ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਣ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੂਨੀ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ/ਸਿਨੇਮਾਈ ਚਿੱਤਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਤਲੇਆਮ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਇਕਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਵੀ, ਵੰਡ ਤੋਂ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ Khushwant Singh ਦੀ Train to Pakistan (1956), Saadat Hassan Manto ਦੀ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀ) (1955) ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ,  Faiz Ahmad Faiz  ਸੁਬਹ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ (1947) ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, Bhisham Sahni ਦਾ ਤਮਸ (1974), ਮਨੋਹਰ ਮਲਗੋਨਕਰ ਦੇ A Bend in the Ganges (1965), ਅਤੇ ਬਾਪਸੀ ਸਿਧਵਾ ਦਾ Ice-Candy Man (1988) ਵਰਗੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। Salman Rushdie ਦਾ ਨਾਵਲ Midnight's Children (1980), ਜਿਸਨੇ Booker Prize  ਅਤੇ  ਬੁੱਕਰਜ਼ ਦਾ ਬੁੱਕਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਦਾ ਤਾਣਾਬਾਣਾ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬੁਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। Freedom at Midnight (1975) ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ ਅਤੇ ਡੋਮੀਨਿਕ ਲਾਪੇਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚਿੱਠਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਫਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ  ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ Nemai Ghosh ਦੀਆਂ Chinnamul (1950), ਧਰਮਪੁਤਰ (1961), Ritwik Ghatak ਦੀਆਂ ਮੇਘੇ ਢਕਾ  ਤਾਰਾ (1960), Komal Gandhar (1961), Subarnarekha (1962); ਮਗਰਲੀਆਂ ਹਨ Garm Hava (1973) ਅਤੇ Tamas (1987)। 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਥੀਮ ਤੇ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Earth (1998), Train to Pakistan (1998) (ਉਪਰੋਕਤ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ), ਹੇ ਰਾਮ (2000), ਗਦਰ: ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ (2001), Pinjar (2003), ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ (2007) ਅਤੇ Madrasapattinam (2010)। ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ Gandhi (1982), ਜਿਨਾਹ (1998) ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ (1993) ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ, ਸੂਚੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ।