Abulqosim Hakim Samarqandiy
Abulqosim Hakim Samarqandiy(arab. الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)— toʻliq ismi Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd (856-946) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors hanafiy olimi, qozi va faylasuf olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—45) shogirdi sifatida taʼriflanadi. U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan hanafiy eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi. Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ‎) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan.