Nəmləşdirici kameralar
Nəmləşdirici kamera — havanın nəmliyini dəyişdirmək üçün istilik-nəmlik emalı qurğusu. Nəmləşdirici kameralarda hava axını bilavasitə püskürülən su ilə qarşılaşır, istilik-kütlə mübadiləsi nəticəsində hava soyudulur-nəmləşdirilir, ya da soyudulur-qurudulur, su isə kameranın dibliyinə axır və oradan soyuducu maşının buxarlandırıcısına vurulur. Nəmləndirici kamera aşağıdakı konstruktiv elementlərdən ibarətdir: 1 - hava paylayıcı ; 2 - forsunkalı dikborular ; 3 - damcı tutan ; 4 - işlənmiş suyun yığılması üçün diblik (ləyən) ; 5 - püskürdülən suyun temperaturunu tənzimləyən üçgedişli qarışdırıcı-tənzimləyici klapan ; 6 - forsunkalara su vuran nasos ; 7 - artıq suyu axıdan qurğu ; 8 - su səviyyəsini tənzimləyən üzgəcli (kürə şəkilli) klapan ; 9 - su təmizləyici filtr. Kamerada forsunkalar iki cərgə dayaqlarda yerləşdirilir. Birinci cərgədə forsunkalar hava hərəkəti istiqamətində sıx, ikinci cərgədə isə hava hərəkətinə əks istiqamətində seyrək yerləşdirilir. Forsunkalarda suyun təzyiqi P>20 kPa olarsa, daha məhsuldar iş rejimi əldə edilir. Adətən nəmləşdirici kameralar iki formada hazırlanır və bir-birindən yalnız forsunkaların sayına görə fərqlənir. Kamerada həm izoentalpik, həm də politropik prosesləri aparmaq mümkündür. Kameranın en kəsiyinin istənilən nöqtəsində havanın hərəkət sürəti 3 m/san; aerodinamik müqavimət isə 160 kPa–dan çox olmamalıdır. Nəmləşdirici kameranın soyuqluğa görə məhsuldarlığını təyin etmək üçün kameranın istilik balansı tənliyi tərtib edilir: G h ( I b − I s ) = C s u ⋅ W s u ( τ s . s − τ s . b ) {\displaystyle G_{h}(I_{b}-I_{s})=C_{su}\cdot W_{su}(\tau _{s.s}-\tau _{s.b})} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (1) burada G h {\displaystyle G_{h}} - kameradan keçən hava miqdarı, kq/saat; W {\displaystyle W} - forsunkalarla püskürülən su sərfi, kq/saat; C s u {\displaystyle C_{su}} - suyun xüsusi istilik tutumu, kC/(kq ⁰C); I b , I s {\displaystyle I_{b},I_{s}} - emal edilən havanın başlanğıc və son entalpiyası, kC/kq; τ s . b , τ s . s {\displaystyle \tau _{s.b},\tau _{s.s}} - suyun başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ; Sonra kameranın səpələnmə əmsalı hesablanır B = W s u G h . {\displaystyle B={W_{su} \over G_{h}}.} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (2) Kamerada gedən istilik-kütlə mübadiləsinin universal effektivlik əmsalı təyin edilir: E 1 = 1 − t r 2 − t j 2 t r 1 − t j 1 {\displaystyle E^{1}=1-{t_{r2}-t_{j2} \over t_{r1}-t_{j1}}} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (3) burada t r 1 , t r 2 {\displaystyle t_{r1},t_{r2}} - quru termometrin göstəricilərinə əsasən başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ; burada t j 1 , t j 2 {\displaystyle t_{j1},t_{j2}} - yaş termometrin göstəricilərinə əsasən başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ; E 1 {\displaystyle E_{1}} - əmsalı ona görə universal adlandırılır ki, bu əmsaldan kameralarda hava emalını təmin edən bütün proseslərin hesablanmasında istifadə etmək olur. İzoentalpik proseslər üçün effektivlik əmsalını aşağıdakı kimi hesablamaq olar: E a = t r 2 − t j 2 t r 1 − t j 1 {\displaystyle E_{a}={t_{r2}-t_{j2} \over t_{r1}-t_{j1}}} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (4) Nəmləşdirici kameradan çıxan havanın entalpiyası aşağıdakı düsturla hesablanır, (kC/kq): I s = I b − a ( I b − I g h ) [ 1 − 0 , 000716 ( I b − I g h ) + 0 , 00357 ( 54 , 1 − I g h ) ] {\displaystyle I_{s}=I_{b}-a(I_{b}-I_{gh})[1-0,000716(I_{b}-I_{gh})+0,00357(54,1-I_{gh})]} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (5) burada I g h {\displaystyle