Monomotapa
Monomotapa fuit regnum antiquum in Africa Austrina situm. A saeculo XIII ad saeculum XV in terris Zimbabuae hodiernae et Mozambici floruit; partes aliquae Africae Australis, Lesothi, Suaziae, Botsuanae, Zambiae, Namibiae imperio regum Monomotapae parebant. Monomotapa vel exactius Mvene Mutapa in lingua Shona titulus regis erat. A gente Kalanga(en) Shona creata est. Magna Zimbabua aliquod tempus caput Monomotapae fuit. Niatsimba Mutota Rex (circa 1420–1450) Magnam Zimbabuam reliquit, et Zvongombe, caput novum (prope Harare), condidit. Filio eius Nianhewe Matope regnante (circa 1450–1480), Monomotapae terrae a Transvaalia ad Zambezi flumen et a deserto Kalahari ad Oceanum Indicum oboediebant. Portus Monomotapae Oceanicus in ostio Zambezi situs erat. Ad annum 1500, Monomotapa iam in binas civitates divisa est, Torvam ad meridiem et orientem sita et Mutapam ad septentriones. Tunc a Lusitanis cognita est, qui cum incolis Mutapae saepius res gerebant. Circa annum 1600 in bellum civile Torvae ortum est, et gens Rozvi regnum novum constituit; anno 1629, civitas Rozvi imperium regis Lusitaniae agnovit. Mutapae rex ultimus anno 1759 mortuus est, et discordia erat in terris eorum usque ad invasionem Zuluanam anni 1830.