Ikkilamchi kosmik nurlar
Birlamchi kosmik nurlar Yer atmosferasiga kirganda atomlar va molekulalar, asosan kislorod va azot bilan toʻqnashadi. Oʻzaro taʼsir yengilroq zarralar kaskadini hosil qiladi, bu havo dushining ikkilamchi nurlanishi deb ataladi, bu esa rentgen nurlari, protonlar, alfa zarralar, pionlar, muonlar, elektronlar, neytrinolar va neytronlarni oʻz ichiga oladi. Toʻqnashuv natijasida hosil boʻlgan barcha ikkilamchi zarralar birlamchi zarrachaning dastlabki yoʻlidan taxminan bir daraja uzoqda boʻlgan yoʻllar boʻylab davom etadi\cite{10}. Bunday toʻqnashuvlarda hosil boʻladigan odatiy zarralar neytronlar va musbat yoki manfiy pionlar va kaonlar kabi zaryadlangan mezonlardir. Ularning baʼzilari keyinchalik Yer yuzasiga etib borishga qodir boʻlgan myuonlar va neytrinolarga aylanadi. Baʼzi yuqori energiyali myuonlar hatto maʼlum masofaga chuqurlikkacha kirib boradi va koʻpchilik neytrinolar Yerni boshqa oʻzaro taʼsir qilmasdan kesib oʻtadi. Boshqalari esa fotonlarga parchalanib, keyinchalik elektromagnit kaskadlarni hosil qiladi. Binobarin, havoda hosil boʻlgan zarralar jalasida fotonlar bilan bir qatorda elektronlar va pozitronlar ham koʻp boʻladi. Bu zarralar, shuningdek, muonlarni bulutli kameralar, ionizatsion kameralar, Cherenkov yoki sintillyatsion detektorlar kabi koʻplab turdagi zarrachalar detektorlari bilan osongina aniqlash mumkin. Ikkilamchi zarralar oqimining bir vaqtning oʻzida bir nechta detektorlarda kuzatilishi barcha zarralar ushbu hodisadan kelib chiqqanligini koʻrsatadi\cite{11}. Quyosh tizimidagi boshqa sayyora jismlariga taʼsir qiluvchi kosmik nurlar gamma-teleskop yordamida yuqori energiyali gamma nurlarini kuzatish orqali bilvosita aniqlanadi. Ular radioaktiv parchalanish jarayonlaridan 10 MeV dan yuqori energiyalari bilan farq qiladi.