Koka oʻsimligi
Koka - Erythroxylaceae oilasiga mansub to'rtta madaniy o'simlikdan biri bo'lib, u Janubiy Amerikaning g'arbiy qismida uning vatani hisoblanadi. Koka butun dunyo bo'ylab o'zining psixoaktiv alkaloidi kokain tufayli mashhur. O'simlik Argentinaning shimoli -g'arbiy qismida, Boliviyada, Braziliyaning Alto-Rio Negro hududida, Kolumbiya, Venesuela, Ekvador va Peruda, hatto uni etishtirish noqonuniy bo'lgan joylarda ham o'stiriladi. Ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, o'simlik Meksikaning janubida ham kontrabanda qilish uchun yetishtirilmoqda. Quruq Erythroxylum coca bargi tarkibida kokain alkaloidi hisoblanadi. Har bir bargda 0,23% dan 0,96% gachcha alkaloid bo'ladi. Coca-Cola 1885-yildan 1903-yilgacha o'z mahsulotlari uchun koka barglari ekstraktidan foydalangan 1903-yildan keyin dekokainlangan barg ekstraktidan foydalana boshlagan. Kokadan kokainni olish uchun bir nechta erituvchilar va kislota-asos ekstraksiyasi deb nomlanuvchi kimyoviy jarayon talab qilinadi, bu yo'l bilan o'simlikdan alkaloidlarni juda oson ajratib olishi mumkin.