ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲੱਛਣ
ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਦ ਫੋਕਲੋਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਆਇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਪਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ 1846 ਈ: ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮਮ.ਜੇ.ਥੋਮਸ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪਦ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਟਾਚਾਰ,ਰੀਤਾਂ,ਰਸਮਾਂ, ਵਹਿਮ ਭਰਮ, ਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫੋਕਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਲੋਰ' ਹੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਤ ਵਰਤਾਰੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜ਼ਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗਠਤ ਅਰਥ ਹਨ। 'ਲੋਰ' ਇੱਕ ਸੰਗਠਤ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ।ਲੋਰ ਸ਼ਬਦ 'ਫੋਕ' ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਤੇਸਿੱਧ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸੰਗਠਤ ਵਰਤਾਰੇ , ਲੋਕ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰੀਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਜੁਗਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫੋਕ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਲੋਰ' ਲਈ 'ਯਾਨ' ਸ਼ਬਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਦ 'ਲੋਰ' ਪਦ 'ਫੋਕ' ਦੀ ਅਰਥ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਆਇ 'ਯਾਨ' ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਫੋਕਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਘਾੜਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 'ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਾਹਿਤ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੋਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਏਂਗਲੋ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦ 'ਫੋਲਕ' ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜ਼ਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 'ਵੋਲਕ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਲੀਅਮ ਥਾਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੱਭਿਅ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ 'ਫੋਕ' ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ 'ਸਰਬ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ' ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।ਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੀ ਏਂਗਲੋ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।