Molla Panah Vogif
Molla Panah Vogif (ismi: Panah Mehdi ogʻa oʻgʻli; 1717, Salahli , Qorabogʻ bekligi, Safaviylar – 1797, Shusha) – XVIII-asr ozarbayjon shoiri, siyosat va jamoat arbobi, Qorabogʻ xoni Ibrohimxalilxon Javansherning Bosh vaziri. Voqif taxminan 1717 yil da Gʻazax tumanidagi Yuxari Salohli qishlogʻida tugʻilgan. Asl ismi Panah, otasining ismi Mehdi ogʻa, laqabi Voqif. U ziyoli sifatida xalq orasida „Molla“ nomi bilan mashhur, „Molla Panah“ nomi bilan mashhur edi. Voqif oliy maʼlumot oldi, ona tilidan tashqari arab-fors tillarini, bir qator diniy va dunyoviy fanlarni ham puxta egalladi. Oʻz davrining atoqli allomalaridan biri Shofi afandining nomi u saboq bergan ustozlari bilan mashhur. Shoirning hayoti 42 yoshigacha Gʻazax bilan bogʻlangan. Voqifning badiiy merosi hozirgacha toʻliq yetib bormagan. Biroq shoir asarlarining olingan mavzui, gʻoya-mazmuni, badiiy xususiyatlari va hokazo haqida fikr bildirish imkonini beradi. Molla Panah Vogif ozarbayjon xalqining oʻrta asr anʼanalari ruhida sheʼrlar yaratgan, realistik, ogʻzaki xalq sheʼriyatining yangi turiga yaqin shoirlardan biridir. Uning ijodi ozarbayjon sheʼriyatining kelajakdagi rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi. 1797-yilda Ogʻa Muhammadshoh Gajar Shushaga hujumi chogʻida Ibrohimxalil xon Chor-Balaqonga yuzlandi. Shaharni qoʻlga kiritgan Gajar bir kundan keyin oʻldirildi. Ibrohimxalil xonning jiyani Muhammad bek hokimiyat tepasiga keldi. Muhammad bek oʻgʻli Ali bey bilan birgalikda Vogifiyni qatl qiladi. Voqifning uyi talon-taroj qilindi, qoʻlyozmalari yoqib yuborildi. Mulla Panah Vogif 1797 yilda vafot etgan. Voqif ozarbayjon shoiri Samad Vurgʻunning sevimli shoiri edi. Samad Vurgʻun: „Yoshligimdan Voqif ijodidan katta taassurot qoldirdim, uning goʻzal sheʼrlari, tiniq va professional uslubi ijodimga katta taʼsir koʻrsatdi, Voqifning kuchli sheʼriy jozibasidan qoyil qoldim va ilk sheʼrlarimni yozdim“ deb yozgan edi. Vurgʻun dramasida hayot Voqif aks ettirilgan. Vurgʻunning „Shoir oʻlimi“ asari ham Voqifga bagʻishlangan.