ਤਾਰਾ (ਬੁੱਧ ਧਰਮ)
ਤਾਰਾ (Sanskrit: तारा, tārā ; Tib. སྒྲོལ་ མ, Dölma), ਆਰੀਆ ਤਾਰਾ, ਜਾਂ ਸਫੇਦ ਤਾਰਾ, ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ Jetsun Dölma (ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ: rje btsun sgrol ਐਮ.ਏ.) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬੋਧੀਸਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਜਰਾਇਨਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ "ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਬੋਸਾਤਸੂ (多 羅 菩薩) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਚੀਨੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁਲੁਲਾ ਪੂਸਾ (多 羅 菩薩) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਰਾ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਦੇਵੀ ਜੋ ਵਜਰਾਇਨਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਤਿੱਬਤੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਰੁਣਾ (ਦਇਆ), ਮੈਟਾ (ਪਿਆਰ-ਦਿਆਲਤਾ) ਅਤੇ ਸ਼ੂਨਯਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਗੁਣ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਧਸਤਵ ਅਕਸਰ ਬੁੱਧ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਅਲੰਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਵੇਂ ਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇੱਕੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਪਾਠ ਵਜੋਂ, ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਾਠ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਠ ਉਹ ਤੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਤਾਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤਥਾਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ ਮੰਤਰ 'ਓਮ ਤਾਰੇ ਤੂਤਾਰੇ ਤੁਰੇ ਸਵਾਹਾ' ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 'ਓਮ ਤਾਰੇ ਤੂ ਤਾਰੇ ਤੁਰੇ ਸੋਹਾ' ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ "ਓਮ ਓ ਤਾਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਕਰਦਾ/ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਓ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੀ!” ਸੀ.ਏ. 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਾ ਤਾਰਾ (ਹਰਾ ਤਾਰਾ) ਸੀਤਾ ਤਾਰਾ (ਚਿੱਟਾ ਤਾਰਾ) ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਕੂਟੀ (ਪੀਲਾ ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸੀ.ਏ. 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਦੇਵੀ ਤਾਰਾਦੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹਰਾ ਤਾਰਾ, ਜੋਤਸ਼ੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਬੁੱਧ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੀ.ਏ. 11 ਵੀਂ ਸਦੀ। ਸੀ.ਏ. 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗੀਰ ਗੀਗੀਨ ਜ਼ਾਨਾਬਾਜ਼ਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਸੀਤਾ (ਚਿੱਟਾ) ਤਾਰਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕੁੱਲੂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਰਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ। ਗਿਆਂਤਸੇ ਕੁਮਬੂਮ, 1993 ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