De materia medica (Dioscorides)
De materia medica, Graece scriptum et in multas linguas versum, est opus principale Pedanii Dioscuridis Anazarbei qui in provinciis Asiaticis Imperii Romani saeculo I p.C.n. floruit. Laecanio Basso dicatum est. Exstant plures recensiones Graecae: Recensio "genuina" pristina, in quinque libros divisum, materie ordine affinitatum enumerata Dioscorides Parisinus gr. 2179 saeculo IX factus, exemplar huius recensionis antiquissimus sed lacunosus "Dioscorides alphabeticus", herbas tantum describens, imaginibus curiosis illustratus, glossario multilingui auctus. Medio saeculo IV Oribasius in Collectionibus medicis suis (lib. XI-XIII) medicamenta botanica et mineralia e Dioscoride ordine alphabetico compendiose enumeravit, e recensione alphabetica iam exstante ut videtur citans. Recensionis alphabeticae exemplaria sunt: Dioscorides Vindobonensis: exemplar divitissimum saeculo VI ineunte factum et feminae nobili Aniciae Iulianae dicatum. In Nationali Bibliotheca Austriaca servatur Dioscorides Neapolitanus: exemplar saeculo fere VII factum. In Nationali Bibliotheca Neapolitana servatur "Dioscorides alphabeticus" locupletior, in quinque libris divisus, herbis et glossis multilinguibus e recensione alphabetico priori, rebus medicinalibus aliis e recensione pristina demptis et ordine alphabetico inter libros singulos coactis Dioscorides Pierpont Morgan: exemplar saeculo X factum, imaginibus multis illustratum "Dioscorides interpolatus", e recensione pristina refectus, additamentis e Dioscoride alphabetico auctus Versiones Latinae tres aevis antiquo et medio factae sunt. Versionis antiquissimae (A), saeculo III a Gargilio Martiali factae, fragmenta tantum supersunt. Versionis secundae (B) excerpta pauca apud pseudo-Apuleium et Isidori Etymologias reperiuntur. Versio mediaevalis (C, etiam "Dioscorides Langobardus" ab eruditis appellata), ab exemplari recensionis genuinae saeculo fere VI conversa, e libro manuscripto saeculi IX nobis cognoscitur. Haec versio saeculo fere XI in ordinem alphabeticum retractata est; quae recensio sub nomine "Dyascorides" recognoscitur. Saeculo XVI opus De materia medica in linguas varias verterunt commentariisque adornaverunt Latine Ioannes Ruellius, Valerius Cordus, Italiane Petrus Andreas Matthiolus, alii nonnulli.