سېيىت نوچى داستانى
سېيىت نوچى داستانى تولۇق نۇسخا قەشقەر خەلقنىڭ پىغانلىق كۆز يېشى بىلەن قوشۇلۇپ ئاققان تۈمەن دەرياسى بويىدا كوزىچى يار بېشى قوينىدا سېيىت ئىسىملىك بىر ئەزىمەت بارلىققا كەلدى ئۇ شىرنىڭكىدەك كەڭ كۆكرىكى يولۋاس تاپىنىدەك ئالقىنى بىلەن ھەممىنى ئۆزىگە جەلپ قىلدى تۆت دەرۋازىنىڭ ئىچى ۋە تېشىدىكى غېرىپ  غۇرۋا يېتىم  يېسىرلار ئۇنى ئۆزىگە ئاشىنا بىلدى ئۇ ئونبەش ياشقا بارغاندا تۆشۈك دەرۋازىدا بىر ناۋايغا نىمكار بولۇپ كىردى  ئەلگەك بىلەن ئۇن تاسقاپ ئۆتمەكتە ئۆمۈر ئەتىگەندىن كەچكىچە ئەيلەيمىز خېمىر خېمىر تاۋلاپ بولۇپتۇ بىلەكلەر تۆمۈر سېيىت نوچى گىردىسى دەپ داڭقىم يېيىلدى داستىخانغا دەرمان بولۇپ ماختاپ يېيىلدى بۇ گىردىنى ھەرياققا ئېلىپمۇ كەتتى ئالدى ئاقسۇ ئارقىسى يەركەنگە يەتتى يېتىم  يېسىر باغرىنى ئۇ ماكانى ئەتتى نەچچە يىلدىن نىمكار ئىشلەش تەننى پىشۇردى بىلەكلەرگە دەرمان بېرىپ قۇۋۋەت ئاشۇردى بوزەك قىلسا بەگ  غوجاملار ئاجىز پۇقرانى قانداق چىداپ تۇرالايدۇ سېيىت ۋىجدانى ئاگاھ بەردى سېيىت كۆپ رەت ھۆكۈمران بەگكە نەزەرگە ھېچ ئىلمىغاندا قېتىلدى سەپكە ئەلقىسسە ئايلار ئۆتتى يىللار ئۆتتى سېيىت ئاخۇن گېلاۋخۇيچىلارغا قېتىلىپ سېيىت گاڭگۇڭ دەپ ئاتالدى قان شورىغۇچ تىرىكتاپ بايلار پارىخور ئەمەلدارلارنىڭ كۆزىگە مىخ بولۇپ قادالدى سېيىت نوچىنىڭ ئۈستىدىن دادلاپ ماتىتەينىڭ ئالدىغا بەگزادىلەرنىڭ ئەرىز  شىكايىتى ياغدى ئەمدى گەپنى سېيىت نوچىنىڭ ئۆزىدىن ئاڭلاڭ قارا ساچىم يەلپۈنۈپ قاشىمغا چۈشتى تۈمەن سەۋدا بالالار باشىمغا چۈشتى بولدى مېنىڭ يۆلەنچىم گېلاۋخۇي ھاشىم چامباشلىقنى ئۈگەتتى ئۇ جان  دوست ئاداشىم گېلاۋخۇيغا جەم بولدۇق دارىنغا قارشى خىيانەتچى پارىخور زالىمغا قارشى بەلنى باغلاپ يەڭ تۈرۈپ كۆتۈردۇق غوۋغا مەيلى دېدۇق بىزنى باغلاپ ئاسسىمۇ دارغا ھەر قەيەردە ئۆم بولۇپ باشلىدۇق جىدەل ئەل ئاغزىدا داڭقىمىز بولۇپتۇ غەزەل قەشقىرىمدە ماتىتەي يارلىق چۈشۈردى سېيىت نوچىنى تۇتۇڭلار دەپ بۇيرۇق چۈشۈردى يوقىتىلدى گېلاۋخۇي زىنداندا ھاشىم زۇلۇم