Phương pháp chẩn đoán & điều trị bệnh mất ngủ ở người già
Phương pháp chẩn đoán & điều trị bệnh mất ngủ ở người già Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh mất ngủ ở người già Chẩn đoán chính xác rối loạn giấc ngủ theo DSM-V bằng cách đánh giá thói quen ngủ và tiền sử bệnh, các triệu chứng ban ngày,... Bác sĩ có thể hướng dẫn bệnh nhân ghi nhật ký giấc ngủ trong một tuần (hoặc dài hơn) để cung cấp thông tin chi tiết về thời gian ngủ, chất lượng giấc ngủ và các thói quen ảnh hưởng giấc ngủ. Các cận lâm sàng giúp loại trừ các tình trạng khác có triệu chứng tương tự như chứng mất ngủ cũng như đánh giá chất lượng giấc ngủ như: Đa ký giấc ngủ (Polysomnography): Cận lâm sàng này giúp đánh giá toàn bộ thay đổi của cơ thể trong lúc ngủ gồm nhịp tim, nhịp thở, nồng độ oxy, điện não, chuyển động mắt,… cũng như chỉ số ngưng giảm thở để chẩn đoán người bệnh có bị hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn hay không. Điện não đồ (EEG): Đo điện não đồ giúp theo dõi và ghi chép các mẫu sóng não trong lúc ngủ giúp phát hiện các vấn đề tiềm ẩn liên quan đến hoạt động điện của não. Đa ký giấc ngủ ghi nhận các chỉ số của cơ thể trong lúc ngủ giúp gợi ý về nguyên nhân bệnh mất ngủ Phương pháp điều trị bệnh mất ngủ ở người già Hiệu quả cải thiện chất lượng giấc ngủ phụ thuộc vào thời gian mắc bệnh (mới mắc hay mất đã lâu), các nguyên nhân, các yếu tố khác ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nếu chứng mất ngủ liên quan đến một bệnh lý như trầm cảm , đau nhức xương khớp, hội chứng ngưng thở khi ngủ,... thì việc điều trị dứt điểm các bệnh lý này là điểm mấu chốt giúp cải thiện hiệu quả giấc ngủ. Đối với những trường hợp bị mất ngủ ngắn hạn nên tập trung vào việc xây dựng một lối sống lành mạnh giúp vệ sinh giấc ngủ trước khi sử dụng thuốc. Chúng ta chỉ nên sử dụng thuốc hỗ trợ giấc ngủ nếu chứng mất ngủ gây lo lắng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, sức khỏe của người mắc. Một số phương pháp điều trị có thể áp dụng dễ dàng để cải thiện giấc ngủ như: Liệu pháp hành vi Các chuyên gia coi liệu pháp hành vi nhận thức đối với chứng mất ngủ (CBT-I) là phương pháp điều trị ban đầu cho chứng mất ngủ mãn tính. CBT-I giúp mọi người kiểm soát những lo lắng về giấc ngủ, giúp hình thành và duy trì những thói quen tốt cho giấc ngủ. Thuốc ngủ Nếu các mất ngủ ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hoặc liệu pháp hành vi không giúp ích nhiều bạn có thể cần dùng thêm thuốc để cải thiện giấc ngủ. Thuốc có thể giúp thúc đẩy giấc ngủ nhưng cũng có thể gây ra tác dụng phụ như buồn ngủ ban ngày, cảm giác không tỉnh táo hoặc lú lẫn, vì thế khi cần sử dụng thuốc bạn cần khám bác sĩ để được hướng dẫn trước. Phương pháp khác Một số phương pháp khác có thể giúp cải thiện giấc ngủ do khả năng giảm căng thẳng chẳng hạn như tập yoga, thôi miên hoặc liệu pháp mùi hương, chế độ ăn lành mạnh, xoa bóp - bấm huyệt,... Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn thiếu bằng chứng khoa học ủng hộ việc sử dụng các phương pháp này trong điều trị chứng mất ngủ. Một số biện pháp điều trị không dùng thuốc có thể hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn
