თავნასკვა
თავნასკვა (ლათ. Cyperus) — მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. უპირატესად მრავალწლოვანი ბალახებია. სიმაღლე 1,5 (იშვიათად 5) მეტრამდე. ფოთლები უფრო ხშირად ხაზურია. ყვავილები ორსქესიანი, ყვავილსაფარის გარეშე, შეკრებილია ქოლგისებრ ან თავაკისებრ ყვავილედში, რომლის ძირშიც ყვავილთანა ფოთლებია. ნაყოფი კაკლისებრია. ცნობილია 700-დან 900-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ტროპიკებში, სუბტროპიკებში, იშვიათად ზომიერ ოლქებში; იზრდებიან ძირითადად წყალსატევთა ნაპირებზე, როგორც სარეველები — სარწყავი კულტურების ნათესებში. ფართოდაა გავრცელებული ერთწლოვანი მურა თავნასკვა (С. fuscus), რომელსაც შავ- ან მოწითალო-მურა თავთუნები აქვს. პაპირუსი (C. papyrus) გამოიყენება საწერი მასალის („პაპირუსის“), ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის, ჭილოფების დასამზადებლად, საჭმელად. მიწის ნუში (C. esculentus) მოშენებულია საჭმელად ვარგისი ბოლქვების გამო. მრგვალი თავნასკვა (C. rotundus) ძლიერ ცუდი სარეველაა. თავნასკვა-ჩალა ანუ გრძელი თავნასკვა (С. longus) შეიცავს ეთერის ზეთს, რომელსაც იის სურნელი აქვს, იყენებენ პარფიუმერიაში. მრავალი სახეობის ღეროს იყენებენ წნულებში. ქოლგისებრი თავნასკვა (С. alternifolius) ოთახისა და ორანჟერეის პოპულარული ყვავილია. საქართველოში გავრცელებულია 10 სახეობა: Cyperus difformis L., 1756 Cyperus eragrostis Lam., 1791 Cyperus esculentus L., 1753 – მიწის ნუში, ბესენია სინონიმი: Cyperus aureus Ten., 1824 Cyperus fuscus L., 1753 – მურა თავნასკვა Cyperus glaber L., 1771 Cyperus glomeratus L., 1756 Cyperus longus L., 1753 – თავნასკვა-ჩალა, გრძელი თავნასკვა Cyperus longus subsp. badius (Desf.) Bonnier & Layens, 1894 – წამალწვრილი სინონიმი: Cyperus badius Desf., 1798 Cyperus michelianus (L.) Delile, 1813 Cyperus michelianus subsp. pygmaeus (Rottb.) Asch. & Graebn., 1904 სინონიმი: Cyperus pygmaeus Rottb., 1773 Cyperus rotundus L., 1753 – მრგვალი თავნასკვა Cyperus serotinus Rottb., 1773