ცისფერი დივიზია
ცისფერი დივიზია (ესპ. División Azul, გერმ. Blaue Division) — ესპანელი მოხალისეების ქვედანაყოფი ვერმახტის შემადგენლობაში, რომელიც იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში აღმოსავლეთის ფრონტზე. ფრანკისტული ესპანეთის რეგულარული არმია ამ დივიზიას ესპანურ მოხალისეთა დივიზიას უწოდებდა (División Española de Voluntarios), ხოლო გერმანელთათვის ის ცნობილი იყო, როგორც ვერმახტის 250-ე ქვეითი დივიზია. ფრანკისტული ესპანეთი, რომლის სათავეშიც ფრანსისკო ფრანკო იდგა, მეორე მსოფლიო ომში ნეიტრალურ მხარედ დარჩა, თუმცა რადგანაც ფრანკოს ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს ნაცისტური გერმანია და ფაშისტური იტალია ეხმარებოდნენ, ფრანკო ღერძის ქვეყნების მიმართ სიმპათიით იყო განწყობილი. საგარეო საქმეთა მინისტრ რამონ სერანო სუნიერისა და ესპანეთის არმიის მაღალი თანამდებობის პირების ლობირებითა და ფრანკოს საბოლოო თანხმობით, ესპანეთის მოქალაქეებს მიეცათ უფლება, გერმანიის ჯარის რიგებში ჩაწერილიყვნენ და ებრძოლათ კომუნიზმის წინააღმდეგ, ხოლო ესპანეთის მთავრობა მათ მალულად დაუჭერდა მხარს, რათა მის ნეიტრალიტეტს საფრთხე არ შექმნოდა. ქვეითი დივიზია შეიქმნა ფალანგისტებისა და ესპანური არმიის წევრებისგან და გაიგზავნა გერმანიაში გასაწვრთნელად. ქვედანაყოფმა იბრძოლა აღმოსავლეთის ფრონტზე საბჭოთა წითელი არმიის წინააღმდეგ, მათ შორის ლენინგრადის ალყაში მიიღო მონაწილეობა. თუმცა, შეატყო რა ესპანეთის მთავრობამ, რომ ღერძის ქვეყნები ომის წაგების გზას ადგნენ, 1943 წელს მოხალისეთა დივიზია ესპანეთში გამოიხმო. ამის მიუხედავად, ესპანელ მოხალისეთა შორის რამდენიმე ათასი ჯარისკაცი არ დაბრუნდა შინ და ბრძოლა განაგრძო. მათი ძირითადი მოტივაცია კომუნიზმის ფანატიკური სიძულვილი იყო. ამ დარჩენილ სამხედროთა ფორმირებას ეწოდა ლურჯი ლეგიონი, შემდეგ კი ის ვაფენ-სს-ის ნაწილად იქცა.