Kristall panjara haqda
Kristall panjara. Kristall panjara kristalning tuzilishini tahlil qilish uchun kiritilgan yordamchi geometrik tasvirdir. Panjara tuval yoki panjara bilan o’xshashliklarga ega, bu esa panjara tugunlarining nuqtalarini birlashtirishga asos beradi.  Panjara-bu tarjma guruhining ta’siri ostida kristalning alohida ixtiyoriy tanalnagan nuqtasidan kelib chiqadigan nuqtalar to’plami. Ushbu tartibga solish diqqatga sazovordir, chunki har bir nuqtaga nisbatan qolganlarining hammasi bir xil tarzda joylashgan. Uning har qanday o’ziga xos tarjimalarini bir butun sifatida panjaraga qo’llash uning parallal uzatilishiga va supperpozitsiyasiga olib keladi. Tahlil qilish qulayligi uchun odatda panjara nuqtalari, kristall tarkibidagi atomlarning har qanday markazlari yoki simmetriya elementlari bilan birlashtiriladi. Kristall panjara- kristall moddalarda atomlarning joylashish tartibi. Zarralar (atomlar, ionlar, molekulalar)ning uchchala kordinata o’lchamlari bo’yicha davriy qaytariluvchi, geometrik  to’g’ri joylashganini ko’rsatadigan qattiq jism kristallarning muvozanat holatiga xosdir. Ideal kristall uchun atomalarning elementar yacheykada joylashishini parallel ko’chirish bilan kistall panjara hosil qilinadi. Kristallar simmetriyasiga qarab, elementar yacheykalar kub, to’g’ri yoki qiyshiq burchakli parallelepiped va kvadrat yoki olti burchakli prizma shaklida bo’ladi. Uning qirralari panjara doimiyligi deyiladi va ular atomlar orasidagi masofani belgilaydi. Elementar yacheykalarda atomlarning tuzilishiga qarab, kristall panjaralar 14 turga bo’linadi va fransuz kristallografi  O. Brave (1811-1863) nomi bilan yuritiladi. Atomlarda joylashgan tugunlarning shakliga qarab tomonlari markazlashgan va asosi markazlashgan kub panjaralariga bo’linadi. Shunday panjaralarning tugunlarini hisobga olib, elementar yacheykalarda bittadan (oddiy kimyoviy elementlar) bir necha yuzlab (kimyoviy birikmalar) va millionlab (yuqori molekulyar birikmalar-oqsillar, viruslar) atomlar joylashadi. Kristall panjara kristallning fizik xossalari (mexanik,elektrik,optik va b.) ni va aniztropligini belgilaydi.