Nguy cơ đông máu nội mạch rải rác
Nguy cơ đông máu nội mạch rải rác Những ai có nguy cơ mắc phải đông máu rải rác nội mạch? Những bệnh nhân đang mắc các bệnh lý nhiễm trùng, các bệnh lý ác tính, các biến chứng sản khoa, cơ địa quá mẫn, ngộ độc nọc rắn, viêm tụy cấp, mất máu cấp, cơ thể thiếu oxy,... đều có nguy cơ bị đông máu nội mạch rải rác. Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải đông máu rải rác nội mạch Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc đông máu rải rác nội mạch, bao gồm: Phản ứng truyền máu; Ung thư, đặc biệt là một số loại bệnh bạch cầu; Viêm tụy ; Nhiễm trùng máu, đặc biệt là do vi khuẩn hoặc nấm; Bệnh gan; Các biến chứng khi mang thai (sót nhau sau sinh, sảy thai...); Phẫu thuật hoặc gây mê gần đây; Tổn thương mô nghiêm trọng (chấn thương đầu, bỏng); U máu .
Phương pháp chẩn đoán & điều trị hen suyễn Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán Hen suyễn Chẩn đoán xác định Lâm sàng Triệu chứng lâm sàng của hen suyễn gồm: Khò khè, khó thở, ho khan, nặng ngực (thường khởi phát ban đêm, theo mùa hoặc có tác nhân kích thích như khói bụi, thay đổi thời tiết, sau vận động gắng sức...) và cải thiện hoặc hết khi dùng thuốc giãn phế. Tiền sử Tiền sử bản thân: Dị ứng một số thức ăn hoặc thuốc, mắc một số bệnh dị ứng như: viêm kết mạc dị ứng, viêm mũi dị ứng, chàm, mày đay hoặc đã được chẩn đoán hen. Tiền sử gia đình: Có người thân bị hen suyễn hoặc các bệnh dị ứng khác. Cận lâm sàng Cơn ho khò khè, khó thở, nặng ngực thường xuất hiện về đêm, tái phát nhiều lần nhất là khi có tiếp xúc với dị nguyên hoặc khi thay đổi thời tiết. Nghe phổi có tiếng ran rít trong cơn khó thở. Đo lưu lượng đỉnh (PEF): PEF tăng bằng hoặc > 20% so với trước khi dùng thuốc hoặc PEF thay đổi sáng - chiều bằng hoặc > 20% gợi ý chẩn đoán hen. Điều trị thử bằng thuốc chủ vận beta-2 và corticosteroid dạng hít thấy cải thiện trên lâm sàng (đỡ khó thở, phổi bớt hoặc hết ran, tăng PEF) cũng là bằng chứng chẩn đoán hen. Chẩn đoán phân biệt Cơn hen tim Bệnh nhân có tiền sử có bệnh tim, khó thở khi gắng sức, nghe phổi có ran ẩm kèm ran rít ran ngáy, huyết áp thường tăng cao. Nếu chưa phân biệt chắc chắn, nên dùng thuốc chủ vân beta đường hít hoặc khí dung (không dùng đường uống). Tràn khí màng phổi Không có tiền sử khó thở, nghe phổi không có ran rít ran ngáy, có hội chứng tràn khí ở một bên phổi. Đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) Tiền sử khó thở liên tục và thường không bắt đầu từ nhỏ. Đa số bệnh nhân là nam giới nghiện thuốc lá nặng. Viêm tiểu phế quản cấp Thường kèm theo sốt, ho khạc đờm. Dị vật đường hô hấp Ho sặc sụa, khó thở và tím tái. Phương pháp điều trị Hen suyễn hiệu quả Mục tiêu điều trị là ngăn sự suy giảm chức năng hô hấp và các biến chứng có thể xảy ra, bao gồm ngăn ngừa các đợt cấp và giảm các triệu chứng mãn tính, bao gồm thức giấc về đêm, nhu cầu thăm khám tại khoa cấp cứu hoặc nhập viện; duy trì chức năng phổi và mức hoạt động cơ bản (bình thường); tránh tác dụng phụ điều trị. Kiểm soát các yếu tố khởi phát bệnh Các yếu tố kích hoạt ở một số bệnh nhân có thể được kiểm soát bằng cách sử dụng gối bằng sợi tổng hợp và vỏ nệm không thấm nước và thường xuyên giặt ga trải giường, vỏ gối và chăn bằng nước nóng. Tốt nhất, nên dọn đồ nội thất bọc đệm, đồ chơi mềm, thảm, rèm cửa và vật nuôi ra khỏi phòng ngủ để giảm mạt bụi và lông động vật. Hút ẩm bằng máy trong tầng hầm và các phòng ẩm ướt kém thoáng khí khác để giảm nấm mốc. Xử lý bằng hơi nước trong nhà làm giảm các chất gây dị ứng do mạt bụi. Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên và diệt gián, mối mọt. Những bệnh nhân nhạy cảm với sulfite nên tránh thực phẩm có chứa sulfit (ví dụ: Một số loại rượu vang và nước sốt salad). Cũng nên tránh hoặc kiểm soát các tác nhân không gây dị ứng, chẳng hạn như khói thuốc lá, mùi mạnh, khói có chất kích thích, nhiệt độ lạnh và độ ẩm cao khi có thể. Hạn chế tiếp xúc với những người bị nhiễm virus đường hô hấp trên cũng rất quan trọng. Tuy nhiên, bệnh hen suyễn do tập thể dục không được điều trị bằng việc tránh tập thể dục vì tập thể dục rất quan trọng vì lý do sức khỏe. Thay vào đó, thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn được dùng dự phòng trước khi tập thể dục và khi cần thiết trong hoặc sau khi tập thể dục. Liệu pháp kiểm soát (bước 2 trở lên trong Bảng Các bước quản lý hen suyễn) nên được bắt đầu nếu các triệu chứng do gắng sức gây ra không đáp ứng với thuốc hít khẩn cấp hoặc xảy ra hàng ngày hoặc thường xuyên hơn. Bệnh nhân hen suyễn do nhạy cảm với aspirin có thể sử dụng acetaminophen (paracetamol), choline magnesium salicylate hoặc NSAID có tính chọn lọc cao như celecoxib khi cần giảm đau. Hen suyễn có chống chỉ định tương đối với các thuốc chẹn beta không chọn lọc (ví dụ: Propranolol, timolol, carvedilol, nadolol, sotalol), bao gồm thuốc tác dụng tại chỗ, nhưng các thuốc bảo vệ tim mạch (ví dụ: Metoprolol, atenolol) có thể không có tác dụng phụ. Điều trị bằng thuốc Các nhóm thuốc chính thường được sử dụng trong điều trị hen suyễn và cơn hen kịch phát bao gồm: Thuốc giãn phế quản (chất chủ vận thụ thể adrenergic beta hoặc beta-2, thuốc kháng cholinergic); Corticosteroid; Thuốc kháng leukotriene; Thuốc ổn định tế bào mast; Methylxanthines; Điều hòa miễn dịch. Thuốc thuộc các nhóm này có nhiều dạng bào chế như hít, uống, hoặc tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch. Thuốc hít có dạng khí dung và dạng bột. Sử dụng các dạng khí dung với buồng đệm tạo giúp thuốc đi sâu vào trong đường thở hơn; bệnh nhân nên rửa và làm khô buồng đệm sau mỗi lần sử dụng để ngăn ngừa nhiễm khuẩn. Nong phế quản Tạo hình phế quản bằng nhiệt là một kỹ thuật nội soi phế quản, trong đó nhiệt được đưa đến đường thở thông qua một thiết bị truyền sóng tần số vô tuyến được kiểm soát cục bộ. Nhiệt làm giảm số lượng cơ trơn đường thở được tái tạo xảy ra với bệnh hen suyễn. Trong các thử nghiệm lâm sàng ở bệnh nhân hen suyễn nặng không thể kiểm