Irislar (Surat)
„Irises“ — Vincent van Goghning koʻplab iris surati tushirilgan asarlaridan biri. Asar 1890-yilda yaʼni rassomning vafotidan bir yil avval Fransiyaning Sent-Remi-de-Provens shahriga qarashli Sent-Pol-de-Mausolda joylashgan Ruhiy kasalliklar shifoxonasida chizilgan. Van Gogh 1889-yilning may oyida, ruhiy kasalliklar shifoxonasiga yotqizilgan haftadan boshlab Irislar suratini chizishni boshlagan. Suratni Van Gogh asosan kasalxona bogʻida yaʼni tabiat qoʻynida chizgan. Rassomning asarlarida yaqqol koʻzga tashlanadigan yuqori kayfiyat hissi bu asarda koʻzga tashlanmaydi. Rassom suratni „kasalligimning chaqmoq tayoqchasi“ deb atagan, chunki chizayotgan bu surati uni aqldan ozishdan saqlayotganiga ishongan. Ehtimol, Van Gogh oʻsha davrning boshqa rassomlari singari, yapon ukiyoe sanʼat maktabida yaratilgan asarlardan ilhomlangan boʻlishi mumkin. Van Gogh bu suratga qoralama sifatida qaragan. Shuning uchun asarning bizga maʼlum boʻlgan aniq tasviri yoʻq. Van Gogning akasi Theo undan farqli oʻlaroq rasmga ijobiy munosabatda boʻlgan va asarni 1889-yil sentyabr oyida Société des Artistes Indépendantsda boʻlib oʻtayotgan yil koʻrgazmasiga Starry Night Over the Rhône (Yulduzli tun) asari bilan birga taqdim etgan. Theo Vincentga koʻrgazma borasida shunday deb yozgan: „Rasm uzoqdan qaraganda koʻz qamashtiradi. Irislar hayot nafasini oʻzida jamlagan goʻzal asardir“.