Crveni Krst konslageri
Crveni Krst konslageri (serbcha: Црвени крст; maʼnosi qizil xoch) — 1941-yildan 1944-yilgacha Serbiyaning Nis shahri yaqinida faoliyat yuritgan fashistlarning konslageri. Lager Nis shahridagi „Crveni Krst“ temir yoʻl stansiyasi yaqinida, omborxona yaqinida joylashgan edi. Lager markaziy qamoqxona binosi, uchta qoʻshni bino, toʻrtta qoʻriqlash binosi va ikkita kuzatuv minorasidan iborat edi. Dastlab 1941-yil oʻrtalarida tranzit lager sifatida rejalashtirilgan (nemischa: Durchgangslager), oʻsha yilning sentyabriga kelib, konslagerga aylantirilgan. Lager mavjud boʻlgan yillarda u orqali 30 000 ga yaqin mahbuslar oʻtgan, ulardan 12 000 ga yaqini Buban shahrida qatl etilgan. Lager asirlari yahudiylar, siganlar, yugoslav kommunistlari, partizanlar va ularning oila aʼzolari edi. Mahbuslarning bir qismi Saimishte lageriga va Yevropadagi boshqa konslagerlarga koʻchirildi. 1942-yil 12-fevralda lager devorlarini kengaytirish ishlari paytida mahbuslar qochishga harakat qildi. 50 ga yaqin mahbus voqea joyida otib oʻldirilgan, yana yuz kishi ozodlikka qochib ketgan . 1944-yilda Yugoslaviya partizanlari tomonidan ozod qilingan. 1942-yil 12-fevral, asirlar, xususan, Kozara jangida nemis armiyasi tomonidan qoʻlga olingan partizanlar qoʻzgʻolon koʻtarib, qurol olib, qochishga muvaffaq boʻlishdi. Bu qochish Miomir Stamenkovichning 1987-yilda suratga olingan "Lager Niš" filmida tasvirlangan. 1979-yilda lager alohida ahamiyatga ega boʻlgan madaniy yodgorlik deb eʼlon qilindi (inglizcha: Monument of Culture of Exceptional Importance). Davlat tomonidan himoyalangan. Hozirda lager o‘rnida muzey ochilgan. 1987-yilda Yugoslaviyada Kamp Nis filmi suratga olindi. Bubanida mahbuslar ommaviy qatl qilingan joyda memorial park ochilgan.