Maori xalqi
Maori (/ˈmaʊri/, Maori: [ˈmaːɔɾi]) — Yangi Zelandiya „materigi“ning tubjoy polineziyalik xalqi. Maori Sharqiy Polineziyadan kelgan koʻchmanchilardan kelib chiqqan boʻlib, ular Yangi Zelandiyaga taxminan 1320 va 1350-yillar oraligʻida kanoeda sayohatlarning bir necha toʻlqinlarida kelgan. Bir necha asrlar davomida bu koʻchmanchilar oʻzlarining tili, mifologiyasi, hunarmandchiligi va sahna sanʼati boshqa Sharqiy Polineziya madaniyatlaridan mustaqil ravishda rivojlanib borgan, oʻziga xos madaniyatini rivojlantirgan. Dastlabki maorilarning baʼzilari Chatham orollariga koʻchib oʻtdilar, u yerda ularning avlodlari Yangi Zelandiyaning boshqa mahalliy polineziya etnik guruhi, Moriorini hosil qildi. Maori va yevropaliklar oʻrtasidagi dastlabki aloqa, 18-asrdan boshlab, foydali savdodan tortib, halokatli zoʻravonlikgacha boʻlgan;  Maori yangi kelganlardan koʻplab texnologiyalarni faol ravishda oʻzlashtirdi. 1840-yilda Vaytangi shartnomasi imzolanishi bilan ikki madaniyatli bir avlod davomida birga yashab kelgan. Bahsli yer sotish boʻyicha keskinliklar 1860-yillarda mojaroga va katta yerlarni musodara qilishga olib keldi, Maori bunga qattiq qarshilik koʻrsatdi. Shartnoma 1877-yilda qonuniy kuchsiz deb eʼlon qilingandan soʻng, Maori Gʻarb madaniyatining koʻp jihatlarini oʻzlashtirishga majbur boʻldi. Ijtimoiy qoʻzgʻolon va kiritilgan kasallikning epidemiyasi Maori aholisiga halokatli taʼsir koʻrsatdi. 20-asrning boshlariga kelib, Maori aholisi tiklana boshladi va Vaitangi shartnomasiga asoslanib, ularning Yangi Zelandiya jamiyatidagi mavqeini oshirish va ijtimoiy adolatga erishish uchun harakatlar qildilar. Shunday qilib, anʼanaviy Maori madaniyati sezilarli darajada jonlandi, bu 1960-yillarda paydo boʻlgan Maori norozilik harakati tomonidan yanada mustahkamlandi. Biroq, maorilarning nomutanosib soni sezilarli iqtisodiy va ijtimoiy toʻsiqlarga duch keladi va odatda boshqa Yangi Zelandiya etnik guruhlari bilan solishtirganda umr koʻrish davomiyligi va daromadlari pastroqdir. Ular jinoyatchilikning yuqori darajasi, sogʻliq muammolari va taʼlimdagi yutuqlardan aziyat chekmoqda. Maori va boshqa yangi zelandiyaliklar oʻrtasidagi „boʻshliqlarni yopish“ maqsadida bir qator ijtimoiy-iqtisodiy tashabbuslar ilgari surildi.  Tarixiy shikoyatlarni siyosiy va iqtisodiy bartaraf etish ham davom etmoqda. 2018-yilgi aholini roʻyxatga olishda Yangi Zelandiyada 775 836 kishi maori deb tanilgan, bu mamlakat aholisining 16,5 foizini tashkil qiladi. Ular Yangi Zelandiyada yevropalik yangi zelandiyaliklardan („Pākehā“) keyin ikkinchi eng katta etnik guruhdir. Bundan tashqari, Avstraliyada 140 000 dan ortiq maori yashaydi. Maori tilida maʼlum darajada maorilarning taxminan beshdan biri soʻzlashadi, bu umumiy aholining uch foizini tashkil qiladi. Maori Yangi Zelandiya madaniyati va jamiyatining barcha sohalarida faol, ommaviy axborot vositalari, siyosat va sport kabi sohalarda mustaqil vakillik qiladi.