VR-190 loyihasi
VR-190 loyihasi ― SSSRning 1940-1950-yillardagi ballistik trayektoriya boʻylab suborbital kosmik parvozga raketada odamni uchirish boʻyicha birinchi loyihasidir. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, loyiha maqsadiga erishilmagan, ammo baʼzi fitna nazariyasi tarafdorlari loyiha doirasidagi birinchi kosmonavtlarning muvaffaqiyatsiz uchishlari 1950-yillarning oxirida amalga oshirilgan deyishadi. Loyiha doirasida Astraxan viloyatidagi Kapustin Yar poligonidan (keyinchalik kosmodrom) uchuvchisiz va maqsadli boshqariladigan parvozlarni sinovdan oʻtkazish koʻzda tutilgan. Loyihaga koʻra, parvozlar, taxminan, 20 daqiqa davom etgan, raketalar atmosferaning yuqori qatlamlarida (stratosferada) 100 km dan ortiq balandlikka (Karman chiziqlari) koʻtarilgan va ularning ajraluvchi kallaklari yoʻlovchilar bilan parashyutda orqaga qaytib, uchish maydonidan bir necha kilometr uzoqlikka qoʻngan.