ਆਚਾਰੀਆ ਜਗਨਨਾਥ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਗਨਨਾਥ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਆਚਾਰੀਆ ਸਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਜਗਨਨਾਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਸਾਸ਼ਤਰ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਖੰਡ ਚਿੰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਮੌਲਿਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਸਨ। ਪੰਡਿਤ ਜਗਨਨਾਥ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ-ਸਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ -ਸਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਪੰਡਿਤਰਾਜ ਜਗਨਨਾਥ ਕਾਵਿਸਾਸ਼ਤਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ, ਸਪ੍ਰਮਾਣ, ਸੁਤੰਤਰ, ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ, ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਭੀਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਪ੍ਹਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਨੰਦਵਰਧਨ, ਮੰਮਟ ਆਦਿ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਵੀ ਮਤਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ 'ਚ ਸਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਂਵਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਅਸ਼ਪਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਗਨਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਤਾਂ ਦੀ ਤਰਕਸਹਿਤ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।