უზბოი
უზბოი (ყაზახ. Өзбойлар) — ძველი და მკვდარი ნახეობარების სახელწოდება შუა აზიის უდაბნოებში. წარმოადგენს გრძელ ხეობას თურქმენეთში, რომელიც გადაჭიმულია სარიყამიშის ქვაბულიდან კასპიის ზღვამდე. ჩრდილო-დასავლეთით შემოზღუდულია ყარაყუმის უდაბნოთი, სიგრძე 550 კმ. უზბოი აგრეთვე ეწოდა მდინარეს, რომელსაც სათავე და შესართავი არ გააჩნია — მდინარე ამუდარიის ყოფილი ტოტი, რომელიც გაედინებოდა ყარაყუმის უდაბნოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში თურქმენეთში XVII საუკუნემდე. სწრაფადვე ამოშრა და შესაბამისად ხვარაზმის ცივილიზაციას მიაყენა ზარალი, რომელიც განვითარებას სწორედ ამ მდინარის წყლებზე განიცდიდა. მდინარე უზბოი მიედინებოდა დაახლოებით 750 კმ-ზე. განშტოვდებოდა რა, მდინარე ამუდარიის ნაპირებიდან, სვლას აგრძელებდა სარიყამიშის ტბის გავლით და შესართავს კასპიის ზღვაში პოულობდა. წყლის ამოშრობასთან ერთად ნაპირზე დასახლებულმა ხალხმა უეცრად გაფანტვა დაიწყო და შედეგად ისინი მოხეტიალეებად იქცნენ. ცნობილმა გეოლოგმა ვლადიმერ ობრუჩევმა აწარმოა კვლევები ამ რაიონში. იგი შემდეგნაირად ახასიათებს უზბოის: