Input:
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 6ης Ιουλίου 2010
σχετικά με μέτρο C 40/07 (πρώην NN 48/07) που έθεσε σε εφαρμογή η Ρουμανία υπέρ της ArcelorMittal Tubular Products Roman S.A. (πρώην Petrotub Roman S.A.)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 4492]
(Το κείμενο στη ρουμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/516/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη τις διατάξεις του Παραρτήματος VII και του προσαρτήματος Α του Παραρτήματος VII του Πρωτοκόλλου για τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων της Συνθήκης Προσχώρησης της Ρουμανίας,
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με την (τις) προαναφερόμενη(-ες) διάταξη(-εις) (1), και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 2ας Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή ζήτησε από τη Ρουμανία να υποβάλει πληροφορίες σχετικά με την παραγραφή και την αναδιάρθρωση χρεών της Petrotub Roman S.A. (εφεξής η «Petrotub») προς το Δημόσιο στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησής της το 2003 (μετά από την ιδιωτικοποίηση αυτή, η επιχείρηση μετονομάστηκε σε Mittal Steel Roman και εν συνεχεία σε ArcelorMittal Tubular Products Roman S.A. (2) - εφεξής η «AM Roman»).
(2)
Με επιστολή της 25ης Σεπτεμβρίου 2007, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Ρουμανία ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3) σε σχέση με πιθανή ενίσχυση που χορηγήθηκε στην ιδιωτικοποίηση της Petrotub. Η εν λόγω απόφαση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το υπό εξέταση μέτρο.
(3)
Η Ρουμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της με επιστολή της 26ης Νοεμβρίου 2007, η οποία καταχωρίσθηκε αυθημερόν. Με επιστολή της 28ης Ιανουαρίου 2008, η οποία καταχωρίσθηκε την 29η Ιανουαρίου 2008, η ArcelorMittal (η μητρική εταιρεία) και η AM Roman (η υπό εξέταση θυγατρική εταιρεία) υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους, οι οποίες κοινοποιήθηκαν στη Ρουμανία στις 12 Φεβρουαρίου 2008. Η Ρουμανία απάντησε με επιστολή της 11ης Μαρτίου 2008, η οποία καταχωρίσθηκε αυθημερόν.
(4)
Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολές της 26ης Φεβρουαρίου 2009, της 8ης Οκτωβρίου 2009 και της 29ης Ιανουαρίου 2010. Η Ρουμανία απάντησε με επιστολές της 27ης Απριλίου 2009, της 19ης Οκτωβρίου 2009 και της 3ης Φεβρουαρίου 2010, οι οποίες καταχωρίσθηκαν αυθημερόν.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ
1. Η επιχείρηση
(5)
Η AM Roman είναι παραγωγός χαλύβδινων σωλήνων χωρίς ραφή και έχει την έδρα της στη ρουμανική περιφέρεια του Roman, η οποία λαμβάνει ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ (5). Προτού ιδιωτικοποιηθεί το 2003, η επιχείρηση, η οποία τότε ονομαζόταν Petrotub, ήταν παραγωγός χαλύβδινων σωλήνων χωρίς ραφή, η παραγωγή της οποίας συνίστατο σε χαλύβδινους σωλήνες θερμής και ψυχρής έλασης διαμέτρου από 6 έως 620 mm και πάχους από 0,5 έως 70 mm. Τα προϊόντα αυτά έχουν διάφορες εφαρμογές στους κλάδους παραγωγής ενέργειας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, χημική βιομηχανία, πυρηνική και συμβατική ενέργεια), στη μηχανολογία και στις κατασκευές. Μετά την ιδιωτικοποίηση, η επιχείρηση εξακολούθησε να δραστηριοποιείται στην ίδια αγορά προϊόντων. Σήμερα, η ArcelorMittal Tubular Products Holding B.V. Rotterdam NLD (του ομίλου ArcerlorMittal) κατέχει το 69,76 % της επιχείρησης (6).
2. Το υπό εξέταση μέτρο
(6)
Την 23η Ιουλίου 2003, η ρουμανική υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων APAPS (νυν AVAS) (7) ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προβεί σε πώληση του 70 % των μετοχών της Petrotub. Η ιδιωτικοποίηση πραγματοποιήθηκε μέσω δημόσιου διαγωνισμού. Στις 28 Οκτωβρίου 2003, υπεγράφη συμφωνία πώλησης με την LNM Holdings NV (νυν ArcelorMittal), με τιμή αγοράς 6 εκατ. USD (5,1 εκατ. ευρώ (8)).
(7)
Στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης, η APAPS συμφώνησε, εξ ονόματος του ρουμανικού Δημοσίου, να προβεί στην παραγραφή χρέους προς το Δημόσιο ύψους 22,5 εκατ. ευρώ και σε αναδιάρθρωση του υπολοίπου του χρέους προς το Δημόσιο.
(8)
Το 1998, η Petrotub συνήψε εμπορικό δάνειο ύψους [30-50] (9) εκατ. DEM [15-25 εκατ. ευρώ], με διάρκεια έως το 2011, με τη γερμανική τράπεζα ανάπτυξης Kreditanstalt für Wiederaufbau (εφεξής η «KfW»), με σκοπό την αγορά νέου ελασματουργείου από την Mannesmann AG. Η δέσμη χρηματοδοτικής στήριξης της KfW εξασφαλίσθηκε, στα διάφορα τμήματά της, με κρατικές εγγυήσεις που χορηγήθηκαν από τη Γερμανία και την Αυστρία, καθώς και με τραπεζική εγγύηση που χορήγησε η ρουμανική τράπεζα Bancă Comercială Română (BCR). Για την εγγύηση του γερμανικού Δημοσίου χορηγήθηκε αντεγγύηση του ρουμανικού Δημοσίου. Η ρουμανική αντεγγύηση καλύπτει το 85 % του συνολικού δανείου της KfW, ύψους [30-50] εκατ. DEM. Η Ρουμανία έλαβε από την Petrotub εφάπαξ προμήθεια ύψους [3 %-7 %].
III. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(9)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Ρουμανία ότι βάση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας αποτελούσε το παράρτημα VII τμήμα Β για την αναδιάρθρωση της χαλυβουργίας του Πρωτοκόλλου της Συνθήκης Προσχώρησης της Ρουμανίας (εφεξής το «παράρτημα VII») και ότι, ελλείψει ειδικών διατάξεων στο παράρτημα VII όσον αφορά το νομικό καθεστώς των ρουμάνων παραγωγών σωλήνων κατά τη χρονική στιγμή της ιδιωτικοποίησης, η Επιτροπή επρόκειτο να διερευνήσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης υπέρ της AM Roman και τη συμβατότητα της εν λόγω ενίσχυσης επί της προαναφερόμενης βάσης.
(10)
Η Επιτροπή επεσήμανε ότι η τιμή αγοράς (5,1 εκατ. ευρώ) δεν καλύπτει τις απώλειες που υπέστη το Δημόσιο με τη μορφή της παραγραφής χρέους προς αυτό, ύψους 22,5 εκατ. ευρώ, που είχε αποδεχθεί η ρουμανική υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων APAPS στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης.
(11)
Προτού κινηθεί η επίσημη διαδικασία έρευνας, η Ρουμανία υπέβαλε έκθεση που συνέταξε εξωτερικός σύμβουλος (10) με σκοπό να αποδείξει ότι, υπό τους προσφερθέντες όρους, η ιδιωτικοποίηση αποτελούσε την πλέον συμφέρουσα λύση για το Δημόσιο.
(12)
Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ιδιωτικοποίηση οδηγούσε στην πλέον ευνοϊκή κατάσταση για το ρουμανικό Δημόσιο. Στον πίνακα που ακολουθεί αντιπαραβάλλονται τα ποσά που υπολογίζεται ότι θα είχε αποκομίσει καθένα από τα δημόσια πιστωτικά ιδρύματα σε περίπτωση ιδιωτικοποίησης και σε περίπτωση εκκαθάρισης (11).
Ιδιωτικοποίηση
Εκκαθάριση
Ταμείο κοινωνικής ασφάλισης
[…] εκατ. ευρώ
[…] εκατ. ευρώ
Ταμείο ανεργίας
[…] εκατ. ευρώ
[…] εκατ. ευρώ
Ταμείο ασφάλισης υγείας
[…] εκατ. ευρώ
[…] εκατ. ευρώ
APAPS
[…] εκατ. ευρώ
(περιλαμβάνεται η τιμή πώλησης ύψους 5,1 εκατ. ευρώ)
0
Σύνολο Δημοσίου
[4-9] εκατ. ευρώ
[19-26] εκατ. ευρώ
(13)
Η έκθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι, στην περίπτωση της εκκαθάρισης, θα είχε ενεργοποιηθεί η εγγύηση του 1998, το δε Δημόσιο (διά του Υπουργείου Οικονομικών), θα είχε καταστεί υπεύθυνο για το υπόλοιπο του δανείου που έλαβε η Petrotub το 1998 από την KfW, ήτοι για [15-25] εκατ. ευρώ. Με άλλα λόγια, στο πλαίσιο του σεναρίου της εκκαθάρισης, το Δημόσιο θα είχε τελικώς αποκομίσει μόνο [2-9] εκατ. ευρώ, δηλαδή ποσό μικρότερο από το συνολικό ποσό των [4-9] εκατ. ευρώ που αποκόμισε με την ιδιωτικοποίηση.
(14)
Στο πλαίσιο της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διερωτάται εάν τα αποτελέσματα των σεναρίων της ιδιωτικοποίησης και της εκκαθάρισης θα έπρεπε να είχαν υπολογισθεί συνολικά, για ολόκληρο το Δημόσιο, όπως προτείνει η έκθεση των εμπειρογνωμόνων, ή χωριστά, για κάθε έναν δημόσιο πιστωτή, σύμφωνα με τη νομολογία στην υπόθεση HAMSA (12).
