ჩახრუხაძე
ჩახრუხაძე (1170 — 1212) — XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე თამარ მეფის კარზე მოღვაწე ქართველი პოეტი, რომელიც ტრადიციულად მიიჩნევა „თამარიანის“ ავტორად. წარმოშობით ხევიდან — სოფელ დარიალიდან იყო. „თამარიანი“ აერთიანებს 22 ოდას და ერთ ელეგიას. პოემა გწყობილია შინაგანრითმებიანი ორმარცვლიანი ლექსებით, რომლის დამკვიდრებაც ასევე ჩახრუხაძეს მიეწერება. მას მისი დამსახურებების გამო ისეთი ქართველი პოეტების გვერდით აყენებენ როგორიცაა იოანე შავთელი და შოთა რუსთაველი. ბევრი მკვლევარი, რომელთა შორისაც პირველი კორნელი კეკელიძე იყო, ხშირად მას აიგივებს გადამწერ გრიგოლ ჩახრუხაძესთან, რომელიც მოხსენიებულია გელათის მონასტრის ხელნაწერის „დიდი სჯულისკანონის“ ანდერძში, რომელსაც განზრახული ჰქონდა ბერად აღკვეცილიყო ჯვრის მონასტერში, იერუსალიმში. უფრო გვიანდელი მონაცემებით, პოეტი მეფის არჩილ II-ის მიხედვით ჩახრუხაძე იყო წარმოშობით აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთიდან, კერძოდ ხევიდან. რასაც თხზულების ბოლოში ჩანართიც ადასტურებს: ასევე მეფე არჩილ II-ზე დაყრდნობით მიიჩევა რომ ის იყო შოთა რუსთაველის წინამორბედი. ჩახრუხაძის შემოქმედება გამოირჩევა მისი პოეტურობით და მუსიკალურბით. განსაკუთრებით ვირტუოზულად იყენებს რითმებს და ზედსართავებს თამარ მეფისთვის ხოტბის შესასხმელად.