Reptili
Reptili (ili gmizavci) su četvoronožne životinje (tetrapodi), parafiletske grupe koja se sastoji od svih sauropsida osim ptica čiji je embrio okružen amniotičkom membranom. Živi gmazovi obuhvataju slijedeće rodove: Crocodilia (krokodili i aligatori): 23 vrste Rhynchocephalia (tuatare sa Novog Zelanda): 2 vrste Squamata (gušteri, zmije i amphisbaenidi ("crvoliki gušteri"): otprilike 7,600 vrsta Testudines (kornjače): otprilike 300 vrsta Od marta 2022. Baza podataka o reptilima uključuje oko 11.700 vrsta. U tradicionalnom Linneovom sistemu klasifikacije, ptice se smatraju zasebnom klasom od gmizavaca. Međutim, krokodili su bliže povezani s pticama nego s drugim živim gmizavcima, pa moderni kladistički sistemi klasifikacije uključuju ptice unutar Reptila, redefinirajući pojam kao kladu. Druge kladističke definicije u potpunosti napuštaju pojam gmizavac u korist klade Sauropsida, koja se odnosi na sve amniote koji su bliži modernim reptilima nego sisavcima. Proučavanje tradicionalnih redova gmizavaca, historijski kombinovanih sa onim modernih vodozemaca, naziva se herpetologija. Najraniji poznati proto-gmizavci nastali su prije oko 312 miliona godina tokom perioda karbona, a evoluirali su od naprednih reptiliomorfnih tetrapoda koji su se sve više prilagođavali životu na suhom. Najraniji poznati eureptil ("pravi reptil") bio je Hylonomus, mala životinja nalik gušteru. Genetski i fosilni podaci pokazuju da su se dvije najveće loze gmizavaca, Archosauromorpha (krokodili, ptice i srodnici) i Lepidosauromorpha (gušteri i srodnici), razišle pred kraj permskog perioda. Pored živih gmizavaca, postoje mnoge različite grupe koje su sada izumrle, u nekim slučajevima zbog događaja masovnog izumiranja. Konkretno, izumiranje u kredi i paleogenu uništilo je pterosaure, plesiosaure i sve neptičje dinosaure zajedno sa mnogim vrstama krokodiliforma i skvamata (npr. mosasaure). Savremeni reptili koji nisu ptice naseljavaju sve kontinente osim Antarktika. Gmizavci su kičmenjaci tetrapodi, stvorenja koja ili imaju četiri uda ili, poput zmija, potiču od četveronožnih predaka. Za razliku od vodozemaca, gmizavci nemaju vodeni stadij larve. Većina gmizavaca je oviparna, iako je nekoliko vrsta skvamata živorodno, kao što su bile i neke izumrle vodene klade – fetus se razvija unutar majke, koristeći placentu (ne-sisara), a ne u ljusci jajeta. Kao amnioti, jaja reptila su okružena membranama za zaštitu i transport, koje ih prilagođavaju reprodukciji na suhom. Mnoge živorodne vrste hrane svoje fetuse kroz različite oblike placente analogne onima kod sisara, a neke pružaju početnu brigu o svojim mladuncima. Postojeći reptili variraju u veličini od sićušnog gekona, Sphaerodactylus ariasae, koji može narasti do 17 mm do morskog krokodila, Crocodylus porosus, koji može doseći preko 6 m u dužinu i težiti preko 1000 kg.