Shimoli-gʻarbiy Rodeziya
Shimoli-gʻarbiy Rodeziya — Markaziy Afrikaning janubidagi kvazi-davlat tuzilmasi, 1891-yildan beri Britaniyaning Janubiy Afrika kompaniyasi tarkibiga kirgan. 1890-yilda mintaqadagi eng qudratli hukmdor Barotseland qiroli Levanike I bilan shartnoma imzoladi. Shartnomaning baʼzi bandlariga qaramay, Britaniya koloniyalarining bu qismi rasmiy protektorat maqomiga ega emas edi. Hukumat bu hududni kompaniya protektorati sifatida faqat 1900-yil 29-yanvarda tan oldi. 1911-yilda Britaniyaning Janubiy Afrika kompaniyasi Shimoliy-Gʻarbiy va Shimoli-Sharqiy Rodeziyani birlashtirib, Shimoliy Rodeziya kompaniyasi protektoratini tashkil etib, hozirgi Zambiya bilan bir xil hudud koʻrinishiga keltirdi. 1899-yilda paydo boʻlgan Shimoli-gʻarbiy va Shimoli-sharqiy Rodeziya oʻrtasidagi asl chegara Kafue daryosi boʻylab oʻtdi. Ammo, 1905-yilda chegara janubiy qismida zamonaviy Zambiyaning Sharqiy viloyatining gʻarbiy chegarasiga toʻgʻri keladigan sharqqa koʻchirildi. Bu mintaqada yirik mis qazib olishning boshlanishi bilan bogʻliq edi, shuning uchun barcha mis konlari Shimoli-gʻarbiy Rodeziyada tugadi. Angola bilan chegara 1891-yilda Portugaliya bilan tuzilgan shartnoma bilan mustahkamlangan va 1905-yilda Italiya qiroli Viktor Emmanuil III bilan tuzilgan shartnoma bilan tasdiqlangan. 1891-yilda Kongo ozod davlati bilan chegara ham tasdiqlandi. Poytaxt dastlab Kalomo edi, lekin 1907-yilda Livingstonga koʻchirildi. Katta miqyosda mis qazib olish 1906-yilda boshlandi va 1909-yilda mis eksportini yengillashtirish uchun Livingstondan Ndola shahrigacha boʻlgan temir yoʻl (1904-yilda qurilgan) qurib bitkazildi.