ਮਨ ਦਾ ਗ਼ੈਰਬਸਤੀਕਰਨ
ਮਨ ਦਾ ਗ਼ੈਰਬਸਤੀਕਰਨ: ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Decolonising the Mind: the Politics of Language in African Literature) ਕੀਨੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਨਗੂਗੀ ਵਾ ਥਿਉਂਗੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਨਗੂਗੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਤਬਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨਗੂਗੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ। ਨਗੂਗੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।