Lansea
Lansea (lotincha: lancea — nayza) — uzunligi 2,5 m gacha boʻlgan qadimgi Rim yengil nayzasi, uchi mayda barg shaklida boʻlgan boʻlib, uloqtirish uchun ham, qoʻl jangida ham ishlatilgan. U nafaqat otliqlarda, balki milodiy I asrdan boshlab Rim piyoda qoʻshinlarida esa ogʻir pilum oʻrnida qoʻllanilgan, chunki piyodalarga otliqlarga qarshi nayzani berish kerak edi, Arrianning „Alanlarga qarshi munosabati“ asarida ogʻir piyoda qoʻshinlarining (nayzalari 4-4,5 m) shakllanish ortida lansei (grekcha. λόχας) bilan qurollangan nayzachilar saf tortib turgan. Keyinchalik, III asr inqirozidan soʻng, piyodalarga nayzalarning yangi modellari pilum nayzalari oʻrniga joriy etilgan. Vegetiyning soʻzlariga koʻra, yangi turdagi nayzalar Diokletianning islohotlaridan keyin paydo boʻlgan — vertullumspicullum va plumbata. Birinchi ikkitasini nayza uchlari metr uzunlikda boʻlgan, plumbata esa 60 santimetrlik qoʻrgʻoshin ogʻirligidagi patli uchlariga edi. Illirikum provinsiyasidan Diokletianning 2 legioni plumbatani mukammal egallagani uchun Martiobarbuli laqabini olgan. Pretorlar otryadlarini — nayzali lansiarlar (lanciarii) bilan toʻldirildi, shunga oʻxshash boʻlinmalar ayniqsa muhim shaxslarni himoya qilish uchun legionlarda paydo boʻldi. Lansea xizmat quroli edi, lekin ular lagerlarda nayza ishlatmaganlar shu sababga koʻra qoʻshimcha qurollarni tanlashda cheklanmaganlar; imperiya qulashi paytida bunday qoʻriqchi har qanday muhim qoʻmondonning atributi edi. Vizantiyada bunday askarlarni ipaspistlar yoki bukellaria deb atay boshladi, oʻsha vaqtga kelib kontos boʻlmagan deyarli har qanday nayza lansea deb atalar edi.