ძენოს თვითშემეცნება
„ძენოს თვითშემეცნება“ (იტალ. La coscienza di Zeno) — იტალიელი ავტორის, იტალო ზვევოს 1923 წლის ფსიქოანალიტიკური რომანი. ნაწარმოების პროტაგონისტად გვევლინება ძენო კოსინი, ხოლო თავად სიუჟეტში ვეცნობით ფიქციური გმირის ერთგვარ მემუარებს, რომელთაც იგი, ფსიქიატრის დავალებით, ინახავს, რადგან მხოლოდ ასე შეიძლებოდა, თერაპევტის აზრით, ძენოსთვის დახმარების გაწევა. წიგნის თავების შესაბამისად, პერსონაჟი გვიყვება საკუთარ მამაზე, ბიზნესზე, ცოლსა და თამბაქოსადმი მიდრეკილებაზე. წინასიტყვაობაში ზემოხსენებული ექიმი, დოქტორი „ს“, რომლის სავარაუდო შთაგონების წყაროსაც ზიგმუნდ ფროიდი ან ედუარდო ვაისი წარმოადგენს, აცხადებს, რომ მას სურს გამოაქვეყნოს ზოგიერთი მემუარები, რომლებიც ავტობიოგრაფიულ სტილშია დაწერილი მისი პაციენტის, ძენო კოსინის მიერ, რომელიც უკვე მოხსნილია სამკურნალო პროცედურიდან. ყოფილი პაციენტის ჩანაწერები წარმოადგენს სრულიად ნაწარმოების შინაარსს. რომანი ფაქტობრივად წარმოადგენს ძენოს ფსიქიკის ანალიზს, — ინდივიდის, რომელიც საკუთარ თავს ავად და უძლურად მიიჩნევს, იგი გამუდმებით ეძებს განკურნების გზებს, ხშირ შემთხვევაში აბსურდული და კონტრპროდუქტიული მეთოდებით. ძენო საუბრობს საკუთარ ბედკრულობაზე, სულიერ ავადმყოფობასა და ამ უკანასკნელიs განკურნების ძიებაზე, რომელსაც ვერასდროს იპოვის, თუმცა, საბოლოო ჯამში, ის აღმოაჩეnს, რომ ავადაა არა მისი სული, არამედ იმ საზოგადოების, რომელშიც ცხოვრება უწევს. წიგნი თავად ავტორის ხარჯებით გამოიცა, რადგან, თავდაპირველად, იგი ყველა გამომცემლობამ უარყო. თუმცა, ავტორის მეგობრის, ჯეიმზ ჯოისის, წყალობით, რომელიც ავტორს ინგლისური ენის კურსებს უტარებდა, წიგნმა მალევე გაითქვა სახელი იტალიასა და საფრანგეთში. არსებობს ვერსია, რომ პროტაგონისტი ძენო თავად ავტორის ალტერ-ეგოა, რამდენადაც მათ გააჩნიათ მრავალი საერთო თვისება, მათ შორის: ორივე მელოტია, ორივე მათგანი სიგარეტზეა დამოკიდებული, ორივე ბიზნესმენია, აგრეთვე ორივე მოყვარული მევიოლინეა და ა.შ.