Chào bác sĩ,
Bác sĩ cho em hỏi ngộ độc cấp do thuốc phiện thuốc heroin có những biểu hiện gì? Cảm ơn bác sĩ tư vấn.
Chào bạn,
Để trả lời câu hỏi trên, bác sĩ giải đáp như sau:
Một số thuật ngữ về thuốc phiện và ma túy:
Opium (thuốc phiện, nha phiến) là một hỗn hợp các alkaloids, gồm có morphine và codeine và thebaine được trích ra từ cây thuốc phiện.
Opiate bao gồm những chế phẩm được sản xuất từ thuốc phiện (opium) thiên nhiên hay những chất bán tổng hợp có chứa một hay nhiều alkaloid có nguồn gốc thiên nhiên. Chúng cùng có đặc tính chung là gắn kết với thụ thể opioid trong cơ thể.
Opiate tự nhiên bao gồm: morphine, codeine và thebaine.
Opiate bán tổng hợp gồm: heroin (diamorphine), oxycodone, hydrocodone, dihydrocodiene, hydromorphone, oxymorphone, buprenorphine, etorphine, naloxone và nicomorphin.
Opioid là các loại chế phẩm bao gồm có các opiat và các thuốc tổng hợp (không chứa bất kỳ alkaloid có nguồn gốc thiên nhiên) gắn kết và gây kích thích các thụ thể opioid trong cơ thể. Opioid tổng hợp bao gồm: methadone, pethidine (Demerol), fentanyl, alfentanil, sufentanil, remifentanil, carfentanyl pentazocine, phenazocine, tramadol và loperamide (tuy nhiên loperamide không qua được hàng rào máu não nên không tác dụng lên thụ thể opioid tại não mà chỉ tác dụng lên thụ thể opioid tại ruột).
Triệu chứng ngộ độc cấp heroin xảy ra vài phút sau sau khi tiêm và khoảng 15 - 30 phút sau khi uống, hít.
Tam chứng cổ điển: Ức chế hệ thần kinh trung ương, ức chế hô hấp và co đồng tử.
Các dấu hiệu khác bao gồm: giảm phản xạ gân xương, hạ thân nhiệt, hạ huyết áp, nhịp tim chậm, giảm nhu động ruột, xanh tím.
Thần kinh:
Thay đổi từ an thần nhẹ, lơ mơ đến hôn mê. Người bệnh hôn mê sâu có nguy cơ viêm phổi hít.
Co giật có thể xảy ra sau chích fentanyl, sufentanyl,
Hô hấp:
Giảm thông khí, tần số hô hấp giảm, tím tái. Thở chậm, ngừng thở từng cơn
Phù phổi không do tim: khoảng cách giữa dùng thuốc và khởi phát phù phổi cấp luôn luôn dưới 2 giờ khi quá liều heroin và dưới 6 đến 12 giờ nếu kết hợp với methadone.
Đồng tử:
Co đồng tử luôn luôn xuất hiện trong vòng 5 phút sau tiêm và kéo dài ít nhất 6 giờ.
Mặc dù co đồng tử là dấu hiệu thường gặp nhưng đồng tử dãn hoặc bình thường cũng có thể gặp khi quá liều meperidine (Demerol), morphine, propoxyphene, dextromethorphan, pentazocine, diphenoxylate (Lomotil) hoặc khi uống cùng 1 chất kích thích khác như cocain hoặc tổn thương não do thiếu oxy kéo dài (do ngưng thở).
Tim mạch:
Opioid gây nhịp tim chậm và tụt huyết áp do làm tăng hoạt động của hệ thần kinh phó giao cảm, giảm hoạt động của hệ giao cảm và phóng thích histamin.
Nhịp chậm do thuốc và tăng hoạt động tự động có thể gây rối loạn nhịp, rung thất dẫn đến tử vong.
Tiêu hóa: Có thể gây táo bón do giảm vận động và tăng trương lực cơ vòng trực tràng.
Cơ xương khớp: Hủy cơ vân cấp và suy thận có thể xuất hiện khi dùng heroin, methadone hoặc propoxyphen.
Chẩn đoán một bệnh nhân bị ngộ độc cấp Heroin khi có:
Bệnh sử gợi ý sử dụng ma túy
Lâm sàng gồm 3 đặc điểm chính: ức chế thần kinh trung ương, đồng tử co nhỏ, ức chế hô hấp
Xét nghiệm dịch dạ dày, máu, nước tiểu tìm thấy opioid.
Khi phát hiện người bệnh bị ngộ độc Heroin phải nhanh chóng ổn định hô hấp, tuần hoàn và nhanh chóng dùng giải độc đặc hiệu Naloxone.
Trân trọng!