لۇت ئەلەيھىسسالام
UYGHURCHE УЙҒУРЧӘ ھەزرىتى لۇت ئەرەبچە لوط ئىبرانىيچە  לוט ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بىر تۇغقىنى ھارۇننىڭ ئوغلى ئىدى لۇت ئەس ئىبراھىم ئەس غا ئىمان ئېيتقانىدى ئۇ ئىبراھىم ئەس بىلەن بارلىق سەڧەرلەردە بىللە بۇلاتتى اللە تائالا لۇت ئەسنى بۇگۈنكى ئىسرائىل بىلەن ئىئوردانىيە چىگرىسىدا ياشىغۇچى سەدۇملۇت قەۋمىگە ئىبەرىلگەن بىر پەيغەمبەر سەدۇم ئاھالىسى تولىمۇ ئەخلاقسىز خەلق بولۇپ يامان ئىشلارنى ئاشكارە قىلاتتى ئۇيالماستىن بەچچىۋازلىق قىلاتتى لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا پەند نەسىھەت قىلىپ ئۇلارنى يامان ئاقىۋەتكە قېلىشتىن ئاگاھلاندۇردى لېكىن ئۇلار ئاسىيلىق قىلىپ يامان ئىشلاردىن يانىمىدى تەۋراتتا ئۇنىڭ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ جىيەنى ئىكەنلىكى قەيت قىلىنىدۇ مەزكۇر مەنبەدىكى مەلۇماتقا ئاساسلانغاندا ئانا يۇرتلىرىدىن ئايرىلىپ ھارران رايونىدا بىر مەزگىل تۇرغاندىن كېيىن چوڭ دادىسى ۋاپات بولغان لۇت ئەلەيھىسسالام تاغىسى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بىلەن بۇ يەردىن ئايرىلىپ كەنئان دىيارىغا يەنى ئىيوردانىيە دەرياسىنىڭ غەربىدىكى قەدىمقى پەلەستىن رايونىغا كۆچۈپ كېتىدۇ لۇت پەيغەمبەر كېيىنكى ھاياتىدا ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ مىسىر سەپىرىگە ئىشتىراك قىلىدۇ ھەتتا مىسردا ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەلچىسى سۈپىتىدە فىرئەۋننىڭ ئەلچىلىرى بىلەن كۆرۈشكەنلىكى تىلغا ئېلىنىدۇ بۇ يەردە شۇنى ئېيتىپ ئۆتۈش كېرەككى يەھۇدىي مەنبەلىرى كەنئان رايونىغا ئورۇنلاشقان ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بىلەن لۇت ئەلەيھسسالامنىڭ كۆپ مىقداردا قوي ۋە كالىسى بارلىقىنى لېكىن ئۇ يەردە سۇ قىس بولغانلىقتىن يېقىن تۇغقانلار ئوتتۇرىسدا مەيدانغا چىققان كۆڭۈلسىزلىكلەر سەۋەبىدىن لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ يەردىن ئۆلۈك دېڭىز ئەتراپىغا كۆچۈپ كەتكەنلىكىنى يازىدۇ لېكىن قۇرئان كەرىم ئۇنداق دېمەيدۇ قۇرئاننىڭ ئىپادىسى بويىچە لۇت ئەلەيھىسسالام ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ تەبلىغىنى ئەڭ دەسلەپتە قوبۇل قىلغان كىشى ئىدى شۇنىڭدەك ئاللاھ ئۇنى پەيغەمبەر قىلىپ تاللىغان ئۇنىڭ بىلەن بىللە ئاللاھ تائالا بۇيرۇغان بەرەكەتلىك بىر جايغا ئورۇنلاشقاندىن كېيىن لۇت ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئەمرى بىلەن بىر قەۋمگە پەيغەمبەر قىلىپ تەيىنلەنگەن شۇنىڭ بىلەن ئۇ بۇ يەردە ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامدىن ئايرىلغان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ دەرىجىسىمۇ باشقا پەيغەمبەرلەرگە ئوخشاش ئۈستۈن قىلىنغان ئۇنىڭغىمۇ ھاكىمىيەت ۋە ئىلىم بېرىلگەن تەۋراتتا ئېيتىلغاندەك تاغىسى ئىبراھىمنىڭ پادىچىلىرى بىلەن ئۆزىنىڭ پادىچىلىرى ئوتتۇرىسىدا مەيدانغا كەلگەن بىر كېلىشمەسلىك سەۋەبىدىن ئەمەس بەلكى ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن مەخسۇس پەيغەمبەر قىلىپ ۋەزىپىگە تەيىنلىگەنلىكى ئۈچۈن ئۆلۈك دېڭىز رايونىغا كۆچۈپ كەتكەن زامان ئىلگىرىلەپ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام دەۋرىگە كەلگەندە لۇت كۆلى ئەتراپىدا بىر قەۋم شەكىللەندى بۇ خەلق دىنىي جەھەتتىن پۈتۈنلەي خاتا ئەقىدىدە ئىدى ئەدەپ ئەخلاق شەرمى  ھايا ۋە ئار نومۇس دەيدىغان نەرسىلەر قالمىغان ئىدى بۇلار ئىلگىرى مىسلى كۆرۈلۈپ باقمىغان ئەخلاقسىز قىلىقلار ئىدى بۇنىڭغا قارشى چىققۇچىلارغا ئېغىز ئاچقۇزۇلمىغان ئىدى ئىپپەت نومۇس ۋە ھايا پۈتۈنلەي ئۇنتۇلغان ئىدى قانۇنسىز جىنسىي مۇناسىۋەتلەر ئۇ چاغنىڭ ئادىتىگە ھەتتا قىممەتلىك مەدەنىيەت بايلىقىغا ئايلىنىپ قالغان ئىدى مانا مۇشۇنداق شارائىتتا لۇت ئەلەيھىسسالام بۇ قەۋمنى ئاللاھنىڭ قانۇنلىرىغا قارشى چىقىشتىن توسۇپ ئاللاھقا بويسۇنۇشقا چاقىرغان ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەرنىڭ ئەرلەر بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشىگە ئوخشاش يامان ئىشلارنى قەتئىي چەكلىگەن بۇنداق قىلمىشلارنىڭ بەك چوڭ ئەخلاقسىزلىق ئەدەپسىزلىك ۋە گۇناھ ئىكەنلكى ھەققىدە خەلقنى ئاگاھلاندۇرغان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەق يولىدىكى بارلىق مەشغۇلىيتى نەتىجىسىز قالغان ئىدى جەمئىيەت ئەخلاقى جەھەتتە ھەددىدىن ئېشىپ كەتكەن بۇ ئىنسانلار لۇت ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭغا ئەگەشكەنلەر ھەققىدە  ئۇلارنى شەھەردىن چىقىرىۋېتىڭلار چۈنكى ئۇلار ئۆزلىرىنى بەك پاكىزە تۇتىدىغان قەۋم ئىكەن دەپ دۈشمەنلىك قىلىشقا باشلىدى دەۋىتى ئازغۇن كىشلەرگە تەسىر قىلمىغاندىن كېيىن ئاللاھ ئۇلارنى يەر يۈزىدىن يوق قىلىۋېتىشنى ئىرادە قىلدى بۇ ئىشقا مەسئۇل پەرىشتىلەر ئالدى بىلەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ھۇزۇرىغا كېلىپ ئۇنىڭغا بىر ئوغۇل پەرزەنت بېرىلىدىغانلقىنىڭ خۇش خەۋىرىنى بەرگەندىن كېيىن لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ سۆزىنى ئاڭلىمىغان قەۋمنى ھالاك قىلىش ھەقىقىدىكى ئاللاھنىڭ ئىرادىسىنى بايان قىلدى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ مەزكۇر ئىنسانلار بىلەن بىللە تۇرىدىغانلقىنى بايان قىلىپ پەرىشىتىلەردىن ھالاكەتنىڭ بىر ئاز كېچىكتۈرۈلۈشىنى ۋە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنىڭ قۇتۇلدۇرۇلۇۋېلشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بىنائەن لۇت ئەلەيھىسسالام ۋە ئائىلىسىنىڭ ھالاك بولمايدىغانلىقىنى ئېيتتى پەرىشتىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا كېلىشتى لۇت ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ پەرىشتىلەرگە يامانلىق يەتكۈزۈپ قويۇشىدىن بەكمۇ ئەنسىرەيتتى ئۆيىگە مېھمان بولۇپ كەلگەن بۇ كىشىلەرنى پەقەت كۆرۈپ باقمىغان ئىدى شۇ مۇناسىۋەت بىلەن ئۇلار ناتونۇش كىشىلەر ھېسابلىناتتى بۇ ئەسنادا قەۋم ئۇنىڭ ئۆيىنى قورشاپ كەلگەن مېھمانلارنى ئۆزلىرىگە تاپشۇرۇپ بېرىشىنى تەلەپ قىلىشقا باشلىدى بۇ ئەھۋالدىن لۇت ئەلەيھىسسالام بەك قورقۇپ كەتكەن ئىدى بۇ ئەھۋالنى كۆرگەن پەرىشتىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامغا تەسەللىي بېرىپ ئۆزلىرىنىڭ ئادەتتىكى ئىنسان ئەمەس ئاللاھ تەرىپدىن ئۇ ئازغۇن قەۋمنى يەر يۈزىدىن يوقىتىش ئۈچۈن ئەۋەتىلگەن پەرىشتىلەر ئىكەنلىكىنى ئىنسانلارنىڭ ئۆزلىرىگە زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ كېچىدە شەھەردىن چىقىپ كېتىشى كېرەكلىكىنى سەھەر ۋاقتى لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئايالى بىلەن بىرلىكتە گۇناھكارلارنىڭ ھالاك قىلىنىدىغانلىقىنى ئۇقتۇرىدۇ لۇت ئەلەيھىسسالام كېچىدە شەھەردىن چىقىپ كېتىدۇ سەھەر ۋاقتى شەھەر ئاستىن  ئۈستۈن بولۇپ كېتىدۇ ئەدەپسىز قەۋمنىڭ ئۈستىگە ئاسماندىن تاش ياغدۇرۇلىدۇ بۇ ئەسنادا لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئايالىمۇ ھالاك بولغان ئىدى قۇرئاندا لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئايالىنىڭ ھالاك قىلىنغانلىقى بايان قىلىنىدۇ لېكىن ئۇنىڭ ھالاك بولۇش سەۋەبى بايان قىلىنمايدۇ پەقەت تالاق سۈرىسىنىڭ 