Crossroads əməliyyatı
Crossroads əməliyyatı (ing. Operation Crossroads) — ABŞ tərəfindən 1946-cı ilin iyulunda Marşall adalarında Bikini atollunda həyata keçirilən nüvə sınaqları. Məqsəd atom silahlarının gəmilərə təsirini yoxlamaq idi. Seriya hər birinin məhsuldarlığı 23 kiloton olan iki partlayışdan ibarət idi: Able qurğusu 1 iyul 1946-cı ildə 158 m (520 fut) yüksəklikdə partladıldı; Beyker 25 iyul 1946-cı ildə suyun altında 27 m (90 fut) uçuruldu. 1947-ci ilə planlaşdırılan üçüncü partlayış — Çarli, ABŞ Hərbi Donanması Beyker testindən sonra gəmiləri təsirsiz hala gətirməməsi səbəbindən ləğv edildi. Partlayışlar zamanı gəmilərə eksperimental heyvanlar yerləşdirilmişdi. "Crossroads" əməliyyatı çərçivəsində həyata keçirilən sınaqlar ABŞ-nin həyata keçirdiyi dördüncü və beşinci atom partlayışları idi (Alamoqordo poliqonunda Triniti sınağından və Hiroşima və Naqasakinin atom bombardmanından sonra). Bunlar Marşall adalarında edilən ilk atom sınaqları idi və ictimaiyyətə açıqlanan ilk sınaqlar idi. Testlərdə dəvət olunmuş qonaqlar və mətbuat nümayəndələri iştirak ediblər. Sovet İttifaqını SSRİ Elmlər Akademiyasının Radium İnstitutunun Siklotron laboratoriyasının müdiri M. Q. Meşeryakov, BMT-nin Atom Enerjisinə Nəzarət Komissiyasındakı SSRİ nümayəndəsinin eksperti S. P. Aleksandrov əmsil edirdi. Sınaqlar nəticəsində Beyker sualtı partlayışında hədəf kimi istifadə edilən bütün gəmilərdə radioaktiv çirklənmə baş verdi. Bu, ilk dəfə idi ki, nüvə partlayışı nəticəsində dərhal konsentrasiya edilmiş yerli radioaktiv çirklənmə oldu. Yüksək hündürlükdə partlayış zamanı yoluxma adi hal idi, bir neçə gün ərzində stratosferdə qeydə alınıb və sonra dağılmışdı. Atom Enerjisi Komissiyasının sədri kimyaçı Qlenn Siborq Beykeri "dünyanın ilk nüvə fəlakəti" adlandırıb. "Crossroads" Əməliyyatına hazırlıq zamanı Bikini Atollunun sakinləri evakuasiya edilib və daha kiçik, yaşayış olmayan adalara yerləşdirilib. Daha sonra, 1950-ci illərdə bir sıra böyük termonüvə sınaqları nəticəsində Bikini kənd təsərrüfatı və balıqçılıq yararsız hala düşdü. Radioaktiv çirklənmə səbəbindən Bikini, dalğıcların nadir səfərləri istisna olmaqla, 2010-cu ilə qədər yaşayışsız qaldı.