ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਪਿੰਡ 'ਮੋਹੀ ਖੁਰਦ' (ਛੋਟੀ ਮੋਹੀ) ਦੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸੁਦੀ ਦਸਮੀ ਭਰਦੀ (ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ) ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਨਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੰਗਤਾਂ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਜੁੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਬਣਨ ਤੇ ਦਸਮੀ ਭਰਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਇੱਥੇ ਦਸਮੀ? ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਡੂੰਗੀਆਂ ਸਮਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਤਭੇਦ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਾਂਗੀ।ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਗ਼ੱਲ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਮਾਈਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।