جون ماينارد كېينېس
جون ماينارد كېينېس ئىنگ John Maynard Keynes   بارون كېينېس  كامبرىجدا توغۇلۇپ   ساسسېكس ئەنگىلىيە ئىنگلىز ئىقتىسادشۇناس ئۇنىڭ ئىدىيىسى ماكرو ئىقتىساد نەزەرىيىسى ۋە ئەمەلىيىتىنى ۋە ھۆكۈمەتلەرنىڭ ئىقتىسادىي سىياسىتىنى تۈپتىن ئۆزگەرتتى ئۇ دەسلەپتە ماتېماتىكا كەسپىدە تەربىيەلەنگەن ئۇ سودا دەۋرىيلىكىنىڭ سەۋەبلىرى توغرىسىدىكى ئىلگىرىكى خىزمەتلەرنى ئاساس قىلغان ۋە زور دەرىجىدە مۇكەممەللەشتۈرگەن  ئۇنىڭ يېڭى كېينېزىم سۈپىتىدە ئىسلاھ قىلىنغان ئىدىيىسى ئاساسىي ئېقىندىكى ماكرو ئىقتىسادنىڭ ئاساسى كېينېسنىڭ ئەقىلپاراسىتى ھاياتنىڭ دەسلەپكى مەزگىللىرىدە كۆرۈنەرلىك بولغان يىلى ئۇ كامبرىج ئۇنۋېرسىتىتى پادىشاھ ئىنىستىتۇتىنىڭ رىقابەت ماتېماتىكا پروگراممىسىغا قوبۇل قىلىنغان ۋە ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ ماتېماتىكا ئوقۇغۇچىسىغا بېرىلگەن كامبرىجنىڭ داڭلىق توملىن مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن ئەسىرنىڭ يىللىرىدىكى چوڭ كاساتچىلىق مەزگىلىدە كېينېس ئىقتىسادىي تەپەككۇردا ئىنقىلابقا رەھبەرلىك قىلىپ يېڭى كلاسسىك ئىقتىسادنىڭ ئىدىيىسىگە جەڭ ئېلان قىلىپ ئىشچىلار مائاشىدا جانلىق بولسىلا ئەركىن بازار قىسقا ۋە ئوتتۇرا مەزگىلدە ئاپتوماتىك تولۇق خىزمەت بىلەن تەمىنلەيدۇ دەپ قارىدى تەلەپ قىلىدۇ ئۇ ئومۇمىي ئېھتىياجنىڭ ئىقتىسادتىكى ئومۇمىي چىقىمنىڭ ئىقتىسادىي پائالىيەتنىڭ ئومۇمىي سەۋىيىسىنى بەلگىلىگەنلىكىنى ئومۇمىي ئېھتىياجنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى ئۇزۇن مۇددەت ئىشسىزلىقنىڭ ئۇزۇن مۇددەتنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى مائاش ۋە ئەمگەك كۈچىنىڭ تۆۋەنگە قاراپ تۆۋەنلىگەنلىكى ئۈچۈن ئىقتىسادنىڭ ئۆزلۈكىدىن ئەسلىگە كەلمەيدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى تولۇق ئىشقا ئورۇنلىشىش كېينېس ئىقتىسادىي چېكىنىش ۋە چۈشكۈنلۈكنىڭ پايدىسىز تەسىرىنى ئازايتىش ئۈچۈن مالىيە ۋە پۇل سىياسىتىدىن پايدىلىنىشنى تەشەببۇس قىلدى ئۇ بۇ پىكىرلەرنى يىلىنىڭ ئاخىرىدا نەشىر قىلىنغان ئىشقا ئورۇنلىشىش قىزىقىش ۋە پۇلنىڭ ئومۇمىي نەزەرىيىسى ناملىق ئەسىرىدە تەپسىلىي بايان قىلغان يىللارنىڭ ئاخىرىدا غەربتىكى ئالدىنقى قاتاردىكى ئىقتىسادىي گەۋدىلەر كېينېسنىڭ سىياسەت تەۋسىيەلىرىنى قوبۇل قىلىشقا باشلىدى كاپىتالىستىك ھۆكۈمەتلەرنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك يىلى كېينېس ۋاپات بولغاندىن كېيىنكى  يىلنىڭ ئاخىرىدا شۇنداق قىلغان كېينېس ئەنگىلىيە ۋەكىللەر ئۆمىكىنىڭ رەھبىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن قۇرۇلغان خەلقئارا ئىقتىسادىي ئورگانلارنىڭ لايىھىلىنىشىگە قاتناشقان ئەمما ئامېرىكا ۋەكىللەر ئۆمىكى تەرىپىدىن بىر قانچە تەرەپلەر تەرىپىدىن ئاغدۇرۇلغان كېينېسنىڭ تەسىرى ئالدىنقى ئەسىرنىڭ يىللىرىدىن باشلاپ ئاجىزلاشقا باشلىغان بىر قىسمى ئاشۇ ئون يىلدا ئەنگىلىيە  ئامېرىكا ئىقتىسادىدا يۈز بەرگەن داۋالغۇشنىڭ نەتىجىسى يەنە بىر قىسمى مىلتون فرېدمان ۋە باشقا پۇلدارلارنىڭ كېينېسسىيە سىياسىتىنى تەنقىد قىلغانلىقى ئۈچۈن ھۆكۈمەت مالىيە سىياسىتى بىلەن سودا دەۋرىنى ياخشى تەڭشەيدۇ قانداقلا بولمىسۇن يىللىرىدىكى يەرشارى پۇلمۇئامىلە كرىزىسىنىڭ بارلىققا كېلىشى كېينېسسىيە