მარიელები
მარიელები (მარ. мари, марий, мары, маре, мере, мӓрӹ; ადრე: რუს. черемисы) — ფინო-უნგრული წარმოშობის ხალხი. ძირითადად ცხოვრობენ რუსეთის ფედერაციის მარი-ელის რესპუბლიკაში. 2010 წლის მონაცემებით მათი საერთო რაოდენობაა 557 000 კაცი. მარი-ელის რესპუბლიკაში განსახლებულია მთელი ერის ნახევარი დანარჩენი მარიელები განსახლებულნი არიან რუსეთის სხვადასხვა რესპუბლიკებში და ოლქებში (ბაშკირეთი, კიროვის ოლქი, სვერდლოვსკის ოლქი, თათრეთი, უდმურტეთი, ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი, ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი, პერმის მხარე, ჩუვაშეთი). მარიელების დასახლების ძირითადი ტერიტორიაა ვიატკისა და ვეტლუგის შუამდინარეთი. მარიელებს ყოფენ სამ ჯგუფად: მთის მარიელები — ცხოვრობენ ძირითდად მდინარე ვოლგის მარჯვენა, ნაწილობრივ მარცხენა სანაპიროებზე, მარი-ელის რესპუბლიკის დასავლეთით და მათ მიმდებარე ტერიტორიებზე. აღმოსავლეთ-მდელოს მარიელები — წარმოადგენენ მარიელი ხალხის უმრავლესობას. უჭირავთ ვოლგა-ვიატკის შუამდინარეთი. ჩრდილო-დასავლეთის მარიელები — ჩამოყალიბდა ვოლგის მდელოებიდან ბაშკირეთში გადმოსახლებულების მიერ. ბოლო ორი ჯგუფი ისტორიული და ენობრივი ნათესაობის გამო ერთიანდებიან მდელო-აღმოსავლეთის მარიელების ჯგუფში. საუბრობენ აღმოსავლურ-დაბლობის მარიულსა, ჩრდილო-დასავლურ და მთის მარიულ ენებზე, რომლებიც მიეკუთვნება ურალურ ენათა ოჯახის, ფინურ-უნგრული ენათა ჯგუფს. მარიელების აღმსარებლობაა მართლმადიდებლობა, ასევე გავრცელებულია მარიელების ტრადიციული რელიგია.