ئىستانبۇل
UYGHURCHE УЙҒУРЧӘ ئىستانبۇل تۈركچە İstanbul تۈركىيەنىڭ  ۋىلايىتىدىن بىرى ۋە تۈركىيەدە نۇپۇسى ئەڭ كۆپ ئىقتىساد ۋە ئىجتىمائىي  مەدەنىي جەھەتتە ئەڭ چوڭ شەھرىدۇر بۇ شەھەر ئىقتىسادىي كۈچ جەھەتتىن دۇنيادا  نۇپۇس جەھەتتە شەھەر ھۇدۇدى نەزەرگە ئېلىنغاندا ياۋروپادا بىرىنچى دۇنيا مۇقياسىدا لاگوس شەھرىدىن كېيىنلا  ئورۇندا تۇرىدۇ ئىستانبۇل تۈركىيەنىڭ غەربىي شىمالىدا مارمارا دېڭىزى بويىغا ۋە بوغازئىچى بويىچە خالىچنى ھەم ئوراپ تۇرىدىغان شەكىلدە قۇرۇلغان ئىستانبۇل قىتئەلەر ئارىسى بىر شەھەر بولۇپ ياۋروپادىكى رايونىغا ياۋرۇپا ياقاسى Avrupa Yakası ياكى رۇمئېلى ياقاسى ئاسىيادىكى قىسمىغا بولسا ئاناتولىيە ياقاسى Anadolu Yakası ياكى ئاسىيا ياقاسى دېيىلىدۇ تارىختا تۇنجى بولۇپ ئۈچ تەرەپى مارمارا دېڭىزى بوغازئىچى ۋە خالىج تامانىدىن ئورالغان يېرىم ئارالنىڭ ئۈستىگە قۇرۇلغان ئىستانبۇلنىڭ غەربىي چىگراسى ئىستانبۇل سېپىللەرى ئىدى ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىش ۋە كېڭىيىش ئەسناسىدا سېپىللەر ھەر قېتىمدا تېخىمۇ غەربكە كۆچۈرۈلۈپ  قېتىم كېڭەيتىلگەن بۇ شەھەرنىڭ  ناھىيەسى باردۇر چىگرالارى ئىچىدە شەھەرلىك ھۆكۈمەت بىلەن بىرگە توپلام  ھۆكۈمەت بىناسى باردۇر دۇنيادىكى ئەڭ كۆھنە شەھەرلەرىدىن بىرى بولمىش ئىستانبۇل     يىللار ئارىسى رىم ئىمپېرىيىسى    بىلەن    يىللار ئارىسى ۋىزانتىيە ئىمپېرىيىسى    يىللار ئارىسى لاتىن ئىمپېرىيىسى ۋە نىھايەت    يىللارى ئاراسى دەۋلەتى ئالى ئوسمانىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ پايتەختى بولدى شۇنداقلا ئىستانبۇل خىلاڧەتنىڭ ئوسمانلى سۇلتانلارى قولىغا ئۆتىشى  دىن  يىلى قالدۇرۇلغۇچە ئىسلامنىڭ ھەم مەركەزى بولغاندۇر