Vučedolska kultura u Bosni i Hercegovini
Vučedolska kultura pripada jednoj od najvažnijih kasnih eneolitskihskih kultura na prostoru jugoistočne Evrope. Naziv je dobila po lokalitetu Vučedol (6 km istočno od Vukovara). Po prvobitnoj hronologiji bila je datirana u vrijeme od 2150. do 1800. g. pne (Stojan Dimitrijević). Nakon radiokarbonskih ispitivanje trajanje kulture pomaknuto je u period od oko 3000. do oko 2400. g. pne. (Aleksandar Durman). Predhodila joj je Kostolačka kultura, takođe eneolitska kultura. Vučedolska kultura nastavila je svoje širenje na okolni evropski prostor. Ovu kulturu, osim na istoku Hrvatske nalazimo na području južne Slovačke, Mađarske (Alfold), Vojvodine, Donje Austrije i skoro cijele teritorije Bosne i Hercegovine. Prvi lokalitet ove kulture bio je Ljubljansko Barje u Sloveniji, pa je na samom početku istraživanja Vučedolska kultura nosila i ime ljubljanska, a kasnije je Ljubljanska kultura postao naziv za jednu ranu kulturu iz bronzanog doba. Za Vučedolsku kulturu uzimaju se i različiti regionalni nazivi za različite regionalne tipove ove kulture, koje imaju neke svoje razlike u ukrasu i keramici. Postoji: slavonsko – srijemski tip, slovenski tip (tip Ljubljansko Barje), zapadnobosanski ili Hrustovački tip, južnobosanski ili tip Debelo brdo, šumadijski tip (Srbija), mako tip, nyrseg tip (Mađarska). Nosioci vučedolske kulture prodrli su u Bosnu dolinom Vrbasa te da su tom rutom vjerovatno stigli i do Varvare u dolini Rame. Pri tome, naročito su zaposjeli prostore zapadne Bosne i južne dijelove srednje Bosne, osnivajući tako dva regionalna tipa vučedolske kulture - zapadnobosanski i južnobosanski. Za razliku od Bosne, na području Hercegovine, dolazi do prodora sa juga od strane nosilaca Ljubljanske kulture. Naročito je važno istaći činjenicu da je Bosna i Hercegovina izuzetno bogata rudama, te je vjerovatno zbog toga i došlo do prodora na ovaj prostor. Broj kalupa za izlivanje bakarnih predmeta ukazuju na taj zaključak.