title: Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig programma van technologische acties ter stimulering van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen - (1998-2002)

text:
                 COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                Brussel, 18.11.1997
                                                COM(97) 550 def.
                                                97/0302 (CNS)
                               Voorstel voor een
                        BESCHIKKING VAN DE RAAD
tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector
                                    (1998-2002)
                                          en
                       BEGELEIDENDE MAATREGELEN
                            (ingediend door de Commissie)
 ---pagebreak---  ---pagebreak--- INHOUDSOPGAVE
INLEIDING                               -                                                                                3
1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID                                                         7
       1.1 Algemene opzet                                                                                7
                 1.1.1 Horizontale acties                                                                                7
                 1.1.2 Thematische programma's                                                                               7
                 1.1.3   Coördinatie tussen de energiecomponenten            van andere communautaire programma's        en
                               beleidsinitiatieven                                                                           8
       1.2 Structuur van het kaderprogramma                                                                                8
                 1.2.1 Regelgeving                                                                                8
                 1.2.2 Organen                                                                                9
                 1.2.3 Beheer en controle                                                                                9
       1.3 De acties en programma's                                                                                10
                 1.3.1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II)                                              10
                 1.3.2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III)                                   12
                 1.3.3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een strategie en een communautair
                               actieplan op dit gebied (zie bijlage IV)                                                     15
                 1.3.4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V)                                               16
                 1.3.5 Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI)                                                  18
                 1.3.6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid, industriële samenwerking met
                               Rusland, vervoer van radioactief materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handelXzie
                               bijlage VII)                                                                                19
       1.4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire programma's en beleidsonderdelen                     22
                 1.4.1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling                                                  22
                 1.4.2 Trans-Europese energienetwerken                                                                      22
                 1.4.3 Andere beleidsonderdelen of programma's                                                              23
       1.5 Algemene financiële elementen                                                                                23
2. VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE VERSCHILLENDE
     ' COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN                                                                                25
CONCLUSIES                                                                                :                       26
BIJLAGEN
 ---pagebreak---                    VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKIN VAN DE RAAD
                                          tot vaststelling van een
                   meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector
                                                 (1998 - 2002)
                                      en begeleidende maatregelen
                                              TOELICHTING
   INLEIDING
   Binnen de instellingen is bij de besprekingen over de energiesector herhaaldelijk
   aangedrongen op de invoering van een kaderprogramma voor acties binnen de
   context van het energiebeleid; uiteindelijk is daartoe een formeel verzoek aan de
   Raad gericht1. Bij de bespreking van de mededeling van de Commissie "Overzicht
   van beleid en maatregelen op energiegebied''1, hebben het Europees Parlement3 en
   het Economisch en Sociaal Comité4 zich in dezelfde zin uitgesproken.
   Op de ontwikkelingen op het gebied van de energievoorziening, een sector die van
   primair belang is voor de economie van de Unie en het welzijn van haar burgers,
   moet worden gereageerd met een aangepaste energiestrategie. Uit het tijdens de top
   van Denver genomen besluit om in het voorjaar van 1998 een G8-bijeenkomst te
   organiseren die uitsluitend over energie zal gaan, blijkt nog eens ten overvloede
   welk belang aan deze sector en de hele daarmee samenhangende problematiek moet
   worden gehecht.
   Uit de mededeling van 23 april 1997 "Overzicht van beleid en maatregelen op
   energiegebied', die op uitdrukkelijk verzoek van de Raad werd opgesteld, komt
   duidelijk de volgende situatie naar voren:
   (1)         De Unie krijgt in toenemende mate te maken met belangrijke
               uitdagingen op het gebied van energiestrategie:
               (a)     Indien de huidige tendensen aanhouden en geen maatregelen
                       worden genomen, zou in 2020 de afhankelijkheid van externe
                       bronnen voor de energievoorziening, die momenteel 50%
                       bedraagt, kunnen oplopen tot 80% voor steenkool, 70% voor
                       aardgas en 90% voor aardolie. Naar het zich laat aanzien zullen
                       aardgas en aardolie voorlopig de belangrijkste energiebronnen voor
                       Europa blijven. Deze afhankelijkheid wordt voorts bepaald door
                       een geopolitieke context waarvan de ontwikkeling moeilijk te
                       voorspellen is; in dit verband dient te worden vermeld dat de groep
                       "Analyse en Planning van de Raad (COPLA) van het politiek
1
  Resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese
  Unie" (PB nr C 224 van 1.8.1996) en Verordening (EG) nr 701/97 van de Raad tot vaststelling van
  het SYNERGY-programma (PB nr L 104 van 22.4.1997).
2
  COM(97) 167 def. van 23.4.1997.
3
  Referentie EP
4
  Referentie ESC
                                                3
 ---pagebreak---                   comité van het GBVB opdracht heeft gekregen bij zijn
                  werkzaamheden in de tweede helft van 1997 aandacht te besteden
                  aan het belang van de nieuwe geopolitieke situatie op
                  energiegebied voor de Europese Unie. Een op een betrouwbare
                  voorziening gerichte strategie die gebaseerd is op diversifiëring van
                  het energiepakket en bevordering van in de Unie voorkomende
                  duurzame energiebronnen, en gecombineerd wordt met een
                  efficient energiegebruik, is dan ook noodzakelijk. Daarbij hoort ook
                  versterking van de internationale samenwerking en ontwikkeling
                  van de infrastructuur van de Trans-Europese energienetwerken die
                  de Unie verbinden met externe leveranciers.
           (b)    De noodzaak het concurrentievermogen van de bedrijven in de
                  Unie krachtig te ondersteunen, die te vaak in het nadeel zijn door
                  hogere energiekosten dan die waarmee hun niet-Europese
                  concurrenten, met name in Amerika, te maken hebben (zo hebben
                  bijvoorbeeld in de chemiesector de Europese bedrijven naar
                  schatting 45% meer energiekosten dan hun Amerikaanse
                  tegenhangers);
           (c)    De noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de
                  energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg; daarbij moet
                  rekening worden gehouden met de bezorgdheid die leeft onder de
                  Europese burgers en de door de Gemeenschap aangegane
                  internationale verplichtingen. De verontrustende omvang van de
                  verontreiniging in het hart van de grote Europese steden en het
                  effect van de klimaatverandering op het               milieu en de
                  volksgezondheid confronteren de regeringen en de burgers
                  rechtstreeks met de dringende noodzaak verreikende maatregelen
                  te nemen ten aanzien van de keuzes die op energiegebied moeten
                  worden gemaakt. De thans aan de gang zijnde besprekingen in het
                  kader van het Raamverdrag inzake klimaatverandering en de
                  maatregelen die na de Conferentie van Kyoto zullen moeten
                  worden genomen, maken dit nog eens extra duidelijk. Deze
                  besluitvorming     vereist     een   grondige     omslag     in    de
                  consumptiecultuur die moet worden gerealiseerd door een op
                  sturing van vraag en aanbod gericht beleid.
   (2)     De Gemeenschap ontplooit een groot               aantal   activiteiten    op
           energiegebied, maar deze zijn verspreid:
           (a)    hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse
                  tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette
                  programma's5;
           (b)    hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals
                  milieu, fiscaliteit, externe betrekkingen6, interne markt,
                  structuurbeleid, onderzoek en zelfs landbouwbeleid.
5
  SAVE, ALTERNER, SYNERGY
 ---pagebreak---     Deze situatie is het resultaat van de ontwikkeling die de aanpak van de
    milieuproblematiek binnen de Gemeenschap in de loop van de tijd heeft
    doorgemaakt en van het streven deze complexe problematiek in al zijn facetten
    recht te doen. De daartoe ontwikkelde instrumenten hebben hun deugdelijkheid
    bewezen en het functioneren daarvan is over het geheel genomen bevredigend te
    noemen. Een dergelijke versnippering heeft echter bepaalde consequenties:
         • een zekere mate van ondoorzichtigheid voor de betrokken partijen;
         • het risico van overlappingen;
         • het risico van gebrek aan samenhang tussen de verschillende acties;
         • beheersproblemen;
         • een niet altijd optimaal gebruik van de middelen;
         •  gemiste kansen voor het            bereiken  van   synergie en  maximale
            complementariteit van acties.
 Om op doeltreffende wijze te kunnen reageren op de uitdagingen en moeilijkheden
 die het communautair energiebeleid het hoofd moet bieden, dient het zowel meer
 geconcentreerd als beter geïntegreerd te zijn. De totstandbrenging van de interne
 markt voor gas en elektriciteit, met een concurrentiegerichte en open markt als
 uitgangspunt, is in dit opzicht een doorslaggevende factor.
 Wat de door de Gemeenschap ondernomen acties betreft, is concentratie van de
 activiteiten de basisvoorwaarde voor een doeltreffend beleid. Voor de energiesector
 betekent dit dat het beleid moet worden toegespitst op de volgende drie prioritaire
 doelstellingen:
         • continuïteit van de voorziening;
         •   concurrentievermogen;
         • milieubescherming.
 Elke energiemaatregel, ongeacht of deze in het kader van het eigenlijke energiebeleid
 wordt genomen of onder een andere beleidstak van de Gemeenschap valt, meet deze
 doelstellingen helpen bereiken.
 Een louter "operationele" benadering van elk van deze doelstellingen zou echter snel
 zijn beperkingen laten zien en zou zelfs tot onderling tegenstrijdige maatregelen
 kunnen leiden. Gezien de complexe situatie waarin het energiebeleid moet worden
 toegepast, moet meer dan op enig ander terrein worden gestreefd naar een
 bevredigend evenwicht tussen de verschillende politieke, economische en sociale
 belangen. Alleen door een werkelijk geïntegreerde aanpak kan op adequate wijze
 rekening worden gehouden met alle aspecten van de op te lossen problemen, zoals
Met name de energiehoofdstukken van de programma's PHARE en TACIS.
                                          5
 ---pagebreak---   met name is gebleken bij de strategie die is gekozen voor de tenuitvoerlegging van
  het Auto-Oil-programma.
  Significant is ook dat in Agenda 2000 wordt gesteld dat de externe dimensie van het
  communautaire beleid - onder andere op energie- of milieugebied - meer dan ooit
  een integrerend onderdeel van de externe betrekkingen van de Gemeenschap moet
  worden.
  Het energiebeleid moet een hogere prioriteit krijgen. Om maximaal van de door de
  Unie verleende steun te profiteren moeten acties met betrekking tot het energiebeleid
  ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de volgende richtsnoeren:
          • verplichting voor elke communautaire actie een rechtstreekse bijdrage te
              leveren aan het bereiken van een of meer van bovengenoemde
              prioritaire doelstellingen;
          • aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een
              energiecomponent;
          • bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen
              de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten, met volledige
              inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel;
          • vermogen snel in te spelen op ontwikkelingen;
          • verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures;
          • intensivering van de acties naar gelang van de prioriteiten en behoeften.
  Tenslotte is het van belang dat deze op samenhang en coördinatie gerichte
  benadering wordt toegepast op alle niveaus:
          • binnen het eigenlijke energiebeleid van de Gemeenschap: het
             kaderprogramma "Energie" wordt binnen deze context opgezet (zie
             hoofdstuk 1);
          • tussen de energiecomponenten van verschillende andere communautaire
             beleidstakken, door de totstandbrenging van een passende structuur
             binnen de Commissie (zie hoofdstuk 2) en versterking van de bestaande
             coördinatie;
          • met de lidstaten en de betrokken partijen7.
  Ook zal worden gezorgd voor een complete en samenhangende beeldvorming van
  het kaderprogramma naar de buitenwereld toe. Daartoe zal de Commissie voor alle
  informatie- en voorlichtingsacties in het kader van het programma zorgvuldig
De samenwerking met de lidstaten en de betrokken partijen dient te worden ontwikkeld binnen
aangepaste structuren, zoals bepaald in besluit 96/642 van de Commissie van 8 november 1996
houdende oprichting van een raadgevend comité voor energie en in het voorstel voor een besluit van
de Raad COM(97)436 betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen
communautaire cnergicdoelstcllingen.
                                            6
 ---pagebreak---    bepalen welke boodschap moet worden overgebracht en welke doelgroep moet
   worden bereikt. Ook zullen acties ten behoeve van het grote publiek worden
   georganiseerd, waarbij gebruik zal worden gemaakt van de binnen de lidstaten
   beschikbare informatienetwerken.
1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID
   1.1    Algemene opzet
          Het kaderprogramma "Energie" is er in de eerste plaats op gericht de
          samenhang en doeltreffendheid van de in het kader van het energiebeleid
          ondernomen acties te waarborgen, en moet dus zorgen voor een rationele
          aanpak van de rechtstreeks onder dit beleid vallende programma's. Zoals
          reeds gezegd zijn deze programma's in verschillende periodes en situaties
          ontwikkeld en ten uitvoer gelegd: zij moeten nu onderdeel worden van een
          beter geïntegreerde en transparantere benadering, die voor een duur van
          vijf jaar wordt vastgesteld.
          De opzet waarin deze benadering moet worden geconcretiseerd is gebaseerd
          op een indeling in horizontale acties en thematische acties of programma's.
          Deze twee categorieën acties, die in punt 1.3 nader worden beschreven,
          vullen elkaar aan en worden toegespitst op de prioritaire doelstellingen die
          het permanente ijkpunt zullen blijven voor alle initiatieven die worden
          ontwikkeld.
          Wat de financiering betreft (zie punt 1.4), zijn de middelen waarin wordt
          voorzien gebaseerd op de huidige financiële vooruitzichten. Daarna zullen de
          middelen, afhankelijk van de beleidsbehoeften en -prioriteiten, opnieuw
          worden bezien en/of uitgebreid.
          1.1.1 Horizontale acties
          Door hun opzet vallen deze acties buiten het kader van een specifiek
          programma en leveren zij een algemene bijdrage aan het realiseren van de
          prioriteiten. Zij hebben weliswaar hun eigen specifieke doelstellingen, maar
          kunnen ook, op het niveau van het kaderprogramma, zorgen voor een
          gecoördineerde uitvoering van de als onderdeel van de thematische
          programma's ondernomen acties, en voor de nodige samenhang-met de
          overige communautaire beleidsonderdelen. Deze acties bestrijken de
          volgende gebieden:
          • Voorspellende analyses en follow-up van de markten
          • Internationale samenwerking op energiegebied
          1.1.2    Thematische programma 's
          Deze programma's hebben betrekking op specifieke prioritaire   thema's in het
          kader van het energiebeleid van de Unie en zijn verantwoord    omdat zij een
          bijdrage leveren aan alle prioritaire beleidsdoelstellingen op energiegebied,
          met name bevordering van milieuvriendelijke technologieën       en duurzame
          ontwikkeling:
 ---pagebreak---     (1)          Bevordering van duurzame energiebronnen en het opzetten van
                 een communautaire strategie en actieplan voor de periode tot
                 2010
    (2)          Bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparingen
    (3)          Stimulering van schone en efficiënte vaste-brandstoftechnologieën
    (4)          Binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van
                 veiligheid, industriële samenwerking met de NOS, vervoer van
                 radioactief materiaal, alsook bestrijding van illegale handel)
    1.1.3    Coördinatie tussen de energiecomponenten                   van    andere
             communautaire programma 's en beleidsinitiatieven
    Dit betreft met name twee categorieën activiteiten die zowel qua inhoud als
    qua omvang van de gebruikte middelen zeer belangrijk zijn voor de
    energiesector, maar die vallen onder een specifieke procedurele structuur (zie
    de punten 1:3.3 en 1.3.4 hieronder) en dus niet geïntegreerd zijn in dit
    kaderprogramma:
    • Ondersteuning van technologisch onderzoek en ontwikkeling (OTO)
    • De Trans-Europese energienetwerken
    Tevens zal aandacht worden besteed aan verbetering van de coördinatie
    tussen alle energiecomponenten omvattende beleidsonderdelen of
    programma's, onder andere op het gebied van buitenlandse betrekkingen
    (PHARE, TACIS, MEDA), structuurfondsen of investeringssteun.
