ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ
ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ (ਖਰੀਬੋਲੀ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਲਗਭਗ 13ਵੀਂ-15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਕਵੀ-ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤੁਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖਰੀਬੋਲੀ ਵਰਗੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 769 ਈਸਵੀ (ਸਿੱਧ ਸਰਹਪਦ ਦੁਆਰਾ ਦੋਹਕੋਸ਼) ਵਿੱਚ ਅਪਭ੍ਰਸ਼ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ।