Haqiqat aralashmasi
„Haqiqat zardobi“ – taqdim etishga qodir boʻlmagan yoki maʼlumot olish uchun ishlatiladigan psixofaol dori vositalarining har qanday soʻzlashuv tilidagi nomi. Bularga etanol, skopolamin, 3-xinuklidinil benzilat, midazolam, flunitrazepam, natriy tiopental va amobarbital va boshqalar kiradi. Bunday moddalarning xilma-xilligi sinovdan oʻtgan boʻlsa-da, ulardan ilmiy, axloqiy va qonuniy foydalanish boʻyicha jiddiy muammolar kelib chiqqan. Hozirda haqiqatni aytishning izchil yoki bashorat qilinadigan kuchayishiga olib kelishi isbotlangan dori yoʻq. Bunday moddalarning taʼsiri ostida soʻroq qilingan subyektlarning xotiralari qayta tiklanishi va uydirilishi mumkinligi aniqlandi. Bunday giyohvand moddalar fuqarolik va jinoiy ishlarni tergov qilish jarayonida qoʻllanilganda, ular Gʻarb huquq tizimlari va huquq ekspertlari tomonidan haqiqiy tergov vositasi sifatida qabul qilinmagan. Qoʻshma Shtatlarda ulardan foydalanish AQSh Konstitutsiyasining beshinchi tuzatishini (jim turish huquqi) buzish hisoblanadi, deb taxmin qilingan. Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi orqali haqiqat zardobidan foydalanish inson qadr-qimmatini buzilishi yoki qiynoq shakli sifatida qaralishi mumkinligi haqida xavotirlar bildirilgan. Bu qiynoqlarning oldini olish va jazolash toʻgʻrisidagi Amerika konvensiyaning buzilishi ekanligi qayd etilgan. „Haqiqat zardobi“ psixiatriyaning eski amaliyotining bir qismi sifatida psixotik bemorlarga nisbatan endilikda ishlatilmaydi. Terapevtik kontekstda vena ichiga yuborish „narkosintez“ yoki „narkoanaliz“ deb ataladi. Bu birinchi marta doktor Uilyam Blekvenn tomonidan hujjatlashtirilgan. Bemorlarni ixtiyoriy ruhiy holatini kimyoviy usulda qoʻzgʻatish amaliyoti endi qiynoqlarning bir turi sifatida koʻrilmoqda.