1.2 Structuur van het kaderprogramma
    1.2.1 Regelgeving
    Het kaderprogramma wordt opgebouwd rond:
    • een basisbeschikking, waarin het algemene kader, de looptijd, de
        belangrijkste financiële elementen en de uitvoeringsorganen worden
        vastgesteld; in de bijlage bij deze beschikking is ter indicatie de verdeling
        van de middelen over de verschillende specifieke acties vermeld;
    • indien nodig, specifieke maatregelen, waarin de doelstellingen, de inhoud
        en de voorschriften van elk van de betrokken acties nader worden
        omschreven en die eventueel in de plaats zullen komen van de
        desbetreffende regelgeving die thans van kracht of in behandeling is (zie
        de bijlagen II tot en met VII).
    De beschikking inzake het eigenlijke kaderprogramma zal gebaseerd zijn op
    artikel 235 van het EG-Verdrag. Specifieke acties die toegespitst zijn op het
    bevorderen van milieuvriendelijke technologie zullen gebaseerd zijn op artikel
    130 S, lid 1, en de overige op artikel 235. Voor een maximale transparantie
    en om te komen tot de voor de omschrijving en tenuitvoerlegging van deze
 ---pagebreak---             benadering vereiste mate van samenhang, is het van belang dat deze teksten
            als één pakket worden beschouwd.
             1.2.2   Organen
            Het streven naar een zo groot mogelijk samenhang houdt in dat met name
            zorg moet worden gedragen voor een doelmatig besluitvormingsproces dat
            gebaseerd is op een betere coördinatie, flexibiliteit en informatieverstrekking.
            Daartoe wordt één enkel comité van raadgevende aard opgericht voor het
             hele kaderprogramma voor energie (horizontale acties en thematische
             programma's). Dit comité werkt samen met alle betrokken instanties, met
             name de verschillende hierna genoemde comités. Het draagt actief bij tot de
             coördinatie tussen de in het kader van de verschillende communautaire
            beleidsonderdelen ondernomen energiemaatregelen, en bestudeert de
             rapporten die periodiek door de Commissie worden opgesteld over de
             coördinatie tussen de acties.
             Gezien de grote verscheidenheid en de technische complexiteit van de te
            behandelen vraagstukken, moet voor een zo flexibel mogelijke organisatie
             en werkmethodes worden gezorgd, zodat alle benodigde kennis kan worden
             ingeschakeld. Het comité dient zijn werkwijze hierop af te stemmen.
            De oprichting van dit comité heeft geen consequenties voor bepaalde, voor
             een zeer specifiek doel opgezette organen, die hun werkzaamheden zullen
            voortzetten. Het betreft met name:
            - het raadgevend comité voor energie8;
            - het comité voor samenwerking rond overeengekomen communautaire
                doelstellingen9;
            - het comité "richtsnoeren"                (Trans-Europese   netwerken     in     de
                energiesector);
            - de in het kader van de procedures van het vierde en                         vijfde
                OTO-kaderprogramma opgerichte beheersorganen voor OTO.
             1.2.3 Beheer en controle                                                 _
            De integratie van benadering, instrumenten en organen brengt, met name
             doordat overlappingen worden voorkomen, de volgende voordelen met zich
            mee:
             • een optimaal beheer van de middelen, dat ook wordt gewaarborgd door
                het gebruik van kosten/batenanalyses;
8
  Besluit 96/642 EG van de Commisie van 8 november 1996 houdende oprichting van een raadgevend
  comité voor energie, PB nr. L 292 van 15.11.1996.
9
  Voorstel voor een besluit van de Raad COM(97) 436 betreffende de organisatie van samenwerking
  rond overeengekomen   communautaire     energiedoelstellingen.
                                              9
 ---pagebreak---              • volledige doorzichtigheid voor alle actoren (instellingen, lidstaten;
                 bedrijven).
             De acties worden regelmatig en systematisch beoordeeld. De Commissie
             bekijkt jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de specifieke
             onderdelen daarvan en brengt de nodige aanpassingen in de uitvoering aan. In
             het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in ieder geval
             voordat zij haar voorstellen tot wijziging van dit kaderprogramma of voor de.
             vaststelling van volgende kaderprogramma's indient, zal de Commissie door
             onafhankelijke deskundigen een externe algehele evaluatie van de uitvoering
             van de communautaire acties binnen het kaderprogramma voor energie laten
             uitvoeren.
     1.3     De acties en programma's
             De invoering van het kaderprogramma zal zorgen voor een aanzienlijke
             rationalisering van alle onder de punten 1.1.1 en 1.1.2 genoemde acties en
             programma's. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving van deze acties en/of
             programma's gegeven en wordt nagegaan in hoeverre een verdere
             ontwikkeling of intensivering aan de hand van veranderende behoeften en
             politieke prioriteiten mogelijk is. Overeenkomstig de aanbevelingen van de
             Commissie over versterking van de strategie ter voorbereiding van de
             toetreding, zoals vermeld in Agenda 2000, zullen kandidaat-landen de
             gelegenheid krijgen deel te nemen aan alle acties en programma's die binnen
             dit kaderprogramma worden ondernomen.
             Horizontale acties
             1.3.1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II)
             Energiebeleid is meer dan enig ander beleid slechts mogelijk met
             inachtneming van de ontwikkelingsperspectieven op middellange en lange
             termijn. De Commissie heeft dit in haar witboek over energie10 met nadruk
             gesteld en deze stelling is door de Raad en het Europees Parlement bij hun
             behandeling van dit document,bevestigd.
             Studies, analyses, prognoses en verwante werkzaamheden (verspreiding en
             bespreking van de resultaten) behoren reeds tot de activiteiten van de
             Commissie in verband met de formulering van het energiebeleid. Daarvoor
             put de Commissie uit de deskundigheid die zij heeft ontwikkeld bij de
             Europese centra die op dit gebied de beste reputatie hebben. Daardoor kan
             dubbel werk worden voorkomen en kunnen de beschikbare resultaten en
             kennis, gefinancierd door de verschillende diensten van de Commissie en/of
             door de lidstaten, tegen de laagste kosten worden benut.
             Er moeten echter vorderingen worden geboekt op het gebied van
             gemeenschappelijke analyses: de analyse op het gebied van energie verkeert
             momenteel in een overgangsfase die de uitvoering lastiger maakt. Er is
             namelijk op economisch gebied een nieuwe situatie aan het ontstaan
10
   "Een energiebeleid voor de Europese Unie ": COM(95)682 def. van 13.12.1995.
                                               10
 ---pagebreak---     vanwege met name de steeds verdere liberalisering van de energiemarkten,
    het toenemend belang van milieueisen en technologische perspectieven die de
    ontwikkeling en toepassing van nieuwe begrippen en andere methodologieën,
    rekening houdend met de relevante werkzaamheden in het kader van het
    OTO-programma, noodzakelijk maken. In de context van het
    kaderprogramma moet de nieuwe analyse dus verder gaan, waarbij de
    samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten voor prognoses moet
    worden geïntensiveerd en het bedrijfsleven, de universitaire wereld en andere
    bronnen van kennis of ervaring bij de analysewerkzaamheden moeten worden
    betrokken. Om dit mogelijk te maken moeten dit programma en de
    voorgestelde acties er uiteindelijk voor zorgen dat de besluiten op nationaal
    en communautair niveau op het gebied van energie op basis van
    gemeenschappelijke analyses kunnen worden genomen. Er wordt uiteraard
    niet gestreefd naar uniformisering, maar naar een coördinatie van de
    gezichtspunten opdat de besluitvorming kan uitgaan van een identiek
    referentiekader ten aanzien van:
    • economische studies en analyses;
    • energieprognoses;
    • de dynamiek van energiesystemen.
    In dit verband dient met name aandacht te worden besteed aan de effecten
    van de 'invoering van de eenheidsmunt, gezien de impuls voor het
    concurrentievermogen die kan worden verwacht van een uniforme Europese
    prijs voor olie.
    Dit streven naar meer coördinatie tussen de factoren die een rol spelen, zal
    gebaseerd zijn op de ontwikkeling van een effectief partnerschap tussen de
    Commissie, de lidstaten en de andere betrokkenen op het gebied van energie
    en geconcretiseerd worden in een voor de energiesector in ruime zin relevant
    werkprogramma. Door de uitwerking van coherente analyseprocedures is het
    beter mogelijk de belangrijkste vraagstukken te specificeren die naar
    voren komen ten aanzien van de doelstellingen met prioriteit: een
    betrouwbare energievoorziening, het concurrentievermogen en de
    inachtneming van milieuvraagstukken.
    In deze context hebben de belangrijkste in dit programma opgenomen
    actiegebieden betrekking op:
(a)    de specificatie op Europees niveau van de belangrijkste problemen op het
       gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het
       energiebeleid met bijzondere aandacht voor:
    • de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee
        klimaatverandering en de milieuproblematiek in het algemeen de
        energiesector confronteren (met name een evaluatie van de kosten van de
        mogelijke strategieën);
                                   11
 ---pagebreak---     • de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de
        bijbehorende structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor
        de toekomst en het gedrag van de bedrijven;
    • de mondiale tendensen van de energiemarkt en hun invloed op de
        afhankelijkheid van de Europese Unie van het buitenland (met name de
        sterke toename van de vraag naar energie die in Azië en Latijns-Amerika
        wordt verwacht);
(b)    de verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten
      vergelijkbare wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de
       mogelijke scenario's, waarbij het vooral gaat om de verandering van de
       marktstructuren en de uitdagingen in verband met klimaatverandering.
      De noodzaa k van dergelijke activiteiten past duidelijk binnen het kader van
       de energiedoelstellingen met prioriteit, meer in het bijzonder ten aanzien
      van de milieuaspecten (door de Raad opnieuw benadrukt tijdens de
      vergadering van 27 mei 1997) en de voltooiing van de interne markt voor
       energie, die voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven
      van doorslaggevend belang is.
      Deze activiteiten zullen de realisering van de in het Witboek aangegeven
      beleidsdoelstellingen op energiegebied kracht bijzetten en zullen
      voortbouwen op de reeds aan de gang zijnde werkzaamheden. De
      benodigde jaarlijkse kredieten* voor de uitvoering van de desbetreffende
      acties zijn vermeld in het financieel memorandum in bijlage II.
    1.3.2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III)
    Bij de energieproblematiek van de Europese Unie spelen de internationale
    aspecten een steeds grotere rol.
    De toenemende afhankelijkheid van de Unie van haar externe leveranciers
    doet vooral de vraag rijzen of de continuïteit van de bevoorrading is
    verzekerd. De situatie wordt nog ingewikkelder doordat er in de
    ontwikkelingslanden markten zijn ontstaan die een grote behoefte
    hebben aan energie, terwijl de Europese markt slechts langzaam groeit. Het
    concurrentievermogen van de Europese bedrijven bij de confrontatie met
    deze nieuwe markten is eveneens van het grootste belang. Het feil dat de
    voornaamste door energieverbruik veroorzaakte milieuproblemen nu de
    gehele aarde aantasten vereist een wereldwijde samenwerking waarbij
    rekening wordt gehouden met de omstandigheden van alle betrokken partijen,
    en ook de rol van energie als voornaamste element voor een duurzame
    economische ontwikkeling in aanmerking wordt genomen. Tenslotte dienen
    er nu stappen te worden gedaan om de wijzingen voor te bereiden die zich
    onvermijdelijk bij de komende uitbreiding zullen gaan voordoen ten aanzien
    van het energiebeleid van de Unie.
    SYNERGY vertegenwoordigt het voornaamste externe aspect van het
    kaderprogramma Energie.
                                    12
 ---pagebreak--- Het vormt de schakel tussen een intern beleid en de externe acties van de
Gemeenschap en is één van de belangrijkste instrumenten van de
ondernemingen in de Gemeenschap om de belangrijkste externe markten te
penetreren. In dit verband dient te worden benadrukt dat de Unie met de
technologieën die verband houden met hernieuwbare energiebronnen en een
efficiënter energiegebruik, beschikt over een belangrijk industrieel en
arbeidspotentieel dat verder zou kunnen worden versterkt indien nieuwe
afzetgebieden in derde landen voor de handel met de lidstaten open zouden
worden gesteld.
Vergeleken met andere communautaire instrumenten welke bij externe acties
in de energiesector kunnen worden ingezet, zal SYNERGY er op zijn
toegespitst om op internationaal niveau de drie doelstellingen van het
kaderprogramma te verwezenlijken: een wereldwijd concurrentievermogen,
een continue bevoorrading en de bescherming van het milieu. Bovendien zou
met SYNERGY geprobeerd worden om met het oog op een grotere
efficiëntie de coördinatie van de verschillende internationale acties die door
de Gemeenschap op energiegebied worden uitgevoerd te verbeteren en een
grotere samenhang te garanderen met de werkzaamheden van andere
internationale organisaties in die sector.
Binnen een kader waarbij er enerzijds meer rekening zal worden gehouden
met alle energieaspecten en anderzijds een strategie op middellange termijn
zal SYNERGY ertoe bijdragen om de samenwerking te financieren bij het
formuleren, het uitwerken en het uitvoeren van het energiebeleid op gebieden
van wederzijds belang. SYNERGY financiert evenwel geen acties welke
betrekking hebben op onderzoek en technologische ontwikkeling,
demonstratieprojecten of investeringen in energie-infrastructuur. Projecten
van dit type kunnen uit hoofde van andere communautaire instrumenten
worden gefinancierd. Evenzo is SYNERGY geen instrument om bijstand te
verlenen aan de economische samenwerking met derde landen. In het kader
van SYNERGY genomen acties hebben voornamelijk betrekking op derde
landen die met energieproblemen worden geconfronteerd, en dan met name
die in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten, de niet-
lidstaten in het Middellandse Zeebekken, Latijns-Amerika en Azië, alsmede
de landen in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan die de
Overeenkomst van Lomé hebben ondertekend. SYNERGY kan ook
samenwerking met internationale organisaties die in deze sector actief zijn
(zoals het Internationaal Energie-agentschap, de Latijns-Amerikaanse
Organisatie voor Energie-ontwikkeling), andere financiële instellingen (de
Europese Investeringsbank, de Wereldbank, de Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling) of ontwikkelde landen (USA, Japan,
Noorwegen, enz.) om acties op te starten in derde landen die tot wederzijds
voordeel strekken. Het programma zal duidelijker zijn gericht op de
belangen van de Gemeenschap. Acties zullen daarom in de meeste gevallen
op initiatief van de Unie alleen kunnen worden opgestart, en niet alleen
betrekking hebben op de vraag naar, maar ook op het aanbod van energie.
Op basis van deze richtsnoeren worden een meerjarenprogramma van acties
waarmee een begin zal worden gemaakt en een lijst van begunstigde landen
aan het besluit gehecht tot goedkeuring van het SYNERGY-programma. Uit
                                13
 ---pagebreak--- hoofde van dit meerjarenprogramma zullen vervolgens elk jaar specifieke
actieplannen worden opgesteld op basis van:
• andere programma's en instrumenten van de Gemeenschap;
• acties die in sommige derde landen door de lidstaten worden uitgevoerd;
• de behoeften waaraan door de nationale industrieën in de lidstaten uiting is
   gegeven;
• de behoeften waaraan door begunstigde landen uiting is gegeven.
