Shaytoniya
Shaytoniya - Shaytoniylar Muhammad ibn Ali ibn Noʻmonga yoki Ja’far ibn Ahvalga nisbat berilgan, u 160/777 y.v.e. Ular Alloh taolo hech bir narsani bo‘lishidan avval bilmaydi deb e’tiqod qiladi. Shaytoniya firqasi qarashlariga ko‘ra, Alloh taolo shaytonni yaratmagan. Kimki Shaytonning Alloh taolo tomonidan yaratilganiga ishonsa, u «Alloh taolo o‘z bandalarining gunoh ishlarni qilishlariga rozi», deb aytgan bo‘ladi. Bu esa Alloh taolo haqida noto‘g‘ri e’tiqoddir.Axdi sunna val-jamoa nazdida, Alloh, Uning sifatlari va fe’llaridan boshqa barcha narsa maxluq ya’ni yaratilgan. Agar «Shayton - maxluq emas», deyilsa unga rabboniyat (Alloh taoloning parvardigorlik sifati) mansub qilingan bo‘ladi. Bundan esa shayton Alloh kabi azaliy, abadiy, doimiy, degan ma’nolar kelib chiqadi. Ma’lumki, bu qarash - shirk. Shu sabab, shaytonning maxluq ekanligiga guvoxdik berilmaydi.