მონტანიზმი
მონტანიზმი — ადრეული ქრისტიანული რელიგიური მიმდინარეობა (170 წ.) ფრიგიაში. მის მამამთავრად მიჩნეულია მღვდელი მონტანი. მისი მიმდევრები მკაცრ ასკეტურ ცხოვრებას ქადაგებდნენ და ელოდებოდნენ ქრისტეს მხსნელ თანასწრებას, რის შედეგადაც ზეციური იერუსალემი უნდა დაშვებულიყო ფრიგიაში. მნიშვნელოვანია, რომ მონტანისტები თავს ღმრთისგან შთაგონებულებად მიიჩნევდნენ. ამის დეკლამაციას კი ახდენდნენ წინასწარმეტყველებების გადმოცემით, რასაც ექსტაზით აღწევდნენ. რელიგიური გაერთიანების მიმდევრებს შორის იყვნენ ცნობილი პიროვნებებიც: ტერტულიანე, წინასწარმეტყველი ქალები: პრისცილა და მაქსიმილა. საკმაოდ კარგად სტრუქტურიზებულმა რელიგიურმა მიმდინარეობამ მე-5 საუკუნემდე იარსება.