Om rekening te houden met de verschillende elkaar aanvullende elementen
zullen deze plannen worden uitgewerkt in het kader van een overleg met de
betrokken diensten binnen de Commissie en vervolgens worden voorgelegd
aan het comité dat op grond van het besluit van de Raad tot instelling van het
kaderprogramma voor energie is opgericht. Dit comité zal tevens periodieke
verslagen ontvangen over de uitvoering van de verschillende programma's.
De samenwerking zal geschieden in de vorm van:
• adviezen inzake energiebeleid;
• bezoeken door deskundigen aan instanties in derde, landen;
• studies en prognoses op energiegebied;
• bijstand voor internationale netwerken die zich bezighouden met discussies
   en het verstrekken van adviezen over het energiebeleid;
• opleidingsacties (cursussen, seminars, bezoeken van technische aard);
• coördinatie van de verschillende communautaire instrumenten die bij
   internationale acties in de energiesector worden ingezet;
• verspreiding van informatie (brochures, nieuwsbrieven);
• bevordering van dialogen en uitwisseling van informatie en ervaringen via
   conferenties, seminars, enz.                                      __
Door SYNERGY kunnen fondsen worden verstrekt waarmee de totale
behoeften van een speciaal project kunnen worden gedekt, indien dit in het
belang is van de Gemeenschap alleen, terwijl deze ook samen met een andere
partner kunnen worden gefinancierd.
Het bedrag dat voor dit programma ter beschikking wordt gesteld moet
voldoende zijn om een efficiënte bijdrage te leveren aan een verbetering van
de samenhang en de complementariteit van de interne en externe aspecten van
het beleid van de Unie, zoals dit in Agenda 2000 door de Commissie wordt
                                14
 ---pagebreak---                benadrukt11. Een opsplitsing van de benodigde gelden is te vinden in de in
               bijlage III opgenomen financiële staat.
               Thematische programma's
               1.3.3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een
                       strategie en een communautair actieplan op dit gebied (zie
                       bijlage IV)
               Hernieuwbare energiebronnen (HEB) leveren een bijdrage aan de
               bescherming van het milieu ei? aan de continuïteit van de energievoorziening,
               door diversifiëring van de energiebronnen. Een ruimer gebruik van
               hernieuwbare energiebronnen draagt tevens bij tot de verwezenlijking van
               andere primaire communautaire doelstellingen, zoals de regionale
               ontwikkeling, de economische en sociale samenhang, de werkgelegenheid en
               het concurrentievermogen.
               In deze maatregel zijn de belangrijkste elementen van het inmiddels door de
               Commissie ingediende voorstel inzake het ALTENER II-programma12
               verwerkt. Doel van de maatregel is het gebruik van duurzame energie te
               bevorderen en het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de
               communautaire energiebalans te vergroten, onder andere door betere
              juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden te creëren
               voor de uitvoering van het Witboek en het actieplan inzake hernieuwbare
               energiebronnen voor de periode tot 2010, dat naar aanleiding van de brede
               discussie over het Groenboek van 199613 door de Commissie zal worden
               goedgekeurd.
               Wanneer deze voorwaarden eenmaal zijn vastgelegd, wordt het
               gemakkelijker om particuliere en openbare investeringen aan te trekken ten
               behoeve van de productie en het gebruik van duurzame energie. De
               marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen zal worden ondersteund
               door gerichte acties die het vertrouwen van de marktdeelnemers moeten
               vergroten. Daartoe zal bijstand worden verleend bij de voorbereiding en de
               presentatie van projecten, terwijl tevens nieuwe financieringsmogelijkheden
               zullen worden ontwikkeld (zoals financiering door derden).
              De voor financiering in aanmerking komende specifieke acties, die betrekking
               hebben op de bevordering van de marktpenetratie van innovatieve
               milieuvriendelijke technologieën die hun waarde en effectiviteit hebben
              bewezen, betreffen met name de volgende aspecten:
               • monitoring van de uitvoering van de strategie en het actieplan op het
                  gebied van HEB en beoordeling van de in het kader van dit programma te
                  nemen maatregelen;
11
   Agenda 2000, volume 1, deel 1, afdeling IV.2 "Een sterk en samenhangend Europa".
12
   COM(97)87 def. van 12.3.1997
13
   "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire
   strategie", COM(96)576 def. van 20.11.1996
                                               15
 ---pagebreak---    marktpenetratie van HEB; hiertoe moeten onder andere de toegang tot
   gespecialiseerd advies, de analyse van marktvooruitzichten, de keuze van
   een locatie voor projecten en de opstelling van financieringsplannen
   worden vergemakkelijkt; de projecten betreffen met name biomassa en
   afval, fotovoltaïsche en thermische zonne-energièsystemen, zonne-
   energiesystemen in gebouwen, kleinschalige waterkracht, windenergie en
   geothermische energie;
   bevordering van normalisatie voor producten en uitrusting;
   uitbreiding van de infrastructuur voor de ontwikkeling van HEB in
   bestemmingsplannen en ruimtelijke-ordeningsplannen, ontwerp en
   evaluatie, voorlichting, onderwijs en opleiding;
•  verspreiding van informatie met het oog op een betere coördinatie tussen
   de werkzaamheden op internationaal, communautair, nationaal, regionaal
   en plaatselijk niveau, en het delen van ervaring en kennis;
• studies en andere werkzaamheden ter ondersteuning of aanvulling van de
   maatregelen die de Gemeenschap heeft genomen om de mogelijkheden van
   de verschillende hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen.
Met een aandeel van circa 70 Mtoe voorzien hernieuwbare energiebronnen
momenteel in bijna 6% van de totale behoefte aan primaire energie van de
Europese Gemeenschap. In bovengenoemd Groenboek heeft de Commissie
gepleit voor een sterke toename van het gebruik van duurzame energie in de
periode tot het jaar 2010. Als indicatieve doelstelling werd de verdubbeling
van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het jaar 2010
voorgesteld; deze doelstelling is tijdens de voorbereidende bespreking
bevestigd en in het Witboek opgenomen.
Het programma is voor de uitvoering van de strategie en het actieplan voor
HEB van essentieel belang. Teneinde een waardevolle bijdrage te leveren tot
de verwezenlijking van de communautaire doelstelling is het noodzakelijk dat
er voor de diverse werkzaamheden een aanzienlijk bedrag wordt
uitgetrokken. Een en ander wordt nader uiteengezet in het financieel
memorandum in bijlage IV. De stijging van definanciëlemiddelen, die vanaf
het jaar 2000 is voorgesteld, heeft ten doel om, in het kader van de_nieuwe
financiële vooruitzichten, de mogelijkheden van het Witboek en het actieplan
optimaal te benutten. Ook moet worden benadrukt dat een ruimere
toepassing van duurzame energie, waarbij met name gebruik wordt gemaakt
van plaatselijke energiebronnen, bevorderlijk is voor de economische en
sociale samenhang.
1.3.4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V)
Op middellange en lange termijn vormt een behoedzaam en rationeel
eindgebruik van energiebronnen in termen van kosten en baten de beste
beschikbare oplossing om de C02-uitstoot te verminderen.
                               16
 ---pagebreak---              Het programma SAVE II, dat in december 1996 door de Raad werd
             goedgekeurd14, heeft zijn doeltreffendheid als niet-technologisch programma
             ter bevordering van een rationeel gebruik van energie in alle
             verbruikssectoren bewezen. Het vorige programma (SAVE I) is reeds een
             belangrijk instrument gebleken voor het realiseren van de communautaire
             energiedoelstellingen door de uitvoering van een grote verscheidenheid van
             maatregelen zoals wetgeving, praktische proefprojecten, studies, het volgen
             en evalueren van de voortgang inzake energie-efficiëntie, de verspreiding van
             informatie en innovatieve mechanismen voor financiering en het plaatsen van
             opdrachten.
             In het kader van SAVE hebben de Raad en de Commissie negen richtlijnen
             met betrekking tot energie-efficiëntie aangenomen voor huishoudelijke
             apparaten, gebouwen en de industrie. Dit wetgevende programma moet net
             als de andere categorieën maatregelen worden voortgezet.
             Elektriciteit neemt binnen de energiesector een belangrijke plaats in: de
             elektriciteitsproductie is immers goed voor ongeveer 35% van het primaire
             energieverbruik en 30% van de C02-uitstoot. Het eindgebruik van
             elektriciteit biedt ruime mogelijkheden voor het verbeteren van de efficiëntie
             in alle (huishoudelijke en industriële) activiteitensectoren. Het in 1989 door
             de Raad aangenomen communautaire actieprogramma ten behoeve van een
             efficiënter elektriciteitsgebruik, PACE genaamd, werd volledig in het
             programma SAVE II geïntegreerd. PACE voorzag in een aantal acties voor
             het verbeteren van de energie-efficiëntie van allerhande apparatuur
             (huishoudelijke         apparaten,       elektrische      motoren),       van       de
             consumenteninformatie over de aankoop en het gebruik van efficiënte
             elektrische apparaten, enz. Deze acties, die een aanzienlijk effect hebben op
             de vermindering van de C02-uitstoot, moeten in het kader van het nieuwe
             kaderprogramma voor energie worden voortgezet. Bijzondere aandacht moet
             worden besteed aan acties voor regionaal en lokaal energiebeheer, die met
             succes in synergie met het project "de stad van morgen" zouden kunnen
             worden ontwikkeld.
             In het kader van de uitbreiding zullen de voordelen van de maatregelen voor
             energie-efficiëntie duidelijker tot uiting komen naarmate het prijsbeleid en de
             meetmethodes die in de kandidaat-lidstaten worden toegepast, meer
             marktgericht worden.                                                         _
             Voor het realiseren van deze doelstellingen, die bijzonder belangrijk zijn
             wegens de prioriteit van de milieuaspecten, moeten in het kader van de
             nieuwe financiële vooruitzichten meer middelen worden toegewezen aan het
             programma SAVE II (waarvan de toepassingsperiode, zoals vastgesteld bij
             beschikking van 16 december 1996, in overeenstemming zal worden gebracht
             met die van het kaderprogramma voor energie). Nadere bijzonderheden over
             de geraamde financiële behoeften zijn opgenomen                   in het Financieel
             Memorandum in bijlage IV.
14 Beschikking van de Raad van 16 december 1996 betreffende een meerjarenprogramma ter
   bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVEII), PB nr. L 335 van 24.12.1996.
                                                17
 ---pagebreak--- 1.3.5   Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI)
Vaste brandstoffen leveren een aanzienlijke bijdrage aan de energiebalans van
de Unie en nemen 30% van de elektriciteitsproductie voor hun rekening. Zij
zijn van doorslaggevend belang voor de continuïteit van de voorziening en
hebben een reëel regulerend effect op de prijzen van andere brandstoffen
zoals bijvoorbeeld aardgas, hetgeen van belang is voor de totstandbrenging
van de interne markt. Een gediversifieerde energiebalans en toegang tot alle
energiebronnen is essentieel voor de continuïteit van de voorziening, maar
ook voor het nodige evenwicht bij het nastreven van de drie prioritaire
doelstellingen van het energiebeleid van de Unie. Voorwaarde hiervoor is wel
dat      wordt      overgeschakeld       op      schonere   en      efficiëntere
vaste-brandstoftechnologieën om de uitstoot van verontreinigende stoffen te
verminderen.
De technologieën voor een schone en efficiënte verbranding van steenkool
bieden aanzienlijke mogelijkheden voor het terugdringen van de CO2-
emissies, maar ook van de S0 2 - en de NOx-emissies, die verantwoordelijk zijn
voor de verzuring. De in het kader van kaderprogramma voor energie
voorgestelde actie (het CARNOT-programma) is ontworpen om dit doel te
helpen bereiken. De Gemeenschap moet de penetratie van deze
technologieën op de markt helpen bevorderen, ten einde de bedrijven in de
sector ertoe aan te zetten de langetermijnstrategieën op te stellen waaraan zij
behoefte hebben, met name met het oog op de vervanging van de thans in
bedrijf zijnde thermische elektriciteitscentrales.
Bevordering van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen is
ook uit het oogpunt van de uitbreiding van de Unie bijzonder urgent. De
meeste kandidaat-landen zijn namelijk belangrijke producenten en verbruikers
van vaste brandstoffen: in Polen zijn steenkool en bruinkool goed voor 76%
van het primaire energieverbruik en voor 94% van de elektriciteitsproductie.
Deze cijfers bedragen respectievelijk 62% en 76% voor Tsjechië en 19% en
27,5% voor Hongarije. Ondanks de door deze landen in gang gezette
hervormingen ten gunste van meer diversifiëring is het te verwachten dat hun
productie van vaste brandstoffen grotendeels zal worden voortgezet. Zowel
economisch gezien als uit het oogpunt van het milieu is de omschakeling van
het bestaande apparaat voor het gebruik van deze brandstoffen van
wederzijds belang voor de kandidaat-landen en voor de Unie. De
modernisering van de bruinkoolgestookte installaties in de nieuwe Duitse
deelstaten is een goed voorbeeld van de bijdrage die bruinkool uit de
LMOE's kan leveren aan de energievoorziening van Europa na de
uitbreiding. De samenwerking op het gebied van schone steenkooltechnologie
zal een bijdrage leveren tot de integratie van de LMOE's in de Europese
Unie.
In 2002 loopt het EGKS-Verdrag af, dat in aanzienlijke mate heeft
bijgedragen tot de economische en sociale expansie binnen Europa. De met
het EGKS-Verdrag opgedane ervaring is een verworvenheid waarvan de
Gemeenschap ten volle gebruik moet maken. Met name is het van belang
ervoor te zorgen dat de resultaten van reeds gefinancierde of aan de gang
zijnde onderzoekactiviteiten in het kader van de EGKS voldoende worden
                               18
 ---pagebreak--- benut. Met de voorgestelde actie wordt beoogd nieuwe en meer
milieuvriendelijke vaste-brandstoftechnologieën dichter bij een commerciële
toepassing te brengen.
Acties ten behoeve van een schoon en efficiënt gebruik van vaste
brandstoffen zijn in overeenstemming met de conclusies van de Europese
Raad van Amsterdam over groei en werkgelegenheid, die inhouden dat na het
aflopen van het EGKS-Verdrag voor het onderzoek "kolen" en "staal"
financiële middelen uit de reserves beschikbaar moeten worden gesteld. De in
het kader van het kaderprogramma voor energie voorgestelde CARNOT-
actie zal deze toekomstige onderzoekactiviteit aanvullen.
Tenslotte blijkt dat, wat de betrokken technologieën betreft, de verwachte
groei van externe markten zoals die van China, de ASEAN-landen, India,
enz., de Europese bedrijven ruime kansen biedt en ook kan bijdragen tot het
terugdringen van de broeikasgasemissies, die een mondiaal probleem vormen.
Nadere details over de voor dit programma vereiste financiering zijn
opgenomen in het Financed Memorandum in bijlage VI.
