ਵੀਣਾ
ਵੀਣਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਵੀਣਾ ਸੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ - ਰੂਦ੍ਰ-ਵੀਣਾ, ਵਚਿਤਰ ਵੀਣਾ ਆਦਿ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਇਕ-ਤੰਤੀ ਵੀਣਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ ਨੇ ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਬੈਂਜੋ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬੀਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਵਚਿੱਤਰ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ ਡਾ. ਲਾਲਮਣੀ ਮਿਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ-ਤੰਤੀ ਵੀਣਾ ਦਾ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਇੱਕ ਚਿਠੀ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ 3.5. ਫੁੱਟ (1 ਤੋਂ 1.2 ਮੀਟਰ) ਲੰਬਾ, ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸਿਰੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਗਾਰਟੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਰੀਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਹਾਇਕ ਡਰੋਨ ਤਾਰਾਂ ਹਨ. ਖੇਡਣ ਲਈ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਧੁਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਰੋਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਰ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਵੀਨਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ. ਇਹ ਲੰਬੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ, ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਲੂਟ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਵੀ, 24 ਫ੍ਰੈਟਸ, ਚਾਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਡਰੋਨ ਤਾਰਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਲੂਟੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੀਨਾ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਿੰਨ-ਅੱਕਟਵ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਪਿੱਚਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ, ਖੋਖਲੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਾਮੈਂਟੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਲੈਗੈਟੋ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ।