ირანის კრიზისი
ირანის კრიზისი, ირანულ წყაროებში ცნობილი როგორც აზერბაიჯანული აჯანყება (სპარს. غائله آذربایجان [Qaʾilih Âzarbâyjân]) — ცივი ომის ერთ-ერთი პირველი კრიზისი. ის დაიწყო მაშინ, როდესაც იოსებ სტალინმა უარი განაცხადა ირანის ჩრდილოეთ ტერიდორიების დატოვებაზე. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებასთან ერთად უნდა დასრულებულიყო მოკავშირეების მიერ ირანის ოკუპაცია, ამის სანაცვლოდ პრო-სსრკ ირანელებმა სსრკ-ის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე გამოაცხადეს აზერბაიჯანის სახალხო რესპუბლიკა და ქურთული სეპარატისტული მეჰაბადის რესპუბლიკა. კრიზისის დროს აშშ-ის დიპლომატიური ზეწოლა სსრკ-ზე ტრუმანის დოქტრონის წარმატებულობის ადრეული სამხილია. 1941 წლის აგვისტოდან სექტემბერამდე სსრკ-მ ირანის ჩრდილოეთი ხოლო დიდმა ბრიტანეთმა სამხრეთი და ცენტრი დაიკავა. ბრიტანელები და ამერიკელები ირანს როგორც დამაკავშირებელ გზას იყენებდნენ სსრკ-ს და ბრიტანეთის ინდოეთს შორის. ოკუპაციის შემდეგ ირანი სსრკ-ის გარდა ყველა უცხოურმა ძალამ დატოვა. საბჭოელებმა ჩრდილოეთ ირანში 2 სეპარატისტული რესპუბლიკა ჩამოაყალიბეს, ამან გამოიწვია კრიზისი და შეტაკებები ირანის, აზერბაიჯანის სახალხო რესპუბლიკის და მეჰაბადის რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებს შორის, ირანის 1946 წლის კრიზისს სულ 2 000 ადამიანი შეიწირა.