Paprika
Paprika (AQSh /pəˈprikə/, /pæˈprikə/ /pæˈprikə/ ; UK /ˈpæprɪkə/, /pəˈpriːkə/) — quritilgan va maydalangan qizil qalampirdan tayyorlangan ziravor. Anʼanaviy ravishda Longum guruhidagi Capsicum annuum navlaridan tayyorlanadi,  unga chili qalampiri ham kiradi. Baʼzi tillarda, lekin ingliz tilida emas, paprika soʻzi ziravorlar tayyorlanadigan oʻsimlik va mevalarga, shuningdek, Grossum guruhidagi qalampirga (masalan, bolgar qalampiriga) tegishli. Barcha qalampir navlari Shimoliy Amerikada, xususan, Markaziy Meksikada asrlar davomida yetishtirilgan yovvoyi ajdodlardan kelib chiqqan. Qalampir 16-asrda Ispaniyaga olib kelingan. Ziravorlar turli xil oshxonalarda koʻplab turdagi taomlarga rang va lazzat qoʻshish uchun ishlatiladi. Paprika savdosi Pireney yarim orolidan Afrika va Osiyogacha kengaydi va oxir-oqibat Bolqon orqali Markaziy Yevropaga yetib bordi, u oʻsha paytda Usmonlilar hukmronligi ostida edi. Bu ingliz atamasining vengercha kelib chiqishini tushuntirishga yordam beradi. Ispan tilida paprika 16-asrdan beri pimenton nomi bilan ataladi, u Gʻarbiy Ekstremadura oshxonasining odatiy tarkibiy qismiga aylangan. Usmonli istilolarining boshidan beri Markaziy Yevropada mavjud boʻlishiga qaramay, Vengriyada 19-asr oxirigacha u qadar taniqli boʻlmagan. Paprika yumshoqdan issiqgacha boʻlishi mumkin — taʼmi ham mamlakatdan mamlakatga farq qiladi — lekin yetishtirilgan deyarli barcha oʻsimliklar shirin navlarni ishlab chiqaradi. Shirin paprika asosan perikarpdan iborat boʻlib, urugʻlarning yarmidan koʻpi olib tashlanadi, issiq qalampirda esa baʼzi urugʻlar, poyalar, tuxumdonlar va kalikslar mavjud. Paprikaning qizil, toʻq sariq yoki sariq rangi tarkibidagi karotinoidlarga bogʻliq.