Gümrü döyüşü (1807)
Gümrü döyüşü — Rusiya-Osmanlı imperiyası arasında 1806–1812-ci illəri əhatə edən müharibə dövründə baş vermişdir. General P. D. Nesvetayevin başçılıq etdiyi rus qoşunları iki həftə ərzində Gümrüdə Osmanlı sərəsgəri Yusif Paşanın üstün qüvvələrinin hücumlarını dəf etdi və mövqe tutaraq qraf I. İ. Qudoviçin əsas qüvvələrinin gəlişini gözlədi. 1807-ci ilin yazında Cənubi Qafqazdakı rus qoşunlarının komandanı, baş general qraf İ. İ. Qudoviçin Axalkalakidəki dəstəsi uğursuzluğa düçar olduqdan və general-mayor P. D. Nesvetayevin dəstəsi Qars yaxınlığından geri çəkildikdən sonra türklər hücuma keçdilər. Ərzurumlu sərəsgər Yusif Paşa Anadolu qoşunları ilə (20.000 nəfər) Qarsa doğru hərəkət edərək general Nesvetayevə məktub göndərdi və ondan silahlarını yerə qoymasını tələb etdi. Nesvetayev o vaxt köhnə Tsalka qalasının xarabalıqlarında dayanmış Qudoviçin əmrinə uyğun olaraq geri çəkildi və öz dəstəsini (1900 nəfər) Gümrü kəndi yaxınlığında cəmlədi. Yusif paşa Qarsa yaxınlaşaraq Nesvetayevə qarşı 7000 nəfərlik dəstə göndərdi. Mayın 19-da türklər Nesvetayevin Gümrü yaxınlığındakı düşərgəsinə hücum etdilər. Sürətli hücum nəticəsində rus əsgərləri qabaqcıl istehkamlardan qovuldu və şiddətli döyüş başladı. Yalnız yayılım atəşi nəticəsində axşama doğru 400 nəfərə qədər insan itkisi olan türkləri geri çəkilməyə məcbur edə bildilər. Mayın 30-da Yusif Paşa 20 topun dəstəyi ilə 10.000 nəfərlə səhər saat 10-dan hücuma keçdi, lakin 9 saatlıq döyüşdə məğlub oldu. Qudoviçin yaxınlaşmasından xəbər tutan türklər iyunun 5-də hücuma keçdilər. Əvvəlcə kiçik dəstə artilleriya atəşinə tutuldu, sonra süvarilər hücuma keçdi, lakin piyadalar tərəfindən dəf edildi.