(15)
Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον η απώλεια των [15-25] εκατ. ευρώ ως αποτέλεσμα της ενεργοποίησης της εγγύησης του 1998 θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό των αποτελεσμάτων της εκκαθάρισης. Σύμφωνα με τη νομολογία στις υποθέσεις HYTASA (13) και Gröditzer (14), θα έπρεπε να γίνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των υποχρεώσεων που οφείλει να αναλάβει το Δημόσιο ως μέτοχος της επιχείρησης και, αφετέρου, εκείνων που οφείλει να αναλάβει ως δημόσια αρχή. Ως εκ τούτου, οι δαπάνες που προκύπτουν από ενέργεια δημόσιας αρχής δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των δαπανών που θα μπορούσε και θα ήταν διατεθειμένος να αναλάβει ιδιωτικός μέτοχος. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκδοση από το ρουμανικό Υπουργείο Οικονομικών, το 1998, κρατικής εγγύησης υπέρ της Petrotub αποδεικνύει ότι ένας ιδιώτης μέτοχος δεν θα ήταν σε θέση να χορηγήσει τέτοιου είδους εγγύηση. Μια ακόμα ένδειξη σχετικά αποτελεί το γεγονός ότι η εγγύηση του 1998 χορηγήθηκε υπό όρους τους οποίους είναι πιθανόν ότι δεν θα είχε αποδεχθεί ένας ιδιωτικός φορέας.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(16)
Κύριο επιχείρημα που επικαλέστηκε η Ρουμανία στις παρατηρήσεις τις οποίες υπέβαλε στις 27 Νοεμβρίου 2007 ήταν το γεγονός ότι η ιδιωτικοποίηση της Petrotub τον Οκτώβριο του 2003 δεν παρείχε πλεονέκτημα στην Petrotub ή στον αγοραστή και ότι, επομένως, η πράξη δεν περιείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(17)
Καταρχάς, η Ρουμανία υπογράμμισε ότι η Petrotub πωλήθηκε μέσω ανοικτής, διαφανούς και άνευ όρων διαδικασίας διαγωνισμού, γεγονός το οποίο, κατά την άποψή των ρουμανικών αρχών, δείχνει ότι η Petrotub πωλήθηκε σε αγοραία τιμή και ότι ο αγοραστής δεν αποκόμισε κανένα πλεονέκτημα ως αποτέλεσμα της αγοράς. Δεύτερον, η Ρουμανία θεωρεί ότι ενήργησε όπως ακριβώς θα είχε ενεργήσει οιοσδήποτε ιδιώτης πωλητής: μεταξύ του σεναρίου της ιδιωτικοποίησης και αυτού της εκκαθάρισης, το Δημόσιο επέλεξε το πλέον συμφέρον σενάριο αποκλειστικά με χρηματοοικονομικά κριτήρια, χωρίς να λάβει υπόψη μη εμπορικούς ή πολιτικούς παράγοντες, όπως αυτοί οι οποίοι εκ φύσεως χαρακτηρίζουν την άσκηση δημόσιας εξουσίας.
(18)
Όσον αφορά αυτό το δεύτερο επιχείρημα, η Ρουμανία επεσήμανε ότι, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, η υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων AVAS είναι υπεύθυνη και αρμόδια για τον υπολογισμό και την αντιπαραβολή των συνολικών αποτελεσμάτων της ιδιωτικοποίησης και της εκκαθάρισης εν σχέσει προς τον κρατικό προϋπολογισμό ως σύνολο. Με άλλα λόγια, η υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων επιλέγει το σενάριο που είναι το πλέον συμφέρον για τον κρατικό προϋπολογισμό ως σύνολο, ακριβώς όπως θα έπραττε μια μεγάλη εταιρεία χαρτοφυλακίου με πολλούς πιστωτές. Από αυτή την προοπτική, αντίθετα από την άποψη της Επιτροπής, το Δημόσιο ούτε μπορούσε ούτε όφειλε να εκτιμήσει τα αποτελέσματα της ιδιωτικοποίησης και της εκκαθάρισης για κάθε έναν από τους υπόψη δημόσιους οργανισμούς.
(19)
Επιπλέον, κατά την εκτίμηση των αποτελεσμάτων της εκκαθάρισης, το Δημόσιο δικαιούταν να λάβει υπόψη την απώλεια που συνεπήγετο η ενεργοποίηση της εγγύησης του 1998, δεδομένου ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε επίσης χορηγήσει στην Petrotub παρόμοια εγγύηση, υπό τους ίδιους όρους. Η επιχείρηση δεν ήταν προβληματική κατά τη χρονική στιγμή της χορήγησης της εγγύησης, το δε ασφάλιστρο κινδύνου που χρεώθηκε στην Petrotub για τη χορήγηση της εγγύησης συνιστούσε επαρκή αμοιβή για εγγύηση μετόχου εκδοθείσα υπέρ επιχείρησης η οποία, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, βρισκόταν σε καλή κατάσταση.
(20)
Εξάλλου, η εγγύηση του 1998 πρέπει να αξιολογηθεί από την άποψη των σχετικών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων που ίσχυαν εκείνη την περίοδο. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για τη βραχυπρόθεσμη ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων, η οποία ήταν εφαρμοστέα εκείνη την περίοδο, απέκλειε τη μακροπρόθεσμη ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων από το πεδίο της διαδικασίας έρευνας του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (τότε άρθρο 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ) (15). Η Ρουμανία υπογράμμισε επίσης ότι το 1998, όταν χορηγήθηκε η εγγύηση, η Petrotub ήταν παραγωγός σωλήνων και ως τέτοια δεν καλυπτόταν από τον ορισμό του χάλυβα ΕΚΑΧ ούτε από τις διατάξεις του πρωτοκόλλου 2 σχετικά με τον χάλυβα ΕΚΑΧ της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας.
(21)
Η AM Roman και η μητρική της εταιρεία ArcelorMittal συντάχθηκαν πλήρως με τα επιχειρήματα της Ρουμανίας. Ομοίως, οι εν λόγω εταιρείες υπογράμμισαν ότι, βάσει, αφενός, της ρουμανικής νομοθεσίας που ίσχυε τη δεδομένη χρονική στιγμή και, αφετέρου, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, η κρατική εγγύηση που χορηγήθηκε υπέρ της Petrotub το 1998 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Εξάλλου, η εγγύηση του 1998 συνιστούσε σαφώς εκτελεστή εμπορική υποχρέωση που είχε αναλάβει το Δημόσιο υπό την ιδιότητά του ως πλειοψηφούντος μετόχου της εταιρείας, η οποία μπορεί, ως εκ τούτου, να περιληφθεί στον υπολογισμό του κόστους της εκκαθάρισης. Επίσης, η ArcelorMittal υπογράμμισε το γεγονός ότι κατέβαλε αγοραίο τίμημα για την αγορά της Petrotub και ότι, κατά συνέπεια, οιοδήποτε πλεονέκτημα προέκυπτε από την ιδιωτικοποίηση (πράγμα που δεν συμβαίνει) θα απέβαινε εν πάση περιπτώσει προς όφελος του Δημοσίου ως πωλητή.
V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
1. Εφαρμοστέο δίκαιο και αρμοδιότητα της Επιτροπής
(22)
Η παρούσα διαδικασία αφορά γεγονότα που έλαβαν χώρα πριν από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1 Ιανουαρίου 2007). Η Petrotub ιδιωτικοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2003. Ομοίως, το 1998, το ρουμανικό Δημόσιο χορήγησε εγγύηση υπέρ της Petrotub σε σχέση με δάνειο από την KfW ύψους [30-50] εκατ. DEM με σκοπό την αγορά νέου ελασματουργείου. Η εγγύηση του 1998 συνδέεται με την ιδιωτικοποίηση του 2003 στον βαθμό που η Ρουμανία υποστήριξε ότι, κατά την αξιολόγηση της πράξης ιδιωτικοποίησης βάσει του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το κόστος της πράξης αυτής σε περίπτωση εκκαθάρισης.
(23)
Κατά γενικό κανόνα, τα άρθρα 107-108 της ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζονται επί μέτρων που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση και τα οποία δεν τυγχάνουν, πλέον, εφαρμογής μετά την προσχώρηση (16). Κατά παρέκκλιση από τον εν λόγω γενικό κανόνα, και επομένως κατ’ εξαίρεση, η Επιτροπή είναι αρμόδια να εξετάσει κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από τη Ρουμανία στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του τομέα της χαλυβουργίας της πριν από την προσχώρηση βάσει του παραρτήματος VII της Συνθήκης Προσχώρησης της Ρουμανίας (17).
(24)
Το παράρτημα VII περιλαμβάνει διατάξεις οι οποίες επιτρέπουν στη Ρουμανία να ολοκληρώσει την αναδιάρθρωση της χαλυβουργίας της όπως αυτή δρομολογήθηκε πριν από την προσχώρηση. Η αναδιάρθρωση της ρουμανικής χαλυβουργίας πριν από την προσχώρηση πραγματοποιήθηκε βάσει του πρωτοκόλλου 2 σχετικά με τον χάλυβα ΕΚΑΧ της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας (εφεξής το «πρωτόκολλο 2»), όπως επεκτάθηκε με το πρόσθετο πρωτόκολλο που υπεγράφη στις 23 Οκτωβρίου 2002 (εφεξής το «πρόσθετο πρωτόκολλο»).
(25)
Το πρωτόκολλο 2 παρείχε στη Ρουμανία πενταετή «περίοδο χάριτος», από το 1993 έως το τέλος του 1998, με σκοπό την αναδιάρθρωση της ρουμανικής βιομηχανίας χάλυβα ΕΚΑΧ ενόψει της προσχώρησης της χώρας. Η εν λόγω «περίοδος χάριτος» παρατάθηκε έως το τέλος του 2004 μέσω πρόσθετου πρωτοκόλλου, το οποίο εγκρίθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 2002 και υπεγράφη στις 23 Οκτωβρίου 2002. Κατά τη διάρκεια της συνολικής «περιόδου χάριτος» που προέκυψε, δηλαδή από το 1993 έως το τέλος του 2004, επετράπη στη Ρουμανία η χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης στον τομέα της χαλυβουργίας υπό τους όρους που καθορίζονται στο πρωτόκολλο 2 (όπως επεκτάθηκε με το πρόσθετο πρωτόκολλο) και βάσει του εθνικού προγράμματος αναδιάρθρωσης (εφεξής «ΕΠΑ») που συμφωνήθηκε με την Κοινότητα. Το ΕΠΑ της Ρουμανίας εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 18 Ιουλίου 2005 (18).
