Mizdaxqon
Mizdaxqon – Xorazmdagi yirik oʻrta asr shahar xarobasi. Xoʻjayli shahridan 7—8 km gʻarbda joylashgan. Antik davrga oid qishloq xarobasi oʻrnida V—VI asrlarda bunyod etilgan qasr asosida vujudga kelgan va moʻgʻullar hukmronligining oxirigacha (XIV asr) mavjud boʻlgan. Arxeologik majmua Qoraqalpogʻistonning Xoʻjayli shahridan uncha uzoq boʻlmagan masofada joylashgan boʻlib, qadimiy eroniy xorazmliklarining manzili hisoblanadi. Ushbu arxeologik inshootlar majmuasi Nukus shahridan 40 daqiqalik yoʻl uzoqlikda joylashgan. Mizdaxqon o‘rta asrlarda Xorazmdagi yirik shaharlardan biri sifatida tanilgan. Mashhur arab olimlaridan biri al-Maqdusiy 985-yilda shu shahardan oʻtganda unga „Mizdaxqon oʻzining kattaligi boʻyicha Kat, Gurganj kabilar qatori Xorazm davlatida uchinchi shahardir“ deya taʼrif bergan. Mizdaxqon 2 ta tepalikdan iborat. Ulardan biri boʻlgan Gabr qalʼa Mizdaxqonning qadimgi qismi boʻlib, uning qalin paxsa devori va arkining qoldiqlari saqlanib qolgan. Mizdaxqonning 2-tepaligi qabristonga aylangan. Uning maydonining bir qismida Mazlumxon Suluv maqbarasi (XIII asr oxiri – XIV asr boshi) joylashgan. Mizdaxqonni arxeologik jihatdan oʻrganish ishini 1928-yil Yakubovskiy Aleksandr Yuryevich boshlagan. 1962—, 1964—1965-yillarda Mizdaxqonda Tolstov Sergey Pavlovich rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi qazishma ishlarini oʻtkazgan. Natijada Mizdaxqonning tarixi va Xorazmning islom dinigacha boʻlgan qadimgi diniga oid koʻplab qimmatli maʼlumotlar olindi. X asrda Mizdaxqon obod shahar boʻlib, atrofida 12.000 ta turar joy qoʻrgʻonlari joylashgan. Mizdaxqondagi qabristonga zardushtiylik diniga eʼtiqod qilgan marhumlar ossuariylarga solib koʻmilgan. Ossuariylarda rang-barang mazmundagi naqshlar va qadimgi xorazmiy tilida yozilgan bitiklar saqlangan.