1.3.6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid,
        industriële samenwerking met Rusland, vervoer van radioactief
        materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handel) (zie bijlage
         VII)
 Verschillende actieprogramma's van de Commissie hebben betrekking op de
 nucleaire sector, met name de gebieden onderzoek, technologische
 ontwikkeling en opleiding, nucleaire veiligheid, bescherming van de
 gezondheid, technische bijstand en samenwerking met de LMOE en de NOS,
 het vervoer van radioactief materiaal, en de invoering van
 veiligheidscontroles {"safeguards"). De meeste van deze activiteiten vallen
 niet in eerste instantie onder het eigenlijke energiebeleid, maar drie acties
 (samenwerking op het gebied van de veiligheidscontroles, industriële
 samenwerking met Rusland en vervoer van radioactief materiaal,
 inclusief bestrijding van de illegale handel) ressorteren daarentegen
 rechtstreeks onder dit beleid en moeten bijgevolg een specifiek onderdeel
 van het kaderprogramma "Energie" uitmaken.
 Gezien de bepalingen van het Euratomverdrag hoeven voor de uitvoering
 van deze acties geen specifieke formele besluiten te worden vastgesteld.
 Er moet echter voor worden gezorgd dat de nodige kredieten beschikbaar
 blijven voor deze acties, waarvan de noodzaak vaststaat.
 Samenwerking op het gebied van boekhouding en controle van nucleair
 materiaal ("safeguards") in het kader van de technische bijstand aan de
 nieuwe onafhankelijke staten en Mongolië
 Doel van deze maatregelen is het boekhoud- en controlesysteem voor
 nucleair materiaal te helpen verbeteren en automatiseren; dit geldt voor alle
 niveaus: installaties, regionale kantoren, hoofdkantoren van bedrijven en
 nationale systemen.
                               19
 ---pagebreak--- In 1993 heeft het directoraat Veiligheidscontrole van Euratom een begin
gemaakt met de samenwerking met de Russische beleidsverantwoordelijken
op dit gebied en vanaf 1994 zijn concrete projecten opgezet. De resultaten
van deze initiatieven zijn beslist bemoedigend, maar deze samenwerking
moet nog geruime tijd worden voortgezet om het gestelde doel te bereiken.
Wat de deelneming van Rusland betreft, zijn behalve opleidingen en
inleidende cursussen ook zeven inspectieoefeningen                   en twee
meettechniekworkshops georganiseerd. De conclusie is dat de kennis en
ervaring van de Russische deelnemers op het gebied van nucleaire
technologie weliswaar aanzienlijk is, maar dat er nog een grote behoefte
bestaat aan opleidingen in de sfeer van moderne organisatie, logistiek en
evaluatie. Voorts hebben zeven Russische deskundigen in de periode oktober
 1993-maart 1994 elk gedurende acht weken in Luxemburg gewerkt aan de
ontwikkeling van systemen. Aan het eind van deze periode zijn hun
bijdragen en conclusies getoetst en beoordeeld. Ten slotte zijn twee seminars
in de Europese Unie en een conferentie over nucleaire veiligheidscontrole in
Sint-Petersburg georganiseerd.
Voortzetting van de opleidingen en inleidende cursussen met betrekking tot
de techniek, de methodiek, de logistiek en de evaluatieprocedures van de
moderne nucleaire veiligheid is dus een nuttige zaak. De samenwerking
tussen Rusland en Euratom in deze sector dient dus te worden
gecontinueerd, met name met het oog op de bestrijding van de illegale
handel in radioactief materiaal. Na de inwerkingtreding van de
partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de NOS zullen deze
activiteiten verder worden uitgebreid.
De betrokken acties worden gefinancierd uit het budget van TACIS. De
Commissie heeft echter besloten dat het beheer daarvan moet worden
opgedragen aan de voor het energiebeleid verantwoordelijke diensten, en
daarom wordt voorgesteld de desbetreffende kredieten over te hevelen naar
een specifiek voor het energiebeleid bestemde begrotingslijn.
Industriële samenwerking met Rusland en de NOS
Kernenergie voorziet momenteel, met inachtneming van de noodzakelijke
veiligheidseisen, in een aanzienlijk deel van de elektriciteitsbehoefte van de
Gemeenschap, hetgeen belangrijke implicaties heeft voor het milieu. Het
gebruik van kernenergie is alleen verantwoord indien wordt voldaan aan
passende criteria inzake veiligheid en industriële levensvatbaarheid. Dit is
thans het geval in de Gemeenschap, maar men kan zich terecht afvragen of
dit ook zo is in bepaalde buurlanden van de Unie, hoofdzakelijk Rusland,
Oekraïne en enkele van de kandidaat-lidstaten; deze landen kunnen,
afhankelijk van hun economische ontwikkeling, intensiever gebruik van
kernenergie gaan maken. Het is dus van belang om, naast het verlenen van
gerichte bijstand op korte termijn ter verbetering van de veiligheid van in
bedrijf zijnde kerninstallaties, na te gaan welke middelen voorhanden zijn om
er op langere termijn voor te zorgen dat bij het gebruik van kernenergie alle
nodige, aan de normen van de Unie beantwoordende veiligheidsgaranties
worden geboden.
                                20
 ---pagebreak--- De Commisie is zich, door middel van studies en werkgroepen waarbij de
Europese kernenergiesector betrokken wordt, al enkele jaren aan het
oriënteren, waarbij de aandacht hoofdzakelijk uitgaat naar Rusland, op de
huidige toestand van de lokale nucleaire industrie en op een mogelijke
aanpak voor een diepgaande verbetering van de veiligheidssituatie. Deze
benadering is gebaseerd op het doorgeven van een bepaalde
veiligheidscultuur via industriële samenwerking, hetgeen bijzonder
aanlokkelijk is voor landen die in grotere mate gebruik willen maken van
kernenergie. Thans analyseert de Commissie samen met de Russische
autoriteiten de technische, financiële en juridische belemmeringen die
samenwerkingsverbanden tussen industriëlen in de weg staan. Op basis van
deze analyses moet begin 1998 worden bepaald welke beleidstrajecten en
ontwerpmaatregelen de moeite waard zijn om verder te ontwikkelen.
Daartoe moeten verdere analyses van bepaalde vraagstukken (onder andere
de voor investeringen vereiste omstandigheden, specifieke juridische
moeilijkheden, enz.) worden gefinancierd en de nodige middelen worden
ingeschakeld om problemen van algemene aard op te lossen. Het doel dat de
Commissie hierbij voor ogen staat is het op een zo groot mogelijke schaal
bevorderen van industriële samenwerkingsverbanden, zonder zich evenwel te
bemoeien met het opzetten van specifieke projecten, aangezien dat de
verantwoordelijkheid van de betrokken actoren is.
Vervoer van radioactief materiaal
De toepassing van kernenergie voor de elektriciteitsproductie en het
toenemende gebruik van radioactief materiaal in de gezondheidszorg, de
industrie en het onderzoek vereisen dat dit materiaal wordt vervoerd op een
wijze die voldoende waarborgen biedt voor de veiligheid van de burgers en
het personeel; om rekening te houden met de toename van het vervoer van
radioactief materiaal, de ontwikkeling van de technologie en de kennis en de
steeds stringentere verplichtingen op het gebied van stralingsbescherming,
moet de internationale, communautaire en nationale wetgeving aan de
nieuwe omstandigheden en eisen worden aangepast.
Op verzoek van het Europees Parlement heeft de Commissie al in 1982 een
permanente groep van deskundigen op het gebied van het vervoer van
radioactief materiaal opgericht die haar moet adviseren over de uit te voeren
studies en experimenten, alsook over de in deze sector te ontwikkelen
wetgeving. De recentste werkzaamheden van deze groep hebben tot de
conclusie geleid dat het dienstig is een meerjarig programma op te zetten
met een aangepast budget. Dit programma zou moeten worden opgebouwd
rond zes actiethema's waarvan vaststaat dat een aanpak op communautair
niveau een meerwaarde oplevert, en die erop gericht zijn:
  • het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door
     passende harmonisatiemaatregelen;
  • bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer
     experimenten en kennisuitbreiding;
                              21
 ---pagebreak---        • bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te
           trekken;
       • de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te
           versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren;
       • samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de
           veiligheid van het vervoer in deze landen te verbeteren;
       « de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming
           naar buiten toe te verbeteren.
     De kredieten die voor de betrokken periode worden voorgesteld voor de
     verschillende categorieën acties op nucleair gebied zoals hierboven
     omschreven zijn aangegeven in het Financieel Memorandum in bijlage VII.
1.4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire
    programma's en beleidsonderdelen
    /. 4.1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling
     Onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, speelt
     een fundamentel rol bij de ontwikkeling van methodes die een hoge energie-
     efficiëntie en nieuwe technieken voor de exploitatie van fossiele en duurzame
     energiebronnen alsook kernenergie opleveren. Daarom voorziet het
     krachtens de artikelen 130 F en 130 P van het Verdrag opgezette vierde
     kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de
     periode 1994-1998 op het gebied van niet-nucleaire energie in een afdeling
     onderzoek en ontwikkeling (JOULE) en een afdeling demonstratie
     (THERMIE). Binnen deze context kunnen belangrijke projecten op het
     gebied van nieuwe energietechnologie worden uitgevoerd in samenwerking
     met bedrijven, onderzoekcentra en universiteiten in de lidstaten. Tevens is
     krachtens het Euratomverdrag in samenwerking met het Gemeenschappelijk
     Centrum voor Onderzoek een OTO-programma inzake nucleaire veiligheid
     en beheerste kernfusie opgezet. Gezien de context en de specifieke
     structuren waarbinnen deze acties plaatsvinden, zullen de gevolgde
     werkwijze, de verantwoordelijke instanties en de uitvoeringsinstrumenten
     ongewijzigd blijven. Het is echter duidelijk dat de OTO-activiteiten op
     energiegebied en de meer marktgerichte acties die binnen dit
     kaderprogramma worden uitgevoerd sterk met elkaar samenhangen. Daarom
     zal een bijzondere inspanning moeten worden gedaan om op het passende
     niveau de coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de
     overige betrokken partijen te verbeteren. Meer concreet zal een sterker
     geformaliseerde benadering worden gevolgd met het oog op de intensivering
     van de samenwerking en coördinatie tussen het comité energie en de
     overeenkomstige structuur die binnen de context van het vijfde
     kaderprogramma zal worden opgezet.
    1.4.2    Trans-Europese energienetwerken
     De Trans-Europese netwerken zijn. essentieel voor de economische
     ontwikkeling, het functioneren van de interne markt en de samenhang van de
                                    22
 ---pagebreak---              Gemeenschap. In het Verdrag (artikel 129 B, C en D) heeft de Europese
             Gemeenschap zichzelf bevoegdheden op het gebied van netwerken
             toegekend en op energiegebied voert zij een beleid dat erop gericht is
             dergelijke infrastructuren in de elektriciteits- en de aardgassector te
              ontwikkelen vanwege het positieve effect daarvan op de continuïteit van de
              energievoorziening van de Gemeenschap en op de internationale
              samenwerking. Wat met name de communautaire cohesie betreft, besteedt
              de Commissie veel aandacht aan de energieproblemen die voortkomen uit de
             bijzondere situatie van eilanden15, eilandengroepen en zeer afgelegen
              gebieden in de Gemeenschap.
              Gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen deze actie wordt
              uitgevoerd, blijven de gevolgde werkwijze, de verantwoordelijke instanties
              en de uitvoeringsinstrumenten ongewijzigd, net zoals bij het onderzoek. Er
              wordt een bijzondere inspanning gedaan om op het passende niveau de
              coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de overige
              betrokken partijen te verbeteren.
             1.4.3 Andere beleidsonderdelen ofprogramma 's
              Sommige andere beleidsonderdelen, zoals buitenlandse betrekkingen
              (bijvoorbeeld in het kader van de programma's PHARE, TACIS en MEDA),
              structuurfondsen        en      investeringssteun        omvatten         belangrijke
              energiecomponenten. Daarom zal een bijzondere inspanning worden gedaan
              om de samenwerking en coördinatie tussen de betrokken diensten van de
              Commissie te verbeteren.
    1.5      Algemene financiële elementen
              In absolute cijfers zijn de kredieten voor het eigenlijke energiebeleid niet zeer
              hoog, niet alleen vergeleken met andere hoofdstukken van Afdeling III, maar
              ook afgezet tegen de bedragen die worden toegekend voor
              energiemaatregelen in het kader van bepaalde andere communautaire
              beleidsonderdelen.
              Met de ontwikkeling van een geïntegreerde                    benadering voor het
              energiebeleid wordt in de eerste plaats beoogd de acties te rationaliseren en
              beter te coördineren. De invoering van een meerjarig kaderprogramma dat
              toegespitst is op drie prioritaire hoofddoelstellingen zal een doorzichtiger en
              stringenter beheer en gebruik van de middelen vergemakkelijken,
              hetgeen zal leiden tot efficiëntere acties op basis van de thans beschikbare
              begrotingsmiddelen.
              Het is echter van belang dat de Unie in de nodige middelen voorziet voor de
              realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al
              bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de
              vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze extra inspanning
              is overigens onderdeel van de filosofie die ten grondslag ligt aan de volgende
15
   Zie b.v. het Verslag van de Commissie over de vorderingen bij de tenuitvoerlegging van POSEIMA
   COM(94)476 def. van 9.12.1994.
                                              23
 ---pagebreak---              financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader dat door de
             Commissie is omschreven in haar mededeling over Agenda 200016: in
             rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling van een aantal
             interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke doelstellingen
             van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en wordt in dit
             verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire programma's, met
             name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie, innovatie en de
              ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het budget sneller
              moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van acties ter bevordering
             van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter stimulering van
              energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het gebied van
              milieubescherming, maar ook wat het scheppen van werkgelegenheid
             betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te besteden.
              In de onderstaande tabel wordt ter informatie en zonder te willen
              vooruitlopen op de beleidsprioriteiten die uiteindelijk zullen worden
              vastgesteld, de verdeling van de middelen over de verschillende acties en
              programma's (in              miljoen      ecu) aangegeven. Gedetailleerde
              begrotingsramingen zijn opgenomen in de financiële memoranda in de
              bijlage.
                                       1998       1999    2000   2001     2002     Totaal
           Analyses en follow-up        1,50       1,53    1,56  1,59      1,62      7,8
          van de energiemarkten
           Internationale samen-       7,00       7,14    7,28   7,42     7,57      36,4
          werking in de energie-
           sector
          Duurzame energie              14,4       15,6     17     17      17,1     81,1
          Energie-efficiëntie           12,5       12,8    13,9  14,6      14,6     68,4
           Sector vaste     brand-     0,80       0,81    0,82   0,83      0,84      4,1
           stoffen
          Nucleaire veiligheid          0,5       0,51     0,52  0,53      0,54      2,6
           Totaal                       36,7      38,39   41,08 41,97     42,27 ' 200,4
           Nucleaire veiligheid         2,5        2,5     2,5    2,5      2,5
           B7-535
16
   Agenda 2000, deel I, "Het nieuwe financiële kader"
                                               24
 ---pagebreak--- 2.  VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE
    VERSCHILLENDE COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN
    Zoals vermeld in de inleiding is er in de mededeling van april 1997 "Overzicht van
    beleid en maatregelen op energiegebied" de nadruk op gelegd hoe belangrijk, ook uit
    het oogpunt van financiering, de energiecomponent is in een aantal grote
    beleidssectoren van de Gemeenschap. Er bestaan reeds coördinatiemechanismen,
    onder andere bij het structuurbeleid. Van echte integratie kan echter geen sprake zijn
    indien geen bijzondere inspanning wordt gedaan om deze coördinatie tussen alle
    actoren en de onderlinge samenhang van alle acties te versterken, met name binnen
    de Commissie en haar diensten.