(26)
Το παράρτημα VII αποτελεί «μηχανισμό ασφαλείας», ο οποίος επιτρέπει στην Επιτροπή να παρακολουθεί, μετά την 1η Ιανουαρίου 2007 (ημερομηνία προσχώρησης), τις ενισχύσεις που χορήγησε η Ρουμανία στον τομέα της χαλυβουργίας πριν από την προσχώρηση, βάσει του πρωτοκόλλου 2 (όπως επεκτάθηκε με το πρόσθετο πρωτόκολλο) και βάσει του ΕΠΑ. Επιπλέον, το παράρτημα VII αναθέτει στην Επιτροπή την εξουσία ανάκτησης των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά παράβαση του πρωτοκόλλου 2 και του ΕΠΑ. Ως εκ τούτου, το παράρτημα VII αποτελεί lex specialis ο οποίος επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις και κατά παρέκκλιση από το γενικό καθεστώς, την αναδρομική παρακολούθηση και εξέταση των κρατικών ενισχύσεων που χορήγησε η Ρουμανία στη ρουμανική βιομηχανία χάλυβα πριν από την προσχώρηση. Σε πρόσφατες αποφάσεις περί κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση σε πολωνικές χαλυβουργίες (19), το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το πρωτόκολλο 8 της Συνθήκης Προσχώρησης της Πολωνίας αποτελεί lex specialis, που περιλαμβάνει διατάξεις ισοδύναμες με αυτές του παραρτήματος VII.
(27)
Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει εάν η κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα αναδρομικού ελέγχου που περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις (23)-(26) ανωτέρω καλύπτει επίσης και τα μέτρα που χορήγησε η Ρουμανία στους παραγωγούς σωλήνων πριν από την προσχώρηση. Προς τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να ερμηνευθούν οι νομικές βάσεις που εφαρμόζονται στην παρούσα υπόθεση, δηλαδή το παράρτημα VII σε συνδυασμό με το πρωτόκολλο 2 για το πρόσθετο πρωτόκολλο προκειμένου να καθορισθεί εάν οι διατάξεις τους καλύπτουν τα μέτρα που χορηγήθηκαν στους ρουμάνους παραγωγούς σωλήνων πριν από την προσχώρηση.
(28)
Βάσει μιας γενικώς αναγνωρισμένης αρχής δικαίου, οι διατάξεις ενός lex specialis ο οποίος συνιστά παρέκκλιση από το γενικό καθεστώς, είναι ερμηνευτέες συσταλτικά. Η ερμηνεία των προαναφερόμενων νομικών βάσεων συσταλτικά (βλ. αιτιολογικές σκέψεις (29)-(43) ανωτέρω) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα αναδρομικού ελέγχου της Επιτροπής περιορίζεται στις (ενδεχόμενες) ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση σε παραγωγούς χάλυβα ΕΚΑΧ, και ως εκ τούτου αποκλείει (ενδεχόμενες) ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σε παραγωγούς σωλήνων.
(29)
Οι παράγραφοι 12 και 17 του παραρτήματος VII προσδιορίζουν τις αρμοδιότητες παρακολούθησης και αναδρομικού ελέγχου της Επιτροπής όσον αφορά στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη ρουμανική χαλυβουργία πριν από την προσχώρηση. Η παράγραφος 12 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να παρακολουθούν τη θέση σε εφαρμογή του ρουμανικού ΕΠΑ πριν και μετά την προσχώρηση, έως το 2009. Η παράγραφος 17 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διατάσσει την ανάκτηση των κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά παράβαση των παραγράφων 1-3 του παραρτήματος VII (όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις (30)-(32) κατωτέρω).
(30)
Η παράγραφος 1 του παραρτήματος VII προβλέπει ότι οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από τη Ρουμανία για την αναδιάρθρωση «συγκεκριμένων μερών της ρουμανικής χαλυβουργίας» από το 1993 έως το 2004 θεωρείται συμβατή με την κοινή αγορά υπό τον όρο ότι: «[…] η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 4 του Πρωτοκόλλου αριθ. 2 για τα προϊόντα ΕΚΑΧ στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία […] έχει παραταθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2005»· οι όροι που προβλέπονται στο ΕΠΑ έχουν τηρηθεί· καμία κρατική ενίσχυση, υπό οιαδήποτε μορφή, δεν χορηγείται ούτε καταβάλλεται στις χαλυβουργίες που καλύπτονται από το ΕΠΑ από την 1η Ιανουαρίου 2005· και «[…] δεν χορηγείται ούτε καταβάλλεται καμία κρατική ενίσχυση για την αναδιάρθρωση της ρουμανικής χαλυβουργίας μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2004». Επίσης, προβλέπεται ότι: «Για τους σκοπούς των παρουσών διατάξεων και του Προσαρτήματος Α, ως κρατική ενίσχυση για αναδιάρθρωση νοείται κάθε μέτρο που αφορά χαλυβουργικές εταιρείες το οποίο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ και το οποίο δεν μπορεί να θεωρείται ως συμβατό με την κοινή αγορά σύμφωνα με τους συνήθεις κανόνες που εφαρμόζονται στην Κοινότητα».
(31)
Η παράγραφος 2 του παραρτήματος VII ορίζει ότι μόνον οι εταιρείες που απαριθμούνται ως δικαιούχες εταιρείες του ΕΠΑ είναι επιλέξιμες για κρατική ενίσχυση χαλυβουργίας κατά την περίοδο 1993-2004.
(32)
Η παράγραφος 6 του παραρτήματος VII ορίζει ότι οι εταιρίες οι οποίες δεν απαριθμούνται ως δικαιούχες εταιρείες του ΕΠΑ «δεν δικαιούνται κρατικής ενίσχυσης για αναδιάρθρωση ούτε καμία άλλη ενίσχυση», αλλά ούτε υποχρεούνται να μειώσουν την παραγωγή τους.
(33)
Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του παραρτήματος VII κάνει ρητή μνεία του άρθρου 9 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου 2, όπως επεκτάθηκε με το πρόσθετο πρωτόκολλο που υπεγράφη στις 23 Οκτωβρίου 2002. Το πρωτόκολλο 2 αφορά αποκλειστικά τον χάλυβα ΕΚΑΧ, και μάλιστα απαριθμεί τα προϊόντα χάλυβα ΕΚΑΧ σε ένα παράρτημα. Στο εν λόγω παράρτημα, επαναλαμβάνεται ο κατάλογος των προϊόντων ΕΚΑΧ του παραρτήματος 1 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, όπου ο ορισμός των «προϊόντων χάλυβα» εξαιρεί ρητώς τους σωλήνες [«οι χαλυβδοσωλήνες (με ή χωρίς ραφή) […] οι ολκομετρημένες ράβδοι και τα χυτεύματα σιδήρου· (οι σωλήνες κάθε είδους και τα εξαρτήματα σωληνώσεων, και άλλα χυτεύματα σιδήρου)»].
(34)
Η Συνθήκη ΕΚΑΧ έληξε στις 23 Ιουλίου 2002. Έκτοτε, οι κρατικές ενισχύσεις στη χαλυβουργία υπάγονται στο γενικό καθεστώς ΕΚ. Επ’ ευκαιρία αυτής της αλλαγής, αποφασίστηκε να διευρυνθεί ο ορισμός του ευρωπαϊκού τομέα χαλυβουργίας ώστε να περιλαμβάνει και τους παραγωγούς σωλήνων. Τούτο κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 27 και στο παράρτημα Β του πολυτομεακού πλαισίου για τις περιφερειακές ενισχύσεις προς μεγάλα επενδυτικά σχέδια (20), στο οποίο ο τομέας της χαλυβουργίας της ΕΕ ορίσθηκε κατά τρόπο τέτοιο ώστε να περιλαμβάνει τους χαλυβδοσωλήνες χωρίς ραφή και τους συγκολλημένους σωλήνες μεγάλων διαστάσεων (διαμέτρου μεγαλύτερης των 406,4 mm). Αυτός ο διευρυμένος ορισμός του τομέα της χαλυβουργίας περιλήφθηκε εν συνεχεία στο παράρτημα I των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013 (21), και στο σημείο 29 του άρθρου 2 του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (22).
(35)
Παρόλα αυτά, ούτε το πρωτόκολλο 2 ούτε το πρόσθετο πρωτόκολλο δεν τροποποιήθηκαν κατά τρόπο ρητό ώστε να περιλάβουν αυτόν τον διευρυμένο ορισμό του τομέα της χαλυβουργίας της ΕΕ ο οποίος περιλαμβάνει τους παραγωγούς σωλήνων. Το πρωτόκολλο 2 έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1997. Το πρόσθετο πρωτόκολλο παρέτεινε τη διάρκεια ισχύος του πρωτοκόλλου 2 από την 1η Ιανουαρίου 1998 κατά 8 επιπλέον έτη ή έως την ημερομηνία προσχώρησης της Ρουμανίας (ανάλογα με το ποια ημερομηνία θα επέλθει νωρίτερα). Το πρόσθετο πρωτόκολλο αναφέρεται εν γένει στα «προϊόντα χάλυβα», αλλά το πεδίο εφαρμογής του συνδέεται επίσης ρητώς με το άρθρο 9 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου 2, το οποίο αφορά αποκλειστικά τα προϊόντα χάλυβα ΕΚΑΧ. Ιδιαίτερα, βάσει του άρθρου 2 του πρόσθετου πρωτοκόλλου, η επέκταση του πρωτοκόλλου 2 πραγματοποιήθηκε υπό τον όρο ότι η Ρουμανία θα υπέβαλλε στην Επιτροπή ένα ΕΠΑ και επιχειρηματικά σχέδια για τις δικαιούχες εταιρείες του ΕΠΑ. Αμφότερα έπρεπε να «πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου 2 της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας και να έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί από την αρμόδια εθνική αρχή για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων (το Συμβούλιο Ανταγωνισμού)»
(36)
Συνεπώς, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η παράγραφος 17, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα των παραγράφων 1-2 και 6 του παραρτήματος VII, σε συνδυασμό με το πρωτόκολλο 2 και με το πρόσθετο πρωτόκολλο, δεν παρέχει στην Επιτροπή την αρμοδιότητα να ελέγχει τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σε ρουμάνους παραγωγούς σωλήνων πριν από την προσχώρηση, και δη κατά την περίοδο 1993-2004.
