Ӏарафат де
Ӏарафат де (Ӏаьр. يَوْمُ عَرَفَةَ‎‎) — иза зул-хьижжат беттан уьссалгӀа де ду. Бусалбанийн уггар дезачу денойх цхьа де ду иза, зул-хьижжат беттан хьалхарчу итт дийнах цхьаъ долу дела. Цу дийнахь хьаьжой Ӏарафат лам тӀехь лаьтта, хӀунда аьлча цу тӀехь латтар хьажан арканех уггар коьрта рукна йолу дела. Ӏарафат лам бу Маккин Малхбалехьа, изий, ТӀаифий цхьаьнатухучу некъа тӀехь 22 км гергга, 10 км Минана, 6 км Муздалифатна гена. Иза Хьараман дазонал арахьа цхьаъ бен йоцу йеза меттиг йу. Зул-хьижжат беттан уьссалгӀачу дийнахь малх схьакхетарца, хьаьжой дӀабоьлху Минара Ӏарафате, цигахь латтархьама. Ӏарафатехь латтар кхочуш хуьлу цуьнан муьлххачу агӀора хьаьжо веана хилчахьана, хиъна Ӏаш хуьлийла и, йа воьдуш, йа дӀатевжина. Амма, цу дийнахь хьаьжо Ӏарафатан билгалдинчу дазонашкахь сецна вацахь, цуьнан хьаж доьхна лорур ду. Ӏарафатехь латтар хьаьжан арканех уггар коьрта рукна йу, цу хьокъехь деана Мухьаммад пайхамаран ﷺ къамел долу дела: «Хьаж — иза Ӏарафат ду, ткъа гуллучу буьйсанна Ӏуьйр-ламазе веъначун хьаж къобал хир ду». Иштта цо дийцина: «Дала дозалладо Ӏарафатан охӀланах стигалан охӀланна хьалха, тӀаккха Цо олу: Хьовсийша Сан лешка, Со волчу баьхкина-кх уьш, месаш хьирчина а йолуш, ченах буьзна а болуш».