Texnologiyanın sosial konstruksiyası
Texnologiyanın sosial konstruksiyası (ing. Social construction of technology, SCOT) — elm və texnologiya tədqiqatları sahəsində nəzəriyyə. SCOT tərəfdarları, yəni sosial konstruktivistlər texnologiyanın insan fəaliyyətini müəyyən etmədiyini, əksinə, insan hərəkətinin texnologiyanı formalaşdırdığını iddia edirlər. Onlar həmçinin iddia edirlər ki, texnologiyanın sosial kontekstində necə yerləşdiyini anlamadan texnologiyadan istifadə yollarını başa düşmək olmaz. SCOT texnoloji determinizmə bir cavabdır və bəzən texnoloji konstruktivizm kimi də tanınır. SCOT elmi biliklərin sosiologiyasının konstruktivist məktəbində görülən işlərə əsaslanır və onun alt mövzularına aktor-şəbəkə nəzəriyyəsi və tarixçi Tomas Park Hyuzun fəaliyyəti kimi sosial-texniki sistemlərin tarixi təhlili daxildir. Onun empirik metodları elmi tapıntıların sosial şəkildə qurulma yollarını nümayiş etdirmək üçün təhlil metodunu əks etdirən empirik nisbilik proqramının (EPOR) uyğunlaşdırılmasıdır. SCOT-un aparıcı tərəfdarları arasında Vibe Biyker və Trevor Pinç var. SCOT hesab edir ki, texnologiyanın qəbul və ya rədd edilməsinin səbəblərini anlamaq istəyənlər sosial dünyaya baxmalıdırlar. SCOT-a görə, texnologiyanın uğurunu onun "ən yaxşı" olduğunu söyləməklə izah etmək kifayət deyil. Tədqiqatçılar "ən yaxşı" olma meyarlarının necə müəyyən edildiyinə və onun müəyyənləşdirilməsində hansı qrupların və maraqlı tərəflərin iştirak etdiyinə baxmalıdırlar. Onlar xüsusilə də texniki kriteriyaları kimin müəyyənləşdirdiyini, müvəffəqiyyətin ölçüldüyünü, texniki meyarların niyə bu şəkildə müəyyən edildiyini və kimin daxil edildiyini və ya xaric edildiyini soruşmalıdırlar. Pinç və Biyker iddia edirlər ki, texnoloji determinizm geriyə baxılanda və indiki zamana gedən yolun yeganə mümkün yol olduğuna inandıqda ortaya çıxan bir mifdir. SCOT təkcə nəzəriyyə deyil, həm də metodologiyadır. Bu, texnoloji uğursuzluqların və ya uğurların səbəblərini təhlil etmək istəyən zaman izləməli olduğu addımları və prinsipləri formallaşdırır.