ਗੁੱਤ ਕਰਨੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡੋਰੀ ਵਿਚ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਸ਼, ਜੋ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੋਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਾਂਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਗੁੱਤ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁੱਤ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ/ਪਰਾਂਦਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਦਿੱਖ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਤੇ ਪਰਾਂਦੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਨਪਟੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇਕ- ਇਕ ਮੀਂਢੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਂਢੀਆਂ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਗੁੰਦ ਕੇ ਡੋਰੀ/ਪਰਾਂਦਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਤ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗੁੱਤ ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਸਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਗੁੱਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਾਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਾਹ ਕੇ ਪਰਾਂਦਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਿੱਤ ਸਿਰ ਵਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਰਾਂਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ। ਸਿਰ ਵਾਹ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੂੜਾ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਰਿੰਗ ਹੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਲਿੱਪ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।