Qora oqqush nazariyasi
Qora oqqush nazariyasi yoki qora oqqush hodisalari nazariyasi - bu kutilmagan va katta taʼsirga ega hodisani tasvirlaydigan hamda koʻpincha ehtiyotsizlikni yaxshi tomoni bilan notoʻgʻri mantiqiylashtirilgan (ratsionallashtirgan) voqeani tasvirlaydigan metafora . Bu atama qora oqqushlar mavjud emasligi haqidagi qadimgi maqolga asoslangan, biroq Avstraliyada kashf etilgandan keyin odamlarga dars boʻlishi uchun qayta talqin qilingan. Ushbu nazariya 2001-yildan Nassim Nikolas Taleb tomonidan oʻz gʻoyalarini tushuntirish uchun ishlatib kelingan: Tarix, ilm-fan, moliya va texnologiyada odatda odamlar juda kam kutadigan, bashorat qilish qiyin va noyob boʻlgan hodisalarning nomutanosib roli. Ilmiy usullardan foydalangan holda nodir hodisalarning yuzaga kelishi ehtimolini hisoblab boʻlmasligi (mitti ehtimolliklarning tabiati tufayli). Odamlarni tarixda kamdan-kam uchraydigan lekin katta rolga ega voqealar bilan adashtiradigan psixologik tushunchalar. Talebning „qora oqqush nazariyasi“ faqat katta miqyos va oqibatlarga ega boʻlgan kutilmagan hodisalar va ularning tarixdagi dominant rolini izohlashga urinadi. Juda hayratlanarli holatlar deb hisoblangan bunday hodisalar odatiy hodisalardan koʻra kattaroq rol oʻynaydi. „Silent Risk“ ilmiy monografiyasida Taleb qora oqqush muammosini matematik jihatdan „degenerativ (chala) metaehtimollikdan foydalanishdan kelib chiqadi“ deb izohlaydi.