تەپەككۇرىنىڭ قايتىدىن جانلىنىشىنى قوزغىدى كېينېسسىيە ئىقتىسادى ئامېرىكا پرېزىدېنتى باراك ئوباما ئەنگىلىيە باش مىنىستىرى گوردون بروۋېن ۋە باشقا ھۆكۈمەت باشلىقلىرىنىڭ يىللىرىدىكى پۇلمۇئامىلە كرىزىسىغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن قوللانغان ئىقتىسادىي سىياسەتلەرنى نەزەرىيەۋى تايانچ بىلەن تەمىنلىدى يىلى  دەۋر  ژورنىلى كېينېسنى ئەسىردىكى ئەڭ مۇھىم كىشىلەر قاتارىغا كىرگۈزگەندە ئۇنىڭ ھۆكۈمەتلەر بولمىغان پۇلنى خەجلىشى كېرەك دېگەن رادىكال ئىدىيىسى كاپىتالىزىمنى تېجەپ قالغان بولۇشى مۇمكىن دەپ خەۋەر قىلغان ئىقتىسادشۇناس  كېينېسنى ئەنگىلىيەنىڭ ئەسىردىكى ئەڭ داڭلىق ئىقتىسادشۇناسى دەپ تەسۋىرلىدى كېينېس ئىقتىسادشۇناس بولغاندىن باشقا يەنە مەمۇر ئەنگىلىيە مەركىزى بانكىسىنىڭ مۇدىرى بىلۇمسبۇرى زىيالىيلار گۇرۇپپىسىنىڭ بىر ئەزاسى بولغان يىللىرى كېينېس ئەنگىلىيە ئېۋگېنىك جەمئىيىتىنىڭ مۇدىرى بولغان  جون ماينارد كېينېس ئەنگىلىيەنىڭ كامبرىج شەھىرىدە ئوتتۇرا بۇرژۇئازىيە ئائىلىسىدە تۇغۇلغان ئۇنىڭ دادىسى جون نېۋىللې كېينېس كامبرىج ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىقتىسادشۇناسى ۋە ئەخلاق پەنلىرى ئوقۇتقۇچىسى ئانىسى يەرلىك ئىجتىمائىي ئىسلاھاتچى فىلورېنسىيە ئادا كېينېس  كېينېس تۇنجى بولۇپ تۇغۇلغان ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە ئىككى بالا  يىلى مارگارېت نېۋىللې كېينېس ۋە يىلى گېففرېي كېينېس گېففرېي تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرىغا ئايلاندى مارگارېت نوبېل مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن فىزىئولوگ ئارخىبالد خىلل بىلەن توي قىلدى گەرچە ئۇنىڭ ئاياللار بىلەن نۇرغۇن مۇناسىۋىتى بار بولسىمۇ بولۇپمۇ ئېگلانتىنې جېب  ئىقتىساد تارىخچىسى ۋە تەرجىمىھالى روبېرت سكىدېلسكىينىڭ سۆزىگە قارىغاندا كېينېسنىڭ ئاتائانىسى سۆيۈملۈك ۋە دىققەتچان ئىكەن ئۇلار بىر جامائەت چېركاۋىغا قاتناشتى ۋە ئۆمۈر بويى بىر ئۆيدە قالدى بۇ يەردە بالىلار دائىم قايتىپ كېلىدۇ كېينېس دادىسىنىڭ خېلى قوللىشىغا ئېرىشتى جۈملىدىن ئۇنىڭ ياش ۋاقتىدىلا ۋە يىلى چوڭ كاساتچىلىقنىڭ دەسلىپىدە ئۇنىڭ مۈلكى يوقىلىپ كەتكىلى تاس قالغان ۋاقىتتا ئۇنىڭ ئوقۇش ياردەم پۇلى ئىمتىھانىدىن ئۆتۈشىگە ياردەم بېرىدۇ كېينېسنىڭ ئاپىسى بالىلىرىنىڭ قىزىقىشىنى ئۆزىنىڭ مەنپەئەتىگە ئايلاندۇردى سكىدېلسكىينىڭ سۆزىگە قارىغاندا ئۇ بالىلىرى بىلەن بىللە چوڭ بولالايدىغان بولغاچقا ئۇلار ئەزەلدىن ئۆيدىن ئېشىپ كەتمىگەن يىلى ئايدا كېينېس بەش يېرىم ياشتا پېرس قىزلار مەكتىپىنىڭ يەسلىسىدە ھەپتىدە بەش ئەتىگەن باشلىدى ئۇ ناھايىتى تېزلا ھېسابلاش ئىقتىدارىغا ئىگە تالانتىنى نامايان قىلدى ئەمما سالامەتلىكى ناچار بولۇپ بىر نەچچە ئۇزۇن ئىشتىن توختاپ قالدى ئۇ ئۆيىدە بىر ۋالىي Beatrice Mackintosh ۋە ئانىسى تەرىپىدىن تەربىيەلەنگەن يىلى ئايدا سەككىز يېرىم ياشتا ئۇ سانت ئىماننىڭ تەييارلىق مەكتىپىدە بىر كۈنلۈك ئوقۇغۇچى بولۇشقا باشلىغان يىلغا كەلگەندە كېينېس ئۇنىڭ سىنىپىنىڭ ئالدىدا مېڭىپ ماتېماتىكىدا مۇنەۋۋەر ئىدى يىلى ست ئىماننىڭ مۇدىرى رالف گودچېلد كېينېسنىڭ مەكتەپتىكى باشقا ئوغۇللارنىڭ ھەممىسىدىن باش ۋە مۈرى ئىكەنلىكىنى يازغان ۋە كېينېسنىڭ ئېتونغا ئوقۇش مۇك