    De eerste stappen in die richting worden thans gezet:
    (1)        De Commissie heeft, overeenkomstig haar interne procedures, formeel
               besloten een netwerk van de betrokken directeurs-generaal op te zetten
               dat ervoor zal moeten zorgen dat:
               • politieke of operationele richtsnoeren die een energiedimensie hebben
                   in onderling overleg en op transparante wijze worden vastgesteld;
               • de acties voor de tenuitvoerlegging van deze richtsnoeren en de
                   toewijzing van de daarvoor bestemde middelen constant worden
                   gecoördineerd en worden beoordeeld op hun bijdrage aan de
                   prioritaire doelstellingen van het energiebeleid.
    (2)        Het netwerk van de directeurs-generaal zal met name jaarlijks een
               syntheseverslag moéten opstellen over alle in het kader van de
               verschillende communautaire beleidsonderdelen ondernomen acties op
               energiegebied. Dit verslag zal ter bestudering aan het comité van het
               kaderprogramma "Energie" worden voorgelegd, alsook aan andere
               belanghebbende comités, en zal vervolgens openbaar worden gemaakt.
               Daardoor zullen de overige Europese instellingen eveneens op de hoogte
               blijven.
   Een sterker geformaliseerde benadering zal worden gevolgd met het oog op de
   intensivering van de samenwerking en coördinatie tussen alle comités die zich
   bezighouden met programma's en beleidsonderdelen met een energiecomponent. Ook
   zullen mechanismen voor automatische gegevensuitwisseling worden opgezeC
   Verwacht wordt dat door de oprichting van één comité voor acties en programma's
   op energiegebied die binnen het bestek van dit kaderprogramma vallen de coördinatie
   en de samenhang van de op communautair niveau ondernomen acties zullen worden
   vergemakkelijkt. Voor de lidstaten zou het van belang zijn dat zij hun nationale
   systemen intern toetsen, ten einde de verbinding tussen nationale en communautaire
   instanties te verbeteren.
                                            25
 ---pagebreak--- CONCLUSIES
De. mededeling van de Commissie "Overzicht van beleid en maatregelen op
energiegebied", was een eerste reactie op de nadrukkelijk door de Raad en de
lidstaten geformuleerde wensen ten aanzien van een geïntegreerde aanpak van het
energiebeleid van de Gemeenschap.
Gezien het doorslaggevende belang van de sector voor de economische en sociale
ontwikkeling van de Unie en de hoge prioriteit die moet worden gegeven aan het
uitstippelen van een samenhangend, transparant en doeltreffend Europees
energiebeleid, is de Commissie van mening dat door de invoering van het meerjarig
kaderprogramma voor energie volgens de voorgestelde opzet deze aanpak concreet
gestalte zal krijgen, en op operationeel niveau op passende wijze tegemoet zal
worden gekomen aan de door de instellingen en de lidstaten geconstateerde
behoeften.
                        * $ * * $ $ * % * $ $ * * * * $ * * >|c i|c sjc :|c * j|c +
                                            26
 ---pagebreak--- EUROPESE COMMISSIE
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD
           tot vaststelling van een
   MEERJARIG KADERPROGRAMMA
  VOOR ACTIES IN DE ENERGIESECTOR
                (1998 - 2002)
                                          on
 ---pagebreak---   VOORSTEL VOOREEN BESCHIKKING VAN DE RAAD TOT VASTSTELLING
        VAN EEN MEERJARIG KADERPROGRAMMA VOOR ACTIES IN DE
                               ENERGIESECTOR ( 1998-2002)
                                                                               97/0302"(CNS)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 235,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Europees Parlement2,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité3,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's4,
Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek "Een energiebeleid voor
de Europese Unie " van 13 december 19955, de Raad in kennis hééft gesteld van haar visie
op de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap;
Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek van ... 19976 de Raad in
kennis heeft gesteld van haar visie met betrekking tot de tenuitvoerlegging en de
follow-up van een communautaire strategie en een actieplan voor duurzame
energiebronnen voor de periode tot 2010, met gebruikmaking van nieuwe technologieën;
Overwegende dat de Commissie op 16 december 19967 het programma SAVE II ter
bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap heeft vastgesteld, met het oog
op het terugdringen van de C02-uitstoot;
Overwegende het besluit van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994
betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van
communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technische ontwikkeling en
demonstratie (1994-1998)8 en het besluit van dezelfde datum betreffende een
kaderprogramma voor onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor
    COM(95) 682 van 13.12.1995
    COM(97)...
    Beschikking (EG) 96/737 van de Raad van 16.12.1996, PB nr. L 335 van 24.12.1996
    Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad, PB nr. L 126 van 18.5.1994, blz. 1
 ---pagebreak--- Atoomenergie9, alsook het voorstel van de Commissie van 30 april 1997 betreffende het
vijfde kaderprogramma voor OTO10;
Overwegende dat de Commissie op 14 mei 1997 een mededeling over de energiedimensie
van klimaatverandering heeft goedgekeurd en aan de Raad heeft toegezonden11;
Overwegende dat het gebruik van schonere technologie de doelstellingen van de
communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring12 zal helpen bereiken;
Overwegende dat energie een essentiële factor is voor de economische en sociale
ontwikkeling van de Gemeenschap;
Overwegende dat de afhankelijkheid van de Gemeenschap                      van haar   externe
energieleveranciers de komende jaren aanzienlijk zal toenemen;
Overwegende dat de hoogte van de energiekosten van bijzonder belang is voor het
concurrentievermogen van de Europese bedrijven;
Overwegende dat met het oog op de kwaliteit van het leven van de burgers erop moet
worden toegezien dat de energieproductie en -consumptie zich ontwikkelt op een wijze
die verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming;
Overwegende in het bijzonder dat de C02-emissies moeten worden verminderd;
Overwegende dat de Gemeenschap, met name gezien de politieke onzekerheden ten
aanzien van de externe markten en de voorziening, een samenhangend en doeltreffend
energiebeleid moet ontwikkelen dat past binnen het kader van de vooruitzichten voor de
ontwikkeling van de economie op middellange en lange termijn;
Overwegende dat daartoe de in het kader van het energiebeleid ondernomen acties moeten
worden toegespitst op specifieke prioritaire doelstellingen;
Overwegende dat, gezien de strategische uitdagingen waarmee de Gemeenschap
geconfronteerd wordt, deze doelstellingen er met name op gericht moeten zijn de
continuïteit van de voorziening te waarborgen, de integratie van de energiemarkten te
voltooien, het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te versterken en een
duurzame economische ontwikkeling tot stand te brengen die verenigbaar is met de eisen
inzake milieubescherming;                                                           ~
Overwegende dat voor een evenwichtige verwezenlijking van deze doelstellingen in het
bijzonder aandacht moet worden besteed aan de doorzichtigheid, de samenhang en de
coördinatie van alle op communautair niveau getroffen energiemaatregelen;
9
    Besluit 268/94/Euratom van de Raad, PB nr. L 115 van 6.5.1994, blz. 31
10
    COM(97) 142 def.
11
    COM(97) 196 def.
12
    COM(97) 88 def. van 12.3.1997
                                                                                29
 ---pagebreak--- Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 8 juli 199613 over vorengenoemd Witboek
 "Een energiebeleid voor de Europese Unie " deze noodzaak heeft benadrukt;
Overwegende dat de Raad het bij de aanneming van de verordening tot vaststelling van
een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector14
nuttig achtte dat de Commissie een mededeling zou indienen over alle communautaire
programma's met een energiecomponent, eventueel gevolgd door een voorstel inzake de
vaststelling van een kaderprogramma voor energie;
Overwegende dat de Commissie een mededeling "Overzicht van beleid en maatregelen op
energiegebied"15 heeft ingediend, waaruit met name blijkt dat de Gemeenschap op dit
gebied een groot aantal acties heeft ondernomen, maar dat deze versnipperd zijn, hetzij
binnen het eigenlijke energiebeleid, over verschillende programma's, hetzij over
verschillende communautaire beleidstakken;
Overwegende dat moet worden gezorgd voor het beheer, complementariteit en een goed
gebruik van de middelen, dan wel voor optimalisering daarvan;
Overwegende dat alleen door een werkelijk geïntegreerde benadering adequaat met alle
aspecten van de op te lossen problemen rekening kan worden gehouden;
Overwegende dat deze op samenhang en coördinatie gerichte benadering zowel binnen het
eigenlijk energiebeleid als ten aanzien vàn de energiecomponenten van andere
communautaire beleidsonderdelen moet worden gevolgd;
Overwegende dat daartoe een meerjarig kaderprogramma dient te worden ontwikkeld en
vastgesteld voor acties in het kader van het energiebeleid binnen de Gemeenschap;
Overwegende dat dit kaderprogramma dient te worden uitgevoerd door middel van
horizontale acties en thematische programma's;
Overwegende dat de horizontale acties voorspellende analyses en follow-up van de
markten, alsook internationale samenwerking op energiegebied omvatten;
Overwegende dat de thematische programma's betrekking hebben op de bevordering van
duurzame energiebronnen en de tenuitvoerlegging van een communautaire strategie ten
gunste van deze hulpbronnen, stimulering van energie-efficiëntie, stimulering~van de
sector vaste brandstoffen en een veilig gebruik van kernenergie;
Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de
energiemaatregelen in het kader van de Trans-Europese netwerken worden ontwikkeld, de
structuren en regels voor de uitvoering van deze maatregelen binnen hun specifieke kader
moeten worden gehandhaafd;
13
    PB nr. C 224 van 1.8.1996
14
    Verordening (EG) nr. 701/97 van de Raad van 14.4.1997, PB nr. L 104 van 22.4.1997
15
    COM(97) 167 def. van 23.4.1997
                                                                                30
 ---pagebreak--- Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de
energiemaatregelen in het kader van het OTO worden ontwikkeld, de structuren en regels
voor de uitvoering van deze maatregelen in overeenstemming zullen blijven met de regels
en procedures van het kaderprogramma voor OTO, maar dat de samenwerking en de
coördinatie met de overige structuren moeten worden geïntensiveerd;
Overwegende dat de hierboven genoemde acties of programma's indien nodig ten uitvoer
moeten worden gelegd door middel van afzonderlijke specifieke maatregelen, die in
voorkomend geval de thans geldende regelgeving moeten vervangen;
Overwegende dat het principe te streven naar een zo groot mogelijke samenhang inhoudt
dat één enkel comité van raadgevende aard dient te worden ingesteld voor het
kaderprogramma als geheel en de in het kaderprogramma opgenomen acties;
Overwegende dat, gezien de verscheidenheid en de technische complexiteit van de te
behandelen vraagstukken, dit comité en ook de Commissie indien nodig deskundigen met
de vereiste kennis moeten inschakelen;
Overwegende dat het comité de Commissie zal helpen te zorgen voor een zo groot
mogelijke transparantie en voor doorstroming van de informatie tussen alle betrokken
instanties en erop zal toezien dat de coördinatie van de in het kader van de verschillende
communautaire beleidsonderdelen uitgevoerde energiemaatregelen wordt geïntensiveerd;
Overwegende dat, los van een systematische en regelmatige evaluatie van de acties, het
kaderprogramma "energie" en de daaronder vallende specifieke programma's halverwege
de looptijd door onafhankelijke deskundigen dienen te worden beoordeeld;
Overwegende dat door de acties toe te spitsen op drie prioritaire hoofddoelstellingen,
namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en milieubescherming,
een transparanter en efficiënter gebruik van de middelen zal worden vergemakkelijkt;
Overwegende dat, afhankelijk van de beleidskeuzes die worden gemaakt en de prioriteiten
die worden vastgesteld, kan worden besloten de financiële middelen op bepaalde punten
uit te breiden;
Overwegende dat de financiering van de acties die met name worden ondernomen op de
prioritaire gebieden bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en
energie-efficiëntie (SAVE Il-programma) eventueel kan worden herzien bij de vaststelling
van de volgende financiële vooruitzichten;
Overwegende dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het proportionaliteits-
beginsel zoals vermeld in artikel 3B van het Verdrag, de prioritaire doelstellingen van het
energiebeleid, zoals hierboven genoemd, alsook de versterking en de coördinatie van de
zowel in het kader van het eigenlijke energiebeleid als in het kader van andere
communautaire beleidsonderdelen genomen energiemaatregelen, gezien de aard daarvan,
op communautair niveau moeten worden gerealiseerd en dat deze beschikking zich dient
te beperken tot het voor het bereiken van deze doelstellingen vereiste minimum, zonder de
grenzen van het strikt noodzakelijke te overschrijden;
Overwegende dat het Verdrag voor deze beschikking, die de coördinatie van het
energiebeleid in al zijn aspecten beoogt, niet in andere handelingsbevoegdheden voorziet
                                                                                3ï
 ---pagebreak--- dan die welke zijn vervat in artikel 235; dat de specifieke programma's door middel
waarvan dit kaderprogramma moet worden uitgevoerd zullen worden vastgesteld op basis
van een aan hun onderwerp aangepaste juridische grondslag, met name wanneer zij
betrekking hebben op een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen
als bedoeld in artikel 130 R van het Verdrag,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:
                                           Artikel 1
(1)     Voor de periode 1998-2002 wordt een meerjarig kaderprogramma voor
        communautaire acties in de energiesector vastgesteld, hierna het
        "kaderprogramma" te noemen.
(2)     Het kaderprogramma draagt in de eerste plaats bij tot het bereiken van de
        volgende prioritaire doelstellingen:
      - de continuïteit van de energievoorziening waarborgen,
      - zorgen voor concurrentievermogen,
      - helpen bevorderen dat de energiemarkt zich ontwikkelt op een wijze die
         verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming.
(3)     Het kaderprogramma draagt ook bij tot het versterken van de transparantie, de
        samenhang en de coördinatie van alle communautaire energiemaatregelen die
        vallen onder het energiebeleid; tevens zorgt het voor een doeltreffende koppeling
        met de acties die in het kader van andere communautaire beleidsonderdelen
        worden ondernomen.
                                           Artikel 2
(1)     Onverminderd de acties inzake energie die in het kader van het onderzoeksbeleid
        respectievelijk van de Trans-Europese netwerken worden ondernomen, wordt het
        kaderprogramma ten uitvoer gelegd door middel van zes specifieke programma's
        van horizontale of thematische aard, die betrekking hebben op de volgende acties:
             (a)      ontwikkeling, in samenwerking met de lidstaten, van een programma
                      voor een regelmatige follow-up van de marktontwikkeling en van de
                      tendensen op energiegebied, zodat de politieke besluitvorming met
                      betrekking tot energie op basis van een gezamenlijke analyse kan
                      plaatsvinden;
             (b)      versterking, binnen de werkingssfeer van het kaderprogramma, van de
                      internationale samenwerking op energiegebied, met name ter
                      bevordering van een grotere diversificatie van de energiebronnen
                      enerzijds, en van een grotere transparantie en stabiliteit van de
                      internationale markten, met name die voor gas en aardolie, anderzijds;
 ---pagebreak---           (c)    bevordering van nieuwe en duurzame energiebronnen en
                 tenuitvoerlegging van een communautaire strategie en een actieplan
                 voor duurzame energiebronnen voor de periode tot 2010;
          (d)    bevordering van een rationeel en efficiënt          gebruik van    de
                 energievoorraden;
          (e)    het leveren van een bijdrage aan de revitalisatie van de kolensector,
                 met name door het gebruik van milieuvriendelijke technologieën;
          (f)    verbetering van de veiligheid van het gebruik van kernenergie.
(2) In elk specifiek programma, waarvan de looptijd gelijk is aan de
    toepassingsperiode van dit kaderprogramma, worden nadere regels voor de
    uitvoering daarvan vastgesteld.
