Min nəfərin ekspedisiyası
Min nəfərin ekspedisiyası (it. Spedizione dei Mille) — inqilabi general Cüzeppe Qaribaldinin 1860-1861 il kampaniyası. Min nəfərlik dəstə ilə İtaliyanın cənubuna enən Haribaldi, “Hər iki Siciliya krallığını” məğlubiyətə uğradır, nəticədə onun ərazisi Sardiniya krallığı tərəfindən zəbt olunur və birləşmiş İtaliya krallığına daxil olur. Ekspedisiya, “Sardiniya krallığının” baş naziri Kamillo Kavurun ilhamverdiyi, İtaliyanın birləşdirilməsi kampaniyasının bir hissəsi idi. 1860-cı ilin martında krallığ öz ərazisinə “Mərkəzi İtaliyanın birləşmiş vilayətlərini” birləşdirdi. Birləşmə kampaniyasının növbəti mərhələsi, Appenin yarımadasının güney hissəsini və Siciliyanı əhatə edən Hər iki Siciliya krallığının ərazisinin zəbt edilməsi idi. Ekspedisiya çox təhlükəli və riskli idi. Çünki ekspedisiya iştirakçılarını sayı cəmi min nəfər ikən qarşı tərəf olan İki Siciliya krallığı daha böyük nizami orduya və daha güclü donanmaya sahib idi. Lakin ekspedisiya uğurlu oldu və sonda keçirilən referendumla Siciliya, Cənubi İtaliya Sardiniya krallığına birləşdirildi, İtaliya krallığının yaradıldığı elan edildi. Ekspedisiya təşəbbüsü italyan millətinin "dörd qurucu ata"sı hesab edilən Haribaldi, Mazzini, II Viktor Emanuel və Kamillo Kavur tərəfindən ortaq olaraq hazırlanmışdı. Lakin ekspedisiyanın reallığa keçməsi üçün əsas dəstək Françesko Krispinin cəhdləri ilə oldu. O, bölgədəki nüfuzundan istifadə edib İtaliyanın birləşdirilməsi layihəsini dəstəklədi. Ekspedisiyada iştirak edən fərqli qrupların fərqli istəkləri var idi. Haribaldi İtaliyanı birləşdirmək, burjuaziya Siciliyanı dahan güclü kapitalizmə sahib olan İtaliyanın bir hissəsi görmək, sadə əhali isə torpaqların yenidən bölüşdürülməsi üçün bu ekspedisiyaya qatılmış və ya onu dəstəkləmişdi. Ekspedisiya və bütün təşəbbüs britaniyalılar tərəfindən güclü bir şəkildə dəstəklənmişdi, çünki onlar Cənubi İtaliyada özlərinə dost bir hökumət görmək istəyirdilər. Həmçinin Süveyş kanalının açılışına az qalmış bir ərəfədə müasir İtaliyanın cənubunun strateji əhəmiyyəti də artmışdı. Belə bir şəraitdə İki Siciliya krallığını idarə edən Burbonlar sülaləsi getdikcə Rusiya ilə daha çox yaxınlaşdığı üçün etibarlı tərəfdaş hesab edilmirdilər. Ekspedisiya zamanı Britaniya dəniz donanması ekspedisiya gəmilərinin təhlükəsiz bir şəkildə quruya çıxmalarını təmin etmiş, onların hərbi əməliyyatlarının uğurlu keçə bilməsi üçün vəsait ayıraraq Burbon hərbçilərinə rüşvət verib onları satın almışdır.