1630-yildagi Pereyaslav bitimi
1630-yildagi Pereyaslav bitimi — bu Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismida boʻlib oʻtgan dehqon-kazaklar qoʻzgʻolonidan keyin 1630-yil may oyida polshalik getman Stanislav Konetspolskiy va Zaporijjya kazak boshligʻi oʻrtasida tuzilgan kelishuv. Rossiya tomon yoʻnaltirish tarafdori Getman Taras Fedorovich boshchiligidagi qoʻzgʻolon 1630-yilning aprel-may oylarida Poltava va Kiev viloyatlarida boshlandi. Taras Fedorovich Ukraina xalqiga qoʻzgʻolonchilar armiyasiga qoʻshilishga, „kazak erkinliklarini olishga“ va „pravoslav dinini himoya qilishga“ chaqirdi. 1630-yil 4-aprelda Korsun yaqinidagi jangda toj getmani Stanislav Konetspolskiyning Polsha armiyasi kazak armiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchradi va karvon va ogʻir qurollardan mahrum boʻldi. Keyinchalik Pereyaslavl qoʻzgʻolon markaziga aylandi. Bu yerda jang 3 haftadan koʻproq davom etdi. Polyaklarning shaharga bostirib kirishga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishidan soʻng (1630-yil 25-may) kelishuv tuzildi va qoʻzgʻolon Zaporojye kazak oqsoqollari va Rech Pospolita hukumati oʻrtasidagi murosa bilan tugadi. Ushbu shartnomani tuzish, ayniqsa, oʻsha paytda getmanga aylangan va Polshaga moyil boʻlgan Anton Konashevich-But tomonidan talab qilingan. 1630-yildagi Pereyaslav bitimiga koʻra, kazaklar reestri 6 mingdan 8 ming kishiga koʻpaydi, u boy kazaklar — „ulamolar“ ning bir qismini oʻz ichiga oldi. Kazaklar oʻzlarining getmanini tanlash huquqini oldilar. Roʻyxatga kiritilmagan („yozilmagan“) kazaklar uylariga borishlari kerak edi.