ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن
ئۇيغۇرمەدەنىيىتى ۋە ئۇيغۇر تارىخى تەتقىقاتى ساھەسىدىكى بۆسۈش خاراكتىرلىق ئىلمىي مۇۋەپپەقىيەتلىرى ھەم بەدىئىي ئىجادىيەت ساھەسىدىكى قايىل قىلارلىق ئۇتۇقلىرى بىلەن شۆھرەت قازانغان مەشھۇرئالىم تالانتلىق ئەدىب تۆھپىكار مائارىپچى ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەدئىمىن يىلى ئاينىڭ  كۈنى ئاتۇشنىڭ مەشىھەدكە تۇتاش باغئېرىق كەنتىدىكى ئوقۇمۇشلۇق ئائىلىدە دۇنياغا كەلگەن ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەدئىمىن دىنىي تەربىيىنى قىسقا مۇددەت ئالغاندىن كېيىن  يىلىغىچە نەزەرباغدىكى قەشقەردارىلمۇئەللىمىنىڭ ئوتتۇرا مەكتەپ سىنىپىدا يىل ئوقۇغان يىلى غەربى شىمال ياشلار بىرلەشمىسى ۋە ئوقۇغۇچىلار بىرلەشمىسى قۇرۇلتىيىغا ۋەكىل بولۇپ قاتناشقان يىغىندىن كىيىن شىئەن بېيجىڭ تىيەنجىن قاتارلىق شەھەرلەردە ئىكىسكۇرسىيىدە بولغان ۋە شۇ يىلنىڭ ئاخىرى ئۈرۈمچىدىكى سابىق شىنجاڭ ئىنىستىتۇتىنىڭ بىئو خىميە فاكۇلتپتىغا قوبۇل قىلىنغان يىلى ئوقۇش پۈتتۈرۈپ مەكتەپنىڭ ئۆزىگە تەخسىم قىلىنغان شۇيىلى جۇڭگۇ كوممۇنىستىك پارتىيىسىگە ئەزا بولغان مەكتەپتە بىر تەرەپتىن ئۆسۈملۈكلەر فىزىئولوگىيىسى ئۆسۈملۈكلەر پاتالوگىيىسى ھاشاراتشۇناسلىق قاتارلىق دەرىسلەرگە تەرجىمان ئوقۇتقۇچى بولغان يەنە بىر تەرەپتىن فىزىكا ماتپماتىكا بىئولوگىيە خىمىيە ۋە ئاگرانومىيە سىنىپلىرىغا ماركسىزم ئاساسلىرى پەلسەپە دەرىسلىرىنى ئۆتىگەن  يىلى ئۇ شىئەندىكى غەربىي شىمال ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ماركسىزم ئاسپىرانتورىيىسىگە ئوقۇشقا ئەۋەتىلىپ بىريىل بىلىم ئاشۇرغان ئاسپىرانتورىيىنى پۈتتۈرۈپ ئانا مەكتىپىگە قايتىپ كەلگەندىن كپيىن ماركسىزم كافىدىراسىدا پەلسەپە ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ بىر نەچچە خىل دەرىس ئۆتكەن ۋە بۇ دەرىسلەرنىڭ دەرىسلىكىنى تۈزۈپ چىققان بۇ ئىقتىدارلىق ياش ئوقۇتقۇچى  يىلىدىن باشلاپ نەشىر قىلىنغان شىنجاڭ ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلىئۇيغۇرچە نەشرىنىڭ مەسئۇل مۇھەررىرلىكىنى قوشۇمچە ئۈستىگە ئالغان ئۇنىڭ تەتقىقات ھاياتى ئەنە شۇ يىللاردا رەسمىي باشلانغان ئۇنىڭ ئىككى تىلدا يازغان ئۇيغۇرخەلقىنىڭ ئەسىردىكى ئىككى بۈيۈك ئالىمى ناملىق ئىلمىي ماقالىسى يىلى مەزكۇر ئىلمىي ژۇرنالنىڭ خەنزۇچە ھەم ئۇيغۇرچە سانىدا ئېلان قىلىنغان بۇ شىنجاڭ ئۇيغۇرلىرى ئارىسىدا قۇتادغۇبىلىك ۋە تۈركىي تىللار دىۋانى تەتقىقاتى ساھەسىدىكى تۇنجى ئىلمىي تەتقىقات ئىدى ئۇ مۇشۇ ماقالىسى سەۋەبىدىنيىل ئوڭچى قالپىقى كىيگەن  يىلى ئۇ پارتىيىدىن خىزمىتىدىن ھەيدەپ چىقىرىلىپ ئەمگەك بىلەن تەربىيىلەش ئورنىغا ئەۋەتىلگەن يىلى ئۇ ئەمگەك بىلەن تەربىيىلەش ئورنىدىن قويۇۋىتىلگەن ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەدئىمىن يىلى مەدەنىيەت زور ئىنقىلابى باشلانغانغا قەدەر تۆت يىل جەريانىدا شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى كۈتۈپخانىسىدا نازارەت ئاستىدا ئىشلىگەن بۇ جەرياندا ئىلىمخۇمار ئالىم جۇڭگۇنىڭ مەشھۇر كلاسسىك ئەسەرلىرى بولغان ئەلنى ئىدارە قىلىشنىڭ ئۆرنەكلىرىنى تارىخنى ئەنگلىيە دراماتورگى شپكسپىرنىڭ  سەھنە ئەسىرىنى ھىندىستاننىڭ رامانايا ماخاپىراتا داستانلىرىنى سوۋېت ئىتتىپاقىدا