Ruh-bədən problemi
Ruh-bədən və ya nəfs-bədən problemi (ing. mind-body problem) — fəlsəfi fikir tarixinin əsas problemlərindən biridir. Hazırda zehin fəlsəfəsi daxilində müzakirə olunan ruh-bədən probleminin əsasında maddi olmayan ruh və ya nəfslə maddi olan bədən arasındakı əlaqənin keyfiyyətinin öyrənilməsi dayanır. Bu problemi insanın nəliyi ilə bağlı fəlsəfi arayışlar doğurmuşdur. İnsan nədir? Adi maddi bir tərkibdən ibarətdir, yoxsa mental bir tərəfə, ruha da sahibdir? Əgər mental tərəfimiz də varsa o şey nədir? İnsan əslində nədir, bir ruha sahib bədən, yoxsa bir bədəni olan ruhdur? Ruh bədən problemində bu iki substansiya arasında əlaqəni müəyyənləşdirməzdən əvvəl həll edilməli olan iki problem ruh və bədənin nəliyi məsələsidir. Ruh və bədən haqqında suallara verilən cavablar bu problemə berilən cavabı böyük ölçüdə təmin etmiş olur. Qısaca desək, ruh-bədən problemi əslində üç problemdən təşkil olunmuş kompleks fəlsəfi bir problemdir. Fəlsəfi fikir tarixində ruh bədən əlaqəsi mövzusunda iki əsas yanaşma mövcuddur: monizm və dualizm. Qədim yunan filosofu Parmenidesdən bəri aralarında XVII əsrin məşhur filosoflarından olan Benedikt Spinozanın da olduğu bir çox filosofun müdafiə etdiyi monist dünyagörüşünə görə ruh və bədən fərqli mahiyyətlərə sahib iki substansiya olmayıb eyni mahiyyətə sahibdirlər. İki grupa ayrılan monizm tərəfdarlarından fizikalistlər adlandırılan birincilər ruh və bədənin hər ikisini maddiləşdirir. Ruha aid edilən bütün xüsusiyyətlərin beyindən doğan və onun funksiyaları hesab edən bu fikrin tərəfdarları arasında başda Otto Neyrat və Rudolf Karnap olmaqla Vyana Məktəbi filosoflarını qeyd etmək olar. Neytral monistlər olaraq tanınan ikinci grup isə bu iki şeyin fiziki və mental olmayan neytral bir substansiyadan törədiyi fikrini irəli sürür. İlk dəfə qədim yunan filosofu Platon tərəfindən sistemləşdirilərək müdafiə edilən, orta əsr xristian sxolastiklərinin və müsəlman peripatetiklərinin də davam etdirdiyi dualizmə görə isə nəfs və bədən və ya ruh və maddə bir-birindən ayrı iki substansiyadır.