ტავაუ
ტავაუ (წარსულში ცნობილი როგორც ტავაო) ― ტავაუს რაიონის დედაქალაქი, საბაჰის შტატში, მალაიზიაში. იგი სიდიდით მესამე ქალაქია საბაჰის შტატში, კოტა-კინაბალუსა და სანდაკანის შემდეგ. მდებარეობს სემპორნის ნახევარკუნძულზე, შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. აღმოსავლეთიდან სულუს ზღვა ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთიდან ― სულავესის ზღვა. ქალაქი ყურითაა გამოყოფილი ჩრდილოეთ კალიმანტანიდან. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა 113 809 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მთელი მუნიციპალური ტერიტორიის მოსახლეობა 397 673 ადამიანს (მათ შორის 47 466 ადამიანი კალაბაკანში, რომელიც მოგვიანებით ცალკე რაიონში გაერთიანდა). 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალური ტერიტორიის მოსახლეობა 372 615 ადამიანს შეადგენს. ტავაუს დაარსებამდე, რეგიონში ბატონობისთვის ბრიტანეთი და ნიდერლანდები იბრძოდნენ. 1893 წელს ტავაუში პირველი ბრიტანული სავაჭრო ხომალდი ჩავიდა. 1898 წელს ბრიტანელებმა პირველი დასახლება შექმნეს. ბრიტანული ჩრდილოეთ ბორნეოს კომპანიამ დასახლების მოსახლეობის ზრდას ჩინელი იმიგრანტების მოზიდვით შეუწყო ხელი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩრდილოეთი ბორნეო იაპონელებმა დაიკავეს. 1944 წლის შუა ხანებში მოკავშირეებმა ქალაქი დაბომბეს და მიწასთან გაასწორეს. 1945 წელს იაპონელები დანებდნენ. ტავაუში 2 900 იაპონელი ჯარისკაცი ომის ტყვედ ჩავარდა, რომლებიც ჯესელტონში გადაიყვანეს. ომის შემდეგ ტავაუ აღადგინეს და 1947 წლის ბოლოსთვის მისი ეკონომიკა ომისწინა მდგომარეობას დაუბრუნდა. 1963-1966 წლებში ინდონეზია-მალაიზიის კონფრონტაციის დროს ტავაუ სახელმწიფოებს შორის კონფლიქტის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო. ქალაქში ბრიტანული სპეციალური გარნიზონი იდგა და ავსტრალიური გამანადგურებლები და საბრძოლო ხომალდები იცავდნენ. 1963 წლის დეკემბერში ინდონეზიამ ტავაუ ორჯერ დაბომბა, ხოლო ბრძოლები გაიმართა ტავაუ-სებატიკის კუნძულის საერთაშორისო საზღარზე. ინდონეზიელები ქალაქისთვის წყლის მიწოდების სისტემაში საწამლავის გაშვებას ცდილობდნენ. 1965 წლის იანვარში კომენდანტიის საათი გამოცხადდა, რათა ინდონეზიელ შემტევეს ქალაქში მცხოვრებ ინდონეზიელებთან შეტაკება არ მოსვლოდათ. იმავე წლის ივნისში ინდონეზიურმა ძალებმა ქალაქში შეჭრა სცადეს, მაგრამ ავსტრალიურმა გამანადგურებლებმა უკან დაახევინეს. სამხედრო კონფლიქტი საბოლოოდ 1966 წლის დეკემბერში დასრულდა. ტავაუს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა: ტავაუს საერთაშორისო კულტურული ფესტივალი, ტავაუს ზარის კოშკი, იაპონელთა ომის მემორიალი, კონფრონტაციის მემორიალი, ტეკ-გუანის კაკაოს მუზეუმი, ტავაუს მთების ეროვნული პარკი, ბუკიტ-გემოკი და ტავაუ-ტანჯუნგის ბაზრები. ქალაქის მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობებს მიეკუთვნება: ხე-ტყის, კაკოს, პალმის ზეთისა და კრევეტების წარმოება.