Notae tironianae
Notae tironianae sunt systema tachygraphicum (vel notarum) quod a Marco Tullio Tirone, scriba Ciceronis, excogitatum esse habetur. Systema in quattuor milia fere notarum olim constitit, antiquitate aliquantum ad quinque milia signorum amplificatum. Notae tironianae medio aevo Europaeo in monasteriis doctae sunt, cum systema ad circa tredecim milia signorum amplificaretur (vide immutationes scribales). Usus notarum tironianarum ex saeculo undecimo imminutus est, sed nonnulli usus per saeculum septimum decimum videri possunt.