Shredinger tenglamasi
Shredinger tenglamasi — bu kvant-mexanik tizimning toʻlqin funksiyasini boshqaruvchi chiziqli qisman differentsial tenglama. Uning kashfiyoti kvant mexanikasining rivojlanishida muhim voqea boʻldi. Tenglama Ervin Shredinger sharafiga nomlangan, u 1925-yilda tenglamani asoslab bergan va uni 1926-yilda nashr etgan va 1933-yilda fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan ish uchun asos boʻlgan. Kontseptual jihatdan Shredinger tenglamasi klassik mexanikada Nyutonning ikkinchi qonuniga kvant tomonidan oʻxshashidir. Maʼlum boʻlgan dastlabki shartlar toʻplamini hisobga olgan holda, Nyutonning ikkinchi qonuni maʼlum bir moddiy tizim vaqt oʻtishi bilan qanday harakat qilishi haqida matematik bashorat qiladi. Shredinger tenglamasi toʻlqin funksiyasining vaqt boʻyicha evolyutsiyasini, izolyatsiya qilingan moddiy tizimning kvant-mexanik tavsifini beradi. Tenglama vaqt evolyutsiyasi operatori unitar boʻlishi kerakligi va shuning uchun kvant Gamiltonian boʻlgan oʻz-oʻzidan qoʻshilgan operatorning eksponensi tomonidan yaratilishi kerakligidan kelib chiqishi mumkin. Shredinger tenglamasi kvant mexanik sistemalarni oʻrganish va avvaldan aytib berishning yagona usuli emas. Kvant mexanikasining boshqa formulalari orasida Verner Heisenberg tomonidan kiritilgan matritsa mexanikasi va asosan Richard Feynman tomonidan ishlab chiqilgan yoʻl integral formulasi mavjud. Pol Dirak matritsa mexanikasi va Shredinger o'z tenglamasini yagona formulaga kiritdi. Ushbu yondashuvlar solishtirilganda, Shredinger tenglamasidan foydalanish baʼzan „toʻlqin mexanikasi“ deb ataladi.