მესაქონლეობა
მესაქონლეობა — მეცხოველეობის ძირითადი დარგი, რომელიც მიმართულია მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლებაზე რძის, ხორცის, ტყავის მისაღებად, ასევე გამთრევი ძალის გამოსაყენებლად. მოღვაწეობის ძირითად მიმართულებასთან დამოკიდებულებით მესაქონლეობის მეურნეობები იყოფა მერძევეობის და მეხორცეობის დარგებად. მეურნეობის ტიპის მიხედვით იყოფა მომთაბარე მესაქონლეობად (ყველაზე უფრო ადრინდელი), ნახევრადმომთაბარე მესაქონლეობად და საძოვრიან მესაქონლეობად, რაც დღეისათვის ყველაზე უფრო მეტად განვითარებულია. მესაქონლეობას მისდევენ მთელ მსოფლიოში და იგი მთავარ როლს ასრულებს ბევრი ქვეყნის ეკონომიკაში. დღეისათვის მსხვილი რქოსანი საქონლის სულადობის მხრივ ლიდერობენ ინდოეთი, ბრაზილია, აშშ, ჩინეთი და არგენტინა, ხოლო რძის წარმოების მხრივ — ინდოეთი, აშშ, ჩინეთი, გერმანია და ბრაზილია. საქართველოს პირობებში არსებული მესაქონლეობის ძირითადი ფორმებია მთური, მთაბარული, ბარული და მომთაბარე. მთური მესაქონლეობისთვის დამახასიათებელია ძირითადი საცხოვრებელი ადგილებისა და მთის საძოვრების მუდმივი ურთიერთკავშირი. ასეთ შემთხვევაში მხოლოდ ზაფხულის პერიოდში ხდება საქონლის მთაზე წაყვანა გარკვეული დროით. მთაბარული მესაქონლეობის დროს საქონელი მთელი წლის განმავლობაში საძოვარზეა. ის მუდმივად მოძრაობს საზამთრო, საგაზაფხულო, საზაფხულო და საშემოდგომო საძოვრებზე. ამ შემთხვევაში გამორიცხულია საქონლის ბაგური კვება ძირითად დასახლებულ ადგილებში, თუმცა აქვს დასახლებასთან მუდმივი ეკონომიკური და ორგანიზაციული კავშირი. ბარული მესაქონლეობა კი დაკავშირებულია დასახლებულ პუნქტებთან არსებულ საძოვრებთან. ის მთელი სეზონის მანძილზე იმყოფება სასოფლო საძოვრებზე, მოსავლის აღების შემდეგ სავარგულო მიწებზე ტყიან თუ ბუჩქნარ ადგილებში. მკაცრი ზამთრის პირობებშიც კი უხდებათ მათი ძოვება სოფლად, ყანისპირებში და ღამის გათევა იქვე, დროებით გამართულ გომურებში, ზოგჯერ ჰყავთ ბაგურ კვებაზედაც. ასე, რომ მთელი წლის განმავლობაში, მსხვილფეხა საქონელი, ცხვარი და სხვა სოფლის ირგვლივ მოძრაობს. მომთაბარე მესაქონლეობა საქართველოში ხასიათდება ცხოველთა გადაყვანა-გადმოყვანით ბარის საზამთრო საძოვრებიდან მთის საზაფხულო საძოვრებისაკენ და პირიქით. რაც შეეხება ნახევრად მომთაბარულ მესაქონლეობას, ადგილი ჰქონდა საქართველოს სინამდვილეშიც და ხასიათდება საზამთრო საძოვრების ზონაში დასახლებებისა და სამიწათმოქმედო ბაზების გაჩენით.