Yeni Kaledoniyada etirazlar (2024)
Yeni Kaledoniyada etirazlar (fr. Émeutes de 2024 en Nouvelle-Calédonie) — Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyinin inzibati ərazilərindən biri olan Yeni Kaledoniyada 2024-cü ilin 13 may tarixindən etibarən başlamış etirazlar. Hadisələr Yeni Kaledoniyanın Fransanın nəzarətindən çıxıb, müstəqil dövlət olması fonunda başlamışdır. 13 may tarixində başlamış etirazların əsas səbəbi isə Fransa tərəfinin Yeni Kaledoniyada tətbiq etməyi planlaşdırdığı səsvermə islahatları ilə bağlıdır. Belə ki, Fransa hökuməti Yeni Kaledoniyada son 10 ildə məskunlaşmış şəxslərin lokal səsvermələrdə iştirak etməsinə imkan verən qanunu qəbul etməyi planlaşdırmış və bu da yerli əhalinin etirazlarına səbəb olmuşdur. 1998-ci ildə ölkənin paytaxtında imzalanmış Numea razılaşmasına görə seçkilərdə yalnız ada sakinləri və ya onların nəsillərindən gələn şəxslər iştirak edə bilərdilər. Etirazçılar hesab edirlər ki, mövcud dəyişiklik Yeni Kaledoniyanın gələcəkdə müstəqil olması yollarını tamamilə bağlayır və Fransanın xarici maraqlarına hesablanıb. Yeni Kaledoniyada 2018, 2020 və 2021-ci illərdə keçirilmiş Fransanın tərkibindən çıxmaq, müstəqil olmaqla bağlı referendumda əhalinin böyük əksəriyyəti Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyinin tərkibində qalmağa səs vermişdir. Müstəqillik tərəfdarları ifadə edirlər ki, 2020 və 2021-ci ildəki referendum məqsədli şəkildə COVID-19 pandemiyasının geniş yayıldığı dövrdə baş tutub və sözügedən nəticələr yerli xalqın iradəsini əks etdirmir. 13 may tarixində başlamış iğtişalar əvvəlkilərdən etirazçıların kütləvi formada silahdan istifadə etməsi ilə fərqlənir. Belə ki, 13 may və 16 may tarixlərində ikisi jandarm əməkdaşı olmaqla beş nəfər öldürülüb. Digər 64 polis əməkdaşı isə yaralanıb. Hadisələri törətməkdə ittiham olunan beş müstəqillik tərəfdarı hadisənin ilk günündə həbs edilib. Fransa adadakı nəzarəti bərpa etmək məqsədilə Fransa Silahlı Qüvvələrinin xüsusi təyinatlarıdan ibarət bölməsini adaya göndərib. Fransanın Daxili İşlər Naziri Jerar Darmanin əraziyə əlavə polis qüvvələrinin göndərildiyini və ümumilikdə 36 nəfərin həbs edildiyini açıqlayıb. Fransa Azərbaycan Yeni Kaledoniyanın daxili siyasətinə müdaxilədə ittiham edib. Kaledoniyanın müstəqillik tərəfdarlarından bəzi liderləri Azərbaycanla sövdələşiblər, bu, danılmazdır, — bu ölkənin daxili işlər naziri Jerald Darmanen bildirib. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Fransa rəsmisinin dediklərini növbəti əsassız fikirlər adlandırıb.