Dissimilyasiya (tilshunoslik)
Dissimilatsiya - so'z tarkibidagi bir xil (yoki o'xshash) tovushlardan birining boshqa tovushga ko'chishi: birorta > bironta (ror > ron), kissa > kista (ss > st) kabi. Bu hodisani assimilatsiyaning aksi deyish mumhin. Dissimilatsiya hodisasi yo'nalishiga qarab ikki xil bo'ladi: a) progressiv dissimilatsiya. Bunda keyingi tovush o'zgaradi: zarur > zaril kabi; b) regressiv dissimilatsiya. Bunda oldingi tovush o'zgaradi: maqtanmoq > maxtanmoq kabi. Tovushning o'zgarish darajasiga ko'ra dissimilatsiya yana ikki turga bo'linadi: a) to ‘liq dissimilatsiya. Bunda ikkita bir xil tovushdan biri noo'xshash tovushga aylanadi: kissa > kista (ss > st) kabi; b) to ‘liqsiz dissimilatsiya (qisman dissimilatsiya). Bunda tovushning artikulatsion xususiyatlaridan ayrimlarigina o'zgaradi. Masalan, uchta > ushta (ch > sh) kabi: «ch» va «t» undoshlarining ikkalasi ham portlovchi, ammo «t»ning ta’sirida «ch» sirg'aluvchi «sh» ga o'tgan. Tovushlar o'rtasidagi masofaga nisbatan ham dissimilatsiya ikki xil bo'ladi: a) kontakt dissimilatsiya. Bunda yonma-yon turgan tovushlardan biri o'zgaradi: kissa > kista kabi: b) distant dissimilatsiya. Bunda dissimilatsiyaga uchrayotgan tovushlar bir-biridan uzoqroqda joylashgan bo'ladi. Masalan: birorta > bironta kabi. Manba: A.Jamolxonov "Hozirgi o'zbek adabiy tili"￼ 75-bet.(by Anvarov S.)