Eron operatsiyasi
Eron operatsiyasi, shuningdek, Angliya-Sovet Ittifoqining Eronga bostirib kirishi (inglizcha: Anglo-Soviet invasion of Iran, forscha: اشغال ایران در جنگ جهانی دوم ‎ kod nomi – "Operatsiyaga rozilik" (inglizcha: Operation Countenance)) – bir tomondan Buyuk Britaniya (shu jumladan Hindiston mustamlakachi qoʻshinlari), Avstraliya va SSSR, boshqa tomondan Eron Shahanshoh davlati oʻrtasida 1941-yil 25 avgust – 17 sentyabrda sodir boʻlgan qurolli toʻqnashuv. Operatsiya Eron neft konlarining xavfsizligini taʼminlash va Sovet Ittifoqiga taʼminot yoʻllarini ochish maqsadida amalga oshirildi („Fors yoʻlagi“ maqolasiga qarang). Eronga operatsiya uyushtirgan mamlakatlar Germaniya va uning ittifoqchilariga qarshi harbiy amaliyotlar olib bormoqda edi. Eron betaraflik mavqeiga ega boʻlishiga qaramay, Gitlerga qarshi koalitsiya tomonidan fashistlar Germaniyasining ittifoqchisi hisoblangan Rizo Pahlaviy operatsiya yakunida taxtdan agʻdarildi va uning kenja oʻgʻli Muhammad Shahanshoh boʻldi. Bosqin Eron davlatini hayratda qoldirdi. Eronliklar tomonidan faol qarshilik koʻrsatishni tashkil eta olmaslik ittifoqchilar tomonidan harbiy harakatlarni yanada olgʻa olib borishga sabab boʻldi. Shohni urush boshlanishidan oldin qurilgan avtomobil yoʻllari va transport yoʻllari tarmoqlarini tugatishni istamasligi Gitlerga qarshi koalitsiya uchun urushni sezilarli darajada osonlashtirdi va operatsiyani tezlashtirdi. Buyuk davlatlar Eronning qoʻshinlari qurollansizlantirilganiga qaramay, Tehron konferensiyasida ularning rahbarlari davlat mustaqilligi va hududiy yaxlitligini saqlashdan manfaatdor ekanliklarini tasdiqladilar. Ikkinchi Jahon urushi yillarida Lend-lizing dasturi boʻyicha tovarlarning 34 foizi Fors koridori orqali Sovet Ittifoqiga yetkazib berildi+. Britaniya imperiyasi oʻz qoʻshinlarini Erondan mart oyida, Sovet Ittifoqi – 1946-yil may oyida olib chiqishni yakunladi.