Refrigerium
Refrigerium in Roma antiqua fuit cibus commemorativus in sepulcreto pro mortuis consumptus. Tales cenae die funeris, iterum die nono post sepulturam, et deinde quotannis habebantur. Primi Christiani ritum refrigerii tenebant, cibum ad sepulcra et catacumbas portantes, ad martyres coniunctisque familiaribus colendos. Tertullianus, theologus Christianus, locutione refrigerium interim utebatur ad felicem statum describendum quo animae beatae redintegrarentur cum ultimum iudicium eorumque ingressionem in caelum exspectarent. Recentiores scriptores Christiani similem gratiae statum temporarium sinum Abrahae dicebant, locutionem in evangelio secundum Lucam (16:22–23) repertam. Tertulliani notiones refrigerii partes erant disputationis utrum animis mortuorum finem temporum et ultimum iudicium exspectare opus esset antequam ei in caelum aut infernum ingredi possent, an quaeque anima suum locum in aeterna vita post mortem sub morte haberet.