ਅੰਬੜੀ (ਕਵਿਤਾ)
" ਅੰਬੜੀ " ( Punjabi: امبڑی) (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਅੰਮੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ 1950 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ ਨਾਲ਼ ਖੁਦ ਉਸਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਘਟੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਲਗਭਗ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਲਿਖਾਰੀ ਕੁੰਜਾਹ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1962 ਅਤੇ 1972 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ (ਅਨਵਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ) ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1974 ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਅਖੀਆਂ ਦਾ, ਵਿੱਚ ਛਪੀਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਏਕ ਪਹਾੜ ਔਰ ਗੁਲੇਹਰੀ ਵਰਗੀ ਗੈਰ-ਤਾਲਬੱਧ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਸਮੀਖਿਅਕ ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭ ਦਾਤ ਹੈ”। ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਅਨਵਰ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਭਾਵਨਾ-ਭਿੱਜੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਅਕਸਰ ਮਸੂਦ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ , ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 11 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਅੰਬੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਾਸਰਸੀ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ਼ਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਦੇ 40 ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।