Minecraft
Minecraft, lîstikek sandboxê ye kubi eslê xwe ji hêla Markus Persson ve hatiye çêkirin. Lîstik bi Mojang Studiosê niha tê çêkirin bi zimanê bernamesaziyê Java. Piştî çend guhertoyên destpêkê yên ceribandina taybet, ew yekem car di gulana 200-an de hate eşkere kirin berî ku di mijdara 2011an de bi tevahî were berdan, dema ku Notch îstifa kir û Jens "Jeb" Bergensten pêşkeftina lîstikê girt. Minecraft di dîrokê de lîstika vîdyoyê ya herî firotanê ye, 238 mîlyon kopî hatin firotin û di sala 2021-an de nêzî 140 mîlyon lîstikvanên çalak ên mehane hebûn, ew di heman demê de lîstika komputerê ya bi lîstikvanên herî çalak e ku ne li ser bingeha modela karsaziya belaşlîstin e. Ew ji gelek platforman re hate şandin, sala 2011 ji bo Microsoft Windows, macOS, Linux, Android û iOS derket, û sala 2012 ji bo Xbox 360 derket, 2013 ji bo Raspberry Pi û PlayStation 3 derket. Mojang û lîstik ji Îlona 2014an vir ve girêdayî Microsoftê ne. Minecraft yekem car di 17ê Gulana 2009an de wekî sernavek Têketina Destpêkê ji bo PCyê xuya bû. Wekî encamek, Minecraft ji bo platformên cihêreng û konsolên lîstikê yên din hate berdan. Piraniya wan hîn jî heya roja îroyîn nûvekirinên belaş ên bi rêkûpêk bi naverokek nû digirin. Di Minecraft de, lîstikvan di cîhanek ku bi rêgez ve hatî hilberandin de, mezinahiya nêzîkî bêdawî yenêzîkî bêdawî, avahî an dorhêlan diafirîne, ku ew bi xwe jî ji kûban pêk tên. Ev cîhana lîstikê, ku li ser xwezayê ye, di heman demê de dikare were keşif kirin da ku çavkaniyan berhev bike, bi cinawiran re şer bike û madeyên xav ên ku di ji van hemû tişt nav tiştên nû de têne peyda kirin pêvajoyê bike, wek çêkirina alav û eşya, çêkirina avahîyan, kolandina qadên mezin, û çêkirina makîneyan. Li gorî kîjan moda lîstikê ew lîstin, lîstikvan dikarin cinawirên dijminane şer bikin, û yan bi yan jî li dijî lîstikvanên din ên li heman cîhanê hevkariyê bikin. Modên lîstikê moda "survival" (tê wateya zindîbûn, ku tê de lîstikvan pêdivî ye ku çavkaniyan bi dest bixin da ku li cîhanê ava bikin û tenduristiyê biparêzin) û modek "creative" (tê wateya afirîneriya, ku tê de lîstikvan xwedan çavkaniyên bêsînor û gihîştina firînê ne). Ji civata mezin a lîstikê, cûreyek naverokên ku ji hêla bikarhêner ve hatî hilberandin wekî mod, server, çerm, pakêtên tevnvîsê û cîhanên pêş-çêkirî hene ku mekanîkayên nû û şiyanên nû li lîstikê zêde dikin. Lîstik di perwerdehiyê de jî tê bikaranîn, wek mînak ji bo hînkirina kîmyayê, sêwirana hesabkerî û zanistiya kompîturê. Minecraft pesnê rexnegiran wergirtiye, gelek xelat stendiye, yek ji lîstikên komputerê yên herî bibandor ên 2010an tê hesibandin û bi zêdetirî 238 mîlyon kopiyên firotanê lîstika komputerê ya herî firotanê ya hemî deman e. Li gel zêdetirî 140 mîlyon bikarhênerên çalak ên mehane, Medyaya civakî, parodî, adaptasyon, kirrûbirra, û peymanên salane yên MineCon di populerkirina lîstikê de bûn. Gelek spin-offên lîstikê bi demê re hatine pêşve xistin, di nav de Minecraft: Story Mode, Minecraft Earth, Minecraft Dungeons, û serbestberdana herî dawî, Minecraft Legends.