Ayollar taʼlimi
Ayollar taʼlimi – bu qizlar va ayollar taʼlimi (boshlangʻich taʼlim, oʻrta taʼlim, oliy taʼlim va sogʻliqni saqlash taʼlimi) bilan bogʻliq murakkab masalalar va munozaralar toʻplamining umumiy atamasi. Bu atama baʼzan qizlar taʼlimi deb ham ataladi. U gender tengligi va taʼlim olish imkoniyatlarini oʻz ichiga oladi. Ayollar va qizlarning taʼlim olishi qashshoqlikni bartaraf etishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, bu mavzu bir jinsli taʼlim va ayollar uchun diniy taʼlim mavzulari bilan ham bogʻliq, bunda taʼlim gender chiziqlariga boʻlingan (ayollar alohida ajratib olingan) holda oʻqitiladi. Qizlar va ayollar uchun taʼlimdagi adolatsizliklar, misol uchun, qizlar maktabga kirishidagi toʻsiqlar yoki ayollarga nisbatan zoʻravonlik kabi qiyin vaziyatlar ayollar taʼlim olishi uchun toʻsiq boʻladi. Ammo baʼzi Gʻarb mamlakatlarida ayollar taʼlimi erkaklar taʼlimidan yuqori darajaga chiqqan. Masalan, AQSHda 2005-2006-yillarda ayollar dotsentlarning 62%, bakalavriatning 58%, magistrlarning 60% va doktorlik darajasini olganlarning 50% ni tashkil etgan. Qizlarning taʼlim darajasini oshirish ularning oʻz salomatligi va iqtisodiy kelajagiga ijobiy taʼsir koʻrsatishi, bu esa oʻz navbatida ular yashayotgan jamiyat istiqbollarini yaxshilashi isbotlangan. Onalari boshlangʻich maʼlumotga ega boʻlgan chaqaloqlarning oʻlim darajasi onalari savodsiz boʻlgan bolalar oʻlim darajasining yarmini tashkil qiladi. Dunyoning eng qashshoq mamlakatlarida qizlarning 50 foizi oʻrta maktabga bormaydi. Shunga qaramay, tadqiqot shuni koʻrsatadiki, qizlarning qoʻshimcha taʼlimi ularning shaxsiy daromadini 15 foizga oshiradi. Ayollar taʼlimini yaxshilash va shu bilan birga ayollarning daromad olish salohiyatini yaxshilash oʻz farzandlarining turmush darajasini yaxshilaydi, chunki ayollar oʻz daromadlarini erkaklarnikiga qaraganda koʻproq oʻz oilalariga sarflaydilar. Taʼlim ayolning oʻz salomatligi, shuningdek, uning hamrohi va oilasining sogʻligʻi haqida xabardorligini oshiradi. Bundan tashqari, erta turmush qurush, erta tugʻish yoki umuman turmush qurmaslik, farzand koʻrmaslik, rasmiy nikohga ega boʻlmaslik kabi holatlarni kamaytiradi, oilaviy munosabatlarni esa mustahkamlaydi. Shuningdek, taʼlim ayollarning hamkorlar va ish beruvchilar bilan muloqotini va fuqarolik ishtiroki darajasini yaxshilaydi. Ayollar taʼlimining jamiyatga ijobiy taʼsiri tufayli ayollar taʼlimidagi tengsizliklarni bartaraf etish Barqaror rivojlanishning 4-maqsadi „Hamma uchun sifatli taʼlim“da taʼkidlangan va Barqaror rivojlanishning 5-maqsadi „Gender tengligi“ bilan chuqur bogʻlangan. Rivojlanayotgan mamlakatlarda qizlarni oʻqitish (va umuman ayollarning imkoniyatlarini kengaytirish) tezroq rivojlanishga va aholi oʻsishining pasayishiga olib keladi, bu esa iqlim oʻzgarishini yumshatish kabi ekologik muammolarni hal qilishda muhim rol oʻynaydi. Project Drawdown hisob-kitoblariga koʻra, qizlarni oʻqitish iqlim oʻzgarishiga qarshi eng samarali oltinchi harakatdir (quyosh fermalari va atom energiyasidan oldin).