ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਰਕਸ
ਰੋਜ਼ਾ ਲੁਇਸ ਮੈਕੌਲੇ ਪਾਰਕਸ (4 ਫਰਵਰੀ, 1913 - 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2005) ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜੋ ਮੋਂਟਗੋਮੇਰੀ ਬੱਸ ਬਾਈਕਾਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ “ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ” ਅਤੇ “ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਾਂ” ਕਿਹਾ ਹੈ।1 ਦਸੰਬਰ, 1955 ਨੂੰ ਅਲਬਾਮਾ ਦੇ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਵਿਚ ਪਾਰਕਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਾਰ “ਗੋਰਾ” ਭਾਗ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੱਸ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਜੇਮਜ਼ ਐੱਫ. ਬਲੈਕ ਦੇ ਇਕ ਗੋਰੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ “ਰੰਗਦਾਰ” ਭਾਗ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਤਾਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਕਸ ਬੱਸ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦਿ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਕਲਰਡ ਪੀਪਲ (ਐਨਏਏਸੀਪੀ) ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਲਾਬਾਮਾ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਵੱਗਿਆ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੇਸ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਪਰ ਸੰਘੀ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬ੍ਰਾਡਰ ਬਨਾਮ ਗੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵੰਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 14ਵੀਂ ਸੋਧ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੈ। ਪਾਰਕਸ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸ ਬਾਈਕਾਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਨਸਲੀ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਐਡਗਰ ਨਿਕਸਨ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਸਮੇਤ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਕਸ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਸੀਮਸਟ੍ਰੈਸ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਨਏਏਸੀਪੀ ਦਾ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹਾਈਲੈਂਡਰ ਫੋਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਟੇਨੇਸੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਬਾਈਕਾਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਡੈਟਰਾਇਟ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ। 1965 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਐਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜੌਨ ਕੋਨਯਰਸ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਲੈਕ ਪਾਵਰ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਪਾਰਕਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨਏਏਸੀਪੀ ਦਾ 1979 ਦਾ ਸਪਿੰਗਰਨ ਮੈਡਲ, ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਫਰੀਡਮ, ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਚੁਅਰੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੈਪੀਟਲ ਰੋਟੁੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ, 4 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਰਕਸ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਓਹੀਓ ਅਤੇ ਓਰੇਗਨ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 1 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।