ਰਾਭਾ ਭਾਸ਼ਾ
ਰਾਭਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਦੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੈਟੂਰੀ ਅਤੇ ਰੋਂਗਦਾਨੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਯੂ.ਵੀ. ਜੋਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਤਿੰਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਗਡਾਨੀ ਜਾਂ ਰੋੰਡੀਆਨੀਆ, ਮੇਟੂਰੀ ਜਾਂ ਮੇਟੂਰੀਆ ਅਤੇ ਸੋਂਗਾ ਜਾਂ ਕੋਚਾ (ਪੰਨਾ ix)। ਜੋਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਬ੍ਰਹਮਾਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਵਾਲੀ ਕੋਚੀ ਬੋਲੀ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋੰਗਡਾਣੀ ਜਾਂ ਮੇਟੂਰੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ"। ਜੋਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਅਸਾਮ ਦੇ ਗੋਲਪੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰੋਂਗਦਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਟੂਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਨਿਊਨਤਮ ਹਨ।" ਜੋਸ ਨੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰੋਂਗਦਾਨੀ-ਮਾਇਟੂਰੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੱਧ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" 2007 ਵਿੱਚ, ਯੂ.ਵੀ. ਯੂਸੁਫ਼ ਨੇ ਰਾਭਾ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਲ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।