ਵੱਟਣਾ ਮਲਣਾ
ਵੱਟਣਾ ਮਲਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬੜੀ ਅਹਿਮ ਰਸਮ ਸੀ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਨਹਾਈ-ਧੋਈ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਰਾਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨਹਾਉਣ ਨੂੰ ਨਾਈ-ਧੋਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ ਬਰਾਤ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਲਾਗੀ ਜਾਂ ਲਾਗਣ ਸਾਰੇ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹਾਈ-ਧੋਈ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਦੇ ਹਨ। ਵਟਣਾ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਵੇਸਣ, ਹਲਦੀ ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਟਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਟਣਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਾਬਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿੰਡਿਆਂ ਉੱਪਰ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਟਣਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਿਯਤ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੋਈ 7 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੋਈ 5 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 3 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਟਣਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਟਣਾ ਮਲਣ ਸਮੇਂ ਨੈਣ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੌਂਕੀ ਉੱਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਤਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਤਾਣਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਦਰੂਹਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵਟਣਾ ਮੂੰਹ, ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਢੂਹੀ ਉੱਪਰ ਵੀ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਵਟਣਾ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦੀ ਭਰਜਾਈ, ਮਾਂ, ਤਾਈ, ਚਾਚੀ, ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢਣਾਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਟਣਾ ਮਲਣ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੰਡੇ/ ਕੁੜੀ ਦਾ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਾਦੀ, ਮਾਂ, ਤਾਈ, ਚਾਚੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨੈਣ ਨੂੰ ਦਾਦੀ, ਮਾਂ, ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢਣਾਂ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।ਮੁੰਡਾ/ਕੁੜੀ ਫਿਰ ਆਪ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।ਹੁਣ ਵਟਣਾ ਮਲਣ ਦੀ ਰਸਮ ਲਗਪਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਟਣਾ ਲਾ ਕੇ ਰਸਮ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ/ਕੁੜੀ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇ ਸਾਬਨ ਨਾਲ ਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।