Keleha Hewlêrê
Keleha Hewlêrê (bi soranî: قەڵای ھەولێر‎, lat. Qelay Hewlêr) keleh û nişteciheke dîrokî li Hewlêrê, Herêma Kurdistanê ye ku li ser girekî çêkirî hatiye avakirin. Keleha Hewlêrê yek jîngehên herî kevn ên cîhanê ye ku dîroka kelehê vedigere 6000 salên berî niha. Di 2ê nîsana 2019an de ji aliyê NASAyê ve hatiye diyarkirin dibe ku Keleha Hewlêrê wargeha herî kevin a li cihanê be ku bi domdarî mirovan lê jiyan kirine û neterikandine. Delîlên herî kevn ên ji bo niştecih bûna girê kelehê ji hezarsala 5an a b.z. tê û dibe ji vê dîrokê jî kevintir be. Keleha Hewlêrê yekem car di çavkaniyên dîrokî de di tabloyên Eblayê de li dora 2300 berî zayînê de xuya dibe û di serdema neo-asûriyan de girîngiyeke taybetî bi dest xistiye. Keleh di serdema sasaniyan û xelîfetiya ebasiyan de navendeke girîng a xirîstiyantiyê bû. Piştî ku mongolan di sala 1258an de kelehê dagir kir kelehê giringiya xwe winda kiribû. Di sedsala 20an de, avahiya bajarî bi girîngî hate guherandin, di encamê de hejmarek xanî û avahiyên rêveberiyê hatin hilweşandin. Di sala 2007an de, Komîsyona Bilind a Nûavakirina Keleha Hewlêrê (KBNKH) ji bo serperiştiya vejandina kelehê hate avakirin. Di heman salê de ji xeynî malbateke hemû rûniştevan, wekî beşek ji projeyek mezin a restorasyona kelehê ji kelehê hatin derxistin. Ji wê demê vir ve lêkolînên arkeolojîk û xebatên restorasyonê ji hêla tîmên cûrbecûr yên navneteweyî û bi hevkariya pisporên herêmî ve li û derdora kelehê têne kirin. Keleha Hewlêrê ji 21ê hezîrana sala 2014an vir ve di Lîsteya Kelepûra Cîhanê de cih digire.