(37)
Πέραν της νομικής ερμηνείας του πεδίου εφαρμογής των σχετικών νομικών βάσεων [δηλαδή του παραρτήματος VII, του πρωτοκόλλου 2 και του πρόσθετου πρωτοκόλλου - βλ. αιτιολογικές σκέψεις (29)-(36) ανωτέρω], η Επιτροπή εξέτασε επίσης το ερώτημα εάν οι διατάξεις εφαρμογής των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας και του πρωτοκόλλου 2, όπως εγκρίθηκαν από την Κοινότητα και τη Ρουμανία το 2001 (εφεξής «οι διατάξεις εφαρμογής» (23)), είναι ουσιαστικές για τον καθορισμό του πεδίου αρμοδιότητας της Επιτροπής όσον αφορά τη διενέργεια αναδρομικού ελέγχου των μέτρων που (ενδεχομένως) εφάρμοσε η Ρουμανία υπέρ των παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση.
(38)
Κατά γενική αρχή, οι διατάξεις εφαρμογής περιλαμβάνουν διαδικαστικούς κανόνες διαφορετικούς από τις ουσιαστικές διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων που περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία και στο πρωτόκολλο 2. Σημειωτέον, ωστόσο, ότι οι διατάξεις εφαρμογής περιλαμβάνουν επίσης ειδικές διατάξεις περί των κριτηρίων αξιολόγησης του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία και με το πρωτόκολλο 2 αντιστοίχως.
(39)
Στην πρώτη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 των διατάξεων εφαρμογής προβλέπονται τα ακόλουθα: «Η κατά το άρθρο 1 εκτίμηση της συμβατότητας μεμονωμένων ενισχύσεων και προγραμμάτων ενισχύσεων με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία, πραγματοποιείται με βάση τα κριτήρια που συνεπάγεται η εφαρμογή των κανόνων του άρθρου 87 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου του παρόντος και μελλοντικού παράγωγου δικαίου και των πλαισίων, οδηγιών και άλλων σχετικών κοινοτικών διοικητικών πράξεων, της νομολογίας του Πρωτοδικείου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αποφάσεων του Συμβουλίου Σύνδεσης κατά το άρθρο 4 παράγραφος 3». Η πρόταση αυτή θεσπίζει τη γενική αρχή, σύμφωνα με την οποία τα ουσιαστικά κριτήρια αξιολόγησης της συμβατότητας της ενίσχυσης με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία είναι «εξελικτικά», υπό την έννοια ότι λαμβάνουν υπόψη τις αλλαγές/εξελίξεις που πραγματοποιούνται με την πάροδο του χρόνου στη νομοθεσία και τη νομολογία της ΕΕ.
(40)
Στη δεύτερη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 των διατάξεων εφαρμογής γίνεται ιδιαίτερη μνεία στα κριτήρια συμβατότητας δυνάμει του πρωτοκόλλου 2: «Στην περίπτωση που οι ενισχύσεις και τα προγράμματα ενισχύσεων προορίζονται για προϊόντα που καλύπτονται από το πρωτόκολλο αριθ. 2 της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, η πρώτη πρόταση της παρούσας παραγράφου εφαρμόζεται πλήρως με την εξαίρεση ότι η εκτίμηση της συμβατότητας δεν θα γίνεται βάσει των κριτηρίων που προκύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων του άρθρου 87 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αλλά βάσει των κριτηρίων που προκύπτουν από την εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα». Υπογραμμίζεται ότι από τη διατύπωση αυτής της προτάσεως προκύπτει σαφώς ότι, αντίθετα από την περίπτωση των γενικών ενισχύσεων, στις οποίες αναφέρεται η πρώτη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 (βλ. αιτιολογική σκέψη (39) ανωτέρω), στην περίπτωση των ενισχύσεων που καλύπτονται από το πρωτόκολλο 2, η εξέλιξη των κριτηρίων συμβατότητας συνδέεται με τη Συνθήκη ΕΚΑΧ. Δεν γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στην εξέλιξη των κριτηρίων συμβατότητας μετά τη λήξη της Συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002.
(41)
Το άρθρο 2 παράγραφοι 2 και 3 των διατάξεων εφαρμογής θεσπίζει τον μηχανισμό βάσει του οποίου η Ρουμανία οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές των κριτηρίων συμβατότητας της EE. Συγκεκριμένα, η Ρουμανία πρέπει να ενημερώνεται για οποιεσδήποτε μη δημοσιευθείσες τροποποιήσεις των κοινοτικών κριτηρίων συμβατότητας, και «αν οι τροποποιήσεις αυτές δεν αποτελέσουν αντικείμενο αντιρρήσεων από τη Ρουμανία εντός τριών μηνών από την παραλαβή των σχετικών επίσημων πληροφοριών, καθιερώνονται πλέον ως κριτήρια συμβατότητας όπως προβλέπεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου. Αν όμως προβληθούν αντιρρήσεις από τη Ρουμανία για τις τροποποιήσεις αυτές, και λαμβάνοντας υπόψη τη νομοθετική προσέγγιση που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Συμφωνία, διεξάγονται διαβουλεύσεις σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 των παρουσών διατάξεων».
(42)
Ακόμα και εάν η Ρουμανία δεν είχε προβάλει αντιρρήσεις εντός τριών μηνών για την τροποποίηση που πραγματοποιήθηκε στον κοινοτικό ορισμό του τομέα της χαλυβουργίας, ο οποίος το 2002 διευρύνθηκε ώστε να περιλαμβάνει και τους παραγωγούς σωλήνων, οι εν λόγω τροποποιήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας δεν θα μπορούσαν να έχουν εφαρμογή σε μέτρα τα οποία δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, δηλ. στα μέτρα τα οποία δεν καλύπτονταν από τη Συνθήκη ΕΚΑΧ. Επιπλέον, το παράρτημα VII αποτελεί lex specialis, και κατά συνέπεια, για τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής του, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στη διεύρυνση του ορισμού του τομέα της χαλυβουργίας της EE που πραγματοποιήθηκε μετά την εκπνοή της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Συνάγεται, επομένως, το συμπέρασμα ότι πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ, αφενός, του «εξελικτικού» χαρακτήρα του δικαίου που εφαρμόζεται στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπέρ του ρουμανικού τομέα χαλυβουργίας πριν από την προσχώρηση στην EE δυνάμει της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας και, αφετέρου, της κατ’ ανάγκη συσταλτικής ερμηνείας του πεδίου αρμοδιότητας της Επιτροπής να διενεργεί αναδρομικό έλεγχο όπως προκύπτει από το παράρτημα VII, το πρωτόκολλο 2 και το πρόσθετο πρωτόκολλο.
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(43)
Επί τη βάσει των προαναφερόμενων εκτιμήσεων, (βλ. ιδίως αιτιολογικές σκέψεις (36) και (42) ανωτέρω), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν έχει αρμοδιότητα να προβεί στην εξέταση των μέτρων που χορηγήθηκαν υπέρ των ρουμάνων παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση, και δη κατά την περίοδο 1993-2004, βάσει του παραρτήματος VII. Η παρούσα διαδικασία περατώνεται δεδομένης της έλλειψης αρμοδιότητας της Επιτροπής να αξιολογήσει τα υπό εξέταση μέτρα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η οποία κινήθηκε με επιστολή που απευθύνθηκε στη Ρουμανία στις 25 Σεπτεμβρίου 2007, περατώνεται λόγω του γεγονότος ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει αρμοδιότητα, κατά την έννοια των διατάξεων του παραρτήματος VII μέρος Β της Συνθήκης Προσχώρησης της Ρουμανίας, να εξετάσει τα μέτρα που χορηγήθηκαν από τη Ρουμανία στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της Petrotub Roman S.A. το 2003.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Ρουμανία.
Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2010.


Input:
DÉCISION DE LA COMMISSION
du 6 juillet 2010
concernant l’aide d'État C 48/07 (ex NN 60/07) mise à exécution par la Pologne en faveur de WRJ et de WRJ-Serwis
[notifiée sous le numéro C(2010) 4476]
(Le texte en langue polonaise est le seul faisant foi.)
(Texte présentant de l'intérêt pour l'EEE)
(2010/612/UE)
LA COMMISSION EUROPÉENNE,
vu le traité sur le fonctionnement de l’Union européenne, et notamment son article 108, paragraphe 2, premier alinéa,
vu l’accord sur l’Espace économique européen, et notamment son article 62, paragraphe 1, point a),
vu le protocole no 8 sur la restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise joint au traité d’adhésion (1),
après avoir invité les parties intéressées à présenter leurs observations, conformément aux articles précités (2), et vu les réponses obtenues,
considérant ce qui suit:
1. PROCÉDURE
(1)
Des irrégularités commises dans le secteur des tubes en acier ont été portées à l’attention de la Commission durant la surveillance de la restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise. Après l’adhésion de la Pologne à l’Union européenne, une aide en faveur des sociétés Walcownia Rur Jedność Sp. z o.o. (ci-après «WRJ») et WRJ-Serwis Sp. z o.o. (ci-après «WRJ-Serwis») a fait l’objet d’une vérification d’office. Par lettres des 6 avril 2005, 4 août 2005, 3 novembre 2005, 4 mai 2006, 17 novembre 2006 et 11 juillet 2007, la Commission a demandé des renseignements aux autorités polonaises, qui lui ont répondu par lettres des 7 juin 2005, 29 septembre 2005, 2 décembre 2005, 18 mai 2006, 31 mai 2006, 10 janvier 2007 et 3 août 2007.
(2)
Par lettre du 23 octobre 2007, la Commission a informé la Pologne de sa décision d’ouvrir la procédure prévue à l’article 108, paragraphe 2, du traité sur le fonctionnement de l’Union européenne (ci-après «TFUE») (3) au sujet d’une série de mesures prises en faveur de WRJ et de WRJ-Serwis.
(3)
La décision de la Commission d’ouvrir la procédure a été publiée au Journal officiel de l’Union européenne le 24 novembre 2007 (4). La Commission y invitait les tiers intéressés à présenter des observations sur les mesures en cause.
(4)
La Commission a reçu les observations d’une partie intéressée. Elle les a transmises à la Pologne en l’invitant à y répondre, ce que celle-ci a fait par lettre du 16 février 2009. La Pologne a réagi à l’ouverture de la procédure formelle d’examen par lettres des 21 janvier et 1er février 2008.
(5)
Le 16 février 2009, la Commission a demandé un complément d’information, que la Pologne lui a adressé par lettre du 4 juin 2009.
