სერიალიზმი
სერიალიზმი — მუსიკალური კომპოზიციის მეთოდი ბგერითი სიმაღლეების, გრძლიობების, დინამიური მახასიათებლების, ტემბრის და მუსიკის სხვა ასპექტებისგან შედგენილი სერიების გამოყენებით. სერიალიზმის სათავედ არნოლდ შონბერგის თორმეტტონიანი ტექნიკა ითვლება, თუმცა, მისი რამდენიმე თანამედროვე ასევე მუშაობდა სერიალიზმის, როგორ პოსტ-ტონალური აზროვნების ერთ-ერთი ფორმის დასამკვიდრებლად. თორმეტტონიანი ტექნიკა (დოდეკაფონია) ქრომატიული შკალის თორმეტ ნოტს ალაგებს ბგერათრიგის სახით, რომელიც წარმოადგენს გამაერთიანებელ საფუძველს კომპოზიციის შიგნით მელოდიის, ჰარმონიის, სტრუქტურული განვითარებისა და ვარიაციებისთვის. სერიალიზმის სხვა მეთოდები მოიცავს მუშაობას ობიექტთა ისეთ ჯგუფებთან, რომლებიც შეიძლება არ წარმოადგენდეს ფიქსირებული მიმდევრობის სერიებს და ვრცელდება სხვა მუსიკალურ პარამეტრებზეც, როგორიცაა გრძლიობა, დინამიკა და ტემბრი. სხვადასხვა ფორმით, სერიალიზმის იდეა მიემართება ვიზუალურ ხელოვნებას, დიზაინსა და არქიტექტურასაც. ამ მუსიკალური კონცეფციის შეთვისება მოხდა ლიტერატურაშიც. სერიების გამოყენებას არა მარტო ბგერის სიმაღლესთან, არამედ სხვა მუსიკალურ ასპექტებთან მიმართებაშიც, როგორიცაა გრძლიობა, დინამიკა და რეგისტრი, ინტეგრალური სერიალიზმი ანუ ტოტალური სერიალიზმი ეწოდება. სხვა ტერმინები, რომლებიც ევროპაში გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი სერიული მუსიკის განსასხვავებლად თორმეტტონიანი მუსიკის და მისი ამერიკული განშტოებებისგან, არის ზოგადი სერიალიზმი (general serialism) და მრავლობითი სერიალიზმი (multiple serialism). კომპოზიტორებს: არნოლდ შონბერგი, ანტონ ვებერნი, ალბან ბერგი, კარლჰაინც შტოკჰაუზენი, პიერ ბულეზი, ლუიჯი ნონო, მილტონ ბებიტი, ელიზაბეტ ლუტიენსი, ჩარლს უორინენი და ჟან ბარაკე ამა თუ იმ სახის სერიალიზმი თავიანთი ნაწარმოებების უმეტესობაში აქვთ გამოყენებული. სხვები, როგორიცაა ბელა ბარტოკი, ლუჩიანო ბერიო, ბენჯამინ ბრიტენი, ჯონ კეიჯი, აარონ კოპლანდი, ოლივიე მესიანი, არვო პერტი, უოლტერ პისტონი, ნედ რორემი, ალფრედ შნიტკე, რუთ კროფორდ სიგერი, დიმიტრი შოსტაკოვიჩი და იგორ სტრავინსკი სერიალიზმს მხოლოდ ცალკეულ ნაწარმოებებში ან ნაწარმოებთა ცალკეულ ნაწილებში იყენებდნენ, ისევე, როგორც ზოგიერთი ჯაზ-კომპოზიტორი, მაგალითად, იუსეფ ლატიფი და ბილ ევანზი.