ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ( Persian ), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲਿੰਗੂਆ ਫ੍ਰੈਂਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਰਾਜ-ਘਰਾਣੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਜ਼ਨਵੀ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਾਹਿਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਫੈਲਾਓ ਹੋਇਆ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ, ਅਕਸਰ ਗੈਰ-ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਰ ਈਰਾਨ, ਜਾਂ ਅਜਮ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜੋਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਘਾਰ ਨਾਲ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਣ ਨਾਲ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (ਹਿੰਦੀ - ਉਰਦੂ) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1837 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਪ੍ਰਚਲਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਰਾਸਤ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਸਿੰਧੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਉੱਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਅਤੇ ਉੜੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।