ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: knowledge management) ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ, ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ, ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ -ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 1991 ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਤਰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ, ਕੰਪਿਟਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ, ਆਈ.ਟੀ. ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ। ਕਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਲਾਭ, ਨਵੀਨਤਾ , ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ, ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਧਾਰ। ਇਹ ਯਤਨ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥਕਰਤਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਲਕੀਅਤ ਸਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟ੍ਰਾਂਸ ਓਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨਲ ਜਾਂ ਇੰਟਰ ਓਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨਲ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁੰਝਲਤਾ ਉਦਯੋਗ 4.0 (ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ) ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ।