ਰਾਮਾਬਾਈ ਰਾਨਡੇ
ਰਾਮਾਬਾਈ ਰਾਨਡੇ (25 ਜਨਵਰੀ 1863 – 1924) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1863 ਵਿੱਚ, ਕੁਰਲੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਡੇ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸੇਨ ਸਮਾਜਕ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਮਾਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਡੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।   ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ, ਰਾਮਾਬਾਈ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 'ਹਿੰਦੂ ਲੇਡੀਜ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਕਲੱਬ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸੱਦ ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਰਾਮਾਬਾਈ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ 'ਸੇਵਾ ਸਦਨ ਸੋਸਾਇਟੀ' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਰਾਮਾਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰਾਮਾਬਾਈ ਰਾਨਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ 1886 ਵਿੱਚ, ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਜ਼ੁਰਪਾਗਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 