Moddaning agregat holatlari
Moddaning agregat holati moddiyat mavjud bo'lishi mumkin bo'lgan aniq shakllardan biridir. Kundalik hayotda moddalarning to'rtta agregat holatini kuzatish mumkin: qattiq, suyuq, gaz va plazma. Ma'lumki, suyuq kristall kabi ko'plab oraliq holatlar mavjud va ba'zi holatlar faqat ekstremal sharoitlarda mavjud bo'ladi, masalan, Bose-Eynshteyn kondensatlari (qattiq sovuqda), neytron-degenerativ materiya (o'ta zichlikda) va kvark-glyuon plazmasi (juda yuqori energiyada). Moddaning barcha ekzotik holatlarining to'liq ro'yxati uchun moddaning agregat holatlari ro'yxatiga qarang. Tarixiy jihatdan, farqlanish xususiyatlardagi sifat farqlari asosida amalga oshiriladi. Qattiq holatda modda o'zgarmas hajmni (harorat yoki havo bosimining o'zgarmasligini nazarda tutgan holda) va shaklni saqlab turadi, tarkibiy zarrachalar (atomlar, molekulalar yoki ionlar) bir-biriga yaqin va o'z o'rniga joylashgan bo’ladi. Suyuq holatda bo'lgan modda o'zgarmas hajmni saqlaydi (harorat yoki havo bosimining o'zgarmasligini hisobga olsak), lekin u idishga mos keladigan o'zgaruvchan shaklga ega. Uning zarralari hali ham bir-biriga yaqin, lekin erkin harakatlanadi. Gaz holatidagi modda ham o'zgaruvchan hajmga, ham shaklga ega bo'lib, ikkalasini ham o'z idishiga moslashtiradi. Gazlarning zarralari bir-biriga yaqin bo’lmaydi va doimiy harakatda bo’lganligi uchun doimiy joylashuvga ega emas. Neytral atomlardan tashkil topgan plazma holatidagi modda o'zgaruvchan hajm va shaklga ega, shuningdek, erkin harakatlana oladigan sezilarli miqdordagi ionlar va elektronlarni o'z ichiga oladi. "Faza" atamasi ba'zan modda agregat holatining sinonimi sifatida ishlatiladi, lekin bitta birikma bir xil agregat holatida bo'lgan turli xil fazalarini hosil qilishi mumkin. Masalan, muz suvning qattiq holatidir, lekin turli xil bosim va haroratlarda hosil bo'lgan turli xil kristalli tuzilmalarga ega muzning bir necha fazalari mavjud.