Oligofren bolalar
Oligofreniya yunoncha "oligos" — kam, oz; "fren" — aql, so'zlaridan olingan boʻlib, esi past, aqli past demakdir. Oligofren bolalar markaziy nerv sistemasining organik kasalliklari natijasida bilish faoliyati pasayib ketishi va bu nuqsonlar umrbod saqlanib qolish bilan boshqa anomal bolalardan farq qiladilar. Amaliyotda ’’aqlan zaif', ’’oligofren", ’’demensiya” degan atamalar ko`p ishlatiladi. "Aqlan zaiflik" — bu yigʻma tushuncha boʻlib, aqliy jihatdan qoloqlikning sodir bo`lgan vaqti, boshidan kechirilgan kasallikning harakteri, patologik oʻzgarishlaming oʻtishi, darajasi bilan bog'liq boʻlgan masalalarni koʻzda tutadi. Aqliy qoloqlikni belgilashda klinik, psixologik va pedagogik mezonlarni tafovut qilmoq kerak. Klinik mezon — aqliy qoloqlik va bu markaziy nerv sistemasining qanday organik kasalliklariga aloqadorligini, psixologik mezon-bilish faoliyatining turg'un buzilganligini; pedagogik mezon — o`zlashtirish qobiliyati past bo'lib, bolaning dastur materiallarini o`zlashtira olmasligini ifodalaydi. Oligofreniya bola markaziy nerv sistemasining ona qornidaligi davrida, tug'ilish vaqtida va tug`ilgandan, to 3 yoshgacha bo`lgan davr ichida shikastlanishi, kasallanishi natijasida kelib chiqadi. Agarda, turli sabablarga koʻra, aqlan zaiflik bolaning 3 yoshidan keyingi davrida paydo boʻlsa, buni endi orttirilgan aqliy zaiflik - demensiya deb yuritiladi. Demensiya progressiv, ya’ni tabiatan kuchayib boradigan boʻladi. Oligofreniyada esa nuqsonning kuchayib borishi kuzatilmaydi.<blocquote> Kelib chiqish sabablariga koʻra oligofreniya tug'ma hamda orttirilgan bo`lishi mumkin. Rezus faktoming toʻgri kelmasligi, xromosoma kasalliklari, fenilketonuriya va shu kabilar tug'ma oligofreniyaga olib kelishi mumkin. Onaning xomiladorlik davrida turli kasalliklar — ogʻir virusli gripp, tif, qizilcha bilan kasallanishi, ona organizmidagi turli parazitlaming homilaga yuqishi, xomilaning shikastlanishi, ota-onalarning alkogolizmi, ham oligofreniyaga sabab bo'lishi mumkin. Tugʻruq vaqtida bolaning ombur yoki vakuum ekstraktor bilan olinishi, bola boshining siqilishi, bolaning tug`ilish yo`lidan uzoq oʻtishi, cho'zilib ketgan yoki, aksincha, haddan tashqari tez oʻtgan tugʻruq natijasida ham markaziy nerv sistemasi shikastlanib, oligofreniya paydo bo`lishi mumkin. Oligofreniya bola uch yoshgacha boʻlgan davr ichida turli xil ogʻir kasalliklar bilan kasallanishi (meningit, meningoensefalit, markaziy nerv sistemasining shikastlanishi) natijasida ham vujudga keladi.