Jarroh
Tibbiyotda jarroh – bu jarrohlik qiluvchi shifokor. Garchi turli xil vaqt va joylarda turli an'analar bo'lsa-da, zamonaviy jarrohlar jarrohlikka ixtisoslashganidan oldin litsenziyalangan shifokor yoki shifokorlar kabi tibbiy ta'lim olgan. Ba'zi mamlakatlarda va yurisdiksiyalarda shifokorlik sohasida hunarchilik guruhi bir butunligini saqlash uchun "xirurg" unvoni beriladi. Tibbiy jihatdan mashq qilingan jarrohlar pediatriyaning, tish shifokorligining va veterinar shifokorlarning jarrohlaridan farq qiladi. Har yili jarrohlar butun dunyo bo'ylab 300 milliondan ortiq jarrohlik ishlarini amalga oshiradi. Jarrohlikni yozib olgan birinchi kishi milodiy 6-asrda yashagan hind shifokor-jarroh Sushruta edi. U kosmetik plastik jarrohlik sohasida ixtisoslashgan va hatto ochiq Rinoplastika tartibini ham qayd etgan. Uning Magnum opus Suśruta-saṃhitā tibbiyot bo'yicha eng muhim saqlanib qolgan qadimgi muqaddimalardan biridir va Ayurveda va jarrohlikning asosiy matni deb hisoblanadi. Ushbu maqola umumiy tibbiyotning barcha jihatlarini qamrab oladi, ammo tarjimon G. D. Singhal Sushrutani "xirurgiya aralashuvining otasi" deb atagan. Hindistondagi Sushruta tibbiyot maktabi oxir-oqibat pasayganidan so'ng, Islomning oltin davri jarroh Al-Zahrawi (936-1013) jarrohlikni samarali tibbiy amaliyot sifatida qayta tiklaguniga qadar jarrohlik ko'p jihatdan e'tiborsiz qoldirildi. U Islom dunyosidan paydo bo'lgan eng buyuk o'rta asr xiruji deb hisoblanadi va shu bilan birga jarrohlikning otasi deb ham tanilgan. Tibbiyotga qo'shgan eng katta hissasi o'ttiz jildli shifokorlik ensiklopediyasi bo'lgan Kitab al-Tasrif. U o'z navbatida, homiladorlikning davrlari bo'yicha xususiyatini aniqlagan birinchi shifokor edi. Uning jarrohlik protseduralari va asboblari sohasida ilgari surishtirgan hissalari jarrohlikka katta ta'sir ko'rsatdi, ammo XIII asrgacha Angliyada jarrohlik alohida tibbiy fan sifatida paydo bo'lgan. Yevropada jarrohlik asosan soch kesish vositalaridan foydalanib, tez-tez jang maydoni va ish beruvchilari uchun jarrohlik ishlarini amalga oshiradigan xirurglar bilan bog'liq edi. Tibbiyot va fiziologiya sohasida rivojlanish bilan sochlari cho'kkan va jarrohlar kasblari farq qildi; XIV asrga kelib sochlari to'kkan jarrohlar deyarli yo'qolgan va jarrohlarning aksariyati jarrohlikka ixtisoslashgan malakali shifokorlar edi. Ammo, xuruj harbiy tibbiyot xodimlarining unvoni sifatida XIV asr oxirigacha ishlatilishda davom etdi va bosh xuruj general unvoni ham yuqori harbiy tibbiyot xodimlari, ham yuqori hukumatdagi jamoatchilik sog'liqni saqlash xodimlari uchun mavjud bo'lib qoladi.