Shakarim Xudoyberdiyevich
Shakarim Xudoyberdiyevich (11-iyul ( 23-iyul) 1858-2-oktabr 1931)—sholi, yozuvchi, faylasuf, tarixchi, bastakor. U Abay va uning ukasining zamondoshi, oʻzi asos solgan realistik adabiyot an’analarining davomchisidir. Xudoyberdiyevich Abay oʻzi yashab turgan muhitning ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy xususiyatlarini koʻrish, jamiyat va inson tabiatidagi kamchiliklarni oʻrganish, ona xalqiga yoʻl-yoʻriq koʻrsatish yoʻlidan bordi. Shakarimning otasi Xudoyberdi Qunanboyning choʻqintirgan onasi Kunkedan, ya’ni Abayning ukasidan tugʻilgan. Shakarim besh yoshida qishloq mullasi tomonidan oʻqishga yuboriladi va u yetti yoshigacha shu yerda oʻqiydi. Yetti yoshida otasidan yetim qolib, Abay tarbiyasida boʻladi. Uning tarbiyasi va amakisi Abay tarbiyasidagi boy an’analar Shakarimning nafaqat yetim, balki iste’dodli shoir va mutafakkir sifatida kamol topishiga katta hissa qoʻshgan. Shakarimning oʻzi keyinchalik shunday yozgan edi: “Otamizning onalaridan birida tugʻilgan Ibrohim afandini qozoqda Abay deb atashadi, u musulmon, rus olimi boʻlgan, uning targʻibot-tashviqotlarini oʻqib, tinglab, ilm-fan nurini ozgina his qilganman. "Xudoyberdiyevich maxsus oʻquv yurtlarida oʻqimagan bo'lsa-da, Xudoyberdiyevich davridagi bilimdon kishilardan biri edi. Arab, fors, turk, rus tillarini yaxshi biladi. U odamlar hayotini yaxshilashga harakat qilgan olimlarni keltiradi. Kimdir Yaratganni tan olsa, inson hayoti toʻgʻrilanadi desa, yana kimdir hukumat tugatilsa, hamma mustaqil yashashi mumkin, deydi. Ba’zilar ta’lim, ma’rifat odamlar hayotini yaxshilaydi, deyishadi. Ba’zilar boy va kambagʻalni tenglashtirib tuzatsa boʻladi, desa, boshqalar ta’limni toʻgʻrilaydi. Hayotning o'zi hayot masalasidir. Shuning uchun ham inson hayotini tabiat yaratgan, bir-birini yeyishni, talab qilishni, janjallashishni istaganlar ham bo'lgan. Shakarimning oʻzi bu gʻoyalarning hech biri inson tabiatini oʻzgartira olmasligiga ishonch hosil qilgan.