Qubbat as-Saxra (Qoya gumbazi)
  Qoya gumbazi (arabcha: قبة الصخرة qubbat aṣ-ṣakhra) Quddusning Eski shahridagi Ma'bad tog'ida joylashgan islomiy ziyoratgoh bo'lib, musulmonlar uchun al-Haram ash-Sharif yoki Al-Aqso majmuasi sifatida ham tanilgan Masjid al-Aqsoning yonida joylashgan masjid. Uning dastlabki qurilishi Umaviylar xalifaligi tomonidan milodiy 691-692 yillardagi Ikkinchi Fitna paytida Abdulmalik buyrug'i bilan amalga oshirilgan va Ikkinchi yahudiylar ibodatxonasi (tax. 516 BCE vayron bo'lgan Sulaymon ma'badi o'rniga) o'rniga qurilgan, u milodiy 70- yilda rimliklar tomonidan vayron qilingan. Dastlabki gumbaz 1015-yilda qulab tushdi va 1022–23 yillarda qayta tiklandi. Qoya gumbazi islom me'morchiligining dunyodagi eng qadimgi saqlanib qolgan yodgorliklaridandir. Uning arxitekturasi va mozaikasi yaqin atrofdagi Vizantiya cherkovlari va saroylariga xos boʻlgan, garchi uning tashqi koʻrinishi Usmonlilar davrida va yana zamonaviy davrda sezilarli darajada oʻzgargan boʻlsa-da, xususan, 1959–61, 1993-yillarda oltin bilan qoplangan tom qoʻshilgan. Tuzilishning sakkizburchak rejasiga Vizantiya davridagi Maryam oʻrindigʻi cherkovi (yunoncha Kathisma va arabchada al-Qadismu deb ham ataladi) taʼsir qilgan boʻlishi mumkin, u 451-458 yillarda Quddus va Baytlahm oʻrtasidagi yoʻlda qurilgan. Ma'bad ustiga qurilgan poydevor toshi (yoki Noble qoya) Ibrohim dinlarida Xudo dunyoni hamda birinchi inson Odam Ato yaratgan joy sifatida katta ahamiyatga ega. Bu, shuningdek,yahudiylar bu hududni Ibrohim o'z o'g'lini qurbon qilmoqchi bo'lgan joy va ibodat paytida murojaat qiladigan boshqa joylardan ko'ra Xudoning ilohiy mavjudligi ko'proq namoyon bo'ladigan joy ekanligiga ishonishadi. Yahudiy an'analari va zamonaviy ilm-fandagi konsensus nazariyasiga ko'ra, Muqaddaslar Muqaddasligi to'g'ridan-to'g'ri poydevor toshida turardi. Bu yer musulmonlar uchun katta ahamiyatli chunki uni dunyoning yaratilishi bilan bog'laydigan an'analardan va Muhammad payg'ambarning tungi sayohati(me'roj) voqeasi ushbu markazdagi qoyadan boshlanganiga ishonishdan kelib chiqadi. YuNESKO tomonidan Butunjahon merosi ob'ekti sifatida belgilangan, u "Quddusning eng taniqli diqqatga sazovor joyi" hisoblanadi. Bu musulmon hukmdori tomonidan qurilgan eng qadimgi arxeologik tasdiqlangan diniy inshoot bo'lib, binoning yozuvlarida quron oyatlari va hadislar mavjud; ushbu xattotlik namunalari islom me'morchiligida voqea bo'ldi, chunki keyinchalik ular islom arxitekturasida umumiy xususiyatga aylandi. Qoya gumbazi tarixchi Oleg Grabarga ko'ra, "deyarli barcha jihatlari bo'yicha islom madaniyatining noyob yodgorligi", jumladan "san'at asari va madaniy va taqvodor hujjat sifatida" bo'lib qolmoqda.