ანტონიო გრამში
ანტონიო გრამში (იტალ. Antonio Gramsci; დ. 22 იანვარი, 1891, ალესი, იტალიის სამეფო — გ. 27 აპრილი, 1937, რომი, იტალიის სამეფო) — იტალიელი მარქსისტი ფილოსოფოსი, ჟურნალისტი, ენათმეცნიერი, მწერალი და პოლიტიკოსი. წერდა ფილოსოფიაზე, პოლიტიკურ თეორიაზე, სოციოლოგიაზე, ისტორიასა და ენათმეცნიერებაზე. იტალიის კომუნისტური პარტიის დამფუძნებელი წევრი და ლიდერი, რომელიც ბენიტო მუსოლინის ფაშისტურმა რეჟიმმა ციხეში ჩასვა. პატიმრობის დროს გრამშიმ დაწერა 30-ზე მეტი რვეული და 3000 გვერდი. „საპყრობილის ჩანაწერებით“ (Lettere dal carcere) მან ძალზე მიშვნელოვანი და ორიგინალური წვლილი შეიტანა XX საუკუნის პოლიტიკურ თეორიაში. ის არის „კულტურული ჰეგემონიის“, „მოლეკულური ომის“, „პასიური რევოლუციის“ და სხვა ცნებების ავტორი. გრამშის შეხედულებები სხვადასხვა წყაროს ემყარებოდა და არა მხოლოდ მარქსისტებს, მათ შორის ისეთ მოაზროვნეებს, როგორიცაა ნიკოლო მაკიაველი, ვილფრედო პარეტო, ჟორჟ სორელი და ბენედეტო კროჩე. მისი ნაწერები მოიცავს ფართო სპექტრის თემებს, მათ შორის იტალიის ისტორიასა და ნაციონალიზმს, საფრანგეთის რევოლუციას, ფაშიზმს, ტეილორიზმს და ფორდიზმს, სამოქალაქო საზოგადოებას, ფოლკლორს, რელიგიას, მაღალი და პოპულარული კულტურის სფეროებს. გრამში ცნობილია კულტურული ჰეგემონიის თეორიით, სადაც ის აღწერს, თუ როგორ იყენებს სახელმწიფო და მმართველი კაპიტალისტური კლასი — ბურჟუაზია — კულტურულ ინსტიტუტებს კაპიტალისტურ საზოგადოებაში ძალაუფლების შესანარჩუნებლად. კულტურულ ჰეგემონიას ამყარებს დომინანტური კლასი იმ ინსტიტუტების მეშვეობით, რომლებიც ქმნიან ზედნაშენს. გრამში ცდილობდა თავი დაეღწია ტრადიციული მარქსისტული აზროვნების ეკონომიკური დეტერმინიზმისგან. ზოგჯერ ამას აღწერენ, როგორც ნეომარქსისტულს. გრამშის ჰქონდა მარქსიზმის ჰუმანისტური გაგება, ხედავდა მას, როგორც „პრაქსისის ფილოსოფიას“ და „აბსოლუტურ ისტორიციზმს“, რომელიც სცილდება ტრადიციულ მატერიალიზმსა და ტრადიციულ იდეალიზმს.