Jahon tizimlari tahlili
Jahon tizimlari tahlili yoki dunyo tizimlari nazariyasi oldingi sotsiologik yondashuvlardan farqli oʻlaroq, alohida jamiyatlar emas, balki jamiyatlar tizimlarining ijtimoiy evolyutsiyasini oʻrganadi, bunda ijtimoiy evolyutsiya nazariyalari, birinchi navbatda, individual jamiyatlarning rivojlanishini emas, balki ular tizimlarining rivojlanishini koʻrib chiqadi. Bunda dunyo-tizimlari yondashuvi tsivilizatsiya yondashuviga oʻxshaydi, lekin bir oz uzoqroq boʻlib, nafaqat bir tsivilizatsiyani qamrab olgan ijtimoiy tizimlar evolyutsiyasini, balki bir nechta tsivilizatsiyani yoki hatto dunyoning barcha tsivilizatsiyalarini qamrab oladigan tizimlarni ham oʻrganadi. Ushbu yondashuv 1970-yillarda A. G. Frank, S. Amin, J. Arrighi va T. dos Santos. Eng mashhur versiya I. Vallershteyn tomonidan ishlab chiqilgan. Jahon tizimi tahlilining asoschisi Roza Lyuksemburgdir. Rossiyada dunyo tizimlarini tahlil qilish maktabi vakillari R. Dzarasov, B. YU. Kagarlitskiy, A. VA. Fursov va A. DA. Korotayev.