ਰਾਸੋ ਕਾਵਿ
ਰਾਸੋ ਕਾਵਿ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਰਾਸੋ ਕਾਵਿ ਹੈ। ਰਾਸ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਬੰਧ ਚਾਰਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੀਰ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਡਿੰਗਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਸੋ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਰਾਸੋ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੋਹੇ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਰਸੁ ਅਸੰਭੁ ਨਵਰਸ ਸਰਸ ਛੰਦੁ ਚੰਦੁ ਕਿਆ ਅਮਿਆ ਸਮ ॥ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵੀਰ ਕਰੁਣਾ ਬਿਭਛ ਭਇਆ ਅਦਭੂਤ ਸੰਤ ਸਮ। ਰਾਸ ਅਤੇ ਰਾਸੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ- 1. ਰਾਸ - ਨੰਦਦੁਲਾਰੇ ਵਾਜਪਾਈ 2. ਰਾਸਕ - ਚੰਦਰਬਲੀ ਪਾਂਡੇ, ਡਾ. ਦਸ਼ਰਥ ਸ਼ਰਮਾ, ਪੰਡਿਤ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਡਾ. ਮਾਤਾਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਪਤਾ, ਹਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ । 3. ਰਸਿਕ - ਨਰੋਤਮ ਸਵਾਮੀ 4. ਰਾਜਸੂਯ - ਗਰਸਾ ਦ ਤਸੀ 5. ਰਾਜਯਸ਼ - ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ 6. ਰਸਾਇਣ - ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲਾ 7. ਰਹਸਯ - ਕਵੀਰਾਜ ਸ਼ਿਆਮਲਦਾਸ, ਡਾ. ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਸਾਦ ਜੈਸਵਾਲ