Rok-musiqi
Rok musiqisi (ing. Rock music) — 1940-cı illərin sonu və 1950-ci illərin əvvəllərində ABŞ-da "rok-n-roll" kimi yaranmış və 1960-cı illərin ortalarından etibarən müxtəlif janr və üslubları yaranmış geniş populyar musiqi janrıdır. Rok musiqisinin mənşəyi, 1940-1950-ci illərin rok-n-roll üslubuna dayanır ki, bu üslub birbaşa blüz, ritm və blüz, həmçinin kantri musiqisindən ilhamlanır. Rok, həmçinin elektrik blüz və folk kimi janrlardan da böyük ölçüdə təsirlənmiş və caz kimi digər musiqi üslublarından da ilham almışdır. Rok, adətən elektrik gitara başda olmaqla, elektrik bas gitara, zərb alətləri və bir və ya bir neçə vokal ifa ilə birlikdə tək və ya qrup şəklində ifa olunur. Ümumiyyətlə, rok 44 xanə ölçülü və nəqarət-bənd formasından istifadə edən mahnı əsaslı musiqidir, lakin janr zamanla çox dəyişmişdir. Pop musiqisi kimi, rok musiqisinin sözləri də əsasən romantika, sevgi mövzusuna yönəlir, lakin tez-tez sosial və ya siyasi mövzulara toxunan geniş mövzuları da əhatə edir. Rok musiqisi 1950-ci illərdən 2010-cu illərə qədər ABŞ-da və Qərb dünyasının böyük bir hissəsində ən populyar musiqi janrı olmuşdur. Rok musiqiçiləri 1960-cı illərin ortalarından etibarən albomu sinql əvəzinə ön plana çıxardılar və eyni zamanda qeyd edilmiş musiqi ifadəsi və istehlakının dominant forması kimi təqdim etməyə başladılar. Onların töhfələri bu janrın əsas cərəyanda mədəni haqq qazanmasına və musiqi sənayesində onilliklər boyu davam edəcək rok əsaslı albomlar dövrünün başlamasına səbəb oldu. 1960-cı illərin sonlarında, "klassik rok" dövründə, rok musiqisinin müxtəlif alt janrları, o cümlədən blüz rok, folk rok, kantri rok, cənub roku, raqa rok və caz rok kimi hibrid janrlar yarandı. Bu janrlar anti-mədədəniyyətlə əlaqədar olan psixodeliya musiqisi və hippi səhnəsindən təsirlənərək, psixodelik rokun inkişafına töhfə verdi. Yaranan janrlar arasında texnika cəhətdən geniş və mürəkkəb proqressiv rok və vizual üslubu və parlaqlığı vurğulayan qlem rok da vardı. 1970-ci illərin ikinci yarısında enerjili sosial və siyasi tənqidlər çıxaran pank rok cərəyanı yarandı. Pank musiqisi 1980-ci illərdə törəmə formaları olan yeni dalğa, postpank və nəhayət alternativ roka təsir etdi. 1990-cı illərdən etibarən alternativ rok rok musiqisində üstünlük təşkil etməyə başladı və qranj, Britpop və indi rok kimi əsas cərəyana daxil oldu. O vaxtdan bəri pop-pank, elektronik rok, rep rok və rep metal kimi daha çox füzyon rok janrları meydana gəldi. Bəzi qruplar rokun tarixini yenidən nəzərdən keçirməyə çalışdı; 2000-ci illərdə qaraj roku/postpank dirçəlişi buna misal ola bilər. 2010-cu illərdən başlayaraq rok, dünya mədəniyyətində dominant populyar musiqi janrı mövqeyini itirdi, lakin yenə də kommersiya baxımından uğurlu oldu. Hip-hop və elektronik rəqs musiqisinin artan məşhurluğu rok musiqisində, xüsusən 2010-cu illərin əvvəllərindəki texno-pop səhnəsində və 2020-ci illərin pop-pank-hip-hop dirçəlişində görmək olar. Rok həm mədəni həm də ictimai hərəkatlar üçün bir vasitə rolunu oynamış və panklar, qotiklər, rokçular kimi əsas subkulturaların yaranmasına səbəb olmuşdur. ABŞ-da 1960-cı illərdə San-Fransiskodan yayılan hippi hərəkatı və daha geniş Qərb anti-mədəniyyət hərəkatı eyni şəkildə 1970-ci illərdə pank mədəniyyətinin qotik, pank və emo subkulturalarının yaranmasına səbəb olmuşdur. Etiraz mahnısı ənənəsini miras alan rok musiqisi siyasi fəallıqla, eləcə də irq, cins və narkotik istifadəsi kimi sosial münasibətlərdə dəyişikliklərlə əlaqələndirilmiş və tez-tez gənclərin yetkin istehlakçılığa və uyğunluğa qarşı üsyanının ifadəsi kimi qəbul olunmuşdur. Bununla yanaşı, kommersiya baxımından son dərəcə uğurlu olmuş və "kommersiya məqsədləri üçün sənət satmaq" ittihamlarına məruz qalmışdır.