ਜੁਲੂਸ (ਨਾਵਲ)
ਜੁਲੂਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਫਨੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1966 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੂਲੂਸ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗੋਰੀਆਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵੀ ਆਂਚਲਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਂਗ ‘ਰੇਣੂ’ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਸੰਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹੀਪਣ ਨੂੰ ਪਰਤ ਦਰ ਪਰਤ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।