Anageneza
Anageneza (grč. αἴρω – ana = podići, gore + γένεσις – jénnissi = rođenje, nastajanje), poznata i kao "filetička evolucija" (monofiletska evolucija), je evolucija vrste koja uključuje jedinstvenu populaciju umjesto divergencije i grananja, kao u kladogenezi. Kada se nakupi dovoljno mutacija nastaje populacija koja se značajno razlikuje od predačke generacije pa takva populacija postaje novi specifikum i dobija novo ime. Ključno je da se cjelokupna populacija razlikuje od predačke populacije, tako da se predačka može smatrati izumrlom. Niz takvih vrsta, kolektivno je poznato kao evolucijska loza , predstavljju novi rod ili ostaju novi predstavnici prethodnog. Pojam i termin anageneza u nauku je uveo Hajat (1866.), za početne stadije evolucije viših biosistematskih kategorija živog svijeta, dok je Renš 1947. definira kao pojavu novih organa i evolutivno usavršavanje organizacijskih tipova u postanku viših sistematskih skupina organizama. Iz prethodne definicije, lako je uočiti kakve kontroverze mogu nastati u taksonomiji kada je riječ o razlikama koje su dovoljno značajne da opravdaju novu klasifikaciju vrsta. Anageneza se može označiti i kao "postepena evolucija". Filozof znanosti Marc Ereshefsky tvrdi da je „parafletski takson“ rezultat anageneze. Divergencija i grananje su doveli da su se ptice značajno odvojile od guštera i krokodila, koji su grupirani kao reptili. Što se tiče društvene evolucije, on je predložio da se socijalna anageneza /aromorfoza shvata kao univerzalne ili široko difuzne društvene inovacije koje podiže kompleksnost društvenih sistema , njihovu prilagodljivost, integritet i međusobnu povezanost.