ბოუდიკა
ბუდიკა ან ბოუდიკა ( UK /ˈbuːdɪkə, boʊˈdɪkə/, US /buːˈdɪkə/ ), ლათინურ ქრონიკებში ცნობილია როგორც ბოადიკეა ან ბოუდიკეა და უელსურად როგორც Buddug ( IPA: [ˈbɨðɨɡ]— ბრიტანული ტომის ისენის დედოფალი, რომელიც ხელმძღვანელობდა აჯანყებას რომის იმპერიის დამპყრობელი ძალების წინააღმდეგ ახალი წელთაღვრიცხვით 60 ან 61 წლებში. რომაული წყაროების თანახმად, აჯანყების წარუმატებლობის შემდეგ მალევე მან მოიწამლა თავი ან ჭრილობებით გარდაიცვალა, თუმცა მისი გარდაცვალების შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს. იგი ითვლება ბრიტანეთის სახალხო გმირად. ბოუდიკას ქმარი პრასუტაგუსი, რომლისგანაც მას ჰყავდა ორი ქალიშვილი, რომელთა სახელები უცნობია, სახელმწიფოს მართავდა, როგორც რომის ნომინალურად დამოუკიდებელი მოკავშირე და თავისი სამეფო ანდერძით, ერთობლივად დაუტოვა თავის ქალიშვილებსა და რომის იმპერატორს. თუმცა, როდესაც ის გარდაიცვალა, მისი ანდერძი უარყვეს და სამეფოსა და მისი ქონების ანექსია მოახდინეს. ტაციტუსის თქმით ბოუდიკა გაიქცა ხოლო მისი ქალიშვილები გააუპატიურეს. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 60 ან 61 წელს, როდესაც რომაელი გუბერნატორი გაიუს სვეტონიუს პაულინიუსი კამპანიას აწარმოებდა კუნძულ მონაზე (თანამედროვე ანგლესი) უელსის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, ბოუდიკა ხელმძღვანელობდა აჯანყებას იკენების, ტრინოვანტებისა და სხვა ბრიტანული ტომების დახმარებით. მათ გაანადგურეს კამულოდუნუმი (თანამედროვე კოლჩესტერი ), ადრე ტრინოვანტების დედაქალაქი, მაგრამ იმ დროს კოლონია, განთავისუფლებული რომაელი ჯარისკაცების დასახლება, ასევე ყოფილი იმპერატორის კლავდიუსის ტაძრის ადგილი. აჯანყების შესახებ რომ გაიგო, სუეტონიუსი სასწრაფოდ გაემართა ლონდინიუმში (თანამედროვე ლონდონი ), 20 წლიანი კომერციული დასახლება, რომელიც აჯანყებულთა შემდეგი სამიზნე იყო. რომს არ ჰყავდა ჯარისკაცების საკმარისი რაოდენობა დასახლების დასაცავად, რის გამოც მოახდინა ევაკუაცია და მიატოვა ლონდინიუმი. ბოუდიკა ხელმძღვანელობდა ისენის, ტრინოვანტესისა და სხვათა ძალიან დიდ არმიას XI ესპანური ლეგიონი-ს რაზმის წინააღმდეგ. დაამარცხა ისინი და გადაწვა ლონდინიუმი და ვერულამიუმი . დაახლოებით 70,000–80,000 რომაელი და ბრიტანელი მოკლეს სამ ქალაქში ბოუდიკას მიმდევრებმა, ბევრი წამებით. იმავდროულად, სვეტონიუსმა გადააჯგუფა თავისი ძალები, შესაძლოა, ვესტ მიდლენდსში, და მიუხედავად იმისა, რომ ბოუდიკას არმია რომისას ბევრად აღემატებოდა, სვეტონიუსმა გადამწყვეტად დაამარცხა ბრიტანელები . კრიზისმა აიძულა ნერონი განეხილა ბრიტანეთიდან რომაული ძალების გაყვანა, თუმცა სვეტონიუსის გამარჯვებამ დაადასტურა რომაელთა კონტროლი პროვინციაზე. შემდეგ ბოუდიკამ ან თავი მოიკლა, რათა თავიდან აეცილებინა დატყვევება (ტაციტუსის მიხედვით), ან ავადმყოფობით გარდაიცვალა (კასიუს დიოს მიხედვით). ამ მოვლენებისადმი ინტერესი გაიზარდა ინგლისურ რენესანსში და გამოიწვია ბოუდიკას პოპულარობა. ვიქტორიანულ ეპოქაში ბოუდიკა იქცა კულტურული სიმბოლოდ ინგლისში. ბოუდიკა რჩება მნიშვნელოვან კულტურულ სიმბოლოდ უელსში და მისი მარმარილოს ქანდაკება კარდიფის მერიაში . იგი ითვლება უელსის ერთ-ერთ უდიდეს ადამიანად და ზოგიერთის მიერ მოიხსენიება, როგორც კელტური უელსის გმირი.