Proktologiya
Proktologiya (yun. proktos - "toʻgʻri ichak", -λογία "ilm" yoki "o'rganish" degan maʼnoni anglatadi) — tibbiyotning bir boʻlimi. Toʻgri ichak, anal kanali va oraliq sohasi kasalliklarining etiologiyasi, patogenezi, morfologiyasi, fiziologiyasi, diagnostikasi va davolash usullarini oʻrganadi. Tibbiyotning soʻnggi yillarda tez rivojlanishi tufayli proktologiya faqat toʻgʻri ichak, anal kanali va oraliq sohasi kasalliklarini (bavosir, oʻtkir va surunkali paraproktitlar, ichak oqmalari, anal sfinkteri yetishmasligi va boshqalar) oʻrganish bilan chegaralanib qolmay, yoʻgʻon ichakning yuqori qismi, yaʼni ichak kasalliklarini ham oʻrgana boshladi. Chunki nospetsifik yarali kolit, kron kasalligi, oilaviy adenomatoz, yoʻgʻon ichak oʻsmalari, qabziyat va boshqa kasalliklar ayni vaqtda toʻgʻri ichakni ham, u bilan bog'liq bo'lgan ichakni ham zararlaydi shu sababi: Amerika, Yevropa davlatlari va Rossiyada "proktologiya" fanining "koloproktologiya" deb atalashi hisoblanadi. Kasalliklarning xalqaro tasnifiga (MKB-1) binoan, koloproktologiya fani 200 dan ortiq kasallik va sindromlarni oʻrganadi. Toʻgʻri va u bilan bog'langan ichak kasalliklarini oʻrganish qadimdan maʼlum boʻlib, Gippokrat, Abu Ali Ibn Sino va boshqa olimlar oʻz asarlarida bu kasalliklarni batafsil yoritishgan. Oʻzbekistonda proktologiya fani XX asrning 60-yillarida rivojlana borib, bunga Z. Nizomov, E. Joʻrayev va boshqa olimlar katta hissa qoʻshdilar. XX asrning 80-yillaridan esa koloproktologiya mustaqil fan va aloxida mutaxassislik sifatida rivojlana boshladi. Bunda Oʻ. Oripov, S. Navruzov kabi olimlarning xizmatlari katta boʻldi. Hozirgi Oʻzbekistonning barcha viloyat markazlarida ixtisoslashgan boʻlimlar mavjud. Toshkent shahrida esa Respublika koloproktologiya ilmiy markazi faoliyat koʻrsatadi.