Bolîvya
La Paz Sucre Santa Cruz El Alto Cochabamba Oruro Tarija Potosí Trinidad  Sacaba Quillacollo Montero Riberalta Cobija Sajama Bolîvya (i/boˈliːvja/; Spanî: [boˈliβi̯a]; qeçûyî: Buliwyacode: qu is deprecated [bʊlɪwja]; bi aymara: Wuliwya [wʊlɪwja]; bi guaranî: Mborivia [ᵐboˈɾiʋja]), bi awayekî fermî wekî Dewleta Pirneteweyî yên Bolîvyayê (bi spanî: Estado Plurinacional de Bolivia) tê zanîn, welatekî parzemînî ya li navenda rojavayê Amerîkaya Başûr de cih digre. Sînorê Bolîvyayê bi deryayê re tune ye. Cîranên wî li aliyê bakur û rojhilat Brezîl, li başûr rojhilat Paraguay, li başûr Arjentîn, li başûr rojava Şîle û li bakur rojava Perû ne. Yek sisyan welatekî rêzeçiyaya li Andesê ye, ku yektir bajarên herî mezin û navendên aborî yên sereke yên wê El Alto û Altiplano ne. Bolîvya yek ji du welatên parzemînan e, ku li derveyî herêmê Afro-Ewrasyayî cih digre (yên din Paraguay e). Bolîvya mezintirîn welatê parzemînan a li Amerîkayê ye. Şoreşgerê internasiyonalîst ê navdar Che Guevara gava amadekariya şoreşa vî welatî dikir li vir, li bajarê Hîgûera di çiriya pêşîn a sala 1967an de hate kuştin. Berî ku dagirkerî Spanî ya li herêma Antê ya li Bolîvya bû, ji ber ku beşek ji Împeratoriya Înkayê li bakur û rojhilatê aliyê eşîrên serbixwe yên erdên nizm de dijîn çê bûn. Spanî conquistadors de ji Cuzco û Asunción kontrola herêmê di sedsala 16an de pêk hat. Di serdema koloniya spanî de Bolîvya ji aliyê Keyaniya Charcasê ya Audiencia bi rêvebirin kirin. Spanyayê împaratoriya xwe bi beşek mezin li ser kolandinên zîvên Mayinên Bolîvyayê avakirin. Piştî banga yekem ji bo serxwebûnê di sala 1809an de kirin, 16 salan şer li pey damezirandina Komara li ser 6 tebax 1825an de ji bo Simón Bolívar binavkirin. Ji serxwebûnê ve, Bolîvyayê demên bêaramî yên siyasî û aborî ragirt, tevî yên ku derdorên cuda yên ji cîranên xwe re wenda kirin, wek bi Acre û beşên bi Gran Chaco pêk hatiye. Dema ku destdanîna herêmên beravên Pasîfîkê ev di Şerê Pasîfîkê (1879-84) piştî erdgirêdayîna ji alîyê Şîleyê ve hatiye dîtin, di heman demê de peymanên bi bigiştina welatên cîran nerasterast ji Okyanûsên Pasîfîkê û Atlantîk de jî hatine. Şêniyên welat wek texmînkirin li ser 11 milyon kes in, ku di nav piretnîk ên wê de Amerîkiyên resen, Mestîzo, Ewropayî, Asyayî û Afrîkayî hene. Cûdaxwaziya nijadî û civakî ku ji kolonîyalîzma Spanî ve rabûn bûye, heta ku di serdema nûjen de jî berdewam dike. Spanî zimanê fermî û piraniyê de ye, tevî ku 36 zimanên binkî ya statûya fermî jî heye. Zimanên herî tê axaftin Guaranî, Aymara û Quechua ne. Bolîvyaya nûjen destûra bingehîn a komara demokratîk bi tevî neh beşan parvekirin. Erdnîgariya wî, di nava Basin Amazon li rojavayê Andesê, ku ji bo Nizmerdên Rojhilatî jî diguhure. Ev welatekî pêş e ku bi rêzika navîn de, di Endeksa Pêşveçûna Mirovî û asta xizaniyê de ji sedî 53emîn e. Çalakiyên aborî yên serekî di nav de çandinî, daristan, masî, berbesvanî û destegehên wek tekstîl, cil, metalên refînekirin û petrolê safîkirin in. Bi taybetî Bolîvya di mîneralên pilanan de pir dewlemend e.