Phương pháp chẩn đoán & điều trị phình tách động mạch chủ
Phương pháp chẩn đoán & điều trị phình tách động mạch chủ Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán phình tách động mạch chủ Siêu âm tim qua thực quản (TEE), chụp mạch CT (CTA) hoặc chụp mạch cộng hưởng từ (MRA) Bất kỳ bệnh nhân nào bị đau ngực, đau lưng ngực, ngất không rõ nguyên nhân, đau bụng không rõ nguyên nhân, đột quỵ hoặc suy tim khởi phát cấp tính, đặc biệt khi mạch hoặc huyết áp ở các chi không bằng nhau đều phải nghĩ đến tình trạng phình tách động mạch chủ. Chụp X-quang phổi 60 - 90% ghi nhận mở rộng bóng trung thất, có chỗ phình khu trú cho biết vị trí khởi phát. Thường gặp tràn dịch màng phổi trái. Bệnh nhân bị đau ngực cấp tính, điện tâm đồ (ECG) thay đổi gợi ý nhồi máu cơ tim thành dưới cấp tính và tiếng thổi do suy động mạch chủ (AI) có thể do phình tách động mạch chủ type I lan vào động mạch vành phải (gây nhồi máu cơ tim thành dưới) và van động mạch chủ (gây ra AI). Nếu X-quang ngực gợi ý phình tách, chỉ định TEE, CTA, hoặc MRA sau khi bệnh nhân ổn định. TEE đa bình diện Có độ nhạy 97 - 99% và với siêu âm tim chế độ M, độ đặc hiệu gần như 100%, có thể thực hiện tại giường trong < 20 phút và không cần chất cản quang. Tuy nhiên, CTA thường được chỉ định đầu tiên vì phổ biến và nhanh chóng hơn so với TEE. Độ nhạy của CTA thường > 95%. MRA Có độ nhạy và độ đặc hiệu gần 100% đối với phình tách động mạch chủ. Nhưng tốn nhiều thời gian và không thích hợp cho những trường hợp khẩn cấp. Phù hợp cho bệnh nhân ổn định bị đau ngực bán cấp hoặc mãn tính khi nghi ngờ phình tách. Chụp động mạch chủ cản quang Được chỉ định khi cân nhắc phẫu thuật. Ngoài khả năng xác định vị trí khởi phát và mức độ bóc tách, mức độ nghiêm trọng của hở van động mạch chủ và mức độ liên quan của các nhánh chính của động mạch chủ, chụp động mạch chủ giúp xác định xem có cần phẫu thuật bắc cầu động mạch vành đồng thời hay không. Siêu âm tim Để kiểm tra xem có hở van động mạch chủ hay không và xác định xem có cần đồng thời sửa hoặc thay thế van động mạch chủ hay không. Điện tâm đồ (ECG) Được thực hiện thường quy, tuy nhiên không hữu ích cho chẩn đoán phình tách. Đo nồng độ creatine kinase-MB và troponin huyết thanh Có thể giúp phân biệt bóc tách động mạch chủ với nhồi máu cơ tim, ngoại trừ trường hợp bóc tách gây nhồi máu cơ tim. Các xét nghiệm có thể phát hiện tăng bạch cầu nhẹ và thiếu máu nếu máu bị rò rỉ từ động mạch chủ. Tăng lactate dehydrogenase (LDH) có thể là một dấu hiệu không đặc hiệu của tổn thương động mạch mạc treo ruột và động mạch thân tạng. Phương pháp điều trị phình tách động mạch chủ hiệu quả Thuốc chẹn beta và thuốc kiểm soát huyết áp. Phẫu thuật (nội mạch hoặc sửa chữa hở). Điều trị cho bệnh nhân tại phòng chăm sóc đặc biệt, theo dõi huyết áp xâm lấn và đặt ống thông niệu đạo để theo dõi lượng nước tiểu. Xác định nhóm máu và chuẩn bị 4 - 6 đơn vị hồng cầu khi có nhu cầu phẫu thuật. Đặt nội khí quản cho bệnh nhân không ổn định về huyết động. Điều trị bằng thuốc Chỉ định thuốc làm giảm áp lực động mạch, giảm áp lực lên động mạch, giảm co bóp tâm thất và giảm đau ngay lập tức để duy trì huyết áp tâm thu ≤ 110mmHg hoặc mức thấp nhất nhưng vẫn đủ áp lực máu tưới não, mạch vành và thận. Thuốc chẹn beta thường là thuốc đầu tay để kiểm