ტომირისი
ტომირისი (ბერძ. Τόμυρίς, ძვ. სპარს. Tahm-Rayiš) — მასაგეტების დედოფალი. ყველაზე ადრეული დოკუმენტი, რომელშიც მოიხსენიება მასაგეტები, მათი დედოფალი ტომირისი და მათი გამარჯვება სპარსეთის მეფე კიროს დიდზე, არის ჰეროდოტეს ნაშრომი. ჰეროდოტე ტომირისის შესახებ დაწერილ ცნობებს გადმოგვცემს უშუალოდ მოვლენებიდან დაახლ. 100 წლის შემდეგ. როგორც ჩანს ტომირისი და მისი კიროსზე გამარჯვების ისტორია კარგად იყო ცნობილი ანტიკურ სამყაროში. აღნიშნულ ამბებზე წერენ ისეთი ისტორიკოსები, როგორებიც არიან: სტრაბონი, პოლიენი, კასიოდორი და იორდანისი. ჰეროდოტე მოგვითხრობს, რომ კიროსმა გადაკვეთა მდინარე „არაქსი“ შევიდა მასაგეტების მიწის სიღრმეში და ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ტყვედ ჩაიგდო ტომირისის შვილი სპარგაპისი. ტომირისმა შეუთვალა კიროსს, რომ დაებრუნებინა მისთვის შვილი და დაეტოვებინა ქვეყანა დაუსჯელად, წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი სისხლის დალევით იმუქრებოდა. ტომორისის წინადადება არ მიიღო კიროსმა. დედოფალმა შეკრიბა თავისი ლაშქარი და გაანადგურა კიროსის ჯარი, თავად კიროსი დაიღუპა ბრძოლაში. ზოგიერთი ვარაუდით თავმოჭრილი კიროსის სხეული ჯვარზე გააკრეს, ხოლო თავი ტომირისს გაუგზავნეს. ტომირისის პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა ასტეროიდს, რომელიც აღმოაჩინეს 1906 წელს.