ਫੋਬੀਆ
ਫੋਬੀਆ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਵਿਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵਸਤ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਫੋਬੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਖੂਨ ਜਾਂ ਸੱਟ ਫੋਬੀਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਜੋਰੋਫੋਬੀਆ ਅਕਸਰ ਪੈਨਿਕ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਫੋਬੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੋਬੀਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਬੀਆ, ਸੋਸ਼ਲ ਡਰ, ਅਤੇ ਐਜੋਰੋਫੋਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੈਬੀਆ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਖੂਨ ਜਾਂ ਸੱਟ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸਪਾਈਡਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਡਰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੀ ਚਿੰਤਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਜੋਰੋਫੋਬੀਆ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਬੀਆ ਦਾ ਐਕਸਪੋਜਰ ਥੈਰਪੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡਰ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਦਵਾਈਆਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਡਰ ਅਤੇ ਐਜੋਰੋਫੋਬੀਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੁਝ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੀਆ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ ਡਿਪਟੀਪ੍ਰਸਟੈਂਟਾਂ, ਬੈਂਜੋਡਿਆਜ਼ੇਪੀਨਸ, ਜਾਂ ਬੀਟਾ-ਬਲੌਕਰਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੋਬੀਆ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 6-8% ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 2-4% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਡਰ ਦਾ ਅਸਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕੀ 7% ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 0.5-2.5% ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਜੋਰੋਫੋਬੀਆ ਦਾ 1.7% ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 10 ਤੋਂ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੋਬੀਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੋਬੀਆ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।