ნეიტრალიტეტი
ნეიტრალიტეტი (გერმ. Neutralität, ლათ. neuter — არც ერთი, არც მეორე) — საერთაშორისო სამართალში — ომში არმონაწილეობა, მშვიდობიან პერიოდში საომარ ბლოკებში მონაწილეობისგან უარის თქმა. ნეიტრალური სახელმწიფოები თავს იკავებენ, დაპირისპირებული საერთაშორისო სამართლის სუბიექტებიდან რომელიმეს მხარდაჭერისგან. ქვეყნები, რომლებიც ნეიტრალურ სახელმწიფოებად არიან აღიარებულნი, ან თავად აცხადებენ ამას, როგორც წესი, სამხედრო ალიანსების წევრობაზე უარს ამბობენ. ნეიტრალიტეტის საერთაშორისო სამართალი შეიცავს სამ შეზღუდვას ომის პერიოდში ნეიტრაულური ქვეყნის მოქმედებაზე სხვა სახელმწიფოთა შორის: არ მიაწოდოს საკუთარი შეიარაღება მეომარ მხარეებს; არ დაუთმოს საკუთარი ტერიტორია მეომარ მხარეებს (ბაზირება, ტრანზიტი, გადაფრენა და მისთ.); არ გაუწიოს დისკრიმინაცია რომელიმე მხარეს სამხედრო დანიშნულების იარაღისა და საქონლის მიწოდებისას (ანუ შეზღუდვა ან ერთნაირი უნდა იყოს, ან საერთოდ არ უნდა არსებობდეს). ტრადიციულად ნეიტრალიტეტი ორი სახისაა: მუდმივი და ევენტუალური. მუდმივი ნეიტრალიტეტის დროს სამხედრო ბლოკებსა და მოქმედებებზე უარის თქმასთან ერთად ასეთი ქვეყნის ტერიტორიაზე არ უნდა არსებობდეს ერთმანეთთან მეომარი ქვეყნის ჯარები ან სამხედრო ბაზები. ევენტუალური ნეიტრალიტეტის პოზიციისას კი ქვეყანა გარკვეული სამხედრო-პოლიტიკური სიტუაციის დროს თავს იკავებს. ნეიტრალიტეტის თვალსაზრისით ყველაზე „სტაჟიანი“ ქვეყნებია შვედეთი (1814 წლიდან), შვეიცარია (1815 წლიდან) და სან-მარინო (1862 წლიდან). თანამედროვე საერთაშორისო სამართალი, არ აწესებს ნეიტრალიტეტის ცნების მკაცრ განსაზღვრებას, რაც რიგ სახელმწიფოებს, ლავირების შესაძლებლობას აძლევს. მაგალითად, შვეიცარია ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, ფლობს სამხედრო შენაერთებს, ხოლო კოსტა-რიკა ასევე ნეიტრალური სახელმწიფო, სრულიად დემილიტარიზებულია. მიუხედავად ნეიტრალიტეტისა, ისეთი სახელმწიფოები, როგორებიც ავსტრია, ფინეთი, ირლანდია და შვედეთია მონაწილეობას იღებენ გაერთიანებული ერების სამშვიდობო ღონისძიებებში, რომლებიც მილიტარისტული ხასიათისაა. ხშირია შემთხვევები, როდესაც ნეიტრალიტეტი ტრადიციულ ხასიათს ატარებს და საერთაშორისო სამართლის სუბიექტისათვის ჩვეულებადაა ქცეული, მოცემულის კარგი მაგალითია „სკანდინავიური ბალანსის“ პოლიტიკა, უახლესი ისტორიის განმავლობაში, რეგიონის სახელმწიფოები, მაქსიმალურად ცდილობდნენ არ ჩარეულიყვნენ მიმდინარე კონფლიქტებში. XX საუკუნეში, იუნგოსლავიის მიერ გამოცხადებულ ნეიტრალიტეტს, სამართალმემკვიდრედ სერბეთი მოევლინა, რომელმაც მიუმხრობლობის კურსის გაგრძელება გადაწყვიტა.