ყივანახველა
ყივანახველა (ლათ. pertussis) - მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელიც ხასიათდება ციკლური მიმდინარეობით და პაროქსიზმული, სპაზმური ხველებით, გავრცელებულია უმეტესად ბავშვებში. ყივანახველას გამომწვევი ბაქტერია (Bordetella pertussis) აღმოჩენილ იქნა 1900 წელს. გრამ-უარყოფითია, მიეკუთვნება ჰემოფილურ ბაქტერიებს. ბორდეტელას ჩხირის თერმოლაბილური ეგზოტოქსინი (პერტუსინი) პათოგენურობის მთავარ ფაქტორს წარმოადგენს. დასენიანება ხდება ჰაერ-წვეთოვანი გზით. საინკუბაციო პერიოდი 3-დან 14 დღეს შეადგენს. გადატანილი ავადმყოფობის შემდეგ ფორმირდება მყარი, ხანგრძლივი იმუნიტეტი. ბავშვებში სპეციფიკური პროფილაქტიკისათვის იყენებენ ადსორბირებულ ყივანახველა-დიფთერიულ-ტეტანუსის ვაქცინას (ყდტ).