Nepal iqtisodiyoti
Nepal iqtisodiyoti rivojlanayotgan toifadagi iqtisodiyot boʻlib, u asosan qishloq xoʻjaligi va pul oʻtkazmalariga bogʻliq. XX asr oʻrtalarigacha yakkalanib qolgan, agrar jamiyat boʻlgan Nepal 1951-yilda maktablar, shifoxonalar, yoʻllar, telekommunikatsiyalar, elektr energiyasi, sanoat va davlat xizmatisiz zamonaviy davrga kirib keldi. Biroq, mamlakat 1950-yillardan beri barqaror iqtisodiy oʻsish yoʻlida muvaffaqiyatga erishdi. Nepal iqtisodiyotni liberallashtirish uchun ochiq boʻlib, bu oʻtmish bilan solishtirganda iqtisodiy oʻsishga va turmush darajasining yaxshilanishiga olib kelgan. Yuqori iqtisodiy rivojlanishga erishishda mamlakat duch keladigan eng katta muammolar siyosiy rahbariyatning tez-tez oʻzgarishi, shuningdek, korrupsiyadir. Nepal iqtisodiy rivojlanishda muvaffaqiyatga erishish uchun bir qator besh yillik rejalardan foydalangan. U 2002-yilda toʻqqizinchi iqtisodiy rivojlanish rejasini yakunladi; valyutasi konvertatsiya qilinib, 17 ta davlat korxonasi xususiylashtirildi. Nepalga berilgan tashqi yordam rivojlanish byudjetining yarmidan koʻpini tashkil qiladi. Oʻtgan yillar davomida transport va aloqa vositalari, qishloq xoʻjaligi va sanoatni rivojlantirish davlatning ustuvor yoʻnalishlari boʻldi. 1975-yildan boshlab davlat boshqaruvini takomillashtirish va qishloqlarni rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratila boshlandi. Qishloq xoʻjaligi Nepalning asosiy iqtisodiy faoliyati boʻlib qolmoqda, u aholining taxminan 65 foizini ish bilan taʼminlaydi va YaIMning 31,7 foizini tashkil etadi. Mamlakat umumiy maydonning atigi 20 foizga yaqini ekin ekishga yaroqli, yana 40,7 foizi oʻrmonlar (yaʼni, butalar, yaylovlar va oʻrmonlar) bilan qoplangan, qolgan qismi esa togʻli hududdan iborat. Nepalda meva va sabzavotlar (olma, nok, pomidor, turli xil salat barglari, shaftoli, kartoshka), shuningdek, sholi va bugʻdoy asosiy oziq-ovqat ekinlari hisoblanadi. Terai pasttekisligi qishloq xoʻjaligining ortiqcha mahsulotini ishlab chiqaradi, uning bir qismi oziq-ovqat yetishmaydigan togʻli hududlarni taʼminlaydi. YaIM koʻp jihatdan chet elda ishlayotgan ishchilarning pul oʻtkazmalariga (9,1 %) bogʻliq. Nepalda ijtimoiy xizmatlar va infratuzilmaning iqtisodiy rivojlanishi sezilarli muvaffaqiyatlarga erishmadi. Mamlakat boʻylab boshlangʻich taʼlim tizimi ishlab chiqilmoqda va Tribhuvan universitetida bir nechta kollejlar mavjud. Yoʻq qilish harakatlari davom etayotgan boʻlsa-da, janubdagi unumdor, ammo ilgari yashash uchun yaroqsiz boʻlgan Terai hududi bezgak nazorati ostida edi. Katmandu Hindiston va yaqin atrofdagi tepaliklar bilan avtomobil yoʻllari hamda kengayib borayotgan avtomobil tarmogʻi bilan bogʻlangan. 2008-yilning 17-fevralida Nepal janubida boʻlib oʻtgan umumiy ish tashlash tufayli poytaxtda yoqilgʻi va taʼminot deyarli tugab qolgan edi. Nepalda yirik shaharlar poytaxtga telefon va ichki havo aloqalari orqali ulangan. Eksportga yoʻnaltirilgan gilam va tikuvchilik sanoati keyingi yillarda jadal rivojlandi. Ular birgalikda mamlakat eksportining taxminan 70 foizini tashkil qiladi. Nepalda yashash qiymati indeksi koʻplab mamlakatlarga qaraganda nisbatan past, lekin eng kam emas. Soʻnggi yillarda hayot sifati juda past qiymatga tushib ketdi. 2021-yilgi global ochlik indeksida Nepal 2021-yilgi GHI ballarini hisoblash uchun yetarli maʼlumotlarga ega boʻlgan 116 ta mamlakat ichida 76-oʻrinni egallaydi. 19,1 ball bilan Nepalda ochlik darajasi oʻrtachani tashkil etdi.