ჯულიო მაზარინი
ჯულიო მაზარინი (დაბადების სახელი: ჯულიო რაიმონდო მაძარინო იტალ. Jiulio raimondo Mazzarino [ˈdʒuːljo raiˈmondo maddzaˈriːno]; საფრანგეთში ცნობილი, როგორც ჟიულ მაზარენი ფრანგ. Jules Raymond Mazarin [ʒyl mazaʁɛ̃]; დ. 14 ივლისი, 1602; პეშინა, იტალია — გ. 9 მარტი, 1661; ვინსენე, საფრანგეთი) — საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე, კარდინალი, იტალიელი აზნაურის შვილი. პაპ ურბან VIII- სთვის პაპის დიპლომატის თანამდებობაზე მუშაობის შემდეგ, მაზარინმა თავისი დიპლომატიური მომსახურება შესთავაზა კარდინალ რიშელიეს და 1640 წელს გადავიდა პარიზში. რიშელიეს გარდაცვალების შემდეგ, მაზარინმა დაიკავა თავისი ადგილი პირველ მინისტრად, ხოლო ამის შემდეგ, 1643 წელს ლუი XIII-ს გარდაცვალების შემდეგ მაზარინი მსახურობდა მთავრობის მეთაურად ანა ავსტრიელისათვის, რომელიც ახალგაზრდა ლუი XIV-ის რეგენტი იყო და პასუხის აგებდა მეფის განათლებაზე, ვიდრე სრულწლოვანების ასაკს არ მიაღწევდა. მაზარინის უფლებამოსილების პირველ წლებში აღინიშნა ოცდაათწლიანი ომის დროს სამხედრო გამარჯვებები, რომელიც მან გამოიყენა საფრანგეთის მთავარ ევროპულ ძალად და ვესტფალიის მშვიდობის დასამყარებლად (1646 – 1648). ანა ავსტრიელისა და მაზარინის აღზევებამ გამოიწვია მათ წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება, რომელსაც „ფრონდა“ უწოდეს და რომელსაც პარიზის საპარლამენტო აზნაურები ხელმძღვანელობდნენ (1648- 1649). 1648 წლის პირველ ფრონდას მოჰყვა „მეორე ფრონდა“, რომელიც დაიწყო პარიზში 1650 წელს და გაგრძელდა 1653 წლამდე. მეორე ფრონდას ხელმძღვანელობდა ლუი II (კონდეს პრინცი), რომელიც თავისი მთავარი მოკავშირის მტერი გახდა. მაზარინმა ანა ავსტრიელი და ლუი XIV პარიზიდან გაიყვანა, დროებით თავისი ბაზა გერმანიაში გადაიტანა. გენერალმა ტურენმა ლუი XIV-სა და მაზარინის ერთგულმა წარმომადგენელმა, დაამარცხა კონდეს პრინცი, ხოლო მაზარინი ტრიუმფალურად დაბრუნდა პარიზში 1653 წელს. მაზარინის ცხოვრების ბოლო წლები, 1657 წლიდან და 1661 წლამდე, მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გამარჯვებებით გამოირჩეოდა: 1657 წელს მან გააფორმა სამხედრო მოკავშირეობა ინგლისთან. 1658 წელს გამოააშკარავა რაინის ლიგა, რომელიც შედგებოდა გერმანიის ორმოცდაათი მცირე სამთავროს მეთაურისგან, რომელთაც საფრანგეთთან ხელშეკრულება ჰქონდათ გაფორმებული. იმავე თვეში, მარშალმა ტურენმა ფლანდრიაში, დუნის ბრძოლაში, გადამწყვეტად დაამარცხა კონდეს არმია. 1659 წლის თებერვლიდან ივნისის ჩათვლით, მაზარინმა ინტენსიური მოლაპარაკება აწარმოა ესპანელებთან. 1659 წლის 7 ნოემბერს ესპანეთმა ხელი მოაწერა პირენეს ხელშეკრულებას, რომელმაც შემატა საფრანგეთს არტუა, სერდანია და რუსილონი, როგორც ახალი პროვინციები. ამას მოჰყვა 1660 წლის ივნისში კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი დიპლომატიური ღონისძიება, რომელიც გულდასმით დაგეგმა მაზარინმა: ლუი XIV-ის ქორწინება ესპანელ მარია ტერეზაზე. ქორწინება მოხდა ესპანეთში. წყვილი ტრიუმფალურად შევიდა პარიზში 1660 წლის 26 აგვისტოს. ქორწინებამ დაასრულა ხელშეკრულებები და გარკვეული დროით შეაჩერა გრძელი და მაღალხარჯიანი ომები ჰაბსბურგებსა და საფრანგეთს შორის. თავისი დიპლომატიური ძალისხმევის შემდეგ მაზარინი გარდაიცვალა 1661 წლის 9 მარტს. მაზარინმა, როგორც საფრანგეთის ფაქტობრივმა (დე ფაქტო) მმართველმა, გადამწყვეტი როლი ითამაშა ვესტფალიური მშვიდობის დამკვიდრებაში, რომლითაც ხელმძღვანელობდნენ ევროპული სახელმწიფოები საგარეო პოლიტიკის წარმოებისას და მნიშნელოვან გავლენას ახდენდა იმ დროისათვის გაბატონებულ მსოფლიო წესრიგზე. ზოგიერთი პრინციპი ვესტფალიის ზავიდან, როგორებიცაა ერი-სახელმწიფოს სუვერენიტეტი მის ტერიტორიასა და საშინაო საქმეებში და სახელმწიფოებს შორის სამართლებრივი თანასწორობა, დღემდე რჩება საერთაშორისო სამართლის საფუძვლად. დიპლომატიის გარდა, მაზარინი იყო ხელოვნების მნიშვნელოვანი მფარველი. მან პარიზს გააცნო იტალიური ოპერა დიდი მასშტაბით და შეკრიბა შესანიშნავი მხატვრული კოლექცია, რომლის უმეტესობაც დღეს ლუვრში ინახება. მან ასევე დააარსა „ბიბლიოთეკა მაზარინი", პირველი ჭეშმარიტი საჯარო ბიბლიოთეკა საფრანგეთში, რომელიც ამჟამად გვხვდება ფრანგულ ინსტიტუტში, საფრანგეთში, ლუვრთან ახლოს.