ორხონ-ენისეის ძეგლთა ენა
ორხონ-ენისეის ძეგლთა ენა ძველი თურქული ენა — მდინარე ორხონისა და ენისეის მიდამოებში კლდეებზე, სტელებსა და საფლავის ქვებზე VI-VIII საუკუნეებში ამოკვეთილი წარწერების ენა. შეიცავდა ყველა ძირითად ხმოვანს e-ს გარდა. თანდებულთა სისტემა ჯერ არ ყოფილა მკაფიოდ გამორჩეული ზმნიზედისაგან, არც კავშირებია ჩამოყალიბებული, არსებობს მხოლოდ შეერთებითი ნაწილაკები (სინტაქსურად არც ქვეწყობაა და არც თანწყობა).