Tavba-tazarru qilish marosimi
Tavba-tazarru qilish marosimi (Ispoved) - xristinalikda yetti sirli marosimlardan biri. U qilingan gunohdardan forig‘ bo‘lish maqsadida cherkovda bajariladi. Xristianlikka ko‘ra inson o‘zi qilgan gunohlariga iqror bo‘lishi, keyinchalik shu gunohlarni qilmaslik uchun Iso Masixdan mag‘firat so‘rashi lozim. Marosim Bibliyada keltirilgan quyidagi ko‘rsatmalar asosida shakllangan: “Xoh ayol bo‘lsin, xoh erkak bo‘lsin qandaydir gunoh sodir etgan bo‘lsa, istig‘for aytib, gunohlariga tavba qilsin” (Sonlar, 5:5,6).Bunda dindor cherkovga kelib, qilgan gunoxdari uchun tavba qiladi, ya’ni ruhoniy “ota”ga o‘zining barcha qilgan gunohlarini batafsil so‘zlab beradi, xattoki, qalbi tubidagi yashirin sirlarini ham. Cherkov nomidan gunohlarni kechirish huquqiga ega bo‘lgan ruhoniy uning gunohlaridan o‘tadi va unga nasihat qilib, uni to‘g‘ri yo‘lga soladi va Muqaddas Ruhning kuchi bilan uni gunohlaridan pok qiladi. Pravoslavlikda bu marosim quyidagicha bajariladi. Unga ko‘ra, gunohkor xristian Yevangeliye va xochdan iborat bo‘lgan analoy yoniga boradi. Ziyoratchi gunoxdardan forig‘ bo‘lish uchun ruhoniyga sodir etgan gunohi haqida so‘zlab berishi talab etiladi. Tavba-tazarru marosimidan oldin ruhoniy ibodat duolarini o‘qiydi. So‘ngra har bir gunohkor tiz cho‘kkan holda ich-ichidan pushaymon bo‘lib ruhoniyga sodir etgan gunohi haqida aytib beradi. Keyin esa, ruhoniy dindor boshiga yepitraxilni yopib, uning haqqiga gunohlarni kechirilishiga oid ibodat duolari o‘qib, Iso Masih nomidan uning gunohlari kechirib yuboradi. Pravoslavlik e’tiqodicha xudoning huzurida qilingan tavba Muqaddas Ruh tomonidan gunohlarning kechirilishiga sabab bo‘ladi. Pravoslavlikda tavba-tazarru qilish sirli marosimi gunohkorni ruhoniy Yevangeliye bilan cho‘qintirganidan so’ng yakunlanadi. Shuni aytib o‘tish kerakki, xristinalikning turli yo‘nalishlarida barcha ibodatlarda bo‘lgani kabi tavba-tazarru qilish an’analarida ham farq kuzatiladi. Masalan, pravoslavlik va katoliklik yo‘nalishlarida tavba tazarru qilish sirli marosim sifatida qabul qilinsa, protestantlikda ushbu marosim sirli marosimlar qatorida tan olinmaydi. Katolik an’analariga ko‘ra, tavba qilayotgan shaxs ruhoniyni ko‘rmasligi talab etilsa, pravoslavlikda aksincha ular yonma-yon turib Isodan birgalikda mag‘firat so‘raydilar. Shuningdek, pravoslavlikda tavba qilayotgan inson ruhoniy oldida tiz cho‘kkan holda aybiga iqror bo‘lsa, katolik cherkovida aksincha, ushbu marosim vaqtida ruhoniy maxsus kabina ichida o‘tirib ziyoratchining gunohlarini eshitadi. Bundan tashqari pravoslavlikda ruhoniy gunohlarni kechirish huquqiga ega bo‘lmay u gunohkor uchun xudodan mag‘firat soʻraydi. Gunohni kechirish Muqaddas Ruh ihtiyorida bo‘ladi. Katoliklikda esa aksincha ruhoniy gunohlarni qoʻshib yuborish, mag‘firat qilish huquqiga ega.