Vîrusa Koronayê
Vîrusa Koronayê an jî Koronavîrus (bi latînî: Orthocoronavirinae), di balinde û şîrmêjan de dibe sedema nexweşiyê û famîleya Coronaviridae ku, du binefamîleya vî hene ku yek ji van vîrusan ve pêk hatiye. Ev vîrus ku, di mirovan de bi pirranî nexweşiyeke giran naqewimîne, dibe sedema beşekî girîng ji weqayên zekemiyê, bi vê yekê re di navbera van de MERS-CoV , SARS-CoV û CoVID-19 (2019-nCoV) hene ku hin cureyên koronavîrusê, dibin sedema înfeksiyona rêka hilmija jorîn û talûkeya mirinê dihewînin. Koronavîrus, di çêlek û berazan de dibin sedema vijikîbûnê, di mirîşkan de jî dibin sedema înfeksiyona rêka hilmija jorîn. Materyala genetîk (genom) ku di hundurê xwe de dihewîne, bi polarîteya pozîtîf û bi RNAya yek tayikî re pêk tê.Xwediyê genom a RNA'ya herî mezin in(ku heta îro hatiye kişf kirin),dirêjiya van bêhtirî 30 kîlobaz e.Ev vîrus ku mezinahiya vî 125 nanometre ye,taybetmendiya vî ya herî berbiçav pozikên vî yê wek çovan e. Bi vê taybetmendiya xwe re, di binê hûrbînê de wekî taca kad(bi Latînî:Corona)a tavê xuya dikir û wisa hat binavkirin. Nexweşiya Koronayê ku SARS-CoV 2'an jî dihundirîne,hemberî vê nexweşiyê hêj derzî yan jî dijvayrûs nehatiye peresandin. Di kontrolkirina nexweşiyê de tedawiya semptomatîk,îzolasyon û pêkwerandina ezmûnî ya pircure tê de cihê xwe distîne. Şûştina destan, mesafe hîştin û destê xwe bi rûyê xwe ve negerandin, ev pêşnîyazên tevdîran ji bo bergirtina belavbûna nexweşiyên koronavîral in.