2. DESCRIPTION DÉTAILLÉE DES MESURES
2.1. Bénéficiaires
2.1.1. WRJ
(6)
La société WRJ est établie à Katowice et emploie 12 personnes à des tâches administratives. 40,736 % de son capital est détenu par la société Towarzystwo Finansowe Silesia Sp. z o.o. (ci-après «TFS»), elle-même détenue à 99,6 % par l’État. 7,235 % du capital de WRJ est également détenu par l’entreprise Walcownia Rur Silesia SA (ci-après «Walcownia Rur Silesia»), filiale à 100 % de TFS.
(7)
Le reste du capital de WRJ est réparti comme suit:
-
PIW Enpol Sp. z o.o. (19,009 %),
-
Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (8,3 %),
-
Kulczyk Privatstiftung (4,533 %),
-
Huta Jedność (0,817 %),
-
autres actionnaires minoritaires détenant des participations comprises entre 0,004 % et 3,4 %.
(8)
WRJ a été fondée en 1995 en vue de la construction d’une nouvelle usine de fabrication de tubes sans soudure, d’une capacité de production annuelle s’élevant à 160 000 tonnes (ci-après le «projet WRJ»).
(9)
Initialement, une autre entreprise, Huta Jedność, s’était lancée, en 1978, dans la construction d’une usine de fabrication de tubes sans soudure dotée d’une capacité de production de 400 000 tonnes, mais le projet avait été interrompu en 1980, à la suite de l’arrêt des subventions publiques. Après avoir tenté plusieurs fois de le relancer, Huta Jedność a demandé à être placée en liquidation judiciaire, demande qui a été rejetée par le tribunal. Actuellement, Huta Jedność est en liquidation et son activité consiste à louer ses actifs de production à d’autres opérateurs et à fournir des services énergétiques.
(10)
Le projet WRJ s’appuyait sur les éléments d’infrastructure et une partie des machines et équipements précédemment rassemblés par Huta Jedność pour les besoins de son projet initial et il devait être réalisé sur un site qui appartenait autrefois à Huta Jedność. De nouveaux investisseurs avaient été invités à participer au projet WRJ, qui a débuté en 1997. Sa réalisation s’est interrompue en 2001, date à laquelle les investisseurs se sont retirés. Il semble que 86 % du projet ait été réalisé, même si WRJ n’a jamais exercé la moindre activité de production.
(11)
Le 4 septembre 2007, Walcownia Rur Silesia, filiale à 100 % de TFS, créée dans le cadre des plans de consolidation du secteur des tubes en acier polonais (voir ci-après les considérants 15 à 17), a demandé l’ouverture d’une procédure d’insolvabilité avec liquidation à l’encontre de WRJ. Le 23 janvier 2008, le tribunal régional de Katowice a déclaré la faillite de WRJ et sa mise en liquidation, pour laquelle il a nommé un liquidateur judiciaire. À ce jour, il semble qu’aucun élément d’actif de la société n’ait encore été vendu dans le cadre de la procédure d’insolvabilité.
2.1.2. WRJ-Serwis
(12)
WRJ-Serwis a été constituée en 2001 par transformation de l’entreprise Zakład Usług Energomechanicznych «Jedność» SA, elle-même fondée en 1999. Son capital est détenu par TFS (54,66 %), PIW ENPOL Sp. z o.o. (36,77 %), Commplex Sp. z o.o. (8,29 %) et Huta Jedność (0,28 %).
(13)
L’objectif initial de WRJ-Serwis était la réalisation d’une partie du projet WRJ et la recherche pour WRJ des meilleures possibilités de crédit. Toutefois, WRJ-Serwis n’a exercé aucune activité d’investissement; en revanche, elle a repris l’exploitation de l’atelier de tréfilage à laquelle Huta Jedność a renoncé au début de l’année 2004 et, depuis mai 2004, elle produit des tubes en acier sans soudure tréfilés à froid. Cette activité est menée au moyen d’actifs loués initialement auprès de Huta Jedność. Ces actifs ont par la suite été acquis par ING Bank Śląski SA, puis finalement par Walcownia Rur Silesia. Par ailleurs, WRJ-Serwis a acquis 9/10e des droits emphytéotiques du terrain sur lequel se trouve le projet WRJ, ainsi que 9/10e des droits de propriété sur les bâtiments implantés sur ce terrain.
(14)
WRJ-Serwis a cessé son activité opérationnelle en avril 2008, lorsque Walcownia Rur Silesia a repris la production de tubes en acier dans l’atelier de tréfilage.
2.1.3. Consolidation de WRJ et de WRJ-Serwis et tentatives de privatisation
(15)
En 2004, TFS a commencé à chercher un investisseur stratégique pour WRJ et WRJ-Serwis. En 2005, les tiers intéressés ont été invités à présenter une offre et deux ont répondu à cet appel. Finalement, un contrat-cadre a été conclu avec un des soumissionnaires pour l’acquisition, exempte de toute charge, des actifs de WRJ et WRJ-Serwis, mais ce contrat a dû être dénoncé en octobre 2006, car ses conditions n’étaient pas remplies. En décembre 2006, TFS a ouvert une nouvelle procédure d’appel d’offres, qui n’a débouché sur aucune offre ferme.
(16)
Après un nouvel appel d’offres lancé en 2007, TFS a décidé de consolider les deux sociétés WRJ et WRJ-Serwis en vue de faciliter leur privatisation. Pour ce faire, elle a fondé deux nouvelles sociétés, FEREX Sp. z o.o. (ci-après «FEREX») et Walcownia Rur Silesia, dont elle détient l’intégralité du capital. Par l’intermédiaire de Walcownia Rur Silesia et de FEREX, TFS a acquis les actifs nécessaires à la réalisation du projet WRJ et elle a réparti la dette de WRJ et WRJ-Serwis comme suit:
a)
Walcownia Rur Silesia est devenue créancière de WRJ en acquérant auprès d’un consortium bancaire des créances sur l’entreprise à hauteur de 168 940 469 PLN et auprès de la société Stalexport des créances sur l’entreprise à hauteur de 95 595 057 PLN. En outre, elle a racheté à un consortium bancaire dirigé par ING Bank Śląski les biens meubles formant l’équipement de l’atelier de tréfilage;
b)
de la même manière, FEREX est devenue créancière de WRJ en acquérant auprès des banques des créances sur l’entreprise pour un montant total de 142 941 270,43 PLN, garanties par une hypothèque sur le terrain appartenant à WRJ et WRJ-Serwis.
(17)
En août 2008, les autorités polonaises ont une nouvelle fois tenté de vendre les sociétés WRJ, WRJ-Serwis, FEREX et Walcownia Rur Silesia. TFS et Walcownia Rur Silesia ont invité les tiers intéressés à négocier l’achat groupé des actifs de Walcownia Rur Silesia, du capital social de FEREX, des créances de TFS sur FEREX et de la participation de TFS dans le capital de WRJ-Serwis. La procédure s’est achevée le 15 janvier 2009 sans aboutir à la vente d’aucun des éléments d’actifs proposés.
2.2. Mesures considérées
(18)
Les mesures prises en faveur de WRJ consistent en des prises de participation de TFS (point 2.2.1), en des garanties accordées par TFS (point 2.2.2) et en une garantie accordée par le Trésor public (point 2.2.3). Les mesures prises en faveur de WRJ-Serwis consistent en des prises de participation de TFS (point 2.2.4).
2.2.1. Prises de participation de TFS dans WRJ
(19)
TFS est entrée dans le capital de WRJ pour la première fois le 26 juin 2002, lorsque les actionnaires de l’entreprise ont décidé d’une augmentation de capital. En échange de créances, TFS a reçu des actions d’une valeur nominale de 15 millions de PLN. Les créances concernées étaient dues à TFS par Huta Andrzej et Huta Katowice et s’élevaient à 15 millions de PLN. L’augmentation de capital a été enregistrée et est devenue effective le 22 novembre 2002.
(20)
La seconde prise de participation est intervenue le 17 janvier 2003, lorsque les actionnaires de WRJ ont décidé d’une nouvelle augmentation de capital. En échange de créances dues à TFS par WRJ, TFS a reçu des actions d’une valeur nominale de 40 millions de PLN (échange de créances contre une participation). La valeur nominale des créances s’élevait à 40 millions de PLN et TFS les avait acquises précédemment, en décembre 2002, auprès d’ING Bank Śląski SA. L’augmentation de capital a été enregistrée et est devenue effective le 25 août 2003.
2.2.2. Garanties accordées à WRJ par TFS
(21)
En 2001, TFS a accordé une garantie de 5 millions de PLN sur un prêt de 20 millions de PLN que WRJ avait obtenu en 1999 auprès du Fonds régional pour la protection de l’environnement et la gestion de l’eau.
(22)
En 2001 également, TFS a accordé une garantie de 50 millions de PLN sur un prêt de 115 millions de PLN que WRJ avait obtenu en 1996 auprès du Fonds national pour la protection de l’environnement et la gestion de l’eau.
2.2.3. Garantie accordée à WRJ par le Trésor public
(23)
Le 14 octobre 1997, le Trésor public a accordé une garantie couvrant 45 % du principal et des intérêts de deux emprunts portant sur un montant total de 262,5 millions de PLN, à savoir un crédit en devises et un crédit en zlotys, tous deux accordés par un consortium bancaire en 1997.
(24)
Le 2 janvier 2003, le Conseil des ministres a signé des documents permettant de porter la garantie de l’État à 55 %. Ce relèvement de la garantie est resté sans suite.
2.2.4. Prises de participation de TFS dans WRJ-Serwis
(25)
TFS est entrée dans le capital de WRJ-Serwis en décembre 2003 dans le but d’en devenir l’actionnaire majoritaire, ce qui devait lui permettre de prendre le contrôle du projet WRJ. Par une décision prise en décembre 2003, les actionnaires de WRJ-Serwis ont accepté la vente d’actions à TFS. La valeur nominale des actions s’élevait à 7 910 000 PLN. TFS a acquis ces actions principalement en les échangeant contre des créances qu’elle détenait sur Huta Jedność, qui ont été transférées à WRJ-Serwis. En outre, en échange d’actions, TFS a fourni des liquidités (890 000 PLN) et un apport en nature (matières premières - lopins provenant de Huta Jedność destinés à subir d’autres transformations, d’une valeur de vente de 450 000 PLN). L’accord de prise de participation a été signé le 8 juin 2004. L’augmentation de capital n’a été enregistrée que le 17 août 2007.
