Limfotsit va uning turlari
Limfotsitlar umurtqali hayvonlarning immun tizimidagi oq qon hujayralari (leykotsitlar) turidir. Ular ayrisimon bez, limfa tugunlari, taloq va koʻmikda ishlanib chiqadi. Limfotsitlar kichik (4,5—6,5 mkm), oʻrta va yirik diametrli (10—18 mkm) xillarga boʻlinadi. Limfotsitlar amyobasimon harakat-lanish, shuningdek, monotsitlar, makrafaglar, fibroblastlar (fagotsitoz qiladigan yirik hujayralar) va boshqalarga aylanish xususiyatiga ega; u himoya vazifasini bajaradi; antitelolar hosil boʻlishida (plazmatik hujayralarga aylanib) ishtirok etadi, boshqa hujayralarga oziq moddalar yetkazib beradi va h.k. Qonda limfotsitlar sonining kamayishi limfotsitopeniya, koʻpayishi esa limfotsitoz deyiladi. Limfotsitlarga mansub tabiiy "killer" (qotil) hujayralar (hujayra vositasidagi, sitotoksik tugʻma immunitetda qatnashadi), T hujayralari (hujayra vositachiligida, sitotoksik adaptiv immunitet uchun) va B hujayralari (gumoral, antitelo tomonidan boshqariladigan adaptiv immunitet uchun) kiradi. Ular limfada aylanishda joylashgan hujayraning asosiy turi boʻlib, "limfotsitlar" nomini oladi. Limfotsitlar harakatdagi oq qon hujayralarining 18% dan 42% gacha qismini tashkil qiladi. Morfologik jihatdan ikki: katta va kichik shakli farqlanadi va bu tuzilishlar oʻzaro oʻxshash. Limfositlar yadrosi yirik, yumaloq boʻlib, deyarli butun hujayra hajmini egallaydi. Yadrosi toʻq koʻk rangga boʻyaladi. Sitoplazmasi juda kam miqdorda, granulalarsiz, och koʻk rangda boʻyaladi. Limfotsitlar qobigʻida yot moddalarga nisbatan yuksak sezuvchanlikka ega boʻlgan retseptorlar borligi tufayli, ular organizmning “oʻzinikini” va yotni ajrata bilish qobilyatiga ega. Funksional subtiplar rivojlanishiga koʻra, kichik limfositlar uch turga boʻlinadi.