ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ
ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ( ਕੁਮਾਓਨੀ : ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ [kaːʃiːpʊr] ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਕੁਮਾਊਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਬਾਦੀ 121,623 ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੀ 283,136 ਸੀ। ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਐਮ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪਰਗਨਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਚਾਂਦ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਚਾਂਦ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ ਨੰਦ ਰਾਮ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ 1801 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ 1815 ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਗੋਰਖਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੁਮਾਉਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਸੁਗੌਲੀ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਕੁਮਾਉਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਰਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ 1872 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 26 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