پروتېستانت دىنى
پروتېستانت ئىنگلىزچەProtestantism دىنى خىرىستىيان دىنىنىڭ ئىككىنچى چوڭ شەكلى بولۇپ  دۇنيا مىقياسىدا جەمئىي  مىليوندىن  مىلياردقىچە ئەگەشكۈچىلەر ياكى بارلىق خىرىستىيانلارنىڭ تەخمىنەن  ى بار ئۇ ئەسىردىكى ئىسلاھات بىلەن بارلىققا كەلگەن  ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى كاتولىك چېركاۋىدىكى خاتالىق دەپ قارىغان ھەرىكەتكە قارشى ھەرىكەت پروتېستانتلار رىم كاتولىك دىنىنىڭ پاپا ھۆكۈمرانلىق قىلىش تەلىماتىنى رەت قىلدى ئۇلار بارلىق مۆئمىنلەرنىڭ روھانىيلىقىنى  ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئەمەس  بەلكى ئېتىقاد ئارقىلىق ھەققانىيلىقنى  ئېتىقاد ۋە ئەخلاقتىكى ئىنجىلنىڭ ئەڭ يۇقىرى ھوقۇقىنى مۇقەددەس ئەنئەنى بىلەن ئەمەس تەكىتلەيدۇ  پروتېستانت دىنى گېرمانىيە يىلى مارتىن لۇتېر ئۆزىنىڭ توقسان بەش تېزىسىنى رىم كاتولىك چېركاۋىنىڭ ئىجازەتنامىنى لاتىنچە Indulgentias سېتىشقا دەخلىتەرۇز قىلغانلىقىغا قارشى ئىنكاس سۈپىتىدە ئېلان قىلغاندا باشلانغان سېتىۋالغۇچىلارغا گۇناھنىڭ ۋاقىتلىق جازاسى قانداقلا بولمىسۇن  بۇ سۆز گېرمانىيە لۇتېران شاھزادىلىرىنىڭ يىلى مارتىن لۇتېرنىڭ تەلىماتىنى بىدئەتچى دەپ ئەيىبلەيدىغان پەرمانغا قارشى نامايىش خېتىدىن كەلگەن گەرچە ئىلگىرى رىم كاتولىك چېركاۋىنى ئىسلاھ قىلىشقا ئۇرۇنۇشلار بولغان بولسىمۇ  بولۇپمۇ پېتېر ۋالدو  جون ۋىكلىف ۋە يان خۇس قاتارلىقلار بولسىمۇ  پەقەت لۇتېرلا تېخىمۇ كەڭ  داۋاملاشقان ۋە زامانىۋى ھەرىكەت قوزغىدى پروتېستانتلار ئۆزلىرىنىڭ مەدەنىيىتىنى تەرەققىي قىلدۇردى  مائارىپ  ئادىمىيەت پەنلىرى  سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي تەرتىپ  ئىقتىساد ۋە سەنئەت ۋە باشقا نۇرغۇن ساھەلەرگە زور تۆھپە قوشتى پروتېستانتلارنىڭ كۆپىنچىسى ئاز ساندىكى پروتېستانت مەزھىپىدىكىلەرنىڭ ئەزالىرى تەۋەككۈلچىلەر  ئاناباپتىستلار  ئانگېلىكلار  باپتىستلار  ئىسلاھاتچىلار  لۇتېرلار  ئۇسۇلچىلار ۋە بەشبۇرجەكلىكلەر دىنسىز  خۇش خەۋەرچى  جەزبىدار  مۇستەقىل ۋە باشقا چېركاۋلار كۆپىيىۋاتىدۇ ۋە پروتېستانت دىنىنىڭ مۇھىم بىر قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ  شاخ نەزەرىيىسىنى قوللىغۇچىلار پروتېستانت دىنىنى رىم كاتولىك چېركاۋى  شەرقىي پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋى ۋە شەرق پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋلىرى بىلەن بىرلىكتە خىرىستىيان دىنىنىڭ تۆت چوڭ بۆلۈمىنىڭ بىرى دەپ قارايدۇ