ჩვეულებრივი ხურმა
ჩვეულებრივი ხურმა, კავკასიური ხურმა (ლათ. Diospyros lotus) — ზაფხულმწვანე ხე აბანოზისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 16 მეტრს აღწევს. მოსქელო, მოგრძო კვერცხისებრი ან ელიფსური ფოთლები აქვს. ნაყოფი ხორცოვანი კენკრაა, მოშავო-მურა ფერისაა და ლეგა ლურჯი დაჰკრავს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, აგრეთვე ინდოეთში და კავკასიაში. ამიერკავკასიაში იზრდება დასავლეთ ნაწილში, კახეთსა და აზერბაიჯანში, მთის ქვედა, ნაწილობრივ ზედა სარტყელებამდე ზღვის დონიდან 1500 მ-დე, ფოთლოვან ტყეებში. ამიერკავკასიაში მის ბუნებრივ არსებობას ადასტურებს ნამარხი ნაშთები. ჩვეულებრივი ხურმა სწრაფმზარდია, ცოცხლობს 200 წელზე მეტს. მცენარე სინათლისა და ტენის მოყვარულია. უძლებს 20°C მდე ყინვას. ყვავილობს ივნისში, მსხმოიარობს ოქტომბერ-ნოემბერში. თითო ძირი 30 — 80 კგ ნაყოფს ისხამს. შეიცავს C ვიტამინს. იძლევა ძვირფას „მწვანე ამბანოზის ხის“ მერქანს. ჩვეულიბრივი ხურმა საქართველოს „წითელ წიგნშია“ შესული (1982).