Phương pháp chẩn đoán & điều trị động kinh
Phương pháp chẩn đoán & điều trị động kinh Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán động kinh Chẩn đoán xác định Dựa vào lâm sàng và sự biến đổi trên điện não đồ, “không chẩn đoán động kinh nếu lâm sàng không có cơn”. Cận lâm sàng Điện não đồ: Là công cụ đặc hiệu xác định cơn, phân loại cơn và phát hiện vị trí của ổ động kinh. Có thể đo khi bệnh nhân đang trong cơn hoặc ngoài cơn động kinh. Tùy theo thể bệnh mà có thể lựa chọn đo điện não đồ chuẩn, điện não đồ liên tục 24 giờ hoặc điện não đồ video. Xét nghiệm sinh hóa, di truyền, huyết học, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng: Tìm nguyên nhân, theo dõi trong quá trình điều trị bằng chụp cắt lớp vi tính sọ não, chụp cộng hưởng từ sọ não. Làm trắc nghiệm tâm lý, lưu huyết não điện tim. Các xét nghiệm khác: Chức năng gan, thận, huyết học. Chẩn đoán phân biệt Cơn co giật phân ly (hysteria): Do nguyên nhân tâm lý. Bệnh nhân thường co giật, cố uốn cong người lên, dẫy dụa nhưng không mất ý thức. Cơn co giật thường kéo dài, không định hình, điện não đồ bình thường, khám thần kinh bình thường. Cơn ngất (syncopa): Do nguyên nhân tim mạch như ngất do rối loạn nhịp tim: Ngừng tim hoàn toàn trong 1 - 2 phút, phân ly nhĩ thất hoàn toàn, nhịp tim đập quá chậm (< 15 lần/phút); ngất do kích thích dây thần kinh phế vị hoặc do xoang động mạch cảnh; ngất do hạ huyết áp thế đứng. Bệnh nhân mất ý thức ngắn, không có triệu chứng thần kinh, điện não đồ bình thường. Co giật do hạ calci máu (tetanie): Co cơ cục bộ hoặc toàn bộ, đặc biệt là co các cơ ở bàn tay (tư thế bàn tay sản khoa), nghiệm pháp gây co thắt bàn tay khi garo tay từ 10 đến 15 phút, có dấu Chvostek. Xét nghiệm máu thấy calci máu giảm, không có sóng động kinh điển hình trên điện não đồ, thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Cơn hạ đường huyết khi đói. Cơn đau nửa đầu migraine , sốt cao co giật ở trẻ em. Tìm hiểu thêm: Biểu hiện và phương pháp chẩn đoán “Không chẩn đoán động kinh nếu lâm sàng không có cơn” Phương pháp điều trị động kinh hiệu quả Nguyên tắc điều trị Điều trị căn nguyên: Phải điều trị căn nguyên nếu có thể, ví dụ như máu tụ, u não, dị dạng mạch máu não . Điều trị triệu chứng: Chỉ dùng thuốc điều trị động kinh khi đã xác định được loại cơn và hội chứng động kinh. Chọn các thuốc đặc trị cho từng loại cơn theo thứ tự ưu tiên, bắt đầu bằng đơn trị liệu, dùng 1 thuốc liều thấp tăng từ từ tới liều mục tiêu (cắt được cơn) và liều duy trì. Khi đã sử dụng liều cao 1 thuốc mà không cắt cơn thì phải đổi thuốc bằng cách giảm dần dần thuốc cũ, tăng dần thuốc mới, không được đột ngột bỏ thuốc cũ. Nếu vẫn không cắt cơn được, sử dụng thuốc đa trị liệu 2 loại thuốc (ít khi dùng phối hợp 3 loại). Nhưng nếu đã dùng đến 3 loại thuốc mà vẫn không cắt cơn thì xác định cơn động kinh kháng thuốc, chẩn đoán lại, do lựa chọn thuốc sai hay do bệnh nhân không uống thuốc, không tuân thủ trị liệu. Theo dõi diễn tiến lâm sàng và các tác dụng không mong muốn