ექსპრესიონიზმი (მუსიკა)
ექსპრესიონიზმი — XX საუკუნის დასაწყისში განვითარებული მუსიკალური მიმართულება, რომლის მიზანიც, მუსიკალური იმპრესიონიზმისგან განსხვავებით, შემოქმედის შინაგანი იმპულსების გამოხატვაა. იგი ხელოვნების სხვა სფეროებში განვითარებული ფართო ექსპრესიონისტული მოძრაობის ნაწილია. ტერმინი ექსპრესიონიზმი მუსიკასთან მიმართებაში, პირველად, სავარაუდოდ, 1918 წელს გამოიყენეს, უპირველეს ყოვლისა, არნოლდ შონბერგის მუსიკასთან დაკავშირებით, რომელიც, ფერმწერ ვასილი კანდინსკის მსგავსად, თავს არიდებდა „სილამაზის ტრადიციული ფორმების“ გამოყენებას მძაფრი შეგრძნებების გადმოსაცემად. თეოდორ ადორნოს განმარტებით, მუსიკალური ექსპრესიონიზმი მიისწრაფვის „ტრადიციული მუსიკის კონვენციური ელემენტების, ყოველივე მყარად ფორმულირებულის“ გამორიცხვისკენ. მისივე აზრით, ექსპრესიონიზმი ეძიებს „სუბიექტური შეგრძნებების გულწრფელობას ილუზიების, შენიღბვისა და ევფემიზმების გარეშე“. ავტორი, აგრეთვე, მიუთითებს ექსპრესიონიზმის დაინტერესებაზე არაცნობიერით და აღნიშნავს, რომ შიშის გამოხატვა ცენტრალური საკითხია ექსპრესიონისტული მუსიკისა, რომელშიც „დომინირებს დისონანსი და ხელოვნების ჰარმონიული, დამამშვიდებელი ელემენტი უარყოფილია“. ექსპრესიონისტული მუსიკისთვის დამახასიათებელია დისონანსი, მკვეთრი დინამიური დ ტექსტურული კონტრასტები და ფართო, ნახტომისებური ხასიათის მელოდიები.