Voland
Voland ( ruscha: Воланд ) - rus ( sovet ) yozuvchisi Mixail Bulgakovning 1928-1940 yillarda yozilgan "Usta va Margarita" romanidagi fantastik personaj. Voland maxfiy chet ellik va professor bo'lib, uning Moskvaga tashrifi syujetni tubdan o'zgartirib yuborilishiga sabab bo'ladi Uning jodugarlar, vampirlar va bahaybat gapiruvchi mushukni o'z ichiga olgan mulozimlari, syujetdagi roli va Volandning nemischada iblis hamda yovuz ruh degan ma'nolarni aks ettirishi uning, aslida, Iblis ekanligini dalilidir. Batafsil munozarali talqinlar uni Havoriy Butrus ( Isoning Butrusga: “O'zimdan ketgin, iblis” degan so'zlariga asoslanib) yoki hatto Masihning Ikkinchi Kelishi sifatida ko'radi. Edvard Eriksonning ta'kidlashicha, Voland aslida "pravoslav nasroniy ilohiyotining shaytonidir .U ham odamlarning vasvasasi, ham ilohiy adolatning beixtiyor quroli, borligi va qudratini o‘ziga qarshi turgan zotga qarzdor mavjudotdir” . Volandni tasavvur qilishda Bulgakov Gyotening " Faust" idagi Mefistofel personajidan juda ko'p foydalanadi, bu bog'liqlik asarning boshidagi she'rning epigrafi yordamida aniq ifodalangan. Bundan tashqari, Voland ismining oʻzi Mefistofel Valpurgisnacht sahnasida oʻziga murojaat qilingan ismidan olingan: skvayr Voland ( nemischa: Junker Voland ). Gyotening Mefistofeliga doir boshqa ishoralar qatoriga Volandning pudel boshli hassasi va oqsoqlanishi kiradi. Volandga yana bir ta'sir etuvchi Charlz Gunoning "Faust" operasidir.