შამანიზმი
შამანიზმი (ქურუმი ტუნგისურად) ― რელიგიის უძველესი ფორმა მსოფლიოს მრავალ ხალხში. აღმოცენდა პრეისტორიულ ხანაში. მორწმუნეებს სწამდათ ექსტაზში შესული შამანისა და მასში ჩასახლებული სულის ურთიერთობა. შამანებს ეცვათ სპეციალური სამოსელი, რომელიც აღჭურვილი იყო სიმბოლური აქსესუარებით: ზოომორფული ნიშნებით, ცხოველების და ფრინველების ნაწილებით. თითოეულ მათგანს ჰქონდა კონკრეტული საკრალური მნიშვნელობა. შამანი იყენებდა სხვადასხვა ჟღარუნებს, ცეკვავდა, ტრაი;ლებდა, იყენებდა ჰიპნოზს. შამანიზმის ელემენტები შეითვისეს მაღალგანვითარებულმა რელიგიებმაც, მაგალითად გამოცხადებები და ხილვები ქრისტიანობაში, დერვიშთა ზოგიერთი მოქმედება ისლამში.