Apotozavr
Apotozavr („aldamchi kaltakesak“) ma’nosini anglatadi - Shimoliy Amerikaning Laurentiya hududida yashagan o‘txo‘r dinozavrlar turkumi. Otniel Charlz Marsh 1877-yilda ma’lum bo‘lgan birinchi turni A. ajax deb nom bergan,ikkinchi turi esa William H. Holland tomonidan 1916 yilda kashf etilgan va A. louisae deb nomlangan. Apotozavr taxminan 152 dan 151 million yil oldin (mya), so‘nggi Kimmeridjdan erta Titon davrigacha yashagan va hozirda AQShning Kolorado, Oklaxoma, Nyu-Meksiko, Vyoming va Uta shtatlaridagi Morrison formatsiyasidagi qazilmalardan ma’lum.Apotozavrning o‘rtacha uzunligi 21–23 m (69–75 ft) va o‘rtacha massasi 21–23 metr (69–75 ft). Ba’zi namunalar maksimal uzunligini 11-30% ga oshiradi. Apotozavr ning bo‘yin umurtqalari Apotozavr ga o‘xshash Diplodocus ga qaraganda kamroq cho‘zilgan va suyaklari og‘irroq bo'lgan va oyoq suyaklari uzunroq bo‘lishiga qaramay ancha chidamli bo‘lib, Apotozavr ancha mustahkam hayvon ekanligini anglatadi. Dum normal harakat paytida yerdan yuqorida turgan.Apotozavr har bir oldingi oyoqda bitta panjaga va har bir orqa oyoqda uchta panjaga ega bo'lgan.Uzoq vaqtdan beri Kamarozavrga o‘xshash deb hisoblangan Apotozavr bosh suyagi Diplodocus ga ko‘proq o‘xshaydi. Umurtqalarini yengillashtirish uchun Apotozavr suyaklarini ichki tomondan teshiklar bilan to‘ldirib turadigan havo qoplariga ega edi. Boshqa dinozavrlar singari, uning dumi kuchli shovqinlarni yaratish uchun qamchi sifatida yoki yaqinda taklif qilinganidek, sezuvchi organ sifatida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Apotozavrning bosh suyagi 1909-yilgacha A. louisae holotipi topilgunga qadar Kamarozavr va Braxiozavr bilan adashtirilgan va bo‘yinning old qismidan bir necha metr uzoqlikda to‘liq bosh suyagi topilgan. Henry Fairfield Osborn bu assotsiatsiyaga qo‘shilmadi va Apotozavr skeletini Kamarozavr bosh chanog‘i bilan o‘rnatishni davom ettirdi. Apotozavr - Diplodocidae oilasiga mansub turkum. Bu ko‘proq basal turkumlardan biri bo‘lib, faqat "Amphicoelias" va ehtimol yangi, nomsiz, ibtidoiy jinsga ega. Apatosaurinae kenja oilasi 1929-yilda nomlangan bo‘lsa-da, guruh 2015-yilgi keng qamrovli tadqiqotgacha noto‘g‘ri nomlanmagan,faqat Brontosaurus ham kenja oilada bo‘lib, boshqa turkumlar unga sinonim hisoblanadi yoki diplodocines sifatida qayta tasniflanadi. Brontozavr uzoq vaqtdan beri Apotozavr ning kichik sinonimi hisoblangan; uning turi 1903 yilda "A.Excelsus" sifatida qayta tasniflangan. 2015-yilda o‘tkazilgan tadqiqotda Brontozavr Apotozavr dan farq qiladigan sauropodlarning haqiqiy jinsi degan xulosaga keldi, ammo barcha paleontologlar ham bu bo‘linishga qo‘shilishmaydi. Shimoliy Amerikada so‘nggi yura davrida mavjud bo‘lganligi sababli, Apotozavr Allozavr, Kamarozavr, Diplodocus va Stegosau kabi dinozavrlar bilan birga yashagan bo‘lar edi.