პინატუბო (მთა)
პინატუბო ― აქტიური სტრატოვულკანი სამბალესის მთებში. მდებარეობს ლუსონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ცენტრალური ლუსონის რეგიონში, ფილიპინების სამი პროვინციის: სამბალესის, ტარლაკისა და პამპანგის საზღვარზე. 1991 წლამდე ვულკანის ამოფრქვევების შესახებ ინფორმაცია არ იყო ცნობილი. პინატუბო 1991 წლის 15 ივნისს ამოიფრქვა, რომლის ვულკანური ექსპლოზიურობის ინდექსი 6-ს უდრიდა და XX საუკუნის ისტორიაში მეორე უდიდესი ამოფრქვევა იყო 1912 წელს ალასკაში ნოვარუპტას ამოფრქვევის შემდეგ. ვულკანის ამოფრქვევისას ფილიპინებს ტაიფუნი იუნია დაატყდა თავს, რამაც მახლობელ ქალაქებსა და დასახლებებზე დიდი გავლენა იქონია. წინასწარი ევაკუაციის შედეგად ამოფრქვევას ათასობით ადამიანი გადაურჩა. ამოფრქვევამ მახლობელი დასახლებების ინფრასტრუქტურა გაანადგურა და რამდენიმე წლის მანძილზე მდინარეთა სისტემები შეცვალა. 1992-1993 წლებში კალდერის შიგნით მცირე ამოფრქვევები გრძელდებოდა. 1991 წლის ამოფრქვევამ მთელს მსოფლიოზე მოახდინა გავლენა. ამოფრქვევის შედეგად დაახლოებით 10 მილიარდი ტონა მაგმა და 20 მილიონი ტონა გოგირდის დიოქსიდი ამოიფრქვა. 1883 წელს კრაკატაუს ამოფრქვევის შემდეგ სტრატოსფეროში ყველაზე მეტი მავნე ნივთიერება სწორედ პინატუბოს ამოფრქვევისას გამოიყო. მომდევნო თვეებში მავნე ნივთიერებებმა გოგირდმჟავის გლობალური ფენა წარმოქმნა. 1991-1993 წლებში გლობალური ტემპერატურა 0.5°C-ით (0.9 °F) დაეცა, ხოლო ოზონის ხვრელების მაჩვენებელი დროებით მნიშვნელოვნად გაიზარდა.