Kataliza
Kataliza (grč. katálysis = razrješavanje = katá + lysis) je hemijska reakcija koja se odvija drukčije nego u izoliranim okolnostima, zahvaljujući prisustvu agensa koji se označava kap katalizator. U živim sistemima, takvu ulogu u procesu katalize katalizatorsku obično imaju enzimi. Agensi koji pospješuju biološke procese zovu se biokatalizatori. Katalizatori su one supstance koje utiču ne određenu reakciju ili proces u kojima se sami ne mijenjaju niti miješaju s reaktantima ni s konačnim proizvodima, niti ulaze u konačni proizvod hemijske reakcije. Svoj uticaj ostvaruju samim svojim prisustvom tokom reakcije. Katalizatorske tvari su aktivne u malim količinama i ne troše se u katalizi pripadajuće reakcije. Katalitičke pojave se ispoljavaju u pokretanju ili promjeni brzine ili usmjeravanju hemijske reakcije, općenito određenim putem, kad djeluju samo na određenu reakciju (selektivna kataliza). Obično se naglašava proces pospješivanja i ubrzavanja određene reakcije ili procesa (pozitivna kataliza), ali postoje i negativni oblici katalize (inhibicije), u kojoj negativni katalizatori učestvuju u usporavanju radi ili zaustavljanju hemijske reakcije. Katalize se imenuju prema smislu reakcije ili procesa, kao što su pozitivna katalza, negativna kataliza (inhibicijska kataliza), i inicijalna katalitiza. Pojava slična katalitičkoj inicijaciji je autokataliza, gdje je katalizator jedan od samih proizvoda reakcije. Ako su i reaktanti i proizvodi i katalizator u istom agregatnom stanju, to je homogena kataliza, a u slučaju kada je katalizator u nekom drugom agregatnom stanju u odnosu na reaktante i proizvod, to je heterogena kataliza. Katalizirajuća supstanca može biti jednostavna ili je sastavljena od više sastavnica. Kod složenih katalizatora, obično je aktivna samo jedna tvar, a ostale doprinose njenoj ukupnoj aktivnosti. Ovakva priroda katalize se objašnjava time što se između katalizatora i reagirajućih tvari stvaraju nestabilni međuproizvodi, koji nastavljaju reagirati u određenom procesu, nakon kojeg katalizator oslobađa. Oko 90% svih poznatih hemijskih procesa u industriji izvodi se pomoću katalizatora, pri čemu se oko 80% katalizatora označava kao čvrste tvari.