Stroop effekti
Psixologiyada Stroop (talaffuzi: Strup) effekti deb mos va mos kelmaydigan stimullar oʻrtasidagi reaksiya va anglash vaqtining kechikish holatiga aytiladi. Effekt klinik amaliyot va tergovda keng qoʻllaniladigan psixologik testni (Stroop testi) yaratish uchun ishlatilgan. Ushbu effektni namoyon etadigan asosiy holat rang nomi (masalan, „koʻk“, „yashil“ yoki „qizil“) va u boʻyalgan rang (yaʼni, „qizil“ soʻzi qizil siyoh oʻrniga koʻk siyohda) oʻrtasida nomuvofiqlik mavjud boʻlganda yuzaga keladi. Soʻzning rangini nomlash soʻralganda, oʻylash uchun koʻproq vaqt talab etiladi va aksincha, siyoh rangi rang nomiga mos kelmasa, xatolar olib kelishga koʻproq moyil boʻladi. Effekt nomi 1935-yilda John Ridley Stroop tomonidan ilk marotaba qoʻllanilgani uchun, uning sharafiga nomlangan. Effekt toʻgʻrisida J. Stroopdan oldin, 1929-yilda germaniyalik olimlar ham eslab oʻtishgan. Stroopning asl maqolasi eksperimental psixologiya tarixidagi eng koʻp iqtibos keltiriladigan maqolalardan biri boʻlib, adabiyotda Stroop bilan bogʻliq 700 dan ortiq maqolalar chop etilishiga sababchi boʻldi.