ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ
ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Space exploration) ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਰੀਰਕ ਖੋਜ ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਰੋਬੋਟਿਕ ਪੁਲਾੜੀ ਪੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ, ਜੋ ਕਿ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕੁਸ਼ਲ ਰਾਕੇਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਇਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਆਮ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੱਕਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਚਾਅ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਭ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਪੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਅਕਸਰ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਵਰਗੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ " ਪੁਲਾੜ ਰੇਸ " ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 4 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਪੁਟਨਿਕ 1 ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ 20 ਜੁਲਾਈ 1969 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਪੋਲੋ 11 ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਰਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਅਕਸਰ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1957 ਵਿੱਚ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿਣਾ, 1967 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਫਲਾਈਟ (ਵੋਸਟੋਕ 1 ਤੇ ਸਵਾਰ ਯੂਰੀ ਗੈਗਰੀਨ), ਪਹਿਲਾ ਸਪੇਸਵਾਕ (ਅਲੈਸੀ ਲਿਓਨੋਵ ਦੁਆਰਾ) 18 ਮਾਰਚ 1965 ਨੂੰ ਸੀ 1966 ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਸਵਰਗੀ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਸਲਾਈਯੂਟ 1) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਪਹਿਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕੋ-ਇਕ ਉਡਾਣਾਂ ਤੋਂ ਫੋਕਸ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਹਾਰਡਵੇਅਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.) ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਐਸਟੀਐਸ -133 ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਾਲ 2020 ਤਕ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਬੁਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪੈਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਅਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਓਬਾਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਤਾਰਾਮੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੱਟ ਔਰਬਿਟ (ਐਲ.ਈ.ਓ.) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰੂਡ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ 2020 ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ, ਨਾਸਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਚਾਲੂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਐਲਈਓ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਥ – ਮੂਨ ਐਲ 1, ਚੰਦਰਮਾ, ਅਰਥ – ਸੰਨ ਐਲ 2, ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਰੇ, ਅਤੇ ਫੋਬਸ ਜਾਂ ਮੰਗਲ ਔਰਬਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਫਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਜਾਪਾਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜਨਤਕ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।