Şimal və cənub (Qaskell romanı)
Şimal Və Cənub (North and South) — Məşhur ingilis yazıçı Elizabet Qaskell tərəfindən qələmə alınmış roman. 'Şimal Və Cənub' əsəri, ilk dəfə 1854-cü ildə, Household Words adlı ədəbiyyat jurnalında hissə-hissə olaraq yayımlanmışdır. Müəllif, romanı 22 hissə olaraq yazmağı planlasa da, nəşriyyatın həftəlik tələbindən dolayı, sadəcə 20-ci hissədə yekunlaşdırmağa məcbur qalmışdır. Mrs. Qaskellin istəyindən fərqli olaraq, vaxt məhdudiyyəti səbəbilə, əsərdə hadisələr ixtisarla və tezləşdirilərək nəql edilmişdir. Daha sonra, məşhur yazıçı Çarlz Dikkens, müəllifin də icazəsi ilə əsər üzərində bəzi düzəlişlər etmiş və 1855-ci ildə, şəxsi nəşriyyatında iki cild olaraq yayımlatmışdır. Kitabın ön səhifəsində bu düzəlişlə bağlı açıqlama verilib. Roman, bəzi hissələrin əlavə olunub, redekte edilməsilə daha normal bir axara qovuşsa da, buna baxmayaraq, hələ də kitabda bu tələsgənliyin izlərini görmək mümkündür. Belə ki, müəllif, daha təfərruatlı bir final yazmağı qərarlaşdırdığı üçün, əvvəlki hissələrdə mövzular uzadılıb. Lakin məhz bitiş hissəsində ani bir kəsilməni müşahidə etmək olur. Mrs. Qaskell bu romanını, digər əsəri olan Mari Bartonda olduğu kimi, əsas obrazının adı ilə, yəni 'Margaret Hale' olaraq adlandırmaq istəsə də, daha sonra, Çarlz Dikkensin tövsiyəsi ilə 'Şimal Və Cənub' adında qərar qılmışdır. Mançesterli bir keşişlə ailə həyatı quran Elizabet Qaskell, ərinin işi səbəbilə cəmiyyətdə kasıb təbəqə ilə yaxınlıq qurmuş və bir çox keçmə-keşli talelərlə tanışlıq etmişdir. Bu səbəbdən, əsərlərində hadisələrə daha çox onların gözü ilə baxmağa çalışmışdır. Odur ki, məhz 'Şimal Və Cənub' əsəri də, Sənaye inqilabı dövründə bir çox çətinliklərə məruz qalan işçilərin etiraz və əziyyətlərini sıxlıqla dilləndirir.