Şrek (film)
Şrek 1 (ing. Shrek) — 2000-ci il ABŞ istehsalı cizgi filmi. Animasiyası “DreamWorks Animation” studiyası tərəfindən hazırlanmışdır. Film Vilyam Steyqin 1990-cı ildə yazdığı eyniadlı rəsmli uşaq kitabının motivləri əsasında çəkilmişdir. Filmin rejissorları Endrü Adamson və Viki Censondur. Bu “Şrek” seriyasının ilk filmidir. Personajlar Mayk Mayers, Eddi Mörfi, Kameron Diaz və Con Litqou tərəfindən səsləndirilib. Filmdə qaş-qabaqlı oqr olan Şrek aşkar edir ki, onun sahib olduğu bataqlıqlar zalım hökmdar Lord Farkuad tərəfindən sürgün edilmiş nağıl qəhrəmanları tərəfindən ələ keçirilib. O, bu varlıqların başqa yerə köçürülməsini tələb etmək üçün Farkuadın yanına getməyə qərar verir. Şrek ona Duloka gedən yolu göstərsin deyə əvvəllər Farkuadın mühafizəçilərindən xilas etdiyi çoxdanışan yoldaşı Eşşəyin də gəlməsi ilə könülsüz razılaşır. Lord Farkuad Şrekə söz verir ki, əgər o, Şahzadə Fionanı əjdaha ilə mühafizə olunan qaladan xilas etsə, nağıl varlıqlarını başqa yerə köçürəcək və ona evini, yəni bataqlığı geri verəcək. Məşhur kinorejissor Stiven Spilberq 1991-ci ildə Vilyam Steyqin müəllifi olduğu kitabın hüquqlarını satın almışdı. Spilberq əvvəlcə kitabın motivləri əsasında ənənəvi cizgi filmi çəkməyi planlaşdırırdı. Buna baxmayaraq prodüser Con H. Vilyams onun fikrini dəyişməyi bacarır. O, 1994-cü ildə layihəni yeni yaradılmış “DreamWorks” kinostudiyasına təhvil verməyə razı salır. Elə həmin il kinostudiya Spilberqdən kitabın hüquqlarını satın alır. 1995-ci ildə Jeffrey Katzenberg, Williams və Aron Warner “DreamWorks” kinostudiyasında “Şrek” filminin istehsalına başlayırlar. İlk olaraq baş qəhrəman Şrekin səsləndirilməsi işi Kris Farliyə həvalə edilmişdi. Aktyor personajın dialoqlarının yarısından çoxunu səsləndirirsə də təəsüf ki, 1997-ci ildə filmin istehsalı başa çatmamış dünyasını dəyişir. Bu hadisədən sonra aktyor Mayk Mayers onun yerini əvəz etməsi üçün kinostudiyaya dəvət edilir. Mayk Mayers, Şrekə simvolu olan şotland ləhcəsini bəxş edir. Başlanğıcda film “motion capture” (azərb. hərəkət yaxalama‎) texnologiyasından istifadə edilməklə çəkiləcəkdi. Lakin sınaqlar yaxşı nəticə vermədiyi üçün bu baş tutmur. Kinostudiya filmi kompüter animasiyasından istifadə edərək tamamlaması üçün “Pacific Data Images” şirkətini işə götürür. Şrek nağıllar əsasında çəkilmiş filmləri, xüsusən də “Disney” tərəfindən çəkilmiş filmləri parodiya edir. “Şrek”in ilk təqdimatı Vestvuddakı “Mann Village Theatre”-da baş tutdu, ardınca film 2000-ci ildə Kann Film Festivalında nümayiş olundu. Bu, böyük bir iş idi, çünki, “Şrek” filmi “Disney”in 1953-cü ildəki “Piter Pen” filmindən sonra "Qızıl Palma Budağı" uğrunda mübarizə aparan ilk cizgi filmi olmuşdu. Film “DreamWorks Pictures” tərəfindən 18 may 2001-ci ildə buraxıldı və dünya üzrə 492 milyon dollardan çox gəlir əldə edərək 2001-ci ilin ən çox gəlir gətirən dördüncü filmi oldu. Film tənqidçilər tərəfindən rəğbətlə qarşılandı, onlar filmi animasiyası, səsləndirməsi, musiqisi, senarisi və hər yaşa uyğun olan yumoruna görə təriflədilər. “Şrek” "Oskar" mükafatlarında “Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Senari” kateqoriyasında nominasiya əldə etmiş və ilk dəfə “Ən yaxşı Animasiya Filmi”nə görə "Oskar" qazanmışdır. Bunlardan əlavə film, "BAFTA" mərasimində ümumilikdə altı kateqoriyada mükafata namizəd göstərilmiş və “Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Senari” nominasiyasında "BAFTA"ya layiq görülmüşdür. Filmin qazandığı uğurlar göstərdi ki, “DreamWorks Animation” cizgi filmlərinin istehsalında “Pixar”-a güclü rəqib ola bilər. “Şrek”in üç davam filmi çəkilmişdir — “Şrek 2” (2003), “Üçüncü Şrek” (2006) və “Əbədi Şrek” (2010). Bununla yanaşı, franşizanın digər istehsalları da mövcuddur. Bunlara daxildir iki spin-off filmi: “Çəkməli pişik” (2012) və “Çəkməli pişik: Son arzu” (2022). “Şrek” həmçinin 2000-ci illərdə çəkilmiş ən yaxşı cizgi filmi kimi yadda qaldı. 2020-ci ildə Konqres Kitabxanası “Şrek” filmini Milli Film Reyestrində saxlamağı seçdi. Bu, XXI əsrdə bu ada layiq görülmüş ilk cizgi filmidir.