Шанхайн цхьаьнагӀуллакхдаран кхоллам
Шанха́йн цхьаьнагӀу́ллакхдаран кхо́ллам (ШЦКх) — дуьненайукъара кхоллам, кхоьлина 2001 шеран 15 июнехь Цийчоьнан, Российн, Кхазакхстанан, Таджикистанан, ГӀиргӀазойчоьнан, Узбекистанан паччахьаша. 2015 шеран 10 июлехь кхайкхийра ШЦКХ йукъабаран болх ХӀиндехь а, Пакистанехь а. 2017 шеран 9 июнехь ХӀинди а, Пакистан а хилира ШЦКХ йуьззина бакъонаш йолу декъашхо. ШЦКХ декъашхой хилира, 1996—1997 шерашкахь ГӀиргӀазойчоьно, Кхазакхстано, Российс, Таджикистано, Цийчоьно тӀеман областехь тешаме хиларх а, дозанера массара тӀеман ницкъаш лагӀбарах а барт бина йолу «Шанхайн пхеан» декъашхой. ШЦКХ йукъабоьду мехкийн йукъара майда йу 34 млн км², аьлча а 60 % Евразин мехках. Массо а ШЦКХ пачхьалкхашкара бахархой 3 млрд 40 млн стаг ву (2015 шо), дуьненан ах бахархой. ЦХР экономика — номиналан ЧВСца дуьненан шолгӀа экономика, хьалхара йу ЧВС эца йиш хиларан паритетца (2014 шарахь дуьйна). ШЦКХ тӀеман блок йац (масала, НАТО санна) йа йиллина регуляран кхерамазаллин кхеташо а йац (масала АРФ санна), ткъа царна йуккъера меттигехь йу. Кхолламан коьрта Ӏалашо кхайкхийна пачхьалкхаш-декъашхой цхьаьнатоьхначу шуьйрачу аренехь кхерамазалла а, паргӀато а чӀагӀйар, терроризмаца, сепаратизмаца, экстремизмаца, наркотрафикца дов латтор, экономикехь цхьаьнагӀуллакхдар, энергетикера накъосталла чагӀдар, Ӏилманан а, оьздангаллин а йукъаметтигаш чӀагӀйар.