2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਟਕ
2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਟਕ 2001 - ਆਜਾਦ ਪਾਤਰ (ਨਸੀਬ ਬਵੰਜਾ) ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਸਲੇ ਸਮਾਜਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। 2002- ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਹਾਂ (ਆਤਮਜੀਤ) ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਦਾਚਾਰੀ ਜਾਂ ਮਕਸ਼ਦ ਦੀ ਮਰਦ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਤੇ ਹੋ ਰਿਹੈ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਕੀ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਸਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। 2003 - ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿਗਾ (ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ) ਇਹ ਨਾਟਕ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸੀਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਭਾਵ ਕਿ ਵੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਸੰਤਾਪ ਵਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। 2003-ਬਿਨਸੈ ਉਪਜੈ ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ (ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ) 2003-ਕੀ-ਕੀ ਰੰਗ ਵਿਖਾਵੇ ਮਿੱਟੀ (ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ) 2003-ਸੜਕਨਾਮਾ (ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ) 2003-ਸਤਲੁਜ ਖੜ੍ਹਾ ਗਵਾਹ (ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ) 2003- ਪੁੱਤ-ਕਪੁੱਤ (ਹਰਭਜਨ ਗੁਲਾਟੀ) 2003-ਪਹਾੜਨ ਦਾ ਪੁੱਤ (ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ) ਇਹ ਨਾਟਕ 1995 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਚਪੜਾਸੀ ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਜਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤਨਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸੁਪਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਆਦਰਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। 2003- ਨਿੱਕੇ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ (ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ) ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਤੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤਕ ਹੋਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਨਾਅਸ਼ੀਲ ਵੇਰਵਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਮੰਨਕੇ ਏਕਤਾ ਦੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਧਾਰ ਸੰਗਠਨ` ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੂਸ ਲੈਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗਣ ਦਾ ਮਾਰੂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਸਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2004- ਸਿਫਰੇ ਤੇ ਸਿਰਫਿਰਾ (ਅਸ਼ੋਕ ਚਰਨ ਆਲਮਗੀਰੇ) ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਸਿਫਰੈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿਮਨਤਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਰਜਿੰਦ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਕੇ ਤਸੱਲੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦਾ ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਹੈ। 2004-ਪੰਚਨਦ ਦਾ ਪਾਣੀ (ਆਤਮਜੀਤ) ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚ ਨਦ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਥ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਦਿਸਦੇ ਤੇ ਅਣਦਿਸਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਹੈ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਉਸ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਹਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਜੰਗ-ਯੁੱਧ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਨਾਓ ਅਤੇ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਬੀਤਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2004- ਯੁੱਗ ਵਰਤਾਰਾ (ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ) ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾਨੀਅਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਬਹਿਆਵੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਉਸਨੂੰ ਸੂਲੀ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਯੁੱਗ ਦਾ ਚ੍ਰਿਤਣ ਹੈ। 2004-ਭੁਖ ਪਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ (ਹਰਭਜਨ ਗੁਲਾਟੀ) ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਭੋਏ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਕੇ ਆਪਣੀ ਜਮੀਲ ਵੇਚ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਡੋਰ-ਭੋਰ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 2004-ਬਾਬੂ ਦੀ ਬਾਬੂ ਜੀ (ਹਰਭਜਨ ਗੁਲਾਟੀ) ਅਜੌਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਣ ਲਈ ਸੁਝਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਕਰਾਰੀ ਸੱਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਜੱਟ ਦਾ ਦਲਿਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਕੇ ਮੁੜ ਜਾਇਦਾਦ ਉਹਦੇ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦੇਣੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸੰਤਾਪੀ ਤਣਾਵਾਂ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਬਦਲ ਰਹੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਨਰੋਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। 2004- ਬੈਠਾ ਸੋਚੀ ਪਾਤਸਾਹੁ (ਹਰਭਜਨ ਗੁਲਾਟੀ) 2004- ਧੀ ਧਿਆਣੀ (ਹਰਭਜਨ ਗੁਲਾਟੀ) 2004- ਸ਼ਹਾਦਤ (ਹਰਭਰਨ ਗੁਲਾਟੀ) 2005- ਪਾਏਦਾਨ (ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ) ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਤੇ ਬਦਨਸੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਾਏਦਾਨ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਾਜ ਬਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਮੀਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਹੀ ਯਥਾਰਥ ਹੈ। 2005-ਰਿਸ਼ਤਾ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਦਾ (ਗੁਰਚਰਨ ਦਰਦੀ) ਇਹ ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸ ਤਰਾਸਦੀ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ। ਜੋ 80ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਲੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਕੇ ਚੁਫਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਪਰ ਕੁਝ ਇਸ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਮੇਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ। 2005-ਸਿੰਘ ਸੂਰਮੇ (ਗੁਰਚਰਨ ਦਰਦੀ) ਇਸਦਾ ਕਾਰਜ ਜਕਰੀਆਂ ਖਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਬੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਕਰੀਆਂ ਖਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਮੇਸੰ ਰੇਘੜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਤੇ ਉਸਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਜਰੀਆਂ ਨਚਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ 