ਸਿਰਾਜ ਉਦ-ਦੌਲਾ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ, (ਫਾਰਸੀ:مرزا محمد سراج الدولہ, ਬੰਗਾਲੀ: নবাব সিরাজদৌল্লা) ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਾਮ ਸਿਰਾਜੂਦੌਲਾ (1733 - 2 ਜੁਲਾਈ, 1757) ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਨਵਾਬ, ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਠੀਕ ਨਾ ਬੋਲ ਪਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰ ਰੋਜਰ ਡਾਵਲੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1756 ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਅਲੀਵਰਦਾਰ ਖਾਨ ਤੋਂ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ਼ ਦੀ ਗੱਦੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਨਵਾਬ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਮੀਰ ਜਫ਼ਰ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਾਰਨ 23 ਜੂਨ 1757 ਨੂੰ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਰੌਬਰਟ ਕਲਾਈਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।