ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਇਥੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮਸਿਆ ਗ੍ਰਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਥੇ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਰਹੇ ਹਨ।20ਵੀੰ ਸਦੀ ਸੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਕਾਸ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਇਆ ਸਮਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕਪੋਈ ਸਕੂਲ ਸੀ ਨਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਾਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਂ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ।1951 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਥੇ ਨਵੀਂ ਨੁਹਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰਤ ਹੋਈ। ਨੈਪਾਲ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ।2002 ਤੱਕ ਇਥੇ ਨੌਵੀੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਇਥੇ 17 ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਡਾ ਨਿਜੀਕਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੈਪਾਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਦਾ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵਧ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਫੰਡਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁਖ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 31.7% ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ 65% ਵੱਸੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਜਗਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਥੇ ਡਾ ਕੇਵਲ 20% ਰਕਬਾ ਹੀ ਵਾਹੀਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ 40.7% ਰਕਬਾ ਝਾੜੀਨੁਮਾ ਜਾਗਲਾਂ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ। ਦੇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਡਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ (29.1%) ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜਗਾਰ ਕਰਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਲੀਚਾ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣਾ ਇਥੋਂ ਡਾ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 70% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 4% ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਐਡਹਾਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 39% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ 39% ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 21% ਸਰੋਤ ਹੈ. ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਢਾਂਚਿਆਂ ਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. 2003 ਤਕ, ਪਿੱਚ-ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ 4,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ 59 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, 'ਏਅਰਵੇਜ਼ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਰਨਵੇ ਅਤੇ 14 ਟੋਏ ਹਨ. ਇੱਥੇ 12 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ 1 ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ; ਨਿਯਮਤ ਸੇਵਾ ਦੇਸ਼ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ; ਮੋਬਾਈਲ (ਜਾਂ ਵਾਇਰਲੈਸ) ਸੇਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੇਵਾ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. 2005 ਵਿੱਚ, 1,65,000 ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਸਨ, ਪਰ "ਸੰਕਟ" ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਸੁਚਾਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.