ਖਰਬੂਜਾ
ਮਸਕਮੈਲੋਨ, ਤਰਬੂਜ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀ-ਚਮੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਨੀਡਿਊ, ਕਰੈਨਸ਼ੌ, ਅਤੇ ਕਾਸਾਬਾ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਾੱਪੀਆਂ (ਕਟਲੌਪ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਤਰਬੂਜ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਕਲੌਸ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਤਰਬੂਜ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਖੀਰੇ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਸਕਮੇਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦਾ ਇੱਕ ਖੀਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਗੋਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਪੇਪੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਕਮੇਲਨ ਈਰਾਨ, ਐਨਨਾਟੋਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੇਲ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਨੂੰ ਖਰਬੂਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਮਈ, ਜੂਨ ਵਿਚ ਖਰਬੂਜੇ ਪੱਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖਰਬੂਜਾ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਰਬੂਜੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਦੂ ਕੁ ਜਿੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਘਰ ਖਾਣ ਜੋਗੇ ਖਰਬੂਜੇ ਜ਼ਰੂਰ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਨਿਮਾਣੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ ਖਰਬੂਜੇ ਖਾਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸੀ ਖਰਬੂਜੇ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਪੱਕ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਗਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਖਰਬੂਜੇ ਨਹੀਂ ਬੀਜਦਾ। ਹੁਣ ਖਰਬੂਜੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਖਰਬੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਖਰਬੂਜੇ ਤਾਂ ਪੱਕ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਰਬੂਜੇ ਦੀ ਬੀਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਗਜ਼ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਰਬੂਜੇ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ. ਬੀ. ਸੀ. ਲੋਹਾ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।