I_{gh}} - başlanğıc temperaturda su səthində doymuş buxarın entalpiyası, kC/kq; a {\displaystyle a} – gətirilmiş effektivlik əmsalıdır. Nəmləşdirici kameradan çıxan havanın temperaturası aşağıdakı düsturla hesablanır: t r 2 = t r 1 − E a ( t r 1 − τ s b ) + 0 , 33 ( E a a − 1 ) ( I b − I s ) {\displaystyle t_{r2}=t_{r1}-E_{a}(t_{r1}-\tau _{sb})+0,33{\left({E_{a} \over a}-1\right)}{(I_{b}-I_{s})}} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (6) burada τ s b {\displaystyle \tau _{sb}} - suyun başlanğıc temperaturudur, ⁰C. Professor Taliyev V.N. və dos. Altınova A.L. yuxarıda göstərilən metodikadan istifadə edərək kameraların aşağıdakı ardıcıllıqla hesablama üsulunu təklif etmişlər: 1. t 1 , t 2 , I b , I s , G h {\displaystyle t_{1},t_{2},I_{b},I_{s},G_{h}} parametrlərinin məlum qiymətlərinə görə suyun başlanğıc temperaturu qəbul edilir. 2. τ s b {\displaystyle \tau _{sb}} –nin məlum qiymətinə görə " I − d {\displaystyle I-d} " diaqramından I g h {\displaystyle I_{gh}} təyin edilir (bunun üçün τ s b = c o n s t {\displaystyle \tau _{sb}={const}} izotermasını ϕ = 100 {\displaystyle \phi =100} % əyrisini kəsənə qədər uzatmaq lazımdır). 3. Gətirilmiş effektivlik əmsalı hesablanır: a = I b − I s ( I b − I g h ) [ 1 − 0 , 000716 ( I b − I g h ) + 0 , 00357 ( 54 , 1 − I g h ) ] {\displaystyle a={I_{b}-I_{s} \over (I_{b}-I_{gh})[1-0,000716(I_{b}-I_{gh})+0,00357(54,1-I_{gh})]}} {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (7) 4. İzoentalpik effektivlik əmsalı E a {\displaystyle E_{a}} (4) düsturunun köməkliyi ilə hesablanır. 5. E a {\displaystyle E_{a}} əmsalının tapılmış qiymətinə görə mövcud kataloqdan səpələnmə əmsalı B {\displaystyle B} qəbul edilir. 6. (6) düsturundan istifadə edərək suyun qəbul edilmiş başlanğıc temperaturunun düzgünlüyü yoxlanılır: τ s b = t r 1 − 1 E a [ t r 1 − t r 2 + 0 , 33 ( E a a − 1 ) ( I b − I s ) ] , {\displaystyle \tau _{sb}=t_{r1}-{1 \over E_{a}}[t_{r1}-t_{r2}+0,33{\left({E_{a} \over a}-1\right)}{(I_{b}-I_{s})}],} °C {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (8) Əgər τ s b {\displaystyle \tau _{sb}} – nin hesablanmış və qəbul edilmiş qiymətləri uyğun gələrsə, hesablama qurtarır, əks təqdirdə - hesablama τ s b {\displaystyle \tau _{sb}} – nin yeni qiymətləri ilə təkrar olunur. (2) düsturunun köməkliyi ilə su sərfi təyin edilir: W s u = B ⋅ G {\displaystyle W_{su}=B\cdot G} , kq/saat {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (9) Kameranın bir forsunkasının məhsuldarlığı təyin edilir: g = W s u η {\displaystyle g={W_{su} \over \eta }} , kq/saat {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (10) burada η {\displaystyle \eta } - kamerada yerləşən forsunkaların sayıdır. Fursunka qarşısında suyun təzyiqi, P f {\displaystyle P_{f}} (kPa) kataloqdan qəbul edilir. Kameranın istilik balansı tənliyindən istifadə edərək suyun son temperaturu hesablanır: τ s s = τ s b + I b − I s C s ⋅ B {\displaystyle \tau _{ss}=\tau _{sb}+{I_{b}-I_{s} \over C_{s}\cdot B}} , °C {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (11) Havanın soyudulmasına sərf edilən soyuq suyun miqdarı hesablanır: W s s = W τ s s − τ s b τ s s − τ s m , {\displaystyle W_{ss}=W{\tau _{ss}-\tau _{sb} \over \tau _{ss}-\tau _{sm}},} kq/saat {\displaystyle \,\,\,\,\,\,\,\,\,} (12) burada τ s . m {\displaystyle \tau _{s.m}} – soyuducu maşından gələn suyun temperaturudur. Havanın adiabatik soyudulması və nəmləşdirilməsi prosesi üçün əvvəlcə effektivlik əmsalı hesablanır. Bundan sonra püskürülən suyun miqdarı W s u {\displaystyle W_{su}} , bir forsunkanın məhsuldarlığı və forsunka qarşısında suyun təzyiqi təyin edilir.