Makkabiylar
Makkabiylar (shuningdek, makkabilar (ivritcha: מַכַּבִּים). Makabīm yoki מַקַבִּים, Maqabīm; lotincha: Machabaei yoki Maccabaei; qadimgi yunoncha: Μακκαβαῖοι, Makkabaioi), Salavkiylar imperiyasining bir qismi boʻlgan Yahudiya podsholigini nazorat ostiga olgan yahudiy isyonchi-jangchilar guruhi boʻlishgan. Ular 167 yildan oshiq vaqt davomida hukmronlik qilgan Hasmoniylar sulolasiga asos solgan. Miloddan avvalgi 110-yildan 63-yilgacha toʻliq mustaqil shohlik boʻlishgan. Ular yahudiy dinini qisman majburan oʻzgartirish orqali qayta tasdiqlaydilar, bosib olish orqali Yahudiya chegaralarini kengaytirdilar hamda ellinizm va ellinistik iudaizmning taʼsirini kamaytiradilar.