Toshqirman tepa
Toshqirman tepaligi – hozirgi Oʻzbekistondagi Toshqirmon vohasidagi xaroba bino va yodgorliklar topilgan tepalik hisoblanadi. Xarobalar hozirgi Beruniy shahridan shimoli-sharqda, Oqshaxonqal’a shahristonidan 6 km janubi-sharqda joylashgan. Bu yerda 1996—2000-yillarda Qoraqalpoq-Avstraliya arxeologik guruhi eramizdan avvalgi IV asrga oid xorazm ibodatxonasini tiklashdi. Ushbu ibodatxona aholining tashrifi uchun shahardagi mashhur manzilgohlardan biri boʻlgan va eramizdan avvalgi 3-asrgacha faoliyat koʻrsatgan. Keyinchalik ushbu ibodatxona buyumlari boshqa joyga koʻchirib oʻtkazilgani ayon boʻlgan va arxeologlar ushbu ibodatxonaga qaysi din vakillari kelib eʼtiqod qilishganini aniqlolmaganlar. Arxeologlar yaqin atrofda turar joy qoldiqlarini topa olishmagan. Tepalikdan topilgan ibodatxonadagi xonalar oʻziga xos qurilishning ikkita bosqichida qurilgan. Birinchi xona oddiy koʻrinishga ega boʻlgan. Ikkinchi bosqichda xona uzunligi taxminan 100 metr va kengligi 30 dan 50 metrgacha boʻlgan keng, qurilish shakli boshqacha boʻlgan xona tashkil etilgan. Biroq, Perronda topilgan haqiqiy ibodatxona bir qator xonalar va koridorlardan iborat edi. Ushbu ibodatxonaning markazida oʻt oʻchirish uchun kerak boʻladigan alohida uskuna joylashgan xona bor edi. Olimlar tomonidan butun majmua, ehtimol, olovga sigʻinadigan din vakillarining ibodatxonasi vazifasini bajargan boʻlishi mumkinligi haqida taxminlar paydo boʻldi. Ibodatxonaga kelib turadigan aholi, ehtimol, kushonlarning ushbu davr mobaynida Xorazmga kelishi bilan tark etgan boʻlishi mumkin. Ammo ibodatxona atrofidan hech qanday zoʻravonlik belgilari topilmagan. Shunga koʻra, majmua deyarli boʻsh edi. Chunki ular majmuani tark etganda barcha kerakli obyektlarni oʻzlari bilan olib ketganlar.