ਖੀਰ-ਰਹੁਵਾਲੀ
ਰਹੁ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਜੋ ਖੀਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਰਿੰਨ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਹੁ ਦੀ ਖੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਹੁ ਦੀ ਖੀਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਾਘ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਸ ਖੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ? ਰਹੁ ਦੀ ਖੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਘੁਲਾੜੀ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਪੀੜ ਕੇ ਰਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪਤੀਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਰਸ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਸ ਵਿਚ ਮੈਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸੁਕਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਬਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭਿੰਡੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਬਾਲਣ ਨਾਲ ਰਸ ਉੱਪਰ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਤਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਮੈਲ ਨੂੰ ਪੋਣੀ ਨਾਲ ਰਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਭਿਉਂ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਿਉਂਤੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਰਸ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਰਿੰਨਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਿੰਨ ਕੇ ਖੀਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।