კარლჰაინც შტოკჰაუზენი
კარლჰაინც შტოკჰაუზენი (გერმ. Karlheinz Stockhausen, გერმანულად: [kaʁlˈhaɪnts ˈʃtɔkhaʊzn̩] ( მოსმენა); 22 აგვისტო, 1928 – 5 დეკემბერი, 2007) — გერმანელი კომპოზიტორი, ფართოდ აღიარებული კრიტიკოსების მიერ როგორც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი, მაგრამ ამავდროულად წინააღმდეგობრივი კომპოზიტორი მე-20 და ადრეული 21-ე საუკუნეების კლასიკური მუსიკის სფეროში. იგი ცნობილია თავისი ნოვატორული ნამუშევრებით ელექტრონულ მუსიკაში, რის გამოც მას „ელექტრონული მუსიკის მამას“ უწოდებენ. ასევე აღსანიშნავია მისი წვლილი კონტროლირებადი შემთხვევითობის (ალეატორული ტექნიკების) შემოტანაში სერიულ კომპოზიციაში და მუსიკალურ სივრცულობაში. მან განათლება მიიღო კელნის მუსიკის უმაღლეს სკოლასა და კელნის უნივერსიტეტში, შემდგომ კი სწავლობდა ოლივიე მესიანთან პარიზში და ვერნერ მაიერ-ეპლერითან ბონის უნივერსიტეტში. როგორც დარმშტადტის სკოლის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა, მისი კომპოზიციები და თეორიები იყო და რჩება ფართოდ გავლენიანი არა მხოლოდ აკადემიური მუსიკის კომპოზიტორებზე, არამედ ჯაზისა და პოპულარული მუსიკის სფეროებზეც. მისი ნაწარმოებები, შექმნილი თითქმის სამოცი წლის განმავლობაში, უარყოფს ტრადიციულ ფორმებს. ელექტრონული მუსიკის გარდა (როგორც ცოცხალი შემსრულებლებით, ასევე მათ გარეშე) ისინი მოიცავს მინიატურებს მუსიკალური ყუთებისთვის, ნამუშევრებს სოლო ინსტრუმენტებისთვის, სიმღერებს, კამერულ მუსიკას, საგუნდო და საორკესტრო მუსიკას და შვიდი სრულმეტრაჟიანი ოპერისგან შემდგარ ციკლს. მისი თეორიული და სხვა ნაშრომები მოიცავს ათ დიდ ტომს. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო და აღიარება თავისი კომპოზიციებისთვის, ჩანაწერებისთვის და მისი გამომცემლობის მიერ შექმნილი პარტიტურებისთვის. მის მნიშვნელოვან კომპოზიციებს შორისაა ცხრამეტი „საფორტეპიანო პიესა“-ს (საფორტეპიანო პიესების) სერია, „კონტრაპუნქტები“ („Kontra-Punkte“) ათი ინსტრუმენტისთვის, ელექტრონული/კონკრეტული მუსიკის ნაწარმოები „ყრმათა სიმღერა“ („Gesang der Jünglinge“), „ჯგუფები“ („Gruppen“) სამი ორკესტრისთვის, დასარტყამი ინსტრუმენტის სოლო „ციკლი“ („Zyklus“), „კონტაქტები“ („Kontakte“), კანტატა „მომენტები“ („Momente“), ცოცხალი-ელექტრონული „მიკროფონია I“ („Mikrophonie I“), „ჰიმნები“ („Hymnen“), „ხმოვანება“ („Stimmung“) ექვსი ვოკალისტისთვის, „Aus den sieben Tagen“, „Mantra“ ორი ფორტეპიანოსა და ელექტრონიკისთვის, „ზოდიაქო“ („Tierkreis“), „Inori“ სოლისტებისა და ორკესტრისთვის, და გიგანტური საოპერო ციკლი „ნათელი“ („Licht“). გარდაიცვალა 79 წლის ასაკში, 2007 წლის 5 დეკემბერს, თავის სახლში კიურტენში, გერმანიაში.