ნაფისა
ნაფისა (დ. 1768 — გ. 1816) — ეგვიპტის მამლუქთა ლიდერის ალი-ბეი ალ-ქაბირის მეუღლე. XVIII საუკუნის ყველაზე მეტად ცნობილი მამლუქი ქალი. ის იყო წარმატებული ფინანსისტი და ქველმოქმედი, მაგრამ ნაფისა ყველაზე მეტად ცნობილია მისი დიპლომატიური საქმიანობით, როგორც შუამავალი მურად ბეისა და ნაპოლეონ ბონაპარტის საფრანგეთის საოკუპაციო ძალებს შორის 1798-1801 წლებში. ეგვიპტელები მას იცნობენ სამი სახელით, როგორც ნაფისა ხანუმი, თეთრ განძი და მამლუქთა დედა. ოსმალურ-ეგვიპტური წყაროების მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტეში ყველა ქალი ჰარამხანისთვის იყო განწირული, ნაფისა არასოდეს ყოფილა ჰარამხანის ჩვეულებრივი ბინადარი. ამბობენ, ტყვეთა ბაზარშივე გაუღიმა ბედმა და გოგონა იმ დროის უცნობილესმა მამლუქმა ალი-ბეი ალ-ქაბირმა იყიდა. ნაფისას გონებაგამჭრიახობით მალევე გაუთქვამს სახელი. ამიტომაც ალი-ბეის მისთვის თავისუფლება უბოძებია და ცოლად შეურთავს. ეგვიპტის გამგებელი მალევე, ერთ-ერთ ბრძოლაში, მძიმედ დაჭრილა და დაღუპულა. ქვრივს საარაკო სიმდიდრე დარჩენია. ეს ჭკვიანი ქალი მარჯვედ მართავდა ქონებას, დიდ მოგებას ნახულობდა და ქველმოქმედებას ეწეოდა. ცოტა ხანში ნაფისა მეორე ძალიან ცნობილ ქართველ მამლუქს, მურად-ბეის გაჰყოლია ცოლად. ისტორიკოს აგნესკა დობროვოლსკას თქმით: 1798 წელს ნაპოლეონის ჯარი ეგვიპტეს მიადგა. მამლუქთა 6-ათასიან ცხენოსან ლაშქარს ხელმძღვანელობდა ქართველი იბრაჰიმ შინჯიკაშვილი და მისი ქართველი ძმადნაფიცი მურად-ბეი. ბრძოლა უთანასწორო გამოვიდა. მამლუქებმა უკან დაიხიეს. თუმცა, ეს ალბათ უფრო ტაქტიკური უკანდახევა იყო. საეჭვოა, მამლუქებს ნაფისა შემთხვევით დაეტოვებინათ კაიროში. ესეც დიდი საბრძოლო გეგმის ნაწილი იყო, რომლის შექმნაშიც აქტიურად მონაწილეობდა ნაფისა. — წერს აგნესკა დობროვოლსკა.