Generativ sunʼiy intellekt
Generativ sunʼiy intellekt (generativ AI, GenAI, yoki GAI) generativ modellar yordamida matn, tasvir, video yoki boshqa maʼlumotlarni yaratishga qodir boʻlgan sunʼiy intellekt boʻlib, koʻpincha takliflarga javob beradi. Generativ AI modellari oʻzlariga oldindan oʻqitilgan maʼlumotlarining belgilari va tuzilishini oʻrganadilar va keyin oʻxshash xususiyatlarga ega boʻlgan yangi maʼlumotlarni yaratadilar. Transformatorga asoslangan chuqur neyron tarmoqlarning, xususan, katta til modellarining (Large language models LLM) takomillashtirilishi 2020-yillarning boshida generativ AI tizimlarining misli koʻrilmagan rivojlanishini taʼminladi. Bularga ChatGPT, Copilot, Gemini va LLaMA kabi chatbotlar, Stable Diffusion, Midjourney va DALL-E kabi matndan-tasvirga sunʼiy intellekt tasvir yaratish tizimlari va Sora kabi matndan videoga AI generatorlari kiradi. OpenAI, Anthropic, Microsoft, Google va Baidu kabi kompaniyalar hamda koʻplab kichik firmalar generativ AI modellarini ishlab chiqdilar. Generativ sunʼiy intellekt dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, sogʻliqni saqlash, moliyaviy, koʻngilochar xizmatlar, mijozlarga xizmat koʻrsatish, savdo va marketing, sanʼat, tahririyat, moda, va mahsulot dizayni kabi turli sohalarda qoʻllaniladi. Lekin, kiberjinoyatlar, odamlarni aldash yoki manipulyatsiya qilish uchun soxta yangiliklar kabi generativ sunʼiy intellekt imkoniyatlarini suiisteʼmol qilinishi mumkinligi va odamlarning ish joylarini ommaviy ravishda almashtirish haqida xavotirlar koʻtarilgan.