Moždani živci
Moždani živci ili lobanjski živci (lat. nn. Craniales = Nervi craniales ) su dio perifernog nervnog sistema, koju čine ih grupe motornih, čulnih i mješovitih živčanih vlakana koji inerviraju mišiće i žlijezde. Nazivaju se kranijskim ili lobanjskim, jer izlaze iz mozga (tačnije moždanog stabla) i napuštaju lobanjsku duplju kroz koštane otvore, kanale i pukotine. Kod kičmenjaka ima 12 parova ovih živaca, koji se označavaju nulom i rimskim brojevima (od I do XII). Nazivi im označavaju opći raspored distribucije i funkcije. Motorni lobanjski živci (III, IV, VI, XI i XII) idu od motornih jezgara u moždanom stablu i sprovode impulse ka perifernim poprečno-prugastim mišićima. Njihova vlakna su sastavljena od dugih aksonskih produžetaka i ili neurita nervih ćelija. Osjetilni ili čulni lobanjski živci: 0, I, II i VIII, koji prenose informacije u suprotnom pravcu, tj. od perifernih čulnih organa do ganglije. Odatle polaze postganglijska vlakna koja završavaju u odgovarajućem moždanom centru, odnosno u senzitivnim jezgrima moždanog stabla. Mješoviti živci čine treću grupu moždanih nerava: V, VII, IX i X, koji sadrže i motorna i čulna nervna vlakna. Pojedini moždani nervi (III, VII, IX i X) sadrže i parasimpatička vlakna koja pripadaju autonomnom nervnom sistemu, a služe za oživčavanje glatke muskulature i žlijezda. Živčana vlakna kranijskih živaca su svrstana u pet funkcijskih grupa: opći somatski silazni (eferentni) aksoni koji inerviraju poprečno-prugaste mišiće, čije porijeklo nije od embrionskih farinksnih lukova, specijalni utrobni silazni aksoni koji oživčavaju poprečno-prugaste mišiće, nastale od farinksnih lukova, opća utrobna uzlazna (aferentna) vlakna koja donose čulne informacije iz visceralnih organa, opća somatska uzlazna vlakna koja donose čulne informacije iz kože i sluzokožnih membrana i specijalna somatska i visceralna aferentna vlakna koja prenose posebne čulne podražaje, kao što su miris, okus, vid, sluh i ravnoteža. Moždani živci i njihova funkcija