Najmi Soniy
Mir Amir Najmiddin Yor Ahmad Xuzoniy Isfahoniy (XV asrning ikkinchi yarmi, Isfahon — 1512-yil 12-noyabr, Gʻijduvon) — Najmi Soniy nomi bilan mashhur boʻlgan fors lashkarboshisi, Safaviylar sulolasidan boʻlgan Eron shohi Ismoil I Safaviyga xizmat qilgan. U Safaviylar davlati tarixidagi asosiy va nufuzli lashkarboshilardan biri bo‘lgan. Mir Najmiddin Xuzoniy XV asrning ikkinchi yarmida Isfahon shahrida, ko‘zga ko‘ringan va maʼrifatparvar xuzoniylar oilasida tug‘ilgan. Uning ukasi Mahmudbek Xuzoniy ham Isfahonda taniqli kishi boʻlgan. U yoshligidanoq harbiy ishlarga berilib, „Isfahoniy“ nisbasini olgan. Keyinchalik VII asrda yashagan, islomni zamonaviy Eron, Afgʻoniston va Oʻrta Osiyo hududlarida yoygan arab qoʻmondonining „Najmi Soniy“ (Ikkinchi Najm) laqabini olgan. 1509-yilda Ismoil Safaviyning ishonchli hokimi Mir Najm Zargar G‘iloniy vafot etadi va uning o‘rniga Mir Najmiddin Xuzoniy (Najmi Soniy) tayinlanadi. Ismoil Safaviy faqat forszabon eronliklarni hokim qilib tayinlagan, garchi oʻzi turkiyzabon eronlik qizilbosh boʻlsa ham turkiyzabon harbiy boshliqlarga ishonmagan. Najmi Soniy Ismoil Safaviyning eng ishonchli qo‘mondonlaridan biri bo‘lib, Eron shohi ko‘pincha harbiy yurishlarga katta qo‘shin boshiga o‘zining o‘rniga Najmi Soniyni yuborgan. Najmi Soniy Xurosonni vaqti-vaqti bilan hujum qilayotgan o‘zbek-shayboniylardan himoya qilib, asosan Mashhadda boʻlgan. Oʻsha davrda Movarounnahrda shayboniylar bilan temuriy Bobur oʻrtasida keskin kurash kechayotgandi. Bobur qisqa vaqt ichida Movarounnahrning katta qismini, jumladan, Buxoro va Samarqand shaharlarini qaytarib olgan, ammo mashhur „Ko‘li Malik jangi“ dan so‘ng mag‘lubiyatga uchrab, avval Samarqandga, so‘ngra Hisorga qochib, Balx tomonga chekingan. Safaviylar va Shayboniylar ham bir-birlari bilan adovatda bo‘lganliklari uchun Eron shohi Ismoil Safaviy vaziyatdan foydalanishga qaror qilib, Najmi Soniy boshchiligida 70 minglik qo‘shin jo‘natadi.