(26)
Outre TFS, un actionnaire déjà présent, PIW Enpol Sp. z o.o., et un nouvel arrivant, Commplex Sp. z o.o., (une entreprise privée dans les deux cas) ont pris part à l’augmentation de capital. Ces sociétés ont acquis des actions, en échange de créances qu’elles détenaient sur Huta Jedność et qu’elles ont transférées à WRJ-Serwis.
3. MOTIFS DE L’OUVERTURE DE LA PROCÉDURE FORMELLE D’EXAMEN
(27)
Ainsi qu’il a été exposé au considérant 3, la Commission a décidé, le 23 octobre 2007, d’ouvrir la procédure formelle d’examen (ci-après la «décision d’ouvrir la procédure»). Dans sa décision, la Commission était provisoirement d’avis qu’elle était compétente pour apprécier l’affaire et que les mesures considérées constituaient une aide d’État incompatible avec le marché commun.
3.1. Droit applicable et compétences de la Commission
(28)
Dans sa décision d’ouvrir la procédure, la Commission reconnaissait que les articles 107 et 108 du TFUE (à l’époque, les articles 87 et 88 du traité CE) ne s’appliquaient généralement pas aux aides accordées avant l’adhésion et qui n’étaient plus appliquées après l’adhésion. Toutefois, les dispositions du protocole no 8 du traité d’adhésion sur la restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise (ci-après le «protocole no 8») peuvent être considérées comme une lex specialis par rapport aux articles 107 et 108 qui étend le contrôle des aides d’État sur la base du TFUE à toute aide à la restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise accordée entre 1997 et 2006. Par conséquent, en principe, la Commission serait compétente pour apprécier une telle aide.
(29)
S’agissant de la question de savoir si les fabricants de tubes tels que WRJ et WRJ-Serwis relèvent du secteur de «l’industrie sidérurgique» aux fins du protocole no 8, la Commission a tenu compte de ce qui suit: le protocole no 8 se fondait sur un programme national de restructuration («Programme de restructuration et de développement de la sidérurgie en Pologne», ci-après «PNR»). Le champ d’application tant de ce PNR que du protocole no 8 n’était pas limité à celui de l’annexe I du traité instituant la Communauté européenne du charbon et de l’acier (ci-après le «traité CECA»), mais couvrait aussi certains secteurs de l’industrie sidérurgique tels que ceux des tubes sans soudure et des grands tubes soudés.
(30)
Selon la décision d’ouvrir la procédure, premièrement, cette interprétation correspondait à la définition du secteur de l’industrie sidérurgique établie dans le cadre des règles de l’Union européenne relatives aux aides d’État, à savoir celle figurant dans l’annexe B de l’encadrement multisectoriel (5). Deuxièmement, elle découlait du champ d’application du PNR, dont la moitié des bénéficiaires étaient des fabricants de tubes. De fait, Huta Jedność, la société qui a précédé WRJ et WRJ-Serwis, a pris part au processus décrit dans le programme de restructuration et a été à plusieurs reprises directement mentionnée dans le projet PNR, mais elle n’a finalement pas été considérée comme un bénéficiaire potentiel car, à l’époque, à la suite de sa faillite en 2002, il était prévu de la liquider.
(31)
En conséquence, la Commission a considéré que l’interdiction d’octroyer une aide non couverte par le PNR et le protocole no 8 s’appliquait à Huta Jedność ainsi qu’à WRJ et WRJ-Serwis.
3.2. Existence d’une aide d’État
(32)
En ce qui concerne les investissements réalisés par TFS dans WRJ et les garanties que TFS a accordées, la Commission doutait fortement que le critère de l’investisseur privé ait été respecté. Au moment de l’octroi de ces aides, WRJ connaissait de graves difficultés et n’aurait pas été en mesure de lever des fonds sur le marché des capitaux. En outre, la Commission doutait qu’il soit possible d’obtenir un rendement suffisant sur ces investissements. Elle estimait également qu’il serait difficile de les justifier par le fait que TFS avait l’intention de privatiser WRJ par la suite.
(33)
En ce qui concerne la garantie accordée à WRJ par le Trésor public, la Commission estimait qu’il n’était pas certain qu’au moment de l’octroi de la garantie, en 1997, WRJ connaissait des difficultés. En revanche, s’agissant du relèvement de la garantie en 2003, il était possible de considérer que WRJ était en difficulté; de ce fait, la Commission doutait que ce relèvement respecte le critère de l’investisseur privé.
(34)
En ce qui concerne les investissements réalisés par TFS dans WRJ-Serwis, la Commission s’interrogeait sur le respect du critère de l’investisseur privé. Elle faisait remarquer qu’en 2003, la société était en difficulté et qu’il était donc peu probable que le rendement de ces investissements puisse être satisfaisant.
3.3. Compatibilité de l’aide avec le marché commun
(35)
La Commission n’était pas parvenue à dégager le moindre élément permettant de considérer une éventuelle aide d’État comme compatible avec le marché commun, étant donné que les investissements ou aides à la restructuration en faveur de l’industrie sidérurgique entre 1997 et 2006 étaient interdits par le protocole no 8 et, de ce fait, par les règles de l’Union européenne relatives aux aides d’État.
4. OBSERVATIONS DE LA POLOGNE CONCERNANT LA DÉCISION D’OUVRIR LA PROCÉDURE
(36)
Par lettres des 21 janvier et 1er février 2008, la Pologne a présenté ses observations sur la décision d’ouvrir la procédure. Globalement, elle ne partage pas l’avis de la Commission en ce qui concerne l’interprétation du protocole no 8 et elle maintient que les mesures considérées ne constituent pas une aide d’État.
4.1. Droit applicable et compétences de la Commission
(37)
La Pologne estime que le protocole no 8, qui constitue une dérogation au principe de non-intervention à l’égard des aides d’État accordées avant l’adhésion, ne devrait pas faire l’objet d’une interprétation généralisatrice.
(38)
Premièrement, elle indique que l’annexe I du protocole no 2 de l’accord européen établissant une association entre les Communautés européennes et leurs États membres, d’une part, et la République de Pologne, d’autre part (6) (ci-après le «protocole no 2 de l’accord européen»), ne couvrait pas les fabricants de tubes ni leurs produits et que, de ce fait, elle ne leur était pas applicable.
(39)
Deuxièmement, l’interdiction d’accorder une aide d’État aux fabricants de tubes dans les États membres a été instaurée le 24 juillet 2002, date de l’entrée en vigueur de l’annexe B de l’encadrement multisectoriel, qui définit la notion d’«industrie sidérurgique». Conformément à cette définition, le segment des tubes sans soudure et des grands tubes soudés relève de l’industrie sidérurgique. En conséquence, le PNR confirmé par la Commission en 2003 et le protocole no 8 couvraient également les fabricants de tubes. Auparavant, lorsque le traité CECA était applicable, le segment des tubes n’était pas pris en compte.
(40)
La Pologne affirme que le protocole no 8 doit être interprété en ce sens qu’avant le 24 juillet 2002, le soutien apporté aux fabricants de tubes n’était pas soumis au contrôle de la Commission, de même qu’aucune autre aide octroyée avant l’entrée en vigueur du traité d’adhésion. Après cette date, les fabricants de tubes étaient soumis à l’interdiction en question.
(41)
En ce qui concerne les bénéficiaires, la Pologne indique qu’il y a lieu de considérer que WRJ-Serwis ne fabrique des produits en acier que depuis 2004, année pendant laquelle la société a commencé à exploiter les équipements de l’atelier de tréfilage, et qu’avant cette date, aucune intervention publique ne saurait être considérée comme une aide d’État en faveur de l’industrie sidérurgique.
(42)
Par ailleurs, la Pologne souligne que le projet WRJ ne constitue pas la poursuite du projet antérieur de Huta Jedność.
4.2. Existence d’une aide d’État
(43)
En outre, la Pologne affirme que même si TFS est contrôlée par le Trésor public, elle agit selon une logique de marché, à la recherche de bénéfices. Les mesures qu’elle a prises en rapport avec WRJ et WRJ-Serwis ne résultaient d’aucun contrôle particulier ni d’aucune surveillance exercée par l’État. À cet égard, le Trésor public n’exerce pas nécessairement de contrôle au sens de l’arrêt Stardust Marine (7).
(44)
En ce qui concerne l’augmentation de capital de WRJ et les garanties accordées par TFS, la Pologne estime que TFS n’a pas consacré des ressources financières importantes au projet WRJ. D’un point de vue économique, la conversion de créances en une participation dans WRJ était plus judicieuse qu’un recouvrement immédiat des créances en question. En outre, à l’époque où TFS a investi dans WRJ, elle était en possession de plans d’exploitation attestant la rentabilité du projet WRJ. De même, un consortium bancaire était alors prêt à assurer la poursuite du financement de WRJ. TFS a donc agi comme un investisseur privé.
(45)
La Pologne considère que le relèvement de la garantie de l’État en faveur de WRJ respectait le critère de l’investisseur privé, étant donné que la couverture d’un montant important était assurée et que WRJ a versé au Trésor public une redevance pour le relèvement de la garantie conforme au taux du marché. En outre, cette garantie était subordonnée à un refinancement du projet WRJ par les banques, qui n’a pas eu lieu. En conséquence, le relèvement de la garantie n’a jamais été effectif et la Pologne estime que WRJ n’en a pas tiré avantage.
(46)
Il y a lieu de considérer que l’intervention financière dans WRJ-Serwis remplissait le critère de l’investisseur privé. Premièrement, des actionnaires privés autres que TFS y ont participé. Deuxièmement, WRJ-Serwis n’était pas en difficulté et TFS a pris sa décision en pensant aux profits que WRJ-Serwis était susceptible de réaliser à l’avenir. En outre, TFS a réussi à prendre le contrôle de WRJ-Serwis et du terrain sur lequel le projet WRJ était bâti.
(47)
En ce qui concerne la consolidation des sociétés WRJ et WRJ-Serwis, la Pologne affirme que c’était la seule possibilité de parvenir rapidement à la reprise et à l’achèvement du projet WRJ par un investisseur privé, tout en garantissant une récupération maximale du capital investi jusque-là par l’État.
