ئۇيغۇر خەلق ماقال-تەمسىللىرىدىن تاللانما
باي بولاي دېسەڭ ئاتنى سېتىپ قوي قىل گاداي بولاي دېسەڭ خوتۇن قويۇپ توي قىل مەنىسى تۇرمۇشقا سەل قاراپ تولا ئۆيلەنسە ئاقىۋىتىنىڭ نامراتلىققا ئېلىپ بارىدىغانلىقىنى كۆرسىىتىدۇ بىر قىز ئەرگە تەگسە قىرىق قىز چۈش كۆرۈپتۇ مەنىسى بىرەر ئادەمگە مەنپەئەت تەگسە باشقىلارنىڭمۇ تاما قىلىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ بويتاقنىڭ  تاپقىنىنى ئىت يەر ياقىسىنى پىت يەر مەنىسى بويتاق تۇرمۇشنىڭ مەززىسى يوقلۇقىنى كۈنلىرىنىڭ مەينەتچىلىكتە ئۆتىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ پۇلسىز ئەر خوتۇنغا جىن كۆرۈنۈپتۇ مەنىسى ئەركىشىنىڭ پۇل تېپىپ ئائىلىنى قامدىغۇدەك ئىقتىدارى بولمىسا ئايال بالاچاقىلىرى ئالدىدا ئىناۋىتى بولمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ تالادىكى ئايجامالدىن ئۆيۈڭدىكى ھەلىمە پاخپاق ياخشى مەنىسى ئائىلىگە ساداقەتمەن بولۇش ئايالىنى قەدىرلەش لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ جاۋابخور خوتۇننىڭ ئۇتتۇر چىشى بالدۇر چۈشۈپتۇ مەنىسى ئەرخوتۇنلۇق مۇناسىۋەتتە ئاياللارنىڭ يولسىزلىق قىلماسلىقى ئېرى بىلەن ئورۇنسىز تاكاللاشماسلىقى لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ چىغرىقچى چىگىت دەيدۇ چوكانلار يىگىت دەيدۇ مەنىسى ھەممە ئادەم ئۆزىنىڭ مەنپەئەتىنىلا ئويلايدۇ چاي قىززىق تاۋۇز سوغۇق چىشنى بۇزار ئۆزى قېرى خوتۇنى ياش ئىشنى بۇزار مەنىسى ھەرقانداق ئىشتا ئۆزىنىڭ ئەھۋالىغا قاراش خەقنى دوراپ مەسخىرىگە قالماسلىق زىيان تارتىپ قالماسلىق لازىم دېگەنلىك خوتۇنغا ئامراقبالىغا ئۆچ قايماققا ئامراقكالىغا ئۆچ مەنىسى تۇرمۇشتا ھوزۇرھالاۋەتكە ئامراق ئەمما جاپاسى بىلەن خوشى يوق ھورۇن ئادەملەرگە قارىتىلغان خوتۇن تاللىغان خوتۇنسىز قالار ئوتۇن تاللىغان ئوتۇنسىز قالار مەنىسى جۆرە تاللىغاندا ياكى بىرەر ئىشقا چارە تاللىغاندا ھەددىدىن ئارتۇق زىغىرلاپ كېتىپ ئۈنۈملۈك چارىنى تاپالماسلىقنى كۆرسىتىدۇ خوتۇنۇڭنى خۇش قىلاي دېسەڭ لاپ ئۇر ساراڭنى خۇش قىلاي دېسەڭ داپ ئۇر مەنىسى ماختاشقا ئامراق ئادەملەرگە لايىقىدا ياخشى گەپ قىلىپ خۇش قىلىپ قويۇش لازىم دېگەنلىكتۇر داڭلىغان قىز تويىدا چىچىپتۇ مەنىسى بىرەر ئادەمنىڭ جىددى پەيتتە ئەبىيىنى ئاشكارىلاپ قويۇشنى كۆرسىتىدۇ سارىخان ئاچام ئۆيدە ئەخلەت كۈلى تۆردە مەنىسى ھورۇن ئاياللارغا قارىتىلغان شاتراق لايغا تاش ئاتما گىرى قىزغا قاش ئاتما مەنىسى بىغەرەز چاكىنا ئادەملەر بىلەن تەڭ بولماسلىق لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ غوجامنىڭ ئالماسلىقىنى بىلىپ خېنىم تەگمەس بولۇپ قاپتۇ مەنىسى بىرەر ئىشتا نەپ تەگمەيدىغانلىقىنى بىلىپ دەرھال يىنىۋىلىشنى كۆرسىتىدۇ قىزنىڭ كۆزى ئوسمىدا تازنىڭ كۆزى پوسمىدا مەنىسى نۇقسانى بار ئادەم ھەمىشە ئۇنى يىپىشنىڭ كويىدا بولىدۇ دېگەنلىك كۆپ خوتۇن ئالغاننىڭ قەرزى تولا كۆپ ئەرگە تەگكەننىڭ ئەرزى تولا مەنىسى تۇرمۇشتا يەڭگىللىك قىلىپ ئائىلىنى بۇزغاننىڭ يامان ئاقىۋەتكە قالىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ ئۇستا ئوۋچى ئىز تونۇيدۇ زېرەك يىگىت قىز تونۇيدۇ مەنىسى ئەقىللىق ئادەمنىڭ بىرەر ئىشقا دۇچ كەلگەندە خۇددى قىز تاللىغاندەك ئەستايىدىل بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