ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਜਰਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਗੁੰਨੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਦੀ ਅੱਗ ਤੇ ਸੇਕ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਗੋਲ ਫੁਲਕੇ ਨੂੰ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਚਪਾਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ 80 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਦੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਸਾਗ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੱਖਣ, ਦਹੀ, ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਟੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਤਵੇ/ਤਵੀ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਸਾ ਬਦਲ ਕੇ ਰੋਟੀ ਤਵੇ/ਤਵੀ ਉੱਪਰ ਪਕਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵੱਟ ਨਾਲ ਖੜੀ ਕਰਕੇ ਰਾੜ੍ਹ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਖੂਹ ਲੱਗਣ, ਨਹਿਰਾਂ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਥਾਂ ਮੱਕੀ ਤੇ ਕਣਕ ਬੀਜਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਮੱਕੀ ਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।