Sam Cooke
Sam Cooke Wêneyê goristanê Biguhêre - Kodê biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre Samuel Cook (z. 22ê kanûna paşîn a 1931ê - m. 11ê kanûna pêşîn a 1964an), ku bi profesyonelî wekî Sam Cooke dihat zanîn, stranbêj û strannivîskarek afro-amerîkî bû. Cooke wekî pêşeng û yek ji hunermendên soul yên herî bibandor ên hemî deman tê hesibandin. Ji ber vokalên xwe yên cihêreng, beşdariyên berbiçav ên celebê û girîngiya muzîka populer ew bi gelemperî wekî King of Soul ("Şahê muzîka soul") tê binavkirin. Cooke li Clarksdale, Mississippi ji dayik bû û dûv re di temenek ciwan de bi malbata xwe re li Chicagoyê bi cih bû. Wî di zarokatiya xwe de dest bi stranbêjiyê kir û di salên 1950î de wekî stranbêjê sereke beşdarî koma Soul Stirrers bû. Di sala 1957an de Cooke wek solîst berdewama muzîkê kir û çend stranên hit derxist, di nav de You send me, A Change Is Gonna Come, Cupid, Wonderful World, Chain Gang, Twistin' the Night Away, Bring it on home to me û Good times. Di dema kariyera xwe ya heşt salî de, Cooke 29 stranên ku di TOP 40 a Billboard Pop Singles de cih girtin derxist. Her weha 20 stranên wî ketin nava Top Ten of Billboard's Black Singles. Cooke di sala 1961ê de wek yek ji yekemîn hunermendên reş marqeya xwe ya muzîkê (label) avakir. Di heman salê de wî performansek li Memphis betal kir ji ber ku temaşevan li gorî nijadê (reş û spî) veqetandî bûn. Strana wî A Change is Gonna Come bû sirûdek tevgera mafên sivîl li Dewletên Yekbûyî. Di sala 1964 de, Cooke ji aliyê rêvebera motelek li Los Angeles ve hat gulebarankirin û kuştin. Piştî lêpirsîna kujêr ya ku jinek spî bû, dadgehê mirina Cooke wekî kuştinek rewa qebûl kir. Malbata wî ji wê demê ve rewşa mirina wî pirsîn. Beşdariyên pêşeng ên Cooke di muzîka soul de beşdarî mezinbûna Aretha Franklin, Bobby Womack, Al Green, Curtis Mayfield, Stevie Wonder, Marvin Gaye, û Billy Preston bûn û xebata Otis Redding û James Brown populer kirin. Jînenîgarê AllMusic Bruce Eder nivîsand ku Cooke "dahênerê muzîka soul" bû. Cooke di heman demê de beşek girîng ya tevgera mafên sivîl bû, ku bandor û populerbûna xwe ya li nifûsa spî û reş bikar anî da ku ji bo tevgerê şer bikin. Ew bi bokser Muhammed Alî, çalakvan Malcolm X û lîstikvanê futbolê Jim Brown re heval bû, ku bi hev re ji bo wekheviya nijadî berxwe didan.