Creative Commons
Creative Commons (CC) — Amerika qeyri-kommersiya təşkilatı, təhsilə çıxışa və başqalarının qanuni şəkildə əsaslandırması və paylaşması üçün mövcud olan yaradıcı əsərlərin çeşidini genişləndirməyə həsr olunmuş beynəlxalq şəbəkə. Təşkilat Creative Commons lisenziyaları kimi tanınan bir neçə müəllif hüququ lisenziyasını ictimaiyyətə pulsuz olaraq təqdim edib. Bu lisenziyalar yaradıcı əsərlərin müəlliflərinə alıcıların və ya digər yaradıcıların xeyrinə hansı hüquqları qoruduqlarını və hansı hüquqlardan imtina etdiklərini bildirməyə imkan verir. Asan başa düşülən bir səhifəlik hüquqların izahı və əlaqəli vizual simvollar hər bir Creative Commons lisenziyasının xüsusiyyətlərini izah edir. Məzmun sahibləri müəllif hüquqlarını qorumağa davam edirlər, lakin Creative Commons lisenziyaları "bütün hüquqlar qorunur" adı altında zəruri olan müəllif hüququ sahibi (lisenziya verən) və lisenziyaçı arasında xüsusi hüquqlar üzrə fərdi danışıqları əvəz edən standart buraxılışlar verir. Təşkilat 2001-ci ildə Lovrens Lessiq, Hal Abelson və Erik Eldred tərəfindən İctimai Mülkiyyət Mərkəzinin dəstəyi ilə qurulub. Hal Plotkin tərəfindən yazılmış Creative Commons haqqında ümumi maraq doğuran nəşrdə ilk məqalə 2002-ci ilin fevralında dərc edilmişdir. Müəllif hüququ lisenziyalarının ilk toplusu 2002-ci ilin dekabrında buraxılmışdır. Lisenziyaları hazırlayan və hal-hazırkı Creative Commons infrastrukturunu quran təsisçi idarəetmə komandasına Molli Şaffer Van Hovlinq, Qlen Otis Brovn, Niru Paharia və Ben Adida daxildir. 2002-ci ildə David Vayli tərəfindən 1998-ci ildə yaradılmış prekursor layihəsi olan Açıq Məzmun Layihəsi (ing. Open Content Project) Creative Commons-u davamçısı olaraq elan etdi və Vayli CC direktoru kimi ora qoşuldu. Aaron Şvarts, Matyu Hovqheyin etdiyi kimi Creative Commons-un erkən mərhələlərində əhəmiyyətli rol oynadı. 2019-cu ilə olan məlumata əsasən müxtəlif Creative Commons lisenziyaları altında lisenziyalaşdırılmış təxminən 2 milyard əsər mövcuddur. Vikipediya və onun qardaş layihələri bu lisenziyalardan birini istifadə edir. 2017-ci ilin hesabatına görə, Flickr təkcə YouTube-da 49 milyon, DeviantArt-da 40 milyon və Wikimedia Commons-da 37 milyon əsərlə birlikdə, ümumilikdə 415 milyon CC lisenziyalı fotoşəkilə ev sahibliyi edib. Lisenziyalar həmçinin Stack Exchange, MDN, Internet Archive, Khan Academy, LibreTexts, OpenStax, MIT OpenCourseWare, WikiHow, TED, OpenStreetMap, GeoGebra, Doubtnut, Fandom, Arduino, ccmixter.org, Ninjam və əvvəllər Unsplash, Pixabay and Socratic saytları tərəfindən istifadə olunub.