Avstriya
Avstriya (alm. Österreich‎), rəsmi adı Avstriya Respublikası (alm. Republik Österreich‎) – Mərkəzi Avropada bir dövlət. Dövlətin adı qədim alman dilindən tərcümədə Ostarrichi — " şərqi ölkə " deməkdir. Şimaldan Çexiya (362 km sərhəd uzunluğu), şərqdən Slovakiya (91 km) və Macarıstan (366 km), cənubdan Sloveniya (330 km) və İtaliya (430 km), qərbdən İsveçrə (164 km), Lixtenşteyn (35 km) və Almaniya (784 km) ilə həmsərhəddir. Paytaxtı Vyana şəhəridir. Ölkə 9 federal torpaqdan və ya vilayətdən (Aşağı Avstriya, Burqenland, Forarlberq, Karintiya, Ştiriya, Tirol, Yuxarı Avstriya, Vyana və Zaltsburq) ibarətdir. Dövlət bayrağındakı qırmızı rəng Avstriya Respublikasının azadlığı və müstəqilliyi üçün tökülən qan, ağ rəng isə qərbdən şərqə axan Dunay çayının rəngidir. Avstriya bayrağı dünyanın ən qədim dövlət simvollarından biridir. Mərkəzi Avropada doqquz dövlətdən ibarət dənizə çıxışı olmayan ölkə. Qərbdə Lixtenşteyn və İsveçrə, cənubda İtaliya və Sloveniya, şərqdə Macarıstan və Slovakiya, şimalda Almaniya və Çexiya ilə həmsərhəddir. Avstriyanın ərazisi 83.883 km² və təxminən 9 milyon əhalisi var. Avstriya alman dili ölkənin rəsmi dili olsa da, bir çox avstriyalı qeyri-rəsmi olaraq müxtəlif Bavariya ləhcələrində danışır. Avstriya əvvəlcə 976-cı ildə Avstriya Markoqrafı kimi səhnəyə çıxdı və daha sonra hersoqluq və arxduchy oldu. 16-cı əsrdə Avstriya Habsburq monarxiyasının mərkəzi olan və tarixin ən nüfuzlu kral sülalələrindən biri olan Habsburq Monarxiyasının kiçik bir qolu tərəfindən idarə olunan bir dövlət kimi xidmət etməyə başladı. Arxiduxiya kimi Müqəddəs Roma imperiyasının mühüm hissəsi və inzibati mərkəzi idi. Böyük dövlətlərdən biri olan və 19-cu əsrin əvvəllərində Alman Konfederasiyasını idarə edən Avstriya öz imperiyasını qurdu, lakin 1866-cı ildə Avstriya-Prussiya müharibəsində məğlub olduqdan sonra digər Alman dövlətlərindən ayrılaraq öz yolu ilə getdi. 1867-ci ildə Macarıstanla razılaşma əsasında Avstriya-Macarıstan İkili Monarxiyası quruldu. Avstriya-Macarıstan taxtının mümkün varisi olan Archduke Franz Ferdinandın öldürülməsindən sonra Avstriya bu hadisədən sonra imperator Frans Joseph dövründə başlayan Birinci Dünya müharibəsində iştirak etdi. Monarxiyanın məğlubiyyətindən və dağılmasından sonra Almaniyaya birləşmək niyyəti ilə Almaniya-Avstriya Respublikası elan edildi, lakin yeni yaranan dövlət müttəfiqlər tərəfindən dəstəklənmir və tanınmamış qalır. 1919-cu ildə Birinci Avstriya Respublikası Avstriyanın hüquqi varisi oldu. 1938-ci ildə Avstriya əsilli Almaniya Reyxinin kansleri Adolf Hitler Avstriyanın ilhaqını təmin etdi. 1945-ci ildə faşist Almaniyasının məğlubiyyətindən və uzun müddət Müttəfiqlərin işğalından sonra Avstriya İkinci Respublika kimi tanınan suveren və özünü idarə edən demokratik bir dövlət kimi yenidən quruldu. Avstriya birbaşa seçilmiş Federal Prezident tərəfindən dövlət başçısı və federal hökumətin başçısı olan kansler tərəfindən idarə olunan parlament təmsilçi demokratiyasıdır. Avstriyanın böyük şəhərlərinə Vyana, Qraz, Linz, Salzburq və İnsbruk daxildir. Avstriya adambaşına düşən ÜDM-ə görə ardıcıl olaraq dünyanın 20 ən zəngin ölkəsi arasında yer alır. Ölkə yüksək həyat səviyyəsinə malikdir və 2018-ci ildə İnsan İnkişafı İndeksinə görə dünyada 20-ci yerdədir. Vyana həyat keyfiyyəti göstəricilərinə görə ardıcıl olaraq beynəlxalq səviyyədə birinci yerdədir. İkinci Respublika 1955-ci ildə xarici siyasi məsələlərdə daimi bitərəfliyini elan etdi. Avstriya 1955-ci ildən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının və Avropa Birliyinin üzvüdür. O, ATƏT və OPEK-ə ev sahibliyi edir, OECD və İnterpolun təsisçi üzvüdür. Avstriya da 1995-ci ildə Şengen sazişini imzalayan və 1999-cu ildə avro valyutasından istifadə etməyə başlayan ölkələrdən biri oldu.