Yuris Upatnieks
Yuris Upatnieks (latış. Juris Upatnieks‎; 7 may 1936, Riqa) — Latviya və ABŞ fiziki və ixtiraçısı, holoqrafiya sahəsinin pionerlərindən biri. Upatnieks II Dünya Müharibəsinin sonlarında valideynləri ilə birlikdə Latviyanın Sovet işğalından qaçdı və Almaniyadan sığınacaq istədi. 1951-ci ildə ailə ABŞ-yə mühacirət etdi. Ohayo ştatının Akron şəhərinin orta məktəbində oxudu və Akron Universitetində elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alaraq 1960-cı ildə burada bakalavr dərəcəsinə yiyələndi. Bundan sonra Miçiqan Universitetinin Elm və Texnologiya İnstitutunda oxudu və 1965-ci ildə elektrik mühəndisliyi üzrə magistr dərəcəsi aldı. 1973-cü ildən 1993-cü ilədək Miçiqan Ətraf Mühit Tədqiqat İnstitutunda çalışmış və Ann Arbordakı Miçiqan Universitetinin Elektrik və Kompüter Mühəndisliyi Bölməsinin adyunkt professoru olmuşdur. Orada o, 1996-cı ilə qədər optika üzrə laboratoriya kursu tədris edirdi. 1993-cü ildən 2001-ci ilə qədər Ann Arborda "Applied Optics" üzrə konsultant idi. 1996-2001-ci illərdə o, həmdə Miçiqan Universitetinin maşınqayırma mühəndisliyi və tətbiqi mexanika bölməsində tədqiqatçı idi. 1964-cü ildə Emmett Leyt ilə birlikdə ABŞ-də ilk üç ölçülü holoqramları nümayiş etdirdi və Leyt ilə birlikdə 1962-1964-cü illərdə bir sıra texniki sənədlər nəşr etdi. 2009-cu il tarixində vəziyyətə görə, Upatnieks 19 patentə sahibdir. Onlar arasında holoqrafik silah nişangahı da yer alır. Leyt və Upatnieksin işləri bu gün də ordu tərəfindən optik nişangahların istehsalında istifadə olunur, həmçinin onların qurduğu sistemlər hərbi və mülki aviasiya cihazlarında da tətbiq olunur, onların təklif etdikləri holoqram qeyd sxemləri isə bir çox sahələrdə istifadə olunur. 1975-ci ildə Amerika Optika Cəmiyyətinin R. V. Vud mükafatını və 1976-cı ildə Amerika Mexanika Mühəndisləri Cəmiyyətinin "Holli" medalını (ing. Holley Medal) aldı. 1976-cı ildə Amerika İxtira və İnnovasiya İnkişafı Assosiasiyası tərəfindən "İlin ixtiraçısı" seçildi. O, Optika Cəmiyyəti və Beynəlxalq Optika Mühəndisliyi Cəmiyyətinin üzvüdür, bundan başqa o, həmçinin Latviya Elmlər Akademiyasının üzvlüyünə sahibdir, hətta 1999-cu ildə sonuncudan "Böyük" medala layiq görülmüşdür.