საქართველოს დამოუკიდებლობის ლაზეთის კომიტეტი
საქართველოს დამოუკიდებლობის ლაზეთის კომიტეტი — საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის ფილიალი, ჩამოყალიბდა 1915 წლის იანვარში, ლაზეთის ვიწეს (ფინდიკლი) თემის სოფელ აბუნოღაში. კომიტეტმა 1918 წლამდე იარსება. კომიტეტის ხელმძღვანელად ბესო ჭყონია (ლაზ. უსტა ბესო) აირჩიეს, რომელიც 1905-1907 წლების რევოლუციაში აქტიურად მონაწილეობდა, შემდეგ კი 1908 წლიდან თავს ლაზისტანის სანჯაყს აფარებდა და ვიწეში ცხოვრობდა. მეთაურის მოადგილეები იყვნენ ვიწელი მესუდ ფეილევან-ოღლი, ხოფელი შეფიკ-აღა კლარჯი-ოღლი, არქაბელი მემეტ თიბუკ-ოღლი და ათინელი მუსტავა ჯუვეწ-ოღლი და რასიმ კოსტ-ოღლიც; ამ უკანასკნელს "რუსეთის ლაზისტანი" (სარფი, მაკრიალი, ლიმანი და ჩხალის ხეობა) ებარა. ლაზისტანის სანჯაყის ტერიტორიიდან რუსების გასვლის შემდეგ (1917 წლის დეკემბერი) კომიტეტის წევრები პოლიციის ფუნქციების შეთავსებას ცდილობდნენ, მაგრამ მალევე ოსმალეთის არმიის რეგულარულ ნაწილებთან მოუწიათ შეტაკება, რომლებმაც 1918 წლის იანვარ-თებერვალში სანჯაყის თითქმის მთელი ტერიტორია დაიკავეს. 1918 წლის 10 მარტს კომიტეტის წევრები ოსმალეთის არმიის ვიწეში შემოსვლას შეეწინააღმდეგნენ. ბესო ჭყონია, მუსტაფა თიბუკოღლი და ჰაფიზ ბიბინოღლი ბრძოლაში დაიღუპნენ. შეფიკ-აღა კლარჯიოღლიმ და ჯელალ გურჯიოღლიმ მიმალვა მოახერხეს, ხოლო მესუდ ფეილევანოღლი ოსმალებმა ცოცხლად ჩაიგდეს ხელში და თავი მოჰკვეთეს. 1918 წლის დეკემბერში, სტამბულში შეფიკ-აღა კლარჯიოღლიმ შურისძიების მიზნით, მან ის გენერალი მოკლა, ვინც 1918 წლის 10-11 მარტს ვიწეს აღებას ხელძღვანელობდა, თუმცა გაქცევა ვეღარ შეძლო და პოლიციელებმა ქუჩაში ჩაცხრილეს. 1921 წლის თებერვალ-მარტში სრულიად ლაზეთი თურქეთის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ აღმოჩნდა. საქართველოსთან შეერთების მოსურნე ლაზების დიდი ნაწილი ბრძოლებში განადგურდა, მცირე ნაწილი კი იატაქვეშეთში გადავიდა, მოგვიანებით კი საქართველოს სსრ-ში გამოიქცა.