გიორგიწმინდის ღვთისმშობლის პირველი ეკლესია
გიორგიწმინდის ღვთისმშობლის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გიორგიწმინდის ძველ ნაწილში. კომპლექსში შედის ღვთისმშობლის ეკლესია და მასთან ახლოს მდგომი ორი კოშკი. კოშკები ერთმანეთისგან ოცდათხუთმეიოდე მეტრის მანძილზე დგას, ეკლესია კი მათ შორისაა მოქცეული. ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზულია (15,72×6,25 მეტრზე). აქვს ორი შესასვლელი: ერთი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, მეორე — სამხრეთ კედლის შუაში. ორივე თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთ კარის თავზე მოთავსებულ ქვაზე მხედრული დამწერლობით შესრულებული ოთხსტრიქონიანი წარწერაა, რომლის მიხედვით ეკლესია 1800 წელს აუშენებია მღვდელ ივანე კევლიშვილს. XX საუკუნის 50-იან წლებში ეკლესია კლუბად გამოიყენებოდა, რა დროსაც მან გარკვეული სახეცვლილება განიცადა. ნაგებობა მნიშვნელოვნად გადაკეთდა XXI საუკუნის დასაწყისში ჩატარებული, სარეაბილიტაციო სამუშაოების შედეგადაც. ამ დროს გადააკეთეს დასავლეთ შესასვლელი, აამაღლეს საუკურთხევკის იატაკი, ააგეს კენკელი და ინტერიერი შელესეს გაჯით. ძეგლი რიყის ქვითა და აგურიათაა ნაგები. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. კონსტრუციული ნაწილები, შესასვლელები და ლავგარდანი გამოყვანილია აგურით. გარედან კელდები კირის დუღაბითაა გასწორებული, რომელიც საპირე ქვების ზედაპირის დიდ ნაწილს ფარავს. ეკლესიის შიდა სივრცე ამ ტიპის ნაგებობებისათვის უჩვეულოდ გრძელია (შიდა ზომები აფსიდის ჩათვლით: სიგრძე — 13,7 მეტრი, სიგანე — 4,2 მეტრი). აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც გაჭრილია განიერი, ნახევარწრიული თაღოვანი სარკმელი. გარედან იგი აგურითაა გამოყვანილი და ბრტყელი თაღი ხურავს. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს და ქვეშ, თითო განიერი ნიშაა. სარკმლის სამხრეთით მდებარე ნიშა სწორკუთხაა. დანარჩენი ორი — თაღოვანი. დარბაზის გრძივ კელდებზე სამი წყვილი პილასტრია. პილასტრების დასავლეთ წყვილი, რომელიც დანარჩენებთან შედარებით ოდნავ უფრო განიერია, კუთხეებთანაა შერწყმული. ყველა პილასტრი დასრულებულია ტლანქი, ძლიერი შვერილი, თაროსებრი კაპიტელით. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს კიდევ სამი სარკმელი აშუქებს. მათგან თითო — გრძივი კელდების დასავლეთ ნაწილში ერთმანეთის მოპირდაპირედაა გაჭრილი, ერთიც — დასავლეთ კედელში. შიგნით ყველა სარკმელი თაღოვანია, საკურთხევლის სარკმლისგან განსხვავებით. მათ გარეთა ღიობი ქვიშაქვის ოთხ-ოთხი გათლილი ქვითაა გამოყენებული და კვადრატის მიახლოებული ფორმა აქვს. მსგავსი კიდე ერთი სარკმელი იყო გაჭრილი, სამხრეთით კი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც რემონტის დროს ისეა ამოშენებული, რომ მისი კვალიც კი აღარ ჩანს. ეკლესიის ფასადები სადაა. აღმოსვლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოსახულია მრავასაფეხურიანი პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვარი, რომლის განივი მკლავების ბოლოსთან, ოდნავ ზემოთ, თითო პატარა, ტოლმკალავა ჯვარის შეღრმავებული გამოსახულებაა. სამხრეთ ფასადზე, შესასვლის გადახურვის დონეზე, გამოყვანილია მაღალი, მცირედ შეღრმავებული, ოთხკუთხა არე, რომელსაც აგვირგვინებს წყობიდან კუთხით გამოშვერილი, აგურებით ორი რიგით შედგენილი ფრიზი. თავად არის ზედაპირი კი აგურედის ფიგურული წყობითაა დამუშავებული (აგურედრბი თევზიფხურადაა დაწყობილი), რაც საგანგებო, მხატვრული ამოცანის არარსებობას მოწმობს. შესასვლელ ორივე მხარეს, ერთიმეორის თავზე განლაგებული, ორ-ორი შეღრმავებული რომბია. შესასვლელის ზემოთ კი მცირედ შეღრმავებული, კვადრატული ნიშაა, რომელშიც წარწერიანი ქვაა ჩასმული. ეკლესიის დასავლეთ შესასვლელის გადახურვაც მოქცეული იყო ოთხკუთხა არეში (შემორჩენილია კვალი). იგო ამჟამად ამოშენებულია და ზედ ლითონის ორკალთა წინფრაა მიმაგრებული. ფასადები დასრულებულია მაღალი ლავგარდანით (განხლებულია ეკელესიის რეაბილიტაციის დროს), რომელიც გამოყვანილია ჩვეულებრივად დაწყობილ და კუთხით შვერილი აგურებით შედგენილი რიგების მონაცვლეობით. შენობა გადახურულია ღარისებრი კრამიტით. კომპლექსის ორივე კოშკი ტიპიურია XVII საუკუნის II ნახევრისთვის (ორივე მათგანს 2016-2017 წლებში სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაუტარა საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა და გადარჩენის ფონდმა). კოშკები ცილინდრულია და რიყის ქვითა