სალვადორ ალიენდე
სალვადორ ალიენდე გოსენსი (ესპ. Salvador Allende Gossens; დ. 26 ივნისი, 1908 — გ. 11 სექტემბერი, 1973) — ჩილელი სოციალისტი, პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი. ჩილეს პრეზიდენტი 1970-1973 წლებში და კოალიციური მთავრობის მეთაური. ალიენდე იყო ლათინური ამერიკის პირველი მარქსისტი პრეზიდენტი, რომელიც ლიბერალ დემოკრატიულ ქვეყანაში არჩევნების გზით მოვიდა ხელისფულებაში. ალიენდე ჩილეში პოლიტიკოსად ორმოცდაოთხ წელზე მეტს მოღვაწეობდა. ამ პერიოდში მას ეკავა სენატორის, მინისტრის მოადგილისა და მინისტრის პოსტები. სოციალისტური პარტიის სახელით მონაწილეობა მიიღო 1952, 1958 და 1964 წლის არჩევნებში და ყოველჯერზე მარცხი განიცადა. 1970 წელს მან მოიგო სამკანდიდატიანი საპრეზიდენტო ბრძოლა. არჩევნებში ვერც ერთმა კანდიდატმა ვერ დააგროვა საკმარისი ხმების რაოდენობა. შესაბამისად, ჩილეს კონგრესის უმრავლესობამ მხარი ალიენდეს დაუჭირა. პრეზიდენტობისას, ალიენდემ მოახდინა ადგილბრივი საწარმო-ინდუსტრიების ნაციონალიზაცია, განათლების სისტემის რეფორმირება და გააუმჯობესა მუშათა კლასის ცხოვრების ხარისხი. 1973 წლის 11 სექტემბერს, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს წაქეზებითა და დახმარებით, ჩილეს სამხედროებმა ძალადობრივი გზით დაამხეს ალიენდეს ხელისუფლება. ალყაშემორტყმული საპრეზიდენტო სასახლიდან, ლა მონედან, ალიენდემ რადიოთი საბოლოოდ მიმართა ჩილელ ერს. იმავე დღესვე, ჩილეს საგამოძიებო სამსახურისა და საერთაშორისო ექსპერტების 2011 წლის ოფიციალური დასკვნის თანახმად, სალვადორ ალიენდემ თავი მოიკლა. ალიენდეს გარდაცვალების შემდგომ, ძალაუფლება ხელთ იგდო სამხედრო საბჭომ (ხუნტამ), რომელმაც პრეზიდენტის პოსტი გენერალ აუგუსტო ხოსე რამონ პინოჩეტ უგარტეს გადააბარა. ეს უკანასკნელი კი, ხელისუფლების სათავაში 1990 წლამდე დარჩა. სამხედრო საბჭომ დაშალა კონგრესი, შეაჩერა კონსტიტუცია და დაიწყო ოპონენტების მასობრივი დევნა. საბოლოოდ გაუჩინარებული და პინოჩეტის რეჟიმს შეწირული ხალხის რაოდენობამ 3,095 კაცს მიაღწია.