Fitohemaglutinin
Fitohemaglutinin (PHA) je biljni lektin koji je posebno prisutan u porodici Fabaceae (mahunjarke ili leguminoze). Ovaj biljni lektin se sastoji od dva usko srodna proteina, pod nazivima leukoaglutinin (PHA-L) i PHA-E. Slova E i L ukazuju da ovi proteini sljepljuju eritrocite i leukocite. Fitohemaglutinin ima posebnu ugljikohidratnu vezu sa kompleksom oligosaharida koji sadrži galaktozu, N-acetilglukozamin i manozu. U visokim koncentracijama se nalazi u nekuhanom crvenom i bijelom bubrežastom grahu, od kojih je drugi poznat kao kanelin. Pronađeni su u malim količinama i u mnogim drugim vstama zelenog graha kao i kod drugih vrsta običnog graha (Phaseolus vulgaris), i u bobu (Vicia faba). Ima brojna fiziološka dejstva i upotrebe u medicinskim istraživanjima (naprimjer, u citogenetici), a u visokim dozama otrovan je. Lektin ima niz pozitivnih utjecaja na metabolizam ćelija: pospješuje mitoze i utječe na ćelijske membrane, tj. na transport i njihovu propusnost za proteine. aglutinaciju crvenih krvnih zrnaca javlja se kod većine sisarskih vrsta. Kao toksin, fitohemaglutinin može dovesti do trovanja kod preživara i drugih životinja sa jednodijelnim želucem (uključujući i ljude), a nakon uzimanja sirovog ili nepropisno pripremljenog graha. Mjereno u hemaglutinacijskim jedinicama (hau), sirovi crveni grah može sadržavati i do 70.000 hau. Ispravnom pripremom, to se može smanjiti na sigurnu razinu (ključanje najmanje 30 minuta na temperaturi 100 °C). Potrošači bi trebali kuhati grah najmanje 30 minuta kako bi se osiguralo da proizvod dostigne dovoljnu temperaturu. Nedovoljno kuhanje na sporom kuhalu, na 80 °C, može povećati ovu opasnost, te podići hau i do pet puta. Grah također sadrži inhibitor alfa amilaze, ali u nedovoljnoj količini da bi uticao na razlaganje škroba, nakon konzumiranja. Trovanje može biti izazvano i od male količine (pet zrna sirovog graha). Simptomi se javljaju u roku od tri sata, počevši od mučnine i povraćanja, koje zatim može biti ozbiljno i dugotrajno (obilno), a zatim slijedi dijareja. Oporavak počinje u roku od četiri ili pet sati od početka komplikacija uzrokovanih trovanjem, a obično bez potrebe za bilo kojom medicinskom intervencijom. U medicini ovi proteini se koriste kao mitogeni da pokrenu podjele T-limfocita i aktiviraju latentne HIV-1 ljudske limfocite periferne krvi. U neurologiji, anterogradno traganje je istraživački metod koji koristi fitohemaglutinin PHA-L kao molekulski tragač koji ćelija uzima i prenosi preko sinapsi u sljedeću ćeliju. Time se traže putevi aksonskih projekcija i relativne veze kojima putuju nervni impulsi sa izvora, koji se nalaze na perikarionu (ćelijsko tijelo ili soma) i kroz presinaptički dio na neuronima silaznih (eferentnih) nervnih vlakana aksona, sve do krajeva na eferentnim sinapsama koje onda daju signale za ulaz u drugi neuron. Kultivirani limfociti pomoću fitohemaglutinina upotrebljabvaju se u analizi kariograma (pogrešno nazvanoj "kariotipizacija").