ਦੇਹਰਾਦੂਨ
ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 236 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਵਧਦੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਉਪ-ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਾਕਤਵਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ - ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਮੁਨਾ- ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਹਰਾ ਦੂਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਦੇ "ਕਾਊਂਟਰ ਮੈਗਨੇਟਸ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਹ ਕਾਠਮੰਡੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੂਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਸੋਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਲਕੇ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਗੇਟਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਰੈਸਟ ਅਕੈਡਮੀ, ਦੂਨ ਸਕੂਲ, ਵੇਲਹਮ ਬੁਆਏਜ਼ ਸਕੂਲ, ਵੇਲਹਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਬ੍ਰਾਈਟਲੈਂਡ ਸਕੂਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਵਾਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜਿਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵੇਅਰ-ਜਨਰਲ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਕੇਪੀਐਮਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਿਹਤ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਯੁਕਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਆਪਣੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਬੇਕਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਵਰੀ 1804 ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮੁੱਲ ਲਈ, ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਗੜ੍ਹੀ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਨੇਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ।  ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸੂਰੀ, ਧਨੌਲੀ, ਚਕਰਾਤਾ, ਨਿਊ ਟੇਹਰੀ, ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ, ਹਰਸਿਲ, ਚੋਪਟਾ-ਤੁੰਗਨਾਥ, ਔਲੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈਕਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ, ਡੋਆਏਲ ਡੀ ਵਿਖੇ ਬੁਆਏਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।  ਕੈਂਪਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪੈਨੋਰਾਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ, ਹਰ ਕੀ ਦੂਨ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਛੋਟਾ ਚਾਰ ਧਾਮ ਦੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਤੀਰਥ ਸਰਕਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ। ਯਮੁਨੋਤਰੀ, ਗੰਗੋਤਰੀ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਬਦਰੀਨਾਥ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।