Adrenoleukodistrofija
Adrenoleukodistrofija (ALD) je bolest povezana sa X hromosomom. Posljedica je nakupljanja masne kiseline uzrokovanog defektom u vrlo dugom lancu transportera masnih kiselina u peroksisomima, što zatim uzrokuje oštećenje mijelinskog omotača živaca i rezultira u napadima i hiperaktivnosti. Ostali simptomi uključuju probleme s govorom, sluhom i razumijevanjem verbalnih uputa. Detaljnije, riječ je o poremećaju peroksizomsk betaoksidacije masnih kiselina koji rezultira akumulacijom masnih kiselina vrlo dugog lanca u tkivima. Najteže pogođena tkiva su mijelin u centralnom nervnom sistemu, kori nadbubrežne žlijezda i Laydigovim ćelijama u testisima. Klinički, ALD je heterogeni poremećaj koji se javlja sa nekoliko različitih fenotipova i nema jasan obrazac korelacije genotip – fenotip. Kao X- vezani poremećaj, ALD se najčešće javlja kod muškaraca, ali otprilike i 50% heterozigotnih žena ima neke simptome kasnije u životu. Otprilike dvije trećine pacijenata s ALD-om imaće cerebralni oblik dječje bolesti koji je najteži oblik. Karakterizira ga normalan razvoj u ranom djetinjstvu, praćen brzom degeneracijom u vegetativno stanje. Ostali oblici ALD razlikuju se u pogledu pojave i kliničke težine, u rasponu od nadbubrežne insuficijencije do progresivne parapareze u ranoj odrasloj dobi (ovaj oblik bolesti obično je poznat kao adrenomijeloneuropatija). ALD je uzrokovan mutacijama u genu ABCD1, koji se nalazi na X hromozomu koji kodira ALD, protein peroksisomski membranski transporter. Tačan mehanizam patogeneze različitih oblika ALD nije poznat. Biohemijski, osobe s ALD pokazuju vrlo visok nivo nerazgranatih, zasićenih, vrlo dugih lanaca masnih kiselina, posebno cerotske kiseline (26: 0). Nivo cerotske kiseline u plazmi nije u korelaciji sa kliničkim ispoljavanjima. Opcije liječenja za ALD su ograničene. Dijetni tretman se oslanja na Lorenzovo ulje. Za cerebralni oblik u djetinjstvu, opcije su transplantacija matičnih ćelija i genska terapija, ako se bolest otkrije u ranom kliničkom toku. Nadbubrežna insuficijencija kod ALD pacijenata može se uspješno liječiti. ALD je najčešća urođena peroksizomska greška metabolizma, s incidencijom koja se procjenjuje između 1: 18.000 i 1: 50.000. Nema značajno veću učestalost ni u jednoj određenoj etničkoj grupi.