Machu picchu
Machu Picchu (talaffuzi: Machu Pikchu) 15-asrda bunyod etilgan Janubiy Peruning Sharqidagi Kordilyera (balandligi 2430m) togʻ tizmasida joylashgan. Tarixiy yodgorlik Urubamba viloyati MachuPicchu tumani yuqorisida, Muqaddas vodiydan 80 kilometr (50 milya) shimoli-gʻarbda joylashgan. Urubamba daryosi uning yonidan Kordilyerani kesib oʻtib, tropik togʻ iqlimi hukmron boʻlgan kanyonni hosil qiladi. Koʻpchilik ingliz yoki ispan tillarida soʻzlashuvchilar Picchudagi birinchi „c“ harfi deyarli talaffuz qilishmaydi. Ingliz tilida bu nom/ˌmɑːtʃuː ˈpiːtʃuː/ yoki /ˌmætʃuː ˈpiːktʃuː/, sifatida ispan tilida [ˈmatʃu ˈpitʃuʃ] yoki [ˈmatʃu ˈpitʃuʃ] yoki [ˈmatʃu ˈpitʃuʃ] ([ˈumatʃuʃ] ([ˈumatʃe] va [ˈmatʃe]) sifatida talaffuz qilinadi. Oʻzbek va rus tillarida esa uni Machu Picchu deya atash odat tusiga kirgan. Inklar mayyalardan farqli oʻlaroq, yozma tilga ega emas edilar va maʼlum boʻlishicha, 19-asrga qadar hech bir yevropalik bu yerga tashrif buyurmagan. Shu sababli, ushbu hududga doir yozma manbalar deyarli yoʻq. Binolarning nomlari, ularning taxminiy foydalanish joylari va aholi soni zamonaviy arxeologlarning ish mahsuli boʻlib, ashyoviy dalillar, jumladan, oʻsha joydagi qabrlar asosida yaratilgan. Taxminan 1440-yilda inklar tomonidan asos solingan va 1532-yilda toʻsatdan huvillab boʻshab qolgan shahar ancha vaqt kishilarning eʼtiboridan chetda boʻlgan. Togʻ orqali esuvchi shamollar sabab yemirilishi va oʻt-oʻlanlar qoplashi tufayli shahar asta-sekin yoʻqolib bora boshlagan. Shaharga 1911-yilda amerikalik tarixchi olim Hiram Bingham tasodifan kelib qolgan. 2007-yil 7-iyulda Machu-Picchu jahonning yangi yetti moʻjizasidan biri sifatida tan olinadi. 13-iyul kuni Peru prezidenti Alan Garcia bu kunni bayram sifatida nishonlash haqidagi farmonini imzolaydi. Bugun Machu-Picchu jahonning eng mashhur sayyohlik yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi: bu yerga Kusko shahridan poyezdda kelish mumkin, yoʻlga uch soatcha vaqt sarflanadi. Biroq toqqa piyoda chiqishni istaydiganlar ham topiladi. Inklar soʻqmogʻi boʻylab chiqish uchun bir necha sutka vaqt ketadi. Machu Picchu 1981-yilda Peru tarixiy qoʻriqxonasi deb eʼlon qilingan va 1983-yilda UNESCO Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. 2007-yilda Machu Picchu butun dunyo boʻylab oʻtkazilgan internet-soʻrovnomada Yangi Dunyoning yetti moʻjizasi sifatida eʼtirof etilgan.