Jamoat salomatligi
Jamoat salomatligi – jamiyat, tashkilotlar, davlat va xususiy sektorlar, jamoalar hamda shaxslarning uyushgan saʼy-harakatlari va oqilona tanlovlari orqali kasalliklarning oldini olish, hayotni uzaytirish va salomatlikni mustahkamlash fani va sanʼatidir. Aholi salomatligining belgilovchi omillarini va u duch kelayotgan xavf-xatarlarni tahlil qilish jamoat salomatligi uchun asos hisoblanadi. „Jamoatchilik“ bir necha kishidan iborat kichik guruhdan tortib butun qishloq yoki shahargacha boʻlgan hajmga ega boʻlishi mumkin. Pandemiya paytida u bir nechta qitʼani qamrab olishi mumkin. „Salomatlik“ tushunchasi jismoniy, ruhiy va ijtimoiy farovonlikni oʻz ichiga oladi. Jamoat salomatligi fanlararo soha hisoblanadi. Masalan, epidemiologiya, biostatistika, ijtimoiy fanlar va sogʻliqni saqlash xizmatlarini boshqarish kabi yoʻnalishlar bu sohaga tegishlidir. Boshqa muhim kichik sohalar qatoriga atrof-muhit salomatligi, jamiyat salomatligi, xulq-atvor salomatligi, sogʻliqni saqlash iqtisodiyoti, ijtimoiy siyosat, ruhiy salomatlik, sogʻliqni saqlash taʼlimi, sogʻliqni saqlash siyosati, mehnat xavfsizligi va salomatligi, nogironlik, ogʻiz boʻshligʻi salomatligi, sogʻliqni saqlashdagi gender masalalari hamda jinsiy va reproduktiv salomatlik kiradi. Jamoat salomatligi birlamchi tibbiy yordam, ikkilamchi tibbiy yordam va uchlamchi tibbiy yordam bilan birgalikda mamlakatning umumiy sog‘liqni saqlash tizimining bir qismini tashkil qiladi. Jamoat salomatligi kasallik holatlari va salomatlik koʻrsatkichlarini kuzatish hamda sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish orqali amalga oshiriladi. Umumiy sogʻliqni saqlash tashabbuslariga: qoʻllarni yuvish, emizishni targʻib qilish, emlash, havo aylanishini va havoning sifatini yaxshilash, oʻz joniga qasd qilishning oldini olish, chekishni toʻxtatish, semirishni oldini olish boʻyicha taʼlim va sogʻliqni saqlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini oshirish kabilar kiradi.