ართურ ევანზი
ართურ ჯონ ევანზი (დ. 8 ივლისი, 1851, ნეშ-მილსი, ჰერტფორდშირი – გ. 11 ივლისი, 1941, იულბერი, ოქსფორდშირი) — ინგლისელი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1901). გეოლოგის, არქეოლოგისა და ნუმიზმატის ჯონ ევანზის ვაჟი. 1874 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი. 1875–1882 წლებში მუშაობდა ჟურნალისტად, ძირითადად ბალკანეთში; 1884–1908 წლებში იყო აშმოლის მუზეუმის მცველი [შემდგომში საპატიო მცველი, მუზეუმს გადასცა საკუთარი და მამის კოლექცია; ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი (1909)], ლონდონის ანტიკვარების საზოგადოების პრეზიდენტი (ავტომატურად ბრიტანეთის მუზეუმის მცველიც) 1914–1919 წლებში. 1871 წლიდან მონაწილეობდა არქეოლოგიურ კვლევებში, მ.შ. საკუთარი კვლევები განახორციელა ჩრდილო-დასავლეთ ბალკანეთში (1877–1878, 1880–1882), სამხრეთ ბრიტანეთში [რომაულამდელ (მ.შ. ეილესფორდის სამარხი, 1886) და რომაული დროის ძეგლებზე], კუნძულ კრეტაზე [1894 წელს — კვლევა, 1900–1931 წლებში (შესვენებებით) — კნოსოსის გათხრები (ძირითადად 1905 წლამდე) და რესტავრაცია]. აღმოაჩინა მინოსის კულტურა (ცივილიზაცია) და სათავე დაუდო მის შესწავლას, დაადგინა კრეტა-მიკენის კულტურის ქრონოლოგია და პერიოდიზაცია, სისტემაში მოიყვანა და გამოსცა ძველი კრეტული დამწერლობის ნიმუშები. ავტორია შრომებისა ანტიკური ნუმიზმატიკისა და არქეოლოგიის, კელტების კულტურისა და სხვათა შესახებ. 1911 წელს რაინდად აკურთხეს.