موڭغۇل ئىستىلالىرى
موڭغۇل ئىستىلاسى دەپ ئاتالغان ھۇجۇملار موڭغۇل ئىمپېرىيىسى تەرىپىدىن ئېلىپ بېرىلغان موڭغۇللار  ئەسرگە قەدەر بەك بىلىنىپ كەتمەيدۇ  ئەسردە باشلىغان موڭغۇل ئىستىلاسى موڭغۇللارنىڭ چىڭگىزخاننىڭ بايرىقى ئاستىدا ئوتتۇرا ئاسىيا شەرقى ياۋرۇپا جۇڭگو ۋە سىبىرىيە ئويمانلىقلىرىنى ئىستىلا قىلىشىدۇر موڭغۇل قەبىلىلىرىنى بىرلەشتۈرگەن چىڭگىزخان بۈيۈك بىر ئىپېراتورلۇق قۇردى ئارقىسىدىن ئېلىپ بارغان يۈرۈشلىرىدىكى غالىبىيەت بىلەن داڭق چىقارغان چىڭگىزخان قولغا كىرگۈزگەن قەلئەلەردىكى خەلقلەرنى قەتلىئام قىلغانلىقى بىلىنمەكتە ئىدى شەرقتىن كەلگەن بۇ خەۋەرلەر ياۋروالىقلارنى قورقۇتتى قىسقا ۋاقىت ئىچىدە نۇرغۇن ئۇرۇش ۋە  مىلىيوندىن  مىلىيونغىچە ئادەمنىڭ ئۆلۈمىگە سەبەب بولغان دەپ قارىلىدۇ موڭغۇل ئىستىلاسى ۋاقتىدا موڭغۇللار نۇرغۇن شەھەرنى ياغمالاپ نۇرغۇن قەتلىئام سادىر قىلغان ۋە ئوتتۇرا ئاسىيادا ئېلىپ بارغان ھۇجۇملىرى يۈزىسىدىن نۇرغۇن تۈركىي خەلقنىڭ ئاناتولىيەگە كۆچۈشىگە سەبەب بولغان يۈز بەرگەن ياغماتالان كۆچ ئۇرۇش قاتارلىق ئۇنسۇرلار ئولتۇراق ھاياتتىكى كۆپلىگەن دۆلەت ۋە خەلققە تەئسىر كۆرسىتىش بىلەن بىرگە كۆچمەن خەلقلەر بەكراق تەئسىرگە ئۇچرىغان دۇنيا تارىخى نوقتىسىدىن موڭغۇل ئىستىلاسى نۇرغۇن ئاقىۋەتلەرنى ئېلىپ توغدۇرغان