نەشىر قىلىنغان توملۇقكىتاب دۇنيا تارىخىنى ئومۇمىي تاڭ نەزمىلىرىنى بايرۇننىڭ دون جۇئان داستانىنى ھومېرنىڭ ئىللادا ۋە ئودپسسا داستانلىرىنى يۇنان ۋە رىمنىڭ ئەپسانە  رىۋايەتلىرىنى قۇرئان كەرىم ئىنجىل ۋە تەۋراتنىڭ خەنزۇچە تەرجىمە نۇسخىلىرنى ئەپلاتۇن ئارستوتىل ئەسەرلىرىنى دانتىنىڭ تەڭرى كومىدىيىسى داستانىنى گومورو ۋە تيەنخەننىڭ تارىخى درامىلىرىنى ماركىس ئىنگىلىس ئەسەرلىرىنى نەۋائى بابۇر مەشرەپ شېئىرلىرىنى ئوقۇغان ۋە ئۈگەنگەن ئۇ بۇجەرياندا  نەچچە خاتىرە دەپتەرنى ئۆگىنىش خاتىرىسى بىلەن تولدۇرغان ئۇ مۇشۇ يىللاردا قارلىق تاغ شەجەرىسى ناملىق داستان ۋە سۇمۇرغلار قوشىقى قەدىمكى يىپەك يولى خەن ئوردىسىدا باھار مەلىكە خۇارۇڭ تەڭرىتاغ ناخشىسى دات باسماس قىلىچ پىلە مەلىكىسى قاتارلىق يەتتە پارچە تارىخىي دراما يپزىپ چىققان جاۋاھىرۇل ھاقايىق دېگەن ماۋزۇدا قەدىمكى مەركىزى ئاسىيابۇ كىتابيىلىنىڭ بېشىدا  قىتىم تۈزىتىلگەندە ئالىم قەدىمكى تۇران تارىخى دەپ ئاتىغان ناملىق كىتابنىڭ دەسلەپكى نۇسخىسىنى قولدىن چىقارغان يەنە بارماق ۋەزىنلىك بىر تۈركۈم مۇھەببەت لىرىكىلىرىنى يىزىپ چىققان مەدەنىيەت زور ئىنقىلابى ئاخىرلاشقاندىن كىيىنكى دەسلەپكى مەزگىلدە ئىزدىنىش ۋە ئىجاد قىلىش روھى كۈچلۇك بۇ ئالىم ناھەقچىلىق قاپلىغان ئاشۇ ئەنسىز يىللاردا پارچە  پارچە يازغان  پارچىدىن ئارتۇق رۇبائىيسىنى رەتلىگەن سەۋدالىق تەئەججۇپنامىسى  بۈگۈنكى زامان ئەدەبىيات تارىخىمىزدىكى تۇنجى نەسىرلەر توپلىمى ناملىق لېرىك نەسىرلەر توپلىمىنى تولۇق تاماملىغان  يىلى پارتىيە  نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتى   ئومۇمىي يىغىنىدىن كپيىن ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەدئىمىن سىياسىي جەھەتتە زىيانكەشلىككە ئۇچىرىغان ھەم خاتا ئوڭچى قىلىنغان دېگەن خۇلاسە بىلەن ئاقلانغان ۋە  يىل ئۇ ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا يۆتكىلىپ ئومۇمىي ئىستىتىكا دەرسىنى تەسىس قىلىپ ئۆتۈشكە كىرىشكەن  شۇنىڭدىن كپيىن ئۇنىڭ كىتاب ماقالە رۇبائىي شىئرغەزەللىرى ئارقا  ئارقىدىن ئىلان قىلىنىشقا باشلىغان  يىلى ئۇ ياپۇنىيىدە ئىلمىي زىيارەتتە بولۇپ ئوتتۇرا ئەسىر ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ يىتۈك قامۇسى قۇتادغۇبىلىك دېگەن تېمىدا لېكسىيە سۆزلىگەن يىللاردا ئۇنىڭ پارچىدىن ئارتۇق ئىلمىي ماقالىسى ئۇيغۇر كلاسسىك مۇزىكىسى  مۇقام ھەققىدە شىنجاڭنىڭ تاڭ دەۋرىدىكى ناخشا ئۇسۇل سەنئىتى فارابى ۋە ئۇنىڭ پەلسەپە سىستىمىسى ئومۇمىي ئىستېتىكا چوغلۇق رۇبائىيات رۇبائىيات قارلىق تاغ شەجەرىسى قاتارلىق كىتابلىرى نەشىر قىلىنغان ئۇنىڭ يەنە  يىللاردىن كېيىن ئېلان قىلىنغان  روھنى ساغلاملاشتۇرۇش مىللەتنى گۈللەندۈرۈشنىڭ مۇقەددىمىسى ھەسەتخورلۇق ھەققىدە ھەسرەتلىك خىياللار ئارىفنامە يىپەك يولىدىكى توققۇز ھېكمەت  يىپەك يولىدىكى بىر چوڭ ئىللەت قاتارلىق بىر قاتار ئىسىل ماقالىلىرى ۋە سىكتاي ساك ئۇيغۇرلارنىڭ كىيىم كىچەك مەدەنىيىتىدىكى ئەنئەنىۋى ئىزچىللىق ئۇيغۇر ئەجدادلىرىدا مەي مەدەنىيىتى ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ۋەكېيىنكى غەربىي يۇرت ئۇسۇل سەنئىتىنىڭ تارىخىي ئۇچۇرى  ئەلىشىر نەۋائىنىڭ مەدەنىيەت تارىخىمىزدىكى ئورنى ئون ئىككى مۇقام ۋە نەۋائىخانلىق ئەنئەنىسى نورۇز بايرىمى ۋە ئ