Talkan (şirniyyat)
Talkan (başq. талҡан; bur. талхан; qaz. талқан; qırğ. талкан; rus. толокно) — qovrulmuş arpa və ya buğda unundan hazırlanmış sərt lapa. Talkan altay, noqay, başqırd, buryat, qazax, qırğız, monqol, tatar, tıva, özbək, çuvaş və xakas mətbəxlərində geniş yayılmışdır. Lakin talkan daha çox başqırdların ənənəvi mətbəxinin nümunəsi sayılır. Başqırdlar onu əsasən kumusdan hazırlayırlar. Ümumiyyətlə talkan qida növü kimi daha çox şimal və soyuq iqlim şəraitində yaşayan xalqların qıda rasionunda üstünlük təşkil edən xörək növüdür. Bunun da əsas səbəbi onun yüksək kaloriyə malik olmasındadır. Ənənəvi olaraq, dənli bitkilər taxıl dəyirmanları üzərində üyüdülür və ya qarışıq halına gələnə qədər yoğrulur, sonra ələkdən keçirilir. Müvafiq olaraq, talkan qaba üyüdülmüş və incə üyüdülmüş olur. Xama və ya kərə yağı talkan sıyığı hazırlamaq üçün istifadə olunur. Kiçik toplar şəklində albalı və bal ilə süfrəyə verilir. Ənənəvi olaraq, talkan Bişektui, Karqatui, Kyakuk Syaya, Sabantui, Sırqatui bayramlarında və əkinçilik ayinləri zamanı süfrəyə verilir. Talkandan tez-tez carma və maksim kimi içkiləri hazırlamaq üçün istifadə olunur. Quru talkan kətan torbalarında, ağcaqayın qabığı qutularında, qarğıdalı ilə qarışdırılır - çəlləklərdə saxlanılır. Talkan gündəlik istifadə edilən yeməklə yanaşı xüsusi günlərdə də hazırlanır. Talkandan səfərlərdə, ovda, müsəlmanların Ramazan bayramı vaxtı oruc tutularkən qida kimi istifadə olunur. Talkan müxtəlif ərzaq məmulatlarından hazırlandığı üçün bir neçə növü vardır: Buğdadan talkan Buğda-yulafdan talkan Buğda çovdardan talkan Buğda və arpadan talkan Buğda-yulaf-arpa-çovdardan talkan