მანველიშვილები
მანველიშვილები — ქართული დიდებული საგვარეულო, რომელიც ვახტანგ VI-სთან ერთად გადაიხვეწა რუსეთში. თავიდან სახლობდნენ გურიის სამთავროში, სადაც XIX საუკუნის შუა ხანებამდე არაპრივილეგირებულები იყვნენ. ვახტანგ VI-ის სიგელში (1725 წ. 21 აგვისტო) მოიხსენიებიან გურულ თავადებად. ზოგიერთი მონაცემის თანახმად მინიჭებული ჰქონდათ „დიდი აზნაურის“ წოდება და ემსახურებოდნენ გურიელებს. ერთი პერიოდი ასკანის ციხისთავებიც (XVIII საუკუნის შუა წლებში) იყვნენ. XVII საუკუნის I ნახევრიდან XVIII საუკუნის I ნახევრამდე ფლობდნენ საკუთარ სათავადოს. თავისი მდგომარეობითაც ისინი თავადებს უახლოვდებობდნენ. 1738 წელს ამავე სტატუსით მსახურობენ რუსეთის იმპერიაში. მანველშვილებმა რუსეთის უღელქვეშ 1863 წ. 3 ივლისს რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საბჭოს უმაღლესი გადაწყვეტილებით თავადობა საქართველოს ტერიტორიაზე (აგრეთვე, თვითონ რუსეთში – ეკატერინოსლავისა და პოლტავის გუბერნიაში). გვარი რუსიფიცირებული იყო, როგორც მანველოვი (რუს. Манвелов).