مىركامىل قەشقەرىي
مىركامىل قەشقەرىي كىم ئۇ  يىلى قەشقەر شەھىرىدە بىر مىللىي تىبابەتچى ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپلەرنى قەشقەر شەھىرىدە ئوقۇغان  يىلى رەھمەتلىك دادىسى مۇھەممەد نۇرۇللاھ ھاجىم  ياشلىق چوڭ ئوغلى مىركامىل قەشقەرىنى پاكىستانغا ئېلىپ چىققان پاكىستاندا ئوقۇۋاتقان تۇنجى قارار ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار بىلەن تونۇشۇپ ئەھۋال ئېگىلىگەندىن كېيىن  پاكىستاندا ئوقۇشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ قويۇپ ھەجگە كېتىش قارارىغا كەلگەن شۇنداق قىلىپ مىركامىل قەشقەرى پاكىستاننىڭ لاھۇر شەھىرىدىكى سەييىد ئەبۇل ئەلا مەۋدۇدى ئىنسىتېتۇتىدا تۇنجى قارار شەرقىي تۈركىستان ئوقۇغۇچىلىرى قاتارىدا ئوقۇش ھاياتىنى باشلىغان مىركامىل قەشقەرى ئىنسىتېتۇتنىڭ دەرسلىرىدىن سىرت ئوقۇتقۇچىلىرىنىڭ ئۆيىگە بېرىپمۇ ئايرىم دەرس ئېلىشتەك تىرىشچانلىقى بىلەن تەييارلىق سىنىپ ۋە   سىنىپتا  قېتىم سېنىپ ئاتلاپ يېشىنىڭ كېچىكلىكىگە قارىماي ئۈلگىلىك ئوقۇغۇچىلار قاتارىدىن ئورۇن ئالغان   يىلى ئاتائانا مىھرىگە تەلپۈنۈپ ۋەتەنگە كىرگەنچە قايتىپ چىقالمىغان مىركامىل قەشقەرى قەشقەرگە قايتقاندىن كېيىن مەرھۇم مۇھەممەد يۇسۇپ ئۇيغۇرى ۋە مەرھۇم ئابدۇلھەمىت داموللام تەرىپىدىن ئېچىلغان چەت ئەل تىلى مەكتەپلىرىدە  يىلغىچە ئوردۇ تىلى ئوقۇتقىچىلىق خىزمىتىنى قىلىپ ئىگىلىگەن بىلىمىدىن خەلقنى بەھرىمەن قىلىشنى داۋاملاشتۇرغان بىر تەرەپتىن ئەدىبىيات ئوقۇپ يەنە بىر تەرەپتىن ئەدىبىي خىزمەتلەرنى قىلغان قەشقەر ئەدىبىياتى ۋە دۇنيا ئەدىبىياتى قاتارلىق نوپۇزلۇق ژۇرناللاردا تەرجىمە ھېكايىلىرى شىئېر ۋە باشقا ئەسەرلىرى ئېلان قىلىنىشقا باشلىغان بۇ جەرياندا ئۇ يەنە يەككە تىجارەت بىلەنمۇ شۇغۇللىنىپ پاكىستانلىق شېرىكلىرى بىلەن قەشقەر  پاكىستان ئوتتۇرىسىدىكى يېپەك يىپ تىجارىتى بىلەن شۇغۇللىنىپ كۆرىنەرلىك نەتىجە قازانغان قوشۇمچە پاكىستانلىق ژۇرنالىستلارغا ئۇيغۇرلار ھەققىدە مەلۇمات بېرىشنىمۇ ئۈزلۈكسىز داۋاملاشتۇرغان   ۋە   يىللىرى پاكىستان جامائەت ئىسلامىي تاشقى ئىشلار بۆلىمىدىن ئىلياس ئەنسارى ۋە مىئراجۇل ئىسلامنىڭ شەرقىي تۈركىستانغا ئېلىپ بارغان زىيارىتىدە ئۇلارغا تەرجىمانلىق قىلىپ قارغىلىق خوتەن قاتارلىق شەھەر ناھىيەلەرنى زىيارەت قىلدۇرغاندىن كېيىن خىتاي ئىستىخبارىتىنىڭ دىققىتىنى تارتىپ چەت ئەللىكلەرگە دۆلەتنىڭ مەخپىيەتلىكىنى ئاشكارىلاش جىنايىتى بىلەن ئەيىپلەشتەك ئېغىر تەھدىتلەرىگە دۇچ كەلگەن خىتاي ئىستىخباراتىنىڭ غەيرىي رەسمىي ئاغزاكى تەھدىتلىرى ۋە نومۇسسىز تەكلىپلىرىدىن  قۇتۇلالمايدىغانلىقى ۋە چەتئەلگە قېچىپ كېتىشتىن باشقا يول قالمىغانلىقىنى چۈشۈنۈپ يېتىپ پاكىستاندىكى مۇناسىۋەتلىك يېقىنلىرى بىلەن ئەھۋالنى ئوچۇق مەسلىھەتلەشكەندىن كېيىن   يىلىنىڭ ئاخىرىدا پاكىستاندا روناق تېپىپ شېرىكلىرى بىلەن يېپەك يىپ تىجارىتى ئىككى پەرزەنتى ئائىلىسى ۋە يۈرتىنى تاشلاپ قېچىپ كېتىش قارارىغا كەلگەن   يىلى پاكىستان ئارقىلىق سۈرىيەگە كېتىپ دەمەشىق ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئەرەپ تىلى كۇرسىدا بىر يىل ئوقۇغاندىن كېيىن يەنە دەمەشىقتىكى جامىئە ئەبىننۇر دارۇل ئۇلۇمىدا ئۇقۇشنى باشلىغان ۋەتەندىن ئايرىلىش ئالدىدا ئايالى ۋە  پەرزەنتىنىمۇ ئېلىپ چىقىپ كېتىشكە كېرەكلىك ئىقتىسادىي ئورۇنلاشتۇرۇشلارنى قىلغان بولسىمۇ ئىش كۈتكىنىدەك بولماي چارىسىز   يىلىدا باشقا بىر ياشانغان ئايالنىڭ پاسپورتى بىلەن ئايالىنى خەتەرگە تەۋەككۇل قىلىپ سۈرىيەگە ئېلىپ چىققان لېكىن بىرسى بىر ئايلىق يەنە بىرسى  ياشلىق تاشلاپ چىقىپ كەتكەن  پەرزەنتىگە چارە قىلالمىغان سۈرىيەدە ئوقۇش جەريانىدا بىر ياندىن ئىلمىي خىزمەرلەرنى باشلاپ ئىسلامنىڭ پارلاق ئىستىقبالى ناملىق كىتابنى ئوردۇچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلغان ئايالىنى ئېلىپ چىققۇچە بولغان سۈرىيەدىكى  يىللىق جەرياندا تىجارىتى تامامەن توختىغان مىركامىل قەشقەرى   يىلىنىڭ ئاخىرىلىرىدا كونا شېرىكى شۇنداقلا تاغىسى رەھمەتلىك ھەمىدۇللاھ ھاجىمنىڭ ۋە بىر نەۋرە ئىنىسى ھىدايەتۇللاھ ئوغۇزخاننىڭ پاكىستانغا قايتىپ كېلىش تەكلىپىگە بىنائەن پاكىستانغا قايتقان پاكىستاندا يەنە يېپەك يىپ تىجارىتىنى باشلىغان يەنە بىر ياندىن ئىلمىي خىزمەتلىرىنى داۋاملاشتۇرۇپ پاكىستاندىكى ئوقۇغۇچىلارنى كىتاپ تەرجىمە قىلىشقا سەپەرۋەر قىلىش ئارقىلىق  تىن ئارتۇق كىتابنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسىنى نەشىر قىلدۇرغان پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستاندا ھاجىلارغا ھەقسىز تارقىتىلىشىنى ئىشقا ئاشۇرغان   يىلىنىڭ ئاخىرىدا پاكىستاننىڭ ۋەزىيىتى ئۇيغۇرلارغا نىسبەتەن بىخەتەرلىك جەھەتتىن ناچارلىشىشقا باشلىغاندىن كېيىن سۈرىيەدىكى ئۇيغۇر ساۋاقدىشى ئابدۇل غەنى قۇتۇبى ئەپەندىنىڭ تەپسىر تەرجىمە قىلىش تەكلىپىگە بىنائەن پاكىستاندا تۇغۇلغان  پەرزەنتى ۋە ئايالى بىلەن سۈرىيەگە قايتىپ بارغان مەۋدۇدىنىڭ  تەفھىمۇل قۇرئان ناملىق  توملىق تەپسىرىنى تەرجىمە قىلىشقا باشلىغان ئارىدىن ئۇزۇن ئۆتمەي ئىقتىسادىي قېيىنچىلىق يەنە باش كۆتۈرگەندىن كېيىن سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى بوۋىسى مۇھەممەد رەھىم ھەسەن قەشقەرىنىڭ يېنىغا كېتىپ ئىشلەش قارارىغا كەلگەن قولىدىكى ساختا ئۇزارتىلغان پاسپورت بىلەن سەئۇدى ئەرەبىستاندا ئىقامەت ئېلىپ ئۇزۇن مۇددەت تۇرۇش ئىمكانىيىتى بولمىغاچقا پاكسىتان نوپۇسى ئېلىشقا تىرىشىپ پاكىستان بىلەن ئالاقە ئورنىتىپ مەلۇم بىر ئائىلىنىڭ بالىسى قاتارىدا نوپۇس ۋە پاسپورت ئېلىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە بولغان بىراق قولىدىكى ساختا ئۇزارتىلغان خىتاي پاسپورتىنىڭمۇ ۋاراقلىرى تۈگەپ كېتىش خەۋپىگە دۇچ كەلگەنلىكى ئۈچۈن ھەم پاكىستانغا بېرىپ پاكىستان نوپۇسى ۋە پاسپورتىنى ئېلىش پاكىستان ئارقىلىق دۇنيانىڭ ئەڭ چوڭ پاسپورت بازىرى بولغان تايلاندقا بېرىپ خىتاي پاسپورتى سېتىۋېلىشتەك خەتەرلىك يولغا تەۋەككۈل قىلىشقا مەجبۇر بولغان  يىلى ئالدى بىلەن پاكىستانغا بېرىپ پۈتۈشكەن ئائىلىنىڭ نوپۇز تېزىملىكى بويۇنچە پاكىستان نوپۇسى ۋە پاسپورتى ئالغان بوۋىسى مۇھەممەد رەھىم ھەسەن قەشقەرىنىڭ سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامەت تەكلىپى چىقىرىپ پاكىستانغا يوللاپ بېرىشىنى كۈتۈش جەريانىدىكى پۇرسەتتە پاكىستان پاسپورتى بىلەن تايلاندقا ۋىزا ئېلىش قىيىن بولغانلىقتىن خىتاي پاسپورتى بىلەن بېرىشقا ۋە يېڭى خىتاي پاسپورتى سېتىۋېىلىشقا مەجبۇر بولغان بۇ جەرياندا پاسپورتىنى خىتاي ئەلچىخانىسىدا ئۇزارتىش ياكى ئالماش