იმიგრაცია
იმიგრაცია (<ლათ. immigro — „ჩავსახლდები“) — ერთ ქვეყანაში სხვა ქვეყნის მოქალაქეების ან მოქალაქეობის არმქონე პირების შესვლა მუდმივი ან დროებითი ცხოვრების მიზნით. სუვერენულ სახელმწიფოს უფლება აქვს დაუშვას თავის ტერიტორიაზე იმიგრანტების ყოფნა გარკვეულ პირობებში, აუკრძალოს ქვეყანაში შესვლა ან გაიყვანოს ისინი თავის ფარგლებს გარეთ. განასხვავებენ მუდმივ და დროებით იმიგრაციას. XIX საუკუნესა და XX საუკუნის პირველ ნახევარში უფრო მეტად წარმოდგენილი მუდმივი იმიგრაციისაგან განსხვავებით, XX საუკუნის მეორე ნახევარსა და XXI საუკუნეში გაიზარდა დროებითი (მოკლევადიანი) იმიგრაციის მნიშვნელობა, რომლის დროსაც ადამიანები სხვა ქვეყანაში განსაზღვრული დროით იმყოფებიან და შემდეგ სამშობლოში ბრუნდებიან. ყველაზე ცნობილი თავისი რიცხოვნობითა და გავლენით ეკონომიკური იმიგრანტები არიან, რომელთა შორის ჭარბობენ მუშა იმიგრანტები — სეზონური მუშები, მათი საქმიანობა დაკავშირებულია რომელიმე პროექტის რეალიზაციასთან, ან მუშაობენ კონტრაქტით, აქ ითვლებიან არალეგალური იმიგრანტებიც; აგრეთვე გამოყოფენ მაღალკვალიფიციურ მიგრანტებს (სამმართველოების უფროსი პერსონალი, ინჟინრები და ტექნიკოსები, მეცნიერები, მეწარმეები და სხვ.). იმიგრანტების ნაწილი ჩადის ოჯახის გაერთიანების მიზნით. მათი უმრავლესობა ქვეყანაში ადრე მოხვედრილი იმიგრანტების ნათესავია. იმიგრანტთა განსაკუთრებულ ჯგუფს წარმოადგენენ ლტოლვილები, აგრეთვე ჰუმანიტარული მიზნებით მიღებული პირები, თავშესაფრის მაძიებლები და სხვები, რომელთა მიერ სამშობლოს მიტოვება განპირობებულია დევნით ან კონფლიქტით. საერთაშორისო მიგრანტთა რეგისტრაციის სისტემის მდგომარეობა არ იძლევა მასშტაბების სრული და ზუსტი აღრიცხვისა და სხვადასხვა ქვეყნებს შორის მისი სტრუქტურის შედარების შესაძლებლობას. იმიგრაციის ისტორიაში არსებითია პოლიტიკური და რელიგიური ფაქტორები, იძულებითი გადასახლებები (დამნაშავეებისა კოლონიაში, აფრიკისა და ამერიკის აბორიგენი მოსახლეობისა და სხვ.), თუმცა უმთავრესია ეკონომიკური მიზეზები. XIX–XX საუკუნეების განმავლობაში იცვლებოდა იმიგრაციის მასშტაბები, იმიგრანტთა მიმღები და მათი „გამშვები“ ქვეყნების შემადგენლობა. იმიგრაციამ გადამწყვეტი როლი შეასრულა აშშ-ის, კანადის, ავსტრალიის, ახალი ზელანდიის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, ისრაელის, არგენტინისა და სხვა ქვეყნების მოსახლეობით შევსებასა და ეკონომიკურ ზრდაში, რა დროსაც საიმიგრაციო ნაკადები მიმართული იყო მოსახლეობით შედარებით შევსებული დასავლეთ და აღმოსავლეთ ევროპიდან სხვა კონტინენტების მცირედ დასახლებული ქვეყნებისკენ. დღეისათვის იმიგრაცია იმყოფება გლობალიზაციისა და მსოფლიო მეურნეობის ინტეგრაციის მზარდი გავლენის ქვეშ, რაც მიგრაციულ პროცესებში რთავს პრაქტიკულად ყველა ქვეყნის მოსახლეობას, განსაკუთრებით ადრე იზოლირებული რეგიონების (ყოფილი სსრკ, ცენტრალური ევროპა) მიგრაციულ მოძრაობაში ჩართვის შემდეგ. ამ პროცესშია აგრეთვე განვითარებული ქვეყნების მობილური მოსახლეობა. პროცესს ხელს უწყობს ტრანსპორტის, აგრეთვე საინფორმაციო ნაკადების განვითარება და ხელმისაწვდომობა, რაც ამარტივებს მილიონობით ადამიანის გადაადგილებას. გაეროს მონაცემებით, XX საუკუნის შუა ხანებიდან 2005 წლამდე გაორმაგდა და 191 მილიონს მიაღწია (2002 წელს — 174 მლნ.) თავიანთი დაბადების ქვეყნის გარეთ დარეგისტრირებული ადამიანებისა და გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის იურისდიქციის ქვეშ მყოფი ლტოლვილების რაოდენობამ. თუმცა, ასეთი შეფასება არ მოიცავს მრავალრიცხოვან დროებით და არალეგალურ მიგრანტებს. სახელმწიფოთა დაშლა, არასტაბილურობა, სამხედრო კონფლიქტები და ეკოლოგიური კატასტროფები აყალიბებენ ლტოლვილთა ნაკადებს. მიგრანტების მიზიდულობის უმსხვილესი ცენტრებია: აშშ, კანადა, ევროკავშირი, ავსტრალია, რუსეთი, ისრაელი, ახლო აღმოსავლეთის ნავთობმომპოვებელი ქვეყნები. თანამედროვე იმიგრაციის მასშტაბებსა და მიმართულებებში განმსაზღვრელ როლს ასრულებს განვითარებულ („სიმდიდრის პოლისები“ — იმიგრაციის მთავარი ცენტრები) და განვითარებად („სიღარიბის პოლუსები“ — იმიგრანტების ძირითადი მიმწოდებლები) ქვეყნებს შორის არსებული ეკონომიკური უთანასწორობა, აგრეთვე ჩრდილოეთისა