ਮਾਝੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਜਗਿਆਸਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ ਹੀ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਇੱਛਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ   ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਰਕ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਰਕ, ਬੋਧਿਕ ਵਸਤੂ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਗੰਧ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਜਗਿਆਸਾ ਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿਚ ਘਾਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਦ ਪੂਜਾ, ਸਥਾਪਨਾ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਵਿਤਰੀਆਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸਰੋਦਚ-ਸੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਰ, ਤਾਲ, ਲੈਅ, ਉਮੰਗ, ਇੱਛਾ, ਲਹਿਰ, ਬਹਿਰ ਆਦਿ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ’ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਸਭਯ’ ਅਤੇ ‘ਆਚਾਰ’ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ‘ਸਭਯ’ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਨਿਯਮਬੱਧਤਾ ਜਾਂ ਨਿਯਮਤਾ ਅਤੇ ‘ਆਚਾਰ’ ਦਾ ਅਰਥ ਆਚਰਣ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹ ਚਰਿੱਤਰ ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮ ਬੱਧਤਾ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਹੈ, ਦੀ ਨਿਯਮਤਾ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਰਥ 'The Whole Way of life' ਹੈ। ਹਿਰਸੋਕਵਿਤਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ:-“ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਮਨੁੱਖ-ਸਿਰਜਿਆ ਭਾਗ ਹੈ।” ਟਾਇਲਰ ਅਨੁਸਾਰ:-“ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਹ ਜਟਿਲ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ,ਕਲਾ, ਸਦਾਚਾਰ, ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਧਾਂਤ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।”