ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( ਚੀਨੀ : 南北朝, ਨਾਨ ਬੇਈ ਚਾਓ ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : Northern and Southern Dynasties ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 420 ਈਸਵੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 589 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਡੋਲਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਨੂੰ ਇਤੀਹਾਸਕਾਰ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਵਿੱਚ ਵੰਢਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸਨ : ਉੱਤਰੀ ਝੋਊ, ਉੱਤਰੀ ਚੀ, ਉੱਤਰੀ ਵੇਈ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਵੇਈ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਵੇਈ। ਦੱਖਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸਨ : ਲਿਊ ਸੋਂਗ, ਲਿਆਂਗ, ਚੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀ। ਇਸ ਉਥੱਲ - ਪੁਥਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਜਾਤੀ ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ੈਰ - ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੀਨੀਕਰਣ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਸ ਰਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਨੀ ਨਸਲ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਆਈ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਯਾਨ ਸ਼ਾਖਾ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਫਲ - ਫੂਲੀ ਅਤੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਤਾਓ ਧਰਮ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਗੋਡਾ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਨੂੰ ਹੁਣ ਚੀਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡੁਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਕਾਲ ਉੱਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਸੰਨ 589 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੂਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।