Doha rivojlanish raundi
Doha taraqqiyot raundi yoki Doha taraqqiyot masalasi (DTM) — Jahon Savdo Tashkilotining (JST) oʻsha paytdagi bosh direktori hisoblangan Mike Moore boshchiligida 2001-yil noyabr oyida boshlangan savdo-muzokaralar raundi hisoblanadi. Uning maqsadi butun dunyo boʻylab savdo toʻsiqlarini kamaytirish va shu orqali xalqaro savdoning oʻsishiga yordam berish. Doha Raundi 2001-yilda Qatar poytaxti Doha shahrida vazirlar darajasidagi uchrashuv bilan boshlandi. Ushbu savdo raundining maqsadi rivojlanishi past boʻlgan mamlakatlarning ustuvorliklarini asosiy oʻringa qoʻyish boʻlgan. Muhokama qilingan asosiy omillarga savdoni osonlashtirish, xizmatlar, kelib chiqish tartiblarini va nizolarni hal qilish qoidalarini oʻz ichiga olgandi. Rivojlanayotgan mamlakatlar uchun alohida va farqli rejim ham asosiy masala sifatida muhokama qilindi. Keyingi vazirlar uchrashuvlari Meksikaning Kankun shahrida (2003) va Gonkongda (2005) boʻlib oʻtdi. Tegishli muzokaralar Parijda (2005), Germaniyaning Potsdam shahrida (2007) va Shveytsariyaning Jeneva shahrida (2004, 2006, 2008) boʻlib oʻtdi. 2008-yil iyul oyidagi muzokaralar toʻxtab qolganidan soʻng muzokaralardagi oldinga siljish ham toʻxtab qoldi. Eng muhim ahamiyatga molik farqlar Yevropa Ittifoqi (YI), Qoʻshma Shtatlar (AQSh), Kanada va Yaponiya boshchiligidagi rivojlangan davlatlar va asosan Hindiston, Braziliya, Xitoy va Janubiy Afrika vakillik qilayotgan yirik rivojlanayotgan davlatlar oʻrtasida kelib chiqqan. Shuningdek, Yevropa Ittifoqi va AQSh oʻrtasida qishloq xoʻjaligi subsidiyalarini saqlab qolish boʻyicha muzokaralar mavjud va bu savdo toʻsiqlari sifatida samarali faoliyat koʻrsatishi mumkin. 2008-yildagi muzokaralar toʻxtatilganidan beri muzokaralarni qayta tiklashga bir necha bor urinishlar amalga oshirilgan, ammo hozircha muvaffaqiyatli yakunlanmagan. 2008-yilning oxirida AQSh, Xitoy va Hindiston oʻrtasida yirik muzokaralar olib borildi va muzokaralar usullari boʻyicha kelishuvga erishildi. 2011-yilning aprel oyida oʻsha paytdagi bosh direktor Pascal Lamy „aʼzolardan oʻn yil davomida birga ish olib borishdan uzoq boʻlishning oqibatlarini chuqurroq oʻylashni soʻradi“. 2012-yil may oyida Lamy tomonidan JST Bosh Kengashiga bergan hisobotida „kichik qadamlar qoʻyish, Doha raundining hal boʻlgan savdo masalalarini bosqichma-bosqich joriy qilish va savdodagi katta farqlar saqlanib qolgan qismlarini qayta koʻrib chiqish“ tarafdori edi. 2013-yil 7-dekabrda Bali Vazirlar Deklaratsiyasining qabul qilinishi birinchi marta savdodagi byurokratik toʻsiqlarni muvaffaqiyatli tarzda hal qildi va bu Doha raundi kun tartibining kichik bir masalasi hisoblandi. 2015-yilda AQSh hukumati Doha raundini tugatishni talab qildi va 2017-yilga kelib u „oʻlgan“ deb eʼlon qilindi. Biroq Jahon savdo tashkilotiga aʼzo davlatlar 2015-yil Nayrobi shahrida boʻlib oʻtgan vazirlar yigʻilishida „Doha raundi masalalariga doir muzokaralarni ilgari surish uchun barcha aʼzo davlatlar oʻrtasida katta majburiyat turganiga kelishildi“ deb taʼkidlanadi.