Exinokokkoz
Exinokokkoz — Echinococcus granulosus oilasiga mansub gijjaning lichinkalik bosqichining odamning turli aʼzolarida rivojlanishidan kelib chiqadigan kasallikdir. U turli aʼzolarni birlamchi va disseminatsiya yoʻli orqali zararlashi mumkin. Gijjaning eng koʻp uchraydigan lokalizatsiyasi bu jigar (80 % gacha) va oʻpkadir. Exinokokkoz aʼzolarning destrukturizatsiyasi, organizmning allergizatsiyasi va ogʻir asoratlar bilan xarakterlanib, koʻp hollarda nogironlik va oʻlim holatlariga olib keladi. Odam va baʼzi hayvonlar (qoʻy, choʻchqa, ot, qoramol) oraliq xoʻjayin hisoblanadi. Kasallik koʻproq Janubiy Amerika, Avstraliya, Gretsiya, Xitoyda, sobiq Sovet Ittifoqida (Stavropol oʻlkasida, Qrim, Ozarbayjon va Oʻrta Osiyoda) uchrab turadi. Aksarihollardajigarda vaoʻpkada, umuman hamma organ va toʻqimalarda rivojlanadi. Exinokokkning yetilgan bosqichi mayda sestoda (tasmasimon gelmint) 2,5-5,5 mm kattalikda boʻlib, unda boshcha (skoleks), ikki qator ilgaklari boʻlgan boʻyincha va 3-4 boʻlaklari bor. Exinokokkning asosiy xoʻjayini yirtqich hayvon (boʻri, tulki, it) hisoblanadi. Hayvon axlatlari orqali yetilgan exinokokk boʻlakchalari tuxumchalar bilan suv, yer, yovvoyi oʻsimliklar va mevalarga, changga tushadi. Bundan tashqari, ichakning tashqi teshigi orqali hayvon terisini zararlantiradi. Kishiga infeksiya soʻyilgan moldan, zararlangan goʻsht mahsulotlari isteʼmol qilinganda yuqadi. Bunda onkosferali qavatsiz gelmint tuxumi meʼda devori, limfa va qon tomirlari orqali butun organizmga tarqaladi.