Kesên jicihûwarkirî yên navxweyî
Kesên jicihûwarkirî yên navxweyî cûreyeke koçberiyê ye ku ji ber sedemên cihêreng kes ku neçar dimînin ji bajarê xwe derdikevin û di nav sinorên welatê xwe de dimînin. Ev koma jicihwarkirî her çend ew nekevin nav pênaseyên qanûnî yên penaberiyê lê bi gelemperî wekî penaber têne binav kirin. Di dawiya sala 2014an de hatiye texmîn kirin ku li seranserê cîhanê 38.2 milyon koçber hene ku ji sala 1989an û vir ve ev cureya koçberiyê gihiştiye asta herî bilind. Li gorî daneyên sala 2012an li Bakurê Kurdistanê 9,3 milyon kes ji cihwarên xwe bûne û koçê bajarên li deverên din ên Tirkiyê bûne. Li gorî daneyên 3ê gulana sala 2022an jî welatên ku herî zêde nifûsa wan di nav welêt de ji cihwarên xwe bûne ev in: Ûkrayna (8 milyon), Sûriye (7,6 milyon), Etiyopya (5,5 milyon), Komara Demokratîk a Kongoyê (5,2 milyon), Kolombiya (4,9 milyon), Yemen (4,3 milyon), Efxanistan (3,8 milyon), Iraq (3,6 milyon), Sûdan (2,2 milyon), Sûdana Başûr (1,9 milyon), Pakistan (1,4 milyon), Nîjerya (1,2 milyon) û Somalya (1,1 milyon). Neteweyên Yekbûyî û UNHCR bi rêya Navenda Çavdêriya Jicihkirina Navxweyî ku navenda saziyê li Cenevreyê ye, piştgiriya çavdêrîkirin û analîza li ser bêwarên li seranserê cîhanê dikin.