Историн муьраш хӀиттор
Историн муьраш хӀиттор — билгала хронологин муьрашка билламе йекъна Историн процессан башха кепара систематизаци. Оцу муьрийн цхьацца къастало башхаллаш йу, уьш билгалйоху муьраш бан хаьржиначух доьзна. Муьраш хӀиттош харжа таро йу тайп-тайпана баххаш: ойланан тайпа хийцар тӀера (О. Конт, К. Ясперс) коммуникацин хьесапаш хийцаре кхаччалц (М. Маклюэн) а, экологин трансформацешка кхаччалц а (Й. Гудсблом(Нидерл.)нохч.). Дукхаха болчу Ӏилманчаша муьраш хӀиттош леладо экономикин-арахецаран дозанаш: иза йу социалан-экономикин йукъаметтигаш санна а, арахецаран гӀирсаш санна а (формацин марксистийн теори), иштта арахецаран коьрта кхачо санна а (индустрин а, постиндустрин а йукъараллин теори; Л. Е. Грининан арахецаран хьесап муьраш хӀиттор; 300 бӀешеран а, 30 шеран а циклашца чкоьрашца а, А. Н. Зайцевн коьрта экономикин регионашца а муьраш хӀиттор (Муьрийн истори)).