ਕੀਰਤਨ
ਕੀਰਤਨ ( Sanskrit  ; IAST ) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦਾ "ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਸੁਣਾਉਣਾ, ਦੱਸਣਾ, ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ", ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਥਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਪਾਠ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ। ਵੈਦਿਕ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਕੀਰਤਨ ਇੱਕ ਕਾਲ-ਅਤੇ-ਜਵਾਬ ਵਾਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਾਇਕ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਨੱਚਣਾ ਜਾਂ ਭਾਵਾਂ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ) ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਗਾਇਕ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨਕਾਰ (ਜਾਂ ਕੀਰਤਨਕਾਰ ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਵੀਣਾ ਜਾਂ ਇਕਤਾਰਾ (ਤਾਰ ਦੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਪ), ਤਬਲਾ (ਇਕ-ਪਾਸੜ ਢੋਲ), ਮਰਦੰਗਾ ਜਾਂ ਪਖਵਾਜ (ਦੋ-ਪਾਸੜ ਢੋਲ), ਬੰਸਰੀ (। ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਿੰਡ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ), ਅਤੇ ਕਰਤਾਲਾ ਜਾਂ ਤਾਲਾ (ਝੰਝ)। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤੀਵਾਦ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਕੀਰਤਨ ਕਈ ਵਾਰ ਕਥਾ-ਕਥਨ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।