ਯਿੱਦੀਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ
ਯਿੱਦੀਸ਼ (ייידיש or אידיש - ਇਦੀਸ਼, ਯੀਦੀਸ਼ ਜਾਂ ਇਦੀਇਸ) ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਰਮਨ ਅਸ਼ਕੇਨਜ਼ੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਜਰਮਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਦੇਸੀ ਬੋਲੀ ਸੀ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਯਿੱਦੀਸ਼ ਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਅੱਜ ਆਮ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ (ਯੂਕਰੇਨੀ-ਰੋਮਾਨੀਅਨ), ਮਾਈਡੇਸਟਰਨ (ਪੋਲਿਸ਼-ਗਾਲਿਸੀਅਨ-ਪੂਰਬੀ ਹੰਗੇਨੀਅਨ) ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ (ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ-ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ) ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ (ਸਵਿਸ-ਅਲਸੈਟਿਆਨ-ਦੱਖਣੀ ਜਰਮਨ), ਮਿਡਵੈਸਟਰਨ (ਸੈਂਟਰਲ ਜਰਮਨ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ (ਨੇਬਰਲੈਂਡਿਕ-ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨ) ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਿੱਦਿਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਕਈ ਹਾਰੇਡੀ ਯਹੂਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘਰ , ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਰੇਡੀ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਯਿੱਦੀਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਯਿੱਦਿਸ਼ਕੇਤ("ਅਸ਼ਕੇਨਾਜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਿੱਦਿਸ਼ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ "ਯਿੱਦਿਸ਼ ਮਿਊਜਿਕ": ਕਲੇਜ਼ਮਰ) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।