تەفسىر
تەڧسىر ياكى تەپسىر ئەرەبچە علم التفسير ئىسلام دىنى ئاتالغۇسىدۇر ئەل تەڧسىر چۈشەندۈرۈش ئىزاھلاش شەرھىلەش دېگەن مەنىلەرگە كېلىدۇ دىنىي مەنادا قۇرئان كەرىم ئايەتلىرىنىڭ مەنىلىرى تۈشەندۈرۈلگەن كىتاب ۋە تۈشەندۈرۈش ئۇسۇللىرىنى تەتقىق قىلىدىغان ئىلىم ئۇنىڭغا تەڭداش مەنىدىكى يەنە بىر كەلىمە بولسا تەئۋىل تۈشەندۈرۈش دۇر تەڧسىر ئىلمى بىلەن مەشغۇل بولغۇچىغا مۇپەسسىرمۇڧەسسەر دېيىلىدۇ ئال ئىمران سۇرىسى  ئايەتىدە ئورۇن ئالغاندەك قۇرئان ھەم مەنىسى ئوچۇق چۈشىنىشلىك مۇستەھكەم ھەمدە ئىزاھلاشقا مايىل مۇتەشابىھ ئايەتلەردىن تەشكىل تاپقان ئىسلام تارىخىدا قۇرئان ئايەتلىرىنى چۈشىنىش ياكى چۈشەندۈرۈش ئۈزەرە نۇرغۇن تىرىشچانلىقلار كۆرسىتىلگەن تەپسىرچىلەر تەرىپىدىن تۇنجى مۇپەسسىر قەبۇل قىلىنغان ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام قۇرئاننى يەنە شۇ قۇرئان بىلەن تەڧسىر قىلغاندۇر ساھابە ۋە تابىئىن دېيىلىدىغان بىرىنچى ۋە ئىككىنچى ئەۋلاد مۇسۇلمانلاردىن رىۋايەتلەر بىلەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ قۇرئان ئايەتلىرى بىلەن مۇناسىبەتلىك بەئزى تۈشەندۈرۈشلىرى ھەدىس كۇللىياتلىرى ئىچرە قەيت قىلىنغان