ਕਾਪੀਰਾਈਟ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੀਮਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਧਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਵੰਡ, ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਪੀਰਾਈਟਸ ਨੂੰ "ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੇ। ਕੌਮੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਨੂੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ 50 ਤੋਂ 100 ਸਾਲ (ਮਤਲਬ ਕਿ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 50 ਤੋਂ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ)। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੁੱਝ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਔਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਸਮੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ "ਨਿਰਪੱਖ" ਅਪਵਾਦ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਪਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਰਥਿਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।