Qizamiqqa qarshi vaksina
Qizamiqqa qarshi emlash qizamiq bilan kasallanishning oldini oladi. Bir dozadan keyin immunitet hosil qilmaydiganlarning deyarli barchasi immunitetni ikkinchi dozadan keyin rivojlantiradi. Aholi ichida emlash darajasi 92% dan ortiq boʻlsa, qizamiq epidemiyasi odatda sodir boʻlmaydi; ammo, agar emlash tezligi pasaysa, ular yana paydo boʻlishi mumkin. Vaksina, OIV bilan kasallanganlar uchun ham xavfsizdir. Aksariyat bolalar hech qanday yondosh kasalliklar yuzaga chiqm odatda isitma, toshma, inʼektsiya joyida ogʻriq va boʻgʻimlarning qattiqligi kabi yengil va qisqa muddatli holatlar kuzatiladi Anafilaksi million dozada taxminan 3,5–10 holatda hujjatlashtirilgan. Guillain–Barrokatceptis sindromi, autizm va yalligʻlanishli ichak kasalliklari darajasi qizamiqqa qarshi emlash orqali koʻpaymaydi. Vaksina oʻzi ham, MMR vaksinasi (qizilcha vaksinasi va parotitga qarshi emlash) yoki MMRV vaksinasi (MMR ning suvchechak vaksinasi bilan kombinatsiyasi) kabi kombinatsiyalarda mavjud. Qizamiqqa qarshi emlash barcha formulalarda qizamiqning oldini olish uchun bir xil darajada samarali, ammo turli kombinatsiyalar uchun yon taʼsir farq qiladi. Jahon Sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) qizamiqqa qarshi emlashni toʻqqiz oyligida dunyoning kasallik keng tarqalgan hududlarida yoki kasallik keng tarqalmagan hududlarda oʻn ikki oyda berishni tavsiya qiladi. Qizamiqqa qarshi emlash qizamiqning jonli, ammo zaiflashgan shtammiga asoslangan. Bu teri ostiga yoki mushak ichiga yuborilishidan oldin maʼlum bir suyuqlik bilan aralashtirilgan quritilgan kukun shaklida keladi. Qon tekshiruvlari orqali vaksinani samarali ekanligini aniqlash mumkin. 1963-yilda birinchi marotaba qizamiqqa qarshi emlash kiritilgan. Oʻsha yili edmonston-b shtammli qizamiq virusi Jon Enders va uning hamkasblari tomonidan vaksinaga aylantirildi va Qoʻshma Shtatlarda litsenziyaga ega boʻldi. 1968 yilda Moris Xilleman va uning hamkasblari tomonidan takomillashtirilgan va hatto kuchsizroq qizamiq vaksinasi ishlab chiqildi va tarqatila boshlandi va 1968 yildan beri Qoʻshma Shtatlarda qoʻllanilgan yagona qizamiq vaksinasiga aylandi. Dunyo boʻylab bolalarning taxminan 86% 2018 yilga kelib vaksinaning kamida bitta dozasini olgan. 2021 yilda kamida 183 mamlakat muntazam emlash jadvalida ikkita dozani taqdim etdi. Bu Jahon Sogʻliqni saqlash Tashkilotining muhim dorilar roʻyxatiga kiritilgan. Emlanmagan avlodlarda epidemiyalar osonlikcha yuzaga kelganligi sababli, kasallikning tarqalmasligi aholi ichida yetarli emlash sinovi sifatida qaraladi.