Mekanîzmaya henasedanê
Henasedan, ango henasewergirtin û henasedayîn (bi îngilîzî: breathing). Peyva henasedan, ji bo karê alûgora gazan a navbera xaneyên laş û hawîrdorê tê bi karanîn. Henasedan ji du gavên sereke pêk tê. Gava yekem girtina hewayê bo pişikan an jî dûrxistina hewayê ji pişikan e. Gava duyem jî, alûgorkirina gazan e. Di navbera xaneyên pişik û hewayê de alûgorkirina gazan, wekî henasedana derve tê bi navkirin. Herwisa, di navbera xwîn û xaneyên laş de alûgorkirina gazan jî wekî henasedan a navî bi nav dibe. Navbera xwîn û hewayê de alûgorkirina gazan, di pişikê de, di nav sikildanokên hewayê de rû dide. Kiryara livîna hewayê bo nav pişik û derçûna wê ya ji pişik bo derve, wekî mekanîzmaya henasedanê tê bi navkirin. Mekanîzmaya henasedanê du cure ye; henase wergirtin û henasedayîn. Ji derve bi navbeynkariya dev û difin, ber bi pişikan ve çûyina hewayê wekî henase wergirtin bi nav dibe. Herwisa ji pişikan derkirina hewayê jî wekî henasedayîn tê bi navkirin. Ji bo têgihiştina kiryara henasedanê, divê em van zanyariyên li jêr ber bi çav bigirin. 1. Di rewşa asayî de ji gewrî hetanê sikildanokên hewayê, coga henaseyê bê navber, bi hewa yê tijî ye. 2. Pişik di nav sîngekelêna devgirtî de cih digirin. Parsû (perasû) li aliyê paş ve bi hestiyê birrbiragê ve, li pêş de bi depê sîngê ve girêdayî ne, bi vî awayê qefesa sîng peyda dibe. Di navbera parsûyan de sê çîn masûlkeyên navbera parsû heye. Masûlkeyên navbera parsû yên derve, masûlkeyên navbera parsû yên naverast û masûlkeyên navbera parsû yên navî. Aliyê jor û kêlekên qefesa sîng bi parsû û masûlkeyan dorgirtî ye. Herwisa jêrê qefesa sîng jî bi navpençika masûlkî û bestereşane dagirtiyê. 3. Perdeya plura ya derve ya pişikê bi dîwarê sîngekelenê ve zeliqî ye. Perdeya plura ya navî jî bi pişikan ve zeliqî ye, valahiya navbera herdu perdeyên plurayê bi şileya plurayê tijî ye.