Azaniya
Azaniya (q.yun. Ἀζανία) və ya Barbariya (q.yun. Βαρβαρία) — qədim coğrafiyaşünaslıqda Şərqi Afrikada, Hind okeanı sahilində, Somalidəki Aromat burnundan (Qvardafuy) Tanzaniyadakı Rapta burnuna (lat. Raptum) qədər uzanan vilayət. Azaniya körfəzi yunanlar tərəfindən Barbariya körfəzi (q.yun. Βαρβαρικός κόλπος, lat. Sinus Barbaricus), romalılar tərəfindən isə Azaniya dənizi (lat. Mare Azanium) adlandırılırdı Azaniyaya Muxadan zeytun yağı və büxur, Avropadan isə dəmir, şüşə, buğda və şərab idxal olunurdu. Azaniyadan xaricə fil sümüyü, kərgədan buynuzu, tısbağa sümüyü və hindqozu ixrac olunurdu. Azaniyanın əsas ticarət şəhəri Rufici çayının mənsəbində yerləşən Rapta idi. Rapta Afrikanın ən böyük şəhərlərindən, Qara Afrikanın isə ən zəngin şəhərlərindən biri idi və e.ə. I minillikdə çiçəklənmişdir. Azaniya adının ərəb mənşəli olduğu güman edilir. Azaniya qədim yunanlar üçün uzaq və az öyrənilən bir vilayət idi. Ərəblər vilayəti «Zənc torpağı» və ya «Zənc körfəzi» adlandırırdı. Rapta şəhərinin adı Klavdi Ptolemeyin «Coğrafiya» əsərində çəkilmişdir. «Eritriya dənizinin periplı» əsərinda Rapta "Azaniyanın son ticarət nöqtəsi" adlandırılmışdır. Azaniya müasir Somali, Keniya, Tanzaniya və şimali Mozambikin sahillərini əhatə edirdi. Azaniyada arxeoloji tədqiqlər 1920-ci illərdən bəri aparılır. Corc Hantinqford yeganə bir «Azaniya sivilizasiyası» olduğunu irəli sürmüşdür, ancaq bu fikir sonralar ifşa olunmuşdur. Çağdaş tarixşünaslar Azaniyada erkən dəmir dövrünə aid müxtəlif sivilizasiyaların olduğuna inanırlar. Vilayətdə yerləşən evlərin tikinti üslubları yerli xarakteristika daşıyır. 2011-ci ildə qondarma bir Azaniya muxtar dövləti qurulmuşdur. Somalinin cənubunda yerləşən bu dövlətin idarəsi Keniyanın paytaxtı Nayrobi şəhərində yerləşirdi. 2013-cü ildə Azaniya dövləti ləğv edilmiş və Cubalend muxtar vilayətinə qoşulmuşdur.