(3) In het verlengde van de uitvoering van het kaderprogramma kunnen, binnen de
    werkingssfeer daarvan, aanvullende programma's worden opgesteld en kan door
    de Gemeenschap worden deelgenomen aan programma's die door meerdere
    lidstaten worden ondernomen. Tevens kan met derde landen of internationale
    organisaties worden samengewerkt.
                                      Artikel 3
(1) De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen de
    grenzen van de financiële vooruitzichten.
(2) De regels voor financiële deelneming van de Gemeenschap in de op grond van het
    kaderprogramma ondernomen acties worden vastgesteld overeenkomstig de
    bepalingen van het financieel reglement van toepassing op de algemene begroting
    der Europese Gemeenschappen.
                                      Artikel 4
(1) De Commissie wordt belast met de uitvoering van het kaderprogramma en de
    vaststelling van de ontwerp-richtsnoeren voor de in het kader van elk"van de
    specifieke programma's te ondernemen acties en maatregelen.
(2) De Commissie wordt voor het beheer van het kaderprogramma bijgestaan door
    een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door
    de vertegenwoordiger van de Commissie.
    De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de
    te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan
    vaststellen naargelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp,
    zo nodig door middel van een stemming.
    Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te
    verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.
                                                                                33
 ---pagebreak---        De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité
       uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij
       rekening heeft gehouden met zijn advies.
                                            Artikel 5
(1) De Commissie bekijkt jaarlijks de met de uitvoering van het kaderprogramma en de
     specifieke programma's gemaakte voortgang. Zij evalueert de uitvoering en de
     algehele doeltreffendheid van het kaderprogramma, alsook de bijdrage daarvan aan
     de realisering van de doelstellingen van het communautaire beleid. Zij beoordeelt
     tevens of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog steeds
     aangepast zijn aan de situatie. Zij dient eventueel voorstellen in voor de aanpassing
     of aanvulling van het kaderprogramma en/of de specifieke programma's.
(2)  Tijdens het derde jaar van de toepassingsperiode van dit kaderprogramma en in
     ieder geval vóór de indiening van haar voorstellen voor de vaststelling van een
    volgend kaderprogramma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een
     algehele externe evaluatie verrichten van de uitvoering van de op grond van het
    kaderprogramma ondernomen communautaire acties. De conclusies van deze
     evaluatie worden samen met de opmerkingen van de Commissie medegedeeld aan
     het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité
    van de Regio's.
(3) De keuze van de in de voorgaande leden bedoelde onafhankelijke deskundigen
    wordt na overleg met het in artikel 4 bedoelde comité door de Commissie op een
     evenwichtige grondslag vastgesteld.
                                            Artikel 6
    Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.
    Gedaan te Brussel,
                                                      Voor de Raad
                                                      De voorzitter
                                                                                34
 ---pagebreak---                           FINANCIEEL MEMORANDUM
l. TITEL VAN DE MAATREGEL
   Voorstel voor beschikkingen inzake de vaststelling en uitvoering van een meerjarig
   kaderprogramma voor acties in de energiesector en begeleidende maatregelen
   (1998-2002)
2. BEGROTINGSLIJNEN
   B4-1 en B7-535 gedeeltelijk
3. JURIDISCHE GRONDSLAG
   Artikel 130 S of 235 van het EG-Verdrag (zie specifieke beschikkingen)
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL
   4.1     Algemene doelstelling van de maatregel
           Energie is een beslissende factor voor de economische en maatschappelijke
           ontwikkeling. Momenteel zijn de door de Gemeenschap ondernomen
           energiemaatregelen echter verspreid, hetzij over verschillende op diverse
           tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette programma's,
           hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals externe
           betrekkingen, structuurbeleid en onderzoek. Een dergelijke versnippering
           heeft een zekere mate ondoorzichtigheid en het risico van overlappingen en
           gebrek aan samenhang tussen de acties tot gevolg.
           Zowel door de lidstaten als binnen de Commissie is geconstateerd dat de
           door de Gemeenschap ondernomen acties in de energiesector transparanter
           en doeltreffender moeten worden en beter moeten worden gecoördineerd; de
           ontwikkeling van een geïntegreerde benadering en meer bepaald van een
           meerjarig kaderprogramma moet dit helpen bereiken. Binnen deze opzet zal
           ook gemakkelijker kunnen worden nagegaan op welke punten het beleid
           moet worden versterkt voor het realiseren van de prioritaire doelstellingen,
           namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en
           milieubescherming.
           Binnen het kaderprogramma worden de programma's en acties gegroepeerd
           waarvoor het Directoraat-generaal energie thans verantwoordelijk is. Wat het
           wetgevingsaspect betreft, zal een basisbeschikking worden vastgesteld
           waardoor het algemene kader wordt aangegeven en zullen via specifieke
           beschikkingen de acties nader worden ingevuld en ten uitvoer worden gelegd
           (zie de bijlagen II tot en met VII bij dit voorstel en de bijbehorende financiële
                                                                                35
 ---pagebreak---            memoranda). Teneinde te zorgen voor een optimale samenhang tussen de
           energiecomponenten van de verschillende communautaire beleidsonderdelen,
           zal de Commissie voorts een netwerk van de betrokken directeurs-generaal
           opzetten.
   4.2     Doel van de maatregel
           1998-2002
           De voorschriften voor een eventuele verlenging van de maatregel zijn
           opgenomen in artikel 5 van het desbetreffende voorstel voor een beschikking.
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   5.1     Niet-verplichte uitgaven
   5.2     Gesplitste kredieten
   5.3     Categorie van de ontvangsten
           Sommige geassocieerde landen zullen kunnen bijdragen in de financiering van
           de thematische programma's, volgens de in die programma's opgenomen
           regels (zie specifieke financiële memoranda).
6. AARD VAN DE UITGAVEN
   Los van haar deelneming aan de activiteiten op energiegebied die worden
   ondernomen in het kader van diverse communautaire beleidsonderdelen zoals OTO,
   Trans-Europese netwerken, enz., levert de Europese Gemeenschap een financiële
   bijdrage aan de volgende activiteiten:
   - voorspellende analyses en follow-up van de energiemarkten;
   - internationale samenwerking op energiegebied;
   - bevordering van duurzame energiebronnen en              het   opzetten   van   een
       communautaire strategie en actieplan op dit gebied;
   - bevordering van energie-efficiëntie;
   - stimulering van een schoon en doeltreffend gebruik van vaste brandstoffen;
   - binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van veiligheid, industriële
       samenwerking met de NOS, vervoer van radioactief materiaal, alsook bestrijding
      van illegale handel.
   De regels voor financiële deelneming door de Gemeenschap en de hoogte van de
   communautaire bijdrage zijn gedetailleerd beschreven in de financiële memoranda
   voor de verschillende acties.
                                                                                36
 ---pagebreak---     FINANCIËLE GEVOLGEN
    7.1     Berekening van de totale kosten van de maatregel
    In het kaderprogramma "energie" worden het totale maximumbedrag en de verdeling
    daarvan over de verschillende horizontale acties en thematische programma's
    vastgesteld. Deze bedragen dekken de financiering van de actie zelf, alsook de
    personeelskosten en administratieve uitgaven.
    7.2     Specificatie binnen rubriek 3 (miljoen ecu)
     Analyses en foliow-up van de      7,8
     energiemarkten
     Internationale samenwerking       36,4
     op energiegebied
     B evordering van duurzame         81,1
     energie
     Stimulering van                   68,4
     energie-efficiëntie
     Penetratie van schone vaste-      4,1
     brandstoftechnologieën op de
     markt
    Nucleaire veiligheid               2,6
     TOTAAL                            200,4
7.3 Indicatief tijdschema voor de kredieten
            Voor een doeltreffende uitvoering van het kaderprogramma "energie" moet
            voor de hele betrokken periode een planning van de beschikbare middelen
            worden opgesteld.
            Met de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering voor het energiebeleid
            wordt eerst en vooral beoogd de acties te rationaliseren en beter te
            coördineren. De invoering van het meerjarig kaderprogramma en het feit dat
            dit wordt toegespitst op de drie prioritaire doelstellingen zal een
            doorzichtiger en stringenter beheer en gebruik van de middelen
            vergemakkelijken, hetgeen moet leiden tot efficiëntere acties binnen de thans
            beschikbare begrotingsruimte.
            Wel is het van belang dat de Unie de nodige middelen vrijmaakt voor de
            realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al
            bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de
            vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze intensivering van
            de inspanning is overigens verenigbaar met de filosofie die ten grondslag ligt
                                               10
                                                                                3?
 ---pagebreak---                aan de volgende financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader
               dat door de Commissie is omschreven in haar mededeling- over
               Agenda 200016: in rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling
               van een aantal interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke
               doelstellingen van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en
               wordt in dit verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire
               programma's, met name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie,
               innovatie en de ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het
               budget sneller moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van de acties
               ter bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter
               stimulering van energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het
               gebied van milieubescherming, maar ook wat het scheppen van
               werkgelegenheid betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te
               besteden.
                        1998            1999          2000        2001          2002         Totaal
Analyses en              1,50            1,53          1,56       1,59          1,62          7,8
follow-up van de
energiemarkten
Internationale          7,00            7,14           7,28       7,42          7,57          36,4
samenwerking op
energiegebied
Duurzame                 14,4            15,6            17         17          17,1          81,1
energie
Energie-                 12,5            12,8          13,9        14,6         14,6          68,4
efficiëntie
Vaste                   0,80             0,81          0,82       0,83          0,84          4,1
brandstoffen
Nucleaire                 0,5            0,51          0,52       0,53          0,54           2,6
veiligheid
Totaal                   36,7             38          41,08      41,97         42,27         200,4
Nucleaire                 2,5             2,5           2,5        2,5           2,5          12,5
veiligheid
B7-535
16
     Agenda 2000, vol. I, "Het nieuwe financiële kader".
                                                       11
                                                                                38
 ---pagebreak--- 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM FRAUDE TEGEN TE GAAN
   Er wordt voorzien in een groot aantal bepalingen inzakefinanciëleen administratieve
   controle, die aangepast zijn aan het specifieke karakter van de betrokken actie. Deze
   bepalingen, die tijdens het hele proces worden toegepast, omvatten met name het
   volgende:
   Vóór ondertekening van de contracten:
   - kwalitatieve en financiële         analyse    van  de    offertes,  voorstellen  of
       subsidieaanvragen;
   - overleg met de overige betrokken diensten van de Commissie om overlappingen
       te voorkomen.
   Na ondertekening van de contracten:
   - onderzoek van de uitgavenstaten op verschillende niveaus (financieel beheerder,
       voor de technische aspecten bevoegde personen) vóór betaling en overleg met de
       betrokken diensten van de Commissie over de resultaten;
   - betaling van de werkzaamheden na goedkeuring daarvan op basis van een vóór
       het sluiten van het contract bepaald percentage en na overlegging van een
       financieel eindverslag over de actie. Voor reis- en verblijfskosten kunnen
      bewijsstukken worden opgevraagd.
   - interne audit door de financieel controleur;
   - controle ter plaatse om door onderzoek van de bewijsstukken eventuele fouten of
       onregelmatigheden op te sporen.
   Het comité voor het kaderprogramma energie en alle andere betrokken instanties
   worden volledig ingelicht over het resultaat van de werkzaamheden.
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE
   9.1      Doelstellingen en doelgroep
            De Unie krijgt in toenemende mate te maken met belangrijke uitdagingen
            op het gebied van energiestrategie:
               • toeneming van de afhankelijkheid van externe bronnen voor de
                   energievoorziening binnen een geopolitieke context waarvan de
                   ontwikkeling onvoorspelbaar is;
               • de noodzaak het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te
                   ondersteunen;
              " • de noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de
                   energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg.
                                                12
                                                                                39
 ---pagebreak---     De communautaire acties op energiegebied zijn op dit ogenblik echter
    verspreid:
         • hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen;
         • hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse
           tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette
           programma's.
    De consequenties van deze versnippering zijn: gebrek aan doorzichtigheid,
    het risico van overlappingen en/of gebrek aan samenhang tussen de
    verschillende acties, beheersproblemen en het risico van een niet optimaal
    gebruik van de middelen.
    Met de invoering van een meerjarig kaderprogramma voor de energiesector
    wordt beoogd:
    • deze situatie te verhelpen, zodat een solide grondslag kan worden gelegd
       voor maatregelen om te reageren op de moeilijkheden en uitdagingen
       waarmee het communautaire energiebeleid geconfronteerd wordt;
    • de voor een optimale realisatie van het energiebeleid van de Unie
       noodzakelijke acties te versterken en te consolideren.
    Deze acties zullen ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de
    volgende richtsnoeren:
    • verplichting voor elke communautaire actie bij te dragen tot het bereiken
       van de prioritaire doelstellingen, continuïteit van de voorziening,
        concurrentievermogen en milieubescherming;
    • aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een
        energiecomponent;
    • bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen
       de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten;
    • verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures.
    Deze algemene verbetering zal ten goede komen aan alle betrokken actoren,
    zowel de nationale en lokale instellingen en overheidsdiensten als de bedrijven
    in de betrokken sector, waaronder een aanzienlijk aantal MKB-bedrijven.
9.2 Motivering van de maatregel
    Uit de in 1997 uitgevoerde evaluaties van alle energieprogramma's is
    geconcludeerd dat deze programma's hun doel grotendeels hebben bereikt.
    Het meerjarig kaderprogramma "energie" past in het streven naar verbetering
    van de samenhang en de doeltreffendheid van de acties in het licht van het
    strategisch belang van de uitdagingen waarvoor de Unie zich op
    energiegebied geplaatst ziet, en meer bepaald wat inachtneming van de
    milieueisen betreft. De vervolgacties na de conferentie van Kyoto over
                                        13
                                                                                40
 ---pagebreak---                      klimaatverandering en de tenuitvoerlegging van de communautaire strategie
                     en actieplan ten behoeve van duurzame energiebronnen in de periode tot
                     2010 zullen in dit opzicht van doorslaggevend belang zijn.
             9.3     Follow-up en evaluatie van de maatregel
                     De acties zullen regelmatig en systematisch worden geëvalueerd. De
                     Commissie zal jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de
                     specifieke onderdelen daarvan bekijken. Afhankelijk van de ontwikkeling van
                     de prioriteiten zullen voorstellen tot wijziging of aanvulling van het
                     kaderprogramma en/of de specifieke onderdelen daarvan kunnen worden
                     ingediend. In het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in
                     ieder geval voordat zij haar voorstellen voor de vaststelling van een volgend
                     kaderprogramma indient, zal de Commissie door onafhankelijke deskundigen
                     een externe algehele evaluatie van de uitvoering van de communautaire acties
                     binnen het kaderprogramma laten uitvoeren.
       10.   ADMINISTRATIEVE UITGAVEN
       (voor een gedetailleerde          opgave       zie het financieel     memorandum     bij  elk
       programmaonderdeel)
        10.1. Consequenties voor het aantal posten
    Categorie posten           Personeel dat wordt                        waarvan                    duur
                            belast met het beheer van
                                      de actie
                            vaste          tijdelijke     uit de bestaande       extra personeel
                            posten         posten         personeelsformatie
                                                          van het DG of de
                                                          betrokken dienst
 Ambtenaren of A                  30,5                                   22
 tijdelijke            B           10                                      7,5   8,54
 functionarissen       C           15                                    10                 2
                                                                                2,5
 Ander personeel                           AND*:7                          5                2       5 jaar
                                           EXP: 6                          2                4
                                           UITZ: 3                         2                1,5
           Totaal                  55,5             16                   48,5              16
* Afgevaardigde nationale deskundigen
Voor het extra personeel vermelden in welk tempo het beschikbaar moet worden gesteld.
