Koʻz kosasi patologiyasi
Koʻz kosasi patologiyasi — koʻz kosasining yalligllanish patologiyasiga periostit, sellulit, tenonit, orbita venalari trom bozi va boshqalar kiradi. Bu kasalliklarning paydo bo4lishiga turli infektsiyalar — tuberkulyoz tayoqchalari, steptokokk, stafilokokk, yiringlatuvchi batsilla- bacilla viridans, ichaklarning oʻziga xos batsillasi — bac. coli lar sabab boʻlishi mumkin. Bu infektsiyalar organizmning boshqa a ’zolaridagi kasalliklar: oʻpka, tomoq kasalliklari, tish ogʻrigʻi, oshqozon-ichak kasalliklari, teri yaralari, suyak yallig4lanishi orqali tarqalib, qon oqimi bilan orbitaga tushishi yoki koʻz soqqasi, burun atrofi sinuslarining yallig4lanish kasalliklaridan oʻtishi mumkin. Shuning uchun umumiy amaliy vrachlarning aholini profilaktik tekshiruvlardan o4tkazib turishlari maqsadga muvofiqdir. Periostit — (periostitis orbitalis) koʻpincha orbita suyagi qirralari periostining yalligʻlanishi bilan xarakterlanadi. Ilgari tuberkulyoz periostiti koʻproq bolalarda paydo boʻlar edi. Bu jarayon yonoq suyagini zararlantirib, so4ngra orbita suyaklariga oʻtar edi. Bunda orbitaning chakka qirrasining terisi qizaradi, ogʻriydi va tezlik bilan abssess paydo boʻlib, yiringga toʻladi va chakka-pastki qirradan yorib chiqadi. Yiring oqib chiqqan joyni ushlab ko4rilganda suyak qirralari notekisligi — sekvestr seziladi. Bunda tezlik bilan uni ochib, qirib, yiringni chiqarib, dori-darmon bilan davolanmasa, kuchli chandiq paydo boʻladi, patki qovoq tortilib ochilib qolib ektropion26 roʻy beradi. Zaxmda esa koʻpincha orbitaning yuqori qirrasi zararlanib, ogʻriq va shish paydo bo4ladi. U yorilib yemirilib yaralangandan keyin bemor shifokorga keladi. Bunday hollarda laboratoriya tekshirishlarida RW va Mantu reaktsiyalari musbat boʻladi. Davolash spetsifik usullar bilan bajariladi. Hozirgi vaqtda koʻpincha orbita periostiti bolalarda shikastlanish natijasida vujudga keladi. Qattiq zarb bilan tekkan narsa taʼsirida orbita qirrasi og4riq, shish va periostning qalinlashuvi seziladi. Bu shishlar 3-4 kunda kamayib qaytmasa, rentgen bilan tekshirish kerak. Birinchi kunlarda soʻriltiradigan dorilar qoʻllash, yallig(lanishga qarshi dori ichirish va inʼektsiyalar qilish kerak. Orbitaning yuqori va burun tomon qirralarida periostit ular yonidagi frontal, etmoidal boʻshliqlardan oʻtib ogʻriq, qizarish, shish beradi. Agar sinuslarda yiringli yalligʻlanish boʻIsa, orbita qirrasi ham absess b o ‘lib shishadi va yoriladi. Maxsus asbob bilan tekshirilganda fistula yoʻli sinusga boradi. Bunda diagnoz qoʻyish va davolash quloq-tomoq shifokorlari bilan birgalikda bajariladi. Orbita ichki devorlari periostiti — bemomi anchagina qiyin ahvolga soladi. Bunda ekzoftalm paydo boʻlib, koʻz soqqasi qarama-qarshi tomonga qiyshayib ogʻadi. Koʻz shilliq pardasi shishib xemoz beradi. Bemor qattiq ogʻriq va lohaslik sezadi. Agar yalligʻlanish orbitaning yuqori tirqishiga yaqin boʻlsa, yuqori tirqish simptomokompleksi paydo boʻladi va tez vaqt ichida aniqlanadi. Agar u tez va toʻgʻri usullar bilan davolanmasa infektsiya venalar orqali miya pardalari yoki boʻshliqlariga oʻtib, bemor ogʻir ahvolga tushadi. Qattiq bosh ogʻrigʻi, koʻngil aynishi, qusish, isitma koʻtarilishi, hushsizlik, qattiq lohaslanish kuzatilib, bemomi oʻlimgacha olib borishi mumkin. Shuning uchun bunday kasalliklarga alohida ahamiyat berib, vaqtida tezlik bilan tomoq-burun mutaxassisi, nevropatolog bilan birgalikda davolash rejasini tuzib chiqish zarur. Orbita flegmonasi — koʻz kosasi ichi toʻqimasining yalligʻlanishi (cellulitis orbitalis). Bunda bemor qattiq ogʻriq sezadi, eti uvishib, isitmasi koʻtarilib ketadi. Klinikasi. Qovoqlar qizarib konʼyunktiva shishib ketadi, agar flegmonaga oʻtib ketsa ekzoftalm paydo boʻladi, bemor koʻzini qimirlata olmay u yoq bu yoqqa qaray olmaydi. Koʻz soqqasining harakati chegaralanadi, yalligʻIanish koʻruv nerviga oʻtib nevrit beradi, koʻzning koʻrishi pasayadi. Bemor ertaroq shifokorga koʻrinib, davolanmasa, yalligʻlanish miya pardalariga oʻtib, ogʻir umumiy holat beradi va oʻlimga sabab boʻladi.