ਮਥੁਰਾ
ਮਥੁਰਾ (ਉਚਾਰਨ) ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਗਰਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 57.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (35.8 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 166 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (103 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.0 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (14 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 441,894 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਤਾ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ਿਆਦਯਿਨੀ ਤੀਰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਸਵ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ (ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਜੇਲ੍ਹ) ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਥੁਰਾ ਸੁਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਾ ਕੰਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ। ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਹਰ ਸਾਲ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਔਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਸਕੀਮ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।