Grofovija Aragon
Grofovija Aragon ili Grofovija Jaca je bila franačka teritorija u planinskoj oblasti centralnih Pirineja, u dolini rijeke Aragon. Nastala je krajem 8. i početkom 9. vijeka. Osnovana je radi odbrane karolinške Franačke države protiv mogućih maurskih napada. Iako je u početku bila pod vladavinom Franaka, širenjem se sve više oslobađala franačkog utjecaja. Prvi samostalni vladar grofovije je bio Aznar I. Galindez. Brakom između Andregote, kćerke grofa Galinda I. i kralja Navare Garcíe Sáncheza, došlo je do ujedinjenja kraljevine Navare sa grofovijom Aragon, koja je zadržala određenu samostalnost. 1035. godine Ramiro I. sin Sancha III. ujedinjuje grofovije Aragon, Sobrarbu i Ribagorzu, te osniva Kraljevinu Aragon. Legitimitet nove dinastije uspjevaju postići Sancho Ramírez i Petar I. stavivši kraljevinu pod zaštitu Svete stolice. Tako je kraljevina Aragon postala jedna od zapadnoevropskih kraljevina.