ਮੱਕੀ ਦੀ ਛੱਲੀ
ਮੱਕੀ ਦੇ ਟਾਂਡੇ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਲੰਬੂਤਰੇ ਦਾਣੇਦਾਰ ਪੱਕੇ ਫਲ ਨੂੰ ਛੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਛੱਲੀ ਨੂੰ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕੁੱਕੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਦੇ ਗਲੋਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਛੱਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੱਕੀ ਦੀ ਛੱਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੱਕੀ ਦੇ ਟਾਂਡੇ ਨੂੰ ਜਦ ਛੱਲੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਦਾਣੇ ਨਹੀਂ ਪਏ ਹੁੰਦੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਲੀ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਬਰੀਕ-ਬਰੀਕ ਵਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਲੀ ਦੀ ਪੂਣੀ ਕੱਤਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਛੱਲੀ ਵਿਚ ਦਾਣੇ ਤਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜੇ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਛੱਲੀ ਦੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੋਧਾ ਛੱਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਦਾਣੇ ਪੂਰੇ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਛੱਲੀ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਰੀਕ ਛਿੱਲੜ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਿੱਲੜਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਭੁੰਨ ਕੇ ਚੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੱਲੀਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਕੇ ਭੁੰਨਾਏ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਦਾਣੇ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮੱਕੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਮੱਕੀ ਦਾ ਆਟਾ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਰੋਪੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਏਰੀਏ ਵਿਚ ਹੀ ਮੱਕੀ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਹਾਂ, ਛੱਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਲ ਵਿਕਦੀਆਂ ਜਰੂਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।