ფრიგიული ჩაჩი
ფრიგიული ჩაჩი ან თავისუფლების ჩაჩი რბილი კონუსუსრი ფორმის ქუდი, რომელიც წვეტით ბოლოვდება. ანტიკური ხანაში გამოიყენებოდა ანატოლიაში, დაკიაში და ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, აგრეთვე თრაკიასა და ფრიგიაში. ადრეული თანამედროვე ევროპაში ის გახდა თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის სიმბოლო. ქუდი ასოცირდება პილოსთან, რომელიც ძველ რომში განთავისუფლებული მონების ქუდს წარმოადგენდა. ფრიგიული ჩაჩის უძველეს გამოსახულებას შევხვდებით პერსეპოლისში. ფრიგიული ჩაჩი იმ ქვეყნის გერბზეც გამოიყენება, რომლებიც სამეფო გვირგვინის დაქვემდებარების ქვეშ იყვნენ და შემდეგ მოიპოვეს თავისუფლება. ის ასევე განსაზღვრავს ქვეყანაში რესპუბლიკური მმართველობის ტიპის არსებობას. ფრანგული რევოლუციის სიმბოლო მარიანა ასევე გამოისახება ფრიგიული ჩაჩით. მიუხედავად იმისა, რომ ფრიგიული ქუდებს თავდაპირველად სიბოლური დატვირთვა არ გააჩნდათ, მათ ეს მნიშვნელობა ამერიკის, მოგვიანებით კი საფრანგეთის რევოლუციისას, შეიძინა. მე-16 საუკუნიდან მოყოლებული, როცა რომაული იკონოგრაფია აღორძინდა რომაული ემბლემებისა და ნუმიზმატიკის წიგნებში, თავსაბურავის, როგორც თავისუფლების სიმბოლოს, როლის საკმაოდ გაიზარდა მომდევნო ორი საუკუნის განმავლობაში, განსაკუთრებით კი ნიდერლანდებში. მეცნიერთა ნაწილი მიუთითებს მის ისტორიულ, თუ კულტურულ კავშირზე კურხარებთან - ინგუშურ ეროვნულ ატრიბუტთან, რომელსაც თავსაბურავად ინგუში ქალები ხმარობენ.