Shengen hududi
Shengen hududi (inglizcha: /ˈʃɛŋən/ SHENG-ən, Luxembourgish: [ˈʃæŋən] (</img>) oʻzaro chegaralarida barcha pasport va boshqa barcha turdagi chegara nazoratini rasman bekor qilgan 27 ta Yevropa davlatini oʻz ichiga olgan hudud. Yevropa Ittifoqining erkinlik, xavfsizlik va adolat siyosatining kengroq sohasi boʻlib, u asosan xalqaro sayohatlar uchun umumiy viza siyosati ostida yagona yurisdiktsiya sifatida ishlaydi. Hudud 1985-yilgi Shengen shartnomasi va 1990-yilgi Shengen konvensiyasi sharafiga nomlangan, ikkalasi ham Shengen, Lyuksemburgda imzolangan. Evropa Ittifoqiga aʼzo 27 davlatdan 22 tasi Shengen hududida joylashgan. Shengen hududiga kirmaydigan beshta Yevropa Ittifoqi aʼzosidan toʻrttasi — Bolgariya, Xorvatiya, Kipr va Ruminiya — kelajakda hududga qoʻshilishga qonuniy ravishda majbur; Irlandiya rad etishni davom ettiradi va buning oʻrniga oʻz viza siyosatini yuritadi. Yevropa erkin savdo assotsiatsiyasiga (EFTA) aʼzo boʻlgan toʻrtta davlat - Islandiya, Lixtenshteyn, Norvegiya va Shveysariya - Yevropa Ittifoqiga aʼzo emas, lekin Shengen kelishuvi bilan hamkorlikda shartnomalar imzolagan. Shuningdek,Yevropaning uchta mikrodavlati - Monako, San-Marino va Vatikan oʻz qoʻshnilari bilan yoʻlovchi tashish uchun ochiq chegaralarni saqlab turadi va ularga tranzitsiz yoki tranzitsiz sayohat qilishning amaliy imkoni yoʻqligi sababli Shengen hududining de-fakto aʼzolari hisoblanadi. Shengen hududida deyarli 420 million kishi istiqomat qiladi va maydoni 4,312,099 km kv . Har kuni 1,7 millionga yaqin odam Yevropaning ichki chegarasi orqali ishlash uchun oʻtadi va baʼzi mintaqalarda bu odamlar ishchi kuchining uchdan bir qismini tashkil qiladi. Har yili Shengen chegaralarini jami 1,3 milliard kesib oʻtadi. Har yili 2,8 trillionYevro qiymatiga ega boʻlgan 57 million oʻtish avtomobil transportida yuk tashish hisobiga amalga oshiriladi. Shengen tufayli savdo narxining pasayishi geografiya, savdo sheriklari va boshqa omillarga qarab 0,42% dan 1,59% gacha oʻzgarib turadi. Shengen hududidan tashqaridagi davlatlar ham foyda koʻradi. Shengen zonasi davlatlari Shengenga kirmagan davlatlar bilan chegara nazoratini kuchaytirdilar.