ਮੋਮਲ ਰਾਣੋ
ਮੋਮਲ ਰਾਣੋ ਜਾਂ ਮੁਮਲ ਰਾਣੋ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਮਲ ਅਤੇ ਰਾਣੋ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਸ, ਜਾਦੂ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਿਆਰ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਦੁਖਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੰਜ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭੱਟਾਈ ਨੇ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਮਾਰੂਈ, ਸੋਹਣੀ ਮੇਹਰ, ਸਸੂਈ ਪੁਨਹੂਨ, ਨੂਰੀ ਜਾਮ ਤਮਾਚੀ, ਸੋਰਠ ਰਾਏ ਦੀਆਚ ਅਤੇ ਲੀਲਾਨ ਚਨੇਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੋਮਲ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ( ست سورميون ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ) ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭੱਟਾਈ ਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭੱਟਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਤ ਰਿਜ਼ਵੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਲਤੀਫ਼ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਜਲ ਬੇਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਅਯਾਜ਼ (ਕੁਝ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ) ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਕਥਾ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੋਮਲ-ਰਾਣੋ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਰਿਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਛੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਉਮਰ ਮਾਰਵੀ, ਸਸੂਈ ਪੁੰਨਹੁਨ, ਸੋਹਣੀ ਮੇਹਰ, ਲੀਲਨ ਚਨੇਸਰ, ਨੂਰੀ ਜਮ ਤਮਾਚੀ ਅਤੇ ਸੋਰਠ ਰਾਏ ਦੀਆਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਰਾਣੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭੱਟਾਈ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ਹਨ।