Nguyên nhân đái dầm Nguyên nhân gây đái dầm có thể khác nhau tùy theo độ tuổi. Nguyên nhân đái dầm ở trẻ em Nguyên nhân phổ biến nhất gây đái dầm ở trẻ em là do thiếu kiểm soát bàng quang. Trẻ em thường học cách kiểm soát bàng quang trong độ tuổi từ 2 đến 4. Việc trẻ tè dầm trong độ tuổi từ 4 đến 6 là điều bình thường khi chúng lớn lên và thích nghi với cơ thể theo nhịp độ riêng của mình. Phần lớn trẻ em có thể kiểm soát được bàng quang khi lên 7 tuổi. Trong một số trường hợp, đái dầm thường xuyên hoặc tái phát có thể là dấu hiệu của một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, như: Nhiễm trùng đường tiết niệu ; Táo bón ; Bệnh nứt đốt sống hoặc các vấn đề về thần kinh; Đái tháo đường ; Tắc nghẽn đường tiết niệu hoặc hẹp niệu đạo; Hội chứng ngưng thở khi ngủ ; Rối loạn tăng động, giảm chú ý - ADHD. Nhiễm trùng đường tiết niệu Nguyên nhân đái dầm ở người lớn Người trên 18 tuổi có thể mắc chứng đái dầm về đêm. Nguyên nhân tiềm ẩn gây đái dầm ở người lớn có thể bao gồm: Di truyền: Một số người bệnh có khuynh hướng di truyền chứng đái dầm. Có nghĩa là nếu cha mẹ ruột mắc chứng đái dầm về đêm thì con cái của họ có nhiều khả năng mắc bệnh tương tự. Táo bón: Áp lực từ phân dư thừa bên trong trực tràng có thể cản trở các tín hiệu thần kinh mà bàng quang khi chứa đầy nước tiểu gửi đến não. Trực tràng đầy cũng có thể làm giảm lượng nước tiểu mà bàng quang có thể chứa hoặc ngăn không cho bàng quang đi tiểu hết hoàn toàn. Nội tiết tố: Một loại hormone gọi là vasopressin hạn chế lượng nước tiểu mà cơ thể bạn sản xuất trong đêm. Vasopressin hoạt động bằng cách khiến nước trong nước tiểu được tái hấp thu vào máu, khiến cho lượng nước tiểu đi vào bàng quang của bạn ít hơn. Những người không sản xuất đủ vasopressin có thể dễ bị đái dầm hơn. Dung tích bàng quang chức năng nhỏ: Những người có dung tích bàng quang chức năng nhỏ mặc dù bàng quang có kích thước bình thường, họ thường cảm thấy bàng quang đã đầy ngay cả khi bàng quang vẫn có thể chứa thêm nước tiểu. Họ có xu hướng đi tiểu thường xuyên hơn trong ngày và khó kiềm chế cơn buồn tiểu. Điều này cũng khiến họ có nhiều khả năng đái dầm vào ban đêm. Gián đoạn tín hiệu não - bàng quang: Khi bàng quang chứa đầy nước tiểu, nó sẽ gửi tín hiệu đến não. Não sẽ gửi tín hiệu trở lại bàng quang để giãn các cơ tại bàng quang, giúp chứa thêm nước tiểu. Bàng quang đầy tiếp tục gửi tín hiệu đến não để bạn thức dậy. Đôi khi, một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn có thể làm gián đoạn các tín hiệu này, khiến bạn không thể thức dậy vào giữa đêm và xảy ra hiện tượng đái dầm. Các vấn đề về tâm lý hoặc cảm xúc: Căng thẳng về cảm xúc do các sự kiện đau thương hoặc sự gián đoạn trong thói quen bình thường của bạn có thể gây ra chứng đái dầm. Ví dụ, việc chuyển đến nhà mới, đăng ký vào một trường học mới, mất người thân hoặc lạm dụng tình dục có thể gây ra tình trạng đái dầm. Những điều này có thể trở nên ít thường xuyên hơn theo thời gian và cải thiện sau khi có sự tư vấn và điều trị từ bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý. Tình trạng bệnh lý: Một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn có thể là nguyên nhân gây đái dầm ở người lớn, ví dụ như bệnh hồng cầu hình liềm, những thay đổi về thần kinh và các bất thường ở thận hoặc bàng quang. Nếu chứng đái dầm tái diễn sau khi bạn đã hết hẳn tình trạng này trong 6 tháng trở lên thì có thể nguyên nhân là do tình trạng bệnh lý nào đó.