ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਧਿਆਪਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੰਮ ਤਸਲੀਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜਬਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਟਰਮ  conscientização ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ  ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਆਲੋਚਤਨਾਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਕਾਰਜ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।