ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ
ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਪਰਜੀਵੀ ਗੋਲ ਕੀੜੇ ਏਸਕਾਰਿਸ ਲੰਬਰਿਕੋਇਡਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ। ਮੌਜੂਦ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਛਣ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੋਜ਼ਿਸ਼, ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਦਸਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰ ਨਾ ਵਧਣਾ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾਗ ਮੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਏਸਕਾਰਿਸ ਆਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਪੀਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀੜੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪੇਟ ਦੀ ਦਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਛਿੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ-ਨਲੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਂਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਗਲ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰਵਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਆਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਤੇ ਉਹ ਬਾਲਗ ਕੀੜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਖਥਾਮ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੱਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੱਲ ਦਾ ਸਹੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਹੱਥ ਧੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 20% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਨਿਯਮਿਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਗ ਹੋ ਜਾਣੀ ਆਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਲਾਜ ਹਨ ਅਲਬੇਂਡਾਜ਼ੋਲ (albendazole), ਮੇਬੇਂਡਾਜ਼ੋਲ (mebendazole), ਮੇਵਾਮਿਸੋਲ (levamisole) ਜਾਂ ਪਾਈਰੈਂਟਲ ਪੈਮੋਟ (pyrantel pamoate)। ਹੋਰ ਪ੍ਰ੍ਵਾਬੀ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਟ੍ਰਾਇਬੇਂਡੀਮਿਡਾਈਨ (tribendimidine) ਅਤੇ ਨਾਈਟਾਜ਼ੋਕਸਾਨਾਈਡ (nitazoxanide)। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 0.8 ਤੋਂ 1.2 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਉਪ-ਸਹਾਰਾ ਅਫ੍ਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਸਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਮਿੱਟੀ-ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਹੇਲਮਿਨਥਾਈਸਿਸ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 2010 ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 2,700 ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1990 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3,400 ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਏਸਕਾਰਿਸ ਸੂਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।