იოვანეს და ეფთვიმეს ცხოვრება
იოვანეს და ეფთვიმეს ცხოვრება (იგივე იოანეს და ექვთიმეს ცხოვრება) — გიორგი მთაწმიდელის XI საუკუნეში შექმნილი ხელნაწერი, რომელიც სამი ნაწილისაგან შედგება: პირველად ნაამბობია იოანესა და თორნიკეს მიერ ათონზე მონასტრის დაარსების ამბავი, მეორე ნაწილში აღწერილია ეფთვიმეს ბავშვობა, აღზრდა და ლიტერა ტურული თუ ადმინისტრაციული მოღვაწეობა, მესამეში კი მო თხრობილია ქართველთა მონასტრის ისტორია გიორგი მთაწმინდელის ათონზე მისვლამდე. გიორგი რომ ათონზე მივიდა, ეფთვიმე უკვე ათი-თერთმეტი წლის გარდაცვლილი იყო; ასე რომ, ისინი ერთმანეთს არ შეხვედრიან და პირადი ურთიერთობა არ ჰქონიათ. რაც შეეხება იოანეს, ის გიორგის დაბადებამდე გარდაიცვალა. ამრიგად, თავისთავად ცხადია, ამ გამოჩენილ მოღვაწეთა ცხოვრების აღწერისას გიორგი მთაწმიდელი საკუთარ უშუალო შთაბეჭდილებებს ვერ დაემყარებოდა; მაგრამ მას შეეძლო ესარგებლა და უხვად უსარგებლია კიდეც იოანესა და ეფთვიმეს მეგობრებისა და მოწაფეების ნაამბობით, მათი ავტოგრაფებით, სხვა წერილობითი და ნივთიერი საბუთებით. გიორგი მთაწმინდელმა იოვანეს და ეფთვიმეს ცხოვრების აღწერის შესახებ თქვა: ხოლო დაღაცათუ ჩუენ შემდგომად მრავლისა ჟამისა ღმრთისა მიმართ მისვლისა მათისა ჴელ-ვყავთ მცირედთა ამათ სიტყუათა აღწერად, გარნა ურწმუნომცა ნუვინ არს, რამეთუ ჩუენ თავით თჳსით არარაჲ აღგჳწერია, არამედ რაჲ-იგი ვისწავეთ კაცთა სარწმუნოთაგან და სულიერთა მამათა, რომელთა-იგი ეხილვნეს და ემსახურა მათდა,რომელნი-იგი უცხო იყვნეს ყოვლითურთ ტყუვილისაგან და სავსე მადლითა ზეგარდამოჲთა.