ਗੋਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ
ਗੋਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Annexation of Goa), ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਣਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਨੇ, ਦਸੰਬਰ 1961 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ "ਗੋਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ “ਗੋਆ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1961 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਆ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਕਨ੍ਹਿਮਰਨ ਪਲਟ ਕੈਂਡਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਜੂਨ 1962 ਨੂੰ, ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਵਲੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ 29 ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ "ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈ" ਦਾ ਕੋਡ ਨਾਮ "ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ" (ਭਾਵ "ਜਿੱਤ") ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਵਾਈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਗਾਵਾਂ ਉੱਪਰ 451 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੋ ਦਿਨ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ 22 ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ 30 ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸੰਖੇਪ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਕੱਢਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।