ਮੱਕੀ ਦਾ ਦਲੀਆ
ਮੋਟੀ ਦਲੀ ਹੋਈ ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਵਿਚ ਲੂਣ-ਮਿਰਚ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਏ ਖਾਣ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਦਲੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦਾ ਦਲੀਆ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਣਕ ਦੇ ਦਲੀਏ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਹੀ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਘਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਤੇ ਮੋਟਾ ਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਪਤੀਲੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਚ ਦਲਿਆ ਦਲੀਆ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਚ ਲੂਣਮਿਰਚ ਪਾ ਕੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਰਿੱਝਣ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਲੀਏ ਨੂੰ ਕੱਲਾ ਵੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਲੀਏ ਵਿਚ ਦਹੀ ਜਾਂ ਲੱਸੀ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਲੀਏ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ।