ინგლისის ჩემპიონები ფეხბურთში
ინგლისის ჩემპიონები ფეხბურთში — ინგლისის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგის გამარჯვებულები, რომელსაც 1992–93 სეზონიდან ეწოდება პრემიერლიგა. ინგლისის ფეხბურთის ასოციაციამ პროფესიული ფეხბურთის წესები შეიმუშავა 1885 წელს, 1888 წელს ასტონ ვილას დირექტორის უილიამ მაკგრეგორის ინიციატივით დაარსდა საფეხბურთო ლიგა. სწორედ ეს წელი ითვლება ინგლისის ჩემპიონატის დასაწყისად. პირველი სეზონის გამარჯვებული გახდა პრესტონ ნორტ ენდი, მათ არცერთი თამაში არ წაუგიათ. ინგლისის ჩემპიონატი უძველესი საფეხბურთო შეჯიბრია მსოფლიოში. ადრეულ წლებში იმარჯვებდნენ ჩრდილოეთის და მიდლენდის კლუბები, სადაც სამხრეთთან შედარებით უფრო მეტი პროფესიონალიზმი იყო. ჩემპიონატის სტატუსი მეტად გამყარდა 1892 წელს, როცა საფეხბურთო ალიანსი გაუქმდა და მისი წევრები საფეხბურთო ლიგის შემადგენლობაში შევიდნენ. ყოფილი ალიანსის კლუბების დამატებამ განაპირობა მეორე დივიზიონის შექმნა და აღზევება და დაქევეითების წესის შემოღება. 1931 წლამდე ჩემპიონატში სამხრეთულ კლუბს არ გაუმარჯვია, პირველი იყო არსენალი. არსენალმა საჩემპიონო სეზონში 127 გოლი გაიტანა, რაც გამარჯვებულის რეკორდულია (თუმცა მეორე ადგილოსანმა ასტონ ვილამ ერთით მეტი გაიტანა, რაც ტურნირის რეკორდია). 1961 წელს გაუქმდა ფეხბურთელების ხელფასის ზედა ზღვარი, რამაც დიდ კლუბებს მეტი ძალაუფლება მოუპოვა. ფინანსური მოტივივებით 1992 წელს კლუბები გამოეყვნენ პირველ დივიზიონს და დააფუძნეს პრემიერ ლიგა, რის გამოც ინგლისური ფეხბურთის უმაღლესმა ჩემპიონატმა პირველმა დივიზიონმა არსებობა შეწყვიტა, გაჩნდა მსხვილი სატელევიზიო კონტრაქტები, რამაც დიდ კლუბებს მეტი მოგება მოუტანა. პრემიერ ლიგის პირველ ხუთ გამარჯვებულს – არსენალს, ბლექბერნ როვერს, ჩელსის, მანჩესტერ სიტის და მანჩესტერ იუნაიტედს 1992 წლამდე ერთხელ მაინც ჰქონდათ ტიტული მოგებული. 2016 წლის ჩემპიონი ლესტერ სიტი იყო პირველი გუნდი, რომელმაც პრემიერლიგა მოიგო ისე, რომ პირველ დივიზიონში არ გაუმარჯვია. ჩემპიონატის გამარჯვებული ყველა კლუბი დღემდე არსებობს. შეფილდ უენსდეი არის ერთადერთი, რომელსაც სახელი აქვს შეცვლილი. შეფილდურმა კლუბმა პირველი სამი ტიტული უენსდეის სახელით მოიგო, მეოთხე კი შეფილდ უენსდეის. მანჩესტერ იუნაიტედს ყველაზე მეტი 20 ტიტული აქვს მოპოვებული. იუნაიტედის მეტოქე ლივერპულს 19. ლივერპული დომინირებდა 1970-იან და 1980-იან წლებში (1973-დან 1988 წლამდე ლივერპულმა ათი ლიგა მოიგო), მანჩესტერი დომინირებდა 1990-იან და 2000-იან წლებში (1993 წლიდან 2009 წლამდე მანჩესტერმა თერთმეტი ლიგა მოიგო). მესამე ადგილზეა არსენალი 13 გამარჯვებით, ლონდონური კლუბის წრმატების წლები იყო 1930-იანებში (ხუთი ლიგა 1931-დან 1938 წლამდე). მეოთხე ადგილზეა ევერტონი 9 ლიგით. ასტონ ვილა (7) და სანდერლენდი (6) მათ ტიტულების უმეტესობა პირველ მსოფლიო ომამდე მოიგეს. მანჩესტერ სიტის და ჩელსის მოგებული აქვთ 6 ტიტული თითოეულს, მათი გამარჯვებების უმეტესობა 21-ე საუკენეშია. უცხოური ინვესტიციების და მფლობელების შეცვლის შემდეგ მანჩესტერ სიტიმ (შეიხ მანსურის მფლობელობაში) ოთხი ლიგა მოიგო 2012 წლიდან 2019 წლმადე, ჩელსიმ კი (რომან აბრამოვიჩის მფლობელობაში) 2005 დან 2017 წლამდე ხუთი ლიგა. ჰადერსფილდ თაუნი 1924–1926, არსენალი 1933–1935, ლივერპული 1982–1984 და მანჩესტერ იუნაიტედი 1999–2001 და 2007–2009 არიან ერთადერთი კლუბები, რომლებსაც მიჯრით სამი ლიგა აქვთ მოგებული.