ტობოლი
ტობოლი (ყაზახ. Тобыл, რუს. Тобол) — მდინარე ყაზახეთსა და რუსეთში; ირტიშის (ობის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1591 კმ, აუზის ფართობი 426 ათასი კმ². ყაზახეთში ტობოლის აუზში მდებარეობს ვრცელი გაუდინარი არე (62 000 კმ²). სათავეს იღებს მდინარეების ქოქფექთისაისა და ბოზბიეს შეერთების შედეგად. ზემო წელზე მიედინება თურღაის პლატოზე და აქვს მთის მდინარის ხასიათი, შუა და ქვემო წელზე — დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე, ფართო ტერასულ ხეობაში, სადაც 5 კმ-მდე სიგანის ჭალები და მრავალი ნამდინარევი ტბაა. ქალაქ ტობოლსკთან ერთვის ირტიშს. ტობოლის აუზში დაახლოებით 20 000 ტბაა საერთო ფართობით 9000 კმ². დიდი შენაკადებია: უბაგანი, სუერი, ტაპი (მარჯვენა); აიატი, ტუი, ისეტი, ტურა, ტავდა (მარცხენა). უპირატესად იკვებება თოვლის წყლით (წლიური ჩამონადენის 60%), ქვემო წელზე იზრდება წვიმის წყლის წილი. ყველაზე ჭარბწყლიანი პერიოდია მაისიდან და ივნისამდე, მცირეწყლიანი — აგვისტოდან მარტამდე. ქვემოთში წყლის საშუალო მრავალწლოვანი ხარჯი 810 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 25,6 კმ³), შესართავში — 805 მ³/წმ (მაქს. 6350 მ³/წმ), ზემოთში — 26,2 მ³/წმ (მაქს. 348 მ³/წმ). საშუალო სიმღვრივე — 260 გ/მ³. წელიწადში ჩამოაქვს 1600 ტონა ნატანი. იყინება ნოემბერში, ლღვება აპრილში. მდინარის და მის შენაკადთა წყალი გამოიყენება წყალმომარაგებისა მიზნით და სარწყავად. ყაზახეთის ტერიტორიაზე მასზე მდებარეობს მრავალწლოვანი რეგულირების ზემო ტობოლისა და ყარათომარის წყალსაცავები; რუსეთის ტერიტორიაზე — სეზონური რეგულირების კურგანის წყალსაცავი. სანაოსნოა შესართავიდან მდინარე ისეტის შერთვამდა (437 კმ). მის ნაპირებზეა ქალაქები: ლისაკოვსკი, რუდნი, კოსტანაი (ყაზახეთი), კურგანი, იალუტოროვსკი, ტობოლსკი (რუსეთი).