Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı
Türkiyədə etnik azlıqların mətbuatı (türk. Türkiye'de azınlık basını) — Türkiyədə yaşayan və etnik mənsubiyyət baxımından azlıq olaraq qəbul edilmiş xalqların nümayəndələri tərəfindən müxtəlif vaxtlarda çap edilmiş və hələ də, nəşr edilməyə davam etdirilən qəzet və jurnallara verilən ümumi ad. Türkiyədə etnik azlıqların ilkin mətbuat fəaliyyətləri hələ Osmanlı imperiyası dövrünə təsadüf etməkdədir. Osmanlı imperiyası zamanında imperiya daxilində yaşayan etnik azlıqlar gayrimüslim (azərb. geyri-müsəlmanlar‎) formasında təsinafatlandırılmışdır və bu səbəbdən məqalədə göstərilən dövrü-mətbuat nümunələri əsasən geyri-müsəlmanlara aiddir. Osmanlı imperiyasında yəhudi, erməni və yunan kimi xalqlar din və adət-ənənə baxımından Avropada yaşayan xalqlara daha yaxın olduqlarından etnik azlıqların ilkin mətbuat nümunələri də əsasən bu xalqlara məxsusdur. Ümumilikdə Osmanlıda etnik azlıqlara məxsus necə ədəd qəzet-jurnalın nəşr edildiyi dəqiq məlum deyildir. Bunun əsas səbəbi bəzi qəzetlərin periodik formada nəşr edilməsi, bəzilərinin isə cəmi bir sayının çap edilməsidir. Qalatasaray Universitetindən olan Simge Süllünün son araşdırmalarına əsasən Osmanlı imperiyası zamanı etnik azlıqlar tərəfindən çap edilmiş qəzetlərin sayı 1.746 ədəd olmuşdur. Bunlardan 29-u almanca, 300-dən çoxu ərəbcə, 11-i albanca, 11-i boşnakca 39-u bolqarca, 2-si çərkəzcə, 601-i ermənicə, 11-i farsca, 700-dən çoxu fransızca, 1-i gürcücə, 2-si xorvatça, 7-si yunanca, 6-sı rusca, 6-sı serbçə, 2-si urduca və 102-si yəhudicə çap olunmuşdur. Say baxımından çap edilən ən çox qəzet və jurnal fransız icmasına məxsusdur. Osmanlı imperiyasında fransız dilində 700-dən çox qəzet və jurnal çap olunmuşdur. XVII-XIX əsrlər Avropasında əsas aparıcı dilin fransız dili olması və imperiya daxilindəki kübar dil kimi bu dildən istifadə olunması rəqəmin bu qədər çox olmasının əsas səbəbi kimi göstərilir. Fransız dilindəki mətbuat orqanları əsasən İstanbul şəhərində fəaliyyət göstərən fransız dilli məktəblərdə və bürolardan çap edilirdi. Maraqlıdır ki, sözügedən qəzetlərin bir çoxu Osmanlı əlehinə fəaliyyətlər aparmış və imperiyanın daxili-xarici siyasətini sərt şəkildə tənqid etmişdir. Bu səbəbdən də, bəzi fransız dilindəki qəzetlər vaxtından əvvəl dövlətin qərarı ilə qapadılmışdır. Müasir dövr Türkiyəsində etnik azlıqlara məxsus 7 qəzet fəaliyyət göstərməkdədir. Bu qəzetlərdən üç ədədi erməni dilində (Aqos, Jamanak, Nor Marmara) İki ədədi yunan dilində (Apoyevmatini və İho) bir ədədi ivrit dilində (Şalom) və bir ədədi də çərkəz dilində (Jineps) fəaliyyət göstərir. Kağız mətbuatına təlabatın itməsi, Türkiyədə yaşayan etnik yunan və yəhudi saylarının günü-gündən azalması və internetin sürətli inkişaf etməsi nəticəsində sözügedən qəzetlər də ölkədəki digər qəzetlər kimi çətin günlər yaşamaqdadırlar. Bir zamanlar 30 min tirajla çap edilən qəzetlər bu gün sadəcə 600 tirajla çap edilir. İstanbulun yəhudi icmasına xitab edən Şalom qəzeti sırf könüllü redaktorların sayəsində fəaliyyətinə davam etməkdədir. 2007-ci ilin 19 yanvarında İstanbulda Aqos qəzetinin baş redaktoru Hrant Dinkin bıçaqlanaraq öldürülməsindən sonra ölkədəki etnik azlıqların məsələsi və onlara məxsus dövrü-mətbuat orqanların vəziyyəti yenidən gündəmə gəlmiş və uzun müddət gündəmdə qalmışdır. Türkiyədə 15 milyona yaxın kürd yaşadığından və kürdlər etnik azlıq olaraq qəbul edilmədiyi üçün kürd dilində olan qəzet və jurnallar bu məqalədə göstərilməmişdir.