व्यक्तित्वविकारः
फलकम्:Infobox medical condition (new) व्यक्तित्वविकाराः ( PD ) मानसिकविकारानाम् एकः वर्गः अस्ति यस्य विशेषता अस्ति यत् व्यवहारस्य, संज्ञानस्य, आन्तरिक-अनुभवस्य च स्थायि- अनुकूल -प्रतिमानं भवति, यत् अनेकेषु सन्दर्भेषु प्रदर्शितं भवति तथा च व्यक्ति-संस्कृत्या स्वीकृतेभ्यः सन्दर्भेभ्यः विचलितं भवति । एते प्रतिमानाः पूर्वमेव विकसिताः भवन्ति, अनिर्विकल्पाः, महत्त्वपूर्णदुःखेन वा विकलाङ्गतायाः वा सह सम्बद्धाः भवन्ति । परिभाषाः स्रोतानुसारं भिन्नाः सन्ति, विवादस्य विषयः च एव तिष्ठन्ति । २. व्यक्तित्वविकारस्य निदानस्य आधिकारिकमापदण्डाः अन्तर्राष्ट्रीयरोगवर्गीकरणस्य (ICD) षष्ठे अध्याये तथा अमेरिकनमनोरोगसङ्घस्य मानसिकविकारस्य निदानात्मकसांख्यिकीयपुस्तिकायां (DSM) सूचीकृताः सन्ति । व्यक्तित्वम्, मनोवैज्ञानिकरूपेण परिभाषितः, व्यक्तिगतमनुष्याणां भेदं कुर्वन्तः स्थायिव्यवहारस्य मानसिकलक्षणस्य समुच्चयः अस्ति । अतः व्यक्तित्वविकाराः सामाजिकमान्यताभ्यः अपेक्षाभ्यः च विचलितैः अनुभवैः व्यवहारैः च परिभाषिताः भवन्ति । येषां व्यक्तित्वविकारस्य निदानं भवति तेषां संज्ञानं, भावात्मकता, पारस्परिककार्यक्षमता, आवेगनियन्त्रणं वा कष्टानि अनुभवन्ति मनोरोगिणां कृते व्यक्तित्वविकारस्य प्रसारः ४० तः ६०% पर्यन्तं भवति । २. व्यक्तित्वविकारस्य व्यवहारप्रकाराः सामान्यतया किशोरावस्था, प्रौढतायाः आरम्भः अथवा कदाचित् बाल्यकालः अपि ज्ञायन्ते तथा च प्रायः जीवनस्य गुणवत्तायां व्यापकः नकारात्मकः प्रभावः भवति व्यक्तित्वविकारस्य चिकित्सा मुख्यतया मनोचिकित्सा भवति । व्यक्तित्वविकारस्य प्रमाणाधारितमनोचिकित्सासु संज्ञानात्मकव्यवहारचिकित्सा, विशेषतया सीमान्तव्यक्तिविकारस्य च द्वन्द्वात्मकव्यवहारचिकित्सा च अन्तर्भवति मनोविश्लेषणात्मकाः विविधाः उपायाः अपि उपयुज्यन्ते । ।व्यक्तित्वविकाराः लोकप्रियप्रवचनेषु, चिकित्साप्रवचनेषु च समानरूपेण पर्याप्तकलङ्केन सह सम्बद्धाः सन्ति । व्यक्तित्वविकारस्य वर्गीकरणार्थं विनिर्मितानां विविधानां पद्धतिगतयोजनानां अभावेऽपि व्यक्तित्वविकारस्य वर्गीकरणेन सह बहवः विषयाः भवन्ति यतोहि एतादृशविकारानाम् सिद्धान्तः निदानं च प्रचलितसांस्कृतिकप्रत्याशानां अन्तः भवति एवं तेषां प्रामाण्यं केभ्यः विशेषज्ञैः अनिवार्यविषयत्वस्य आधारेण प्रतिस्पर्धितं भवति । तेषां मतं यत् व्यक्तित्वविकारस्य सिद्धान्तः निदानं च सामाजिकराजनैतिक -आर्थिकविचारानाम् अपि आधारेण कठोररूपेण भवति ।