ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ
ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ (27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1820 - 8 ਦਸੰਬਰ 1903) ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸਨ। ਸਪੈਨਸਰ ਨੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ, ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਕਾਸ। ਪੋਲੀਮੈਥ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਧਰਮ, ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਚ। "ਬ੍ਰੇਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਜਿਹੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਨੇ ਵੀ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।" ਸਪੈਨਸਰ "ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੌਧਿਕ ਸੀ" ਪਰੰਤੂ 1900 ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਿਆ: "ਕੌਣ ਹੁਣ ਸਪੈਨਸਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ?" 1937 ਵਿੱਚ ਤਾਲੋਕ ਪਾਰਸਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਪੈਨਸਰ "ਪ੍ਰਜੀਵਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਫਿੱਟ" ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਫ਼ ਬਾਇਓਲੋਜੀ (1864) ਵਿੱਚ ਸਿਜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰਲਜ਼ ਡਾਰਵਿਨ ਦੀ "ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ" ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸਪੈਨਸਰ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਲਾਮਰਕਿਸ਼ਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ।