ਕੈਂਠਾ
ਕੈਂਠਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹਿਤਲ ਦਾ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਰਦਾਨਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਤੇ ਮੋਟੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਤੇ ਦਾ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਬਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਘਾੜਤ ਦੇ ਮਣਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੈਂਠੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਮਣਕੇ ਸੁਰਾਹੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੁਰਾਹੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਇਕ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੜੀ ਵਿਚ ਮੋਟੇ ਮਣਗੇ ਪਰੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਅਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੈਂਠਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਂਠਾ ਸ਼ਕੀਨੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਟੋਅਰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਜੁਆਈ ਨੂੰ ਕੈਂਠਾ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਕੈਂਠਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੈਂਠਾ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ, ਬਰਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ, ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੈਂਠਾ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਚਾਲੇ ਅਨਾਮ ਪਰੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੈਂਠੇ ਦੇ ਮਣਕੇ ਖਰਬੂਜੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮਣਕਿਆਂ ਹੇਠਲਾਂ ਹਿੱਸਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉੱਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਰੇ ਚਾੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਡੋਰੀ ਵਿਚ ਪਰੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਗਭਰੂ ਕੈਂਠਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਹਾਂ! ਸਟੇਜ ਉੱਪਰ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਨਕਲੀ ਕੈਂਠੇ ਪਾਏ ਜਰੂਰ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।