სოგომონ ტეილერიანი
სოგომონ ტეილერიანი (სომხ. Սողոմոն Թեհլիրեան დ. 2 აპრილი, 1896 – გ. 23 მაისი, 1960) იყო სომეხი რევოლუციონერი და ჯარისკაცი, რომელმაც მე-20 საუკუნის დასაწყისში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სომხურ ეროვნულ მოძრაობაში. მან განსაკუთრებული ცნობადობა მოიპოვა, 1921 წლის 15 მარტს ბერლინში ოსმალეთის იმპერიის ყოფილი დიდი ვეზირის, თალაათ ფაშას მკვლელობით. ტეილერიანს ეს მისია ოპერაცია "ნემესისის" ფარგლებში დაევალა. ეს იყო სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის მიერ ორგანიზებული ფარული გეგმა, რომლის მიზანს 1915-1918 წლებში ოსმალეთის იმპერიის მიერ სომხების გენოციდის მოწყობისთვის შურისძიება წარმოადგენდა. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, ოსმალეთის მთავრობამ მოკავშირე ძალების ზეწოლით დაიწყო სასამართლო პროცესების სერია, რათა ომის დანაშაულებებისთვის, მათ შორის სომხების გენოციდისთვის, ოსმალეთის ოფიციალური პირები პასუხისმგებლობაში მიცემულიყვნენ. ეს სასამართლო პროცესები ჩატარდა სტამბოლში, რომელიც იმ დროს მოკავშირეთა ოკუპაციის ქვეშ იმყოფებოდა. ოსმალეთის რამდენიმე მაღალჩინოსანი, მათ შორის თალაათ ფაშა, ენვერ ფაშა და სხვა პირები, დაუსწრებლად გაასამართლეს. თალაათ ფაშას სიკვდილი მიუსაჯეს, თუმცა ის უკვე გაქცეული იყო ქვეყნიდან. მიუხედავად ამისა, სომხეთის რევოლუციურმა ფედერაციამ მიზნად დაისახა, ხელი შეეშალა დამნაშავეებისთვის სამართლიანობისგან თავის დაღწევაში. ამ მიზნით, სოგომონ ტეილერიანს დაევალა თალაათ ფაშას ლიკვიდაცია, რომელიც მან 1921 წლის 15 მარტს ბერლინში განახორციელა. ტეილერიანი ორი დღიანი სასამართლო პროცესის შემდეგ გერმანიის სასამართლომ უდანაშაულოდ ცნო და გაათავისუფლა. მოგვიანებით, ის საცხოვრებლად შეერთებულ შტატებში, სან-ფრანცისკოში, გადავიდა, სადაც 1960 წლის 23 მარტს გულის შეტევით გარდაიცვალა. სომხეთში ტეილერიანი ეროვნულ გმირად არის მიჩნეული.