Alan Turing
Alan Turing (talaffuzi: Alan Tyuring) (inglizcha: Alan Mathison Turing; |23|06|1912 — |7|06|1954) — ingliz matematigi, logiki, kriptografi. U informatikani rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. 1950-yilda kompyuterni ongliligini tekshiruvchi Turing testini taklif etgan. Turing Ikkinchi jahon urushida nemislarning „Enigma“ nomli maxfiy shifrlovchi mashinasini buzishni uddalagan. 1950-yil oktyabr oyida „Mind“ jurnalida chop etilgan „Hisoblash mashinasi va intellekt“ nomli ilmiy maqolasida bir tajriba qoʻllashni taklif qilgan. Unga koʻra, kompyuter insonlar bilan muloqot qilganda odamlardek „fikrlay oladi“ va „muloqot qila oladi“, yaʼni kompyuterni oʻrgatish mumkin. Mazkur tajriba keyinchalik „Turing testi“ deb nomlanib, kompyuterlarning onglilik darajasini tekshirgan. „Tuuring testi“ni aksi bajarilishi natijasida CAPTCHA (hozirgi kunda internetda mashhur, odamlarning haqiqatdan odamligini tekshiruvchi test) oʻylab topilgan. Turing birinchilardan boʻlib xotirasida dasturlarni saqlaydigan kompyuter yaratish mumkinligini isbotlovchi ilmiy ishini taqdim etgan. Oʻzi hozirgi imkoniyatdagi kompyuterlarning ilk ajdodlarini yaratilishida qatnasholmagan boʻlsa-da, nazariyasini yaratib bergan. Turing hatto shaxmatning kompyuter versiyasini ham ishlab chiqqan. Shuningdek, u matematik biologiya va kimyoga ham qiziqib, bu sohalarda ham izlanishlar olib borgan.