5. OBSERVATIONS PRÉSENTÉES PAR LES TIERS INTÉRESSÉS
(48)
La Commission a reçu des observations d’un seul tiers, fermement opposé aux subventions accordées par la Pologne. La personne en question rappelle que les tubes n’ont jamais fait partie des produits couverts par le traité CECA et que l’industrie des tubes a dû se restructurer à ses propres frais, sans aide de l’État. L’acceptation d’une aide en l’espèce porterait préjudice au secteur européen de la fabrication de tubes. L’intéressé affirme aussi que l’acceptation d’une aide risque de compromettre ses tentatives de démontrer que certains des pays importateurs de tubes importent dans l’Union européenne des produits qui font l’objet d’un dumping ou de subventions. En outre, il fait valoir qu’en 2007, le secteur européen des tubes en acier sans soudure se trouvait dans une situation économique particulière, caractérisée, d’une part, par l’existence de capacités de production excédentaires et la nécessité d’exporter des volumes importants et, d’autre part, par une augmentation des importations en provenance de Chine.
6. COMMENTAIRES DE LA POLOGNE SUR LES OBSERVATIONS DU TIERS INTÉRESSÉ
(49)
Les observations du tiers intéressé ont été transmises à la Pologne, qui les a commentées le 16 février 2009. La Pologne soutient l’idée que des règles transparentes sont nécessaires pour garantir une concurrence loyale sur le marché des tubes.
(50)
La Pologne partage la position du tiers intéressé, selon laquelle les tubes n’ont jamais été couverts par le traité CECA, et elle répète que ce n’est qu’avec l’encadrement multisectoriel, entré en vigueur le 24 juillet 2002, que les fabricants de tubes se sont trouvés inclus dans le «secteur sidérurgique». En conséquence, l’interdiction pour l’État de venir en aide au secteur des tubes ne s’applique que depuis le 24 juillet 2002, lorsque la définition «élargie» du secteur sidérurgique est entrée en vigueur.
(51)
Par ailleurs, la Pologne réaffirme que WRJ n’a jamais exercé d’activité de production et que WRJ-Serwis a cessé de produire en 2008. La Pologne souligne qu’elle n’a jamais accordé d’aide d’État à WRJ.
7. APPRÉCIATION DE LA MESURE
7.1. Droit applicable et compétences de la Commission
(52)
Les mesures considérées ont été accordées avant l’adhésion de la Pologne à l’Union européenne, c’est-à-dire avant le 1er mai 2004. En principe, les articles 107 et 108 ne s’appliquent pas aux aides accordées avant l’adhésion qui n’étaient plus applicables après l’adhésion (8). Par dérogation à ce principe général, et donc à titre exceptionnel, la Commission est compétente pour examiner une aide d’État accordée par la Pologne en liaison avec la restructuration de son industrie sidérurgique nationale avant l’adhésion à l’Union européenne, en vertu du protocole no 8 du traité d’adhésion.
7.1.1. Protocole no 8 en tant que lex specialis
(53)
Le protocole no 8 contient une disposition autorisant la Pologne à achever la restructuration de son industrie sidérurgique entamée avant l’adhésion. Cette restructuration a été entreprise avant l’adhésion sur la base du protocole no 2 de l’accord européen et s’est poursuivie en vertu d’une décision du Conseil d’association UE-Pologne (ci-après la «décision du Conseil d’association») (9).
(54)
Le protocole no 2 de l’accord européen accordait à la Pologne un délai de grâce de cinq ans, entre 1992 et fin 1996, pendant lequel le pays était autorisé à recourir aux aides publiques pour restructurer son industrie des produits «acier CECA».
(55)
Ce délai de grâce a été prorogé de huit années supplémentaires à dater du 1er janvier 1997 ou jusqu’à la date d’adhésion de la Pologne à l’Union européenne, par décision du Conseil d’association. Pendant cette période, la Pologne était exceptionnellement autorisée, en ce qui concerne les produits «acier», à octroyer une aide publique à la restructuration conformément aux modalités prévues par le protocole no 2 (dont l’application avait été prorogée par décision du Conseil d’association) et sur la base d’un PNR, présenté par la Pologne à la Commission en avril 2003. En juillet 2003, après examen du PNR par la Commission, la demande de la Pologne a été approuvée par les États membres (10).
(56)
Conformément au protocole no 8, la Commission est habilitée à contrôler, après l’adhésion de la Pologne à l’Union européenne, les aides d’État accordées par ce pays à son industrie sidérurgique sur la base du protocole no 2 de l’accord européen (puis de la décision du Conseil d’association) et du PNR. Par ailleurs, le protocole no 8 indique que la Commission a le droit d’exiger le remboursement de toute aide accordée en violation du protocole no 2 de l’accord européen ou du PNR. En conséquence, le protocole no 8 a un caractère de lex specialis, en ce sens qu’il permet, à titre exceptionnel et par dérogation aux principes généraux, le suivi et l’examen avec effet rétroactif des aides d’État accordées par la Pologne à son industrie sidérurgique nationale avant l’adhésion. C’est ce que le Tribunal a confirmé lorsqu’il a indiqué que le protocole no 8 représentait une lex specialis par rapport aux articles 107 et 108 du TFUE qui élargissait le contrôle des aides d’État effectué par la Commission en vertu du TFUE aux aides octroyées en faveur de la réorganisation de l’industrie sidérurgique polonaise pendant la période allant de 1997 à 2003 (11).
7.1.2. Compétences de la Commission en matière de contrôle avec effet rétroactif sur la base du protocole no 8
(57)
Dans le contexte de la présente procédure, la Commission doit apprécier si ses compétences en ce qui concerne le contrôle à titre exceptionnel avec effet rétroactif visé aux considérants 53 à 56 ci-dessus couvrent aussi les mesures prises par la Pologne en faveur des fabricants de tubes avant l’adhésion à l’Union européenne. À cet effet, il y a lieu d’interpréter les bases juridiques applicables en l’espèce, c’est-à-dire le protocole no 8, en liaison avec le protocole no 2 de l’accord européen et la décision du Conseil d’association, en vue de déterminer si ces dispositions couvrent les mesures prises en faveur des fabricants de tubes polonais avant l’adhésion à l’Union européenne.
(58)
Selon un principe juridique bien établi, des dispositions ayant un caractère de lex specialis, qui constituent une dérogation aux dispositions générales, doivent être interprétées strictement. Une interprétation stricte des bases juridiques susmentionnées (voir les considérants 59 à 65 ci-dessus) amène à conclure que les compétences de la Commission en matière de contrôle avec effet rétroactif sont limitées aux mesures prises avant l’adhésion en faveur de fabricants de produits CECA; en d’autres termes, les mesures prises en faveur de fabricants de tubes ne sont pas concernées.
7.1.3. Interprétation des bases juridiques
(59)
Les compétences de la Commission en matière de suivi et de contrôle avec effet rétroactif des aides accordées à l’industrie sidérurgique polonaise avant l’adhésion sont décrites aux points 12 et 18 du protocole no 8. En vertu du point 12, la Commission et le Conseil sont habilités à surveiller la mise en œuvre du PNR avant et après l’adhésion, jusqu’en 2006. En vertu du point 18, la Commission est habilitée à exiger le remboursement de toute aide d’État accordée en violation des conditions prévues dans le protocole no 8.
(60)
Le point 1 du protocole no 8 dispose que les aides d’État accordées par la Pologne pour la restructuration «de secteurs spécifiques de l’industrie sidérurgique polonaise» sont reconnues comme compatibles avec le marché commun, à condition: «que la période prévue à l’article 8, paragraphe 4, du protocole no 2 relatif aux produits CECA de l’accord européen […] ait été prorogée jusqu’à la date d’adhésion»; que les modalités fixées dans le PNR soient respectées; que les conditions prévues dans le protocole no 8 soient remplies et «qu’aucune aide d’État pour la restructuration ne soit à payer à l’industrie sidérurgique polonaise après la date d’adhésion».
(61)
Le point 2 du protocole no 8 exige ensuite que la restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise, telle que décrite dans les plans d’entreprises individuels des entreprises énumérées dans l’annexe 1, soit achevée au plus tard le 31 décembre 2006. Le point 3 du protocole no 8 dispose que seules les entreprises énumérées à l’annexe 1 du protocole peuvent bénéficier d’aides d’État dans le cadre du programme de restructuration de l’industrie sidérurgique polonaise.
(62)
Le point 1 du protocole no 8 renvoie explicitement à l’article 8, paragraphe 4, du protocole no 2 de l’accord européen (disposition dont l’application a été prorogée par décision du Conseil d’association). Le protocole no 2 de l’accord européen s’appliquait uniquement aux «produits acier CECA» (article 8, paragraphe 4, du protocole no 2) dont la liste figurait dans une annexe. Cette annexe reprenait la liste des produits CECA figurant dans l’annexe I du traité CECA, laquelle excluait explicitement les «tubes d’acier (sans soudure ou soudés) […], les barres calibrées et les moulages de fonte (tubes, tuyaux et accessoires de tuyauteries, pièces de fonderie)» de la définition des «produits acier CECA».
(63)
Le traité CECA a expiré le 23 juillet 2002. Depuis cette date, les aides d’État au secteur sidérurgique relèvent du cadre juridique général de l’Union européenne. Simultanément, il a été convenu que la définition du secteur sidérurgique européen serait étendue aux fabricants de tubes. Cette nouvelle définition figure à l’article 27 et à l’annexe B de l’encadrement multisectoriel, aux termes desquels le secteur sidérurgique de l’Union européenne couvre les «tubes, tuyaux et profilés creux, sans soudure», ainsi que les «tubes et tuyaux soudés […] en fer ou en acier». Cette définition élargie du secteur sidérurgique a été reprise par la à la suite de l’annexe I des lignes directrices concernant les aides d’État à finalité régionale pour la période 2007-2013 (12) et à l’article 2, point 29), du règlement général d’exemption par catégorie (13).