           De nodige personele en administratieve middelen worden ingezet na de jaarlijkse
           beslissing van de Commissie over de toewijzing van de middelen, met name rekening
           houdend met het extra personeel en de extra bedragen die door de begrotingsautoriteit
           worden toegestaan.
           Voor het begrotingsjaar 1998 wordt in het voorontwerp van de begroting een post van
           categorie A opgevoerd.
                                                           14
                                                                                41
 ---pagebreak---        10.2 Totale financiële consequenties van het inzetten van extra personeel
                                                                                (ecu)
^                                  Bedragen                              Berekeningswijze
 Ambtenaren                                 1.648.000 103.000 ecu x 16
 Tijdelijke functionarissen                               AND = 40.000 x 2
 Ander personeel                                          Dienstverleners = 120.000 x 4
 (begrotingslijn vermelden)                               Uitzendkrachten = 80.000 x 3
 AO 1520 AND                                    80.000
 AO 1178 Dienstverleners                      480.000
 AO 1175 Uitzendkrachten                      240.000
                          Totaal |          2.448.00ÖI
De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale kosten van de extra kosten voor de totale duur van
de actie indien deze een bepaalde looptijd heeft, en voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde
duur is.
       10.3 Verhoging van andere aan de actie verbonden huishoudelijke uitgaven
                                                                                (ecu)
          Begrotingslijn                     Bedrag                          Berekeningswijze
           (nr. en titel)
 AO 1300 dienstreizen                                   420.000 op basis van de in             1996/1997
 AO 25 comités, groepen,                                366.200 beschikbare statistieken
 convocaties deskundigen
                          Totaal 1                      786.200 |
De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale uitgaven van de actie indien deze een bepaalde
looptijd heeft of de uitgaven voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde duur is.
                    Personeel             Bestaand                 Nieuw
                       A      B      c       A       B        C       A      B       c
 Observatorium         2       1      1      2       1         1      0      0       0     1 AND
 Synergie              6       1     4       6       1        4       0      0       0      1 AND
 Altener               11     3      5       6      1,5       2      2,5     1      1,5    2AND
 Save                  10     3      5      6,5      2        3      1,5     1       1    1 AND
 Vaste                  1   0,5      0       1      0,5       0       0      0       0
 brandstoffen
 Kernenergie          0,5    1,5     0      0,5     1,5       0       0      0       0
 Totaal              30,5     10     15     22      7,5       10      4      2      2,5
                                                        15
                                                                                12
 ---pagebreak---     extern
     1178 2 deskundigen (Alt) 2 deskundigen (SAVE)
     1175 1 uitzendkracht (Alt) 1,5 uitzendkracht (SAVE) + 1,5 AND
        Dienstreizen                  AO 1BOO                      Comités
Observatorium                                     50.000                    20.000
Synergie                                         120.000                    46.200
Altener                                          130.000                   108.000
Save                _                            100.000                   216.000
Vaste brandstoffen                                10.000                         0
Kernenergie                                       10.000                         0_
                           1                     420.000         .         390.200
                                                 16
                                                                                43
 ---pagebreak--- EUROPESE COMMISSIE
                                 BIJLAGE II
              Uitvoering van een
           MEERJARENACTIE
  VAN STUDIES, ANALYSES, PROGNOSES
EN ANDERE VERWANTE WERKZAAMHEDEN
         IN DE ENERGIESECTOR
                (1998-2002)
                                            44
 ---pagebreak---                              FINANCIEEL MEMORANDUM
1.   Titel van de maatregel
"Europese waarnemingspost voor energie" - Verkennende analyse, prognose en
marktonderzoek
2.   Begrotingslijn
Post B4-1040
3.   Juridische grondslag
Maatregel waarvan het bedrag niet relevant is.
4.   Omschrijving van de maatregel
4.1. Algemene doelstelling
Ontwikkeling in samenwerking met de lidstaten van een programma waarmee de markten
en de tendensen inzake energie geregeld kunnen worden gevolgd, opdat de politieke
besluiten op het gebied van energie op basis van een gemeenschappelijke analyse kunnen
worden genomen.
Zonder volledig te zijn kunnen ter indicatie als belangrijkste werkgebieden worden
genoemd:
1.   specificatie en analyse van de belangrijkste problemen op Europees niveau op het
     gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het
     energiebeleid met bijzondere aandacht voor:
     a)  de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee
         klimaatverandering en de zorg voor het milieu de energiesector confronteren;
     b) de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de bijbehorende
          structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor de toekomst en het
         gedrag van de bedrijven in de context van de voltooiing van de interne markt
         voor energie die een efficiënt mechanisme voor het waarnemen en volgen van de
         markten vereist;
     c)  de mondiale tendensen van de energiemarkt die de afhankelijkheid van het
         buitenland beïnvloeden (met name de sterke toename van de vraag naar energie
         die in Azië en Latijns-Amerika wordt verwacht);
2.   verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten vergelijkbare
     wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de mogelijke scenario's,
                                                                                5
 ---pagebreak---      waarbij het vooral gaat om de verandering van de marktstructuren en de uitdagingen
     in verband met klimaatverandering en de zorg voor het milieu.
 De maatregel moet een bijdrage leveren tot de formulering van nieuwe keuzen op het
 gebied van energie op grond van verkennende analysemodellen op middellange en lange
termijn teneinde te komen tot een communautaire analysemethode die beter is afgestemd
 op de uitwisseling van informatie en de behoefte aan analyse van de Europese Unie. De
nadruk zal liggen op:
-    de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten en &5 inschakeling van
     betrokken instanties, bedrijven, de universitaire wereld en andere bronnen van kennis
     en ervaring;
-    de complementariteit van de werkzaamheden met soortgelijke werkzaamheden van de
     lidstaten of internationale organisaties zoals het Internationaal Energieagentschap.
Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de consolidatie van de interne markt voor
energie, de betrouwbaarheid van de energievoorziening, de bescherming van het milieu en
de economische ontwikkeling van de energiesector.
De analyses en prognoses voor de lidstaten op het gebied van energie gelden ook voor de
Midden- en Oost-Europese landen die zullen toetreden.
4.2. Bestreken periode en regeling voor verlenging
Incidentele maatregel voor studies en verwante werkzaamheden die gericht zijn op de
ontwikkeling op communautair niveau van analyse en prognose van de activiteiten en de
problematiek op het gebied van energie, opgenomen in het kaderprogramma voor energie
(1998-2002).
5.   Indeling van de uitgaven
Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten
6.   Aard van de uitgaven
-    Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van studies op het gebied van
     marktanalyses en de ontwikkeling daarvan, de evaluatie van de maatregel en nieuwe
     mogelijkheden (in dit kader kunnen de gesubsidieerde organisaties ook overgaan tot
     de aankoop van resultaten van studies, onderzoeken en analyses en van
     programmatuur, met inbegrip van de ontwikkelingskosten daarvan, enz.);
-    Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de uitgaven voor voorlichting
     en verspreiding (congressen, seminars, publicaties met inbegrip van de druk- en
     vertaalkosten, enz.);
-    Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de computerkosten die
     verbonden zijn aan de gegevens die nodig zijn voor de uitvoering van aanvullende
                                                                                4e
 ---pagebreak---      energieanalyses (met name het verzamelen van gegevens, de opslag in databases, de
     statistische bewerking en de presentatie).
7.   Financiële gevolgen
7.1. Wijze van berekening voor de totale kosten van de maatregel (verband tussen de
verschillende kosten en de totale kosten) De aard van de werkzaamheden verandert niet van
jaar tot jaar. De studies worden gespecificeerd aan de hand van de doelstellingen van de
Commissie teneinde een antwoord te geven ,op politieke vragen die door de lidstaten, de Raad
en het Parlement worden gesteld.
•    Analyses van de Europese energiemarkten
     Studies met als gemiddelde kosten 50.000 ecu x 11 x 5 jaar
     waarvan:
     multicliëntstudies en -prognoses van 10.000 - 20.000 ecu;
     sectoriële studies per onderwerp en/of brandstof van 40.000 - 300.000 ecu;
     bijv: liberalisering van gas en/of elektriciteit, raffinage, prijzen en belastingheffing.
•    Analyses van de wereldmarkt
     Studies met als gemiddelde kosten 50.000 ecu x 10 x 5 jaar
     waarvan:
     multicliëntstudies en -prognoses per regio van 10.000 - 20.000 ecu;
     sectoriële studies per onderwerp, brandstof en regio van 40.000 - 300.000 ecu;
     bijv: betrouwbaarheid van de energievoorziening, geopolitieke strategie en dialoog
     consument/producent.
•    Financiële steun aan netwerken voor economische analyse
     Gemiddelde kosten van deelneming 66.000 ecu x 3 x 5 jaar
     waarvan:
     onderzoekcentra op het gebied van het energiebeleid;
     samenwerking met het bedrijfsleven op Europees niveau (Eurogas, Eurelectric,
     Europia).
•    Andere beleidsuitgaven                                                             —
     seminars of workshops 80.000 ecu x 1 x 5 jaar;
     conferenties 120.000 ecu x 1 x 5 jaar;
     voorlichting en publicaties gemiddeld 50.000 ecu x 2 x 5 jaar
     waaronder publicatie van de "Annual Energy Review".
7.2. Specificatie van de kosten (in miljoenen ecu)
                Specificatie              1998      1999      2000      2001     2002    Totaal
     Analyses van de Europese              0,5      0,53       0,56     0,59     0,62      2,8
     energiemarkten
                                                                                47
 ---pagebreak---                 Specificatie            1998     1999      2000      2001    2002    Totaal
     Analyses van de wereldmarkt         0,5      0,5       0,5       0,5     0,5      2,5
     Financiële steun aan netwerken      0,2      0,2       0,2       0,2     0,2       1,0
     voor economische analyse
     Andere beleidsuitgaven,             0,3      0,3       0,3       0,3     0,3       1,5
     waaronder algehele evaluatie
     van het kaderprogramma
                 TOTAAL                  1,5      1,53      1,56      1,59    1,62     7,8
Opmerkingen:
Aangezien de aard van de werkzaamheden niet verandert, zijn de begrotingsmiddelen tussen
 1999 en 2002 stabiel.
7.3. Beleidsuitgaven voor bijvoorbeeld studies en deskundigen die in deel B van de
     begroting worden opgenomen
     Vastleggingskredieten in miljoenen ecu (lopende prijzen)
                                        1998     1999      2000      2001    2002    Totaal
     Conferenties, workshops,            0,3      0,3       0,3       0,3     0,3       1,5
     voorlichting en publicaties
7.4. Tijdschema voor de vastleggingskredieten
                                        1998     1999      2000      2001    2002    Totaal
     Vastleggingskredieten               1,5     1,53      1,56       1,59   1,62   -7,8
8.   Bepalingen om bedrog tegen te gaan en uitvoering daarvan
Voordat de contracten getekend worden:
-    kwalitatieve en financiële       analyse   van    de    inschrijvingen,  voorstellen   of
     subsidieaanvragen;
-    overleg met de andere betrokken diensten van de Commissie om dubbel werk te
     voorkomen.
                                                                                48
 ---pagebreak--- Nadat de contracten getekend zijn:
     controle van de uitgavenstaten voor betaling op verschillende niveaus (financieel
     beheerder, technisch verantwoordelijken) en raadpleging van de betrokken diensten
     van de Commissie over de resultaten;
-    interne controle door de financieel controleur;
-    controle ter plaatse om bewijsstukken te onderzoeken en zodoende fouten of
     onregelmatigheden op het spoor te komen;
-    verstrekking van informatie aan het in artikel 4 van de beschikking tot vaststelling van
     het meerjarenkaderprogramma          "energie" bedoelde comité en het bij
     Beschikking 96/642/EG van de Commissie van 8 november 1996 opgerichte
     raadgevend comité voor energie.
9.   Gegevens voor de kosten-effectiviteitanalyse
9.1. Specifieke kwantificeerbare doelstellingen; doelgroep
Samenhang met de algemene doelstelling
De maatregel moet bijdragen tot een verbetering van het beheer van de energiebalans van
de Europese Unie, in eerste instantie door de analyse van de energiesituatie en de
formulering van richtsnoeren voor het energiebeleid, met name als reactie op de
uitdagingen waarvoor klimaatverandering en de zorg voor het milieu ons stellen.
In de tweede plaats moet de maatregel zorgen voor een betere prognose van de
ontwikkeling van de energie-economie van de Europese Unie in zijn internationale
omgeving. Zo wordt een bijdrage geleverd tot de consolidatie van de interne markt voor
energie, de regulering van de betrekkingen tussen energie en milieu en de ontwikkeling
van de samenwerking met derde landen op het gebied van energie. De maatregel zal op
communautair niveau door combinatie van de resultaten van de op elkaar aansluitende
analysewerkzaamheden in de lidstaten voor een toegevoegde waarde zorgen.
Doelgroep
Ten aanzien van de waarneming van de energiemarkten: de besluitvormende instanties bij
de Commissie en in de lidstaten. Ten aanzien van de productie, het transport en het
verbruik van energie: de hele bevolking van de Gemeenschap, de OESO en de wereld in
ruimere zin.
9.2. Motivering van de maatregel
In het Groenboek (COM(94)659 def. van 11.1.1995) wordt onder punt 86 gesteld:
"In de eerste plaats dient een gemeenschappelijke aanpak te worden gerealiseerd op
onderzoeksgebied. Het op de voet volgen van marktontwikkelingen om op elk moment
hierop in te kunnen spelen is een absolute vereiste bij het voeren van energiebeleid. De
ontwikkelingen op de interne markt van de Gemeenschap zullen in toenemende mate
                                                                                49
 ---pagebreak--- afhankelijk zijn van de mondiale ontwikkelingen op het gebied van verbruik, productie en
transport. Het op deze gebieden noodzakelijke onderzoek zal worden verricht binnen
bedrijven en binnen internationale organisaties.
Hoewel dankbaar gebruik moet worden gemaakt van de resultaten van dit onderzoek en
het niet dubbel moet worden gedaan, lijkt het toch noodzakelijk om op communautair
niveau te beschikken over middelen en methoden van onderzoek waarmee het
communautaire besluitvormings- en beheersproces kan worden toegelicht. Het is immers
duidelijk dat de toepassing van de regels voor de werking van de interne markt en de
vaststelling van prioriteiten op het gebied van onderzoek, milieu, internationale
samenwerking, netwerken en economische en sociale samenhang dienen te steunen op een
gelijkluidende analyse van de problemen en tendensen op de markt.
 Samenwerking tussen wetenschappelijke instellingen, industrie, consumenten en
overheidsinstanties binnen een doorzichtig en open kader zou een garantie zijn voor een
coherente analyse gericht op de ontwikkeling van het energiebeleid."
In de resolutie van de Raad (nr. 7802/95) over het Groenboek van 1 juni 1995 wordt
 onder punt 6 gesteld:
 "Is van mening dat het functioneren van de interne markt intensivering van het overleg en
 de samenwerking tussen de lidstaten in het kader van de Gemeenschap vereist, alsmede de
uitwerking van communautaire analysemethoden, met name wat betreft het functioneren
 van de marktmechanismen, waardoor de communautaire besluitvormingsprocedure op een
 duidelijker inzicht kan worden gebaseerd."
