ჩუღურეთის კვირაცხოვლობის ეკლესია
ჩუღურეთის კვირაცხოვლობის ეკლესია — თბილისის კვირცხოვლობის, წმინდა თომა მოციქულის ეკლესია მდებარეობს ჩუღურეთში, ჩაისუბნის ქუჩის №7–ში. ჩუღურეთის კვირაცხოვლობის, წმინდა მოციქულის თომას ეკლესია თბილისის ერთ-ერთი ძველი ეკლესიათაგანია. ეკლესიის სიძველეს ადასტურებს მოსე ჯანაშვილი, რომელიც წერს, რომ „კვირა-ცხოველი წმინდა თომასი უძველესი ტაძარია. დანგრეული ლანგთემურისაგან, განახლებულ იქმნა XVII საუკუნეში მთავარეპისკოპოსის ქრისტეფორეს მიერ.“ მღვდელი პოლიევქტოს კარბელაშვილი ისტორიულ მიმოხილვაში „ძველი ანჩისხატის ტაძარი ქ. ტფილისში“ წერს: „... ანჩისხატის ტაძარზედვე იყო მოწერილი დანგრეული XV საუკუნის ჩუღურეთის სასაფლაოს კვირაცხოვლის ეკკლესია, სადაც კვირაცხოვლობას ანჩისხატის დეკანოზნი გადიოდნენ ხატით და აგროვებდნენ მლოცველთაგან შესაწირავსა”. კვირაცხოვლის ეკლესია ვახუშტის დატანილი აქვს თბილისის 1735 წლის გეგმაზე. 1800 წლის გეგმაზე კვირაცხოვლის ეკლესია უკვე ნანგრევების სახითაა, 1884 წლის გეგმაზე კი აღნიშნულია „წმინდა გიორგის ეკლესია წითელ გორაზე“. საარქივო ფოტომასალაზე დაყრდნობით ირკვევა, რომ ტაძარს გუმბათი და დასავლეთ მხარეს სამრეკლო ჰქონია. ეკლესიის გარშემო მდებარე შენობებში მონაზვნები და სასულიერო პირები ცხოვრობდნენ. ტაძარს საკმაოდ დიდი ეზო ჰქონდა, რომელიც მაღალი ქვის გალავნით იყო გარშემორტყმული. ამ გალავნის დიდი ნაწილი ამჟამადაც არის შემორჩენილი. ეზოს აღმოსავლეთის მხრიდან კარიბჭე ჰქონდა. ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორია სასაფლაოს ეკავა. დღემდეა შემორჩენილი საფლავის ქვების ნაწილი, რომლებსაც ადგილობრივი მაცხოვრებლები სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებენ. როგორც „საპატრიარქოს უწყებანში“ (2009) ვკითხულობთ: „ერთმა მოსახლემ სარდაფის გათხრისას აღმოაჩინა სასულიერო პირის საფლავი. მას მკერდზე ოქროს ჯვარი ჰქონდა. ჯვარი ერთ-ერთ მუზეუმს გადასცეს, სასულიერო პირის ძვლები კი გაურკვეველ ადგილას გადაიტანეს“. XIX საუკუნის II ნახევარში თბილისში შემოსვლას იწყებენ ირანიდან დევნილი ასირიელები. გაზეთ ”დროებაში” მღვდელი იოსებ ელიევი ”აისორ-ნესტორიანელებზედ” წერს: ”...1870 და 1871 წელში მიიღეს აისორებმა მართლმადიდებლობა თფილისში და თან ჩვენ მთავრობას მიმართეს, რათა მიეცა შემწეობა და შუამდგომლობა სპარსეთის მთავრობასთან, რომ იგინი გამოეყვანათ სპარსეთის ფიცხელი და მკაცრი დევნისაგან... ამ უკანასკნელ დროს ნესტორიანთა ათასობით მიიღეს მართლმადიდებლობა მღვდლის დავით გურგენიძის ხელითა”. ჩამოსახლებული ასირიელები სახლდებიან კვირაცხოვლის ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე. მათ დაზიანებული კვირაცხოვლობის ეკლესია შეიძინეს და თავისი ხარჯით აღადგინეს. 1898 წლის17 ივნისის ქართული გაზეთები „ცნობის ფურცელი“ და „ივერია“ წერენ: „გუშინ, კვირას, კვირაცხოვლის წმინდა თომას ეკლესიაში (არსენალის წინ) არაჩვეულებრივი ამბავი იყო. ამ დღეს უნდა მიეღოთ მართლმადიდებლობა ტფილისში მცხოვრებ აისორებს, რომელნიც კონსტანტინეპოლის პატრიარქის ნესტორის (430წ.) სწავლას აღიარებდნენ. თუმცა აისორები ქრისტიანები არიან, მაგრამ მათი სწავლა-მოძღვრება მაინც განირჩევა მართლმადიდებელი სარწმუნოებისაგან. მაგალითად, ისინი მარიამ სუწოდებენ ქრისტეს მშობელს და არაღვთისმშობელს; პირჯვარს იწერენ მთელიხელით და არა სამის თითით და სხვა ამგვარს... სანამ წირვა დაიწყებოდა, კვირაცხოვლის საყდრის ეზო აისორებით აივსო და მხოლოდ მამაკაცნი იყვნენ. გაისმა ხშირი ზარის რეკვა და მობრძანდა მაღალყოვლადუსამღვდელოესი საქართველოს ეგზარხოსი ფლაბიანე, რომელსაც კარიბჭეში მიეგებნენ არქიმან დრიტი კირიონი და გერმოგენი, წინამძღვარი კვირაცხოვლის ეკლესიისა — დეკანოზი დავით გურგენიძე და სხვა სამღვდელოება. როდესაც ეგზარქოსი შეიმოსა, მასთან გამოვიდა, აღსავლის თანასაწირველად აისორების ეპისკოპოსი სუპურგანეთისა და ურმიისა იონა. შემდეგ მცირედის ლოცვისა გამობრძანდა ეზოსაკენ და კარიბჭეში შესდგა. თან ახლდნენ ეპისკოპოსი იონა და სამღვდელოება. აქ კარების წინ შეკრებილ იყვნენ აისორები და საყდარში შესვლის ნებართვას ელოდნენ. ეპისკოპოსმა იონამ აისორულს ენაზედ სიტყვა უთხრა და დარიგება მისცა, რომ მართლმადიდებლობა ეღიარებინათ ისევე, როგორც მე თვითონაო და თქვენებურმავე მღვდელმა მამა გიორგი ბეჯიანოვმა და მ