აჩქარება
აჩქარება (აღნიშვნა: a {\displaystyle a} ) — ძირითადი ფიზიკური (ვექტორული) სიდიდე, რომელიც ახასიათებს მატერიალური წერტილის სიჩქარის ცვლილებას. უფრო ზუსტად, აჩქარება განისაზღვრება როგორც სიჩქარის ვექტორის პირველი წარმოებული დროით: a = d v d t {\displaystyle a={\frac {dv}{dt}}} მრუდწირული მოძრაობის შემთხვევაში აჩქარება შეიძლება დაიშალოს ტანგენციალურ აჩქარებად ( a τ {\displaystyle a_{\tau }} ), რომელიც ახასიათებს სიჩქარის სიდიდის ცვლილებას, და ნორმალურ აჩქარებად ( a n {\displaystyle a_{n}} ), რომელიც ახასიათებს სიჩქარის მიმართულების ცვლილებას: a = a τ + a n = d v d t τ + v 2 ρ n {\displaystyle a=a_{\tau }+a_{n}={\frac {dv}{dt}}\tau +{\frac {v^{2}}{\rho }}n} სადაც τ {\displaystyle \tau } არის ტრაექტორიის შესაბამის წერტილში მხების ერთეულოვანი ვექტორი, ρ {\displaystyle \rho } — სიმრუდის რადიუსი ტრაექტორიის ამავე წერტილში, ხოლო n {\displaystyle n} — ნორმალის ერთეულოვანი ვექტორი. ტანგენციალური აჩქარება მიმართულია ტრაექტორიის მხების გასწვრივ, ხოლო ნორმალური აჩქარება — ტრაექტორიის ნორმალის გასწვრივ — ჩაზნექილობისაკენ. აჩქარების ცნება ახასიათებს წერტილს; სხეულის აჩქარებაზე კი ლაპარაკი შეიძლება მხოლოდ გადატანითი მოძრაობისას.