ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ
ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ (ਉੜੀਆ: ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਮੀ ਸੰਗੀਤ, ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸੰਗੀਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰੰਥ, ਵਿਲੱਖਣ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਉੜੀਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਚੌਪੜੀ, ਛੰਦ, ਚੰਪੂ, ਚੌਟੀਸਾ, ਜਨਾਨਾ, ਮਾਲਸਰੀ, ਭਜਨਾ, ਸਰੀਮਾਣਾ, ਝੂਲਾ, ਕੁਡੂਕਾ, ਕੋਇਲੀ, ਪੋਈ, ਬੋਲੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ। ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਗੰਗਾ, ਭਭੰਗ, ਨਾਟਿਅੰਗਾ ਅਤੇ ਧਰੁਪਦੰਗਾ। ਓਡੀਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਕਵੀ ਹਨ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ ਜੈਦੇਵ, ਬਲਰਾਮ ਦਾਸਾ, ਅਤੀਬਦੀ ਜਗਨਨਾਥ ਦਾਸਾ, ਦਿਨਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾਸਾ, ਕਬੀ ਸਮਰਾਤਾ ਉਪੇਂਦਰ ਭਾਣਜਾ, ਬਨਮਾਲੀ ਦਾਸਾ, ਕਬੀਸੁਰਜਯ ਬਲਦੇਬਾ ਰਥਾ ਅਤੇ ਕਬੀਕਲਹੰਸ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਟਾਨਾਯਕਾ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ: ਅਵੰਤੀ, ਪੰਚਾਲੀ, ਓਦ੍ਰਮਾਗਧੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਨਾਟਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਓਡਰਾਮਾਗਧੀ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਓਡੀਆ ਕਵੀ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਓਡੀਸੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ (ਕਲਿੰਗਾ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਖਾਰਵੇਲਾ ਨੇ ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰੀ, ਗੋਟੀਪੁਆ, ਪ੍ਰਹੱਲਦਾ ਨਾਟਕ, ਰਾਧਾ ਪ੍ਰੇਮਾ ਲੀਲਾ, ਪਾਲਾ, ਦਸਕਥੀਆ, ਭਰਤ ਲੀਲਾ, ਖੰਜਨੀ ਭਜਨਾ, ਆਦਿ ਸਭ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਓਡੀਸੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਇਹ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।