Geyger-Nuttall qonuni
Yadro fizikasida Geiger-Nuttall qonuni yoki Geiger-Nuttall qoidasi radioaktiv izotopning parchalanish konstantasini chiqarilgan alfa zarrachalarining energiyasi bilan bog'laydi. Taxminan aytganda, qisqa umr ko'radigan izotoplar uzoq umr ko'radiganlarga qaraganda ko'proq energetik alfa zarrachalarini chiqaradi. Aloqa shuni ko'rsatadiki, yarim umrning parchalanish energiyasiga eksponensial bog'liqdir, shuning uchun yarim umrdagi juda katta o'zgarishlar parchalanish energiyasida va shuning uchun alfa zarracha energiyasida nisbatan kichik farqlarni keltirib chiqaradi. Amalda, bu shuni anglatadiki, barcha alfa chiqaradigan izotoplardan olingan alfa zarralari yarim yemirilish davridagi ko'plab kattalikdagi farqlarga qaramay, barchasi bir xil parchalanish energiyasiga ega. 1911 yilda Hans Geyger va Jon Mitchell Nuttall tomonidan parchalanish konstantasi va havodagi alfa zarrachalar diapazoni o'rtasidagi bog'liqlik sifatida ishlab chiqilgan zamonaviy ko'rinishida Geiger-Nuttall qonuni. log 10 ⁡ T 1 / 2 = A ( Z ) E + B ( Z ) {\displaystyle \log _{10}T_{1/2}={\frac {A(Z)}{\sqrt {E}}}+B(Z)} qayerda T 1 / 2 {\displaystyle T_{1/2}} yarim yemirilish davri, E umumiy kinetik energiya (alfa zarrasi va qiz yadrosi), A va B esa izotopning atom raqami Z ga bog'liq bo'lgan koeffitsientlardir. Qonun atom raqami va hatto atom massasiga ega bo'lgan yadrolar uchun eng yaxshi ishlaydi. Juft-toq, toq-juft va toq-toq yadrolar uchun tendentsiya hali ham mavjud, ammo unchalik aniq emas. Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekisto Milliy Universiteti Fizika fakulteti talabasi Do'stmuhamedova Shahzoda tomonidan wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.