Paleokontakt
Paleokontakt (qadimgi astronavtlar gipotezasi, paleokosmonavtika) — psevdoilmiy gipoteza boʻlib, unga koʻra oʻtmishda yerdan tashqaridagi aqlli mavjudotlar Yerga tashrif buyurib, odamlar bilan aloqada boʻlgan, bu gipoteza tarafdorlarining fikricha, yer madaniyatining baʼzi qadimiy yodgorliklarida oʻz aksini topgan. Koʻpincha, paleokontakt gipotezasi baʼzi (yoki barcha) yer usti sivilizatsiyalari uchun yerdan tashqarida kelib chiqishini nazarda tutadi. Tarafdorlarning fikriga koʻra, bu aloqa zamonaviy madaniyatlar, texnologiyalar, din va hatto inson biologiyasi rivojlanishiga taʼsir koʻrsatgan va koʻpchilik, hatto barcha dinlarning xudolari yerdan tashqarida kelib chiqqan va ilgʻor texnologiyalar Yerga olib kelingan, oʻzga sayyoraliklar qadimgi odamlarni ilohiy maqomining dalili sifatida talqin qilishdi. Zamonaviy ilmiy adabiyotlarda paleokontakt gipotezasi jiddiy eʼtiborga olinmaydi, u psevdoilmiy, jumladan, psevdoarxeologik hisoblanadi. Gʻoya tarafdorlari oʻz eʼtiqodlarini himoya qilib, koʻpincha maʼlumotlarni buzib koʻrsatadilar yoki hatto dalillarni toʻqib chiqaradilar. Paleokontakt gʻoyasi psevdoilmiy adabiyotda (folk-xistori, psevdoarxeologiya) mashhur. Ushbu gʻoyani Charlz Fort, Konstantin Siolkovskiy, Immanuil Velikovskiy, Matest Agreste, Robert Sharru, Erix fon Deniken, Aleksandr Kazantsev, Zaxariya Sitchin, Jorjio Sukalos, Andrey Sklyarov va boshqa koʻplab mualliflar ishlab chiqdi va rivojlantirmoqda. Paleokontakt gʻoyalari koʻpincha zamonaviy madaniyatning ilmiy-fantastik asarlarida oʻynaladi.