Perikoronit
Perikoronit Perikoronit çıxmaqda olan dişi əhatə edən yumşaq toxumaların və retromolyar çuxurun iltihabıdır. Etiologiyası Perikoronit əsasən aşağı səkkizinci diş (18, 28, 38, 48) nahiyəsində müşahidə edilir. Filogenez və ontogenez proseslərində aşağı çənənin reduksiyası və alveolyar hissənin distal şöbəsinin qısalması baş verir. Bununla əlaqədar olaraq bütün dişlərdən sonra çıxan “ağıl” dişlərinə yer qalmır. Çənələrdə “ağıl” dişi mayasının düzgün yerləşməməsi, çənənin özünün isə patoloji böyüməsi və inkişafı digər səbəblərdəndir. Bununla əlaqədar “ağıl” dişi ikinci molyara nisbətən önə doğru (az halda xaricə, daxilə və ya arxaya) əyilmiş olur. Aşağı “ağıl” dişinin çıxması aylar, hətta ilərlə ləngiyir. Çeynəmə zamanı daimi travma nəticəsində diş tacını örtən selikli qişada çapıqlaşma və sklerozlaşma baş verir. Diş onun üzərində yerləşən dəyişilmiş çapıqlı selikli qişanı dəlib keçə bilmir, ona görə də onun çıxması dayanır. Dişin tacı ikinci molyar səviyyəsindən aşağıda yerləşir və ya da çox vaxt yalnız 1 – 2 medial qabar çıxmış olur. Patogenezi Aşağı “ağıl” dişinin çıxması zamanı medial qabarlar üzərindəki selikli qişa atrofiyalaşır, tacın digər hissəsi isə selikli qişa ilə − kapyuşonla örtülü olur. Perkoronar sahəyə (diş tacı və kapyuşonun daxili səthi arasındakı sahə) qida qalıqları, deskvamativ epitel və selik keçir. Optimal temperatur, nəm mühit, işığın olmaması perikoronar sahədə yerləşən mikroflora üçün əlverişli şərait yaradır. Çenəmə zamanı kapyuşonun selikli qişasının travması onun səthində eroziya və xora yaranmasına, həmçinin yerli immunitetin zəifləməsinə gətirir. Bunun da nəticəsində tam çıxmayan “ağıl” dişi tacını əhatə edən toxumalarda iltihabi əlamətlər inkişaf edir. Kapyuşonun tez-tez travmalanması və iltihabi residivlər xroniki iltihabi proseslərə gətirir. Onlar xroniki kənar periodontit və xroniki gingivit tipi üzrə keçir. Dişin boyun nahiyəsində qranulyasion toxumanın artması, ətraf dəri sahələrinin sorulması müşahidə edilir. Bunun nəticəsində “ağıl” dişində patoloji sümük-diş əti cibi əmələ gəlir. Perikoronit zamanı sanki qüsur dövriyyəsi müşahidə edilir. Ödemli və şişmiş kapyuğon yemək vaxtı daimi travmalanmaya məruz qalır. Travma daha çox ödemə və kapyuşonun qalınlaşmasına səbəb olaraq iltihabı gücləndirir. Perikoronar sahədən ekssudatın çıxması çətinləşir. Ardınca iltihabi proses retromolyar çuxurun torlu qişasına və sümüküstlüyünə yayılır, irin kisəsi yaranır və retromolyar periostit əmələ gəlir.