ਮੈਤ੍ਰੇਈ
ਮੈਤ੍ਰੇਈ "ਸਿਆਣਾ" ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਹਦਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਯਾਜਨਵਲਕਯ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਵੈਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ( ਵੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਦਾਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਯਾਜਨਵਲਕਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ (ਆਤਮਾ ਜਾਂ ਸਵੈ) ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਦਵੈਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੂਲ। ਇਹ ਮੈਤ੍ਰੇਈ-ਯਾਜਨਾਵਲਕਯ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਾਰਤਿਕਾ, ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਵਿਦਿਅਕ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।