ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ
ਏਲੀਆ ਦਾ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ (/pɑːrˈmɛnɪdiːz əv ˈɛliə/; ਯੂਨਾਨੀ: Παρμενίδης ὁ Ἐλεάτης; ਲਗਭਗ 6ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ 5 ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਗਨਾ ਗਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੇਲੀਆ ਦਾ ਬਾਸ਼ਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਲੇਟਿਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੁਦਰਤ ਤੇ (On Nature) ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ (the way of truth) ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਯਥਾਰਥ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਦਲਾਅ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਚਿਰਸਥਾਈ, ਨਿਰੰਤਰ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਰਾਹ (the way of opinion) ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਗਲਤ ਅਤੇ ਫ਼ਰੇਬੀ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਮੈਟਾਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ ਜਾਂ ਆਂਟੋਲੌਜੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪਲੈਟੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਵੇਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।