Mirina Jîna Emînî
Mirina Jîna Emînî (bi farisî: مهسا امینی, Mahsa Amini‎) (bi farisî: ژینا امینی, Zhina Amini ‎, bi soranî: ژینا ئەمینی, Zhina Amini‎) tê binavkirin jineke Rojhilata Kurdistanê ya 22 salî bû ku di 16ê Îlona 2022an de, li paytexta Tehranê ya Îranê, di bin şert û mercên gumanbar ve ji ber tundiya polîsan miriye. Emînî ji aliyê Serfermandariya Îranê, cîgirê Fermandehiya Înfaz a Komara Îslamî ya Îranê ku serperiştiya cîbicîkirina qanûnên hicabê ye, bi tawana pabendnebûna hicaba xwe bi pîvanên hikûmetê ve hate girtin. Polîsên Îranê got ew ji nişkan ve li qereqolekî têk çû, li ket erdê û piştî du rojan di komayê de mir. Lê kesên Emînî li ber çavan dîtin, gotin ew hat lêdan û serê wê li kêleka otombîleke polîs ket, ku ji xeynî skeneyên wê yên bijîjkî yên derçûyî, bû sedema kesên xwînrijiya mejî û felcê teşhîs din. Kuştina Emînî bû sedema zincîreka xwenîşandanên mezin li seranserî welêt û bala cîhanê kişand ser xwe ku yek ji wan daxuyaniya Komîseriya Bilind a Penaberan a Rêxistina Neteweyên Yekbûyî (NY) li ser tundiya dijî jinan di bin desthilata Komara Îslamî ya Îranê balkişand. Çend serkirde, rêxistinên navdewletî û kesên navdarên li ser vê bûyerê şîrove kirin û Polîsên Exlaqî yên Îranê ji ber reftarên wê yên li dijî jinan şermezar kirin û hevxemiya xwe bi xwepêşanderan re ragihandin. Herwiha Wezareta Xezîneya Amerîkayê li ser Polîsên Exlaqî yên Îranê di rêxistinên curbicur ên ewlehiyê de sepandin. Di bersiva xwenîşandanan de, hikûmeta Îranê ne tenê xwenîşandan tepeser kirin, xwepêşanderan bi guleyên çivîk û metal gulebaran kirin, gaza rondikrêj û ava şid bi kar anîn, lê gihandina gelek sepanên di nav Instagram û WhatsApp'ê jî asteng kir û gihandina înternetê bi sînor kir. Ji bo kêmkirina şiyana xwenîşanderan a rêxistinbûnê. Ev qedexeyên herî tund ên Înternetê li Îranê ji sala 2019an vir de, dema ku Înternet bi tevahî hate qut kirin.