ਬਾਬ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਬਾਬ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਉਰਦੂ: بابِ پاكستان ਗੇਟਵੇ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ) ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਰਹੂਮ ਗਵਰਨਰ ਗੁਲਾਮ ਜਿਲਾਨੀ ਖਾਨ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ-ਅਧਾਰਤ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਮਜਦ ਮੁਖਤਾਰ, ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 117 ਏਕੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਬਲਾਕ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪਾਰਕ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਥਿਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ 1991 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੀਜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ। ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ 2023 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।