ਬੋਲਟਜ਼ਮਨ ਬ੍ਰੇਨ
ਇੱਕ ਬੋਲਟਜ਼ਮਨ ਬ੍ਰੇਨ ਇੱਕ ਪਰਿਕਲਪਿਤ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਉੱਗੜ-ਦੁੱਘੜ ਉਤ੍ਰਾਵਾਂ-ਚੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਾਓਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੁਡਵਿਗ ਬੋਲਟਜ਼ਮਨ (1844–1906) ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੋਬੇਬਲ ਗੈਰ-ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਨਿਰੀਖਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਗੜ-ਦੁੱਘੜ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬ੍ਰੇਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬਾਬਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਬਦ ਫੇਰ 2004 ਵਿੱਚ ਆਂਦ੍ਰੇਅਸ ਅਲਬੈਚਟ ਅਤੇ ਲੋਰੰਜ਼ੋ ਸੋਰਬੋ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੋਲਟਜ਼ਮਨ ਬ੍ਰੇਨ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਪਹੇਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਬੋਲਟਜ਼ਮਨ ਬੇਬੀਜ਼ ਪੈਰਾਡੌਕਸ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹੇਲੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ, ਕਿਸੇ ਸੰਗਠਿਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅੰਦਰ ਜੜੀਆਂ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਬਨਾਮ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣਹੀਣ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸੂਪ ਅੰਦਰ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕਲੀ ਖੜਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਬਾਦ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।