ਝੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤ
ਝੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੂਆ ਚੌਥ ਤੋ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਅੱਸੂ-ਕੱਤਕ ਭਾਵ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜਾ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸੁਹਾਗਣ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਝੱਕਰੀ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਝੱਕਰੇ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹੀਆਂ ਝੱਕਰੀਆਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੱਠੀਆਂ, ਕਚੌਰੀਆਂ, ਗੁਲਗੁਲੇ, ਸ਼ਕਰਪਾਰਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਮਾਂਵਾਂ ਨ੍ਹਾ ਧੋ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਸੂਟ ਪਾ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਮਿੱਠੀ ਰੋਟੀ, ਚੂਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਣਾਈ ਮਿੱਠੀ ਵਸਤ ਖਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਮਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਝੱਕਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਝੱਕਰੀ ਵਿਚ ਪਾਏ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਸ ਨੂੰ ਸੂਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਝੱਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਝੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚ ਗੁੜ/ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਚੌਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਚੰਦ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਪਾਣੀ ਤੇ ਪਾਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਗਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਕੇ ਮਾਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕੱਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ। ਪਰ ਲੋਕ ਹੁਣ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਝੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਵਰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।