ਪਰਮਾਲ ਰਾਸੋ
ਪਰਮਾਲ ਰਾਸੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਰਸੀ ਰਾਸੋਕਾਵਿ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਆਲਹ ਭਾਗ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੀਰ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਜਗਨਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲਿੰਜਰ ਅਤੇ ਮਹੋਬਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਮਾਲ (ਪਰਮਾਰਦੀਦੇਵ) ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਆਲਹਾ ਖੰਡ ਵਿਚ ਮਹੋਬਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਇਕਾਂ ਆਲਹਾ ਅਤੇ ਉਦਲ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਗਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਆਲਹਾਖੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਪੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸੰਕਲਿਤ ਕਾਪੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗਏ ਆਲਹਾ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਪੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਲਹਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।