Vagner guruhi
Vagner guruhi, toʻliq nomi Vagner xususiy shirkati (ruscha: Группа Вагнера) — Yevgeniy Prigojin tomonidan yaratilgan va boshqariladigan noaniq huquqiy maqomga ega Rossiyaning nodavlat qurolli tizilmasidir . Ayrim mamlakatlarda u terroristik tashkilot maqomiga ega[⇨]. Shakllanish nomi podpolkovnik Dmitriy Utkinning „Vagner“ chaqiruv belgisi tufayli paydo boʻldi. Birlik komandiri bastakor Richard Wagner sharafiga shunday chaqiruv belgisini oldi. Aynan shuning uchun „Vagnerchilar“ koʻpincha „musiqachilar“ yoki „orkestr“ deb nomlanadi va ularning oʻzlari musiqa asboblari bilan suratga olinadi. 2014-yildan beri guruh Ukraina hududida, keyin esa Suriyada faoliyat yuritadi. Guruh ogʻir texnika, artilleriya va harbiy aviatsiya bilan qurollangan. BMT va Fransiya Vagner yollanma askarlarini Markaziy Afrika Respublikasida zo‘rlash va talonchilikda ayblamoqda. Yevropa Ittifoqi va boshqa bir qator davlatlar Vagnerga qarshi sanksiyalar kiritib, guruhni Ukrainaning hududiy yaxlitligi va suverenitetiga putur etkazish, Suriya va Liviyadagi vaziyatni beqarorlashtirish, shuningdek, inson huquqlarini qoʻpol ravishda buzishda aybladi. Ushbu tuzilma Rossiyaning kuch tuzilmalari bilan muvofiqlashtirilgan holda, javobgarlikka tortish qiyin boʻlgan parallel yoki soyali qurolli tuzilma sifatida ishlaydi. Vagner va uning rahbari Prigojin Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi urushda muhim rol oʻynadi. 2023-yil may oyida Prigojin oʻz yollanma askarlari tomonidan Ukrainaning Baxmut shahrini egallab olganini eʼlon qildi. Koʻp odamlarning hayotiga zomin boʻldi va bu Rossiya uchun ramziy yutuq edi. Oq uy maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil fevral oyi oʻrtalariga kelib, Vagnerchilar Ukrainada 30 mingga yaqin odamni oʻldirgan va yarador qilgan.