Faradey effekti
Faradey effekti yoki Faradey aylanishi, ba'zan magnito-optik Faradey effekti ( MOFE ) deb ataladi, fizik magnito-optik hodisadir. Faradey effekti yorug'lik tarqalish yo'nalishidagi magnit maydonning proeksiyasiga mutanosib bo'lgan qutblanish tekisligining aylanishiga olib keladi. Ilmiy til bilan aytganda, bu dielektrik o'tkazuvchanlik tensori diagonal bo'lganda olingan giroelektromagnitizmning maxsus holatidir. Bu ta'sir ko'pchilik optik shaffof dielektrik materiallarda (shu jumladan suyuqliklarda) magnit maydonlar ta'sirida sodir bo'ladi . 1845-yilda Maykl Faradey tomonidan kashf etilgan Faradey effekti yorug'lik va elektromagnetizmning o'zaro bog'liqligini ko'rsatadigan birinchi eksperimental dalil bo'ldi. Elektromagnit nurlanishlarning nazariy asoslari (ko'rinadigan yorug'likni o'z ichiga oladi) 1860-yillarda Jeyms Klerk Maksvell tomonidan ishlab chiqildi. Maksvell tenglamalari 1870-yillarda Oliver Xevisayd tomonidan hozirgi shaklda qayta yozilgan. Faraday effekti soat miliga teskari va soat mili yo'nalishida doiraviy qutblangan to'lqinlarning bir oz farqli tezliklarda tarqalishi tufayli yuzaga keladi, bu xususiyat qutblanish tekisligining aylanishi deb nomlanadi. Chiziqli qutblanish qarama-qarshi yo'nalishda va turli fazali ikkita teng amplitudali doiraviy qutblangan komponentlarning superpozitsiyasiga ajralishi mumkinligi sababli, Faradey effekti natijasida vujudga kelgan nisbiy faza siljishining ta'siri to'lqinning chiziqli qutblanish tekisligining aylantishiga olib keladi. Faradey effekti o'lchov asboblarida qo'llaniladi. Masalan, Faradey effekti optik aylanish kuchini o'lchash va magnit maydonlarni masofadan zondlash uchun ishlatiladi.Shuningdek, Faradey effekti yarimo'tkazgichlarda elektron spinlarining qutblanishini o'rganish uchun spintronika tadqiqotlarida qo'llaniladi. Faradey burgich(rotator)lari yorug'likning amplitudaviy modulyatsiyasi uchun ishlatilishi mumkin va optik izolyatorlar va optik sirkulyatorlarning asosi hisoblanadi; bunday komponentlar optik telekommunikatsiya va lazer qurilmalarida talab qilinadi.