انگیزه‌های خاموشی
پس آدم، ابوالبشر، به پیرامنِ خویش نظاره کرد 
 و بر زمینِ عُریان نظاره کرد 
 و به آفتاب که روی درمی‌پوشید نظاره کرد 
 و در این هنگام، بادهای سرد بر خاکِ برهنه می‌جنبید 
 و سایه‌ها همه‌جا بر خاک می‌جنبید 
 و هر چیزِ دیدنی به هیأتِ سایه‌یی درآمده در سایه‌ی عظیم می‌خلید 
 و روحِ تاریکی بر قالبِ خاک منتشر بود 
 و هر چیزِ بِسودنی دستمایه‌ی وهمی دیگرگونه بود 
 و آدم، ابوالبشر، به جُفتِ خویش درنگریست 
 و او در چشم‌های جُفتِ خویش نظر کرد که در آن ترس و سایه بود 
 و در خاموشی در او نظر کرد 
 و تاریکی در جانِ او نشست.
 
و این نخستین بار بود، بر زمین و در همه آسمان، که گفتنی سخنی ناگفته ماند 
 
پس چون هابیل به قفای خویش نظر کرد قابیل را بدید 
 و او را چون رعدِ آسمان‌ها خروشان یافت 
 و او را چون آبِ رودخانه‌ها پیچان یافت 
 و برادرِ خون‌اش را به‌سانِ سنگِ کوه سرد و سخت یافت 
 و او را دریافت 
 و او را با بداندیشی همراه یافت، چون ماده‌میشی که نوزادش در قفای اوست 
 و او را چون مرغانِ نخجیر با چنگالِ گشوده دید 
 و برادرِ خون‌اش را به خونِ خویش آزمند یافت 
 و هابیل در برادرِ خونِ خویش نظر کرد 
 و در چشمِ او شگفتی و ناباوری بود 
 و در خاموشی به جانبِ قابیل نظر کرد 
 و آیینه‌ی مهتاب در جانش با شاخه‌ی نازکِ رگ‌هایش شکست.
 
و این خود بارِ نخستین نبود، بر زمین و در همه‌ی زمین، که گفتنی‌سخنی بر لبی ناگفته می‌مانْد.
 
و از آن پس، بسیارها گفتنی هست که ناگفته می‌مانَد 
 چون ما ــ تو و من ــ به هنگامِ دیدارِ نخستین 
 که نگاهِ ما به هم درایستاد، و گفتنی‌ها به خاموشی در نشست 
 و از آن پس چه بسیار گفتنی هست که ناگفته می‌مانَد بر لبِ آدمیان 
 بدان هنگام که کبوترِ آشتی بر بامِ ایشان می‌نشیند 
 به هنگامِ اعتراف و به گاهِ وصل 
 به هنگامِ وداع و ــ از آن بیش ــ بدان هنگام که بازمی‌گردند تا به قفايِ خویش درنگرند...
 
و از آن پس، گفتنی‌ها، تا ناگفته بمانَد انگیزه‌های بسیار یافت.
 
۱۵ اسفندِ ۱۳۳۹

© www.shamlou.org   سایت رسمی احمد شاملو