ਚਿਰਾਂਦ
ਚਿਰਾਂਦ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ  ਦੇ ਸਾਰਣ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਿੱਲਾ ਹੈ ਜੋ ਨਵ-ਪਥਰ ਯੁੱਗ (ਲਗਪਗ 2500-1345 ਈਪੂ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਚਿਰਾਂਦ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈਆਂ ਵਿੱਚ 25,000 ਈਪੂ ਤੋਂ 30 ਈਸਵੀ ਤਕ ਤੈਹਬੰਦ ਨੀਓਲਿਦਕ, ਕੋਲਕੋਲਿਦਕ, ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।