ئىتاليان تىلى
ئىتالىيە تىلى ياكى ئىتاليانچە italiano ياكى lingua italiana كۆپچىلىكى ئىتالىيە ۋە شۋېتسىيەวรวทย สภะด تىجىنو كانتونىدا ياشاغۇچى  مىلىيون كىشى تەرەپىدىن سۆزلىشىلىدىغان بىر تىل ئىتاليان نەسلىدىن بولغان كۆچمەنلەر تەرىپىدىن ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى ئارگېنتىنا برازېلىيە كانادا ۋە ئاۋستىرالىيەدە كۆپرەك قوللىنىلىدۇ ھىندىياۋروپا تىل سېستىمىسىغا تەۋە رومان تىللىرى ئائىلىسىغا تەۋەدۇر ئوتتۇرا ئەسردىن ئىتىبارەن خەلق لاتىنچە ۋۇلگار لاتىنچە تۈرلۈك شىۋەلەرگە ئايرىلدى ئوتتۇرا ئەسرنىڭ ئاخىرىدا ڧلورانسا شەھرىنىڭ ئەدەبىيات ۋە مەدەنىيەتتىكى ئۈستۈلىكىنىڭ تەسىرى بىلەن توسكانا يازما تىلىدىن بۇگۈنكى ئىتاليانچە شەكىللەنگەندۇر بۇ تىلنىڭ تەرەققىياتىدا بوككاچىيو Boccaccio دانتې Dante Alighieri ۋە پېتراركا Petrarca قاتارلىق ئىسىملەرنىڭ لاتىنچە ئورنىغا توسكانا شىۋىسىنى قوللىنىشلىرىنىڭ تەئسىىرى بۈيۈكتۇر بۇنىغا قارشىن ئىتاليان تىلى سىياسىي بىرلىكنىڭمۇ ئۇزۇندىن بېرى تاماملانمىغان بولىشىنىڭمۇ تەئسىرى بىلەن رايوندىن رايونغا پەرقلەر ئىنتايىن پەرقلىقتۇر ھەر رايوننىڭ ئۆزىگە خاس شىۋەسى باردۇر ۋە بولۇپمۇ شىمال ۋە جەنۇب شىۋەلەرى ئاراسىندا بىر بىرىنى تۈشۈنۈشەلمىەۈدەك دەرىجىدە ئوخشىماسلىقلار باردۇر ئىتاليانچە رومانىي تىللار ئىچىدە لاتىنچەگە ئەڭ سادىق قالغانىدۇر بۇ يۈزدىن زامانەۋىي لاتىنچە دەپمۇ ئاتىلىدۇ باشقا رومان تىللارى بىلەن ڧرانسۇزچە ئىسپانچە پورتۇگالچە رومانچە كاتالانچە قاتارلىق چوڭ جەھەتتە ئوخشىشىپ كېتىدۇ ئىتاليانچەنى ياخشى بىلىدىغان بىر كىشى باشقا رومانىس تىللارنىمۇ قىسقا ۋاقىتتىلا ئۆرگىنىپ كېتەلەيدۇ ئىتاليانچە كەلىمەلەرنىڭ ھەممىسىلا دېگىدەك سوزۇق تاۋۇشلار بىلەن تۈگىشى ۋە كەسىڧ ئۇرغۇلارى بىلەن ئۆزىگە خاس بىر مېلودىيەگە ئىگە ۋە بۇ يۈزدىن ھەم دۇنيانىڭ ئەڭ گۈزەل تىللىرىدىن قەبۇل قىلىندۇ ئىتاليانچە ئەدەبىيات سەنئەتنىڭ قايتا ئويغىنىش دەۋرىدە زامانىسىنىڭ لىنگۇا ڧرانچاسى سۈپىتىدە قوللىنىلغانلىق ئۈچۈن باشقا تىللارغا بولغا تەئسىرى ئىنتايىن چوڭدۇر ۋە بولۇپمۇ مۇزىكا ساھەسىكىدىكى ئاتالغۇلار ئىتاليانچەدۇر ئىتالىيەنچە دۇنيادا ئاز ساندىكى مېلودىك تىللارنىڭ بىرىدۇر تۇيغۇلاندۇرغۇچى بايانلىرى مول بىر تىلدۇر ئىتاليانچەدە  ھەرڧ باردۇر K j w x ۋە y ھەرڧلىرى پەقەتلا چەتئەل تىلدىن كىرگەن سۆزلەردە قوللىنىلىدۇ C تاۋۇشى e ۋە i ھەرڧلىرىدىن بۇرۇن ç چ a u ۋە o ھەرڧلىرىدىن بۇرۇن كەلسە k ئوقۇلىدۇ Casa ئۆي kaza دەپ ئوقۇلىدۇ cielo ئاسمان cheloچەلو دەپ ئوقۇلىدۇ G تاۋۇشى ھەم e ۋە i دىن بۇرۇن cج au ۋە o دىن بۇرۇن كەلگەندە g دەپ ئوقۇلىدۇ Gatto مۈشۈك gatto gente ئىنسانلاركىشىلەر cente جەنتە دەپ ئوقۇلىدۇ İ ۋە e دىن بۇرۇن كەلگەن c نى k ۋە g نى g ئوقۇماق ئۈچۈن h ھەرڧى قوشۇلىدۇ  chiamare چاقىرماق kiyamare كيامارې lunghezza ئۇزۇنلۇق lungetza لۇڭگېتزا دەپ ئوقۇلىدۇ  Gl لي شەلىدە  gnبولسا ny شەكلىدە ئوقۇلىدۇ Taglia مەندىن talya تاليا شەكلىدە  ogni ھەر onyi ئوني شەكلىدە ئوقۇلىدۇ Z تاۋۇشى dz شەكلىدە zz ئىسە ts شەكلىدە ئوقۇلىدۇ Zucchero شېكەر dzukkero دزۇككېرو pizza بولسا pitsa پىتسا دەپ ئوقۇلىدۇ E ۋە i دىن بۇرۇنقى Sc ش دەپ ئوقۇلىدۇ scegliere تاللىماق shelyere شەليەرە ئوقۇلىدۇ باشقا ھەرڧلەر ئۇيغۇرچىدىكىدەك ئوقۇلىدۇ پەقەت r تاۋۇشى ئىتاليانچەدە ئۇيغۇرچىدىكىدىن تېخىمۇ كۈچلۈكرەك يۇمۇلاقلىنىدۇ