Bergmann qoidasi
Bergmann qoidasi ekogeografik qoida boʻlib, keng tarqalgan taksonomik guruh doirasida kattaroq populyatsiyalar va turlar sovuqroq muhitda, kichikroq populyatsiyalar va turlar esa issiqroq hududlarda joylashganligini bildiradi. Qoida oʻlchamlar oʻrtasidagi munosabatdan kelib chiqadi, yaʼni sovuqroq muhitda balandlik va hajm ortadi. Bergmann qoidasi hayvonlarning faqatgina umumiy hajmini tavsiflaydi, lekin Allen qoidasi kabi tana nisbatlarini oʻz ichiga olmaydi. Qoida dastlab bir jinsdagi turlarga nisbatan tuzilgan boʻlsa-da, u keyinroq tur ichidagi populyatsiyalarga nisbatan qayta ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, koʻpincha hajm bilan bogʻliq holda qoʻllaniladi. Bu qoida baʼzi oʻsimliklar uchun, masalan, Rapicactus uchun ham amal qilishi mumkin. Qoida oʻn toʻqqizinchi asr nemis biologi Carl Bergmann sharafiga nomlangan, u 1847-yilda qoidaning baʼzi jihatlarini tasvirlab bergan, biroq buni birinchi boʻlib fanga olib kirmagan. Bergmann qoidasi koʻpincha endoterm boʻlgan sutemizuvchilar va qushlarga nisbatan qoʻllaniladi, biroq baʼzi tadqiqotchilar ektotermik turlarni, masalan, Leptothorax acervorum chumolilarini oʻrganishda ham qoidaga dalil topganlar. Bergmannning qoidasi koʻplab sutemizuvchilar va qushlar uchun toʻgʻri keladigan boʻlsa-da, baʼzi istisnolar ham mavjud. Maʼlum bir kenglikkacha tarqalgan kichik tanali hayvonlarga qaraganda, yirik tanali hayvonlar Bergmann qoidasiga koʻproq mos keladi. Koinot boʻylab umumiy qonuniyat boʻlishi bilan birga Bergmann qoidasi tarixiy va evolyutsion vaqt davomida turli xil issiqlik rejimlariga duchor boʻlgan populyatsiyalarda qayd etilgan. Xususan, paleogen davrida haroratning qisqa vaqtga ikki marta yuqoriga koʻtarilishi davomida sutemizuvchilarning vaqtinchalik, teskari mittiligi qayd etilgan: paleotsen-eotsen termal maksimal va eotsen termal maksimal 2.