ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਢਿੱਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੰਡੋ-ਗੰਗਾ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨਲ ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਹਾਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰਧਾਮ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਅਯੁੱਧਿਆ, ਮਥੁਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ, ਸਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਦੇ ਬੋਧੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ, ਸਿੱਖ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਖਜੂਰਾਹੋ ਮੰਦਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ (ਜੈਪੁਰ), ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ, ਆਗਰੇ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਇਹਨਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਡੋਗਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਨ।