Radara görünmə sahəsi
Radara görünmə sahəsi (RCS) bir obyektin radarla nə qədər aşkar oluna biləcəyinin ölçüsüdür. Daha böyük bir RCS, bir obyektin daha asan aşkar edildiyini göstərir. Bir obyekt mənbəyə məhdud bir miqdarda radar enerjisi təqdim edir. Buna təsir edən amillər bunlardır: Hədəfin hazırlandığı material; Hədəfin hədəfi işıqlandıran radar siqnalının dalğa uzunluğuna nisbətən ölçüsü; Hədəfin mütləq ölçüsü; İnsident bucağı (hədəfin formasından və radar mənbəyinə istiqamətlənməsindən asılı olaraq radar şüasının hədəfin müəyyən bir hissəsini vurduğu bucaq); Əks olunan bucaq (əks olunan şüanın hədəfə dəydiyi hissədən ayrıldığı bucaq; insident bucağından asılıdır); Hədəfin istiqamətinə görə ötürülən və alınan radiasiyanın polirizasiyası. Hədəflərin aşkarlanmasında vacib olsa da, ötürücü gücü və məsafə RCS hesablamasına təsir edən amillər deyil, çünki RCS hədəfin əks-ediciliyinin bir xüsusiyyətidir. Radara görünmə sahəsi təyyarələrin geniş aralıqlarda aşkarlanması üçün istifadə olunur. Məsələn, bir stels təyyarədə (aşağı səviyyədə radarlar tərəfindən aşkarlanmağa imkan verən bir formada hazırlanmış təyyarə) aşağı səviyyədə radara görünmə sahəsi verəcək dizayn xüsusiyyətləri (radar əmici boya, düz səthlər, radarları xüsusilə mənbədən fərqli bir yerə əks etdirməsi üçün xüsusi maili səthlər) olacaqdır. Sərnişin təyyarəsinin radara görünmə sahəsi isə çılpaq metallar, mənbəyə ötürülən siqnal əksi, zəmanətli yuvarlaq səthlər, mühərriklər, antenalar və s. struktur xüsusiyyətlərinə görə daha böyük olacaqdır. Radara görünmə sahəsi, xüsusilə təyyarələr və ballistik raketlərlə əlaqəli tətbiqlərdə, radar stels təyyarə texnologiyasının ayrılmaz bir hissəsidir. Mövcud hərbi təyyarələr üçün radara görünmə sahəsi məlumatları ən yüksək məxfilik kimi təsnif edilir. Bəzi hallarda radarla yerdəki bir çox obyektin olduğu əraziyə baxmaq lazımdır. Belə hallarda, diferensial səpələnmə əmsalı (normallaşdırılmış radar görünmə sahəsi və ya gen yayılma təbəqəsi də deyilir) deyilən σ0 (“Siqma sıfır”) dəyəri faydalıdır; bu, hər bir obyekt üçün bir sıra obyektlərin orta radar görünmə sahəsi deməkdir: σ 0 = ⟨ R C S i A i ⟩ {\displaystyle \sigma ^{0}=\left\langle {{RCS_{i}} \over {A_{i}}}\right\rangle } Burada: RCS i, müəyyən bir obyektin radara görünmə sahəsi, Ai, yerdə bu obyekt ilə əlaqəli sahədir. P r = P t G t 4 π r 2 σ 1 4 π r 2 A e f f {\displaystyle P_{r}={{P_{t}G_{t}} \over {4\pi r^{2}}}\sigma {{1} \over {4\pi r^{2}}}A_{\mathrm {eff} }} Burada: P t {\displaystyle P_{t}} = ötürücünün giriş gücü (watt) G t {\displaystyle G_{t}} = radar əlaqə antenasının qazancı (ölçüsüz) r {\displaystyle r} = radardan hədəfə olan məsafə (metr) σ {\displaystyle \sigma } = hədəfin radara görünmə sahəsi (metr²) A e f f {\displaystyle A_{\mathrm {eff} }} = radar qəbuledici antenasının effektiv sahəsi (metr²) P r {\displaystyle P_{r}} = radar tərəfindən hədəfdən geri alınan güc (watt)