Xalqaro sanksiya
Xalqaro sanksiya — oʻz xalqaro majburiyatlarini yoki xalqaro huquq normalarini buzgan davlatga nisbatan qoʻllaniladigan taʼsir chorasi. Boykot, embargo, repressaliyalar, retorsiyalar va boshqalar bu sanksiyalarga misol boʻla oladi. Xalqaro sanksiya bu davlatlar, koʻp tomonlama yoki mintaqaviy tashkilotlarning davlatlar yoki tashkilotlarga milliy xavfsizlik manfaatlarini himoya qilish yoki xalqaro huquqni himoya qilish, xalqaro tinchlik va xavfsizlikka tahdidlardan himoya qilish uchun diplomatik saʼy-harakatlarining bir qismi boʻlgan siyosiy va iqtisodiy qarorlardir. Bu qarorlar asosan iqtisodiy, savdo, diplomatik, madaniy yoki boshqa cheklovlarni (sanksiya choralarini) vaqtincha qoʻllashni oʻz ichiga oladi, ular xavfsizlik bilan bogʻliq tashvishlar endi qoʻllanilmay qolganda yoki yangi tahdidlar paydo boʻlmaganda bekor qilinadi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomining VII bobiga koʻra, faqat BMT Xavfsizlik Kengashi xalqaro hamjamiyat tomonidan BMTga aʼzo barcha davlatlar tomonidan bajarilishi kerak boʻlgan sanksiyalarni qoʻllash (41-modda) vakolatiga ega (2,2-modda). Sanksiyalar xalqaro tinchlik va xavfsizlikka tahdidlarning oldini olish yoki ularni bartaraf etish uchun xalqaro hamjamiyatning eng kuchli tinch vositasi boʻlib xizmat qiladi. Sanksiyalar harbiy kuch ishlatishni oʻz ichiga olmaydi. Biroq, agar sanksiyalar mojaroni diplomatik yoʻl bilan hal qilishga olib kelmasa, kuch ishlatishga Xavfsizlik Kengashi tomonidan 42-moddaga muvofiq alohida ruxsat berilishi mumkin. Birlashgan Millatlar Tashkilotining sanksiyalarini alohida davlatlar oʻzlarining strategik manfaatlarini taʼminlash uchun kiritadigan bir tomonlama sanksiyalar bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Odatda kuchli iqtisodiy majburlash sifatida moʻljallangan, bir tomonlama sanksiyalar ostida qoʻllaniladigan choralar majburiy diplomatik harakatlar, iqtisodiy urush yoki urush boshlanishi sifatida boʻlishi mumkin. Sanksiyalarning bir necha turlari mavjud. Iqtisodiy sanksiyalar — odatda savdoni taqiqlash, ehtimol qurol-yarogʻ kabi maʼlum sektorlar bilan cheklanishi yoki ayrim istisnolardan tashqari (oziq-ovqat va dori-darmon kabi) Diplomatik sanksiyalar — diplomatik aloqalarni, masalan, elchixonalarni qisqartirish yoki olib tashlash. Harbiy sanksiyalar — harbiy aralashuv Sport sanksiyalari — bir mamlakat xalqi va jamoalarining xalqaro tadbirlarda ishtirok etishiga toʻsqinlik qiladi. Atrof-muhitga sanksiyalar — Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson muhiti boʻyicha konferensiyasi eʼlon qilinganidan beri atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha xalqaro saʼy-harakatlar asta-sekin oshirildi. Iqtisodiy sanksiyalar faqat iqtisodiy sabablarga koʻra qoʻllaniladigan savdo sanksiyalaridan farqlanadi va odatda savdoni taqiqlash emas, balki tariflar cheklash yoki shunga oʻxshash choralar koʻradi.