ლეილა და მეჯნუნი
„ლეილა და მეჯნუნი“ (აზერ. Leyli və Məcnun, لیلی و مجنون) — პირველი აზერბაიჯანული ეროვნული ოპერა, რომელიც 1907 წელს დაწერა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა. ოპერა დაწერილია XVI საუკუნის მგოსანის ფიზულის ტრაღედიის „ლეილა და მეჯნუნის“ მოტივებზე. იგი პირველი აზერბაიჯანული ოპერაა და აგრეთვე პირველი მთელ ისლამურ სამყაროში. ოპერამ „ლეილა და მეჯნუნი“ საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე მუსიკალური საშუალებების სინთეზის განვითარებას და ეროვნულ-თვითყოფადობის ხასიათების გამოვლინებას. იგი აწყობილია უმდიდრეს ფოლკლორულ მასალებზე (ძირითადად მუღამებზე და ლირიკულ სიმღერებზე), ეს ნაწარმოები გახდა პირველი მცდელობა საუკუნეების მანძილზე ხალხის მიერ დაგროვებული მუსიკალური ტრადიციების გაერთიანება და შერწყმა. ესე შეიქმნა მუღამური ოპერის ახალი ჟანრი, რომელიც მოიცავდა სანოტო ჩანაწერებს და ვოკალურ იმპროვიზაციებს. ოპერის პირველი დადგმა განხორციელდა 1908 წლის 12 (25) იანვარს ბაქოში. ოპერის დადგმა განხორციელდა ჰაჯი ზეინალაბდინ ტაგიევის თეატრში. ეს ნაწარმოები ითვლება აზერბაიჯანული კულტურის მარგალიტად და დაფუძნებულია სიყვარულის კლასიკურ ისტორიაზე, ნაწარმოებზე, რომელიც ერთობ პოპულარულია ახლო აღმოსავლეთში, ცენტრალურ და სამხრეთ აზიაში. 2008 წლის თებერვალში იუნესკოს გენერალური კონფერენციის 38-ე სესიაზე მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ პირველი აზერბაიჯანული ოპერის „ლეილა და მეჯნუნის“ 100 წლის იუბილე შეეყვანათ იუნესკოს სამახსოვრო თარიღთა სიაში.