چىڭگىزخان داموللام
چىڭگىز داموللام يىلى بۈگۈرنىڭ يېڭىسار يېزىسىدا موللا ھوشۇر داموللام ھاج ئىسىملىك دىنىي زاتنىڭ ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن بولۇپ ئەسلى ئىسمى ئابدۇلئەزىز بولسىمۇ خەلق ئارىسىدا چىڭگىز داموللا دېگەن نام بىلەن تونۇلغان ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يىرىمىدا ياشىغان ۋەتەن سۆيەر مەرىپەتپەرۋەر زاتلىرىمىزدىن بىرىدۇر چىڭگىز داموللام دەسلەپكى دىنىي مەلۇماتىنى بۈگۈر ۋە كۇچالاردا ئالغاندىن كېيىن قەشقەر خانلىق مەدرىسىدە بىر مەزگىل ئوقۇغان ئاندىن  يىلى ھىندىستانغا بېرىپ ئاسىيا بويىچە ئەڭ داڭلىق مەدرىسەدىيۇبەند مەدرىسىدە بىر يېرىم يىل ئوقۇغان  يىلى ھىندىستاندىن ئايرىلىپ پاراخوت بىلەن قاھىرەگە قاراپ يولغا چىققان قاھىرىگە يېتىپ بارغاندىن كېيىن  يىلى دۇنيا بويىچە ئەڭ چوڭ ئەڭ داڭلىق ئىلىم يۇرتىئەزھەر ئالىي بىلىم يۇرتىدا ئوقۇشقا باشلىغان ۋە يىلى ئىسلام قانۇنشۇناسلىقى ۋە ئىسلام تارىخى ساھەسى بويىچە ئوقۇشىنى غەلىبىلىك تاماملىغان ئەزھەر ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرگەندىن كېيىن بىرىنچى فۇئاد ئۇنىۋېرسىتېتىدا بۈگۈنكى قاھىرە ئۇنىۋېرسىتېتى ئۇقۇش پۈتتۈرۈپ مەزكۇر ئۇنىۋېرسىتېتتا ئوقۇتقۇچى بولغان  يىلى مەككىگە بېرىپ ھەج پەرزىنى ئادا قىلغان چىڭگىزخان داموللام سەئۇدى ئەرەبىستاندا مەھمۇت سىجاڭ بىلەن كۆرۈشكەن ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە ياپۇنىيىگە بارغان ياپونىيە ھۆكۆمىتى ئالاھىدە مەقسەت بىلەن  مەھمۇت سىجاڭ ۋە چىڭگىزخان داموللامنى بىيجىڭغا ئورۇنلاشتۇرغان مامۇت شىجاڭ يىلى بىيجڭدا ۋاپات بولغان كېيىن چىڭگىزخان داموللام نەنجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتىغا ئوقۇشقا كىرگەن ئۇ يىلى تۇغقان يوقلاش ئۈچۈن بۈگۈرگە قايتىپ بارغان بولۇپ شۇ يىللىرى قۇرۇلغان بىرلەشمە ھۆكۈمەتنىڭ كاتتىۋاشلىرى ئۇنى ئۈرۈمچىگە چاقىرتىپ ئۆلكىلىك ھۆكۈمەتنىڭ ئىچكى ئىشلار نازىرى قوشۇمچە ئۈچ مەسلەك ياشلار ئىتتىپاقىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى قىلىپ تەيىنلىگەن چىڭگىز داموللام ئۈرۈمچىدىكى يىللىرىدا يەنە ئۆلكىلىك مەدەنىي ئاقارتىش ئۇيۇشمىسىنىڭ رەئىسى بولغان ۋە ۋەتىنىمىزنىڭ مەنىۋى تەرەققىياتى ۋە كەلگۈسى ئۈچۈن كۈرەش قىلغان ئەينى زاماندىكى مىللەتچىلەرنىڭ نەشرى ئەپكارى بولغان ئەرك گېزىتى قاتارلىق گېزىتلەردە ماقالە يازغان ئۇنىڭدىن سىرت ئۈرۈمچى دارىلمۇئەللىمىندە ئىسلام تارىخى ۋە دىنىي دەرس بەرگەن يىلى ئايدا چەتئەلگە چىقىپ كەتمەكچى بولغان چوڭ كارۋانغا قېتىلغان بۇلاردىن بىر قىسمى چېگرادىن ئۆتۈپ كەتكەن بولسىمۇ چىڭگىزخان داموللام قاتارلىق بىر قىسىم كىشىلەر ئۆتەلمەي كوكارتتىن قايتىپ كەلگەن چىڭگىزخان داموللام ۋەتەندە تۇرۇپ كۈرەش قىلىشنى ئەۋزەل كۆرۈپ قايتىپ كەتكەن دېگەن قاراشمۇ بار چىڭگىز داموللام يىلى قولغا ئېلىنغان يىلى ئاينىڭ  كۈنى خەلق دۈشمىنى دېگەن تۆھمەت بىلەن ئۆلۈم جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغان ۋە مەسئۇد ئەپەندى قۇربان قوداي قاتارلىق ئىنقىلابچى ئەدىبلەر بىلەن بىللە شېھىد قىلىنغان چىڭگىزخان داموللام قىسقىغىنە ھاياتىدا قان تەر سەرپ قىلىپ شەرقىي تۈركىستان ئاسىيانىڭ قەلبى تىغ تۇركانى پارسچە گۈزەل شەرقىي تۈركىستان ئەركىن شەرقىي تۈركىستان ئۇلۇغ شەرقىي تۈركىستان گۈزەل شەرقىي تۈركىستان تۈركچە تەجۋىد ئۇيغۇر تىلىنىڭ مورفولوگىيىسى ئۇيغۇر تىلىنىڭ سىنتاكسىس قائىدىسى شەرقىي تۈركىستاندا ئىسلامىيەت تۈرك ئەدەبىيات تارىخى شەرقىي تۈركىستان ئەل خالىدە قاتارلىق  پارچە كىتاب يازغان بولۇپ بۇلاردىن شەرقىي تۈركىستان ئاسىيانىڭ قەلبىسەۋتۇل ۋىجدان ۋىجدان ئاۋازى ئۇيغۇر سېنتاكىسىسىسى ۋە تىغ تۈركانى قاتارلىق تۆت پارچە كىتابىلا نەشر قىلىنغان قالغان كىتابلىرى نەشر قىلىنىش پۇرسىتىگە ئېرىشەلمەستىن يوقاپ كەتكەن