Ong (psixologiya)
Ong — bu sub’ektning dunyo va undagi oʻz oʻrni haqidagi tasavvuri, uning ichki aqliy tajribasi haqida hisobot berish qobiliyati bilan bogʻliq va birgalikdagi faoliyatni oqilona tashkil etish uchun zarurdir. Ong aqliy faoliyat shakli va oliy nerv faoliyati elementi, uning asosini miya tashkil etadi. Ong — bu inson miyasining biologik funktsiyasi, degan fikr mavjud boʻlib, u odamga atrofidagi dunyo va oʻzi haqida qandaydir tasavvurga ega boʻlishga imkon beradi. Ong mexanizmi inson evolyutsiyasi natijasida shakllangan. Ushbu mexanizmning fiziologiyasi toʻliq tushuntirilmagan. Nevrologlar orasida ong maʼlum darajada bir qator hayvonlarga, sutemizuvchilar, qushlar, sefalopodlar va boshqalarga xosdir, degan fikr mavjud . Ong keng maʼnoga ega boʻlgan tushunchadir. Ong quyidagilarni anglatishi mumkin: behush holatlardan (chuqur uyqu, hushidan ketish va boshqalar) farq qiladigan „uygʻonish“ holati; oʻz tajribalari va xatti-harakatlari toʻgʻrisida hisobot berish qobiliyatini nazarda tutadigan „aql-idrok“ holati; sub’ektiv tajriba hodisalari majmui, jumladan, aks ettirish, oʻz-oʻzini anglash; dunyo haqidagi muayyan munosabat va gʻoyalar tizimi . Akademik E.N.Sokolov ongni „shaxsiy (sub’ektiv) tajribalar oqimi ya'ni tasvirlar, fikrlar, niyatlar va his-tuygʻularning oʻzgarishi“ deb taʼriflagan. "Miya tuzilmalarida paydo boʻladigan ong — bu tashqi kuzatuvchiga erishib boʻlmaydigan shaxsiy xususiyatdir". Madaniy-tarixiy yondashuvga koʻra, ongning oʻziga xos xususiyati shundaki, ijtimoiy-tarixiy amaliyot elementlari ob’ektiv voqelik va ong oʻrtasidagi oraliq boʻgʻin boʻlib, dunyo haqida ob’ektiv (umumiy qabul qilingan) gʻoyalarni shakllantirishga imkon beradi. Predmet Ongli hodisalar (sezgilar, tasavvurlar, hislar, gʻoyalar) va harakatlar Vakillar Vilgelm Vundt, Uilyam Jeyms, Frans Brentano, Edvard Bredford Titchener, Ong psixologiyasi yaxlit yondashuv emas edi. Aksincha, bu psixologiyani „toʻgʻridan-toʻgʻri tajriba“ fani sifatida qarashda umumiy mavzu va kelishuv bilan birlashtirilgan bir nechta tadqiqot paradigmalarining yigʻindisi edi (V. Vundt).