ਜਵਾਲਾ ਜੀ
ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਦਿ ਲਾਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਅੱਗ ਹੈ। ਜੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਜਾਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ (ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ) ਸ਼ਾਇਦ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਭੂਮੀਗਤ ਗੈਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਦੀਵੀ ਲਾਟਾਂ ਬਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਸਰੋਤ ਦੁਆਰਾ ਭੜਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸੱਤ-ਕਾਂਟੇ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਾਟ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।