El Salvadorda bandalara qarşı müharibə
El Salvadorda bandalara qarşı müharibə (isp. Guerra contra las pandillas en El Salvador) - 2022-ci ilin mart ayından etibarən Şimali Amerikada yerləşən El Salvadorda fəaliyyət göstərən cinayətkar qruplaşmara qarşı başladılmış silahlı müharibə. El Salvador hökuməti ölkədəki cinayətlərin sayının artmasında cinayətkar dəstələri günahlandırmış və çıxış yolu kimi ölkədəki bütün kartel, banda və digər təyinatlı cinayətklar birləşmələrin tamamilə zərərsizləşdirilməsini göstərmişdir. 2024-cü ilin 2 aprel tarixinə qədər olan məlumata əsasən yerli ordu və digər güc strukturları tərəfindən 79.184 nəfər lokal banda və dəstələrə mənsub olmaqda günahlandırılaraq həbs edilib. On minlərlə insanın həbs edilməsi, ölkədəki məhbus sayını kəskin formada yüksəldib və nəticədə 2023-cü ildə ölkə dünyadakı ən yüksək məhbus nisbətinə malik ölkəyə çevirilib. 2023-cü ilin 16 may tarixində nisbətən yüngül cinayətlər törətmiş 5 min nəfərə yaxın şəxs həbsxanalardan azadlığa buraxılıb. 2023-cü ilin yanvarında El Salvadorun Müdafiə Naziri Rene Merino Monroy açıqladığı məlumatlarda 2022-ci ildə ölkədə 496 qətl hadisənin qeydə alındığını açıqlamışdır. 2021-ci ildə baş vermiş 1.147 qətl hadisəsinə nəzərən bu rəqəm 56.8% bir azalma anlamına gəlməkdədir. 2021-ci ildə ölkənin Sen Vinsent departamentində 40 min məhbus üçün nəzərdə tutulmuş Terrorla Mübarizə Mərkəzi adlı xüsusi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsi fəaliyyətə başlamışdır. CECOT qısaltması ilə tanınan mərkəz Şimali Amerika və Cənubi Amerikanın ən böyük cəzaçəkmə müəssisəsi hesab olunur. 2023-cü ilin 9 iyul tarixinə olan məlumata əsasən həbsxanada 12.500-dən çox məhbus saxlanılmaqdadır. El Salvadorda kriminal qruplaşmalara qarşı başladılmış bu mübarizə əsas etibarı ilə yerli xalq tərəfindən məmuniyyətlə qarşılanmışdır. Bir sıra beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən ABŞ Dövlət Departamenti El Salvadorda qısa zaman kəsiyində 70 mindən çox ölkə vətəndaşının qruplaşma mənsubu olmaq ittihamı ilə həbs olunmasının doğru olmadığını və yayılmlanmış görüntülərin insanlıq əleyhinə olduğundan narahatlıqlarını ifadə ediblər. Beynəlxalq təşkilatlar hesab edirlər ki, həbslər zamanı polis tərəfindən şiddət, zorakalıq və fiziki xəsarət yetirmə halları tez-tez baş verir və həmin hallar sonradan araşdırılmır. El Salvadorun Prezidenti Nayib Bukele banda mənsubların kütləvi həbs edilməsinə qarşı çıxan təşkilat və xarici dövlət rəsmilərini El Salvadorun daxili işlərinə qarışmaqda ittiham edib və əlavə edib ki, əgər kimsə həmin banda mənsublarını qəbul etmək və öz ölkəsində görmək istəyirsə, El Salvador məmuniyyətlə həmin şəxsləri sözügedən ölkələrə verməyə hazırdır. Uzun illər təkcə Mərkəzi Amerikanın yox, dünyada ən təhlükəli ölkələrdən biri hesab olunan El Salvadorda cinayətkarlıq nisbəti kəskin formada aşağı düşüb və keçmiş banda mənsublarının 96% hal-hazırda həbsxanalarda saxlanılır. Çili, Kolumbiya, Kosta Rika, Qvatemala, Honduras, Ekvador və Peru kimi ölkələrdəki mütəxəssislər cinayətkər dəstələrlə mübarizədə El Salvador nümnunəsini yaxından izləməyə davam etməkdədirlər və yerli hökumətlər tərəfindən bu nümunənin öz ölkələrindəki cinayətkər qruplaşmalara qarşı mübarizədə tətbiq etməyin mümkünlüyü barədə müzakirələr aparılır.