ਕਦਮਬਰੀ ਦੇਵੀ
ਕਦਮਬਰੀ ਦੇਵੀ (1858 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1884) ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਨੌਂ ਸਾਲ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 5 ਜੁਲਾਈ 1868 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, (২৫শে আষাঢ়, ১২৭৫ বঙ্গাব্দ) ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਲਗਭਗ ਉਨ੍ਹੀ ਉਮਰ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਉਸਦੇ ਦਿਓਰ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ (ਉਸ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਵੱਡੀ) ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਟੈਗੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1884 ਨੂੰ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ , ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਉਸਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਕਦਮਬਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ।