ئاقارى ماندا
ئاقارى ماندا  مەشھۇر كۈيشۇناس ئاقارى ماندا ۋە باھار بۇلبۇل ناۋاسى سۈي سۇلالىسىنىڭ دايى يىللىرى مىلادى داسۈي سۇلالىسى ئوردىسىدا كۇچالىق مەشھۇر كۈيشۇناس ھەم مۇزىكا ئالىمى ئاقارى ماندا 白明达تەرىپىدىن ئىجات قىلىنغان چوڭ تىپتىكى نەپس ئۇسۇللۇق مۇزىكا بولۇپئۇ ئارىدىن يىل ئۆتكەن بۈگۈنكى كۈندىمۇ جۇڭگو ۋە چەتئەل سەھنىلىرىدە ئوينىلىپ كېلىۋاتىدۇبۇ چوڭ تىپتىكى مەشھۇر مۇزىكىلىق ئۇسۇلشەرقىي ئاسىيا ئەللىرىدە بولۇپمۇ چاۋشەن بىلەن ياپونىيىدە ھازىرغىچە ئۈزۈلمەي ئوينىلىپ كەلگەن بولسىمۇ ئەمما مەملىكىتىمىزدە يۇەن سۇلالىسى زاجۈي تىياتىرلىرى ئەۋج ئالغاندىن كېيىن بۇ مۇزىكىلىق ئۇسۇل سەھنىدە قايتا نامايەن بولمىغان ئىدىيىلى شەنشى ئۆلكىلىك ناخشائۇسۇل ئۆمىكى تاڭ دەۋرىدىكى چاڭئەننىڭ مۇزىكا ئۇسۇلى ناملىق كىلاسسىك سەھنە ئەسىرىنى تەييارلىغاندامانا شۇ ئاقارى ماندا  يىل بۇرۇن ئىجات قىلغان باھار بۇلبۇل ناۋاسىنى ئالاھىدە تەييارلىدى ھەمدە مەملىكەت ئىچىسىرتىدا ئويناپ قىزغىن ئالقىشقا ئېرىشتى سۈينامە ئوقۇتۇش يۇرتى خاتىرىلىرى قاتارلىق تارىخى خاتىرىلەردىن مەلۇم بولىشىچە ئاقارى ماندا كۇچادا تۇغۇلۇپ ئۆسكەن بولۇپئۇنىڭ نەچچە ئەۋلات ئەجدادى كۇچادا كۈيشۇناسلىق بىلەن ئۆتكەن ھەمدە ئاتاقلىق سەنئەتكارلار ھېساپلانغانئاقارى ماندا كىچىكىدىن تارتىپلا سەنئەتكە ئىشتىياق باغلاپئاتا كەسپىگە ۋارسلىق قىلغان ھەمدە يۇرتىمىز قەدىمكى زامان سەنئىتىنىڭ ئاساسلىق بۇلىغى بولغان كۇچا مۇھىتىدا پىشىپ يېتىلىشسەنئەت پېشىۋالىرىدىن ئتەلىم ئېلىش نەتىجىسىدە ئاتاقلىق سەنئەتكار بولۇپ يېتىشكەن ئۇ شىمالىي جۇ خانى جۇۋۇدىنىڭ تەختتە ئولتۇرغان يىللىرى مىلادى سۇجۇپ قاتارلىق كۇچالىق ئون نەچچە سەنئەت پېشىۋالىرى بىلەن بىللەجۇۋۇدىنىڭ تۈرك ئاغىچىسى ئاسنابېكەگە ئەگىشىپ قاراقۇرۇم ئارقىلىق چاڭئەنگە بارغانشۇ چاغدا ئۇ ۋۇدى خان باشلىق نەچچە يۈز ئالى ھۆكۈمرانلار تەرىپىدىن ئىززەت بىلەن كۈتىۋېلىنىپئوردا مۇزىكا ئۇستازى بولۇپ ئىشلىگەنئاقارى ماندا شىمالىي جۇسۈيتاڭ ئۈچ سۇلالىدە ياشىغان بولۇپئالى