Relatione di alcune cose della Nuova Spagna e della gran città di Temestitan Messico
Relatione di alcune cose della Nuova Spagna e della gran città di Temestitan Messico est descriptio vitae et indolis Aztecorum ab Hispanis annis 1519-1521 duce Ferdinando Cortesio debellatorum. Auctor anonymus, qui (ut praetendit ipse) inter secutores Cortesii in Mexicum urbemque Temistitlanam profectus sit, "Compañero de Hernán Cortés" seu "Conquistador anónimo" appellari solet. Descriptio primum Italiane anno 1556 in collectu relationum geographicarum ab Ioanne Baptista Ramusio editore divulgata est. An narrator ipse Hispanice aliave lingua scripserit incertum est. Hoc textu usus, mores, vita quotidiana Aztecorum describuntur sub rubricis quae sequuntur: 1. terra Novae Hispaniae, 2. animalia, 3. milites, 4. arma, 5. vestitus marium, 6. vestitus feminarum, 7. textile, 8. alimenta, 9. potus, 10. cacao, 11. temeta, 12. rectio, 13. religio, 14. "turres" vel pyramides, 15. sacrificia, 16. urbes, 17. lacus Mexici, 18. urbs Temistitlana, 19. viae urbanae, 20. plateae et fora mercatoria, 21. templa et "meschitae" eiusdem urbus, 22. habitationes, 23. matrimonia, 24. sepulturae. Hic auctor inter primos Europaeos de usu socolatae atque de fructu condimentario Mexicano Capsico annuo scripsit. Nundinas urbis Temistitlanae admiravit.