მემარჯვენე ლიბერტარიანიზმი
მემარჯვენე ლიბერტარიანიზმი, ასევე ცნობილი, როგორც ლიბერტარიანული კაპიტალიზმი ან მემარჯვენე-ფრთის ლიბერტარიანიზმი — პოლიტიკური ფილოსოფია და ლიბერტარიანიზმის ტიპი, რომელიც მხარს უჭერს კაპიტალისტური საკუთრების უფლებებს, იცავს ბუნებრივი რესურსების საბაზრო განაწილებას და კერძო საკუთრებას. ტერმინი მემარჯვენე-ლიბერტარიანიზმი გამოიყენება იმისთვის, რომ გამოვყოთ შეხედულებათა კლასი საკუთრებისა და კაპიტალის ბუნების შესახებ მემარცხენე-ლიბერტარიანიზმისგან. ლიბერტარიანიზმის იმ ტიპისგან, რომელიც აერთიანებს კერძო საკუთრებას ეგალიტარისტულ მიდგომასთან ბუნებრივი რესურსებისადმი. სოციალისტური ლიბერტარიანიზმისგან განსხვავებით, მემარჯვენე-ლიბერტარიანიზმი მხარს უჭერს ღია-საბაზრო კაპიტალიზმს. როგორც ლიბერტარიანიზმის ფორმების უმეტესობა, ის მხარს უჭერს სამოქალაქო თავისუფლებებს, განსაკუთრებით ბუნებით სამართალს, ნეგატიურ უფლებებს და თანამედროვე კეთილდღეობის სახელმწიფოს მნიშვნელოვან ცვლილებას. მემარჯვენე-ლიბერტარიანული პოლიტიკური აზროვნებისთვის დამახასიათებელია მკაცრი პრიორიტეტი თავისუფლებისთვის, ინდივიდუალური თავისუფლების სფეროს მაქსიმალიზაციისა და საჯარო ხელისუფლების სფეროს მინიმალიზაციის საჭიროებასთან ერთად. მემარჯვენე-ლიბერტარიანელები ჩვეულებრივ ხედავენ სახელმწიფოს, როგორც მთავარ საფრთხეს თავისუფლებისთვის. ეს ანტი-სახელმწიფოებრიობა განსხვავდება ანარქისტული დოქტრინისგან იმით, რომ იგი ეფუძნება უკომპრომისო ინდივიდუალიზმს, რომელიც თითქმის არ აკეთებს აქცენტს ადამიანის სოციალურობასა ან თანამშრომლობაზე. მემარჯვენე-ლიბერტარიანული ფილოსოფიის ფესვებს ასევე ვხვდებით ინდივიდუალურ უფლებებსა და Laissez-faire ეკონომიკაში. ინდივიდუალური უფლებების მემარჯვენე-ლიბერტარიანული თეორია, ძირითადად, მიყვება საკარმიდამო პრინციპს და საკუთრების შრომით თეორიას, ხაზს უსვამს კერძო საკუთრებას და იმას, რომ ხალხს აქვს აბსოლუტური უფლება იმ საკუთრებაზე, რომელსაც მათი მუშაობით აწარმოებენ. ეკონომიკურად, მემარჯვენე-ლიბრტარიანიზმი არ განასხვავებს კაპიტალიზმსა და თავისუფალ ბაზარს და საბაზრო პროცესების მართვის ნებისმიერ მცდელობას კონტრპროდუქტიულად ხედავს, ხაზს უსვამს მექანიზმებს და თავისუფალი ბაზრის თვით-რეგულირებად ბუნებას, ხოლო მთავრობის ინტერვენციასა და სიმდიდრის რედისტრიბუციის მცდელობას ასახავს, როგორც ცალსახად არასაჭირო და კონტრპროდუქტიულად. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ლიბერტარიანელი ეწინააღმდეგება მთავრობის ინტერვენციას, არსებობს დაყოფა ანარქო-კაპიტალისტებს, რომლებიც სახელმწიფოს უყურებენ, როგორც ბოროტს და სურთ, რომ საკუთრების უფლება დაცული იყოს სტატუტური კანონების გარეშე, ბაზარზე წარმოქმნილი დელიქტების, კონტრაქტის და საკუთრების კანონის მიხედვით; და მინარქისტებს შორის, რომლებიც აღიარებენ მინიმალური სახელმწიფოს აუცილებელ საჭიროებას, ხშირად მოიხსენიებენ როგორც გუშაგ-საელმწიფოს, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს საკუთარი მოქალაქეები სასამართლოებით, სამხედრო სამსახურით და პოლიციით. კლასიკური ლიბერალიზმის გავლენის პარალელურად, როცა ზოგიერთი მემარჯვენე-ლიბერტარიანიზმს მის ვარიანტად მიიჩნევს, არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც. ედვინ ვან დე ჰაარი ამტკიცებს, რომ „დამაბნეველად, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტერმინი ლიბერტარიანიზმი ზოგჯერ გამოიყენება კლასიკური ლიბერალების მიერ ან მათთან მიმართებაში. მაგრამ, ეს შეცდომით ნიღბავს მათ შორის განსხვავებებს“. კლასიკური ლიბერალიზმი უარს ამბობს თავისუფლებისთვის პრიორიტეტის მინიჭებაზე წესრიგის სანაცვლოდ და, შესაბამისად, არ აჩვენებს მტრულ განწყობას სახელმწიფოს მიმართ, რაც ლიბერალიზმის განმსაზღვრელი თვისებაა. მემარჯვენე-ლიბრატრიანელებს სჯერათ, რომ კლასიკურ ლიბერალებს მოსწონთ სახელმწიფოს ზედმეტი ჩარევა, და ამტკიცებენ, რომ მათ არ გააჩნიათ საკმარისი პატივისცემა ინდივიდუალური უფლებებისადმი და აკლიათ ნდობა თავისუფალი ბაზრის მუშაობისა და სპონტანური წესრიგისადმი, რომელსაც ბევრად უფრო დიდ სახელმწიფომდე მივყავართ. მემარჯვენე ლიბერალები, ამასთანავე, ეწინააღმდეგებიან კლასიკურ ლიბერალებს იმაში, რომ ისინი ზედმეტად უჭერენ მხარს ცენ