ნეირომეცნიერება კოსმოსში
კოსმოსური ნეირომეცნიერება — კოსმოსში მოგზაურობის განმავლობაში ცენტრალური ნერვული სისტემის (ცნს) ფუნქციების კვლევა. ცოცხალ სისტემებს შეგრძნებებით მიღბული ინფორმაციის ინტეგრირების უნარი აქვთ საკუთარ გარემოში ნავიგაციის და სხეულის მდებარეობის, გადაადგილებისა და თვალის მოძრაობის კოორდინირებისთვის. გრავიტაციას ამ ფუნქციების კონტროლში ფუნდამენტური როლი აქვს. კოსმოსში, უწონადობაში ყოფნისას, შეგრძნებებით მიღებული ინფორმაციის ინტეგრირება და მოტორული რეაქციების კოორდინირება რთულდება, რადგან თავისუფალი ვარდნისას აღარ იგრძნობა გრავიტაცია. მაგალითად, ვესტიბულარული სისტემის ოტოლიტური ორგანოები დგომისას აღარ გზავნიან თავის მოძრაობის გრავიტაციისთვის შესაბამის სიგნალებს. თუმცა, ისინი მაინც გრძნობენ თავის გადაადგილებას ტანის მოძრაობისას. გრავიტაციული ინფორმაციის გადამუშავების პროცესში გაურკვევლობამ და ცვლილებებმა შესაძლოა გამოიწვიოს პოტენციური ცდომილებები პერცეფციისას, რაც გავლენას ახდენს კოსმოსში ორიენტაციასა და მენტალურ რეპრეზენტაციაზე. ვესტიბულარული სისტემის დისფუნქცია ხშირია კოსმოსში ყოფნისას და ჩამოსვლისთანავე, რაც გამოიხატება კოსმოსურ ავადმყოფობაში ორბიტაზე და ბალანსის დარღვევაში დედამიწაზე დაბრუნებისას. უწონადობასთან ადაპტირება მოიცავს არა მხოლოდ სენსო-მოტორული ფუნქციების ერთობლიობას, არამედ ავტონომიური ნერვიული სისტემის ზოგიერთ ფუნქციასაც. ძილის დარღვევა და ორთოსტატიკური არატოლერანტულობა ასევე ხშირია კოსმოსიდან დაბრუნების შემდეგ. უწონადობაში არ არის ჰიდროსტატიკური წნევა, შედეგად, სხეულის სითხეების რედისტრიბუცია ზედა კიდურების მიმართულებით, იწვევს სითხის დონის დაწევას ფეხებში, რამაც შეიძლება გავლენა იქონიოს კუნთების სიმკვრივესა და მოქნილობაზე. შიდაქალის წნევის გაზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს ახლოს ხედვის გაუარესება. გარდა ამისა, უწონადობის პირობებში დატვირთვის უქონლობის გამო, მცირდება კუნთების მასა და სიმტკიცე. ასტრონავტების 70%, რაღაც დონეზე მაინც, განიცდის კოსმოსურ ავადმყოფობას პირველი რამდენიმე დღის განმავლობაში. წამლებს, რომლებსაც ამ ავადმყოფობასთან საბრძოლველად იყენებენ, როგორებიცაა სკოპოლამინი და პრომეთაზინი, ძილის მომგვრელი ეფექტი აქვთ. ამ ფაქტორებმა შესაძლოა ქრონიკული დაღლილობა გამოიწვიოს. ინტეგრაციული კოსმოსის წამლებისა და ფიზიოლოგიის საკითხში ყველაზე დიდ გამოწვევას წარმოადგენს ადამიანის ორგანიზმის, როგორც ერთი მთლიანის გამოკვლევა კოსმოსის პირობებთან შეგუებისას და არა როგორც სხვადასხვა ორგანოების ერთობლიობის, ვინაიდან ორგანიზმის ყველა ფუნქცია ერთმანეთთანაა დაკავშირებული.