დავით უკლება
დავით ბახვას ძე უკლება (დ. 27 დეკემბერი, 1919 — გ. 26 ივლისი, 1999) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1985), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1984). 1950-იანი წლების ბოლოს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში შექმნა ლანდშაფტმცოდნეობის ჯგუფი (ხელმძღვანელი დავით წერეთელი, ხოლო შემდეგ დავით უკლება). 1961–73 წლებში ამავე ინსტიტუტის ლანდშაფტმცოდნეობის ჯგუფის ხელმძღვანელი იყო, ხოლო 1973–81 წლებში ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. იგი ითვლებოდა ამ დარგის აღიარებულ სპეციალისტად საქართველოში. 1981–89 წლებში იგი ინსტიტუტის ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი იყო. 1950 წელს დავით უკლება აკადემიკოსმა ალექსანდრე ჯავახიშვილმა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში სამუშაოდ მიიწვია. აქ მან განვლო გზა უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლიდან განყოფილების გამგემდე. 1953 წელს ინსტიტუტის სწავლული მდივანიც იყო. დავით უკლებამ შექმნა მყარი საფუძველი საქართველოში ლანდშაფტმცოდნეობის დარგის განვითარებისათვის. მრავალმხრივი იყო მისი კვლევის ინტერესი, მაგრამ ძირითადად, მთიანი მხარეების ბუნებრივი პირობებისა და რესურსების კვლევას მიუძღვნა მან 200-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 7 მონოგრაფია, რომელთა დიდი ნაწილი დაბეჭდილია ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, პოლონურ და ჩეხურ ენებზე. მის მიერ გამოქვეყნებული ცნობილი სამეცნიერო ნაშრომები მიეძღვნა საქართველოსა და მისი რეგიონების ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონებისა და შესწავლის საქმეს. მის მიერ დადგინდა სხვადასხვა რანგის ანთროპოგენური ლანდშაფტები, რომელთა კლასიფიკაცია და ზოგადი სამეურნეო შეფასება მთიანი ქვეყნებისათვის პირველად შესრულდა საქართველოს მაგალითზე. 1970 წელს, დავით უკლებას მეთოდიკით, მისი ხელმძღვანელობით პირველად შეიქმნა „საქართველოს ლანდშაფტური რუკა“ ქართულ და რუსულ ენებზე. დავით უკლებას ხელმძღვანელობით და მისი უშუალო მონაწილეობით, მის მიერ დამუშავებული ლანდშაფტური კვლევის მეთოდების საფუძველზე, საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის წამყვან გეოგრაფთა ერთობლივი მუშაობის შედეგად, შედგენილ იქნა ამიერკავკასიის პირველი საშუალომასშტაბიანი ლანდშაფტური რუკა, რომელიც მოსკოვში გამოიცა 1983 წელს. დავით უკლება ავტორია არაერთი ფუნდამენტური ნაშრომისა, რომელთაგან აღსანიშნავია: „გეოგრაფიის ტერმინოლოგია“ (1967), „აღმოსავლეთ საქართველოს ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება სოფლის მეურნეობის მიზნებისათვის“ (1968), „აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანი მხარეების ლანდშაფტები და ფიზიკურ-გეოგრაფიული რაიონები“ (1974), „საქართველოს ანთროპოგენური ლანდშაფტები“ (1983), „კოლხეთის დაბლობი“ (თანაავტ., 1990) და სხვა. იგი ავტორია 1992 წელს გამოცემული საქართველოს სასწავლო-გეოგრაფიული ატლასისა, რომელიც სახელმწიფო პრემიით დაჯილდოვდა. დავით უკლებას ინიციატივითა და მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა „ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი“ (2014). აღსანიშნავია მისი პედაგოგიური მოღვაწეობაც. იგი წლების მანძილზე კითხულობდა ლექციების კურსს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და საქართველოს სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში. მისი ხელმძღვანელობით არაერთმა მეცნიერმა წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია. იყო მრავალი მეცნიერის სადისერტაციო ნაშრომის ოპონენტი. დავით უკლება მთარგმნელობით საქმიანობასაც ეწეოდა; უცხო ენებიდან გადმოთარგმნილი აქვს არაერთი გეოგრაფიული სახელმძღვანელო. მისი ღვაწლი არაერთი ჯილდოთი აღინიშნა, მას მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება, იყო საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1994), ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ორგზის ლაურეატი (1987, 1993). პროფესორი დავით უკლება შეყვანილია ამერიკის ბიოგრაფიული ინსტიტუტის მიერ 1998 წელს გამოცემულ ცნობარში „მსოფლიოს 5 ათასი გამოჩენილი პიროვნება“. დავით უკლებას დიდი მცდელობით პირველად შეიქმნა ქართული ჟურნალი „გეოგრაფია“. 1998 წელს გამოვიდა ჟურნალის პირველი ნომერი. სულ გამოვიდა ამ სამეცნიერო-მეთოდური, ილუსტრირებული ჟურნალის მხოლოდ ორი ნომერი.