Shvinger effekti
Shvinger effekti taxmin qilingan fizik hodisa bo'lib, bunda modda kuchli elektr maydon tomonidan yaratilgan. U, shuningdek, Sauter-Schwinger effekti, Shvinger mexanizmi yoki Shvinger juft ishlab chiqarish deb ataladi. Bu kvant elektrodinamikasining (KED) bashorati bo'lib, unda elektr maydonining mavjudligida elektron - pozitron juftlari o'z-o'zidan paydo bo'ladi va shu bilan elektr maydonining parchalanishiga olib keladi. Effekt dastlab 1931-yilda Fritz Sauter tomonidan taklif qilingan va keyingi muhim ishni 1936-yilda Verner Heisenberg va Hans Geynrix Eyler amalga oshirgan, ammo 1951-yilgacha Julian Shvinger to'liq nazariy tavsif bergan edi. Shvinger effektini elektr maydon mavjudligida vakuumli parchalanish deb hisoblash mumkin. Vakuumli parchalanish tushunchasi biror narsa yo'qdan yaratilganligini ko'rsatsa ham, fizik saqlanish qonunlariga rioya qilinadi. Buni tushunish uchun elektronlar va pozitronlar bir-birining antizarralari bo'lib, qarama-qarshi elektr zaryadidan tashqari bir xil xususiyatlarga ega. Energiyani tejash uchun elektron-pozitron juftligi hosil bo'lganda elektr maydoni energiyani yo'qotadi. Unga teng miqdorda 2 m e {\displaystyle m_{\text{e}}} c², bu yerda m e {\displaystyle m_{\text{e}}} elektronning tinchlikdagi massasi va c {\displaystyle c} yorug'lik tezligidir. Elektr zaryadi saqlanib qoladi, chunki elektron-pozitron juftligi zaryad neytraldir. Chiziqli va burchak impulslari saqlanib qoladi, chunki har bir juftlikda elektron va pozitron qarama-qarshi tezlik va spinlar bilan yaratilgan. Darhaqiqat, elektron va pozitron tinch (yaqin) holatda yaratilishi va keyinchalik elektr maydoni tomonidan bir-biridan tezlashishi kutiladi.