ქართამი
ქართამი, ქარძამი — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. II ს-ის 60-იან წწ.-ში. ლეონტი მროველის მიხედვით ის არის ქართლში ორმეფობის (იხ. ორმეფობა) პირველი წყვილის წარმომადგენელი. მისი თანამეფე იყო ბარტამი/ბრატმანი. ლეონტი მროველი ამ წყვილის მეფობას ახ. წ. I ს-ით ათარიღებს. პავლე ინგოროყვამ არმაზისხევის ნეკროპოლში აღმოჩენილი ლანგრის წარწერის – „მე მეფემან ფლავიოს-დადემან გიწყალობე [ეს ლანგარი] ბერცუმ პიტიახშს“ – ინიციალები „ბ პ ქ“ ასე გაშიფრა: ბ[ერცუმ] პ[იტიახში] ქ[ართამის ძჱ]. ეს ბერცუმი, მისი აზრით, ქართამის თანამეფე ბარტამ/ბრატმანი უნდა იყოს, ფლავიოს დადე კი – საპატიო ზედწოდება ქართამ მეფისა, რომელიც მან მიიღო ფლავიოსთა სახლის რომელიღაც რომაელი იმპერატორისაგან. გიორგი მელიქიშვილი და გურამ მამულია ქარძამ/ბრატმანის წყვილის მეფობას ძვ. წ. II ს-ის 60-იანი წლებით ათარიღებენ. თეიმურაზ ბატონიშვილის მიხედვით, „ქართამმან იმეფა 1½“, 44 წლიდან. სერგი გორგაძე მეფე ქარძამ/ქართამს მითრიდატე I-თან აიგივებს: მე-30-ე წელს ქრ. შემდეგ იბერიის ტახტი დაიკავა ადერკის შვილმა „ქართამმა“, რომელსაც უცხოეთის მწერლები „მითრიდატს“ ანუ მიჰრდატს უწოდებენ. ეს არის მიჰრდატ I-ელი, რომელმაც სულ ხუთიოდე წელს იმეფა (30–35 წ. ქრ. შემდეგ). ამ მეფის დროს იბერიის ცხოვრებაში ფრიად საინტერესო ისტორიული ხანა იწყება. რომის იმპერატორების კავშირით წათამამებული იბერიის მეფეები რამდენსამე ხნით მთელი სომხეთის ბრძანებლები ხდებიეან და პართიის სამეფოსაც საქმეს უჭირვებენ. ამ საგნის შესახებ დიდად საინტერესო ცნობებს რომაელი მწერლები იძლევიან.