Xayoliy kuch
Xayoliy kuch — bu chiziqli tezlatuvchi yoki aylanuvchi mos yozuvlar tizimi kabi inersial boʻlmagan mos yozuvlar tizimi yordamida harakati tasvirlangan massaga taʼsir qiladigan kuch. Bu Nyutonning ikkinchi harakat qonuni bilan bogʻliq boʻlib, u faqat bitta ob’ekt uchun kuchlarni koʻrib chiqadi. Oldinga yoʻnalishda tezlashayotgan transport vositasidagi yoʻlovchilar, masalan, ularni oʻrindiqlari suyanchigʻi yoʻnalishi boʻyicha harakatlantirayotgan kuch tomonidan harakat qilishini sezishlari mumkin. Aylanadigan mos yozuvlar ramkasiga misol qilib, u ob’ektlarni sentrifuga yoki karuselning chetiga qarab harakatlantiruvchi kuch ekanligi haqidagi taassurot boʻlishi mumkin. Pseudo kuch deb ataladigan xayoliy kuchni tana kuchi deb ham atash mumkin. Bu ob’ektning inertsiyasiga bogʻliq boʻlib, agar mos yozuvlar tizimi endi inertial harakat qilmaydi, lekin erkin ob’ektga nisbatan tezlasha boshlaydi. Yoʻlovchi avtomobili misolida, avtomobildagi oʻrindiqning suyanchigʻiga kuzov tegishidan oldin psevdo kuch faol boʻlib tuyuladi. Mashinada oldinga egilgan odam, orqa oʻrindiqga tegmasdan oldin, tezlashayotgan mashinaga nisbatan bir oz orqaga harakat qiladi. Bu qisqa davrdagi harakat shunchaki odamga kuch taʼsirining natijasi boʻlib tuyuladi; yaʼni, bu psevdo kuchdir. Soxta kuch ikki jism oʻrtasidagi har qanday jismoniy oʻzaro taʼsirdan, masalan, elektromagnit yoki kontakt kuchlaridan kelib chiqmaydi. Bu shunchaki inertial boʻlmagan mos yozuvlar tizimi ulangan jismoniy ob’ektning a tezlanishining natijasi, yaʼni bu holda transport vositasi. Tegishli tezlashtiruvchi ramka nuqtai nazaridan, inert ob’ektning tezlashishi mavjud boʻlib koʻrinadi, buning uchun „kuch“ kerak boʻladi. Iro aytganidek: Ikki mos yozuvlar tizimining bir xil boʻlmagan nisbiy harakati tufayli yuzaga keladigan bunday qoʻshimcha kuch psevdo-kuch deb ataladi. — Harald Iro klassik mexanikaga zamonaviy yondashuvda 180-bet.