مارشال پىلانى
مارشال پىلانى رەسمىي ھالدا ياۋروپانى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پروگراممىسى ERP  ئامېرىكىنىڭ يىلى غەربىي ياۋروپاغا چەتئەل ياردىمى بىلەن تەمىنلىگەن تەشەببۇسى ئامېرىكا  مىليارد دوللاردىن ئارتۇق پۇل يۆتكىدى تەخمىنەن  دوللار بىلەن باراۋەر upperalpha  upperalpha  دوللار مورگېنتاۋ پىلانىنىڭ ئىلگىرىكى تەكلىپىنى ئالماشتۇرۇپ   يىلى ئاينىڭ كۈنىدىن باشلاپ تۆت يىل تىجارەت قىلدى كوممۇنىزمنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ  مارشال پىلانى دۆلەتلەر ئارا توساقلارنى ئازايتىش ۋە ياۋروپا چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ ئىقتىسادىي بىر گەۋدىلىشىشىنى ئوتتۇرىغا قويدى شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىشلەپچىقىرىش ئۈنۈمىنى ئاشۇرۇشقا شۇنداقلا زامانىۋى سودا تەرتىپلىرىنى قوللىنىشقا ئىلھام بەردى  مارشال پىلانى ياردىمى كىشى بېشىغا ئاساسەن ئاساسەن ئىشتىراك قىلغان دۆلەتلەر ئارىسىدا بۆلۈندى ئاساسلىق سانائەت كۈچلىرىگە تېخىمۇ كۆپ مەبلەغ بېرىلدى چۈنكى ئومۇملاشقان پىكىر شۇكى ئۇلارنىڭ ئەسلىگە كېلىشى ياۋروپانىڭ ئومۇمىي گۈللىنىشىدە ئىنتايىن مۇھىم كىشى بېشىغا مەلۇم دەرىجىدە ياردەم يەنە ئىتتىپاقداش دۆلەتلەرگە قارىتىلغان بولۇپ ئوقنىڭ بىر قىسمى بولغان ياكى بىتەرەپ تۇرغانلارغا ئازراق ياردەم قىلىنغان مارشال پىلانى پۇلىغا ئەڭ كۆپ ئېرىشكۈچى ئەنگىلىيە ئومۇمىي ساننىڭ تەخمىنەن  نى تاپشۇرۇۋالغان كېيىنكى ئەڭ يۇقىرى تۆھپە فرانسىيە   ۋە غەربىي گېرمانىيە   گە يەتتى ياۋروپادىكى تەخمىنەن  دۆلەت پىلان تەمىناتىغا ئېرىشتى  گەرچە سوۋېت ئىتتىپاقى قاتنىشىش تەكلىپىنى بەرگەن بولسىمۇ ئەمما پىلان تەمىناتىنى رەت قىلدى شۇنداقلا رۇمىنىيە پولشا قاتارلىق شەرقىي ياۋروپا دۆلەتلىرىگە نەپ يەتكۈزۈشنى توستى  ئامېرىكا ئاسىيادا مۇشۇنىڭغا ئوخشاش ياردەم پروگراممىلىرىنى تەمىنلىدى ئەمما ئۇلار مارشال پىلانىنىڭ بىر قىسمى ئەمەس upperalpha  ئۇنىڭ تېز ئەسلىگە كېلىشتىكى رولى مۇنازىرە قىلىندى مارشال پىلانىنىڭ بوغالتىرلىقى يىلدىن يىلغىچە بولغان ئارىلىقتا ياردەمگە ئېرىشكەن دۆلەتلەرنىڭ ئومۇمىي كىرىمىنىڭ تەخمىنەن  نى ئىگىلىدى  بۇ GDP نىڭ ئېشىش نىسبىتىنىڭ يېرىم پىرسەنتكە يەتمىگەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ  گراخام تئاللىسون مۇنداق دېدى مارشال پىلانى تەدبىر بەلگىلىگۈچىلەر ئەڭ ياقتۇرىدىغان ئوخشىتىشقا ئايلاندى شۇنداقتىمۇ بۇ توغرۇلۇق نۇرغۇن كىشىلەر بىلىدۇ  بەزى يېڭى تەتقىقاتلار ئىقتىسادىي ھەمكارلىقنىڭ رولىنى گەۋدىلەندۈرۈپلا قالماي مارشال پىلانىغا سىياسەت ئېنىقلاش خەتەرنى ئانالىز قىلىش تەدبىر بەلگىلەشنى قوللاش ۋە پروگرامما يولغا قويۇش قاتارلىق سىياسەتتىكى بەزى تىپىك خىرىسلارغا دۇچ كېلىدىغان ئىستراتېگىيىلىك تەپەككۇرغا مۇناسىۋەتلىك ئەھۋال سۈپىتىدە گەۋدىلەندۈردى يىلى ئۇرۇش ئاخىرلىشىپ ئىككى يىلدىن كېيىن سانائەتچى لېۋىس بروۋېن گېنېرال لۇكىيۇس دكلېينىڭ تەلىپىگە بىنائەن گېرمانىيە توغرىسىدىكى دوكلات نى يازغان بولۇپ بۇ دوكلات ئۇرۇشتىن كېيىنكى گېرمانىيەنى قايتا قۇرۇشنىڭ تەپسىلىي تەۋسىيەسى بولغان مارشال پىلانىنىڭ ئاساسى قىلىندى بۇ تەشەببۇس ئامېرىكا دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى جورج مارشالنىڭ ئىسمى بىلەن ئاتالغان بۇ پىلان ۋاشىنگىتوندا ئىككى پارتىيەنىڭ قوللىشىغا ئېرىشتى جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيىسى پارلامېنتنى كونترول قىلدى دېموكراتلار پارتىيىسى بولسا خاررى سترۇمان بىلەن ئاقساراينى كونترول قىلدى بۇ پىلان ئاساسلىقى ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ ئەمەلدارلىرى بولۇپمۇ ۋىليام لكلايتون ۋە جورج فكېنناننىڭ برۇكىڭس ئورگىنىنىڭ ياردىمىدە ئامېرىكا كېڭەش پالاتاسىنىڭ تاشقى مۇناسىۋەتلەر كومىتېتىنىڭ رەئىسى كېڭەش پالاتا ئەزاسى ئارتۇر ۋاندېنبېرگنىڭ تەلىپىگە بىنائەن بارلىققا كەلگەن   يىلى   ئايدا خارۋارد ئۇنۋېرسىتىتىدىكى خىتابنامىسىدە ياۋروپانىڭ ئەسلىگە كېلىشىگە ياردەم بېرىشنىڭ جىددىي ئېھتىياجى ھەققىدە سۆز قىلدى غەربىي ياۋروپاغا بولغان تەسىرى  مارشال پىلانىنىڭ تەسىرىگە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن سوۋېت ئىتتىپاقى ئۆزىنىڭ مولوتوف پىلانى دەپ ئاتالغان ئۆزىنىڭ ئىقتىسادىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پروگراممىسىنى تۈزدى مارشال پىلانىغا باراۋەر ئىبارىسى ئوتتۇرىغا قويۇلغان كەڭ كۆلەملىك ئىقتىسادىي قۇتقۇزۇش پروگراممىسىنى تەسۋىرلەشكە ئىشلىتىلىدۇ  يىلى مارشال پىلانى ئاساسەن ئۆز ئارا بىخەتەرلىك قانۇنىنىڭ ئورنىنى ئالدى