დიმიტრი ბაქრაძის არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში
დიმიტრი ბაქრაძის არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში (28 ივლისი (9 აგვისტო) — 12 (24) ოქტომბერი, 1873) — არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში (ოსმალეთი) დიმიტრი ბაქრაძის ხელმძღვანელობით, რომელიც მოეწყო რუსეთის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიის დავალებით. მოგზაურობის ფარგლებში მოვლილ იქნა გურიის (რუსეთის იმპერია), ჩურუქ-სუსა და აჭარის (ოსმალეთის იმპერია) ტერიტორია. 1873 წელს დ. ბაქრაძემ რუსეთის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიას მიმართა წერილით, რომელშიც ის მოუწოდებდა დროულად დაეწყოთ ყოველმხრივ მდიდარი კავკასიის არქეოლოგიურად შესწავლის პროცესი. მან მცირე ისტორიული ექსკურსით აუხსნა აღნიშნული რეგიონის მისი მნიშვნელობა. წერილში აღნიშნა ისიც, რომ ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში ქართული ეპიგრაფიკული წარწერები მოინახულეს და გადმოიღეს, ადგილზე შემთხვევით მოხვედრილმა მკვლევარებმა: აბიხმა, სანიკოვმა, კ. კოხმა და ნერსეს სარგისიანმა. ხაზი გაუსვა იმასაც, რომ რაინეგსის, გიულდენშტედტის, კლაპროთის, შეგრენის, ბროსეს, აბიხის და დიუბუა დე მონპერეს ნაყოფიერი მოგზაურობა კავკასიაში სწორედ მთავრობის ინიციატივითა და ხარჯით მოეწყო. ასევე სურვილი გამოთქვა, რომ თუ იქნებოდა დაინტერესება, ის მზად იყო ადგილზე გაეგრძელებინა მ. ბროსეს ინიციატივით დაწყებული კვლევა. მან ასევე შესთავაზა აკადემიას მისებური ხედვა, თუ როგორ ესახებოდა მას მთელი პროცესი დასაწყისიდან დასრულებამდე. 1873 წელს დ. ბაქრაძის ექსკურსიის შედეგად წარმოქმნილი „არქეოლოგიური მოგზაურობა“ მოეწყო რუსეთის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიის დავალებითა და კავკასიის მეფისნაცვლის თანხმობით. მან მოიარა მხოლოდ ის რეგიონი, რომელიც მას აკადემიამ „ინსტრუქციით“ გაუწერა. ყურადღების ღირსია ის ფაქტიც, რომ დ. ბქრაძე თავის აკადემიის მიმართ წერილში არ იხსენებს დ. ერმაკოვის მიერ სამხრეთ საქართველოში მოგზაურობის ფაქტს, ხოლო მის ექსპედიციის აღწერის ნაწილში კი იუწყება, რომ „...ბოლოს, ვინმე ერმაკოვმა ამას წინათ გადმოიღო ოსმალოს საქართველოს, გურიის, იმერეთისა და სვანეთის ზოგიერთი ეკლესიის ხედები და წარწერები“. შესაბამისად ის დ. ბაქრაძე და დ. ერმაკოვი ერთმანეთს აღნიშნულ პერიოდში არ იცნობდნენ. მოგზაურობის წევრები: ჯგუფის ხელმძღვანელი — დიმიტრი ბაქრაძე; გამყოლი (ოსმალეთის ტერიტორიაზე) — ისმაილ გოგიტიძე.