ئابدۇقادىر داموللا
ئابدۇقادىر داموللام ئۇيغۇرلار ئاريسىدىن چىققان مەشھۇر ئىسلام ئالىمى ئۇيغۇر يېڭى مائارىپىنىڭ ئاساسچىسى خەلقپەرۋەر مەرىپەتچى شائىر ئابدۇقادىر داموللا يىلى قەشقەر ئاتۇشنىڭ مەشھەت يېزىسىدا تۇغۇلۇپ يىلى ئالەمدىن ئۆتكەن ئابدۇقادىر داموللا بالىلىق ۋە ئۆسمۈرلۈك يىللىرىنى ئۆز يۇرتىدىكى مەكتەپلەردە ئوقۇش بىلەن ئۆتكۈزۈپ ئۇنىڭدىن كېيىن قەشقەر ۋە بۇخارا مەدرىسىلىرىدە ئۇزاق مۇددەت ئىلىم تەھسىل قىلغان  ئىلىم  پەن بىلەن خەلقنى ئاقارتىش ۋەتەننى قۇتقۇزۇش شۇئارى ئاستىدا بارلىق ئەقىل  پاراسىتى ۋە كۈچ  قۇدرىتىنى مىللىي مائارىپنى ئىسلاھ قىلىش  يېڭىچە ئىلىم  پەن ۋھ مەدەنىيەتنى گۈللەندۇرۈشكە سەرپ قىلىپ  ئاممىغا نەسىھەت زۆرۈر ئەقىدىلەر   گۆدەكلەرگە تەلىم   ھەقىقەت جەۋھىرى ئەدەبىياتنىڭ ئاچقۇچى   ئىلمىي ھېساپ قاتارلىق كۆپلىگەن ئىلمىي ئەسەرلەرنى ۋە ئىلغار دېموكراتىك خاھىش سىڭدۈرۈلگەن يۇقىرى سەۋىيىلىك شېئىرلارنى يېزىپ قالدۇرغان  يېتىملارنىڭ غەمگۈزارى سوغۇق راسا ئەۋجىگە چىققان قىش كۈنلىرىنىڭ بىرىدە  ئابدۇقادىر داموللام ھاممام كوچىسىدىن ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ  ھاممامنىڭ مونچا ئوچىقى ئەتراپىدا كۈلگە كۆمۈلۈپ ياتقان بىر توپ سەرگەردان بالىلارنى كۆرۈپ قالىدۇ  بۇ بالىلارنىڭ باش  كۆزلىرى كۈل بىلەن بۇلغىنىپ قاپقارا بولۇپ كەتكەن  ئۆسۈپ  چىگىشلىشىپ كەتكەن چاچلىرى گەدىنىگە چۈشكەن  يېلىڭ  يىرتىق كىيىملىرىدىن قورايدەك ئورۇق بەدەنلىرى كۆرۈنۈپ قالغان بولۇپ  ئۇلار كۈندۈزى ناۋايخانا ۋە ئاشپۇزۇللارنىڭ ئالدىدا تىلەمچىلىك بىلەن قورسىقىنى تويغۇزغاندىن كېيىن  ئاخشىمى سوغۇقتىن پاناھلىنىش ئۈچۈن مۇشۇ يەردە تۈنەيتتى  كۆزلىرى قۇمچاقتەك ئويناپ تۇرىدىغان بۇ ئىگە  چاقىسىز نارەسىدىلەرنىڭ ھالىنى كۆرۈپ  يۈرەك  باغرى ئېزىلگەن داموللام   جېنىم بالىلىرىم  قەشقەردەك بىر چوڭ شەھەردە ھالىڭلار مۇشۇ كۈنگە قالدىمۇ  يۈرۈڭلار  مەن سىلەرنىڭ قورسىقىڭلارنى تويغۇزۇپ  مۇزلىغان بەدىنىڭلارنى ئىسسىتاي   دەپ  بالىلارنى ئەگەشتۈرۈپ ئەكىتىدۇ  ئابدۇقادىر داموللامنىڭ ئايالى نائىلە خېنىم يېتىم بالىلارنى بۇ ھالدا كۆرۈپ  كۆز يېشىنى توختىتالماي قالىدۇ ۋە ئانىلىق مېھرى بىلەن ئۇلارنى ئىسسىندۇرۇپ يۇيۇندۇرىدۇ  ئاندىن تاماق تەييارلاپ  ئېچىرقاپ كەتكەن بالىلارنىڭ قورسىقىنى تويغۇزىدۇ  داموللام بۇ باشپاناھسىز بالىلارنى ئۆزى مۇددەرسلىك قىلىدىغان مەدرىسنىڭ بىكار ھۇجرىلىرىغا ئورۇنلاشتۇرغاندىن كېيىن  ئۆز خىراجىتى بىلەن ئۇلارنى بېقىپ  ئۆز شاگىرتلىرى قاتارىدا بىلىم ئېلىش پۇرسىتىگە ئىگە قىلىدۇ 