Kuşinq sindromu
Cushing sindromu kortizol kimi qlükokortikoidlərə uzun müddət məruz qalma nəticəsində yaranan əlamətlər və simptomlar toplusudur. Simptomlar və əlamətlər arasında yüksək qan təzyiqi, qarın piylənməsi, lakin nazik qollar və ayaqlar, qırmızımtıl uzanma izləri, yuvarlaq qırmızı üz, çiyinlər arasında piy kütləsi, zəif əzələlər, zəif sümüklər, sızanaqlar və zəif sağalmış kövrək dəri ola bilər. Qadınlarda daha çox saç və nizamsız menstruasiya ola bilər. Bəzən əhval dəyişikliyi, baş ağrıları və xroniki yorğunluq hissi oluna bilər. Cushing sindromu ya həddindən artıq kortizol kimi dərmanlar, məsələn, prednizon, ya da böyrəküstü vəzilər tərəfindən həddindən artıq kortizol istehsal edən və ya onun istehsalı ilə nəticələnən bir şişdən qaynaqlanır. Hipofiz adenoması ilə əlaqəli hallar Cushing xəstəliyi kimi tanınır və bu, Cushing sindromunun dərman qəbulundan sonra ikinci ən çox yayılmış səbəbidir. Hipofizdən kənarda yerləşdiyinə görə tez-tez ektopik adlandırılan bir sıra digər şişlər də Cushing xəstəliyinə səbəb ola bilər. Bunlardan bəziləri çoxlu endokrin neoplaziya tip 1 və Carney kompleksi kimi irsi xəstəliklərlə əlaqələndirilir. Diaqnoz bir sıra addımlar tələb edir. İlk mərhələ bir insanın qəbul etdiyi dərmanları yoxlamaqdır. İkinci mərhələ deksametazon qəbul etdikdən sonra sidikdə, tüpürcəkdə və ya qanda kortizol səviyyəsini ölçməkdir. Bu test anormal olarsa, kortizol gecə gec saatlarda ölçülə bilər. Kortizol yüksək olaraq qalırsa, ACTH üçün qan testi edilə bilər. Əksər hallarda müalicə və müalicə edilə bilər. Dərmanlara görə, hələ də tələb olunarsa və ya yavaş-yavaş dayandırılsa, bunlar tez-tez yavaş-yavaş azaldıla bilər. Şiş səbəb olarsa, cərrahiyyə, kimyaterapiya və/və ya radiasiyanın kombinasiyası ilə müalicə edilə bilər. Hipofiz vəzinə təsir edərsə, onun itirilmiş funksiyasını əvəz etmək üçün başqa dərmanlar tələb oluna bilər. Müalicə ilə yaşam uzunluğu adətən normal qalır. Əməliyyatla bütün şiş çıxarıla bilinməyəndə bəzilərində ölüm riski artır. Hər il milyonda təxminən iki-üç insan nu xəstəliklə diaqnoz olunur. Ən çox 20–50 yaş arası insanlarda görülür. Qadınlarda kişilərə nisbətən üç dəfə daha çox rast gəlinir. Aşkar simptomlar olmadan mülayim dərəcədə kortizolun həddindən artıq istehsalına daha çox rast gəlinir Kuşinq sindromu ilk dəfə 1932-ci ildə amerikalı neyrocərrah Harvi Kuşinq tərəfindən təsvir edilmişdir . Cushing sindromu pişiklər, itlər və atlar da daxil olmaqla digər heyvanlarda da baş verə bilər.