Репродуктиван система
Репродукти́ван систéма — дуккха а клеткаш йолу дийна организмийн (дийнатийн, ораматийн, жӀалийн нускалийн, кхечеран а), меженийн система жоп луш йолу уьш дебар х (йухаметтахӀотторах, репродукцих, тӀаьхье хиларх). Дийнатийн репродуктиван системаш тайп-тайпана стен-боьршаллин векалийн цхьана кепан дукхаметтигаш йу чӀогӀа къасташ хиларт. Оцу къаьстамаша балабо кхолла генетикин материалан керла комбинацеш, цуо дало тарло алсама доллар керла дуьнен тӀе йевлларш. Цхайолу хӀуманаш (гормонаш а, феромонаш а) иштта ловзайо ладаме роль репродуктиван системехь дийнатийн. Дукхаха йолчу букъадаьӀахк йолчу дийнатийн репродуктиван системин хуьлу тера хӀоттаман план: сте-боьршалин железаш (гонадаш) — арадоху хершнаш (хӀуаратоттурш а, хӀоьашдохурш а) — арахьара стен-боьршаллин меженаш. Цхьаьна декъан букъадаьӀахк йолчеран — олхазарийн, чӀерийн, хи-лаьттан дийнатийн, рептилеш — йерриг йа коьрта декъан зирх кхуу арара хьолехь, цига кхочу оплодотвориться дина хӀоьанклетка (хӀоа, Ӏов). Цу тӀе оплодотворени боьршачун хӀоьанклеткин хила тарло стечунна кийрахь (олхазарийн а, рептилийн а), арахьара хьолехь а (чӀерийн). Адаман репродуктиван системин меженаш гойту долара меттиг репродуктиван системин плацентаран декхачеран. Царна йукъадогӀу гонадаш (ХӀу чохь хуьлурш (эрацӀарнаш) боьршачеран а, эрацӀарнаш зударийн а), цара йо стен-боьршаллин клеткаш, иштта меженаш, уьш арайоху контактан зоне цхьанакхетча — меже боьршачу стеган а, бехке меттиг зударийн а, кхин а зударийн беран цӀа, цигахь кхоллало кхуу эмбрион. Зударийн бехке меженчухула зударийн репродуктиван системин чу кхочу боьршачу стеган стен-боьршаллин клекаш оплодотворени йархьама, тӀаккха бер до. Цамгар адаман репродуктиван системин хуьлу дуьнен тӀеволуш дуьйна, царна йукъахь дифференциацеш, кхин а чевнаш, шелвалар, царна йукъахь йу инфекцин цамгарш боьха лелча кхеташ йолу.