soát huyết áp. Metoprolol: 5mg IV tối đa 4 liều cách nhau 15 phút. Esmolol: 50 - 200 mcg/kg/phút truyền tĩnh mạch liên tục. Labetalol (thuốc chẹn alpha và beta-adrenergic): 1 - 2 mg/phút truyền tĩnh mạch hoặc 5 - 20 mg IV khởi đầu và bổ sung 20 - 40 mg sau 10 - 20 phút cho đến khi huyết áp được kiểm soát hoặc tổng liều đạt 300 mg. Sau đó, bổ sung 20 - 40 mg/lần mỗi 4 - 8 giờ nếu cần. Thuốc chẹn kênh calci (CCB) là lựa chọn thay thế thuốc chẹn beta (BB). Verapamil: 0,05 - 0,1 mg/kg tiêm tĩnh mạch. Diltiazem: 0,25 mg/kg (tối đa 25 mg) tiêm tĩnh mạch hoặc truyền liên tục 5 - 10 mg/giờ. Nếu huyết áp tâm thu vẫn > 110 mmHg mặc dù đã sử dụng thuốc chẹn beta, truyền tĩnh mạch liên tục nitroprusside với liều 0,2 - 0,3 mcg/kg/phút và tăng lên 200 - 300 mcg/phút khi cần thiết để kiểm soát huyết áp. Không nên chỉ định nitroprusside mà không có thuốc chẹn beta hoặc chẹn kênh calci vì hoạt hóa giao cảm phản xạ để đáp ứng với sự giãn mạch có thể làm tăng co bóp tâm thất và áp lực lên động mạch chủ, gây tổn thương nặng hơn. Phẫu thuật ngoại khoa Đối với động mạch chủ đi xuống, có thể chỉ cần điều trị bằng thuốc khi phình tách ổn định, không biến chứng và giới hạn ở động mạch chủ đi xuống (type B). Can thiệp nội mạch được chỉ định cho bệnh nhân có biến chứng (xuất huyết, tăng huyết áp dai dẳng, đau, đường kính động mạch chủ to ra nhanh chóng, phình tách lan rộng và dọa vỡ). Phẫu thuật phù hợp cho những trường hợp bóc tách đoạn xa cấp tính ở những bệnh nhân mắc hội chứng Marfan. Đối với động mạch chủ đi lên, do nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng nên cần phẫu thuật hở để sửa chữa và thay thế, một số trường hợp nhất định cũng có thể dùng phương pháp nội mạch. Mục tiêu của phẫu thuật là đóng vết rách và tái tạo lại động mạch chủ bằng mảnh ghép tổng hợp. Nếu có hiện tượng hở van động mạch chủ nặng phải được điều trị bằng cách nối lại các lá van hoặc thay van. Nếu được can thiệp sớm và tích cực, kết quả thường khả quan. Các yếu tố dễ gây ra biến chứng bao gồm: hạ huyết áp, suy thận, trên 70 tuổi, đau ngực khởi phát đột ngột, mất mạch và đoạn ST chênh lên trên ECG. Các biến chứng của phẫu thuật bao gồm tử vong, đột quỵ (do tắc mạch), liệt nửa người (do thiếu máu cục bộ tủy sống), suy thận (đặc biệt nếu phình tách bao gồm động mạch thận) và endoleak (rò rỉ máu trở lại túi phình). Các biến chứng muộn bao gồm tái phát phình mạch, hình thành phình động mạch khu trú trong động mạch chủ bị suy yếu và hở van động mạch chủ tiến triển. Những biến chứng này có thể phải phẫu thuật hoặc can thiệp nội mạch. Quản lý dài hạn Tất cả bệnh nhân được điều trị bằng phẫu thuật hoặc phương pháp nội mạch phải dùng thuốc hạ huyết áp lâu dài, bao gồm thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh calci và thuốc ức chế men chuyển (ACE). Có thể dùng thuốc đơn trị hoặc phối hợp, ngoại trừ thuốc có tác dụng giãn mạch chủ yếu (hydralazine, minoxidil) và thuốc chẹn beta cường giao cảm nội tại (acebutolol, pindolol). Tránh các hoạt động thể chất gắng sức. Chụp CT trước khi xuất viện, lặp lại sau 6 tháng và 1 năm, sau đó là 1 - 2 năm/lần. Sau khi phẫu thuật, theo dõi động mạch chủ trong suốt phần đời còn lại của bệnh nhân. Động mạch chủ suy yếu có thể phát triển thoái hóa túi phình ở trên hoặc dưới vị trí đã phẫu thuật.
Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa mụn cóc, hạt cơm Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của Mụn cóc, hạt cơm Chế độ sinh hoạt: Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị. Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng. Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị. Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Không được làm vỡ hay rút dịch bóng nước trên bề mặt vết thương chấm nitơ lỏng. Nếu có các triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau và tiết dịch hay mủ, có mùi hôi, sốt cao hay ớn lạnh... thì vết thương đã bị nhiễm khuẩn, cần được điều trị kháng sinh. Không tự ý nặn, cạo mụn cóc vì có thể làm virus lây lan. Tránh chải, vuốt hoặc cạo các khu vực có mụn cóc. Nếu phải cạo râu, hãy sử dụng dao cạo điện. Chế độ dinh dưỡng: Chế độ ăn cho bệnh nhân đang điều trị mụn cóc bao gồm ăn nhiều trái cây và rau sống. Hạt bí ngô cung cấp lượng kẽm lớn, giúp tăng cường hệ thống miễn dịch. Tăng cường tiêu thụ các acid amin chứa lưu huỳnh có trong thực phẩm như măng tây, trái cây họ cam quýt, trứng, tỏi và hành tây. Loại bỏ các loại thực phẩm làm giảm khả năng miễn dịch như đường trắng, bột mì trắng, mỡ động vật bão hòa, chất béo chuyển hóa và đồ ăn vặt.… Dưới đây là một số loại thực phẩm tốt nhất: Thực phẩm giàu vitamin C: Có trong nhiều trái cây họ cam quýt, ớt chuông và dâu tây giúp tăng cường hệ miễn dịch. Thực phẩm giàu kẽm: Bao gồm thịt bò, đậu xanh và hạt bí ngô. Kẽm cũng rất quan trọng đối với chức năng miễn dịch. Thực phẩm probiotic: Các loại rau lên men như kim chi và sữa chua men sống hoặc sữa chua Hy Lạp được làm từ sữa bò, dê hoặc cừu chứa nhiều vi khuẩn tốt mà cơ thể cần để chống lại nhiễm trùng. Rau lá xanh: Những loại rau này cung cấp vitamin A và khoáng chất giúp tăng cường chức năng miễn dịch. Thực phẩm giàu selen: Selen là một chất chống oxy hóa quan trọng đối với hệ thống miễn dịch, có trong nấm, phô mai, yến mạch, thịt bò, thịt cừu... Phương pháp phòng ngừa mụn cóc, hạt cơm hiệu quả Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây: Tránh trực tiếp chạm vào mụn cóc. Không sử dụng đá bọt hoặc bấm móng tay lên mụn cóc chung với vùng da và móng tay khỏe mạnh. Không cắn móng tay: Mụn cóc xảy ra thường xuyên hơn ở vùng da bị tổn thương. Việc vuốt da xung quanh móng tay sẽ tạo đường cho virus xâm nhập. Thuốc chủng ngừa HPV bảo vệ chống lại một số loại HPV gây ra mụn cóc và ung thư. Tránh chạm vào mụn cóc của người khác: Virus HPV rất dễ lây lan, có thể xâm nhập vào cơ thể qua vết cắt hoặc vết xước và gây ra mụn cóc. Đảm bảo rằng mọi thành viên trong gia đình có riêng khăn tắm, khăn mặt, dao cạo râu, bấm móng tay, tất và các vật dụng cá nhân khác. Nếu một thành viên trong gia đình có mụn cóc, điều này sẽ giúp ngăn virus lây lan từ người này sang người khác. Làm sạch và che phủ các vết cắt và vết xước: HPV có ở khắp mọi nơi. Nếu chạm vào vật gì đó bị nhiễm HPV, virus sẽ dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua vết cắt hoặc vết xước, điều này có thể dẫn đến mụn cóc. Rửa tay thường xuyên vì virus HPV rất phổ biến, điều này giúp loại bỏ virus khỏi da. Ngăn ngừa da khô nứt: Khi da bị nứt và khô, virus HPV sẽ dễ dàng xâm nhập qua vết nứt trên da và có thể gây ra mụn cóc. Ngừng cắn móng tay, khi cắn móng tay hoặc lớp biểu bì sẽ gây ra vết trợt trên da. Những sang thương này khiến cho virus HPV xâm nhập vào cơ thể dễ dàng hơn. Mang dép xỏ ngón hoặc giày đi bơi trong phòng thay đồ, khu vực hồ bơi và phòng tắm công cộng. HPV phát triển mạnh ở những khu vực ẩm và ấm. Khi da ẩm và mềm, sẽ dễ bị nhiễm HPV hơn. Giày và dép xỏ ngón giúp bảo vệ chân khỏi virus gây mụn cóc. Chủng ngừa HPV cho trẻ em: Vaccine này giúp bảo vệ khỏi mụn cóc sinh dục và các bệnh ung thư khác có thể phát triển ở vùng sinh dục. Loại vaccine này có tác dụng bảo vệ tốt nhất khi người đó tiêm trước khi tiếp xúc với các loại HPV có thể gây ra mụn cóc sinh dục và ung thư bộ phận sinh dục. Điều trị chứng tăng tiết mồ hôi: Khi đổ mồ hôi thường xuyên, da trở nên ẩm ướt và mềm, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HPV dẫn đến hình thành mụn cóc.