Paritet (fizika)
Fizikada paritet transformatsiyasi (shuningdek , paritet inversiyasi deb ataladi) bir fazoviy koordinata belgisining burilishidir. Uch o'lchovda u barcha uchta fazoviy koordinatalar belgisida bir vaqtning o'zida burilish ( nuqtani aks ettirish )ga ham tegishli bo'lishi mumkin: P : ( x y z ) ↦ ( − x − y − z ) . {\displaystyle \mathbf {P} :{\begin{pmatrix}x\\y\\z\end{pmatrix}}\mapsto {\begin{pmatrix}-x\\-y\\-z\end{pmatrix}}.} P : ( x y z ) ↦ ( − x − y − z ) {\displaystyle \mathbf {P} :{\begin{pmatrix}x\\y\\z\end{pmatrix}}\mapsto {\begin{pmatrix}-x\\-y\\-z\end{pmatrix}}} Buni fizik hodisaning chiralligi uchun sinov sifatida ham ko'rish mumkin, ya'ni paritet inversiya hodisani uning oyna tasviriga aylantiradi. Elementar zarrachalarning barcha fundamental o'zaro ta'sirlari, zaif o'zaro ta'sirdan tashqari, paritet ostida simmetrikdir. Zaif o'zaro ta'sir chiraldir va shuning uchun fizikada chirallikni tekshirish uchun vosita beradi. Paritet ostida simmetrik bo'lgan o'zaro ta'sirlarda, masalan, atom va molekulyar fizikada elektromagnitizmda, parite kvant o'tishlari ostida yotgan kuchli boshqaruv printsipi bo'lib xizmat qiladi. P ning matritsadagi tasviri (har qanday o'lchamdagi) determinantga -1 ga teng va shuning uchun 1 ga teng determinantga ega bo'lgan aylanishdan farq qiladi. Ikki o'lchovli tekislikda ishoradagi barcha koordinatalarning bir vaqtning o'zida aylanishi paritet o'zgarishi emas ; bu 180° ga aylanish bilan bir xil. Kvant mexanikasida paritet oʻzgarishi bilan oʻzgarmagan toʻlqin funksiyalari juft funksiyalar, paritet oʻzgarishida belgisini oʻzgartiradiganlar esa toq funksiyalar deb taʼriflanadi.