ਨੰਦਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਨੰਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਮਹਾਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 345-322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਨ। ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰਯੰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਆਪਣੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਵਿਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਚਾਣਕਯ ਦੁਆਰਾ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾਰੀਦਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਸੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ (327-325 ਈ.ਪੂ.) ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।