Turklarning e'tiqodlari va dini
Turklarning e'tiqodi va dini-umuman,o'troq va ko'chmanchi xalqlarning diniy e'tiqodlari oldingi davrlardan o'zlashtirilgan.Odamlarning ilohiy kuchlar bilan “munosabatlari”dagi oraliq vazifalar jamiyatdagi maxsus guruh–shamanlar qo‘lida bo‘lgan va ilk turkiy matnlarda shamanlar kam deb atalgan.Shamanlar,folbinlar,tabiblar, "Xudoning irodasi" ni e'lon qiluvchilar bor edi. Ilk turklar dinining asosini Osmonga(Xudoga) va Yer-Suvga (Yer-Sub) sig'inish tashkil etgan.Moviy kuch deb hisoblangan bu ikki tomonlama kuchning asosiy qismi edi.Xoqonlar shu Osmonning irodasi bilan hukmronlik qilgan va ularni “Osmon qarindoshlari va Osmonda tug‘ilganlar” deb atashgan.“Kek oʻzining boʻyidan (koʻk yuzidan) otam Ilterish xoqon va onam Ilbil-katinga ishora qilib,ularni davlat beruvchi Kek qilib (xalqning) ustiga qoʻydi,u meni xoqon qilib qoʻydi.Turk xalqining nomi va shon-shuhratiga putur yetmaydi, o‘ylab ko‘rish kerak”.Osmonning irodasiga ko'ra, "turklar g'alaba qozongan yoki mag'lub bo'lgan".Turk xalqini Yut bosqinchiligi yillarida Ko‘k va Yer-suv saqlab qolgan. Turk xonlari o‘z asarlarida Ko‘kni doimo yeb-ichishga chaqiradilar.