უმ-ლაისუნის ქართული წარწერა
უმ-ლაისუნის ქართული წარწერა — ასომთავრული წარწერა, რომელიც აღმოჩენილია იერუსალიმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 4,5 კილომეტრში მდებარე სოფელ უმ-ლაისუნში. წარწერა აღმოაჩინეს 2002 წელს, 1996 წელს განახლებული გათხრების შემდეგ ბიზანტიის პერიოდის ქართულ მონასტერში. ქართული წარწერით გამოვლენილი ყველაზე მნიშვნელოვანი საფლავის ბინადარი იყო „ქართველი ეპისკოპოსი იოანე“. პალეოგრაფიული ნიშნებით წარწერა V-VI საუკუნეებით თარიღდება. მან შინაარსითაც მიიქცია სპეციალისტების ყურადღება. ამ წარწერაში გვხვდება ეთნონიმ „ქართველის“ (ႵႠႰႧႥႤႪႨ) წერილობით ძეგლებზე უადრესი დოკუმენტურად დადასტურების ფაქტი. წარწერის ქვის ზომებია 81 × 49 სმ. ამჟამად ინახება ქნესეთის არქეოლოგიურ ბაღში.