მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის თავდაცვის არმია
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის თავდაცვის არმია (სომხ. Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակ) — ოფიციალური თავდაცვთ ძალა, მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკაში. დაარსდა 1992 წელს, და აერთიანებდა ადრე დეზორგანიზებულ თვითმმართველურ ერთეულებს, რომლებიც ჩამოყალიბდა 90-იანი წლების დასაწყისში. მისი ჩამოყალიბების მთავარი მიზეზე იყო ის, რომ რეგიონში დაცული ყოფილიყო ეთნიკური სომეხი მოსახლეობა, საბჭოთა და აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების თავდასხმებისგან. მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმია ამჟამად შედგება დაახლოებით 20 000 კარგად გაწვრთნილი და აღჭურვილი ოფიცრისა და ჯარისკაცისგან და ინარჩუნებს „მუდმივ მზადყოფნას, ასევე ისინი უფრო სერიოზულ საბრძოლო მომზადებასა და ოპერაციულ სავარჯიშოებს გადიან, ვიდრე სხვა ყოფილი საბჭოთა არმები“. აზერბაიჯანის ამჟამინდელმა პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმიის ჯარისკაცების 80%, ფაქტობრივად, სომხეთის მოქალაქეა.