Psixopatiya
Psixopatiya tushunchasi baʼzan sostiopatiya atamasi bilan sinonim sifatida qabul qilinadi va doimiy antisotsial xatti-harakatlar, buzilgan empatiya va pushaymonlik, shartakilik yoki egoistik xususiyatlar bilan tavsiflanadi. Tarix davomida psixopatiya tushunchasining turli xil taʼriflari ilgari surilgan, ular faqat qisman bir-biriga mos keladi va baʼzan bir-birini rad etishi ham mumkin. Amerikalik psixiatr Hervey M. Cleckley oʻz ilmiy izlanishlari bilan amerikalik psixolog George E. Partridge singari ruhiy kasalliklar diagnostikasi va statistik qoʻllanmasida (DSM) antisotsial shaxs reaksiyasi/buzilishi uchun dastlabki diagnostika mezonlariga taʼsir koʻrsatdi. Keyinchalik DSM va Kasalliklarning xalqaro tasnifiga (ICD) mos ravishda antisotsial shaxs buzilishi (ASPD) va dissotsial shaxs buzilishi (DPD) tashxislari fanga kiritildi va mazkur tashxislar psixopatiya yoki sotsiopatiya deb atalishi (yoki unga tegishli boʻlgan xususiyatlarni oʻz ichiga olishi) taʼkidlandi. ASPD va DPDning yaratilishiga psixopatiyaning koʻplab klassik belgilarini obyektiv ravishda oʻlchash mumkin emasligi sabab boʻlgan. Kanadalik psixolog Robert D. Hare keyinchalik oʻzining „Psixopatiyani tekshirish roʻyxati“ ishi bilan kriminologiyada psixopatiya konstruksiyasini qayta ommalashtirdi. Hech bir psixiatrik yoki psixologik tashkilot „psixopatiya“ tashxisini tasdiqlamagan boʻlsa-da, baʼzi mamlakatlarda psixopatik xususiyatlarni baholash jinoiy odil sudlovda keng qoʻllaniladi va bunday xususiyatlar kishilar uchun muhim oqibatlarga olib kelishi mumkin. Psixopatiyani oʻrganish faol tadqiqot sohasidir. Bu atama keng jamoatchilik tomonidan, ommaviy axborot vositalarida va badiiy tasvirlarda ham qoʻllaniladi. Koʻpincha „aqldan ozgan“, „ruhiy nosogʻlom“ kabi taʼriflar bilan birgalikda qoʻllanilsa-da, psixoz va psixopatiya oʻrtasida keskin farqlar mavjud.  