Klipperton oroli
Klipperton ( Ehtiros oroli ) ( fransuzcha  Île de Clipperton yoki frantsuzcha  Île de la Passion ; ispancha  Isla Clipperton ; inglizcha  Clipperton oroli ) — Tinch okeanining sharqiy qismida , Kosta-Rikaning g'arbiy qismida joylashgan mercan atolli . Orol Fransiyaga tegishli . Frantsiyaning xorijdagi maxsus ma'muriy-hududiy birligi maqomiga ega . 2007-yil 21-fevralgacha u maʼmuriy jihatdan Fransiya Polineziyasiga boʻysungan boʻlsa , hozir u toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiya hukumati tomonidan boshqariladi. Klipperton oroli (fransuzcha: La Passion–Clipperton [la pasjɔ̃ klipœʁtɔn] ; ispancha: Isla de la Pasión ), shuningdek, Klipperton atolli  nomi bilan ham tanilgan va ilgari Klipperton qoyasi deb atalgan  8,9 km 2 (3,4  sq) ni tashkil qiladi . mi ) sharqiy Tinch okeanida yashamaydigan frantsuz mercan atolli . Shimoliy Tinch okeanidagi yagona frantsuz hududi, Klipperton  Parijdan 10675 km (6633  milya ) uzoqlikda , Fransiya ; Papeete , Frantsiya Polineziyasidan 5400 km (2900  nmi ) ; va  Meksikaning Akapulko shahridan 1280 km (690  nmi ) . Klipperton 1711-yilda frantsuz savdogarlari tomonidan hujjatlashtirilgan va 1858-yilda Taiti frantsuz protektoratining bir qismi sifatida rasman da'vo qilingan . Shunga qaramay, amerikalik guano konchilari orolda 1890-yillarning boshida ishlay boshlagan. Orolga qiziqish ortib borayotganligi sababli, Meksika 1520-yillardagi ispan yozuvlariga asoslanib, orolni aniqlagan bo'lishi mumkin bo'lgan orolga da'vo qildi. 1905-yilda Meksika orolda kichik harbiy koloniya tashkil qildi, ammo Meksika inqilobi paytida materik bilan aloqa kam bo'lib qoldi, kolonistlarning aksariyati vafot etdi va mayoq qo'riqchisi Viktorino Alvares orolning "qiroli" sifatida qisqa, shafqatsiz hukmronlikni o'rnatdi. 1917-yilda omon qolgan 11 kishi qutqarildi va Klipperton tashlab ketildi. Meksika va Frantsiya o'rtasidagi Klipperton bo'yicha bahs 1909 yilda Italiya qiroli Viktor Emmanuel III bilan 1931 yilda orol Frantsiya hududi ekanligiga qaror qilib, majburiy xalqaro arbitrajga olib borildi . Hukmga qaramay, Klipperton 1944-yilgacha AQSh dengiz floti Tinch okeanidagi urush harakatlarini qo'llab-quvvatlash uchun orolda ob-havo stantsiyasini o'rnatgunga qadar asosan yashashsiz qoldi. Frantsiya norozilik bildirdi va yaponlarning Tinch okeanining sharqiy qismidagi faoliyatidan xavotirlar susaygani sababli, 1945-yil oxirida AQSh bu joyni tark etdi. Ikkinchi Jahon urushi tugaganidan beri Klipperton birinchi navbatda orolning yovvoyi tabiati va dengiz hayotini, shu jumladan uning niqoblangan va jigarrang bubi koloniyalarini o'rganish uchun ilmiy ekspeditsiyalar uchun joy bo'ldi. Shuningdek, u iqlimshunos olimlar va havaskor radio DX-peditsiyalarini qabul qildi . Orolni savdo va turizm uchun rivojlantirish rejalari ko'rib chiqildi, ammo hech biri qabul qilinmadi va frantsuz dengiz flotining davriy tashriflari tufayli orol asosan yashamaydigan bo'lib qolmoqda. Kolonial imperiyalar hanuzgacha mavjud: Zamonaviy dunyoda 50 dan ortiq mustamlaka bor 15.01.2018, 22:32 63643 Buyuk mustamlakachi davlatlar oxirgi yuz yillikda kuchli “ozib ketganligi”ga qaramasdan, dunyoning zamonaviy siyosiy xaritasida hanuzgacha metropoliyalar va mustamlakalar mavjud. Bugun bu hududlar turlicha: dengiz orti departamentlari, dengiz orti hududlari yoki inkorporatsiya qilinmagan hududlar deb nomlanadi. Mustamlakalar hatto o‘z bayrog‘i va boshqaruv organlariga ega bo‘lishi mumkin. Biroq bu bilan mazmun o‘zgarmaydi: mustamlakalar va ularning tub aholisi u yoki bu darajada o‘z metropoliyalariga qaram hamda siyosiy suverenitetga ega emas, deb yozadi TravelAsk. Yangi dunyoda 50 dan ortiq mustamlaka