ათეიზმი ალბანეთში
ურწმუნოება, ათეიზმი და აგნოსტიციზმი გავრცელებულია ალბანელებში დომინანტურ ისლამთან და ქრისტიანობასთან ერთად. ალბანელთა უმეტესობა ეწევა საერო ცხოვრების წესს და უარყოფს რელიგიურ მცნებებს. ალბანეთში ურწმუნოება გავრცელდა ანტიკლერიკალიზმისა და სეკულარიზაციის იდეების განვითარების დროს, რაც დამახასიათებელი იყო ოსმალეთის პერიოდის ალბანური ნაციონალიზმისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ იმდროინდელი ლიდერები დროდადრო თავს რელიგიაზე თავდასხმის უფლებას აძლევდნენ, ყველანაირი რწმენის წინააღმდეგ საჯაროდ პირველად 1934 წელს ისმეთ ტოტო გამოვიდა, რომლის მაგალითსაც 1935 წელს მოჰყვა ანასტას პლასარი. 1946 წლიდან, ალბანეთის კომუნისტური რეჟიმის პირობებში, რელიგიური საქმიანობა თავდაპირველად შეზღუდული იყო , ხოლო 1967 წელს,მას შემდეგ, რაც ენვერ ხოჯამ ალბანეთი ათეისტური სახელმწიფოდგამოაცხადა, ქვეყანაში რელიგიური საქმიანობა უკანონოდ გამოცხადდა. თუმცა კერძო შემთხვევები შენარჩუნდა შემდგომი უფრო მკაცრი შეზღუდვების დაწესებამდე. ანტირელიგიური რეჟიმი პირველად 1985 წელს შესუსტდა, ხოლო 1990 წელს მთლიანად გაუქმდა მისი მემკვიდრე რამიზ ალიას დროს. UNDP-ის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ალბანელთა დიდი უმრავლესობა ეთანხმება განცხადებას, რომ ნაციონალიზმმა, რელიგიურობის ნაკლებობამ და კომუნისტური რეჟიმის დროს ნებისმიერი რელიგიის აკრძალვამ ალბანეთში საფუძველი დაუდო თანამედროვე რელიგიურ შემწყნარებლობას. . თანამედროვე შეფასებების მიხედვით არარელიგიური მოსახლეობის რაოდენობა ძალიან განსხვავებულია. ალბანელების რიცხვი, რომლებმაც თავი ათეისტებად გამოაცხადეს, მერყეობს 2,5%-დან -დან 8%-მდე ანუ 9%-მდე, ხოლო სხვა შეფასების მიხედვით, არარელიგიური მოქალაქეების რაოდენობა შეადგენს 39%-ს, საიდანაც 9%-მა საკუთარ თავს "ათეისტს" უწოდებს. "."არარელიგიურს" — 30%, გამოკითხულთა 61% არ ეთანხმება, რომ რელიგია "მნიშვნელოვანია" მათი ცხოვრებისთვის, ხოლო 72% აღნიშნავს, რომ "არ მისდევენ" მას. ბევრი ალბანელი, რომელიც საკუთარ თავს მუსლიმს ან ქრისტიანს უწოდებს, საკუთარი რწმენის მხოლოდ ზოგიერთ რიტუალს ასრულებს ან საერთოდ არ ასრულებს. 2008, 2009 და 2015 წლებში ჩატარებული კვლევების მიხედვით, ალბანეთი, არარელიგიური მოსახლეობის 39%-ით, მე-20 ადგილზე იყო მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად რელიგიურ ქვეყნებს შორის . რელიგიური იდენტობა ალბანეთში ჩვეულებრივ განისაზღვრება ოჯახური წარმომავლობით და არა პირადი პრაქტიკული არჩევანით. რელიგიური პრაქტიკის არარსებობის მიუხედავად, გამოკითხვებმა ასევე აჩვენა ზოგიერთი ალბანელის ნეგატიური დამოკიდებულება იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც ხმამაღლა გამოხატავენ თავიანთ ათეისტურ განწყობას.