ਮਲੰਗੀ (ਡਾਕੂ)
ਮਲੰਗੀ (1890 – 1927) ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ 'ਰੋਬਿਨਹੁੱਡ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਲੰਗੀ ਵਰਗੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡਸ' ਸਨ। ਨਿਜ਼ਾਮ ਲੋਹਾਰ, ਇਮਾਮ ਦੀਨ ਗੋਹਾਵਿਆ ਅਤੇ ਜੱਗਾ ਜੱਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਜੋ ਮਲੰਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਦਿਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਫਿਰੰਗੀ ਦਾ ਰਾਤ ਰਾਜ ਮਲੰਗੀ ਦਾ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਇਹ ਮਲੰਗੀ ਸੀ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ)