Emmerson Mnangagwa
Emmerson Dambudzo Mnangagva (mə-nəng-GAH-gwə ,Shona: [m̩naˈᵑɡaɡwa]; 1942-yil 15-sentabrda tugʻilgan) – Zimbabvelik siyosatchi, 2017-yil 24-noyabrdan beri Zimbabve prezidenti lavozimini egallab kelmoqda. ZANU-PF aʼzosi va sobiq prezident Robert Mugabening uzoq yillik ittifoqchisi. Bir qator vazirlar mahkamasi portfelini boshqargan va 2017-yilning noyabrigacha Mugabe vitse-prezident boʻlgan, davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatga kelgan. 2018-yilgi umumiy saylovda prezident sifatida birinchi toʻliq muddatini kafolatladi. Mnangagva 2023-yil avgustida boʻlib oʻtgan saylovlarda 52,6% ovoz bilan qayta saylangan. Mnangagva 1942-yilda Janubiy Rodeziyaning Shabani shahrida katta shona oilasida tugʻilgan. Uning otasi dehqon boʻlgan, 1950-yillarda otasining siyosiy faolligi tufayli oilasi bilan Shimoliy Rodeziyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi. Mustamlakachilikka qarshi siyosatda faol ishtirok etdi va 1963-yilda Zimbabve Afrika milliy ittifoqining (ZANU) jangari qanoti boʻlgan yangi tashkil etilgan Zimbabve Afrika milliy ozodlik armiyasiga qoʻshildi. 1964-yilda Sharqiy togʻlarda oq tanli fermalarga hujum qilgan „Timsohlar toʻdasi“ guruhining rahbari sifatida Rodeziyaga qaytib keldi. 1965-yilda Fort-Viktoriya (hozirgi Masvingo) yaqinida poezdni portlatib yubordi va oʻn yil qamoqda oʻtirdi. Ozod qilingandan keyin mustaqil boʻlgan Zambiyaga deportatsiya qilindi. Keyinchalik Zambiya universitetida huquqshunoslik boʻyicha oʻqidi va ikki yil advokat boʻlib ishladi. Mozambikda Robert Mugabening yordamchisi va tansoqchisi boʻlgan va 1980-yilda Zimbabvening mustaqilligini tan olgan Lankaster kelishuvida unga hamrohlik qilgan. Mustaqillikka erishgach, Mnangagva Mugabe boshchiligida vazirlar mahkamasida bir qator yuqori lavozimlarni egallagan. 1980-yildan 1988-yilgacha mamlakatning Davlat xavfsizlik vaziri boʻlgan va Markaziy razvedka tashkilotini boshqargan. Uning hokimiyat davrida minglab Ndebele fuqarolari qirgʻinlarida oʻldirilgan. Mnangagva 1989-yildan 2000-yilgacha Adliya, huquq va parlament ishlari vaziri, keyin esa 2000-yildan 2005-yilgacha parlament spikeri boʻlgan. Mugabening oʻrnini egallash uchun ochiq-oydin oʻyin qilgani uchun Qishloq xoʻjaligi vaziri lavozimiga tushirilgan. 2008-yilgi umumxalq saylovlarida Mugabening saylovoldi tashviqotini boshqarib, muxolifatdagi Demokratik oʻzgarishlar harakati – „Svangiray“ga qarshi siyosiy zoʻravonliklarni uyushtirgan. Mnangagva 2009-yildan 2013-yilgacha Mudofaa vaziri boʻlib ishlagan. 2014-yilda birinchi vitse-prezident etib tayinlangan va Mugabe oʻrniga asosiy nomzod sifatida koʻrilgan. Mnangagvaning ustunligiga Mugabening rafiqasi Greys Mugabe va uning 40-avlod siyosiy fraksiyasi qarshi chiqdi. Mugabe 2017 yilning noyabrida Mnangagvani lavozimidan boʻshatgan va u Janubiy Afrikaga qochib ketgan. Koʻp oʻtmay, general Konstantino Chivenga, Zimbabve mudofaa kuchlari elementlari va Mnangagvaning Lacoste siyosiy fraksiyasi aʼzolari tomonidan qoʻllab-quvvatlanib, davlat toʻntarishini boshladi. ZANU-PF qoʻllab-quvvatlashidan mahrum boʻlgach, Mugabe isteʼfoga chiqdi va Mnangagva prezidentlik lavozimini egallash uchun Zimbabvega qaytib keldi. Mnangagva „Garwe“ va „Ngwena“ laqablari bilan aytilgan, shona tilidan ular „timsoh“ degan maʼnoni anglatadi. Asos solgan partizanlar guruhining nomi shunday boʻlgan. ZANU-PF tarkibidagi uni qoʻllab-quvvatlaydigan fraksiya timsoh logotipi boʻlgan fransuz kiyim-kechak kompaniyasi nomi bilan „Lacoste“ deb ataladi. Midlend provinsiyasida „choʻqintirgan ota“ sifatida tanilgan. Mnangagva „Time“ jurnalining 2018-yilning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritilgan.