Muktəfi
Əbu Məhəmməd əl-Muktəfi Billah Əli ibn əl-Mutəzid Əhməd ibn əl-Müvəffəq 878-ci ildə anadan olmuşdur. Anası Çiçək türk əsilli cariyə idi. Bəstəboy və yaraşıqlı Muktəfi "Əbu Məhəmməd" ləqəbini daşımışdır. 894-cü ildə Rey vilayətinin hakimi təyin edilmişdir. Beş il vali olduğu vaxt Cibəl və İsfahanda hökmranlıq edən Düləfiləri məğlubiyyətə uğratmış, bölgədə Abbasilərin nüfuzunu gücləndirmişdir. 899-cu ildə Cəzirə valisi təyin olunmuş, 902-ci ildə atasının ölümündən sonra isə Raqqa bölgəsində olan Muktəfi Billah üçün vəzir Qasım ibn Ubeydullah xilafətin mərkəzi Bağdadda beyət almışdır. Xilafət kürsüsünə çıxan Muktəfinin ilk addımı atasının hakimiyyəti dövründə inşa edilən yeraltı zindanları dağıtmaq olmuşdur. O, taxta çıxanda xilafətin mərkəzi hakimiyyəti zəifləmişdi. Bölgələrdə yarımmüstəqil, bəzən də tamamilə sərbəst siyasət yürüdən feodallar xəlifə üçün başağrısına çevrilmişdi. Saffarilər, Əğləbilər, Qərmətilər, Sacilər kimi dövlətlər hər gün xilafətin tabeliyindəki ərazilərə hücuma keçir, yerli əhalini talan edirdilər. Xəlifə bu dövlətlərin varlığına son qoymaq üçün tədbirlər həyata keçirməyə başlamışdı. Lakin bu məqsədlə atdığı addımlar isə çox vaxt nəticəsiz qalmışdır. Məsələn, Muktəfi Billahın Saffarilərə qarşı 902-ci ildə başladığı müharibə uğursuz olmuşdur. Bir il sonra isə bütün Fars bölgəsi Saffarilərin əlinə keçmişdir. Suriyada hökmranlıq edən Qərmətilər 903-cü ildə Dəməşqi ələ keçirmək məqsədilə şəhəri mühasirəyə almışdı. Xəlifənin göstərişi ilə Misirdən Bədr əl-Hammaminin sərkərdəliyi ilə Dəməşqə gələn ordu qərmətiləri məğlub etmiş və onlara rəhbərlik edən Şeyx Yəhya ibn Zikrəveyh öldürülmüşdü. Lakin Şeyx Yəhyanın yerinə keçən qardaşı Hüseyn yenidən Dəməşqi mühasirəyə almış və onları xərac verməyə məcbur etmişdi. Bundan sonra Hüseyn ətraf şəhərləri də zəbt etmiş, "Əl-Mehdi əmirəl möminin" ləqəbi ilə məscidlərdə öz adından xütbə oxutdurmuşdur. Qərmətilərin üsyanı Muktəfinin səyləri nəticəsində 906-cı ildə yatırılmışdır. Həmin il Abbasilərə tabe olmaqdan boyun qaçıran Tulunilər dövlətinin varlığına da son qoyulmuşdu. X əsrin başlanğıcında Bizans imperiyası ilə Xilafət arasında müharibələr davam etmişdir. 904-cü ildə xilafət qoşunları Bizansın hakimiyyəti altında olan Antalyanı fəth etmişdilər. Buna cavab olaraq bizanslılar Maraş, Tarsus və başqa şəhərlərə hücuma keçmiş, yerli əhalini əsir almışdılar. Bir neçə il davam edən qarşılıqlı hücumlardan sonra bizanslılar məğlubiyyətə uğramışlar. On yeddinci Abbasi xəlifəsinin hakimiyyəti illərində müstəqilliyini qoruyub saxlayan Sacilər dövləti ətraf bölgələrdə də öz hakimiyyətini gücləndirməyə səy göstərmişdir. 908-ci ildə yenidən onları Abbasi xanədanına tabe etmək istəyi baş qaldırmışdır, lakin sərkərdə Xaqan əl-Müflihinin Azərbaycana hərbi yürüşü, bu arzusunu reallaşdıra bilməmişdir. Muktəfi Billah 908-ci ildə xəstələnmiş, vəziyyətinin ağırlaşdığını görüb qardaşı Cəfər əl-Muktədiri vəliəhd təyin etmişdir. Altı aydan sonra vəfat edən Muktəfi Həzrət Əlidən sonra Əli adını daşıyan ilk xəlifə olmuşdur. Xalqın şikayətlərini şəxsən dinləyər və divana özü başçılıq edərmiş. Bunlara baxmayaraq, vəzirləri Qasım ibn Ubeydullah Abbas ibn Həsən əl-Cərcərainin siyasi təsirindən çıxa bilməmişdir. Muktəfi memarlıqla da yaxından maraqlanmışdır. Rəhbədə əl-Məscidul-cami və Bağdadda Mutəzid Billahın hakimiyyəti zamanı inşasına başlanılmış Daruşşatiyədəki Tac sarayı onun xəlifəliyi dövründə tikilmişdir.