Realizm (fəlsəfə)
Realizm, fəlsəfədə — daimi və ya ümumi mənası olmayan ortaq bir Avropa fəlsəfi termini. Avropa fəlsəfəsinin istiqamətlərini təyin etmək üçün, konsepsiyaların bu və ya digər əlaqələrini gerçəkliyə postulyasiya etmək üçün istifadə edilmişdir. Fərqli dövrlərdə tamamilə fərqli (və hətta əks) istiqamətlərə mənsub idi: sxolastikizmdəki realizm (Avropa orta əsr fəlsəfəsi): bu konsepsiyaya daxil olan fərdi nümayəndələrdən ayrı (ümumbəşəri problem) ümumi anlayışların (insan, ağcaqayın, ... kimi) real mövcudluğunu postulat edir. Əks istiqamət nominalizmdir. Realizmin yumşaldılmış bir versiyası var idi - konseptualizm (mülayim realizm); realizm, mistisizmə və daha geniş şəkildə idealizmə qarşı çıxan müasir dövrün fəlsəfi istiqamətini təyin etməyə xidmət edir. Bu cür realizmin nümayəndəsi Herbart və onun tərəfdarları idi; XX əsrin əvvəllərində Oxbridge ingilis fəlsəfəsindəki realizm. Bu realistlər həqiqi anlayışların birbaşa həqiqətə uyğun olduğuna inanırdılar. Qalan hər şey (bütün metafizika) “idealizm” adlanan yalan və artıq hesab olunurdu. Bu istiqamət öz missiyasını "idealizmə" qarşı çıxdı. Bertran Rassell bu istiqamətə aiddir; XX əsrin ikinci yarısının elm fəlsəfəsindəki realizm: elmi nəzəriyyələr tərəfindən təqdim olunan nəzəri obyektlərin - təbiətdə mövcud olan obyektlərin həqiqi uyğunluğunu iddia edir. O cümlədən - müşahidə olunmayan nəzəri obyektlər. Əks istiqamət antirealizmdir. İkinci mənada realizm də istifadə olunur qiymətləndirici termin olaraq və yalnız fəlsəfi konsepsiyalar üçün deyil, həm də hər hansı bir nəzəri mövqe və ya praktika üçün. Realizm ümumiyyətlə "yaxşı" deməkdir, lakin qiymətləndiricinin öz mövqeyindən asılı olaraq bal dəyişə bilər. qeyri-avropa fəlsəfi konsepsiyalarını təsvir etmək (qiymətləndirmək) - Avropa nəzəri nöqtəsindən.