ਈਸ਼ਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ
ਈਸ਼ਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ : ईशोपनिषद् IAST īśopaniṣad ) ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅਧਿਆਏ ( ਅਧਿਆਏ ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁੱਖ (ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ) ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਰੀਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਨਵ (VSK) ਅਤੇ ਮੱਧਯਨਦੀਨਾ (VSM) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 17 ਜਾਂ 18 ਛੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਰੀਸੈਸ਼ਨ ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਵੇਦਾਂਤ ਉਪ-ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਰੁਤੀ ਹੈ । ਇਹ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ 40ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਪਾਠ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, īśā vāsyam, " ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਲਪੇਟਿਆ", ਜਾਂ "ਪ੍ਰਭੂ (ਸਵੈ) ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ"। ਪਾਠ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਆਤਮਨ (ਸਵੈ) ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਦ੍ਵੈਤ (ਦਵੈਤ) ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ (ਗੈਰ-ਦਵੈਤਵਾਦ) ਉਪ-ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਲ ਡਯੂਸਨ (1908) ਦੁਆਰਾ ਕੇਨਾ, ਕਥਾ, ਸਵਤਾਸਵਤਾਰ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਕਾਵਿ ਉਪਨਿਸ਼ਦ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।