Xirabê Tûyan
Xirabê Tûwa, anku Xirabê Tûwan an Xirabê Tûyan (1928: خراب تويان / Kherab touyan; bi tirkî: Özen), gundekî ser navçeya Hezexa Şirnexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin. Li gor çavkaniyan Xirabê Tuwa di salên 1800 pê de hatiye avakirin carek dî. Berî bê avakirin wêranbajarek bû, navê vî bajarî Harbiltutik e, lê çiqas rast e û çiqas xelet e ne diyare û ji hêla kîve ev çihjiyan kengî hatiye avakirin û wêrankirin, çi çavkaniyên dirust berdest tune ne. Di dawiya 1700'î serê salên 1800'î de cardî kesekî bi navê Micad ve hatiye avakirin. Micad bi xwe kurê Silêmanê kurê Kencoyê kurê Xencerê kurê Akûp; Akûp bi xwe ji begê serhedê li gorî çavkaniyan begê eşîra aliyan (alike, alîke). Xirabê Tuwa ser Hezex parêzgeha Şirnexê, bakûrê Kurdistanê herêma deştê. Li bakûrê çiyayên Sipî, başûrê wê jî deşt e, mezra wê pir e cografiya wê ber kevir xwesiya wê vikî, mazî, dexil, rez û warz. ji bo heywan û lawir xweza ye. Hesaba sed û sîh mal û heftsed şînî têde dijê. Gundên aqarên Xirabê Tuwa Xirabê Neriya, Barim, Kovex, Deştadarê, Dikî, Kavilêsefo, Pelîsî, Sivik, Zergûs û Mijmijok. Rêya Xirabêtûwa sisê rê ên taybet navgînan (tirombêl) jê diçin. Roava Hezex, rohilat Cizîr, başûr Îpek. Ava Xirabê Tuwa ji bîra têtin bikaranîn.