Pandemija COVID-a 19
Pandemija COVID-a 19 (koronavirus) jest trenutna svjetska pandemija koronavirusne bolesti 2019 (COVID-19) koju uzrokuje teški akutni respiratorni sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2). Virus se prvi put pojavio u kineskom gradu Wuhan u decembru 2019. Pokušaji da se tamo obuzda nisu uspjeli, pa se virus proširio na druga područja u Aziji, a kasnije i širom svijeta. Dana 30. januara 2020. Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) proglasila je epidemiju javnom zdravstvenom prijetnjom od međunarodnog značaja (USPPI), a 11. marta 2020. ju je počela klasificirati kao pandemiju. SZO je 5. maja 2023. prestala sa proglašivanjem USPPI, ali je od 2. juna 2023. još uvijek proglašava kao pandemiju. Prije ovoga, neke zemlje su počele tretirati COVID-19 kao endemsku bolest. Do 5. jula 2023, pandemija je rezultirala sa 767.517.959 slučajeva i 6.949.179 smrti, što je čini petom najsmrtonosnijom pandemijom u historiji. Simptomi COVID-19 variraju od asimptomatskih do smrtonosnih, ali najčešće uključuju groznicu, noćni kašalj i umor. Prenošenje COVID-19 se često odvija vazdušnim putem. Mutacije su proizvele mnoge sojeve (varijante) sa različitim stepenom infektivnosti i virulencije. Raspoređivanje vakcina protiv COVID-19 dogodilo se u raznim zemljama od decembra 2020. Tretmani uključuju nove antivirusne lijekove i kontrolu simptoma. Uobičajene mjere ublažavanja javnog zdravlja tokom vanredne faze uključivale su ograničenja putovanja, ograničenja poslovanja i zatvaranja, kontrolu opasnosti na radnom mjestu, obavezno nošenje maski, karantine, sisteme testiranja i praćenje kontakata zaraženih, što je, zajedno sa tretmanima, služilo za kontrolu pandemije. Pandemija je izazvala ozbiljne društvene i ekonomske poremećaje širom svijeta, uključujući najveću globalnu recesiju od Velike depresije. Široko rasprostranjene nestašice u opskrbi, uključujući nestašicu hrane, uzrokovane su prekidima u lancu snabdijevanja i paničnom kupovinom. Smanjena ljudska aktivnost dovela je do neviđenog smanjenja zagađenja. Obrazovne institucije i javne površine su djelimično ili potpuno zatvorene u mnogim jurisdikcijama, a događaji su otkazani ili odgođeni tokom 2020. i 2021. Mnogi službenici su počeli da rade od kuće. Dezinformacije su kružile društvenim mrežama i masovnim medijima, a političke tenzije su se pojačale. Pandemija je pokrenula pitanja rasne i geografske diskriminacije, zdravstvene jednakosti i ravnoteže između imperativa javnog zdravlja i individualnih prava.