Мухьаррам
Мухьаррам (Ӏаьр. الْمُحَرَّمُ‎‎) — иза исламан рузманан йа беттан шеран хьалхара бутт бу. ЖехӀилийн заманахь цуьнан цӀе «муътамир» (Ӏаьр. الْمُؤْتَمِرُ‎‎) хилла, ткъа «мухьаррам» цӀе ражаб баттана тиллина хилла. Цунах мухьаррам аьлла иза бихкина бутт болу дела. Иза бихкинчу беа баттах цхьаъ бу. Иза бусалбачарна шена чохь тӀом бан цамегарг бу, Дала Къуръан чохь аьлла дела: ﴾Баккъалла а, АллахӀана гергахь беттанаш шийтта бу. Иштта дӀайаздина хилла Жайнахь [Лавхьул-Махьфуз чохь] АллахӀа стигалш а, латта а кхоьллинчу дийнахь. Царах биъ бутт [зул-къаӀдат, зул-хьижжат, мухьаррам, ражаб] — бихкина бу. Иза [бутт бехкар] — бакъ дин ду. Цундела царна чохь [оцу дихкинчу беттанашкахь] шаьш-шайна зуламаш ма де. ТӀомбе массара а цхьаьна берриге а мушрикашца, цара шуьца массаьрца [йа массара а цхьаьна] тӀом ма-барра. АллахӀ — [Шех] кхоьручаьрца вуйла а хаалаш﴿ [Къуръан 9:36]. Цу беттан дозалла ИбрахӀим пайхамаран заманахь дуьйна къобалдина хилла, цул тӀаьхьа Маккара мушрикаша а къобалбина хилла и бутт. Мушрик-Ӏаьрбоша, кест-кеста тайпанаша вовше тӀемаш бешшехь, цу баттахь тӀом бар ца магош хилла. Мухьаррам беттан кхин а цхьацца башхаллаш йу: Мухьаррам баттахь марха кхабар Ӏашураъ де ШийӀаша имам Хьусайн ибн Ӏалий верца доьзна тезет хӀоттор. Мухьаррам бутт дӀаболабаларца а, Делан элчано ﷺ Ясрибе динчу хӀижратца а цхьа а уьйр йац.