Feniks (afsonaviy qush)
Feniks (grekcha: φοῖνιξ, lotincha: phoenix) — mifologik uzoq umr koʻradigan, oʻlimdan keyin qayta tugʻiladigan qush. Qadimgi Misr mifologiyasida u bennu deb atalgan, qadimgi mifologiyada esa quyosh ramzi bilan bogʻlangan. U kattaligi va tashqi koʻrinishi boʻyicha burgutga oʻxshab koʻrinadi, uning patlari yorqin qizil yoki oltin-qizil. Afsonaning keng tarqalgan versiyasiga koʻra, feniks oʻlimini oldindan bilib, oʻzini oʻzi yoqib yuborgan, shundan soʻng u kuldan, changdan yana paydo boʻlgan. Feniks oʻz turidagi yagona, noyob jonzot ekanligiga ishonishgan. Majoziy talqinda feniks abadiy yangilanish, boqiylik ramzidir. Amerikalik folklorshunos Stith Tompson tomonidan yaratilgan „Index of Folk Literature Motifs“ katalogida feniks afsonalari „B32“ motivi sifatida tasniflanadi. Feniksning kelib chiqishi Qadimgi Misr madaniyati bilan bogʻliq. Nemis diniy olimi Roel van den Broekning "Klassik va ilk nasroniy anʼanalariga koʻra Feniks afsonasi" kitobiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan feniks turli yoʻllar bilan „yangilanishni ham ramziy qilishi mumkin: Quyosh, vaqt, Rim imperiyasi, reinkarnatsiya, konsekratsiya, jannatdagi hayot, Iso Masih, Bokira Maryam, bokiralik, alohida alohida shaxs yoki umuman xristian hayotining baʼzi jihatlari“. Baʼzi olimlar Laktantiyning "De ave phoenice" sheʼrida feniksning mifologik motivini Masihning tirilishining ramzi sifatida talqin qilish mumkinligini taʼkidlaydilar. K. G. Jungning taʼriflashicha feniks „ozod qilingan ruh“, insonning qayta tugʻilishining ramziga aylandi.