SSSRda islom tarixi
1920-yil oxiriga kelib sobiq Rossiya imperiyasining barcha musulmon hududlarida sovet hokimiyati oʻrnatildi. Faqat istisno kichik Kars viloyati, Turkiyaga koʻchirildi. Shunday qilib, Rossiya imperiyasining barcha musulmon xalqlari 70 yildan ortiq — 1991-yilgacha — uzluksiz ateistik sovet tuzumi hukmronligi ostida boʻlib, hech qanday diniy taʼlimotga oʻzining salbiy munosabatini hech qachon yashirmagan. Faqat Qrim tatarlari va Shimoliy Kavkazning baʼzi togʻli xalqlari Ikkinchi Jahon urushi paytida nemis istilosi ostida boʻlishdi. Ularning ateistik rejimdan tashqarida qolishlari juda qisqa boʻlib chiqdi. Qrim tatarlari Sovet hokimiyatidan 2,5 yil, togʻli xalqlar esa bir necha oy davomida chiqib ketdi. Bundan tashqari, ozod qilingandan soʻng, Qrim tatarlari va ishgʻol ostida boʻlgan alpinistlarning katta qismi SSSRning boshqa hududlariga deportatsiya qilindi. Shunday ekan, barcha musulmon xalqlari rasmiy ateizm sharoitida uch avlodni voyaga yetkazishga muvaffaq boʻldilar. Sovet hukumati bilan islom oʻrtasidagi munosabatlar toʻrt bosqichdan oʻtdi. Birinchi bosqichda (1917—1928) markaziy sovet hokimiyati musulmon ruhoniylariga toqat qilib, ulardan foydalanib, inqilobni Sharq mamlakatlariga olib chiqishga harakat qildi. Oʻsha paytdayoq musulmon ruhoniylariga nisbatan taʼqiblar joylarda boshlangan edi. Ikkinchi bosqichda (1929-yildan) Sovet hukumati islom bilan (shuningdek, boshqa konfessiyalar bilan) qattiq kurash olib bordi, bu davrda masjidlarning aksariyati vayron qilindi, ruhoniylarning katta qismi qatagʻon qilindi. Uchinchi bosqich (1944—1989) musulmon ruhoniylarini yoʻq qilishning toʻxtatilishi va sovet hokimiyati tomonidan toʻliq nazorat qilinadigan toʻrtta musulmonlar diniy boshqarmasining tashkil etilishi bilan tavsiflanadi. Bu davrda musulmon ruhoniylari (shuningdek, boshqa din vazirlari) yuqori soliqlar toʻlashga, Tinchlik jamgʻarmasiga ixtiyoriy-majburiy badallarni oʻtkazishga majbur boʻldilar. Urushdan keyingi qisqa davrdan soʻng yangi masjidlar qurish va musulmonlar oʻquv yurtlarini ochish taqiqlandi. Xrushchevning dinga qarshi kampaniyasida hukumat ilgari ochilgan masjidlarning bir qismini yopib qoʻydi, SSSRda joylashgan musulmonlarning muqaddas joylariga ziyorat qilishni taqiqladi. Toʻrtinchi bosqich (1989—1991) — musulmonlar diniy idoralarining yemirilishi, hokimiyat tomonidan zulmning zaiflashishi, masjidlarning ommaviy qurilishining boshlanishi, shuningdek, xorijdagi dindoshlar bilan doimiy aloqalar oʻrnatilishi.