Юдикат
Юдикаташ — X бІешарахь Сардини гІайре, XV бІешо долалуш Арагоно схьадаккхалц, декъалуш хилла тІаьхьенан дисина феодалан мехкаш. Византийн ламастехь, тІаьхьенашна дисина Африкин экзархатах, лакхара урхалчах олура юдекс (iudex), иза гочдо «суьдхо» олий. Юдикаташ ехкинчу хенахь церан урхалчаш хоржуш бара. Ерриг а пхиъ юдикат яра: Юдикат Ольястра — дукха ца лаьттира, дІалецира Кальярис; Юдикат Кальяри — 1258 ш. юкъаяхара Пизанан республикин; Юдикат Галлура — 1288 ш. юкъаяхара Пизанан республикин; Юдикат Логудоро (Порто-Торрес) — 1259 ш. дуьйна коьртехь Дориа волуш генуэхойн мохк. Юдикат Арборея — кхечарал алсама лаьттира, 1410 ш. кхаччалц. Пизанан мехкаш Арагон юкъадахча меттигера урхалчаша къуьйсура Сардинин урхалла Генуэн республикица. Оцу хенахь Арборейхь чІагІлуш бара къоман болам. 1347-76 шерашкара арборейн юдекс Мариан IV а, цуьнан йоІ Элеонора а герга бара дерриг гІайре а шайн таж кІела долла, амма 1409 ш. арборейхой буьйхира Санлури гергахь эшар бахьнехь, Арагонан байІат дира цара.