मेधाविरुद्रः
मेधाविरुद्रस्य अपरं नाम मेधावी इति। सः अलङ्कारशास्त्रस्य प्रथमः प्रवक्ता । तस्य ग्रन्थस्तु सुम्प्रति नैवोपलभ्यते किन्तु तस्य अलङ्कारशास्त्रसम्बद्धसिद्धान्ताः यत्र तत्र समुद्धृताः सन्ति। काव्यशास्त्रस्य प्रथमाचार्यो हि भामहः तम् उद्धरति। यथा - 'हीनताऽसम्भवो लिङ्गवचोभेदो विपर्ययः। उपमानाधिकत्वञ्च तेनासदृशताऽपि च।। त एते उपमादोषाः सप्त मेधाविनोदिताः। सोदाहरणलक्ष्मणो वर्ण्यन्तेऽत्र च ते पृथक्।।' अनेन अनुमीयते यत् मेधाविनः कश्चिदलङ्कारशास्त्रविषयको ग्रन्थ आसीदेव । एवमेव तत्रैव - ‘यथासङ्ख्यमथोत्प्रेक्षामलङ्कारद्वयं विदुः। सङ्ख्व्यानमिति मेधावी नोत्प्रेक्षाऽभिहिता क्वचित्।।' रुद्रटस्य काव्यालङ्कारटीकायां नमिसाधुः कथयति - "ननु दण्डिमेधाविरुद्रभामहादिकृतानि सन्त्येवालङ्कारशास्त्राणि।" एवमेव - 'अत्र च स्वरूपोपादाने सत्यपि चत्वार इति ग्रहणाद्यन्मेधाविप्रभृतिभिरुक्तं यथा लिङ्गवचनभेदौ हीनताधिक्यमसम्भवो विपर्ययः सादृश्यमिति सप्तोपमादोषाः........' इति । तथैव - “एत एवं चत्वारः शब्दविधाः इति येषां सम्यमतं तत्र तेषु नामादिषु मध्ये मेधाविरुद्रप्रभृतिभिः कर्मप्रवचनीया नोक्ता भवेयुः” इति। तथैव राजशेखरश्च काव्यमीमांसायां - “प्रत्यक्षप्रतिभावतः पुनरपश्यतोऽपि प्रत्यक्ष इव यतो मेधाविरुद्रकुमारदासादयो जात्यन्धाः कवयः श्रूयन्ते” इति।