Casina (Plautus)
Casina est comoedia Latina a Plauto scripta, e Comoedia Nova Graeca translata. Ancillam virginem Casinam cupiunt ut amasiunculam et paterfamilias et filius, cupiunt autem ut mulierem duo servi eiusdem familiae; sed per dolos matris familiae spes nullius prospere succedit. Casina ingenua esse reperitur et uxor fit filio. Fabula exemplum praebet complicationis quae a Northrop Frye comic Oedipus situation ("nexus Oedipodis comicus") nuncupatur. De origine fabulae auctor sic loquitur: Comoediai nomen dare vobis volo. Clerumenoe vocatur haec comoedia graece, latine "Sortientes". Diphilus hanc Graece scripsit, post id rursum denuo Latine Plautus cum latranti nomine. – Plautus, Casina ll. 31-34. Versionem Latinam fecit fortasse inter 186 a.C.n. et 184 a.C.n. (annum mortis sui): disputatur enim in ll. 979-980 de Bacchanalibus anno 186 per Senatus consultum de Bacchanalibus interdictis. Sed textus hodie servatus circa annos 160 aut 150 leviter refectus est ab histrione anonymo, qui de fama postuma fabularum Plauti sic scribit in prologo: Nam nunc novae quae prodeunt comoediae multo sunt nequiores quam nummi novi. nos postquam populi rumore intelleximus studiose expetere vos Plautinas fabulas, antiquam eius edimus comoediam, quam vos probastis qui estis in senioribus; nam iuniorum qui sunt non norunt, scio. verum ut cognoscant dabimus operam sedulo. haec cum primum acta est, vicit omnis fabulas. – Plautus, Casina ll. 9-17. Personae huius fabulae sunt: Cleostrata, mater familiae; vir Cleostratae, cuius nomen ambiguum est, fortasse Lysidamus; Casina, virgo originis ignoti, alumna et ancilla Cleostratae; Olympio, servus, vilicus Lysidami; Charinus, servus, armiger filii Lysidami; Alcesimus, vicinus Lysidami; Myrrhina, uxor Alcesimi; Pardalisca, ancilla Myrrhinae. Casina invenitur "ingenua Atheniensis" esse; ergo locus fabulae est Athenae.