ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ
ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ (ਅਸਾਮੀ : চান্দ সদাগর, ਬੰਗਾਲੀ : চাঁদ সদাগর) ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਪਕਨਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਅਸਾਮੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਾਮੰਗਲ ਵਿਚ ਵਪਾਰੀ ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੰਪਕਨਗਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿ-ਸੰਗਮ, ਸਪਤਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਦਮਪੁਰਾਣ (ਹਿੰਦੂ ਸਪੁਰਦ) ਵਿਚ ਚੰਦ ਬਾਣੀਆ (ਸਦਾਗਰ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ, (ਅਸਾਮੀ: চান্দ সদাগ) ਜੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ (ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ "ਬਾਨੀਆ") ਨੂੰ ਆਸਾਮ ਦੇ ਨਸਲੀ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਪਕਨਗਰ, ਕਾਮਰੂਪਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ 200 ਅਤੇ 300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਾਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੰਪਕਨਗਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਿਕੋਣੀ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਸਪਤਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੱਧਣ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਚੰਦ ਬਾਣੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇਪਦਮਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹੇ ਬਾਣੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਹੇ ਬਾਣੀਆ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਉਦਲਗੁੜੀ/ਟੰਗਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਿਨੇਸ਼ਵਰ ਸਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਮੰਗਲਦਾਈ ਬੁਰੰਜੀ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਅਸਾਮੀ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਆਸਾਮ ਦੇ ਉਦਲਗੁੜੀ ਅਤੇ ਤੰਗਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਦੇ ਛਾਏਗਾਓਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਖੰਡਰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੰਪਕਨਗਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਚੈਗਾਂਵ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।