ABŞ-yə qanunsuz immiqrasiya
Amerika Birləşmiş Ştatlarına qanunsuz immiqrasiya — ABŞ-nin immiqrasiya qanunlarını pozaraq Birləşmiş Ştatlara miqrasiya prosesidir. Bura ABŞ-yə qanunsuz daxil olmuş əcnəbilər, habelə qanuni yolla daxil olmuş, lakin vizalarının müddəti bitdikdən sonra qalanlar, şərti icazə alanlar, TPS və s. aiddir. Qeyri-qanuni immiqrasiya ABŞ-də 1980-ci illərdən bəri gərgin müzakirə mövzusu olaraq qalmaqdadır. ABŞ-nin qeyri-qanuni immiqrant əhalisi 2007-ci ilə qədər pik həddinə çatdı. Həmin vaxt bu, 12,2 milyon (ABŞ əhalisinin 4%-i) idi. 2016-cı ildəki hesablamalara görə, icazəsiz immiqrantların sayı 10,7 milyon nəfər təşkil edir ki, bu da ölkə əhalisinin 3,3%-ni təşkil edir. Böyük tənəzzüldən bəri, ölkəni tərk edənlərin sayı ölkəyə gələnlərin sayını üstələdi və qeyri-qanuni sərhəd keçidləri 2021-ci ilə qədər, rekord sayda 1,7 milyon insanın cənub sərhədini qeyri-qanuni keçməyə çalışarkən tutulduğu onilliklərdə ən aşağı səviyyədə idi. 2007-ci ildən bəri viza müddətinin uzadılması qeyri-qanuni immiqrant əhalinin artımında 2000-ci ildən 2018-ci ilə qədər xeyli azalan qanunsuz sərhəd keçidlərindən daha böyük paya sahib olmuşdur. 2012-ci ildə icazəsiz immiqrantların 52%-i Meksikadan, 15%-i Mərkəzi Amerikadan, 12%-i Asiyadan, 6%-i Cənubi Amerikadan, 5%-i Karib hövzəsindən, 5%-i isə Avropa və Kanadadan olub. 2016-cı ildən etibarən icazəsiz yetkin immiqrantların təxminən üçdə ikisi ən azı on il ABŞ-də yaşayıb. Qeyri-qanuni immiqrasiyanın əleyhdarları iddia edirlər ki, ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan insanlar cinayətkar olmaqla yanaşı, həmçinin qanuna tabe olan yerli əhalinin üzərinə sosial və iqtisadi yük salılar. Müxaliflər həmçinin ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan qanunsuz mühacirlərin ABŞ vətəndaşlığı və sosial xidmətlərə layiq görülmək əvəzinə deportasiya edilməli olduğunu iddia edirlər. Tədqiqatlar göstərir ki, qeyri-qanuni immiqrantlar ABŞ iqtisadiyyatının həcmini artırır, iqtisadi artıma töhfə verir, yerli əhalinin rifahını yüksəldir, topladıqlarından daha çox vergi ödəyir, Amerika firmalarının ofşor işlərinə və xaricdə istehsal olunan malların idxalına həvəsini azaldır və əmtəə və xidmətlərin qiymətlərini aşağı salmaqla istehlakçılara fayda verir. İqtisadçılar hesab edirlər ki, qanunsuz mühacir əhalinin leqallaşdırılması immiqrantların gəlirlərini və istehlakını xeyli artıracaq və ABŞ-nin ümumi daxili məhsulunu artıracaq. Qeyri-qanuni mühacirlərin yerlilərə nisbətən daha az cinayət törətdiyinə dair elmi konsensus var. İnsanları yalnız qeyri-qanuni olaraq ölkədə olduqlarına görə təqib etməmək üçün nəzərdə tutulmuş siyasətləri qəbul edən ziyarətgah şəhərlərinin cinayətə statistik cəhətdən əhəmiyyətli təsiri yoxdur. Tədqiqatlar göstərir ki, immiqrasiya cinayətlərin sayına heç bir təsir göstərmir.