Gepatit
Gepatit (yun. hepar; hepatos — jigar) — jigar yalligʻlanishi bilan kechadigan kasalliklar guruhi. Infeksion (virusli gepatit A, V, S, Ye, D) yoki noinfeksion gepatit (mas, ovqatdan zaharlanish) hamda birlamchi va ikkilamchi infeksion gepatit boʻladi. Gepatit brutsellyoz, bezgak, zaxm va boshqa infeksion kasalliklar, shuningdek surunkali meʼda-ichak kasalliklarida kuzatiladi. Mishyak, zaharli zamburugʻlar, kampirchopon (geliotrop), sanoatda, qishloq xoʻjaligi va roʻzgʻorda ishlatiladigan zaharlar (dixlofos, xlorofos, karbofos, alkogol)dan zaharlanish ham gepatitga sabab boʻlishi mumkin. Alkogolizmda gepatit ogʻir oʻtib, jigar irib ketishi (nekroz) mumkin. Gepatit oʻtkir va surunkali boʻladi. Utkir gepatitda koʻz oqi va badan sargayadi, jigar kattalashadi, jigar sohasida ogʻirlik va ogʻriq paydo boʻladi, bemorning koʻngli aynib, qusadi, ishtahasi yoʻqoladi, ogʻzi taxir boʻladi. Baʼzan homiladorlik toksikozlarida ham oʻtkir gepatit roʻy beradi. Oʻtkir gepatit oʻz vaqtida davolanmasa yoki bemor parhez qilmasa, jigarning maxsus (parenximatoz) toʻqimasi biriktiruvchi toʻqima bilan almashinadi (jigar sirrozi). Baʼzi holatlarda oʻtkir gepatit 2-3 oyga choʻzilib, surunkali gepatetga aylanadi. Kasallikning boshlanish davrida bemorning ahvoli deyarli oʻzgarmaydi, hatto ishlayveradi, kasallik esa zoʻraya borishi natijasida bemorning koʻz oqi va badani sargʻayganida boshlaydi. Bemorning temperaturasi normal boʻlsa ham, oʻringa yotqizib, vrach chaqirish kerak. Gepatit zaharlanish oqibati boʻlsa, bemorni darhol kasalxonaga joylashtirish lozim. Gepatitga chalingan bemor yotishi, jigar sohasini issiq tutishi kerak. Bemor ovqatida oson hazm boʻladigan uglevod, oqsil va vitaminlar yetarli boʻlishi va yogʻ kam boʻlishi lozim. Koʻproq hoʻl meva, sabzavot sharbati, qand-shakar, murabbo, asal, oq non, shuningdek, yengil hazm boʻladigan ovqatlar — shirguruch, shovla, sut, qatiq, pishloq va tvorog buyuriladi (sutli ovqatlar hamda tvorogda jigar hujayralarini yemirilishdan saqdaydigan moddalar bor). Jigar funksiyasi kasallikdan keyin juda qiyinchilik bilan asliga keladi. Surunkali gepatitning oldini olish uchun bemor uzoq vaqt (baʼzan 1-2 yilgacha) sabrtoqat bilan oilaviy vrach nazoratida davolanishi, maʼlum tartib (ovqatlanish va dam olish)ga rioya qilishi kerak. Gepatit (grekcha: ἡpátῖtís, dan ἥpar — jigar) — yalligʻlanish kasalliklar jigar turli, yilda shu jumladan virusli etiologiya. Umumiy maʼnoda, u jigarning har qanday yalligʻlanishini tavsiflaydi. 2016-yilda oʻtkazilgan yirik xalqaro tadqiqot gepatitdan oʻlim darajasi sil, bezgak va OIV. Jahon gepatitga qarshi kurash kuni 28-iyul kuni nishonlanadi.