ਮੱਧਕਾਲੀ ਰਾਮ ਕਾਵਿ
ਰਾਮ -ਕਥਾ - ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿਖੜ ਅੰਗ ਹੈ। ਰਾਮ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਆਦਰਸ਼ ਮਾਨਵ -ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਰਾਮ -ਕਥਾ ਦੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਹੀ ਰਾਮ -ਕਾਵਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਾਧਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗੇ 1850 ਈ: ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉਪਰ ਬੈਠਣ ਤਕ ਨਾ, ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਇਸ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਵਸ਼ੇ੍ਰਠ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮਹਾਨ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਵਤੰਤ੍ਰਤਾ, ਅਮਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਾਣ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆ ਅਧਾਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਲਖਣ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਮ -ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।