ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( Mahā-Mēgha-Vāhana, ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ) ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ, ਚੇਦੀਰਾਸਟ੍ਰਾ (ਜਾਂ ਸੇਤਰਥ, ਭਾਵ, ਚੇਡੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ) ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਜਾ ਖਾਰਵੇਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਰਾਜ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਗੌਤਮੀਪੁਤਰ ਸੱਤਕਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ, ਮੇਘਾ ਜਾਂ ਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਕਸ਼ੀਨਾਪਾਠ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਕੋਸਲ ਦੇ ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਘਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ, ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।