შავწამალა
შავწამალა (ლათ. Scrophularia) — მცენარეთა გვარი შავწამალასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთ- ან ორწლოვანი ბალახებია, ზოგჯერ ნახევრად ბუჩქები. მომწვანო, ყვითელი ან მეწამული ყვავილები შეკრებილი აქვთ საგველასებრ ან მტევანისებრ ყვავილედებად. შავწამალას 150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ და სუბტროპიკულ რაიონებში, რამდენიმე ჩრდიოლოეთ და ცენტრალურ ამერიკასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება 25 სახეობა. მათგან 2 სახეობა საქართველოს ენდემია, 4 — კავკასიისა. იზრდებიან მთის ქვედა სარტყელიდან ალპურ სარტყელამდე, კირქვიან კლდეებზე, ტყეებსა და ტყისპირებზე, ტენიან ადგილებზე, მდელოებზე, ნაკადულისა და წყაროს ნაპირებზე, ნაზვავებსა და მორენებზე. ზოგი სახეობა საპონინებს და ალკალოიდებს შეიცავს. ბევრი სახეობა თაფლოვანია.