Oʻsimlik hujayrasi
Oʻsimlik hujayralari — eukariotik hujayralardir, ammo ular boshqa eukariotlarning hujayralaridan oʻzlarining bir qancha xususiyatlari bilan farq qiladi. Ularning ajralib turadigan xususiyatlariga quyidagilar kiradi: Katta markaziy vakuol, hujayra shirasi bilan toʻldirilgan va membrana bilan chegaralangan boʻshliq - tonoplast. Vakuola hujayra turgorini saqlashda muhim rol oʻynaydi, molekulalarning sitozoldan hujayra sekretsiyasigacha harakatini nazorat qiladi, ozuqa moddalarini saqlaydi va eski oqsillar va organellalarni parchalaydi. Asosan sellyulozadan tashkil topgan hujayra devori, shuningdek, gemisellyuloza, pektin va koʻp hollarda lignin mavjud. Hujayra membranasi tepasida joylashgan protoplast tomonidan hosil boʻladi. U xitindan tashkil topgan zamburugʻlarning hujayra devoridan va peptidoglikan (murein)dan qurilgan bakteriyalarning hujayra devoridan farq qiladi. Hujayralar oʻrtasidagi aloqaning ixtisoslashgan yoʻllari - plazmodesmata, sitoplazmatik koʻpriklar: qoʻshni hujayralarning sitoplazmasi va endoplazmatik retikulum (ER) hujayra devoridagi teshiklar orqali aloqa qiladi. Plastidalar, ulardan eng muhimi xloroplastlardir. Xloroplastlar quyosh nurini yutadigan yashil pigment xlorofillni oʻz ichiga oladi. Ular fotosintezni amalga oshiradilar, bunda hujayra noorganiklardan organik moddalarni sintez qiladi. Boshqa plastidlar leykoplastlardir: kraxmalni saqlaydigan amiloplastlar, yogʻlarni saqlaydigan elayoplastlar va boshqalar, shuningdek pigmentlarni sintez qilish va saqlashga ixtisoslashgan xromoplastlar. Oʻsimlik genomida 37 gen boʻlgan mitoxondriya singari, plastidlar ham 100-120 ga yaqin noyob genlardan tashkil topgan oʻz genomlariga (plastomalariga) ega. Plastidlar va mitoxondriyalar eukariotik hujayralarda joylashgan prokariotik endosimbiontlar sifatida paydo boʻlgan deb taxmin qilinadi. Quruqlik va baʼzi suv oʻsimliklari, ayniqsa Charophyta va Trentepohliales oʻsimliklarining hujayrasi (mitozi) qoʻshimcha bosqichlar - preprofaza bilan tavsiflanadi. Bundan tashqari, ularning sitokinezi qurilayotgan hujayra plastinkasi uchun „shakl“ - fragmoplast yordamida amalga oshiriladi. Mox va paporotniklarning erkak jinsiy hujayralarida hayvonlar spermatozoidlarinikiga oʻxshash flagellum boʻladi, lekin urugʻli oʻsimliklarda - gimnospermlar va gulli oʻsimliklarda flagellum boʻlmaydi va spermatozoidlar deyiladi. Hayvon hujayrasiga xos boʻlgan organellalardan oʻsimlik hujayrasida faqat sentriolalar yoʻq.