Şerê Çaldiranê
Şerê Çaldiranê an jî Şerê Ebexê (bi farisî: جنگ چالدران‎) di 23ê Tebaxa 1514an de pêk hat û bi serkeftineke diyarkeriya Împaratoriya Osmanî li ser Împeratoriya Sefewî bi dawî bû. Di encamê de, Osmaniyan Rojhilatê Anatolyayê û bakurê Iraqê ji Îrana Sefewî bin dest xistin. Ew yekem berfirehbûna Osmanî li Rojhilatê Anatolya (Bakurê Kurdistanê), û rawestandina berfirehbûna Sefewiyan ber bi rojava ve nîşan. Şerê Çaldiranê tenê destpêka şerê wêranker yê 41 salî bû, ku tenê di sala 1555an de bi Peymana Amasyayê bi dawî bû. Her çendên li Mezopotamya û Anatolyayê Rojhilat (Bakurê Kurdistan) ji aliyê Sefewiyan re di bin desthilatdariya Şah Abbasê Mezin (r. 1588-1629) de ji nû ve bihatana bidestxistin jî, bi Peymana Zuhabê ya sala 1639an wê ji aliyê Osmaniyan re her tim winda bibûna. Li Çaldiranê, Erişên Osmanî artêşeke mezintir û baştir bi hejmara 60.000 heta 100.000 û her wiha gelek topên giran hebûn, lê artêşa Sefewîyan ji 40.000 heta 80.000 bû û di destê wê de top tunebûn. Serokê Sefewiyan bi nav Îsmaîl I, di şer de birîndar dibe û hindik maye ku tê girtin. Jinên wî ji aliyê serokê Osmanî Selîm I, hatin girtin, bi kêmanî yek bi yek ji dewletmerê Selîm re zewicî. Îsmaîl xanenişîn bû, ku qesra xwe û piştî vê şikestinê xwe ji rêveberiya hikûmetê vekişand û careke din beşdarî kampanyayeke leşkerî nebû. Piştî serketina xwe, hêzên osmanî kûrtir derbasî Pers bûn, ji bo demeke kurt paytexta Sefewiyan, Tebrîz, dagir kirin û xezîneya împaratoriya Îranî bi tevahî talan kirin. Şer yek ji girîngiya dîrokî e ji ber ku ne tenê fikra ku Murşîdê Şîa-Qizilbaş bêsûc e red kir, lê di heman demê de bû sedem ku mîrên Kurd desthilatdariya xwe destnîşan bikin û hevalbendiya xwe ji Sefewiyan biguherînin û bibin Osmanî.