ბირთვული ზამთარი
ბირთვული ზამთარი — გლობალური კლიმატის გამაცივებელი ეფექტი, ან ანტისათბურის ეფექტი, რომელიც წარომოადგენს ჰიპოტეზას. მისი მოხდენის მთავარი მიზეზი ბირთვული ომი იქნება. ჰიპოთეზა ემყარება იმ ფაქტს, რომ ბირთვულ იარაღს შეუძლია გამოიწვიოს ჭვარტლის გავრცელება სტრატოსფეროში, სადაც იგი მზის სხივებს დაბლოკავს და საშუალებას არ მისცემს მათ, რომ დედამიწის ზედაპირზე მოხვდნენ. ვარაუდობენ, რომ შედეგად მიღებული ეფექტი გამოიწვევს მოსავლის განადგურებასა და შიმშილს. პროცესის შემდეგ საფეხურზე, როდესაც ბირთვული ბომბის აფეთქება წარმოქმნის ღრუბელს და ეს ფენა ხელს შეუშლის მზის სხივების მოხვედრას დედამიწაზე, ეს გამოიწვევს ისეთი არსებების სიკვდილს, რომლებიც ასრულებენ ფოტოსინთეზს. მცენარეები დაბალ საფეხურზე დგანან კვების ჯაჭვში, რაც ასევე გამოიწვევს სხვა ცოცხალი ორგანიზმების სიკვდილს, რომლებიც მცენარეებით იკვებებიან, ხოლო ეს დაარღვევს მთელ კვებით ჯაჭვს. შემდგომში ორგანიზმთა დიდი ნაწილი სავარაუდოდ, დაიღუპებოდა ატმოსფეროში არასაკმარისი ჟანგბადის გამო, რომელსაც მცენარეები ვეღარ წამოქმნიდნენ.