ალექსის დე ტოკვილი
ალექსის შარლ ანრი კლერელ, ვისკუნტ დე ტოკვილი (ფრანგ. Alexis-Henri-Charles Clérel, comte de Tocqueville; დ. 29 აგვისტო, 1805, პარიზი, საფრანგეთის პირველი იმპერია — გ. 16 აპრილი, 1859, კანი, საფრანგეთის მეორე იმპერია) — ფრანგი დიპლომატი, პოლიტოლოგი და ისტორიკოსი. ტოკვილი მიჩნეულია შედარებითი პოლიტიკის ფუძემდებლად და დემოკრატიის ერთ-ერთ ცენტრალურ თეორეტიკოსად, რომლის დემოკრატიის ინტერპრეტაცია თანამედროვე აკადემიურ და პოლიტიკურ წრეებში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ტოკვილის ნაშრომები გამოირჩევა მოვლენების პროგნოზირების განსაკუთრებული სიზუსტით. ცნობილია თავისი ნამუშევრებით, როგორიცაა „დემოკრატია ამერიკაში“ (გამოიცა ორ ტომად 1835 და 1840 წლებში) და „ძველი რეჟიმი და რევოლუცია“ (1856). ორივე ნაშრომში, მან გააანალიზა ინდივიდუალური პირების გაუმჯობესებული ცხოვრების სტანდარტები და სოციალური პირობები, ასევე მათი ურთიერთობა ბაზართან და სახელმწიფოსთან დასავლურ საზოგადოებაში. დემოკრატია ამერიკაში დაიბეჭდა ტოკვილის აშშ-ში მოგზაურობის შემდეგ და დღესდღეობით სოციოლოგიისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა დარგში მნიშვნელოვან ადრეულ ნამუშევრად ითვლება. ტოკვილი აქტიური იყო საფრანგეთის პოლიტიკაში, თავიდან ივლისის მონარქიის დროს (1830-48) და შემდეგ მეორე რესპუბლიკის (1849-51) პერიოდში, რომელიც წარმატებით დამყარდა 1848 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. მეორე რესპუბლიკის პერიოდში, ტოკვილი ხუთი თვით იკავებდა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტს. მან აქტიური პოლიტიკა მას შემდეგ დატოვა, რაც 1851 წლის 2 დეკემბერს ქვეყნის პრეზიდენტმა ლუი ბონაპარატემ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო და თავი იმპერატორ ნაპოლეონ III-დ გამოაცხადა. პოლიტიკურ პენსიაზე გასვლის შემდგომ ტოკვილმა გამოსცა „ძველი რეჟიმი და რევოლუცია“, რომელშიც ის საფრანგეთის რევოლუციის მიზეზებს აანალიზებს. ტოკვილი ამტკიცებდა, რომ საფრანგეთის რევოლუციის მნიშვნელობა იყო საფრანგეთის სახელმწიფოს მოდერნიზაციისა და ცენტრალიზაციის პროცესის ხაზის გაგრძელება, რომელიც მეფე ლუი XIV-ის დროს დაიწყო. რევოლუციის მარცხი, განპირობებულიყო დეპუტატების გამოუცდელობით, რომლებიც ძალიან ჰარმონიულად იყენებდნენ განმანათლებლობის იდეალებს. ტოკვილი კლასიკური ლიბერალი იყო, რომელიც მხარს უჭერდა საპარლამენტო ხელისუფლებას, მაგრამ სკეპტიკურად უყურებდა დემოკრატიის უკიდურესობას.