Trypanosoma brucei
Trypanosoma brucei je jednoćeliskii parazit iz roda Trypanosoma , koji kod ljudi izaziva afričku tripanosomijazu ili bolest spavanja. U životinja je uzročnik životinjske tripanosomijaze, koja se kod goveda i konja naziva nagana. To je vektorska bolest ljudi i ostalih kičmenjaka, uglavnom u subsaharskoj Africi. To je protozoa koja se prenosi uglavnom vrstama muha ce-ce (rod Glossina). Parazita je otkrio Ser David Bruce, 1894., po kojem i imenovan 1899. Trypanosoma brucei je podijeljen u tri podvrste: Trypanosoma brucei brucei, parazitira na kičmenjacima, sporadično na ljudima. Trypanosoma brucei gambiense, parazitira na ljudima. Trypanosoma brucei rhodesiense, parazitira na ljudima. Prenos se odvija tokom usisavanja krvi, koje čini ce-ce. Parazit prolazi složene morfološke promjene u životnom ciklusu u insekatu i sisaru. Razlike između površinskih proteina krvnih ćelija sisara uzrokuju da parazit prođe kroz antigene varijacije, zaobilazeći adaptivnu imunost domaćina, dozvoljavajući hroničnu infekciju. Trypanosoma brucei može probiti i krvno-moždanu barijeru. Muhe roda Glossina ubrizgavaju metaciklične tripomastigote u kožno tkivo. Paraziti ulaze u limfni sistem i odatle u krvotok (1). U domaćinu se transformiraju u tripometigote (2), koje se prenose na druga mjesta u tijelu i na taj način dospijevaju do ostalih tjelesnih tekućina (npr. limfa, cerebrospinalna tečnost), gdje se množe binarnom podjelom (3). Tokom žvotnog ciklusa, afričke tripanozome imaju i vanćelijski stadij. Muhe ce-ce se zaraze tripomastigotama iz krvi zaraženog domaćina sisara (4-5). U tijelu muhe, paraziti se transformiraju u procikličke tripomeastigote, množe se binarnom diobom (6), izlaze iz srednjeg crijeva i pretvaraju se u epimastigote (7) Epimastigoti dopiru do pljuvačnih žlijezda muhe ce-ce i nastavljaju se umnožavati binarnom podjelom (8). Ciklus u mušici traje oko tri sedmice. Trypanosoma brucei gambiense se ponekad prenosi sa majke na dijete ako je majka zaražena tokom trudnoće.