ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ
ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਸੰਗਠਿਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਕੁਆਇਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਜਾਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਅਤੇ ਵੋਇਡ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਟਰ ਟੇਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਰੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਪਾਂ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਏਸ ਜਾਂ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਮਿਊਂਸਪਲ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹਾਈਡਰੋਜੀਓਲੋਜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖੋਖਲੇ ਜਲਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ, ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ (ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ), ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਬੇਡਰੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਭੂ-ਥਰਮਲ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲੁਬਰੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਸਤਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਅਕਸਰ ਸਸਤਾ, ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲਈ ਘੱਟ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਸਮੇਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਤਹੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਇਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਕਸਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਗਲਤ ਨਿਪਟਾਰੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਲੈਂਡਫਿਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਝੀਲਾਂ, ਟੇਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਰੈਕਿੰਗ, ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਟੋਏ, ਭੂਮੀਗਤ ਤੇਲ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ, ਸੀਵਰੇਜ ਸਲੱਜ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਸਲੱਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਸਟਮ . ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁਸਪੈਠ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਢੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਾਕ )) ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੀਟਰ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ) । ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਜਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਗੇ।