Barkod
Barkod (ing. barcode) — marketlərdən aldığımız malın üstündəki etiketdə qalınlıqları fərqli şaquli cizgilər və bəzi rəqəmlər. Kassirlər bu malın etiketli tərəfini bir şüşənin üstündən keçirdir və ya etiketə bir işıq tutaraq qiymətlərini avtomatik olaraq hesablayıb kassaya yazırlar. Barkodlar əvvəllər marketlər üçün əməliyyatları sürətləndirmək və anbarlara daha güclü nəzarət etmək üçün hazırlanmışdı. Ancaq sistem o qədər müvəffəq oldu ki, sürətlə hər cür satılan əşyaya tətbiq edilməyə başlandı. İndi super marketdən aldığınız və üstündə barkod olan hər hansı bir məhsulu əlinizə götürün və etiketə baxaraq izah edəcəklərimizi dinləyin. Gördüyünüz kimi bir barkodda iki qisim var. 1- Makinanın oxuduğu şaquli cizgilər qismi, 2- İnsanların oxuya bildiyi 12 ədəd rəqəm. İlk altı rəqəm əşyanın identifikasiya nömrəsidir, istehsalçılar illik bir ödəniş qarşılığında bu kodları verən beynəlxalq bir təşkilatdan öz məhsullarına ala bilər. İkinci qrupdakı ilk beş rəqəm material nömrəsidir. Eyni kod birdən çox çeşiddəki mal üçün istifadə edilə bilməz. Yəni istehsalçının satdığı hər müxtəlif məhsulda, hər müxtəlif paketdə, hətta paketlərin yenidən paketlənmələrində hər zaman müxtəlif material nömrəsi verilir. Beləliklə, marketdə nə qədər mal satıldığı, anbarda nə qədər qaldığı həmişə nəzarət altında saxlanılır. Məsələn, su konservi ilə su şüşəsinin kod nömrələri müxtəlifdir. Hətta qutuda 6, 12 və ya 24 ədəd olması belə fərqli kodların verilməsi ilə nəticələnir. Sağdakı ən axırıncı rəqəm isə nəzarət nömrəsidir. Bu nömrə bütün yoxlanan şaquli cizgilərlə yaddaşa yazılan məlumatın oxunmasını təmin edir. Göründüyü kimi, barkodun üzərində malın qiyməti ilə əlaqəli hər hansı bir məlumat yoxdur. Kassir barkodu oxutduqda siqnal sistem daxilində mərkəzə göndərilir, buradakı kompüter barkod nömrələrinə görə daxil olunmuş və hər zaman dəyişdirilə bilən qiymət məlumatlarını dərhal kassaya göndərir. Bu mərkəz mağazadakı malların qiymətlərini hər zaman dəyişdirmə imkanını təmin etməkdədir. Müxtəlif qalınlığı olan şaquli qalın və nazik cizgilər ilə aralarındakı boşluqlar, müxtəlif kombinasiyalarla düzülərək hər biri bir rəqəmi təmsil edir, yəni aşağısındakı rəqəmin kompüter tərəfindən oxunmasını təmin edir. Ən geniş yayılmış barkodlar 13-mərtəbəli Avropa kodu EAN-13 (European Article Numbering) və ABŞ ilə Kanadada tətbiq olunan UPC kodudur. EAN-13 kodunun strukturu belədir: 1. Ölkənin kodu 2. İstehsalçının kodu 3. Malın kodu 4. Nəzarət rəqəmi 5. Lisenziya əsasında hazırlanmış malın işarəsi Ölkə və istehsalçının kodlarındakı rəqəmlərin sayı dəyişə bilər. Bu sistemdə Azərbaycanın kodu 476-dır. Barkod optik skaner vasitəsilə oxuna bilər və bundan kitabxanalarda, mağazalarda və başqa müəssisələrdə informasiyanın tez və səhvsiz daxil edilməsi məqsədilə istifadə edilə bilər. Yuxarıda göstərildiyi kimi barkodun ilk 3 rəqəmi ilə onun hansı ölkəyə aid olduğunu bilmək olar: 000…139 ABŞ və Kanada 300…379 Fransa 380 Bolqarıstan 383 Sloveniya 385 Xorvatiya 387 Bosniya və Herseqovina 400…440 Almaniya 450…499 Yaponiya 460…469 Rusiya 470 Qırğızıstan 471 Tayvan 474 Estoniya 475 Latviya 476 Azərbaycan 477 Litva 478 Özbəkistan 479 Şri lanka 480 Filippin 481 Belarus 482 Ukrayna 484 Moldova 485 Ermənistan 486 Gürcüstan 487 Qazaxıstan 500…509 İngiltərə 520 Yunanıstan 528 Livan 529 Kipr 539 İrlandiya 500…549 Belçika və Lüksemburq 560 Portuqaliya 569 İslandiya 570…579 Danimarka 590 Polşa 599 Macarıstan 600…601 CAR 609 Mavriki 611 Mərakeş 613 Əlcəzair 619 Tunis 640 ..649 Finlandiya 690…699 ÇXR 700..709 Norveç 729 İsrail 700…739 İsveç 740 Qvatemela 741 Salvador 742 Honduras 743 Nikaraqua 744 Kosta rika 745 Panama 746 Dominikan 750 Meksika 759 Venesuela 760…769 İsveçrə 770 Kolumbiya 773 Uruqvay 775 Peru 777 Boliviya 779Argentina 780 Çili 786 Ekvador 789 Braziliya 800…839 İtaliya 840…849 İspaniya 850 Kuba 858 Slovakiya 859 Çexiya 860 Yuqoslaviya 869 Türkiyə 870…879 Niderland 880 Cənubi Koreya 885 Tailand 888 Sinqapur 890 Hindistan 893 Vyetnam 900…919 Avstriya 920…929 Avstraliya 940…949 Yeni Zenlandiya 995 Malasiya