Tanzimat farmoni
Tanzimot farmoni bu Turkiya tarixidagi g'arblashish harakatining birinchi qadami hisoblanadi. Bu farmon 1839-yilning 3-noyabrida Sulton Abdulmejid hukmronlik qilgan yillarda Tashqi ishlar vaziri Koja Mustafo Reshid Posho tomonidan o'qib eshittirilgan. Farmon Gulhane bog'ida o'qib eshittirilganligi uchun Gulhane Hatt-i Şerifi (Sultonning yozuvi), Gulhane Hatt-i Humayunu yoki Tanzimat-i Hayriye (Xayrli tartiblashlar) nomlari bilan ham ataladi. Bu farmon orqali davlat o'zini yangilash kerakligini ifoda etgan. Fransuz inqilobi sababli Usmoniylar saltanatida ziyolilar va yangidan-yangi g'oyalar yuzaga chiqa boshlagan. Ziyolilar, ayniqsa konstitutsiyaviy hukumat tazyiqlarining salbiy ta'siridan, olib borilgan islohotlarni doimiy qilish g'oyasidan va Fransuz inqilobi bilan mamlakatga kirib kelgan millatchilik g'oyalaridan xalos bo'lish uchun 1839 yil 3 noyabrda Gulhane bog'ida e'lon qilindi. 1839-yil 3-noyabrda Tashqi ishlar vaziri Mustafo Reshid Posho tomonidan oʻqib eshittirilgan “Gulhâne Hatt-i Humayunu” sababli boshlangan deb qaraladigan Tanzimat harakati, davlat ishlaridagi nosozliklarni yangidan ta'sis qilish maqsadida edi. Biroq harbiy, fuqarolik va huquqiy sohalarda qilingan reformalar, siyosiy tartib o'zgarishi bo'libgina qolmay, undan ham ta'sir qilgan va turkiy tafakkur tizimida tub o'zgarishlarga zamin yaratdi.