Oltinsoy tumani
Oltinsoy tumani, Surxondaryo viloyatidagi tuman. 1981-yil 23-noyabrda Shoʻrchi va Denov tumani qismlaridan tuzilgan. Viloyatning Denov, Boysun, Shoʻrchi, Qumqoʻrgʻon tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 0,56 ming km². Aholisi 186,9 ming kishi (2023). Tuman markazi — Qorluq qishlogʻi. Tabiati. Oltinsoy tumani Surxondaryoning shimoliy qismidagi serunum tekislikda joylashgan. Yer yuzasi sharqqa tomon pa-sayib boradi. Gʻarbiy chekkalari Kera-gotogʻ etagiga tutashib ketadi. Tuman markazidan Oltinsoy daryosi, shim.dan jan.ga tomon Hazarbogʻ kanali oqib oʻtadi. Relyefi, asosan, tekislik va adirlardan iborat. Balandligi 400-700 m. Iqlimi quruq, tipik subtropik iklim. Yillik oʻrtacha temperatura 15,9°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 2,6°. Eng past temperatura —25°. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 32—33°. eng yuqori temperatura 46°. Yillik yogʻin 240- 260 mm. Vegetatsiya davri 230 kun, Baʼzan kuchli shamollar esadi. Tuproklari oʻtloqi-botqoq, boʻz tuproklar. Yov-voyi oʻsimliklardan shuvoq, shoʻra, yantoq, bodom, pista, togʻ rayhoni, doʻlana, rovoch, alqar va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, jay-ran, kalamush, qoʻshoyoq, yumronqoziq, koʻrsichqon, jayra, toʻqaylarda toʻqay mushugi, qobon, chiyaboʻri, qushlardan mayna, soʻfitoʻrgʻay, kaklik, qaldirgʻoch, koʻrshapalak, gʻoz, oʻrdak, sudraluvchilardan oʻqilon, gekkon, koʻzoynakli ilon va boshqa bor. Aholisi, asosan, oʻzbeklar, tojik, rus, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 400 kishi. Xoʻjaligi. Tuman xoʻjaligi asosan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashgan. Sanoat, transport, aloqa korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligida bogʻdorchilik asosiy oʻrin tutadi. Ayniqsa, tokchilik rivojlangan. Paxta, don ekinlari, sabzavot, poliz ekinlari ham ekiladi. Sanoat korxo-nalaridan Oltinsoy „Sulton sharbati“ samarali ishlamoqda. „Sulton sharbati“ oilaviy korxonasi 2002-yilda tashkil topgan. Bir yilda 800 ming dekolitr vino ishlab chkkdriladi. „Sulton“, „Muskat“, „Kagor“ naveshri mashhur. Oltinsoy tumanida 6 qoʻshma korxona, 1 yirik sanoat korxonasi, 200 ga yaqin sanoat korxonasi va 914 kichik va xususiy korxona bor. 2022-yilda qishloq xoʻjaligida sugʻoriladigan yerlar 12,4 ming ga, shu jumladan, 4,1 ming ga yerga paxta, 4,2 ming ga yerga don ekinlari, 578 ga yerga sabzavot, 90 ga yerga poliz ekinlari ekiladi, 864 ga bogʻlar, 5,5 ming ga tokzorlar bilan band. 705 fermer xoʻjaligi bor. Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 50211 qoramol, 106486 qoʻy va echki, 983 ot, 122431 parranda boqiladi. Tumanda 69 umumiy taʼlim maktabi (35350 oʻquvchi), 2 kasb-hunar maktabi (700 talaba), 2 ta musiqa maktablari bor. „Yoriltosh“ havaskor qoʻgʻir-choq teatri, "Qirmizi" folklor ansambli madaniy xizmat koʻrsatadi. Markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, ishlab turibdi. 50 Stadion, 37 sport zali, futbol, voleybol, basketbol, qoʻl toʻpi maydonlari mavjud 1986-yildan "Xalq va hayot" (Oltinsoy tongi) tuman gazetasi chiqariladi (adadi 3000). Oltinsoy tumani Surxondaryo viloyati hududida 1981-yil 23-noyabrda Shoʻrchi va Denov tumanlari asosida tuzilgan. Umumiy yer maydini 563,74 kv. km. Aholisi 186.9 ming kishi (2023). Tuman markazi — Qorluq aholi punkti, Termizdan 140 km shimoliy-sharqda joylashgan. Yaqin temir yoʻli bekatigacha (Shoʻrchi razezdi) 23 km. 54 ta mahalla, 14 shaharcha va 67 ta aholi punkti bor. Oltinsoy Surxondaryoning shimoliy qismida serunum tekislikda joylashgan. Yer yuzasi sharqqa tomon pasayib boradi. Gʻarbiy chegaralari „Keragatogʻ“ etagiga tutashib ketadi. Tuman markazidan Oltinsoy daryosi, shimoldan janubga qarab „Xazarbogʻ“ kanali oqib oʻtadi. Qishloq xoʻjaligida bogʻdorchilik asosiy oʻrin tutadi. Ayniqsa, uzumchilik rivojlangan. Bundan tashqari paxta, don ekinlar, sabzavot, poliz ekinlari xam ekiladi. Yaylovlarida qoramol, qoʻy, echki boqiladi.Oltinsoyda bir qancha tarixiy joylar Bor. Bulardan eng yiriklari: Degreztepa, Munchoqtepa, Qiziltepa, Qoratepa, Taragʻytepa, Jiyanbobo va boshqalar.