ფრანც ფანონი
ფრანც ომარ ფანონი (ფრანგ. Frantz Fanon; დ. 20 ივლისი, 1925, ფორ-დე-ფრანსი, მარტინიკა — გ. 6 დეკემბერი, 1961 ბეთესდა, მერილენდი, აშშ) ასევე ცნობილი, როგორც იბრაჰიმ ფრანც ფანონი — ფსიქიატრი და პოლიტიკის ფილოსოფოსი, რომლის ნაშრომებმაც დიდი ზეგავლენა მოახდინა პოსტ–კოლონიური, კრიტიკული თეორიების და მარქსიზმის განვითარებაზე. ფანონი იყო პან–აფრიკანისტი და მარქსისტ–ჰუმანისტი, სწავლობდა კოლონიზაციით გამოწვეულ ფსიქოპათოლოგიებსა და მის სოციალურ თუ კულტურულ შედეგებს. ფანონი მხარს უჭერდა ალჟირის დამოუკიდებლობას და იყო ალჟირის ეროვნულ– განმათავისუფლებელი ფრონტის აქტიური წევრი. უკვე ხუთ ათეულ წელზე მეტია, მისი შრომები შთააგონებს განმათავისუფლებელ მოძრაობებსა და მათ ლიდერებს. როგორც ექიმი-ფსიქიატრი, ის ავტორია თეორიისა, რომლის მიხედვით, ზოგიერთი ნევროზი სოციალური წარმოშობისაა. მანვე ჩამოაყალიბა თემის ფსიქოლოგიის მოდელი. ფანონი ამტკიცებდა, რომ პაციენტები, რომლებსაც მენტალური დარღვევები აღენიშნებოდათ, უფრო უკეთ იგრძნობდნენ თავს, თუკი ინტეგრირებული იქნებოდნენ ოჯახსა და საზოგადოებაში, ინსტიტუციური მკურნალობის ნაცვლად. სენ–ალბანში ფრანს ტოსკელისა და ჟან ურისთან ერთად მუშაობის დროს, მან დიდი წვლილი შეიტანა ინსტიტუციონალური ფსიქოთერაპიის განვითარებაში. წარუშლელია მისი კვალი იდეების ისტორიაში. ფანონი შთამბეჭდავია არა მხოლოდ თავისი ორიგინალური აზროვნებით, არამედ, კრიტიკულობითაც. მან კიდევ უფრო განავრცო შავკანიანთა წინააღმდეგ მიმართული რასიზმის ეგზისტენციალური ანალიზი. ფანონი არა ერთი წიგნის ავტორია. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს თხზულებას „ბედკრულნი ამა ქვეყნისა“ (Les damnes de la terre, 1961), რომელიც ეძღვნება აქტივისტთა როლს დეკოლონიზაციის პროცესში. ნაშრომში ფანონი იცავს კოლონიების მოსახლეობის უფლებას, გამოიყენოს ძალადობა დამოუკიდებლობის მოპოვების მიზნით.