Stuxnet
  Stuxnet (talaffuzi: Staksnet) — birinchi marta 2010-yilda aniqlangan va 2005-yildan beri ishlab chiqarilishi taxmin qilingan zararli kompyuter qurti. Stuxnet nazorat qiluvchi va maʼlumotlarni yigʻish bilan shugʻullanuvchi (SCADA) tizimlarini nishoniga aylantituvchi hamda Eron yadroviy dasturiga jiddiy zarar yetkazish uchun ayblanuvchi dastur hisoblanadi. Hech bir davlat javobgarlikni ochiqchasiga tan olmasa-da, ushbu kompyuter qurti Amerika Qoʻshma Shtatlari va Isroil tomonidan birgalikda „Olimpiya oʻyinlari operatsiyasi“ deb nomlanuvchi hamkorlikda qurilgan kiberqurol ekanligi haqida keng qamrovli tushunchalar mavjud. Stuxnet dasturi elektromexanik jarayonlarni avtomatlashtiruvchi, jumladan, yadroviy materiallarni ajratish uchun gaz sentrifugalarini boshqarish maqsadida ishlatilinuvchi dasturlashtiriladigan mantiqiy kontrollerlar (PLC) uchun maxsus ishlab chiqilgan. Zero-day zaifliklardan foydalangan holda, Stuxnet, dastlab, Microsoft Windows operatsion tizimi va tarmoqlaridan foydalanadigan mashinalarni nishonga olgan. Keyingi nishoni esa Siemens kompaniyasiga tegishli Step7 dasturi boʻladi. Stuxnet sanoat tizimlari haqida maʼlumot toʻplash va tez aylanadigan sentrifugalarning parchalanishiga sabab boʻlish orqali Eron PLC'larini buzganligi aytiladi. Stuxnet dizayni va arxitekturasi domenga agnostik boʻlib, aksariyati Yevropa, Yaponiya va Qoʻshma Shtatlarda joylashgan zamonaviy SCADA va PLC tizimlariga (masalan, zavod yigʻish liniyalari yoki elektr stansiyalari) hujum qilish uchun platforma sifatida moslashtirilishi mumkin. Xabar qilinishicha, Stuxnet Eron yadro santrifugalarining deyarli beshdan bir qismini vayron qilgan. Sanoat boshqaruv tizimlarini nishonga olgan holda, qurt 200 000 dan ortiq kompyuterlarga oʻzini yuqtiradi. Bunga qoʻshimcha sifatida, 1 000 ta mashina sistemalari buzilishiga olib keladi. Stuxnet 3tamodulga ega: asosiy hujum yuki bilan bogʻliq barcha tartiblarni bajaradigan qurt; qurtning qayta taqsimlanadigan nusxalarini avtomatik ravishda ishga tushiradigan havola fayli hamda Stuxnet aniqlanishini oldini olish uchun barcha zararli fayllar va jarayonlarni yashirish uchun mas’ul boʻlgan rootkit komponenti. Odatda dastur, virusli USB drayver orqali nishonga olingan tizimga kiradi. Soʻng, qurt tarmoq boʻylab tarqaladi va PLCni boshqaradigan kompyuterlarda Siemens Step7 dasturini skanerlaydi. Ikkala mezon juftligi boʻlmasa, Stuxnet kompyuter ichida harakatsiz holatda qoladi. Agar ikkala shart ham bajarilsa, Stuxnet virusli rootkitni PLC va Step7 dasturlariga kiritadi, kodni oʻzgartiradi va PLCga kutilmagan buyruqlar beradi. Shu bilan birga foydalanuvchilarga normal operatsion tizim qiymatlari qatorini qaytaradi.