của thuốc để điều chỉnh liều lượng kịp thời và phù hợp với từng tình trạng bệnh. Không nên kết hợp hai loại thuốc có cùng cơ chế tác động (như primidon và phenobarbital ). Kiểm tra định kỳ: Xét nghiệm máu, điện não đồ, chức năng gan, thận. Sơ đồ/phác đồ điều trị Điều trị bằng thuốc: Chọn 1, 2 hoặc 3 thuốc sau: Các thuốc điều trị động kinh cổ điển: Tên thuốc và tên thương mại T1/2 (giờ) Liều lượng trẻ em (TE), người lớn (NL) Chỉ định Carbamazepin (CBZ, Tegretol CR) 8-19h (TE) 5-16h (NL) TE: 10-30mg/kg NL: 10-12mg/kg (Uống 1-2 lần) Động kinh cục bộ đơn giản hoặc phức tạp Phenytoin (PHT, Epanutin, Epilantin, Phenydan) 12-22h (TE) 8-60h (NL) TE: 5-7mg/kg NL: 3-5mg/kg (Uống 3 lần) Động kinh cục bộ và toàn thể của bất cứ hội chứng động kinh nào Phenobarbital (PB, Luminal, Gardenal) 21-80h (TE) 46-130h (NL) TE: 4mg/kg NL: 3mg/kg (Uống 1-2 lần) Động kinh toàn thể, cơn cục bộ Clonazepam 20 - 60h TE: 0,01-1mg/kg NL: 1,5-10mg/ngày Các loại cơn động kinh Valproat (VPA, Depakin Chrono, siro depakin, dung dịch depakin) 20-50h (TE) 8-16h (NL) TE: 30mg/kg NL: 20-30mg/kg (Uống 1-2 lần) Động kinh toàn thể, động kinh cục bộ Ethosuximid (ESM, Suxinitin) 30h (TE) 50-60h (NL) TE: 4mg/kg NL: 3mg/kg Động kinh cơn vắng Các thuốc điều trị động kinh thế hệ mới: Tên thuốc T1/2 (giờ) Liều lượng trẻ em (TE), người lớn (NL) Chỉ định Lamotrigin (Lamictal) 29h TE: 2-15mg/kg NL: 100-200mg (Uống chia 2 lần) Cơn cục bộ hoặc cơn toàn thể Gabapentin 5-9h NL: 900-3600mg/ngày Động kinh cục bộ và toàn (Neurontin) (Uống chia 3 lần) thể Oxcarbazepin (Trileptal) 8-13h TE: 10-30mg/kg NL: 600-2400mg/ngày (Uống chia 2 lần) Không dung nạp với carbamazepin Động kinh cục bộ và toàn thể Topiramat (Topamax) 18-23h TE: 6mg/kg/ngày NL: bắt đầu 25-50mg Sau: 200-400mg/kg/ngày (Uống chia 1-2 lần) Động kinh kháng thuốc Cơn cục bộ Levetiracetam (Keppra) 3-6h 1000-3000mg/ngày Tất cả các loại động kinh Một số thuốc điều trị động kinh đang được nghiên cứu như pregabalin, remacemid, logisamon... Điều trị các bệnh đồng diễn hoặc các rối loạn tâm thần. Thuốc tăng cường nhận thức, hỗ trợ chức năng gan, thận. Tìm hiểu thêm: Những lưu ý khi dùng thuốc chống động kinh Điều trị phẫu thuật Động kinh kháng thuốc. Động kinh cục bộ ổ khu trú nhỏ. Động kinh cục bộ toàn thể hóa. Đối với phụ nữ có thai và cho con bú Nên phải thận trọng khi sử dụng thuốc điều trị động kinh cho phụ nữ có thai và cho con bú vì thuốc có thể gây dị tật thai nhi và có xuất hiện trong sữa mẹ. Tìm hiểu thêm: Tìm hiểu các cách chữa bệnh động kinh khoa học Nên phải thận trọng khi sử dụng thuốc điều trị động kinh cho phụ nữ có thai
Nguy cơ sốc Những ai có nguy cơ mắc phải sốc? Những người có bệnh lý đái tháo đường, bị nhiễm trùng không điều trị, hoặc những người có nhiễm trùng nặng là đối tượng dễ bị sốc nhất. Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải sốc Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc sốc, bao gồm: Nhiễm trùng; Bệnh tim mạch. Bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ bị sốc