ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ
ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 2 ਜੁਲਾਈ 1972 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਰਹੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਸੰਧੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਚੁੱਕੇ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ" ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੰਧੀ ਨੇ 13,000 ਕਿਮੀ2 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਪਸ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੁਝ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਤੁਕ, ਧੋਥਾਂਗ, ਤਿਆਕਸ਼ੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਕਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਅਤੇ ਚੋਰਬਤ ਘਾਟੀ ਦਾ ਚਲੁੰਕਾ, ਜੋ ਕਿ 883 ਕਿਮੀ2 ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।