გამბია (მდინარე)
გამბია (ინგლ. Gambia River; ფრანგ. Gambie) — მდინარე გვინეაში, სენეგალსა და გამბიაში. დასავლეთ აფრიკის მთავარი მდინარე. სათავე აქვს ფუტა-ჯალონის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1030 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 1120 კმ, აუზის ფართობი 77 054 კმ². ქალაქ ბანჯულთან ერთვის ატლანტის ოკეანეს, სადაც წარმოქმნის 30 კმ სიგანის რიას ან დაძირულ ესტუარს. კალაპოტი დაკლაკნილია, ხშირია ჭორომები, ბევრია კუნძული, რომელთა შორის აღსანიშნავია ელეფანტი და მაკ-კართი. ხეობის სიგანე დინების შესაბამისად შესამჩნევად იცვლება. მდინარე შეჭრილია პალეოგენური და ნეოგენური ქვიშაქვებით აგებულ პლატოში. შუაწელში დაჭაობებულია. წყალმოვარდნა იცის ივნის-ნოემბერში. საზრდოობს წვიმის წყლით. ქვემო დინებაში იერთებს მრავალრიცხოვან მცირე შენაკადებს, რომლებსაც „ბოლონგებს“ ან „ბოლონებს“ უწოდებენ. უდიდესია ბინტან-ბოლონი, რომელიც გამბიას მარცხენა მხრიდან ერთვის. ძლიერი მოქცევის შედეგად ზღვის წყალი მდინირის აღმა 160 კმ-ზე ვრცელდება. შესრთავიდან 480 კმ-ში, გამბიისა და სენეგალის საზღვარზეა ბარა-კუნდის ჩანჩქერი. ქვემო დინებაშია ხშირი მანგროვიანი ჭაობები, მდინარის ნაპირის შედარებით შემაღლებულ კალთებზე მდელო და მაღალი ბალახეული. ხეობის გასწვრივ იზრდება პალმის ზეთი. მდინარისა და მისი პატარა შენაკადების ვეგეტაცია მწერების, ცხოველებისა და ფრინველების ხელსაყრელ ჰაბიტატს უზრუნველყოფს, ხოლო ჭაობები კოღოებისა და ცეცეს ადგილსამყოფელია. მდიდარია თევზით, ბევრია ბეჰემოთი და ნიანგი. დარეგისტრირებულია 400-მდე სახეობის ფრინველი, მათ შორის ალკუნი, გუგული, მერცხალი, ყანჩა, მენექტრია, ქორი, ჭრიჭინა მეჩალია. გამბია აფრიკის ერთ-ერთი ყველაზე სანაოსნო მდინარეა, რის გამოც, მის მთავარ ღირებულებას სატრანსპორტო დანიშნულება წარმოადგენს. სანაოსნოა შესართავიდან 320 კმ-ზე. მდინარის ნაპირზეა ქალაქები: ჯანჯანბურე, კუნტაური და სხვა; შესართავში ბანჯული.