Ozon qatlamining yemirilishi va iqlim o'zgarishi
Ozon qatlamining yemirilishi va iqlim oʻzgarishi yoki ozon teshigining global isishi - bu turli tadqiqotlar va kitoblarda, masalan, global tartibga solish nuqtai nazaridan, oʻzaro bogʻliqliklari oʻrganilgan va taqqoslangan ekologik muammolardir. Iqlim o'zgarishi, ozon qatlamining yemirilishi va havoning ifloslanishini yaxshiroq tartibga solishga keng ilmiy qiziqish mavjud, chunki umuman olganda insonning biosfera bilan aloqasi katta tarixshunoslik va siyosiy ahamiyatga ega. 1994-yilga kelib, iqlim oʻzgarishi, ozon qatlamining yemirilishi va havoning ifloslanishini tartibga solishning tegishli rejimlari haqidagi huquqiy munozaralar „monumental“ deb nomlana boshladi va birlashtirilgan konspekt taqdim etildi. Boʻlib oʻtgan munozaralar va tartibga solish urinishlarida atmosfera kimyosi va antropogen emissiya oʻrtasida baʼzi oʻxshashliklar mavjud. Eng muhimi, har ikkala muammoni keltirib chiqaradigan gazlar atmosferaga chiqarilgandan keyin uzoq umr koʻrishadi va shuning uchun ularni qaytarish qiyin boʻlgan muammolarni keltirib chiqaradi. Biroq, Ozon qatlamini himoya qilish boʻyicha Vena konventsiyasi va unga oʻzgartirishlar kiritilgan Monreal protokoli muvaffaqiyat tarix sifatida koʻriladi, antropogen iqlim oʻzgarishi boʻyicha Kioto protokoli esa muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Hozirgi vaqtda sabablarni baholash va sinergiyadan foydalanish, masalan, maʼlumotlar hisoboti va siyosatni ishlab chiqish va keyingi maʼlumot almashish boʻyicha harakatlar olib borilmoqda. Umumiy jamoatchilik global isishni ozon yemirilishining bir qismi sifatida koʻrishga moyil boʻlsa-da, aslida ozon va kimyoviy moddalar, masalan, xlorftorokarbonlar (CFC) va ozonning yemirilishi uchun javobgar boʻlgan boshqa halokarbonlar muhim issiqxona gazlari hisoblanadi. Bundan tashqari, stratosfera va troposferadagi ozonning tabiiy darajasi isinish taʼsiriga ega. 