გული-გამთქმელი
გული-გამთქმელი (ინგლ. The Tell-Tale Heart) 一 ამერიკელი მწერლის, ედგარ ალან პოს მცირე საშინელებათა ჟანრის მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, 1843 წელს, ავტორის თანამედროვე ამერიკელი ნოველისტისა და კრიტიკოსის, ჯეიმზ რასელ ლოუელის გამომცემლობაში 一 The Pioneer 一 გამოქვეყნდა. ნოველა გოთური ლიტერატურის კლასიკურ ნიმუშად და ავტორის ერთ-ერთ საუკეთესო ნაწარმოებადაა მიიჩნეული. იგი მოგვითხრობს უსახელო ნარატორის მიერ გადმოცემული ამბის შესახებ, რომელიც ცდილობს, დაარწმუნოს მკითხველი მთხრობელის გონიერებაში, რომ ის „არ გაგიჟებულა“ და, ამის პარალელურად, აღწერს მის მიერ ჩადენილი, ბურუსით მოცული მკვლელობის ამბავს. მსხვერპლი, მისივე თქმით, აღმოჩნდა მოხუცი კაცი, რომელსაც ნარატორი მოიხსენიებს, როგორც „სვავისმაგვარი ცისფერი თვალის მქონეს“. მთხრობელი მაქსიმალურად დეტალურად აღწერს ჩადენილ დანაშაულს, გადმოგვცემს მას სრული სიზუსტით 一 მის დანაშაულებრივ ქმედებას, რომლის ბოლოსაც ის მსხვერპლის სხეულს ანაწილებს, ამ უკანასკნელთ კი „სამი იატაკის ფიცრის ქვეშ, კოჭსა და კოჭს შუა მოათავსებს“. საბოლოოდ, მთხრობელს „თავბრუ ეხვევა“ და „ყურში რაღაც ზარივით ჩაესმა“, რომელიც ტექსტში შედარებულია „ბამბაში გახვეული ზარის წკრიალთან“. ნარატორის განმარტებით, ეს მოკლულის გულის ფეთქვა იყო. მკვლელობის კონკრეტული მოტივი (გარდა მთხრობელის სიძულვილისა მოხუცი კაცის თვალის მიმართ), ინფორმაცია მთხრობელისა და მოხუცი კაცის ურთიერთობის შესახებ, მთხრობელის სქესი და სხვა მრავალი დეტალი ტექსტში გასაიდუმლოებულია. ნარატორი უარყოფს რაიმე სიძულვილის ან წყენის გრძნობით განმსჭვალვას მოხუცი კაცის მიმართ. როგორც თავად პროტაგონისტი ამბობს, „ჩემთვის არასოდეს უწყენინებია, არც შეურაცხყოფა მოუყენებია, არც იმის ოქრო მომსურვებია. ყველაფერი მისი თვალის გამო მოხდა...“. უფრო მეტიც, მკვლელი დასძენს, რომ „თავად ის არაფერ შუაში იყო, გასაყოფი მასთან არაფერი ჰქონდა, რაიმე უსიამოვნებაც არ მოსვლია, თავისებურად უყვარდა კიდეც ის მოხუცი კაცი“. კრიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ მოხუცი შესაძლოა განასახიერებდეს მამის ფიგურას, მთხრობელის მიწის მესაკუთრეს, ან, შესაძლებელია, რომ მთხრობელი მოხუცის მომვლელი ან მსახურია და რომ შესაძლოა მოხუცის „სვავისებური თვალები“ წარმოადგენს ფარულ საიდუმლოებას ან ძალას, რომლის განადგურებაც პროტაგონისტს სურს. გაურკვევლობა და დეტალების ნაკლებობა, რომელიც მოთხრობას სიუჟეტის ბოლომდე თან გასდევს, კონტრასტულ პასაჟს ქმნის პერსონაჟთა შესახებ ინფორმაციის არარსებობასთან. მოთხრობისთვის პოს სულ რაღაც ათი დოლარი გადაუხადეს. ამ მცირე ნოველის თავდაპირველ პუბლიკაციას წამძღვარებული ჰქონდა ამონარიდი ჰენრი უოდსუორთ ჰონგფელოს ლექსიდან 一 ცხოვრების ფსალმუნი. 1845 წლის 23 აგვისტოს გამოცემაში, რომელიც ბროდვეის ჟურნალში გამოქვეყნდა, მითითებული არ იყო ლონგფელოს ლექსი, რადგან, ავტორის აზრით, მას ამის გამო პლაგიატში დაედებოდა ბრალი. პოს სიცოცხლეში აღნიშნული მოთხრობა კიდევ რამდენჯერმე დაიბეჭდა.