Uzuklar hukmdori (film trilogiyasi)
Uzuklar hukmdori – britaniyalik yozuvchi John Ronald Reuel Tolkiennning Uzuklar hukmdori romani asosida rejissyor Peter Jackson tomonidan suratga olingan epik fantastik, sarguzasht film trilogiya. Film Uzuklar ittifoqi (2001), Ikki qalʼa (2002) va Qirolning qaytishi (2003) kabi qismlardan iborat. New Line Cinema tomonidan WingNut Films bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va namoyish etilgan. Filmlarda Elijah Wood, Ian McKellen, Liv Tyler, Viggo Mortensen, Sean Astin, Cate Blanchett, John Rhys-Davies, Christopher Lee, Billy Boyd, Dominic Monaghan, Orlando Bloom, Hugo Weaving, Andy Serkis va Sean Bean kabi aktyor hamda aktirasalar ishtirok etgan. Oʻrta Yerning xayoliy olamida boʻlib oʻtadigan filmlar hobbit Frodo Baggins va Uzuklar ittifoqining Yagona uzuk va uning yaratuvchisi qora lord Sauronning yoʻq qilinishi haqida hikoya qiladi. Film davomida Uzuklar ittifoqi ajraladi va Frodo sodiq hamrohi Sam hamda xoin Gollum bilan yoʻlda davom etadi. Ayni paytda, surgunda yurgan Gondor taxtining vorisi Aragorn, elf Legolas, gnom Gimli, Merry, Pippin, Boromir va sehrgar Gandalf Oʻrta Yerning erkin xalqlarini Sauron va uning kuchlariga qarshi birlashatiradilar. Sauronning eʼtiborini chalgʻitib, Frodoga yordam berish uchun uzuk hukmdorlarini urushga boshlaydi. Uchta film bir vaqtda Peter Jacksonning vatani Yangi Zelandiyada 1999-yil 11-oktabrdan 2000-yil 22-dekabrgacha, asosiy sahnalar 2001—2003-yillarda suratga olingan. Film 281 million AQSh dollari byudjeti bilan amalga oshirilgan eng qimmat va eng mashhur kinoloyihalardan biri edi (2023-yil holatiga koʻra 514 million dollarga teng). Seriyadagi birinchi filmning premyerasi 2001-yil 10-dekabrda Londondagi Odeon Lester maydonida boʻlib oʻtdi. Ikkinchi filmning premyerasi 2002-yil 5-dekabrda Nyu-York shahridagi Ziegfeld teatrida boʻlib oʻtdi. Uchinchi filmning premyerasi 2003-yil 1-dekabrda Vellingtondagi Embassy teatrida boʻlib oʻtdi. Har bir filmning kengaytirilgan nashri kinoteatrlarda chiqqanidan bir yil oʻtib barcha koʻrishi uchun ommaviy tarzda taqdim etildi. Uzuklar hukmdori koʻpchilik tomonidan eng yaxshi va eng taʼsirli film seriyalaridan biri sifatida qabul qilinadi. Film katta moliyaviy muvaffaqiyatga erishdi va butun dunyo boʻylab 2,9 milliard dollardan ortiq daromad keltirgan holda barcha davrlarning eng yuqori daromad keltirgan filmlari qatoriga kirdi. Uzoq vaqt davomida muhokama mavzusiga aylandi. Serial koʻplab maqtovlarga sazovor boʻlib, jami 30 nominatsiyadan 17 tasida Oskar mukofotini qoʻlga kiritdi, jumladan, Qirolning qaytishi filmi Eng yaxshi film uchun Oscar mukofoti nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. 2021-yilda Uzuklar ittifoqi filmi „madaniy, tarixiy va estetik jihatdan ahamiyatli“ boʻlgani uchun AQSh Milliy filmlar reestrida saqlash uchun Kongress kutubxonasi tomonidan tanlab olingan.