Panjikent devoriy suratlari
Panjikent devoriy suratlari – Tojikistondagi qadimgi Soʻgʻdiyonaning Panjakent shahrida islomgacha boʻlgan davrning eng mashhur devoriy rasmlari qatoriga kiradi. Ushbu hududdan koʻplab devoriy suratlar topilgan va ularning aksariyati hozirda Sankt-Peterburgdagi Ermitaj muzeyida va Dushanbedagi Tojikiston Milliy asarlar muzeyida saqlanadi. Devoriy rasmlarda Panjikentdagi soʻgʻd va turkiy elita, ularning kelib chiqishi boshqa xorijiy savdogar bilan savodo aloqalarini koʻrish mumkin. Rasmlarda qadimgi turkiy liboslar, qurol-yarogʻ buyumlari, marosim kosalari bilan sezilarli oʻxshashlik qiyosiy tadqiqotlar natijasida qayd etilgan. Panjikent devoriy rasmlari eramizning V asr oxiri VI asr boshlarigacha boʻlgan eng qadimgi soʻgʻd rasmlari boʻlib, undan oldin Bolalik tepa Toxaristonning eftalit devoriy suratlari mavjud boʻlib, ular ikonografik va uslubiy taʼsirga ega boʻlgan. Bundan tashqari, mahalliy zardushtiylik, nasroniylik, buddaviylik va hind kultlari bilan bir qatorda yunon bezak uslublarining ellinistik taʼsiri ham koʻrinadi. Ushbu suratlarni 722-yilda Abbosiylar xalifaligining bostirib kirishi bilan yaʼni musulmonlar tomonidan Movarounnahrni bosib olishi bilan koʻplab sanʼat asarlari shikastlangan va yoʻq qilingan.