ڧرانسۇز تىلى
UYGHURCHE УЙҒУРЧӘ ڧرانسۇز تىلى ياكى ڧرانسۇزچە français تەلەپپۇزى fʁɑsɛ ھىندىياۋروپا تىل سېستىمىسى رومان تىللىرى ئائىلىسىگە تەۋە ڧرانسىيە ۋە ڧرانسۇز مەدەنىيىتىنى ئۆزلەشتۈرگەن ۋە ئەسكى ڧرانسۇرز سۆمۈرگىسى مۇستەملىكە ئەللەردە قوللىنىلىدىغان تىل دۇنيادا تەخمىنەن  مىلىيون كىشى ڧرانسۇزچە بىلمەكتە  مىلىيون ئىنسان ڧرانسۇزچىنى ئانا تىل ياكى ئىككىنچى تىل سۈپىتىدە قوللانماقتا  دۆلەتتە  مىلىيون كىشى تەرىپىدىن ھەم بىلىنمەكتە ۋە قوللىنىلماقتا ئەڭ باشتا ڧرانسىيە بولۇپ كانادا بېلگىيە شۋېتسىيە ليۇكسېمبۇرگ موناكو قاتارلىق ئەللەر ۋە بىر قىسىم ئاڧرىقا ئەللىرىدە ڧرانسۇزچە سۆزلىشىلىدۇ ڧرانسۇرچە ئىتاليانچە پورتۇگالچە ئىسپانچە كاتالانچە ۋە رۇمانچە قاتارلىق رىم ئىمپېرىيىسىنىڭ رەسمىي تىلى بولمىش لاتىنچەنىڭ داۋاملاشقان تىللىرىدىن بىرىدۇر ڧرانسۇزچە تارىختا رىم دەۋرى گاليالىقلارنىڭ كېلت تىللىرىدىن ۋە رىمدىن كېيىنكى ڧرانك كۆچمەنلىرىنىڭ گېرمان تىللىرىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان ڧرانسۇزچە  دۆلەتتە رەسمىي تىل بولۇپ La Francophonie دېيىلىگەن ڧرانكوڧون ڧرانسۇزچە سۆزلەشكۈچى خەلقلەر توپلۇغىدۇر ب د ت نىڭ پۈتۈن تارماقلىرىدا ۋە خەلقئارالىق تەشكىلاتلارنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ رەسمىي تىلى ڧرانسۇزچەدۇر ياۋروپا ئىتتىپاقى سانلىق مەلۇماتلىرىغا كۆرە  دۆلەتتىكى  مىلىيون ئىنسان  نىڭ  سى ڧرانسۇزچە سۆزلەشمەكتە ۋە بۇنىڭ  مىلىيونىنىڭ سى ئانا تىلى  مىلىيونىنىڭ  بولسا ئىككىنچى تىلى سۈپىتىدە قوللانماقتا بۇ سانلىق مەلۇماتلارغا كۆرە ڧرانسۇزچە ياۋروپا ئىتتىپاقى ئىچىدە ئىنگىلىزچە ۋە نېمىسچە قالسا ئەڭ كۆپ قوللىنلىدىغان  تىلدۇر فرانسۇز تىلى رىم تىلىنىڭ بىر تەركىۋى قىسمى بولۇپ ئاساسلىق فرانسىيە كانادادا ئاساسلىقى يېڭى بىرۇنسۋىك ۋە كېبەك رايونلىرىدا بېلگىيەدە ۋالونى بىريۇسسىل ۋە فلاندىرىيە رايونىنىڭ بەزى شەھەرلىرىدە ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىدا بولۇپمۇ لۇئىزىيان ۋە مەن شىتاتلىرىدا شىۋتىسارىيەدە ئۈچ ئاساسلىق دۆلەت تىلىنىڭ بىرىقوللىنىلىدۇ فرانسۇزچە دۇنيادىكى باشقا بەزى دۆلەت ۋە رايونلاردا ئىككىنچى ياكى ئۈچىنچى تىل قاتارىدا ئىشلىتىلىدۇ مەسىلەن كوڭگو دېموكىراتىك جۇمھۇرىيىتى فرانسۇز تىلى رايونىدىكى ئەڭ كۆپ نوپۇسلۇق دۆلەت شۇنداقلا فرانسۇز تىلى رەسمى تىل ياكى قوشۇمچە رەسمى تىل بولغان  دۆلەتنىڭ بىرى غەربى ئافرىقىدىكى دۆلەتلەرنىڭ مۇتلەق كۆپچىلىكى ۋە يەنە مەغرىپ دۆلەتلىرىمۇ مۇشۇ قاتارغا كىرىدۇ بۇ دۆلەتلەرنىڭ مۇتلەق كۆپچىلىكى كونا فرانسۇز ۋە بېلگىيە مۇستەملىكىلىرى ئافرىقىنىڭ ئىۋارىيە تۇمشۇقى ۋە گابونغا ئوخشاش بەزى دۆلەتلىرىدە پۈتۈنلەي فرانسۇز تىلى قوللىنىلىدۇ فرانىسيەدە فرانسۇز تىلى دۆلەت مۇستەقىللىكىنىڭ مۇھىم كۆرسەتكۈچلىرىدىن بىرى جۇمھۇرىيەت تىلى فرانسۇز تىلى يىلىدىكى ئاساسى قانۇننىڭ ئىككىنچى ماددىسى يەنە شۇنداقلا پۈتۈن دۇنيادىكى فرانسۇز مەدەنىيىتى ۋە فرانسۇز ئىدىيىسىنىڭ ھەرىكەت كۈچى دۇنيادا مىليون كىشى تەرىپىدىن ھەقىقى ئاساسلىق تىل سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدىغان دۇنيا فرانسۇز تىلى تەشكىلاتىنىڭ يىللىق سىتاتىسكىسى  مىليون كىشى تەرىپىدىن قوشۇمچە تىل ياكى چەتئەل تىلى سۈپىتىدە قوللىنىلىدىغان فرانسۇز تىلى دۇنيادا ئەڭ كۆپ سۆزلىنىدىغان تىللار ئىچىدە تۆتىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ مەزكۇر تىل بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ ئالتە رەسمى تىلى ۋە ئىككى خىزمەت تىلىنىڭ بىرى ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئوخشاش دۇنياۋى تەشكىلاتلارنىڭ رەسمى ياكى خىزمەت تىلى ھېساپلىنىدۇ كونا فرانسۇز رېجىمى رۇسلارنىڭ چار پادىشاھى تاكى گىرمانىيە ۋە ئىسپانىيە پادىشاھلىرىغا قەدەر فرانسۇز تىلى ئېنگلىز ۋە ئىسپان تىللىرىنىڭ قاتارىدا ئاساسلىق دېپلوماتىيە تىلى بولۇپ كەلدى ئەمما خەلقئارا ئىقتىسادى ۋە ئىلمى تەتقىقات ساھەلىرىدە بارغانسېرى ئېنگلىىز تىلى تەرىپىدىن بېسىلىپ كېتىۋاتىدۇ فرانسۇز تىلىنىڭ تەرەققىياتىدا فرانسۇز ئاكادېمىيىسى ۋە نۇرغۇن زىيالىيلارنىڭ رولى ئىنتايىن چوڭ بۇ تىل يەنە ئاكادېمىك تىلى دىيىلىدۇ ئادەتتە بۇ تىلنى تەرپلەش ئۈچۈن فرانسۇز دىراماتورگى موللېرنىڭ ئىسمى بىلەن موللېر تىلى دەپ ئاتىلىدۇ