ქალები ჭადრაკში
ქალები ყველა ასაკისა და დონის მოჭადრაკეების შორის უმცირესობას წარმოადგენენ. მდედრობითი სქესის მოჭადრაკეები დღეს ძირითადად ასპარეზობენ ღია ტურნირებსა და ქალთა ტურნირების ნაზავებში. უმაღლესი თანამედროვე დონის ქალთა ტურნირები საშუალებას აძლევს ზოგიერთ მონაწილეს იყოს სრულ განაკვეთზე პროფესიონალი მოჭადრაკე. ამ ტურნირების უმეტესობის ორგანიზატორია ჭადრაკის საერთაშორისო ფედერაცია (FIDE) და ტურნირები მიჰყვება მსოფლიო ჩემპიონატის ციკლს. ამ ტურნირების გარდა, ქალთა შორის ყველაზე გამორჩეულ ტურნირებს შორის არის ქალთა და გოგონების ეროვნული და კონტინენტური ჩემპიონატები. ქალებს ჭადრაკის კლუბებში გაწევრიანების უფლება მიეცათ მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან. მას შემდეგ რაც გაწევრიანების უფლება მიეცათ, მათი ძირითადი მოწინააღმდეგეები მხოლოდ სხვა ქალები იყვნენ. დაახლოებით ამ დროს, ვერა მენჩიკი გახდა ქალთა მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში და იყო პირველი ქალი, რომელმაც იასპარეზა უმაღლესი დონის ტურნირებში მსოფლიოს საუკეთესო მოთამაშეებთან 1920-იანი წლების ბოლოს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ქალთა ჭადრაკში საბჭოთა კავშირი დომინირებდა. საბჭოთა კავშირიდან მოგებულ იქნა ყველა ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა, ოლიმპიადების დაარსებიდან, 1957 წლიდან, 1986 წლამდე. საბჭოთა კავშირის პერიოდში, ქართველი მოთამაშეები ნონა გაფრინდაშვილი და მაია ჩიბურდანიძე გახდნენ პირველი ორი ქალი, ვინც დიდოსტატის (GM) ტიტული მოიპოვა და მენჩიკის შემდეგ მომდევნო ორი ქალი, რომელმაც მაღალი დონის ღია ტურნირებში იასპარეზა. დებმა პოლგარებმა დაასრულეს საბჭოთა ბატონობა ქალთა ჭადრაკში, რადგან 1984 წელს სიუზან პოლგარი გახდა ქალთა შორის პირველი მოთამაშე და სამივე დამ უნგრეთს 1988 წლის ოლიმპიადაზე ოქროს მედალი მოაპოვებინა. ჯუდიტ პოლგარი გახდა ყველა დროის უძლიერესი ქალი მოჭადრაკე და მიაღწია მე-8 ნომერს მსოფლიო მასშტაბით. საუკუნის დასაწყისში დიდოსტატის ტიტულის მოსაპოვებლად ქალების რიცხვი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ამ ახალ დიდოსტატებს შორის, ჰოუ იფანი ერთადერთი ქალი იყო, რომელმაც მიაღწია საერთო ტოპ 100-ს და რეგულარულად ასპარეზობდა მაღალი დონის ღია ტურნირებში. 1990-იანი წლებიდან ჩინეთი დომინირებს ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატში ექვსი განსხვავებული ჩემპიონით, მათ შორის მოქმედი ჩემპიონია ჯუ ვენჯუნი . ვინაიდან ქალების დაბალმა რაოდენობამ მიაღწია ჭადრაკის უმაღლეს დონეს, ამან გამოიწვია დიდი ინტერესი იმის შესახებ, თუ რატომ არ ჰქონიათ ქალებს ისტორიულად მეტი წარმატება. არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ ქალებს ჭადრაკში ბუნებით არ გააჩნიათ უპირატესობა. სტატისტიკურად დადასტურდა, რომ ქალების მონაწილეობის დაბალი რიცხვი სხვადასხვა დონეზე შეიძლება იყოს განმაპირობებელი ქალების ნაკლებობისა უმაღლეს დონეებზეც. ჭადრაკში ქალების სიმცირემ ხელი შეუწყო იმას, რომ ქალები ხშირად იყვნენ სექსიზმის და სექსუალური შევიწროების საგანი. ეს იყო ის ფაქტორები რომლებიც ხელს უწყობდა ქალების ნაკლებ მიღწევებს ჭადრაკში ან ჭადრაკის პროფესიული საქმიანობის ადრეულ მიტოვებას. ჭადრაკის თამაშის გარდა, ქალები ასევე ასრულებენ სხვა როლებს, როგორიცაა მწვრთნელი ან არბიტრი.