Yevropada islom
Islom Yevropada nasroniylikdan keyin turuvchi ikkinchi eng katta dindir. Garchi Gʻarbiy Yevropadagi musulmon jamoalarining aksariyati yaqinda tashkil topgan boʻlsa-da, Bolqon, Kavkaz, Qrim va Volga boʻyida koʻp asrlik musulmon jamiyatlari mavjud. „Yevropa Musulmonlari“ atamasi Bolqondagi musulmonlar koʻp boʻlgan mamlakatlarga (Albaniya, Bosniya va Gersegovina, Kosovo va Turkiya), hamda Sharqiy Yevropadagi ozchiligi musulmonlardan tashkil topgan mamlakatlarga (Bolgariya, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya), va Rossiyaning baʼzi respublikalariga nisbatan ishlatilgan. Islom 7-asrda musulmonlarning Forsni bosib olishi orqali Kavkazga tarqaldi va 8–10-asrlarda Umaviylar Ispaniyani bosib olganidan keyin tezlik bilan tarqalib Janubiy Yevropaga kirdi. Musulmon siyosiy tuzilmalari oʻrta asrlarda hozirgi Ispaniya, Portugaliya, Sitsiliya va Maltada mavjud boʻlgan. Bu hududlardagi musulmon aholi xristianlikni qabul qilgan yoki 15-asr oxiriga kelib nasroniy hukmdorlari tomonidan chiqarib yuborilgan (Qarang: Rekonkista). Usmonli imperiyasi 14–15-asrlarda Serbiya imperiyasi, Bolgariya imperiyasi va Vizantiya imperiyasining qolgan barcha hududlariga bostirib kirish va bosib olish yoʻli bilan Janubi-Sharqiy Yevropada yanada kengaydi va oʻzining siyosiy qudratini mustahkamladi. Asrlar davomida Usmonli imperiyasi 1922-yilda magʻlubiyatga uchragunga qadar deyarli barcha Yevropa hududlarini asta-sekin tark etdi. Islom Sharqiy Yevropada Volga Bulgarlari, Kuman-Qipchoqlar, keyinroq Oltin Oʻrda va uning xonliklari, ruslar tomonidan „tatarlar“ deb atalgan turli musulmon aholiga ega boʻlgan xonliklarning oʻzgarishi orqali tarqaldi. Yevropadagi tarixiy ahamiyatga ega musulmon aholi orasida Gorani, Torbeshi, Pomaklar, Bosnyaklar, Musulmon Albanlar, Cham Albanlari, Yunon musulmonlari, Vallahadlar, Musulmon Romanlar, Bolqon turklari, Kiprlik turklari, Krit turklari , Yörüklar, Volga tatarlari, Qrim tatarlari, Qozoqlari, Gajallar va Megleno-Ruminlar bor. 20-asr oxiri va 21-asr boshlarida koʻp sonli musulmonlar Gʻarbiy Yevropaga koʻchib keldilar. 2010-yilga kelib, Yevropada taxminan 44 million musulmon (6 foiz), shu jumladan Yevropa Ittifoqida (3,8 foiz) taxminan 19 million musulmon yashagan. 2030-yilga kelib ular 8% yoki 58 millionni tashkil etishi taxmin qilinmoqda. Ular koʻpincha Yevropa mamlakatlaridagi islomiy terrorchilik xurujlari, Shaytoniy Oyatlar bahsi, Daniyadagi multfilmlar ishi, Islomiy liboslar haqidagi bahslar, musulmonlarning Yevropa madaniyati va liberal qadriyatlariga tahdid deb hisoblaydigan oʻng qanot populistik harakatlar va partiyalarni qoʻllab-quvvatlash kuchaygan. Bunday tadbirlar, shuningdek, globallashuv, multikulturalizm, islomofobiya, musulmonlar va boshqa diniy guruhlar oʻrtasidagi munosabatlar va populistik siyosiy mavzularida davom etayotgan munozaralarni kuchaytirdi.