მაქს რაინჰარდტი
მაქს რაინჰარდტი (გერმ. Max Reinhardt; დ. 9 სექტემბერი 1873 — გ. 30 ოქტომბერი 1943) — ავსტრიელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, ინტენდანტი, თეატრის პროდიუსერი. თავისი რადიკალურად ინოვაციური და ავანგარდული სასცენო წარმოდგენებით, რაინჰარდტი ითვლება მე-20 საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ რეჟისორად. მაგალითად, მის მიერ 1917 წელს დადგმული რაინჰარდ ზორგეს „მათხოვარი“ კლეისტის პრემიის ლაურეატი გახდა და პრაქტიკულად მარტომ სათავე დაუდო ექსპრესიონიზმს თეატრში, საბოლოოდ კი კინოფილმებშიც. 1920 წელს რაინჰარდტმა დააარსა ზალცბურგის ფესტივალი, სადაც ღია ცის ქვეშ, საკათედრო ტაძრის წინ, ალპების ფონზე დადგა შუა საუკუნეების მისტერიის — „ყოველი კაცის“ ჰუგო ფონ ჰოფმანსთალის ადაპტაცია. ეს ზალცბურგის ფესტივალზე დღემდე ყოველწლიურ ჩვეულებად რჩება. 1935 წელს შეერთებულ შტატებში „Warner Brothers“ -ის მეშვეობით გადაიღო თავისი პირველი და ერთადერთი ფილმი —უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმრის“ ექსპრესიონისტული ადაპტაცია, რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებენ მიკი რუნი, ოლივია დე ჰევილენდი და ჯეიმზ კეგნი. ფილმი ნაცისტური გერმანიის პროპაგანდის სამინისტრომ აკრძალა. ეს განპირობებული იყო არა მხოლოდ იოზეფ გებელსის შეხედულებით, რომ ექსპრესიონიზმი გადაგვარებული ხელოვნება იყო, არამედ უფრო მეტად რეჟისორ მაქს რეინჰარდტის, კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორის ფელიქს მენდელსონისა და საუნდტრეკის არანჟირების ავტორის ერიხ ვოლფგანგ კორნგოლდის ებრაული წარმომავლობის გამო (ამ უკანასკნელის ნამუშევარი, როგორც გადაგვარებული მუსიკა, უკვე აკრძალული იყო გებელსის მიერ).