ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2010 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 6.4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ 50,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲੀਆ ਸੇਵਾ (IT ਅਤੇ C&CE) ਨਾਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਸੇਵਾ, ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉੱਦਮ ਵਿਕਾਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਾਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲੇਖਾ ਸੇਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸੇਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਪਰਸੋਨਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ. ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 311 ਸਿਵਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜਾਂ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰੈਂਕ-ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।