ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲਾ
24 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ, 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਰੂਸੋ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੂਨ 2022 ਤੱਕ, ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 20% ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ 41 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਤੱਕ 8.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਵਿਆਪਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੁਕਸਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਕੋਸਾਈਡ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭੀੜ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਡੋਨੇਟਸਕ ਅਤੇ ਲੁਹਾਨਸਕ ਦੇ ਰੂਸੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਗਣਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ 2014 ਤੋਂ ਡੋਨਬਾਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੇਰਹਿਮ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਰੂਸੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵ-ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ "ਅਸ਼ਲੀਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ" ਸੀ। ਰੂਸੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲਾ ਬੇਲਾਰੂਸ ਤੋਂ ਕੀਵ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ, ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਮੋਰਚਾ, ਅਤੇ ਡੋਨਬਾਸ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ਅਤੇ ਖਾਰਕੀਵ ਵੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਆਮ ਲਾਮਬੰਦੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਖਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ। ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ, ਰੂਸ ਨੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਖੇਰਸਨ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿਚ ਮਾਰੀਉਪੋਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਰੂਸ ਨੇ ਡੋਨਬਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਗਰਿੱਡ ਸਮੇਤ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਟੀਚਿਆਂ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 2022 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਰੂਸ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਖੇਰਸਨ ਓਬਲਾਸਟ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਰਸਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਰੂਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬੇਲਾਰੂਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਬਾਲਟਿਕ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਦਾਲਤ (ICC) ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ, ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ: ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਲਵੋਵਾ-ਬੇਲੋਵਾ ਲਈ ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਸਰਗੇਈ ਕੋਬੀਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਸੋਕੋਲੋਵ ਲਈ, ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।