Impulslar generatori
Impulslar generatori - kuchlanish yoki tok impulslari hosil qiladigan qurilma. Hosil boʻladigan impulslar muddati (1 s dan 10 ne gacha), takrorlanish chastotasi (0,1 Gs dan 100 MGs gacha), generatsiyalanadigan tebranishlar shakli (toʻgʻri toʻrtburchak, oʻtkir uchli, arrasimon va b.) boʻyicha farqlanadigan bir necha turi bor. I. g . bir kanalli (bir chiqishli) va kup kanalli (ikki va undan ortik, chiqishli) qilib ishlab chiqariladi. Bunda chiqish signallari turli qutbli va darajali boʻladi. I. g .da tebranish konturi boʻlmaydi, impulslar elektron klapanlarning ochilib-yopilib turishidan hosil boʻladi. Klapanlar sifatida transformator, elektr lampa yoki diodlar ishlatiladi. Elektron klapan berk vaktida energiya yigʻiladi, ochilishi bilan tashqi zanjirga impuls shaklida uzatiladi. I. g . radiotexnika va radioelektron apparatlarda, radiolokatsiya va hisoblash texnikasida qoʻllaniladi.BLOKING-GENERATORLAR 9.1. Bloking-generatorlar haqida umumiy ma’lumotlar Bloking-generator, transformatorli musbat teskari aloqa- li relaksatsion generator bo‘lib, katta quvvatli, qisqa impulslar- ni to‘g‘ri burchakli ko‘rinishdagi va amplitudasi Eman amalda bo‘ladi. Chiqish kuchlanishini katta qiymatlarini olish uchun transformatorda qo‘shimcha chulg‘amdan foydalaniladi. Gene- ratsiyalanuvchi impuls kengligi 1–10 mks va kichik bo‘lib, impuls chuqurligi Q o‘nlab-yuzlab bo‘ladi. Bloking-generator, boshqa turdagi relaksatsion generatorlar, kabi uch xil rejimda ishlaydi: – avtotebratgichli; – kutuvchi; – sinxronizatsiyalash rejimi. Bloking-generatorlar impuls generatori quvvati qisqa im pulslarni shakllantirishda va elementlarni taqqoslash qurilmalari da qo‘llaniladi. 9.2. Avtotebratgichli bloking-generator 9.1-rasmda avtotebratgichli bloking-generator sxemasi keltiril- gan. U musbat teskari aloqali impulsli transformatorli kuchay- tirgich bo‘lib, birlamchi w1 chulg‘am VT1 tranzistorini kollektor zanjiriga, ikkilamchi (w2) chulg‘ami esa VT1 tranzistorining baza zanjiriga ulangan. Chiqish kuchlanishini oshirish maqsadida w3 uchinchi chulg‘am qo‘llanilgan. Generatorda faza balansini ta’minlash maqsadida birlamchi va ikkilamchi chulg‘amlari qarama-qarshi ulangan. VT1 tranzistorining o‘zgarmas tok bo‘yicha rejimini R re- zistori, baza tokini aniqlovchi aniqlaydi. Vaqt belgilovchi RC zanjiri bloking-generatorni pauza vaqti (tn)ni aniqlaydi. Impuls chuqurligi Qq10…100 bo‘lganidan impuls (t u) vaqti o‘nlab-yuzlab marotaba pauza vaqtidan kichik. Demak, vaqt doimiysi RC zan- jirni (τp= R•C) amalda tebranish davrini aniqlaydi. Pauza vaqti quyidagi formuladan hisoblanadi: