ਗਲ-ਘੋਟੂ
ਗਲ-ਘੋਟੂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਲੇਵਾ ਛੂਤ ਦਾ ਰੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪਾਸਚੂਰੇਲਾ ਮਲਟੋਸੀਜਾ ਨਾਂਅ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਿਹੇ ਵੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਕੇ ਹੁਨਾਲ ਤੇ ਮੀਂਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਈਂਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਊਠਾਂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਸੂਰਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਲਾਜ ਛੇਤੀ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਕੁਝ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਲੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਕਦੇ ਪਸ਼ੂ ਉੱਤੇ ਹੁਨਾਲ, ਮੀਂਹ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਬੋਝ ਪੈਂਦਾ ਏ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਇਹ ਕੀਟਾਣੂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂ ਦੂਸਰੇ ਪਹੂਆਂ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਓਂਕਿ ਇਹ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਦੇਣੀ ਫੈਲਰਦੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰ ਪਹੂ ਦਾ ਜੂਠਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਚਾਰਾ-ਦਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।