soát bằng nhiều liệu pháp, đã có sự giảm nhẹ tần suất đợt cấp và cải thiện việc kiểm soát triệu chứng hen suyễn. Tuy nhiên, một số bệnh nhân lại có triệu chứng xấu đi ngay lập tức, đôi khi phải nhập viện ngay sau khi làm thủ thuật. Tiêu chuẩn để xem xét nong phế quản bao gồm hen suyễn nặng không được kiểm soát bằng corticosteroid dạng hít và thuốc chủ vận beta tác dụng kéo dài, sử dụng corticosteroid đường uống ngắt quãng hoặc liên tục, FEV1 ≥ 50% dự đoán và không có tiền sử đợt cấp đe dọa tính mạng. Hiệu quả lâu dài và độ an toàn của phương pháp nong phế quản vẫn chưa được biết đến. Không có dữ liệu ở những bệnh nhân có > 3 đợt cấp/năm hoặc FEV1 < 50% dự đoán vì những bệnh nhân này đã bị loại khỏi các thử nghiệm lâm sàng. Theo dõi đáp ứng với điều trị Các hướng dẫn khuyến nghị sử dụng phương pháp đo phế dung (FEV1, FEV1 / FVC, FVC) tại phòng khám để đo giới hạn luồng không khí và đánh giá mức độ suy giảm và rủi ro. Phép đo phế dung nên được lặp lại ít nhất 1 - 2 năm/lần ở bệnh nhân hen suyễn để theo dõi sự tiến triển của bệnh, và có thể cần tiến hành trị liệu nếu chức năng phổi suy giảm hoặc có bằng chứng gia tăng tắc nghẽn dòng. Theo dõi lưu lượng thở ra đỉnh điểm tại nhà (PEF), kết hợp với nhật ký triệu chứng của bệnh nhân và kế hoạch xử trí, đặc biệt hữu ích để lập biểu đồ tiến triển của bệnh và đáp ứng với điều trị ở bệnh nhân hen dai dẳng từ trung bình - nặng. Khi cơn hen đã khỏi, chỉ cần đo PEF vào buổi sáng là đủ. Nếu các phép đo PEF giảm xuống < 80% kết quả tốt nhất của bệnh nhân, theo dõi 2 lần/ngày để đánh giá sự thay đổi nhịp sinh học. Sự thay đổi luồng khí > 20% cho thấy sự bất ổn định của đường thở và cần phải đánh giá lại phác đồ điều trị. Giáo dục bệnh nhân Việc giáo dục bệnh nhân là rất quan trọng. Kết quả điều trị sẽ tốt hơn khi bệnh nhân  biết về bệnh hen suyễn như điều gì gây ra đợt cấp, loại thuốc nào sử dụng khi nào, kỹ thuật hít thích hợp, cách sử dụng ống đệm với ống hít định lượng (MDI) và tầm quan trọng của việc sử dụng sớm corticosteroid trong đợt cấp. Mỗi bệnh nhân nên có một kế hoạch xử trí hàng ngày, đặc biệt là quản lý các đợt cấp, dựa trên lưu lượng đỉnh cá nhân tốt nhất của bệnh nhân hơn là dựa trên giá trị bình thường dự đoán. Điều trị cơn hen cấp Mục tiêu của điều trị đợt hen suyễn cấp là làm giảm các triệu chứng và đưa chức năng phổi trở lại tốt nhất. Điều trị bao gồm: Thuốc giãn phế quản dạng hít (thuốc chủ vận beta và thuốc kháng cholinergic). Thường dùng corticosteroid toàn thân. Điều trị hen suyễn mãn tính Các hướng dẫn hen suyễn hiện tại khuyến nghị điều trị dựa trên phân loại mức độ nghiêm trọng. Liệu pháp được tăng lên theo cách từng bậc (xem bảng Các bước quản lý bệnh hen suyễn ) cho đến khi đạt được sự kiểm soát tốt nhất đối với tình trạng suy giảm và nguy cơ. Trước khi điều trị, bệnh nhân cần tuân thủ y lệnh bác sĩ, tránh tiếp xúc với các yếu tố khởi phát và điều trị các bệnh đồng mắc (ví dụ: Béo phì, viêm mũi dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, rối loạn chức năng dây thanh âm, từ bỏ sử dụng cocaine dạng hít). Những yếu tố này cần được giải quyết trước khi tăng bậc điều trị. Khi bệnh hen đã được kiểm soát tốt trong ít nhất 3 tháng, việc điều trị bằng thuốc được giảm dần xuống mức tối thiểu nếu có thể để duy trì sự kiểm soát tốt. Bảng 1. Các bước quản lý bệnh hen suyễn (*) Bậc Điều trị ưu tiên Điều trị thay thế 1 (khởi đầu đối với hen ngắt quãng) Thuốc chủ vận beta-2 tác dụng ngắn khi cần (**) – 2 (khởi đầu cho bệnh hen nhẹ kéo dài) Liều thấp corticosteroid dạng hít Chất ổn định tế bào mast, thuốc đối kháng thụ thể leukotriene, hoặc theophylline 3 (khởi đầu cho bệnh hen trung bình kéo dài) Corticosteroid dạng hít liều trung bình hoặc Corticosteroid dạng hít liều thấp cộng với thuốc chủ vận beta-2 tác dụng kéo dài Corticosteroid liều thấp cộng với một trong các thuốc sau: Đối kháng thụ thể leukotriene, theophylline, hoặc zileuton 4 Corticosteroid liều trung bình cộng với chất chủ vận beta-2 tác dụng kéo dài Corticosteroid liều trung bình cộng với một trong các thuốc sau đây: Đối kháng thụ thể leukotriene, theophylline, hoặc zileuton 5 (khởi đầu cho bệnh hen nặng kéo dài) Corticosteroid liều cao cộng với chất chủ vận beta-2 tác dụng kéo dài và Omalizumab nếu bệnh nhân bị hen dị ứng – 6 Corticosteroid liều cao cộng với chất chủ vận beta-2 tác dụng kéo dài cộng với corticosteroid uống và Omalizumab, mepolizumab, hoặc reslizumab nếu bệnh nhân bị hen dị ứng (*)Trước khi nâng bậc điều trị, cần xem xét sự tuân thủ của bệnh nhân, yếu tố môi trường (tiếp xúc với yếu tố khởi phát) và các bệnh đồng mắc. (**)Thuốc chủ vận beta-2 tác dụng ngắn được chỉ định để hỗ trợ giảm triệu chứng nhanh ở tất cả các bước và dự phòng hen suyễn do tập thể dục Hen suyễn do tập thể dục Hen suyễn do tập thể dục nói chung có thể được ngăn ngừa bằng cách hít dự phòng thuốc chủ vận beta-2 tác dụng ngắn hoặc chất ổn định tế bào mast trước khi bắt đầu tập luyện. Nếu thuốc chủ vận beta-2 không hiệu quả hoặc nếu bệnh hen suyễn do gắng sức gây ra các triệu chứng hàng ngày hoặc thường xuyên hơn, bệnh nhân cần điều trị bằng thuốc kiểm soát. Hen suyễn nhạy cảm với aspirin Điều trị chính cho bệnh hen suyễn do nhạy cảm với aspirin là tránh dùng aspirin và các NSAID khác. Celecoxib không phải là một chất kích hoạt. Các chất điều chỉnh leukotriene có thể làm giảm phản ứng với NSAID. Ngoài ra, giải mẫn cảm có thể được thực hiện tại bệnh viện cho bệnh nhân nội trú hoặc ngoại trú tùy thuộc vào mức độ nhạy cảm với aspirin và mức độ nghiêm trọng của bệnh hen suyễn. Giải mẫn cảm đã thành công ở đa số bệnh nhân có thể tiếp tục điều trị giải mẫn cảm trong hơn một năm. Các liệu pháp khác Nhiều liệu pháp đang được phát triển để nhắm mục tiêu vào các thành phần cụ thể của đợt viêm. Các liệu pháp hướng vào interleukin 6 (IL-6), lymphopoietin mô đệm, yếu tố hoại tử khối u-alpha, các chemokine khác và cytokine hoặc các thụ thể của chúng đều đang được nghiên cứu hoặc coi là mục tiêu điều trị.