mavjud. Ularning sohiblari o‘z dengiz orti hududlaridan voz kechishga shoshilmaydi. Keling, bugungi kunda qay bir metropoliya eng ko‘p mustamlakaga ega ekanligini ko‘rib chiqamiz. Buyuk Britaniya Britaniya imperiyasining avvalgi buyukligidan kam qismi qolgan. Shunga qaramasdan, bugun Buyuk Britaniya sayyoraning barcha asosiy mintaqalarida mustamlakalarga ega. Foto: TravelAsk Foto: TravelAsk Yevropa: La-Mansh bo‘g‘ozida Jersi oroli, La-Mansh bo‘g‘ozidagi Gernsi oroli, Irland dengizidagi Men oroli, Pireney yarimoroli janubidagi Gibraltar shahri, Kipr orolidagi harbiy bazalar — Akrotiri va Dekeliya. Atlantika okeani: Bermud orollari, Muqaddas Yelena oroli, Me’roj oroli, Tristan-da-Kunya arxipelagi, Janubiy Amerika sohillaridagi Folklend orollari (Argentina bilan bahsli hudud), Janubiy Georgiya va Janubiy Sandvich orollari (Argentina bilan bahsli hudud). Karib dengizi: Angilya orollari, Kayman orollari, Montserrat oroli, Britaniya Virgin orollari, Terks va Kaykos orollari. Tinch okeani: Pitkern orollari — Tinch okeani janubiy qismidagi beshta orol. Hind okeani: Britaniyaning Hind okeanidagi hududi — 55 ta oroldan iborat guruh. Mustamlaka BMTning 1965-yilgi qaroriga qaramasdan tashkil etilgan, Seyshel orollari va Mavrikiy bilan bahsli. Fransiya Yaqin vaqtlargacha Fransiya Afrika va dunyoning boshqa mintaqalarida bepoyon hududlarga ega edi. Bugun mamlakatlarning aksariyati mustaqillikka erishdi, biroq Fransiya hozirga qadar ko‘p sonli dengiz orti hududlari sohibidir. Bu hududlar aholisi Buyuk Britaniya “mustamlaka fuqarolari” sonidan ortiq. Janubiy Amerika: Aholisi 240 ming kishi bo‘lgan Fransuz Gvianasi. Atlantika okeani: Sen-Pyer va Mikelon orollari. Karib dengizi: Gvadelupa orol davlati, Martinika oroli, Sen-Bartelemi oroli, Sen-Marten. Hind okeani: Reyunyon oroli, Mozambik bo‘g‘ozidagi Mayotta oroli (Komor orollari bilan bahsli), Amsterdam oroli, Sen-Pol oroli, Kroze oroli, Kergelen arxipelagi, Eparse oroli (ulardan aksariyati qo‘shni davlatlar bilan munozarali). Tinch okeani: Uollis va Futuna orollari hududi, Yangi Kaledoniya, 280 ming kishiga yaqin aholisi bo‘lgan Fransuz Polineziyasi, Klipperton oroli. 3. Amerika Qo‘shma Shtatlari Qo‘shma Shtatlar maktab darsliklarida kolonial imperiya sifatida ko‘rsatilmagan, biroq bugungi kunda aynan mazkur davlat qaram aholisi soni (4 milliondan ortiq odam) bo‘yicha eng yirik metropoliyadir. Karib dengizi: Qo‘shma Shtatlar Virgin orollari, erkin qo‘shilgan davlat Puerto-Riko — AQSh Kongressi tomonidan boshqariladigan, aholisi 3,7 million kishidan iborat davlat. Tinch okeani: Guam oroli, Shimoliy Marian Orollari, Amerika Samoasi (Sharqiy Samoa), to‘qqizta orol guruhidan iborat Tashqi kichik orollar, AQShga erkin qo‘shilgan davlat — Marshall orollari. Niderlandiya qirolligi Bugungi kunda Niderlandiyaning faqat Karib dengizida mustamlakalari qolgan. Bu Aruba oroli, Kyurasao oroli, Muqaddas Martin orolidagi Sint-Marten davlati va Karib Niderlandiyasi (Boneyr, Sint, Estatius, Saba orollari). Portugaliya O‘tmishda nufuzli Portugaliya imperiyasi bugun Atlantika okeanida bor-yo‘g‘i ikki dengiz orti mustamlakasi: 270 ming aholisi bo‘lgan Madeyra oroli va 250 mingga yaqin aholisi bo‘lgan Azor oroliga ega. Ispaniya Bugun Ispaniya deyarli barcha mustamlakalarini yo‘qotdi, uning mamlakatdan uncha uzoq joylashmagan bir nechta mustamlakasi qoldi, xolos. Atlantika okeani: Kanar orollari. O‘rta Yer dengizi: Afrikaning O‘rta Yer dengizi sohilidagi Seuta va Melilya shaharlari, shuningdek, Alusemas, Chafarinas, Perexil, Alboran orollari. Mazkur hududlarning barchasi siyosiy suverenitet va shaxsiy qurolli kuchlarga ega emas, ularning xavfsizligi metropoliya armiyasi tomonidan ta’minlanadi.