ਦੇਸ ਦੁਆਬਾ
ਦੇਸ ਦੁਆਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਬਾਬਤ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਗਤ ਵੰਡ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕੇਸਰ ਹੁਰੀ ਸ਼ੁੱਭ ਇਛਾਵਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਇਛਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, 'ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰ ਹਰ ਬੰਦਾ ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।' ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁੱਭ ਇਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੇਖਕ ਖੁਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ‘ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਸਨੇ ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਥੀਸਿਸ ‘ਮਲਵਈ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ’ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਇਕੱਟੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਗਵਾ ਕੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ‘ਗੀਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਲੰਮੇ ਹੇਕਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਢੋਲਕੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਤੇ ਗਾਉਣ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਘੋੜੀਆਂ ਅਵੱਸ਼ ਗਾਈਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਬਣਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਗੀਤ, ਵੱਡੇ ਗੀਤ, ਸੁਹਾਗ, ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਉਪ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।