ਹਲਦਵਾਨੀ
ਹਲਦਵਾਨੀ (ਹਿੰਦੀ: हल्द्वानी) ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਲਦਵਾਨੀ-ਕਾਠਗੋਡਾਮ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਕੁਮਾਊਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੌਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਕੁਮਾਊਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ 1834 ਵਿਚ ਇਕ ਮੰਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਭਾਭਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। "ਹਲਦਵਾਨੀ" ਨਾਮ ਕੁਮਾਓਨੀ ਸ਼ਬਦ "ਹਲਦੁ ਵਨੀ" ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ "ਹਲਦੁ" (ਕਡ਼ਾਮਾ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ 1816 ਵਿਚ ਗੋਰਖਾਓਂ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ਕੁਮਾਊਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਰਜ ਵਿਲੀਅਮ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1834 ਵਿਚ ਹਲਦਵਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1882 ਵਿਚ ਬਰੇਲੀ-ਨੈਨੀਤਾਲ ਸੜਕ ਅਤੇ 1884 ਵਿਚ ਰੋਹਿਲਕੁੰਡ ਐਂਡ ਕੁਮਾਓਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਭੋਜੀਪੁਰਾ-ਕਾਠਗੋਡਾਮ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਡੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਮਾਊਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਗੰਗਟਿਕ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ, ਹਲਦਵਾਨੀ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਉਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ 156,078 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਲਦਵਾਨੀ ਕੁਮਾਉਂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ एते ਉਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਯੂ. ਏ.) ਵਿੱਚ 232,095 ਲੋਕ ਬਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।