ਮਦੀਨਾ ਅਜ਼ਾਹਰਾ
ਮਦੀਨਾ ਅਜ਼ਾਹਰਾ (ਅਰਬੀ: مدينة الزهراء‎ Madīnat az-Zahrā ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਇੱਕ ਮਹਿਲ-ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਰਬ ਮਧਕਾਲ ਦੇ ਕੋਰਦੋਬਾ ਦੇ ਉਮੈਦ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਬਦ-ਅਲ-ਰਹਮਾਨ ਤੀਜਾ ਅਲ ਨਾਸਿਰ (912 -961) ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਪਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਰਬ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਲ-ਆਂਦਾਲੂਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 936-940 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ, ਛੋਣੀਆਂ, ਬਾਗ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੀ। ਖਲੀਫੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਅਬਦ-ਅਲ-ਰਹਮਾਨ ਤੀਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਲ ਹਕਮ ਦੂਜੇ ਨੇ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। 1010ਈ. ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਚੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1910ਈ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਈ ਖੰਡਰ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। 112 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 12 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੀ ਖੋਦਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਹਲੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।