Tevatron
  Tevatron AQShda , Illinoys shtatining Batavia shahridan sharqda joylashgan Fermi milliy tezlatkich laboratoriyasida (shuningdek, Fermilab nomi bilan ham tanilgan) halqasiomn zarrachalar tezlatgichi (2011-yilgacha faol) boʻlgan va Katta Adron Kollayderidan (LHC) keyin qurilgan ikkinchi eng yuqori energiya zarralari kollayderidir. Tevatron 6,28 km (3,90 milya) halqada proton va antiprotonlarni 1 TeV energiyagacha tezlatuvchi sinxrotron edi, shuning uchun uning nomi shu edi. Tevatron 1983-yilda 120 million dollarga qurib bitkazildi va 1983-2011-yillardagi faol yillar davomida sezilarli modernizatsiya investitsiyalari amalga oshirildi. Tevatronning asosiy yutugʻi 1995-yilda top kvark — zarralar fizikasining standart modeli tomonidan bashorat qilingan oxirgi fundamental fermionning kashf etilishi edi. 2012-yil 2-iyulda Fermilabdagi CDF va DØ kollayder tajriba guruhlari olimlari 2001-yildan beri Tevatron kollayderidan hosil boʻlgan 500 trillionga yaqin toʻqnashuvlar tahlili natijalarini eʼlon qilishdi va shubhali Xiggs bozonining mavjudligi (Ishonch 99,8 %, keyinroq 99,9 % ga yaxshilandi) yuqori ehtimollik bilan ekanligini aniqladilar. Tevatron 2011-yil 30-sentabrda byudjetni qisqartirish maqsadida va 2010-yil boshida ish boshlagan va ancha kuchliroq boʻlgan LHC qurib bitkazilganligi sababli oʻz faoliyatini toʻxtatdi (rejalashtirilgan energiya LHCda ikkita 7 TeV edi, Tevatrondagi 1 TeV ga nisbatan ancha yuqori). Tevatronning asosiy halqasi, ehtimol, kelajakdagi tajribalarda qayta qoʻllaniladi va uning tarkibiy qismlari boshqa zarracha tezlatgichlariga oʻtkazilishi mumkin.