Basij
Basij ( forscha: بسيج , oʻzbekcha: "Safarbarlik"), Niru-ye Moghāvemat-e Basij forscha: نیروی مقاومت بسیج , oʻzbekcha: "Qarshilik safarbar etish kuchlari"), toʻliq nomi Sâzmân-e Basij-e Mostaz'afin ( forscha: سازمان بسیج مستضعفین , oʻzbekcha: "Mazlumlarni safarbarlik tashkiloti"), Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusining (IIQK) beshta kuchlaridan biri. Bu kuch Basij deb nomlanadi; uning a'zosi forschada basiji deyiladi. 2019-yil iyul holatiga ko‘ra G'ulomrizo Sulaymoniy Basij qo'mondoni. 1979-yilda Eron inqilobi yetakchisi Oyatulloh Humayniy buyrug‘i bilan Eronda tashkil etilgan bo‘lib, dastlab Humayniy tomonidan Eron-Iroq urushida jang qilishga chaqirilgan harbiylashtirilgan ko‘ngillilardan iborat edi. Akbar Hoshimi Rafsanjoniyning soʻzlariga koʻra,dastlab bu tashkilot mustaqil boʻlgan, 1981-yilning 17-fevralida Eron parlamenti tomonidan Inqilob Qo‘riqchilari Korpusiga rasman kiritilgan va shundan so‘ng ularning oʻrtasidagi xizmatlararo raqobatga barham beriladi. Bugungi kunda kuchlar ko'pincha, rasmiy imtiyozlar evaziga ko'ngilli sifatida qo‘shiluvchi eronlik yoshlardan iborat. Basijiylar ichki xavfsizlikni taʼminlash, jamiyat ustidan davlat nazoratini o‘rnatish, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ko‘maklashish, ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish, ommaviy diniy marosimlarni tashkil etish, axloqiy me'yorlarni tartibga solish, norozilik namoyishlarini bostirish kabi faoliyat bilan shugʻullanuvchi yordamchi kuch sifatida xizmat qiladi. Bu kuch 2009 yilgi Eron saylovlaridagi keng tarqalgan norozilik namoyishlarida tez-tez ko‘rinish bergan hamda 2017-2018 yillardagi Eron noroziliklariga aralashgan. Basijiylar o'zlarining Eron Oliy Rahbariga sodiqliklari bilan mashhur hamda IIQKga bo'ysunadilar va uning rahbariyatidan buyruq oladilar. Eronning deyarli har bir shahrida basijiylarning mahalliy tashkiloti bor. Basij IIQKning bir qismi bo'lib, AQSh, Bahrayn va Saudiya Arabistoni hukumatlari tomonidan terrorchi tashkilot sifatida tan olingan.