ھۆكۈمرانلارنىڭ قەدىرلەپ ئىشلىتىشىگە مۇيەسسەر بولغان سۈينامەمۇزىكا تەزكىرىسىدىكى خاتىرىلەردىن مەلۇم بولىشىچەئۇ سۈي سۇلالىسى خانى سۈي ياڭدىنىڭ ئالاھىدە تەكلىپ قىلىشى بىلەن سۈي ياڭدىنىڭ ياشاپەرىزاتنىڭ مېھمان بولۇشىقەدىم ئوردىغا قايتىش  شاتلىق گۈلى قاتارلىق  نەزمىسىگە نەغمە ئىشلەپ بەرگەنبۇنى سۈي ياڭدى ئۆز مەھرەملىرى بىلەن ئاڭلاپ ناھايىتى خۇشال بولۇپ كۆپ مۇزىكا ئاڭلاش بەجايىكى كۆپ كىتاپ ئوقۇماق دېگەن ئاقارى ماندا سۈيتاڭ ئوردىسىدا مۇزىكانتئوقۇتۇش يۇرتىدا مۇزىكا ئۇستازىھەم مۇزىكا مەھكىمىسىنىڭ كەسپى مەنسەپدارى بولغانئۇنىڭ ھازىرغىچە مەلۇم بولغان مۇزىكىلىرىدىن زەنگۈلە يەتتە ئاخشامدا ئۇچرىشىشچەينەك تاشلاششىشخال چېچىپ ئۆمۈر ئۇزارتىشتوخۇ سوقۇشتۇرۇشئون ئىككى مەۋسۇم قاتارلىق نەچچە ئونلىغان مەشھۇر مۇزىكىلارنى ئىجات قىلغان بولۇپئەينى ۋاقىتتا بۇ مۇزىكىلار چاڭئەنلوياڭ قاتارلىق چوڭ پايتەختلەردە ئۇينۇلۇپ جامائەتچىلىككە چوڭقۇر تەسر قالدۇرۇپلا قالماي بەلكى پۈتۈن ئوتتۇرا تۈزلەڭلىك ۋە شەرقىي جۇڭگو رايۇنلىرىغىمۇ كەڭرى تارقالغانتاڭ دەۋرىدىن باشلاپ چاۋشەنكورىيەياپونىيە ۋە ھېندىنوزىيە قاتارلىق ئەللەرگىچە تارقىلىپ ئومۇملاشقانجۇڭگودا بولسا سۇڭيىللاريۇەنيىللار غىچە داۋاملىشىپئوردا ئوقۇتۇش يۇرتلىرىنىڭ دائىملىق نومۇرى بولۇپ كەلگەن ئاقارى ماندا ئىجات قىلغان مۇزىكىلار ئىچىدە باھار بۇلبۇل ناۋاسى ۋەكىللىك خاراكتىرگە ئىگە بولۇپچوڭ تىپتىكى ناخشائۇسۇل بىلەن ئورۇنلىنىدىغان بۇ بىر يۈرۈش مۇزىكا جەمئىي  ئارىيەدىن تەشكىل تاپقانئىككى ئارىيە مەخسۇس بۇلبۇلنى دوراپ سايراش بىلەن نەغمىنى تېخىمۇ ئەۋجىگە چىقارغان ئوقۇتۇش يۇرتى خاتىرىلىرىدىن مەلۇم بولىشىچەبۇ چوڭ تىپتىكى ئۇسۇلچىلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا باھار بۇلبۇل ناۋاسىنى ئوينىغۇچى ئەڭ ماھىر ئۇسۇلچىلار ئارىسىدىن تاللىدىغان بولۇپئۇ شۇ ئۇسۇلنى ئوينىغاندا ئۈستىگە سېرىق مەشۇت كۆڭلەك كىيىپبېلىگە قىزىل پوتا باغلاپبېشىغا گۈللۈك تاج تاقاپ بۇلبۇل قىياپىتىنى دوراپ ماھارەت كۆرسەتكەنبۇ ئۇسۇل چىرايلىق گېلەم ئۈستىدە ئوينالغانتاڭ دەۋرىدىكى شائىر يۇەن جىن باھار بۇلبۇل ناۋاسىھەققىدە يازغان بىر شېئىرىدا بولدى ئۇيغۇرچە ياسانماق قىزئاياللار مەشغۇلى زور ماھارەت بولدى چالماق سازنى ئۇيغۇرلارسىمان سۇمرۇغ ئاتەشنىڭ ساداسى مۇڭ بىلەن تولسا ئەگەر باھار بۇلبۇل ناۋاسى ياڭراتتى بىر سالقىن ھامان دەپ يازساجاڭ خۇ ئۆزىنىڭ باھار بۇلبۇل ناۋاسى  دېگەن شېئىرىدا شىڭ چىڭ كۆلى جەنۇبىدا سۆگەت پوتلا چىقارمىغان ئالغان چېغى خانىش تەي چىڭ قولىغا مېيخۇا شېخى شۇئان كېنىزەكلەر ئوقۇشقاندا باھار بۇلبۇل ناۋاسىنى گۈل تېگىدە نەپس ئۇسۇل قانات كېرىپ قىلدى جەۋلان دەپ يازغان باھاربۇلبۇل ۋە گۈل قەدىمدىنلا ئۇيغۇر شېئىرىيىتىنىڭ جۈملىدىن ناخشامۇزىكىلىرىنىڭ مۇھىم بىر تېمىسى بولۇپ كەلگەن ئىدىئۇيغۇر شېئىرىيىتى تارىخىدا بۇلبۇل سىموۋۇل خاراكتىرلىك ئەنئەنە بولۇپباشقا قۇشلارغا قارىغاندا دائىم ئىجابىي مەنىدە تىلغا ئېلىنىپ كەلگەنمەسىلەنمۇھەممەت خارەزىمنىڭ مۇھەببەتنامە داستانىلۇتفىنىڭ گۈل ۋە نەۋرۇز داستانىموللا ئەلەم شەھيارنىڭ گۈل ۋە بۇلبۇل داستانلىرىدا بۇلبۇلغا مەدھىيە ئوقۇلغانكۈيشۇناس ئاقارى ماندامۇ دەل ئۇيغۇرلاردىكى بۇ ئەنئەنىگە ۋارسلىق قىلىپ مۇزىكا ئىجات قىلغانئۇ ئىجات قىلغان باھار بۇلبۇل ناۋاسىتاڭ دەۋرىدىكى مەدەنىيەت گۈللىنىشىدە چېگرىدىن ھالقىپ ئۆتۈپچاۋشەنياپونىيەھېندىنوزىيەگىچە تارقىلىپ ئومۇملاشقان ھەمدە ياپونىيە ھازىرغىچە داۋاملاشقان يىلى يولداش دېڭ شىياۋپىڭ ياپونىيە نى زىيارەت قىلغان چاغداياپونىيە ھۆكۈمىتى دېڭ شىياۋپىڭغابۇ سىلەرنىڭ كىلاسسىك سەنئىتىڭلارنىڭ جەۋھىرىبىز بۇنى مىڭ يىللار ئىلگىرى سىلەردىن قۇبۇل قىلغان ئىدۇقئەمدىلىكتە جۇڭگولۇق ئەزىز مېھمانلارنىڭ ھوزۇرىغا سۇنماقچىمىز دەپ جۇڭگو ۋەكىللەر ئۆمىكىگە مانا شۇ ئاقارى ماندا ئىجات قىلغان باھار بۇلبۇل ناۋاسىنى مەخسۇس تەييارلاپ ئويناپ بەرگەنمانا بۇنىڭدىن قارىغاندا ئۇيغۇر ناخشائۇسۇل مۇزىكىسىنىڭ قەدىمدىلا دۇنياغا مەشھۇر ئىكەنلىكىمىڭ يىللار ئىلگىرىكى سەنئىتىمىزنىڭ ھېلىھەم چەتئەللەردە زور قەدىر