ATP-vezujući kasetni transporter
ATP-vezujući kasetni transporteri (ABC transporteri) su nadtransportni sistem koji je jedna od najvećih i možda jedna od najstarijih genskih porodica. Zastupljen je u svim postojećim koljenima, od prokariota do ljudi. ABC transporteri pripadaju translokazama. ABC transporteri se često sastoje od više podjedinica, od kojih su jedna ili dvije transmembranski protein i jedna ili dvije su povezane s membranom AAA ATPaza. Podjedinice ATPaza koriste energiju vezivanja i hidrolize adenozin-trifosfata (ATP), kako bi osigurale energiju potrebnu za translokaciju supstrata kroz membrane, bilo za unos ili za eksport supstrata. Većina sistema za unos takođe ima vancitoplazmatski receptor, protein koji vezuje rastvor. Neke homologne ATPaze funkcionišu u procesima koji nisu povezani sa transportom, kao što su translacija RNK i popravka DNK. ABC transporteri se smatraju natporodicom ABC, na osnovu sličnosti sekvence i organizacije njihovih kasete (ABC) domena, iako se čini da integralni membranski proteini imaju nezavisnu evoluiciju nekoliko puta, i tako obuhvataju različite porodice proteina. Kao i ABC eksporteri, moguće je da su se integralni membranski proteini ABC sistema za unos evoluirali najmanje 3 puta nezavisno, na osnovu njihovih trodimenzijskih struktura visoke rezolucije. Prenositelji ABC preuzimaju veliki broj nutrijenata, biosintetskih prekursora, metala u tragovima i vitamina, dok eksporteri transportuju lipide, sterole, lijekove i veliki niz primarnih i sekundarnih metabolita. Neki od ovih eksportera kod ljudi uključeni su u otpornost na tumorw, cistastu bfibrozu i niz drugih nasljednih ljudskih bolesti. Visok nivo ekspresija gena koji kodiraju neke od ovih izvoznika u prokariotskim i eukariotskim organizmima (uključujući ljude) rezultira razvojem rezistencije na više lijekova kao što su antibiotici i agensi protiv raka. Stotine ABC transportera okarakterisane su i kod prokariota i kod eukariota. ABC geni su neophodni za mnoge procese u ćeliji, a mutacije u ljudskim genima uzrokuju ili doprinose nekoliko ljudskih genetičkih bolesti. Prijavljeno je 48 ABC gena kod ljudi. Među njima, mnogi su okarakterisani i pokazano da su uzročno povezani sa bolestima prisutnim kod ljudi, kao što su cistasta fibroza, adrenoleukodistrofija, Stargardtova bolest, tumori otporni na lekove, Dubin-Johnsonov sindrom, Bylerova bolest, poznata progresivna unuterjetrena olestaza, X-vezana sideroblastna anemija, ataksija i perzistentna i hiperinsulimemijsska hipoglikemija. ABC transporteri su također uključeni u multiple rezistencije na lijekove, a tako su neki od njih prvi put identificirani. Kada su ABC transportni proteini pretjerano eksprimirani u ćelijama raka, mogu eksportovatiti lijekove protiv raka i učiniti tumore otpornim.