Lingua Insubris
Lingua Insubris in Ducatu Mediolani, vel Langobardia Occidentalis primaria est; quam ob rem etiam dicitur Mediolanensis, Langobarda Occidentalis, Cisabduana. Litterae insubres tertio decimo saeculo oriuntur per Bonvicinus de la Ripa at consecutae sunt ad apicem saeculis XVIII et XIX per? Carolus Maria Maggi (comoediographus) et Carolus Porta (poëta); continuat usque ad hodie cum magnis auctores. Per XX saeculum, conscientia linguae minuit propter magis magisque impositionem Linguae Italicae in sermonem cotidianum, et causa vehementis migratio de aliis Italiae regionis; attamen Insubris est ahuc intellecta a circa tertia parte populationis loci, maxime in parvis pagis. Dialectus Mediolanensis est sermo litterarius Linguae Insubris. Dialecti linguae Insubris sunt multiplices. Lingua in partes quattuor dividitur, secundum scientia linguistica: Langobardus Alpinus, Langobardus Praealpinus Occidentalis, Langobardus Meridionalis Occidentalis, Magnus Mediolanensis. Enumeratio usualis differt propter divisiones historicas: comprehenduntur Mediolanensis vel Meneghina, Bustensis-Legnanensis, Brigantea, Comensis-Leucensis, Ticinensis, Varesina, Langobarda Alpina, Langobarda Meridio-occidentalis.