Tumultus Haymarket
Tumultus Haymarket fuit consecutio bombae displosae per protestationem popularem pro iure laborandi in Quadrato Haymarket Sicagi Illinoesiae die Martis 4 Maii 1886 habitam. Tranquilla coepit contio, operarios qui pro die horarum octo de tempore laboris opus intermittebant adiuvans, nonnullisque operariis a vigilibus pridie necatis respondens. Quidem ignotus bombam dynamitae in vigiles iecit cum coetum publicum dispergere conarentur. Diruptio et sclopetatio sequens septem vigiles et saltem quattuor privatos interfecerunt; nonnulla viginti aliorum vulnerati sunt. In actionibus sequentibus, late inter civitates orbis terrarum patefactis, octo anarchistae coniurationis convicti sunt. Indicia autem probaverunt solum unum ex reis bombam construere potuisse, sed nemo iudicium subiens eam iecisse. Septem ad supplicium capitis damnati sunt, et unus ad spatium quindecim annorum in carcere. Ricardus J. Oglesby, gubernator civitatis, damnationes duorum reorum pro spatiis vitae in carcere ad ultimum commutavit, et alius manus sibi intulit potius suspendium obire. Reliqui die 11 Novembris 1887 rite suspensi sunt. Anno autem 1893, Ioannes Petrus Altgeld, novus Illinoesiae gubernator, reos reliquos absolvit, iudicium vehementer reprehendens. Res Haymarket insigniter habetur origo rituum Diei Laboris pro operariis. Situs rei lapis terminalis Sicaginiensis anno 1992 designatus est, et sculptura publica ibi anno 2004 dicata est. Praeterea, Monumentum Martyrum Haymarket ad situm reorum sepulcrorum in Hortis Silvestre in tabulas ut Lapis Terminalis Historicus Nationalis anno 1997 relatum est. Secundum William J. Adelman, professorem studiorum laboris: "Laboris adfecit historiam in Illinoesia, in Civitatibus Foederatis, et adeo in orbe terrarum nulla res plus quam Res Haymarket Sicaginiense. Quae in contione coepit die 4 Maii 1886, sed consequentiae iam sentiuntur. Quamquam mentio contionis in enchiridiis historiae Americanae fit, paucissimi casum exacte praebent, vel eius momentum indicant."