ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ
ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੀਕਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਅਰਾਵਲੀ ਅਤੇ ਚੁਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜੰਗਲਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੇਵਾਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੁੰਧਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਾਰਵਾੜ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 13784 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ - ਘਰ, ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਬਣਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।