წიაღისეული საწვავი
წიაღისეული საწვავი — ბუნებრივი დამუშავების შედეგად წარმოქმნილი საწვავი, რომელიც ძირითადად მკვდარი ორგანიზმებისა და მცენარეებისგან წარმოიქმნება, ვინაიდან ისინი ორგანულ მოლეკულებს შეიცავს, რომელთა წვისასაც ენერგია გამოიყოფა. ამგვარი ორგანიზმებისა და მათი გარდაცვალების შემდგომ მიღებული წიაღისეული საწვავი, ჩვეულებრივ, მილიონობით წლით თარიღდება და ზოგჯერ 650 მილიონ წელზე მეტი ხნის წიაღისეული საწვავიც მოიპოვება. წიაღისეული საწვავი შეიცავს ნახშირბადის დიდ რაოდენობას. იგი მოიცავს, ნავთობს, ნახშირსა და ბუნებრივ აირს. ტორფი ასევე წიაღისეული საწვავია, რომელიც წარმოიქმნება ჭაობის მცენარეებისაგან. წიაღისეული საწვავიდან მიიღება ისეთი ნივთიერებები, როგორებიცაა: ნავთი და პროპანი. იგი მრავალ სხვა ნივთიერებასაც შეიცავს. 2018 წლის მონაცემებით, მსოფლიოში ენერგიის პირველადი წყარო ნავთობპროდუქტებია, რომლებზეც მთლიანი მოხმარებული ენერგიის 34 % მოდის; ხოლო წიაღისეული საწვავის მოხმარებაში ქვანახშირს 27 % და ბუნებრივ აირს 24 % უკავია. დანარჩენი ენერგიის წყაროები არის ბირთვული (4.4 %), ჰიდროენერგეტიკული (6.8 %) და სხვა განახლებადი ენერგიები (4.0 %, როგორებიცაა გეოთერმული, მზის და ქარის). 2018 წელს განახლებადი ენერგიის (მათ შორის ბიომასის) წილი მსოფლიოში მოხმარებული ენერგიის 18 %-ს შეადგენდა. მსოფლიოში ენერგომოხმარება 2010 წლიდან განსაკუთრებულად სწრაფი ტემპით იზრდება. მიუხედავად იმისა, რომ წიაღისეული საწვავი ბუნებრივი პროცესების, კერძოდ კი ცოცხალი ორგანიზმების დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, იგი არაგანახლებად რესურსად მიიჩნევა, რადგანაც ეს პროცესი გაცილებით ხანგრძლივია, ვიდრე მისი გამოყენების პროცესი. ჰაერის დაბინძურება უმეტესწილად სწორედ წიაღისეული საწვავის წვას უკავშირდება. წიაღისეული საწვავის მოხმარება გარემოს სერიოზულ ზიანს აყენებს. მიწი წვის შედეგად წელიწადში დაახლოებით 35 მილიარდი ტონა (35 გიგატონა) ნახშირბადის დიოქსიდი (ნახშირორჟანგი) (CO2) წარმოიქმნება. დადგენილია, რომ ბუნებას მხოლოდ გარკვეული რაოდენობის ნახშირორჟანგის შთნთქმა შეუძლია, ხოლო ჭარბი გამოყოფის გამო ატმოსფეროში მისი დონე მკვეთრად იმატებს. CO2 არის სათბურის აირი, რომელიც მზის სხივებს შთანთქავს, ხელს უწყობს გლობალურ დათბობასა და ოკეანეების გამჟავიანებას.