโยชน์หลายอย่างและไม่กลับไปกระทำความผิดซ้ำอีก 

ที่ผ่านมายังไม่พบผู้ตัองขังที่ผ่านโครงการฝึกวิชาชีพศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเรือนจำชั่วคราวเขาระกำกระทำความผิดซ้ำ ซึ่งขณะนี้ทุกเรือนจำทั่วประเทศมีปัญหาผู้ต้องขังล้นเรือนจำ ต่างจากที่เรือนจำชั่วคราวเขาระกำที่ต้องการผู้ต้องขังเพิ่ม แต่ติดปัญหาที่ผู้ต้องขังขาดคุณสมบัติทำให้ยังเหลือพื้นที่อีกหลายร้อยไร่ที่ยังไม่ได้รับการพัฒนา