კალექოის ციხე
კალექოის ციხე — ციხე თურქეთში. მიმდებარე ტერიტორია მთელს სიგრძეზე, უსწორ-მასწორო რელიეფით ხასიათდება, ხოლო შუა ნაწილი კლდოვანი შვერილებით და შედარებით შემაღლებულია. ძველი გზები, რომელიც ზღვის სანაპირო ზოლიდან ფორტუნას ხეობის გავლით მდინარის სათავებისაკენ მიემართება, თანდათანობით მაღლა იწევს. მიუხედავად მთაგორიანობისა, აქაური ხეობები არ ხასიათდება მკაცრი, გაუვალი რელიეფით. მაღლივ ქედებსშორის მოქცეული ხეობები მდინარეთა სანაპირო ზოლისაკენ არც თუ ისე მკვეთრი დახრილობით გამოირჩევა და ზოგ ადგილას საკმაოდ გაშლილ სივრცეს ქმნის, სადაც შედარებით თავისუფალად შეიძლება გადაადგილება. ხეობაზე გამავალ ძველ გზებს კი შესანიშნავად აკონტროლებდა ფორტუნას შუაწელის ერთ-ერთ შემაღლებულ, ზღვისპირეთისაკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ბორცვზე დაშენებული ცნობილი ზილკალეს და, მეორეს მხრივ, იგივე ხეობის ალპურ ზონაში აშენებული კალექოის ციხეები. 56 კილომეტრია არდაშენიდან ძეგლამდე. ტერიტორიას, სადაც ციხეააშენებული, საკმაოდ საინტერესო სტრატეგიული ადგილმდებარეობა აქვს. ამ მონაკვეთში მდინარის მარცხენა ქედი კლდოვანი, დახრილი რელიეფით ხასიათდება. მარჯვენა ქედი კი ქვემოთ მდინარემდე საკმაოდ გაშლილია და ქმნის პატარ-პატარა ტერასებსა თუ მოვაკებებს, სადაც კალეიაილას ალპური საძოვრები თუ სახლებია აშენებული. მდინარის სანაპირო ზოლისათვის დამახასიათებელია უზარმაზარი კლდოვანი დაბოლოებები თუ ბუნებრივი შვერილები, რომელიც საერთო სივრციდან საკმაოდ მაღლაა აზიდული. იგი ოთხივე მხრივ თითქმის მიუვალია. სწორედ ეს ტერიტორია შეურჩევიათ აქაურ უძველეს მკვიდრთ საფორტიფიკაციო ნაგებობის მშენებლობისათვის. იიგი ზემოდან დაჰყურებს მის ძირში გამავალ გზას, რომელიც ზღვისპირა ზოლიდან მიემართებოდა ერზრუმისა თუ სხვა ცენტრებისაკენ. საკუთრივ ციხისათვის გამოყენებული კლდოვანი ტერიტორია წაგრძელებული ფორმისაა და იგი სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენაა დამხრობილი. დასავლეთი მხარე მდინარის პირამდე ეშვება და ციცაბო კლდოვანი რელიეფით ხასიათდება. ჩრდილოეთის მხარესაც მკვეთრად დახრილი კლდოვანი ფერდობებია წარმოდგენილი. აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მხარეები შედარებით ნაკლები სიმკვეთრით ხასიათდება. თუმცა აქედანაც საკმაოდ ძნელად მისადგომია ციხე. ჩრდილოეთით, სადაც ამჟამად ციხის კედლები შედარებით კარგადაა შემონახული, შედარებით დაბალია. შემდეგ ტერიტორია სამხრეთით უცებ დაბლა ეშვება და მცირე ზომის მოვაკებებს ქმნის. უკიდურეს სამხრეთით არსებული ფართობი კვლავ მაღლა იწევს და იგი კლდოვანი ზედაპირით ხასიათდება. ციხის მშენებლებს ამ წაგრძელებული კონცხიდან მაქსიმალურად გამოუყენებიათ მისი უკიდურესი ჩრდილოეთი მონაკვეთი. იგი ციხის მშენებლებს საგულდაგულოდ გაუმაგრებიათ, როგორც დღემდე მოღწეული ნაშთების მიხედვით ჩანს. აქ შედარებით კარგადაა გადარჩენილი ციხის კედლის ნაშთები. მშენებლებმა მაქსიმალურად გამოიყენეს ბუნებრივი შესაძლებლობები. აქ დღემდე შემორჩენილია ციხის გარე კედლები და ოთხკუთხა ფორმის კოშკების ნაშთები. ციხის გეგმას ამ მონაკვეთშიც, ძირითადად, კლდოვანი კონცხის კონფიგურაცია განსაზღვრავს. ციხისათვის განკუთვნილი ტერიტორია ირგვლივ თავის დროზე შემოსაზღვრული ყოფილა გალავნის კედლით. აქა-იქ შეიმჩნევა ნაშთები, რომელთა დიდ ნაწილზეც ბოლო პერიოდში აღდგენითი სამუშაოების პროცესში საკმაოდ სქელი კედლები დაუშენებიათ. გალავნის კედლები განსაკუთრებით კარგად იკვეთება და ამავე დროს სისქითაც გამოირჩევა იმ მონაკვეთებში, სადაც ციხე შედარებით ნაკლებად დაცულია და ამავე დროს მისადგომადაც შედარებითიოლი იყო. რაც შეეხება ციხის უკიდურეს ჩრდილოეთ მონაკვეთს, აქ ციხის მშენებლებს შესანიშნავად გამოუყენებიათ კლდის ბუნებრივი შესაძლებლობები. ფრიალო კლდეების და მათ შორისი სივრცის ამოშენებით მტკიცე და საკმაოდ გამართული ნაგებობათა მთელი სისტემა შეუქმნიათ. მათ შორის ყურადღებას იქცევს ერთიმეორის გვერდიგვერდ არსებული ორი კოშკი, რომელთა დიდი ნაწილი დანგრეულია. მათგან პირველი კონცხის ჩრდილოაღმოსავლეთ კუთხეშია დაშენებული. იგი საკმაოდ დიდი ზომის ყოფილა. კოშკის ჩრდილოაღმოსავლეთი და დასავლეთი კედლების საძირკვლები პირდაპირ კლდის კიდეებზეა დაფუძნებული. ზოგან შეინიშნება საძირ