ჰაგიოგრაფია
ჰაგიოგრაფია (ბერძ. άγιος — „წმინდანი“ და γράφω — „ვწერ“) — სასულიერო მწერლობის დარგი, ქრისტიან წმინდანთა ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ანდა მათი მოწამებრივი აღსასრულის აღწერა. შინაარსობრივად გამოიყოფა ჰაგიოგრაფიის ორი ძირითადი სახეობა — წამება ანუ მარტვილობა და ცხოვრება-მოქალაქეობა. ჰაგიოგრაფია აღმოცენდა რომის იმპერიაში. აქედან გავრცელდა სხვა ქრისტიანულ ქვეყნებში. პირველი ჰაგიოგრაფიული ნამუშევრები IV საუკუნიდან გვხვდება (ათანასე ალექსანდრიელის „ანტონის ცხოვრება“). IX–X საუკუნეებში ჰაგიოგრაფიამ ევოლუცია განიცადა: მასში რელიგიურის გარდა გამოიკვეთა ეთიკური და პოლიტიკური ტენდენციებიც. ბიზანტიელმა ჰაგიოგრაფმა სიმეონ მეტაფრასტმა (X ს.) ამ დარგის ახალი შესაძლებლობანი გამოავლინა და დიდი გავლენა მოახდინა დასავლურ და აღმოსავლურ ჰაგიოგრაფიულ მწერლობაზე. დასავლური და ბიზანტიური ჰაგიოგრაფიული მწერლობა ფასეულია კულტურული, სოციალური და ენობრივი ისტორიისათვის, რადგან მისი ავტორები (ძირითადად — მღვდლები) წმინდანთა ცხოვრების აღწერისას აღწერდნენ მათ თანამედროვე მსოფლიოსაც. ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოებების გამოცემა დაიწყო 1643 წელს იეზუიტ-ბოლანდისტების მიერ (ანტვერპენი); მისი ერთ-ერთი დამაარსებელი იყო ჟან (იოჰან) ბოლანდი. ბოლანდისტების მიერ გამოცემული „წმინდანთა საქმენი“ (Acta Sanctorum) ძვირფასი ისტორიული წყაროა.