Gender
Jins (inglizcha: gender, lotincha: genus „mehribon“) — erkaklik va ayollik bilan bogʻliq xususiyatlar spektri. Kontekstga qarab, bu xususiyatlar ijtimoiy tuzilmalarni (ayniqsa, gender va boshqa ijtimoiy rollar) yoki gender identifikatsiyasini oʻz ichiga olishi mumkin. Gender identifikatori jinsiy orientatsiya bilan bogʻliq emas. Baʼzi hollarda „gender“ tushunchasi " jins " tushunchasining sinonimi sifatida notoʻgʻri ishlatiladi. Aslida, jins va gender oʻrtasidagi farq asosiy hisoblanadi, chunki ayol va erkak oʻrtasidagi koʻp farqlar biologik boʻlmagan sabablarga ham ega. Gender tushunchasi aqliy, madaniy va ijtimoiy farqlarga taʼsir qiladi va jins tushunchasi faqat jismoniy (anatomik va fiziologik) farqlarga taʼsir qiladi. „Gender“ tushunchasi feministik nazariya va gendershunoslikning rivojlanishi tufayli keng tarqaldi[⇨] . U ijtimoiy konstruktivizm nazariyasiga asoslanadi, ularning bir qator vakillari (asosan feministik mualliflar) odamlar oʻrtasidagi farqlarning tabiiy kelib chiqishini shubha ostiga qoʻyadilar va ularni ijtimoiy jarayonlar bilan izohlaydilar. Shunday qilib, „gender“ tushunchasi „biologiya taqdir sifatida“ haqidagi oddiy gʻoyalarni tanqid qilish uchun moʻljallangan va gender tengligi mafkurasiga ishora qiladi[⇨]. Garchi koʻpgina manbalar genderni „ijtimoiy jins“ deb taʼriflagan boʻlsa-da, bu tushuncha zamonaviy feministik va gender tadqiqotlarida eskirgan deb hisoblanadi. Genderni biologik jinsning hosilasi sifatida tushunishni tanqid qilib, zamonaviy tadqiqotlar bu ikkala toifani ham bir-biri bilan murakkab oʻzaro taʼsirda boʻlgan ijtimoiy tuzilmalar sifatida koʻrib chiqadi[⇨]. Biroq, feministik nazariya, postfeminizm, gender psixologiyasi, gender sotsiologiyasi va lezbiyen falsafasining turli oqimlarida „gender“ atamasini talqin qilishda farqlar mavjud.