ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖਾਨ ਖੱਟਕ (1613 – 25 ਫਰਵਰੀ 1689; ਪਸ਼ਤੋ: خوشال خان خټک‎), ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਾਬਾ (ਪਸ਼ਤੋ: خوشال بابا‎) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ੳਹ  ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਯੋਧਾ-ਕਵੀ, ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਦੇ ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ਤਨਾਂ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ  ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਪਹਿਲਾ ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਅਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੂੰ "ਪਸ਼ਤੋ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘ-ਸੰਚਾਲਤ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੌਜੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ ਜੋ "ਅਫਗਾਨ ਯੋਧੇ-ਕਵੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅਫਗਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਰਵੱਈਆ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪੜਾਅ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੱਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਪਸ਼ਤੋ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਲਿਖੇ।