ਹੀਜੜਾ ਲੋਕ ਸਮੂਹ
ਹੀਜੜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਹੀਜੜਾ ਸ਼ਬਦ ਉਰਦੂ ਦੇ ਹਿਜ਼ਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਹਿਜ਼ਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੇ ਹੀਜੜਿਆ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹੀਜੜਿਆ ਨੂੰ ਖਵਾਜਾ ਸਰਾਂ,ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਸ਼ਕਤ,ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਵਾਨੀ,ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸਰੇ ਜਾਂ ਮਹੰਤ ਆਦਿ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹੀਜੜਾ ਨਾ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਔਰਤ।ਜੈਵਿਕ ਪੱਖੋਂ ਹੀਜੜੇ ਮਰਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸੋਚਦੇ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।ਸੈਕਸ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਿ੍ਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,ਭਾਵੇਂ ਹਰਮਾਫਰੋਡਾਈਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰਮਾਫਰੋਡਾਈਟ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਜਨਣ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਜੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦ ਵਾਂਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹੀਜੜੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਮੇਲ ਹਾਰਮੋਨ ਟੈਸਟੋਸਰੋਨ ਦਾ ਲੈਵਲ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਔਰਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਮੇਲ ਓਸਟਰੋਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੀਜੜਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਪਮਾਨ ਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਬੁੱਚੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸਮਲਿੰਗੀ ਸ਼ਬਦ ਮੇਲ ਤੇ ਫੀਮੇਲ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।