ჩირიპას კულტურა
ჩირიპას კულტურა - ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური კულტურა ანდების რეგიონში, ტიტიკაკას ტბის სანაპიროებზე, თანამედროვე ბოლივიის ტერიტორიაზე. უკანასკნელმა არქეოლოგიურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ჩირიპას კულტურამ განვითარების სამი ეტაპი გაიარა: ადრეული ძვ.წ. 1500 - ძვ.წ. 1000 წ.წ.. შუა ძვ.წ. 1000 BC. - 800 BC. ძვ.წ. გვიანი ძვ.წ. 800 - 100 ძვ.წ. განვითარების უმთავრეს ეტაპად მიჩნეულია ძვ.წ. 591-116 წლები. აღმოჩენილი ნანგრევების სიგრძე 60 მეტრია, სიგანე 55 მეტრი. მაღალ დონეზე იყო განვითარებული კერამიკა. ნაწარმზე გაკეთებული უფერული ნახატები და გეომეტრიული ფიგურები.