ციტოკინი
ციტოკინები წარმოადგენენ მცირე ზომის ცილების ჯგუფს (~5-25 kDa), რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ უჯრედის სასიგნალო სისტემებში. მცირე ზომის გამო, ციტოკინებს არ შეუძლიათ გადალახონ უჯრედების ლიპიდური ბიშრე ციტოპლაზმაში მოსახვედრად და, შესაბამისად, ჩვეულებრივ ახორციელებენ თავიანთ ფუნქციებს სამიზნე უჯრედის ზედაპირზე არსებულ, სპეციფიკური ციტოკინების რეცეპტორებთან ურთიერთქმედების გზით. ნაჩვენებია, რომ ციტოკინები მოქმედებენ აუტოკრინული, პარაკრინული და ენდოკრინული რეჟიმით, როგორც იმუნომოდულატორული აგენტები. ციტოკინები მოიცავს: ქემიოკინებს, ინტერფერონებს, ინტერლეიკინებს, ლიმფოკინებს და სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორებს, თუმცა არა ჰორმონებს ან ზრდის ფაქტორებს (მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინოლოგიაში გარკვეული გადაფარვაა). ციტოკინებს წარმოქმნიან უჯრედების ფართო სპექტრი, მათ შორის იმუნური უჯრედები, როგორებიცაა მაკროფაგები, B და, T ლიმფოციტები და პოხიერი უჯრედები, ასევე ენდოთელური უჯრედები, ფიბრობლასტები და სხვადასხვა სტრომული უჯრედები; კონკრეტული ციტოკინი შეიძლება წარმოიქმნას ერთზე მეტი ტიპის უჯრედის მიერ. ისინი მოქმედებენ უჯრედის ზედაპირული რეცეპტორების მეშვეობით და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი როლი აქვთ იმუნურ სისტემაში; ციტოკინები არეგულირებენ ბალანსს ჰუმორულ და უჯრედულ იმუნურ პასუხებს შორის და კონკრეტული უჯრედების პოპულაციების მომწიფებას, ზრდას და რეაგირებას. ზოგიერთი ციტოკინი აძლიერებს ან თრგუნავს სხვა ციტოკინების მოქმედებას. ისინი განსხვავდებიან ჰორმონებისგან, რომლებიც ასევე მნიშვნელოვანი უჯრედის სასიგნალო მოლეკულებია. ჰორმონები ცირკულირებენ უფრო მაღალი კონცენტრაციებით და, როგორც წესი, სინთეზირდებიან კონკრეტული ტიპის უჯრედებში.