Mariya Göppert-Mayer
Mariya Göppert-Mayer (28 iyun 1906[…], Katovitse, Prussiya, Almaniya imperiyası – 20 fevral 1972[…], San-Dieqo, Kaliforniya) — Alman – ABŞlı fizik. Fizika sahəsində atom nüvəsinin nüvə qabıq modeli ilə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Mariya Küridən sonra Nobelə layiq görülən ikinci qadındır. Göttigen Universitetindən məzun olan Mariya Göppert-Mayer doktorluq dissertasiyasını atomlar tərəfindən sovrulan iki mümkün foton nəzəriyyəsi üzərində yazmışdır. Hazırladığı tezisinin təcrübi təsdiqlənməsi o illərdə uzaq bir ehtimal olarkən, lazerin inkişaf etdirilməsi bunu mümkün etmişdir. Bu gün iki foton udmanın kəsik sahəsinin ölçü vahidi Göppert-Mayer (GM) vahidi ilə xarakterizə olunur. Mariya Göppert-Mayer o sırada Johns Hopkins Universitetində dosent olan Cozef Edward Mayer ilə evlənmiş və Amerika Birləşmiş Dövlətlərinə yerləşmişlər. Johns Hopkins Universiteti o sirlərdən çox qatı olaraq tətbiq olunan "adam / yoldaş himayə etmə" (nepotism) qaydaları səbəbi ilə Mariya Göppert-Mayeri alim olaraq işə almamış. ancaq assistent olaraq bir iş vermişdir. Mariya Göppert-Mayer mövzusunun ən orijinal məqaləsi olaraq qəbul edilən "cüt beta tənəzzülü" (double beta decay) məqaləsini 1935-ci ildə asistent olarkən yazmışdır. 1937-ci ildə Kolumbiya Universitetində pulsuz bir mövqeyi qəbul etmişdir. Kolumbiyada ikən İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında Manhetten proyektində Edward Teller ilə birlikdə Los Alamos labaratoriyalarında super bombanın inkişaf etdirilməsində izotop təhlil üzərində çalışmışdır. Müharibədən sonra Çikaqo Universitetində könüllü dosent olaraq işə başlayan Mariya Göppert-Mayer universitet yaxınlığındakı Arqonne Milli Labarotoriyasında da mütəxəssis fizik olaraq vəzifə almışdır. 1960-cı ildə Kaliforniya Universitetində (San-Dieqo) Fizika sahəsində professor olan Mariya nüvə qabıqların quruluşunun istiqamətli bir riyazi modeli mövzusundakı çalışması ilə 1963-cü ildə Fizika sahəsində J. Hans D. Jensen və Yevgeni Viqner ilə birlikdə Nobelə layiq görülmüşdür.