Boʻylama toʻlqin
Boʻylama toʻlqin — bu muhitning tebranishi toʻlqin harakat yoʻnalishiga parallel („boʻylab“) va muhitning siljishi toʻlqin tarqalishining bir xil (yoki teskari) yoʻnalishi boʻlgan toʻlqinlar hisoblanadi. Zarralarning tebranish yoʻnalishi tebranishning tarqalish yoʻnalishida boʻlgan toʻlqin boʻylama toʻlqin deyiladi. Prujinaga osilgan yuk tebranishi, havodagi tovushning tarqalishi, suyuqlik va qattiq jismlarda tovushning tarqalishi boʻylama toʻlqinga misol boʻladi. Mexanik boʻylama toʻlqinlar siqish yoki siqish toʻlqinlari deb ham ataladi. Chunki ular muhit boʻylab harakatlanayotganda siqilish va kamayishni hosil qiladi va ular bosimning oshishi va pasayishiga olib keladi. Choʻzilgan Slinky oʻyinchoq uzunligi boʻylab toʻlqin rulonlar orasidagi masofa ortib boradi va kamayadi. Bunday toʻlqinlarga juda ham koʻp misollar keltirilgan. Bularga; tovush toʻlqinlari, bosimdagi tebranishlar, siljish zarralari, elastik muhitda tarqaladigan zarrachalar tezligi va seysmik P toʻlqinlari (zilzilalar va portlashlar natijasida hosil boʻlgan) kiradi. Toʻlqinning boshqa asosiy turi koʻndalang toʻlqin boʻlib, unda muhitning siljishi tarqalish yoʻnalishiga toʻgʻri burchak ostida boʻladi. Masalan, koʻndalang toʻlqinlar qattiq materiallardagi (lekin suyuqliklarda emas) baʼzi ommaviy tovush toʻlqinlarini tavsiflaydi. Bu materiallar ham qoʻllab-quvvatlaydigan (boʻylama) bosim toʻlqinlaridan farqlash uchun ularni ''kesish toʻlqinlari“ deb ham atashadi.