ალფა-ნაწილაკი
ალფა-ნაწილაკი (α-ნაწილაკი) — ჰელიუმის ატომის ბირთვი, რომელსაც გამოასხივებს ზოგიერთი რადიოაქტიური ელემენტი. ალფა-ნაწილაკი აგრეთვე ნეიტრონების ან დამუხტული ნაწილაკების ზემოქმედებით მიმდინარე ზოგიერთი ბირთვული რეაქციის პროდუქტია. მაგალითად პროტონებით ( p {\displaystyle p} ) აზოტის ატომის ( 14 N {\displaystyle ^{14}N} ) დაბომბვისას მიიღება ალფა-ნაწილაკი ( N 14 + p ⟶ 11 C + α {\displaystyle {\ce {^{14}N{+}p->^{11}C{+}\alpha}}} ). ალფა-ნაწილაკი მდგრადია და ოთხი ნუკლონისაგან (ორი პროტონისა და ორი ნეიტრონისაგან) შედგება. მისი მასა უდრის 4.00273 მასის ატომურ ერთეულს ანუ 6976664400000000000♠6.644×10−24 გ. ელექტრული მუხტი ორი დადებითი ელემენტარული მუხტის ტოლია, სპინი და მაგნიტური მომენტი ნულის ტოლი, ბმის სრული ენერგია 28.11 მეგევ-ია (7.03 მეგევ თითოეულ ნუკლონზე). ალფა-ნაწილაკი ჰელიუმის ატომების ორჯერადი იონიზაციით მიიღება. ნივთიერებაში ალფა-ნაწილაკის შეღწევის უნარი, მისი ენერგიის მაღალი იონიზაციური დანაკარგის გამო მეტად მცირეა. ალფა-ნაწილაკებს იყენებენ ბირთვული რეაქციების, უმთავრესად ( α {\displaystyle \alpha } , n {\displaystyle n} ) ტიპის რეაქციების ჩასატარებლად, ე. ი. ნეიტრონების ხელოვნურ წყაროებში. ალფა-ნაწილაკების ნაკადით ორგანიზმის გარეგანი დასხივებისას ზიანდება მხოლოდ კანის შიშველი ადგილები და რქოვანა. ალფა-ნაწილაკების დიდ დოზას შეუძლია გააჩინოს ძნელად მოსაშუშებელი წყლულები. გაცილებით საშიშია ალფა-ნაწილაკით შინაგანი დასხივება. ჰაერით ან საკვებით ორგანიზმში მოხვედრილი α {\displaystyle \alpha } -გამომსხივარი გროვდება ფილტვებში, ღვიძლში, ელენთასა და თირკმლებში. დიდი ნახევარდაშლის პერიოდისა და მაღალი კონცერეგენული აქტიურობის გამო იგი ახდენს ორგანიზმის ხანგრძლივ დასხივებას, რაც იწვევს ქრონიკულ სხივურ დაავადებას და წარმოშობს ავთვისებიან სიმსივნეს.