ਕਾਫੀ (ਰਾਗ)
ਸੰਗੀਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਸੁਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਓਹ ਸੰਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਸੰਗੀਤ ਵਾਦਨ ਗਾਯਨ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਗ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲਯ-ਤਾਲ 'ਚ ਪਰੋ ਕੇ ਜੋ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਓਹ ਰਾਗ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਾਗ ਕਾਫੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਾਂਗੇ   ਕਾਫੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਖਰਹਰਪਰਇਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਡੋਰੀਅਨ ਮੋਡ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਭਾਤਖੰਡੇ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਥਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਾਫੀ ਥਾਟ। ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਇਸ ਦੇ ਥਾਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਾਗ ਹੈ। ਭਾਤਖੰਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਚਨ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਰਾਗ ਤਰੰਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਮਿਥਿਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਟੱਪਾ, ਹੋਰੀ, ਦਾਦਰਾ, ਕੀਰਤ ਅਤੇ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦੀ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਆਮ ਗਲ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੇ ਮਿਸ਼ਰ-ਕਾਫੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਾਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਘੱਟ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।