Pazandachilik san'ati
Oshpazlik sanʼati — bu taom tayyorlash, pishirish va ovqatni taqdim etishning oshxona sanʼati. Ushbu sohada restoranlarva shunga o'xshash muassasalarda ishlaydigan kasb xodimlari ''oshpazlar" deb ataladi. Shuningdik stol odobi („stol sanʼati“) baʼzan oshpazlik sanʼati deb ham yuritiladi. Mutaxassis oshpazlar oziq-ovqat fanlari, ovqatlanish va parhez haqida bilim talab qiladi va taʼmga boʻlgani kabi, koʻzni quvontiradigan taomlarni tayyorlash uchun mas’uldir . Restoranlardan keyin ularning asosiy ish joylari mehmonxonalar va shifoxonalar kabi nisbatan yirik muassasalarni oʻz ichiga oladi. Oshpazlik sanʼatining kelib chiqishi ibtidoiy odamlardan taxminan 2 million yil oldin boshlangan. Qadimgi odamlar goʻshtni pishirish uchun qanday qilib olovdan foydalanganligi haqida turli xil nazariyalar mavjud. Antropolog Richard Vrangemning aniqlashicha ibtidoiy odamlar shunchaki xom goʻshtni olovga tashlab, uning pishish jarayonini tomosha qilishgan. Boshqa bir nazariyaga koʻra, odamlar oʻrmon yongʻinida oʻldirilgan hayvonning goʻshti anʼanaviy xom goʻshtdan koʻra koʻproq ishtahani ochishini va hazm qilish osonroq ekanligi aniqlanganda, odamlar tasodifan qovurilgan goʻshtni tatib koʻrishgan degan taxminlar ham mavjud. Sopol va tosh buyumlarning kiritilishi, chorvachilikning xonakilashtirilishi va dehqonchilikning rivojlanishi bilan pazandachilik texnikasi yaxshilandi. Ilk sivilizatsiyalarda professional oshpazlarning asosiy ish beruvchilari qirollar, aristokratlar yoki ruhoniylar edi. Boylar uchun oshpazlik qilayotgan professional oshpazlar bilan oilasi uchun pishiradigan dehqonlar oʻrtasidagi tafovut koʻplab oshxonalarning rivojlanishiga sabab boʻldi. Osiyoda shunga oʻxshash yoʻl oshpazlik sanʼatini alohida oʻrganishga olib keldi. Keyinchalik u Gʻarb hamkasbi bilan birlashdi. Zamonaviy xalqaro bozorda endi Gʻarb va Sharq taomlari oʻrtasida aniq farq yoʻq. Bugungi kunda pazandachilik sanʼati talabalari, umuman olganda, dunyoning turli burchaklaridan kelgan turli xil madaniyatlarning turli xil oshxonalari bilan tanishadilar. Gʻarbiy dunyoda oshxona sanʼati hunarmandchilik va keyinchalik oʻrganish sohasi sifatida Uygʻonish davrining oxirida rivojlana boshladi. Bundan oldin oshpazlar qal’alarda ishlagan, qirollar va malikalar, shuningdek, ularning oilalari, mehmonlari va qal’aning boshqa ishchilari uchun ovqat tayyorlashgan. Monarxiya boshqaruvi modallik sifatida bosqichma-bosqich bekor qilinganligi sababli, oshpazlar oʻz hunarmandchiligini mehmonxonalarda olib borishdi. Oshpazlik muassasalarini tayyorlashdan oldin, professional oshpazlar ular ostida shogird boʻlgan individual talabalar uchun murabbiy boʻlgan. 1879-yilda Qoʻshma Shtatlarda birinchi oshpazlik maktabi tashkil etildi. Xususan Boston pazandachilik maktabi. Ushbu maktab pazandachilik amaliyoti va retseptlarini standartlashtirdi va keyingi oshpazlik maktablari uchun asos yaratdi.