Tehm (fizîk)
Tehm yan jî bi îngilîzî Impuls, guhêrka ku di momentûma xêzeyî ya cîsmekê de ye ye. Ew bi peyva J tê nîşandan. Impuls bi lêkdana hêza navekî ya bandor li cismê dike û maweya bandorkirinê ya hêzê karê bê hesibandin. Impuls ji ber ku bi întegrala vektora hêzê pêk tê ew jî vektor e. Yekeya wê newton-saniye ye. Hêza ku bandor li cîsmekî re dike ew tawdanê pêk tînê û ev tawdan jî leza cîsmê diguherîne. Eger hêz bi demeke dirêj ve bisepîne guhêrka lezê jî pir dibe. Ji ber vê yekê jî guhêrka momentûmê dibe lêkdana mawe û hêzê. Impulsa ku ji dema t 1 {\displaystyle t_{1}} ê heta dema t 2 {\displaystyle t_{2}} yê ye bi vê întegralê tê terîfkirin. J = ∫ t 1 t 2 F d t {\displaystyle \mathbf {J} =\int _{t_{1}}^{t_{2}}\mathbf {F} \,dt} Zagona duyem ya Newtonê momentûm û hêzê bi vê defransiyelê girê dide. F = d p d t {\displaystyle \mathbf {F} ={\frac {d\mathbf {p} }{dt}}} Eger di formûla yekê de ev defransiyel bê nivîsandin J = ∫ t 1 t 2 d p d t d t = ∫ p 1 p 2 d p = p 2 − p 1 = Δ p {\displaystyle {\begin{aligned}\mathbf {J} &=\int _{t_{1}}^{t_{2}}{\frac {d\mathbf {p} }{dt}}\,dt\\&=\int _{p_{1}}^{p_{2}}d\mathbf {p} \\&=\mathbf {p_{2}} -\mathbf {p_{1}} =\Delta \mathbf {p} \end{aligned}}} tê destxistin.Li vira Δp nîşana guhêrka ku momentûma xêzeyî de çêbûye dide. Ev yeksanî wek teorema impuls-momentûm tê bi nav kirin. Eger hêz bi demê re bê guherandin, impuls wek întegrala bi girêdayî demê ya hêzê tê hesibandin. J = ∫ F d t {\displaystyle J=\int Fdt}