Mozori-Sharif
Mozori-Sharif (dariycha: مزارشریف) — aholi soni boʻyicha Afgʻonistonning toʻrtinchi yirik shahri boʻlib, 2021-yilda aholi soni taxminan 500 207 kishini tashkil qiladi. Balx viloyatining maʼmuriy markazi. Sharqda Qunduz, janubi-sharqda Kobul, janubi-gʻarbda Hirot, shimolda Termiz shaharlari bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan. Shahar Oʻzbekiston chegarasidan 55 km (34 mi) uzoqlikda joylashgan. Mozori-Sharif, shuningdek, mashhur ziyoratgohlari, shuningdek, islomiy va yunon arxeologik yodgorliklar tufayli sayyohlarni jalb qiladi. Qadimiy Balx shahri ham yaqin. Mozori-Sharif atrofidagi hudud tarixan Xurosonning bir qismi boʻlib, asrlar davomida Tohiriylar, Safforiylar, Somoniylar, Gʻaznaviylar, Gʻuriylar, Elxoniylar, Temuriylar, Buxoro xonligi va Durroniylar (1751-yildan) tomonidan nazorat qilingan. 1849-yilda Afgʻoniston mustaqil boʻlgunga qadar shahar bir nechta mahalliy hukmdorlar qoʻl ostida boʻldi. Oʻrta asrda Mozori-Sharif oʻrnida kichik Xayron qishlogʻi (keyinchalik Xoʻja-Xayron) boʻlgan. Naqlga koʻra, bu yerga Hazrat Ali koʻmilgan. 1481—1482-yillarda u yerga Moviy masjid (Hazrat Ali maqbarasi) qurilgach, ziyoratgohga aylangan. Mozori-Sharif — Baqtriya iqtisodiy-geografik rayonining yirik hunarmandchilik, savdo, sanoat shahri va transport yoʻllari punkti. Mashina taʼmirlash va metallsozlik, oziq-ovqat (shakarqand, un, yogʻmoy), toʻqimachilik (ip gazlama va shoyi), teri oshlash, paxta tozalash, gʻisht va oyna korxonalari bor. Issiklik elektr stansiyasi va azotli oʻgʻitlar zavodi qurilgan. Gilam toʻqiladi. Hunarmandchilikda shoyi va ip gazlama, doʻppi, uy-roʻzgʻor buyumlari tayyorlanadi. Shaharda qorakoʻl teri, jun, don, meva, yongʻoq va koʻncharm bilan savdo qilinadi. Mozori-Sharif shahridan janubi-gʻarbda yirik oltingugurt koni bor. Mozori Sharif Afgʻoniston shimolidagi mintaqaviy markaz boʻlib, Oʻzbekiston va Tojikistonga yaqin joylashgan. Bu yerda xalqaro aeroport ham faoliyat koʻrsatadi. U barcha Afgʻoniston viloyatlari markazlari ichida eng oʻzlashtirilgan yerlarga (91%) ega ega va u munitsipalitet chegarasidan tashqarida joylashgan, lekin kattaroq shahar hududining bir qismini tashkil etuvchi qoʻshimcha qurilish maydoniga ega. Bu, shuningdek, dengiz sathidan taxminan 357 metr (1,171 ft) balandlikda joylashgan mamlakatdagi eng pastgi nuqtada joylashgan yirik shahardir. Shahar Sovet-Afgʻon urushi va undan keyingi fuqarolar urushi davrida mamlakatning boshqa yirik shaharlarida sodir boʻlgan vayronagarchiliklardan xalos boʻlgan va uzoq vaqt davomida mamlakatdagi eng xavfsiz shaharlardan biri hisoblangan. 2021-yil 14-avgustda Mozori-Sharif Tolibon jangarilari tomonidan bosib olindi va bu Tolibonning 2021-yilgi keng qamrovli hujumi doirasida bosib olingan yigirma beshinchi viloyat markaziga aylandi.