Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya Sazişi
Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya Sazişi — Avropa İttifaqı (Aİ) ilə Aİ üzvü olmayan dövlət arasında tərəflər arasında əməkdaşlıq üçün çərçivə təmin edən sazişdir. Əməkdaşlıq sahələri adətən siyasi, ticarət, sosial, mədəni əlaqələrin inkişafına və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə təsir göstərir. Belə bir razılaşmanın hüquqi əsası Avropa İttifaqının fəaliyyəti haqqında Müqavilənin 217-ci maddəsi ilə yaradılmışdır. Assosiasiya sazişinin təmin edilməsi Böyük Britaniya ilə gələcək İcma əməkdaşlığının təmin edilməsi vasitəsi kimi AET-də Roma Müqaviləsinə daxil edilmişdir. Avropa Birliyi ilə assosiativ sazişlər bağlayan ilk dövlətlər 1960-cı ildə Yunanıstan və Türkiyə olmuşdur. Aİ adətən siyasi, iqtisadi, ticarət və ya məhkəmə islahatları öhdəliyi müqabilində assosiasiya sazişləri bağlayır. Bunun müqabilində əlaqəli dövlət Aİ bazarlarının bir hissəsinə və ya hamısına, kənd təsərrüfatı məhsulları bazarına və s. rüsumsuz çıxış, habelə maliyyə və ya texniki yardım ala bilər. Assosiasiya sazişinə Aİ ilə üçüncü ölkə arasında azad ticarət sazişi daxil ola bilər. Assosiasiya Sazişi bütün Aİ Üzv Dövlətləri tərəfindən ratifikasiya edilməlidir. Yaxın tarixdə belə sazişlər Aİ-nin iki siyasəti: Sabitləşmə və Assosiasiya Prosesi və Avropa Qonşuluq Siyasəti çərçivəsində imzalanıb. Birincidə Balkan yarımadasının dövlətləri iştirak edir. İkinci siyasət dörd ümumi məkanın yaradılmasında israrlı olan Rusiya istisna olmaqla, Aralıq dənizi dövlətlərinə və Şərqi Avropanın Aİ ilə qonşu dövlətlərinə (Cənubi Qafqaz daxil olmaqla) şamil edilir. Adətən assosiasiya sazişi imzalayan dövlətlərlə əməkdaşlığın dərinliyi Aİ-nin tamhüquqlu üzvləri ilə müqayisədə daha az olur.