(64)
Malgré cela, ni le protocole no 2 de l’accord européen, ni la décision du Conseil d’association n’ont été clairement modifiés en conséquence, afin de tenir compte de la nouvelle définition du secteur sidérurgique de l’Union européenne, élargie aux fabricants de tubes. Le protocole no 2 de l’accord européen expirait le 31 décembre 1996. Par décision du Conseil d’association, sa validité a été prorogée de huit années supplémentaires à dater du 1er janvier 1997 ou jusqu’à la date d’adhésion de la Pologne à l’Union européenne (la date la plus proche étant retenue). L’article 1er de la décision du Conseil d’association porte sur les «produits acier» en général, son champ d’application étant également clairement lié à l’article 8, paragraphe 4, du protocole no 2 de l’accord européen, qui concerne exclusivement les produits «acier CECA». En particulier, la prorogation de la validité du protocole no 2 de l’accord européen est subordonnée à la présentation par la Pologne à la Commission d’un PNR et de plans d’entreprise des bénéficiaires qui, selon les termes de l’article 2 de la décision du Conseil d’association, «satisfont aux exigences énumérées à l’article 8, paragraphe 4, du protocole no 2 et qui ont été évalués et acceptés par son autorité nationale chargée de la surveillance des aides publiques (Office de la concurrence et de la protection des consommateurs)».
(65)
Compte tenu de ce qui précède, la Commission conclut que le point 18 du protocole no 8, interprété à la lumière des points 1 à 3 dudit protocole, ainsi que du protocole no 2 de l’accord européen et de la décision du Conseil d’association ne confère pas à la Commission la compétence nécessaire pour contrôler les aides d’État accordées aux fabricants de tubes polonais avant l’adhésion.
7.1.4. Règles d’application de l’accord européen en tant qu’instrument d’interprétation
(66)
Indépendamment de l’interprétation juridique du champ d’application des bases juridiques concernées (le protocole no 8, le protocole no 2 de l’accord européen et la décision du Conseil d’association, voir les considérants 59 à 65 ci-dessus), la Commission a aussi examiné si les règles d’application des dispositions relatives aux aides d’État visées dans l’accord européen et dans le protocole no 2, adoptées en 2001 par le Conseil d’association UE-Pologne (ci-après les «règles d’application») (14), étaient pertinentes pour définir le champ de compétence de la Commission en matière de contrôle avec effet rétroactif des mesures adoptées avant l’adhésion en faveur des fabricants de tubes polonais.
(67)
D’une manière générale, les règles d’application contiennent des dispositions de procédure, qu’il y a lieu de distinguer des dispositions de fond relatives aux aides d’État exposées dans l’accord européen et dans son protocole no 2. Il convient cependant de noter que les règles d’application contiennent aussi des dispositions particulières relatives aux critères d’appréciation de la compatibilité des aides avec l’accord européen et son protocole no 2, respectivement.
(68)
La première phrase de l’article 2, paragraphe 1, des règles d’application dispose ce qui suit: «La compatibilité des aides individuelles et programmes avec l’accord européen visée à l’article 1er des présentes règles d’application est évaluée sur la base des critères découlant de l’application des règles de l’article 87 du traité instituant la Communauté européenne, y compris le droit dérivé actuel et futur, les cadres, orientations et autres actes administratifs en vigueur dans la Communauté, de même que de la jurisprudence du tribunal de première instance et de la Cour de justice des Communautés européennes et de toute décision éventuelle prise par le Conseil d’association, conformément à l’article 4, paragraphe 3». Cette disposition établit comme principe général que les critères de fond pour apprécier la compatibilité d’une aide d’État générale avec l’accord européen sont de nature «évolutive», en ce sens qu’ils tiennent compte de l’évolution constante de la réglementation de l’Union européenne et de la jurisprudence.
(69)
La deuxième phrase de l’article 2, paragraphe 1, des règles d’application renvoie spécifiquement aux critères de compatibilité en vertu du protocole no 2: «Dans la mesure où les programmes d’aide ou les aides individuelles sont destinés aux produits visés par le protocole no 2 de l’accord européen, la première phrase du présent paragraphe s’applique pleinement à l’exception du fait que l’évaluation n’est pas effectuée sur la base des critères découlant de l’application des règles de l’article 87 du traité instituant la Communauté européenne mais sur la base des critères découlant de l’application des règles relatives aux aides d’État du traité instituant la Communauté européenne du charbon et de l’acier». Il ressort clairement de cette formulation que, contrairement à ce qui se passe dans le cas d’une aide générale, visée par l’article 2, paragraphe 1, première phrase (voir le considérant 68 ci-dessus), dans le cas d’une aide relevant du protocole no 2 de l’accord européen, l’évolution des critères de compatibilité est liée au traité CECA. Rien n’est spécifiquement indiqué en ce qui concerne l’évolution des critères de compatibilité après l’expiration du traité CECA en 2002.
(70)
L’article 2, paragraphes 2 et 3, des règles d’application établit le mécanisme régissant les modifications apportées aux critères de compatibilité de l’Union européenne, qui doivent être prises en compte par la Pologne. En particulier, la Pologne est informée de toutes les modifications des critères de compatibilité communautaires qui n’ont pas été publiées, et «lorsque la République de Pologne ne soulève aucune objection à l’encontre de ces modifications dans un délai de trois mois à compter de la date à laquelle elle en a été officiellement informée, ces dernières deviennent des critères de compatibilité tels que visés au paragraphe 1 du présent article. Lorsque ces modifications se heurtent à des objections de la part de la République de Pologne, compte tenu du rapprochement des législations prévu par l’accord européen, des consultations sont organisées, conformément aux dispositions des articles 7 et 8 des présentes règles d’application».
(71)
Même si, dans le délai de trois mois imparti, la Pologne n’a pas soulevé d’objections à l’encontre de la modification de la définition communautaire du secteur sidérurgique, qui a été élargie aux fabricants de tubes en 2002, ces modifications de la réglementation communautaire n’auraient pas pu s’appliquer à des mesures ne relevant pas du champ d’application de l’accord européen, c’est-à-dire non couvertes par le traité CECA. Par ailleurs, le protocole no 8 a un caractère de lex specialis et, de ce fait, pour fixer son champ d’application, la Commission ne saurait se fonder sur l’extension de la définition du secteur sidérurgique de l’Union européenne après l’expiration du traité CECA. Il convient donc de considérer qu’il faut distinguer clairement entre, d’une part, la nature «évolutive» du droit applicable aux aides d’État accordées au secteur sidérurgique polonais en vertu de l’accord européen avant l’adhésion à l’Union européenne et, d’autre part, la nécessité d’interpréter strictement le champ des compétences de la Commission en matière de contrôle avec effet rétroactif, qui découle du protocole no 8, du protocole no 2 de l’accord européen et de la décision du Conseil d’association.
8. CONCLUSION
(72)
Compte tenu de ce qui précède, la Commission doit conclure qu’elle n’a pas compétence pour examiner les aides accordées aux fabricants de tubes polonais avant l’adhésion, notamment entre 1997 et 2003, sur la base du protocole no 8. La présente procédure est close en raison du fait que la Commission n’est pas compétente pour apprécier les mesures considérées,
A ADOPTÉ LA PRÉSENTE DÉCISION:
Article premier
La procédure formelle d’examen prévue par l’article 108, paragraphe 2, du TFUE, ouverte par lettre du 23 octobre 2007 adressée à la Pologne, est close, la Commission n’ayant pas compétence, en vertu des dispositions du protocole no 8 joint au traité d’adhésion de la Pologne à l’Union européenne, pour examiner les mesures prises par la Pologne en 2001, 2002 et 2003 en faveur des entreprises WRJ et WRJ-Serwis.
Article 2
La République de Pologne est destinataire de la présente décision.
Fait à Bruxelles, le 6 juillet 2010.


Input:
KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EU) nr 594/2010
av den 6 juli 2010
om fastställande av schablonvärden vid import för bestämning av ingångspriset för vissa frukter och grönsaker
EUROPEISKA KOMMISSIONEN HAR ANTAGIT DENNA FÖRORDNING
med beaktande av fördraget om Europeiska unionens funktionssätt,
med beaktande av rådets förordning (EG) nr 1234/2007 av den 22 oktober 2007 om upprättande av en gemensam organisation av jordbruksmarknaderna och om särskilda bestämmelser för vissa jordbruksprodukter (”enda förordningen om de gemensamma organisationerna av marknaden”) (1),
med beaktande av kommissionens förordning (EG) nr 1580/2007 av den 21 december 2007 om tillämpningsföreskrifter för rådets förordningar (EG) nr 2200/96, (EG) nr 2201/96 och (EG) nr 1182/2007 avseende sektorn för frukt och grönsaker (2), särskilt artikel 138.1, och
av följande skäl:
I förordning (EG) nr 1580/2007 anges som tillämpning av resultaten av de multilaterala förhandlingarna i Uruguayrundan kriterierna för kommissionens fastställande av schablonvärdena vid import från tredje land för de produkter och de perioder som anges i bilaga XV, del A till den förordningen.
HÄRIGENOM FÖRESKRIVS FÖLJANDE.
Artikel 1
De schablonvärden vid import som avses i artikel 138 i förordning (EG) nr 1580/2007 ska fastställas i bilagan till den här förordningen.
Artikel 2
Denna förordning träder i kraft den 7 juli 2010.
Denna förordning är till alla delar bindande och direkt tillämplig i alla medlemsstater.
Utfärdad i Bryssel den 6 juli 2010.


Input:
РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 591/2010 НА КОМИСИЯТА
от 5 юли 2010 година
за определяне на фиксирани стойности при внос за определяне на входната цена на някои плодове и зеленчуци
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Регламент (ЕО) № 1234/2007 на Съвета от 22 октомври 2007 г. за установяване на обща организация на селскостопанските пазари и относно специфични разпоредби за някои земеделски продукти („Общ регламент за ООП“) (1),
като взе предвид Регламент (ЕО) № 1580/2007 на Комисията от 21 декември 2007 г. за определяне на правила за прилагане на регламенти (ЕО) № 2200/96, (ЕО) № 2201/96 и (ЕО) № 1182/2007 на Съвета в сектора на плодовете и зеленчуците (2), и по-специално член 138, параграф 1 от него,
като има предвид, че:
в изпълнение на резултатите от Уругвайския кръг от многостранните търговски преговори Регламент (ЕО) № 1580/2007 посочва критерии за определяне от Комисията на фиксирани стойности при внос от трети страни за продуктите и периодите, посочени в приложение XV, част A от посочения регламент,
ПРИЕ НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
Член 1
Фиксираните стойности при внос, посочени в член 138 от Регламент (ЕО) № 1580/2007, са определени в приложението към настоящия регламент.
Член 2
Настоящият регламент влиза в сила на 6 юли 2010 година.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Брюксел на 5 юли 2010 година.