მატრიცა (ფილმი)
„მატრიცა“ (ინგლ. The Matrix) — 1999 წლის ფილმი, რიგით პირველი მატრიცის შესახებ ფილმების სერიაში. ფილმის რეჟისორები არიან ძმები ვაჩოვსკები, ხოლო მთავარ როლებს ასრულებენ კიანუ რივზი, ლოურენს ფიშბერნი, კერი-ენ მოსი, ჰუგო უივინგი და ჯო პანტოლიანო. ფილმი აშშ-ში გამოვიდა 1999 წლის 31 მარტს, ხოლო ავსტრალიაში - იმავე წლის 8 აპრილს. ფილმში მოთხრობილია კაცობრიობის მომავლის შესახებ, სადაც რეალობა, რომელსაც მართავენ ადამიანები, ვირტუალურ სახეს ატარებს. როდესაც ამ ყველაფერს აღმოაჩენს, კომპიუტერული პროგრამისტი ზედმეტსახელად „ნეო“ მონაწილეობს მანქანების წინააღმდეგ აჯანყებაში. მას ეხმარებიან სხვა გმირებიც, რომელთა მიზანს კაცობრიობის „სიზმრების მსოფლიოსგან“ გათავისუფლება წარმოადგენს. ფილმში არის კიბერპანკისა და ჰაკერული სუბკულტურების ელემენტები, ჟღერს ფილოსოფიური და რელიგიური იდეების განხილვები. მასში ასევე არის სხვადასხვა ლიტერატურული ნაწარმოების (მაგალითად, „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“), ჰონგ კონგის მიერ წარმოებადი ფილმების, ვესტერნების, ანტიუტოპიური ლიტერატურისა თუ იაპონური ანიმაციის ელემენტები.