Qizilo'ngach axalaziyasi
Qiziloʻngach axalaziyasi, odatda oddiygina axalaziya deb ataladi, silliq mushak tolalarining boʻshashmasligi, bu pastki qiziloʻngach sfinkterining yopiq qolishiga olib keladi. Modifikatorsiz „axalazia“ odatda qiziloʻngachning axalaziyasini anglatadi. Axalaziya oshqozon-ichak traktining turli nuqtalarida sodir boʻlishi mumkin. Toʻgʻri ichakning axalaziyasi, masalan, Xirshsprung kasalligida hosil boʻlishi mumkin. Pastki qiziloʻngach sfinkteri qiziloʻngach va oshqozon oʻrtasidagi mushak boʻlib, oziq-ovqat kirganda ochiladi. Keyin esa oshqozon kislotalari qaytib kelmasligi uchun yopiladi. Kasallikning toʻliq kelib chiqish sababi nomaʼlum, shuningdek, uning paydo boʻlish xavfini oshiradigan omillar mavjud. Axalaziyaning genetik jihatdan oʻtadigan shakli haqida taxminlar mavjud, ammo bu toʻliq o'rganilmagan va isbotlangan emas. Qiziloʻngach axalaziyasi — qiziloʻngachning silliq mushak qatlami va pastki qiziloʻngach sfinkteri (LES) ni oʻz ichiga olgan qiziloʻngach harakatining buzilish holatlari kuzatiladi. Bu saraton yoki fibroz kabi boshqa tushuntirishlar boʻlmaganda, LESning toʻliq boʻshashishi, LES ohangining oʻshishi va qiziloʻngach peristaltikasining yoʻqligi (silliq mushaklarning ovqatni qiziloʻngachdan pastga siljitmasligi) bilan tavsiflanadi. Axalasia yutishda qiyinlishuvlar boʻlishi, regulatsion yoki koʻkrak ogʻrigʻi bilan tavsiflanadi. Tashxisga qiziloʻngach manometriyasi va zond yutish rentgenografiyasi yordamida erishiladi. Turli xil davolash usullari mavjud boʻlib, ammo hech qaysi biri kasallikni butunlay davolay olmaydi. Baʼzi hollarda baʼzi dorilar yoki Botoks qoʻllanilishi mumkin, ammo qiziloʻngachning kengayishi va mushakni jarrohlik yoʻli bilan olib tashlash (Heller miotomiyasi) tufayli yanada doimiy yengillik keltirish mumkin. Eng koʻp uchraydigan shakl — bu aniq sababga ega boʻlmagan asosiy axalaziya. Bu distal qiziloʻngach ingibitor neyronlarning ishlamay qolishi bilan bogʻliq. Biroq, kichik bir qismi qiziloʻngach saratoni, Chagas kasalligi (Janubiy Amerikada keng tarqalgan yuqumli kasallik) yoki Triple-A sindromi kabi boshqa holatlarga ikkilamchi boʻlishi mumkin. Axalaziya yiliga 100 000 kishidan biriga taʼsir qiladi .Kasallikning paydo boʻlishi uchun jinsning ustunligi hisobga olinmaydi.Bu atama a- + -chalasia „boʻshashmaslik“ degan maʼnoni anglatadi. Axalaziya boshqa kasalliklar bilan bir qatorda axalaziya mikrosefaliyasi kabi kam uchraydigan sindrom sifatida ham namoyon boʻlishi kuzatilgan.