КӀелхьараваккхархо волу Ӏийсан Килс
КӀелхьараваккхархо Ӏийсан Килс (оьрс. Храм Христа Спасителя) я Ӏийса Вина Денна сийнна Зиярт (оьрс. Храм Рождества Христова)- Москвахь Волхонка урамехь лаьтташ Оьрсийн Ортодоксан Килсан коьрта зиярт ду. 1931-чу шарахь цу меттахь йохайина хилла дуьххьарлерачу килсан кепехь ю. 1812-чу шеран Оьрсийн-Французийн тӀамехь толам баккхарна керла килс ян сацам хилира I-чу Александран. 12 октябрехь (эсаран баттахь) 1817 шарахь Воробьеван гунаш тӀехь КӀелхьараваккхархо Ӏийсан цӀарах керлачу килсан бух боьттар. Амма 1825-чу шарахь белхаш сацийра. Архитектор а, кхинболу гӀишлойн комиссин декъашхой финансаш дайаран бехкебира. Архитектор Константин Тон вара керлачу проектан автор. Килсан гӀишло яр чекхделира 1860-чу шарахь. Цул тӀаьхьа, доладелира килсан чоьхьара интерьер кечъяр. 26-чу майехь (хӀутосург баттахь)1883 шарахь хьалхара килсан чохь хьалхара ламасташ даздира (сийлахь-серлаяьккхира). 1931 шарахь 5 декабрехь (гӀуран) Москвахь Сталинан гӀалан реконструкци муьрехь килс хӀаллакйира. И меттан Советийн ЦӀа дан Ӏалашо яра, амма тӀаьхьо цигахь «Москва» бассейнан комплекс схьайиллира. Патриарх вогӀу-воьду цӀа статус ю килсан. Иштта а, Наполеонан дуьхьал тӀамехь белчарна Оьрсийн Императоран Эскаран декъашхойн йукъара кенотаф ю. Килсан пенаш тӀехь язйина ю 6-гӀа коалицин тӀемашкахь (1797—1806; 1813—1814) хӀаллакхила офицершан цӀерш.