ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਰੰਗ ਦੇਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਨਿਤਾਰਨ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਸਵੱਟੀ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂਡੰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗੁਰੂ ਘਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਨਿੱਗਰ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੇ ਅਪਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ, ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿਰੁੱਧ ਡਟ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਗਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।