ਤਹਿਸੀਲ
ਤਹਿਸੀਲ (ਤਾਲੁਕ ਜਾਂ ਤਾਲੁਕਾ) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੋਨੀਤ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਾਧੂ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਗਨਾ (ਪਰਗਾਨਾ) ਅਤੇ ਥਾਣਾ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ, ਤਹਿਸੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੰਡਲ (ਸਰਕਲ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਕਾਈ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ ਹਨ। ਤਹਿਸੀਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭੂਮੀ ਮਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਅੰਤਮ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਾਲੁਕਦਾਰ ਜਾਂ ਤਾਲੁਕ ਮੁਕਤੀਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਜਾਂ ਤਾਲੁਕ ਨੂੰ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ "ਬਲਾਕਾਂ" (ਪੰਚਾਇਤ ਯੂਨੀਅਨ ਬਲਾਕ ਜਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਜਾਂ ਸੀਡੀ ਬਲਾਕ) ਨਾਲ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਲਾਕ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਲੀਆ ਬਲਾਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਏਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ 15 ਮਾਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਅਕਸਰ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।