Tokvil effekti
Tokvil effekti (shuningdek, Tokvil paradoksi deb ham ataladi) ijtimoiy hayotdagi katta muammolar qancha yaxshilana boraversa, kichik muammolarga nisbatan norozilik shuncha oʻsib borishi hodisasi . Effekt , Aleksis de Tokvilning fransuz inqilobi va keyinchalik Yevropa va Qoʻshma Shtatlardagi islohotlar haqidagi kuzatishlariga asoslanadi. Taʼsirni taʼriflashning yana bir usuli „ishtaha ovqatlanadigan narsaga qarab oʻsadi“ aforizmidir. Misol uchun, kattaroq ijtimoiy adolatga erishilgandan soʻng, avvalgidan ham kichikroq ijtimoiy adolatsizliklarga qattiqroq qarshilik koʻrsatishi mumkin. Bu effekt ijtimoiy tenglik va kutilmagan natijalar oʻrtasidagi bogʻliqlikni koʻrsatadi, chunki ijtimoiy islohotlar keraksiz umidlarni uygʻootishi mumkin. Tokvil effektiga koʻra, Marksning inqilob nazariyasidan farqli oʻlaroq, inqirozning tobora kuchayib borishi (sharoitning yomonlashuvi) natijasida ijtimoiy sharoit yaxshilangandan keyin inqilob sodir boʻlishi mumkin. 1949-yilda Xarlan Klivlend oʻzining Sovuq urush holatida ortib borayotgan talab inqilobini tushunchasini kiritdi. Shu munosabat bilan, siyosatshunos Jeyms Chouning Devis inqiloblarning J egri chizigʻini taklif qildi, unda boylik va yuksalish davrlaridan keyin inqilobga olib keladigan inqiroz davrlari keladi. Ted Robert Gurr, shuningdek, inqiloblar yaxshilanish kutilganda sodir boʻladi va aksincha, qattiq siyosat olib borilsa, nisbiy mahrumlik atamasidan foydalangan.