Fricativa pharyngalis surda
Fricativa pharyngalis surda est pronuntiatio consonans, quae nascitur, cum aëris meatus radice linguae pharyngi admota angustatur. E pulmonibus aëre turbulento per angustias expresso fit sonus raucus frictionis strepitui similis. In alphabeto phonetico internationali notatur [ħ]. Fricativa pharyngalis surda multis in linguis invenitur quasi satelles pronuntiationis. Exempli gratia in lingua Finnica [ħ] potest describi /h/ phonematis allophonum, nam phonematum series /ahk/ et /aht/ possunt (sed non debent) [aħk] [aħt] appellari, sicut lahko 'secta', lahti 'sinus maris', rahka 'lac concretum', rahti 'vectura'. In paucis linguis /ħ/ statum phonematicum habet, sicut in linguis Abasgica, Melitensi, Syriaca, Hebraica classica.