Transmilliy tarix
Transmilliy tarix (inglizcha: world history, global history, transnational history) 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida (sovuq urushdan keyin) paydo boʻlgan tarixni oʻrganishning yoʻnalishi. Bu sohaning diqqat markazida barcha milliy madaniyatlar uchun umumiy boʻlgan qonuniyatlar, shuningdek, alohida davlatlarning harakatlari yoki milliy manfaatlar, bozorlarning rivojlanishi natijalari sifatida tushuntirib boʻlmaydigan munosabatlar va ziddiyatlarni oʻrganishga qaratilgan. Transmilliy jarayonlarni o‘rganuvchi tarixchilarning fikricha, xalqlar yoki imperiyalar yo umuman tarixning asosiy harakatlantiruvchi kuchi emas yoki faqat maʼlum bir tarixiy davr ichida bo‘ladi. Lekin bu tarixchilar umumiy tarixiy jarayonni turlicha tushunadilar. Ikkita ekstremal pozitsiya mavjud: tarixiy rivojlanish tabiatning oʻxshashi sifatida , evolyutsiyaning oʻziga xos fojiali boʻlmagan tasodifiyligi (Darvinga koʻra). tarixiy taraqqiyot insoniyatning alohida vakillarining resurslar uchun kurash toʻqnashuvi sifatida, axloqiy jihatdan baholanishi mumkin. Transmilliy yondashuvga koʻra, guruh yoki gender ijtimoiy oʻziga xosliklari yoki korporatsiyalar kabi tarixning harakatlantiruvchi kuchlari xalqlar va imperiyalarning mafkuraviy va geografik chegaralariga toʻgʻri kelmaydi. Transmilliy tarix shaxs va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarga, chegaralarning insoniyat taraqqiyoti imkoniyatlaridagi o‘rni, shuningdek, urush hodisasiga boshqa tomondan qarash imkonini beradi.