ებრაელების ისტორია ესტონეთში
ებრაელების ისტორია ესტონეთში – იწყება XIV საუკუნიდან დღევანდელ ესტონეთში მას შემდეგ რაც ებრაელები იქ დასახლდნენ. მე -19 საუკუნეში ებრაელების აქტიური დასახლება დაიწყო ესტონეთში, განსაკუთრებით 1835 წელს რუსეთის მეფის ალექსანდრე მეორის წესდების თანახმად, ებრაელებს შეეძლოთ პალეტის მიღმა დასახლებულიყვნენ. ამ ჩამოსახლებულებმა დააარსეს პირველი ებრაული თემები და კრებები ესტონეთში. ტალინის თემი, ყველაზე დიდი იყო ესტონეთში, დაარსდა 1830 წელს. ტარტუს თემი დაარსდა 1866 წელს, როდესაც პირველი ორმოცდაათი ოჯახი დასახლდა იქ. აშენდა სინაგოგები, ყველაზე დიდი აშენდა ტალინში 1883 წელწ, ხოლო ტარტუში 1901 წელს. ორივე მათგანი განადგურდა ხანძრის შედეგად მეორე მსოფლიო ომის დროს. ებრაელი მოსახლეობა დასახლდა ესტონეთის სხვა ქალაქებში, სადაც აღიმართა სალოცავები (ვალგა, პარნუ და ვილიანდი) და შეიქმნა სასაფლაოები. გაიხსნა სკოლები თალმუდის სწავლებისთვის, ხოლო დაწყებითი სკოლები ტალინში 1880-იან წლებში მოეწყო. იმ დროს ებრაელთა უმრავლესობა მცირე ვაჭრებისა და ხელოსნებისგან შედგებოდა; ძალიან ცოტამ თუ იცოდა მეცნიერება, ამიტომ ებრაელთა კულტურული ცხოვრება ჩამორჩა. ეს შეიცვალა მე -19 საუკუნის ბოლოს, როდესაც რამდენიმე ებრაელი შევიდა ტარტუს უნივერსიტეტში და მოგვიანებით მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი ებრაული კულტურისა და განათლების გააქტიურებას. 1917 წელს ტარტუში დაარსდა ებრაელთა დრამატული კლუბი.