მძოვრეთის ციხე
მძოვრეთის ციხე — ციხე-დარბაზის კომპლექსი შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორთუბანში. მდებარეობს სოფლის დასაწყისში, მდინარე ძამის მარჯვენა ნაპირზე, ნაქალაქარ მძოვრეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მონაკვეთში. კომპლექსში შედის: ეკლესია, სამრეკლო კოშკი. სასახლისაგან (გრძელი სწორკუთხა შენობა) და რამდენიმე საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობისაგან მხოლოდ კვალია შემორჩენილი.. ციხე-დარბაზს ფერდობის ძირას გრძელი მონაკვეთი (75 X 180 მ) ეკავა და შემოვლებული ჰქონდა გალავანი. ნაგებობები შევაკებაზე იყო განლაგებული. შემორჩენილია გალავნის ჩრდილოეთის ნაწილი მთელ სიგრძეზე და ნაწილობრივ აღმოსავლეთის და დასავლეთის მხარეები. გალავანს ჭიშკარი დასავლეთით ჰქონია, ხოლო მეორე კარი ჩრდილოეთით (ეკლესიასთან). ციხე-დარბაზის აგება უშუალოდ დაკავშირებულია XVII საუკუნის დასაწყისში ციციშვილთა საფეოდალოს ცენტრის სამწევრისიდან მძოვრეთში (ზოვრეთი) გადმოტანასთან. მძოვრეთი ხეობაში, სტრატეგიული თვალსაზრისით მოხერხებულ ადგილას მდებარეობდა.