ਉਦਾਤ
ਲੋਜਾਈਨਸ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱੱਧ ਚਿੰਤਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਪ੍ਸਿੱਧ ਯੂਨਾਨੀ ਰਚਨਾ 'ਆਨ ਦਾ ਸਬਲਾਈਮ' (ਪੇਰਿ ਇਪਸੁਸ) ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1554 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟੈਲੋ  ਨੇ ਡਾਇਨੀਸਿਅਸ ਲੋਨਜਾਈਨਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : "ਉੱੱਦਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।" ਉੱਦਾਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉੱਦਾਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰਲੇ ਪੱਖ ਅਥਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਦੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇੱਕਮਿੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਹੀਂ।   ਉੱਦਾਤ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਉੱਦਾਤਮਈ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ "ਉੱਦਾਤ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਬਲ ਅਤੇ ਅਰੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਉਮਾਹ ਭਰੇ ਉਨਮਾਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਤੱਟਫੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸਗੋਂ ਅਚਾਨਕ, ਇੱਕਦਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛਿਣ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ " । ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਚੇਤ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਨਿਗੂਣੀ ਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਉਨਮਾਦ ਜਾਂ ਬੇਖ਼ੁਦੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਉਨਮਾਦ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਅਤੇ ਛਿਣ ਭੰਗੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉੱਦਾਤਮਈ ਰਚਨਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਪਾਠਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚਿਰਸਥਾਈ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉੱਦਾਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਛਣ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: 1. ਸ਼ਬਦ-ਆਡੰਬਰ, ਭਾਵ-ਆਡੰਬਰ, ਛਿਛੋਹਰਾਪਣ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਰੀਤੀਵਾਦ । 2. ਬੌਧਿਕ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ। ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਵਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਉੱਦਾਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਜੇਕਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉੱਦਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇੰਝ ਨਿਰੋਲ ਦੋਸ਼ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉੱਦਾਤ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉੱਦਾਤ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕਾਵਿ-ਸਾਧਨ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਹਨ‌। ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਉੱਦਾਤ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ । ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ ਬੀੜੇ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਟੋਟਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਪੂਰਣ ਪ੍ਸੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਉਘੜਦੇ ਹਨ। ਉੱੱਦਾਤ ਕਿਸੇ ਸੁੱਲਖਣੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਗਟ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ - ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਲੰਗਾਰਦਾ, ਵਕਤਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।