كۈلپەت قاينىمىدا قېلىپتۇر باشىم قەشقىرىمدە كۈن ئالماق تەس بولدى كەتتىم ياۋا قۇشتەك ئايلىنىپ ئاقسۇغا يەتتىم قەشقەردىنمۇ بەك غېرىپ  غۇرۋانە ئاقسۇ خاراپزارلىق ئوچىقى ۋەيرانە ئاقسۇ راۋابىمنى ھەمراھ قىلىپ يەتتىم كۇچاغا ئالتە چېرىك بىر بولۇپ ئالدى ئاراغا ئالتە چېرىك ئارىسىدا شۇنچە مۇشتلاشتىم قارا شەھەر دەرۋازىسىنى پەشۋادا ئاچتىم  ئەمدى گەپنى قارا شەھەردىن ئاڭلايمىز ئەلقىسسە سېيىت گاڭگۇڭ قاراشەھەرنىڭ بېقىنىدىكى چوڭ كۆۋرۈكنىڭ قېشىدىكى دەريانىڭ ئېقىنىدىكى خوجۇلۇق بونجالىققا كېلىپ راۋابىنى ئالدى زەخمەك ئۇرۇپ تارىغا شۇنداق لەرزان چالدى تەرەپ  تەرەپتىن كەلگەن ئەھلى جاپاكەش مۇساپىرۇ مۇھاجىرلار ئۇنىڭ قولىغا قاراپ قالدى راۋاپ ئاۋازى ئۇلارنىڭ يۈرىكىگە بىر ئوت سالدى بىر چاغدا سېيىت نوچى شۇنداق قاراپلا ھەيۋەت بىلەن باستۇرۇپ كېلىۋاتقان بىر پارچە قارا بۇلۇتنى كۆردى سېيىت ئاخۇن دېدىكى بۇ خۇدانىڭ كارامىتىمۇ يا ئەزرائىلنىڭ مالامىتىمۇ ياكى بىر كاساپەتنىڭ ئالامىتىمۇ  سېيىت ئاخۇن سەپسېلىپ قارىغۇدەك بولسا كېلىۋاتقىنى قارا بۇلۇت ئەمەس ئات تۇياقلىرىدىن كۆتۈرۈلگەن توپا  چاڭ ئىكەن ئاتلىقلارنىڭ ئالدىدا كېلىۋاتقىنى قاراشەھەرگە نامى پۇر كەتكەن بىر زالىمنىڭ بالىسى پور بايۋەتچە دېگەن چۈلە  زاڭ ئىكەن ئۇنىڭ ئەخمەقلىقى پوچىلىقى پۈتۈن قارا شەھەرگە داڭق ئىكەن پۇقرالار دېدىكى ھەي سېيىت نوچى سېيىت گاڭگۇڭ ئالدىڭدىكى ئاتلىق پور بايۋەتچىدۇر خۇمسىلىقتا ئۆتۈپ كەتكەن بىر بەچچىدۇر ئاتارمەن  چاپارمەنلىرى قىرىق نەچچىدۇر ئۇنىڭ يۆلەك  پاناھى چوڭ خەلق ئالدىدا گۇناھى چوڭ ئۆزىنى شىر سانايدۇ نوچىلىقتىن تەمەيى چوڭ ئۇنىڭ ئۆزى ئۆتۈپ كەتكەن مۇتىھەم لالما ئۇنىڭ ئۆزى بىلەن ئېلىشىپ قالما بەل تۇتۇشۇپ چېلىشىپ سالما بەل تۇتۇشساڭ دەس كۆتۈر يانپىشىڭغا ئالما سېيىت نوچى شۇنداق قارىغۇدەك بولسا پور بايۋەتچىنىڭ بىر قولىدا تىزگىن بىر قولىدا قامچا كەينىدە ئون نەچچە چېرىك غالچا غالچىلار قولىدا نەيزە  كالتەك ئارغامچا پور بايۋەتچە سېيىت ئاخۇنغا قاراپ دىۋەيلەپ  ئۆز ئۆزىچە كۆرەڭلەپ نېمە دەيدۇ قېنى قامچىسىنى تەڭلەپ قەيەرلىكسەن نەلىكسەن ئاتىڭنى سۆزلە راۋاپ  زەخمەك قولۇڭدا زاتىڭنى سۆزلە ئاياغىمغا باش قويۇپ دادىڭنى سۆزلە قەيەرلىكسەن قەلەندەر دىۋانىمۇسەن يا بېشىڭغا كۈن چۈشكەن سەرسانىمۇسەن ۋە يا داچەن دەردىدە ئاۋارىمۇسەن ياكى ئوغرى  بۇلاڭچى قاراقچىمۇسەن قانداق غەرەزدە كەلدىڭ ھالىڭنى سۆزلە سېيىت ئاخۇن بۇ ھاقارەتنى ئاڭلاپ دەرغەزەپ بولۇپ ئورنىدىن دەس تۇرۇپ كېلىشكەن قاپقارا بۇرۇتىنى بىر تولغاپ قويۇپ نېمە دەپ جاۋاپ بېرىپتۇ دەڭلار ئەزىزانە قەشقەرنىڭ ـ سېپىل تېشىدىن شېرىن  شەربەت سۈيى بار تۈمەن قېشىدىن خۇمدانچىلار مەھەللىسى ـ كوزىچى يار بېشىدىن چىققان سېيىت ئىسىملىك ـ پېقىر يىگىتمەن كىچىكىگە كىچىكمەن چوڭىغا چوڭمەن پىششىقىغا پىششىقمەن توڭىغا توڭمەن تەتۈرىگە تەتۈرمەن ئوڭىغا ئوڭمەن مىسكىنلەرنىڭ مۇڭدىشى ئامراق يىگىتمەن ئالداشنىمۇ ئۇقمايمەن رەممال ئەمەسمەن يا قەلەندەر  دىۋانە ئابدال ئەمەسمەن خەقنى ئۇرۇپ  سوقمايمەن ئامبال ئەمەسمەن يامىنىدىن قورقمايمەن چەبدەس يىگىتمەن نەگە بارسام ھەمرايىم مېنىڭ راۋابىم چالسام سازىم مادارىم قىلسام تاۋابىم بىلمەك بولساڭ شۇ ساڭا سۆزۇ جاۋابىم ئەزىزانە قەشقەردىن چىققان سېيىتمەن پور بايۋەتچە دېدىكى ئەي يۇرت  ماكانى يوق ھارامزادە مەن بولسام ئارزۇلۇق بەگزادە كىيىم  سەرپايىلىرىم بەكمۇ ئازادە بەخت  دۆلەتتە ماڭا گويا شاھزادە مەن بولسام قاراشەھەردە ئاتالغان گاڭگۇڭمەن نامۇ شۆھرەتتە رۇستەمى داستانىدىن چوڭمەن قېنى كۈچ سىنىشايلى بىر قەپەس ئېلىشايلى گاڭگۇڭ بولساڭ مەيدانغا چۈش چېلىشايلى سېيىت نوچى دېدىكى سەندىن قورقۇنچ دىشۋارىم يوقتۇر ساڭا ئاتار پەشۋايىم يوقتۇر بىر پەس ئارام ئالغىلى قوي ئىككى پەدە چالغىلى قوي پور بايۋەتچە دېدىكى پۇراپ باقساڭ مۇشتۇمنى يوقىتىسەن ھۇشۇڭنى بىر مۇشت بىلەن سېسىتاي جىگىرىڭنى  گۆشۈڭنى باش ئۇستۇڭگە قوندۇراي ئەجەل ماتەم قۇشۇڭنى پور بايۋەتچە شۇ سۆزلەردىن كېيىن سېيىت نوچىغا شۇنداق بىر مۇشت ئاتتى مۇشتى قاڭقىپ كېتىپ ئۆزى ئېغىناپ بىر ئازگالدا ياتتى زەي پاتقاققا پاتتى شۇ ئىزاغا چىدالمىغ