मानवस्य पाचनतन्त्रम्
पाचनतन्त्रं शरीरे ऊर्जोत्पादने अतीव महत्त्वपूर्णं तन्त्रं वर्तते।  तस्मिन् तन्त्रे संरचनायाः, कार्यस्य च ज्ञानम् अन्तर्भवति।  दन्तजिह्वा, कण्ठः अथवा अन्नपाइपः, उदरः, क्षुद्रान्त्रः, बृहदान्त्रः च पाचनतन्त्रे समाविष्टाः सन्ति । अन्नस्य पाचनविधौ मुखे पाचनं, उदरं पाचनं, क्षुद्रान्त्रे पाचनम् इत्यादयः । बृहदान्त्रे अवशोषणं भूखं च भवति । मानवशरीरस्य विविधानि आन्तरिकबाह्यकार्यं कर्तुं ऊर्जायाः आवश्यकता भवति, यत् अस्य शरीरस्य आहारात् प्राप्यते, परन्तु अस्य शरीरस्य यत् आहारं सेवितं तत् तस्मिन् रूपेण शरीरस्य कृते उपयोगी नास्ति, परन्तु भवद्भिः तस्मिन् केचन परिवर्तनानि कर्तव्यानि सन्ति it शरीरसौहृदः । “ते सर्वे भौतिकरासायनिकपरिवर्तनानि (कर्माणि) येषां फलस्वरूपं भोजनं शरीरेण पच्यते, ते पाचनं (Digestion) इति उच्यन्ते, ये अङ्गाः एतेषु कर्मसु भागं गृह्णन्ति, ते पाचन अङ्गाः @[ (पाचन-अङ्ग) तथा च यस्याः संस्थायाः अधीनं एतानि सर्वाणि कार्याणि क्रियन्ते, सा पाचनतन्त्रम् (Digestive system) इति उच्यते । “अन्नस्य आधारेण पाचनतन्त्रं लोके भिन्नभिन्नजीवेषु दृश्यते । कार्बोहाइड्रेट् शाकाहारीणां आहारस्य मुख्यं पदार्थं भवति, येषां पाचनं अवशोषणं च आन्तरेषु भवति, यस्मात् कारणात् एतेषां प्राणिनां आन्तराणि दीर्घाणि भवन्ति [(शरीरस्य अनुपातेन ९ गुणातः १० गुणान् यावत् बृहत्तराः) मांसाहारीषु आहारस्य मुख्यं पदार्थं प्रोटीनम् अस्ति, यत् उदरं पच्यते, अतः एतेषां प्राणिनां उदरं विशालं दीर्घं च भवति, आन्तराणि तु लघु [(शरीरस्य अनुपातेन त्रिगुणं बृहत्तरं) मनुष्यः सर्वाहारी जीवः यस्मिन् उदरस्य परिमाणं आन्तरस्य दीर्घता च औसतशरीरस्य अनुपातेन पञ्चषड्गुणाधिका भवति