 In het Witboek (COM(95)682 def. van 20.12.1995) wordt onder punt 134 gesteld:
 "Zonder op de uitkomst van de intergouvernementele conferentie vooruit te lopen, is de
 Commissie voornemens in 1996 de volgende onmiddellijke acties te ondernemen:
 uitwerking van een programma voor het bewaken van de ontwikkelingen op
 energiegebied, in samenwerking met de lidstaten, het bedrijfsleven en andere organisaties,
 teneinde de politieke besluitvorming aangaande energievraagstukken met een gezamenlijk
 verrichte analyse te onderbouwen."
 Dit voorstel is gebaseerd op de bestaande verdragen en is nodig om te voorzien in de
 behoefte aan een beleidsvoering met meer samenwerking en doorzichtigheid.       -~
 De maatregel vindt zijn motivering eveneens in het feit dat de analysemethoden bijdragen
 tot:
 -    het communautair nationaal beleid om op die manier bij te dragen tot de
      verwezenlijking van de gemeenschappelijke doelstellingen, met name de voltooiing
      van de interne markt voor energie, de verbetering van de kwaliteit van het milieu en
      de betrouwbaarheid van de energievoorziening;
 -    de convergentie van het Europees beleid door een beter inzicht in de
      ontwikkelingsperspectieven van de wereldmarkt op lange termijn;
                                                                                50
 ---pagebreak--- -     de benutting van de deskundigheid en de werkzaamheden in de lidstaten door deze in
      een gemeenschappelijk perspectief te plaatsen.
Door de uitvoering van studies en onderzoeken naar de markt voor energie kan de mate
van convergentie tussen het nationaal beleid en de communautaire doelstellingen worden
gemeten en kan er een begin worden gemaakt met een bezinning op de perspectieven op
lange termijn.
De Commissie voert op communautair niveau analyses uit die aansluiten op de
werkzaamheden in de lidstaten en zorgt voor de combinatie van de resultaten.
Keuze van de wijze van optreden
Afhankelijk van de aard van de geplande activiteiten of de acties die nodig blijken, zal
gebruik worden gemaakt van aanbestedingen, uitnodigingen tot het indienen van
voorstellen of subsidies. Gezamenlijke werkzaamheden zullen sterk worden aangemoedigd
om te kunnen profiteren van de daarbij optredende complementariteit, multidisciplinaire
deskundigheid en creativiteit en om het ontstaan van gemeenschappelijke benaderingen en
inzichten te stimuleren.
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel
Het Comité van het kaderprogramma "energie" en het raadgevend comité voor energie
dat bij Beschikking 96/642/EG van 8 november 1996 is opgericht, zullen geregeld op de
hoogte worden gesteld van de resultaten van de werkzaamheden.
De twee belangrijkste aanbevelingen van de recente evaluatie van begrotingslijn B4-1040
voor de jaren 1993-1995 zijn:
Er zou meer gebruik moeten worden gemaakt van kadercontracten voor taken die
herhaaldelijk worden uitgevoerd. Hierbij zou het bijvoorbeeld kunnen gaan om
gegevensmodellering en de organisatie van congressen.
De Ministers van Energie van de lidstaten spelen momenteel een betrekkelijk passieve rol
bij Europese analyses en prognoses. Om de meerwaarde op communautair niveau volledig
te benutten moeten de lidstaten ertoe worden aangezet nauwer samen te werken, wellicht
in kleine groepen, om gemeenschappelijke sectoriële problemen aan te pakken. Bij
modellering en analyse moeten de capaciteiten meer ver- en gedeeld worden.
10. Huishoudelijke kredieten
De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde huishoudelijke kredieten is afhankelijk van
het jaarlijks besluit van de Commissie over de toewijzing van kredieten, waarbij rekening wordt
gehouden met het aantal personeelsleden en de aanvullende bedragen die door de
begrotingsautoriteit worden toegestaan.
10.1.      Gevolgen voor het aantal personeelsleden
                                                                                51
 ---pagebreak---         Aard van de post     Aantal personeelsleden                waarvan                 Duur
                                 voor het beheer
                             permanente    tijdelijke   door gebruik         dooreen
                                posten      posten     van bestaande     beroep te doen
                                                          middelen           op extra
                                                      binnen het DG         middelen
                          c                              of de dienst
      Ambtenaren        A         2                           2                            5 jaar
      of tijdelijke     B          1                           1
      functionarissen   C          1                           1
      Overige middelen                      1END            1END                           5 jaar
      Totaal                      4            1              5
    N.B.: END = gedetacheerd nationaal deskundige
10.2.      Algehele financiële gevolgen van extra mankracht
Geen.
10.3.      Andere jaarlijkse huishoudelijke uitgaven ten gevolge van de maatregel
              Begrotingspost                    Bedrag                  Wijze van berekening
            (nummer en titel)
      A-1300: Dienstreizen,                     50.000                Dienstreizen in verband
      lokaal vervoer en andere                                        met financiële steun,
      bijkomende kosten                                               conferenties en workshops
                                                                      op basis van de begroting
                                                                      van 1996
      A-2500: Vergaderingen                     20.000                Eén vergadering van de
      van deskundigen in het                                          15 deskundigen van de
      kader van het comité                                            lidstaten + 5 externe
      "Kaderprogramma"                                                deskundigen
      Totaal                                    70.000
     De vermelde kredieten worden gefinancierd binnen het bestaande budget van de
     dienst die het programma beheert.
 ---pagebreak---     EUROPESE COMMISSIE
                                            BIJLAGE III
VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD
         betreffende de vaststelling van een
 MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING
  VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING
           IN DE ENERGIESECTOR
             (SYNERGY-programma)
                    (1998 - 2002)
                                                        £'
                                                        53
 ---pagebreak--- VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD BETREFFENDE DE
VASTSTELLING VAN EEN MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING
VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING IN DE ENERGIESECTOR
(SYNERGY-PROGRAMMA) (1998-2002)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 235,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Europees Parlement2,
Overwegende dat energie, met het oog op het concurrentievermogen van de bedrijven
in de Gemeenschap, de continuïteit van de voorziening en de bescherming van het
milieu, een belangrijk gebied is waarop de Gemeenschap internationaal actief dient te
zijn;
Overwegende dat er een meerjaren kaderprogramma voor acties in de energiesector in
het leven is geroepen;
Overwegende dat de Gemeenschap zich door haar toetreding tot het Verdrag inzake
het Energiehandvest en het Raamverdrag inzake klimaatverandering ertoe heeft
verbonden om de samenwerking op energiegebied voort te zetten;
Overwegende dat in de conclusies van de Raad van ministers van
Ontwikkelingssamenwerking van 18 november 1992 over de hoofdlijnen voor
samenwerking op het gebied van schone en efficiënte energietechnologie met de
ontwikkelingslanden onderstreept wordt dat de tenuitvoerlegging van een
daadwerkelijk energiebeleid een fundamenteel doel is van de samenwerking met alle
ontwikkelingslanden op energiegebied;
Overwegende dat de ontwikkelingen op energiegebied in de Gemeenschap, zoals
wordt beklemtoond in de resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het
Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", in toenemende mate worden
i
2
                                                                                K
                                                                                54
 ---pagebreak--- beïnvloed door externe ontwikkelingen en dat er derhalve naar moet worden gestreefd
dat de Gemeenschap jegens derde landen een samenhangende en consequent
volgehouden aanpak ontwikkelt betreffende energiegerelateerde problemen;
Overwegende dat de Gemeenschap in het kader van diverse programma's internationale
activiteiten op energiegebied ontplooit en dat de coördinatie van die activiteiten met
het oog op de consistentie ervan moet worden versterkt;
Overwegende dat coördinatie van de andere maatregelen van de Gemeenschap in de
energiesector noodzakelijk is en dat er daarom geen sprake mag zijn van overlappingen
met andere programma's op energiegebied van de Gemeenschap, de lidstaten, derde
landen of internationale organisaties;
Overwegende dat de hoofddoelstellingen van het programma, met name de coördinatie
van de verschillende programma's voor internationale maatregelen, wegens de omvang
ervan op communautair vlak optimaal kunnen worden verwezenlijkt;
Overwegende dat er een specifiek wettelijk instrument moet worden vastgesteld voor
de activiteiten van de Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking
op het gebied van energie;
Overwegende dat politieke betrekkingen en handelsbetrekkingen volgens de resolutie
van de Raad over hogervermeld Witboek fundamentele componenten ~van het
energiebeleid zijn, en de maatregelen van de Gemeenschap voor internationale
samenwerking op energiegebied derhalve doelmatiger in haar externe beleid in zijn
geheel dienen te worden geïntegreerd;
Overwegende dat de samenwerking op energiegebied uit hoofde van het programma
als doelstellingen moet hebben de verbetering van het concurrentievermogen van de
bedrijven in de Gemeenschap, de bestendiging van de energievoorziening, de
bevordering van duurzame ontwikkeling en verbetering van de energie-efficiëntie; dat
die samenwerking kan worden uitgevoerd door medewerking aan de medefinanciering
van projecten;
Overwegende dat die samenwerking verankerd zou moeten worden in een indicatief
programma en dat daarvoor overeenkomsten met de betrokken landen of met
internationale netten van studie- en onderzoekscentra kunnen worden gesloten;
Overwegende dat, aangezien het hier gaat om externe samenwerking, daarvoor de
bijzondere bepalingen gelden van titel IX van het Financieel Reglement van
21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese
Gemeenschappen;
                                                                                5 FD
 ---pagebreak--- HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
                                        Artikel 1
Er wordt door de Europese Gemeenschap binnen het bestek van het kaderprogramma
voor acties in de energiesector een specifiek programma uitgevoerd voor
samenwerking met derde landen op gebieden van wederzijds belang, hierna
SYNERGY te noemen.
Dit programma heeft betrekking op:
•  het verstrekken van steun bij het bepalen, het uitwerken en het uitvoeren van het
   energiebeleid in derde landen;
   de bevordering van de industriële samenwerking tussen de Gemeenschap en derde
   landen in de energiesector;
    een versterking van de coördinatie van de externe acties van de Gemeenschap op
    energiegebied.
                                        Artikel 2
SYNERGY is bestemd voor alle derde landen, maar op de allereerste plaats voor de
landen en regio's die beantwoorden aan de prioriteiten van de Gemeenschap op het
terrein van haar externe betrekkingen, in termen van haar belangen op politiek niveau,
met betrekking tot de veiligheid van haar energievoorziening en uit economisch
oogpunt.
                                        Artikel 3
(1)     SYNERGY wordt           uitgevoerd    van    1 januari    1998    tot  en met
        31 december 2002.                                                       __
(2)     De begrotingsautoriteit stelt de voor elk jaar beschikbare kredieten vast binnen
        de grenzen van de financiële vooruitzichten.
                                         Artikel 4
    (1) Het programma draagt bij tot de verwezenlijking van de voornaamste
         energiedoelstellingen van de Gemeenschap zoals beschreven in het Witboek
         "Een energiebeleid voor de Europese Unie". Daartoe kan de Gemeenschap ook
        betrekkingen onderhouden met de internationale organisaties in de
         energiesector. De voor de uitvoering van het programma bestemde maatregelen
                                                                                5G
 ---pagebreak---         worden vastgesteld overeenkomstig de regels in artikel 4 van de beschikking
        betreffende de vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de
        energiesector. Voor onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratieprojecten kan
        geen financiële steun worden verleend.
    (2) Om deze doelstellingen te verwezenlijken draagt de Gemeenschap met name bij
        tot de financiering van de volgende activiteiten:
        - advies en opleiding op het gebied van energiebeleid;
        - analyses en prognoses inzake energie;
        - de versterking van de dialoog inzake het energiebeleid en de uitwisseling van
           informatie via met name de organisatie van lezingen en seminars;
        - steun aan regionale grensoverschrijdende samenwerking;
        - een verbetering van de structuur waarbinnen de industriële samenwerking
           op energiegebied plaatsvindt;
        - coördinatie van de communautaire instrumenten welke internationale acties
           in de energiesector alsook andere soortgelijke internationale programma's
           omvatten.
    (3) De samenwerking heeft eveneens betrekking op de kosten van de
        voorbereiding en uitvoering van, het toezicht op en de beoordeling van deze
        activiteiten alsmede de kosten in verband met voorlichting.
                                          Artikel 5
(1)     De communautaire hulp wordt verleend in de vorm van niet-terugvorderbare
        steun die in schijven wordt uitgekeerd naarmate de uitvoering van de projecten
        vordert.
(2)     Er wordt pas tot financiering in het kader van het SYNERGY-programma
        besloten nadat gebleken is dat de betrokken activiteiten niet in het kader van
        andere programma's kunnen worden gefinancierd.                         ~~
(3)     In de financieringsbesluiten en in elk contract dat hieruit voortvloeit, wordt
        onder andere uitdrukkelijk bepaald dat de begunstigden akkoord gaan met
        controle aan de hand van stukken en zo nodig ter plaatse door de Commissie en
        de Rekenkamer.
                                        Artikel 6
(1)     In bijlage I wordt een indicatief programma voor de in artikel 3 genoemde
        periode vastgesteld. Dit programma stelt de belangrijkste doelstellingen,
                                                                                57
 ---pagebreak---     beleidslijnen en prioriteiten voor de communautaire samenwerking vast op de
    gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd.
(2) Op basis van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma wordt een
    actieprogramma vastgesteld volgens de procedure van artikel 4 van de
    beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor acties
    in de energiesector. Dit actieprogramma bevat een lijst met de belangrijkste
    projecten die moeten worden gefinancierd op de gebieden die ter indicatie in
    artikel 4 worden genoemd. De inhoud van het programma wordt zo
    vastgesteld dat de lidstaten over voldoende relevante informatie beschikken om
    het in het kader van de hierbovengenoemde procedure ingestelde comité in
    staat te stellen zijn advies uit te brengen.
(3) In het kader en voor de duur van het in lid 1 van dit artikel bedoelde indicatieve
    programma kunnen specifieke overeenkomsten met derde landen worden
    gesloten, waarin de hoofdlijnen voor de samenwerking met de betrokken
    landen en de procedures voor het overleg over het verloop van dit programma
    worden vastgelegd.
(4) In het kader van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma kunnen tevens
    contracten worden gesloten met internationale netten van studie- en
    onderzoekscentra, waarin de bijdrage van deze netten tot de verwezenlijking
    van de in bovengenoemd indicatief programma beschreven doelstellingen wordt
    vastgelegd.
                                        Artikel 7
    De Commissie voert de werkzaamheden met inachtneming van het in artikel 6,
    lid 2, bedoelde actieprogramma uit.
    Opdrachten voor diensten worden in het algemeen gegund via een
    niet-openbare aanbesteding overeenkomstig artikel 118 van het Financieel
    Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese
    Gemeenschappen.
    Opdrachten kunnen onderhands worden gegund wanneer het gaat om
    bedragen van minder dan 50.000 ecu.
    Opdrachten voor leveringen worden, wanneer zij nodig zijn als aanvulling op
    opdrachten voor diensten en binnen de doelstellingen van SYNERGY blijven,
    gegund via een openbare aanbesteding, met uitzondering van de gevallen
    bedoeld in artikel 116 van het Financieel Reglement van toepassing op de
    algemene begroting der Europese Gemeenschappen.
    De aanbestedingen en de opdrachten zijn op gelijke voorwaarden toegankelijk
    voor alle natuurlijke en rechtspersonen in de lidstaten en de begunstigde derde
    landen.
                                                                                58
 ---pagebreak---    Deelname door natuurlijke en rechtspersonen uit andere landen kan incidenteel
   door de Commissie worden toegestaan, indien voor de betrokken programma's
   of projecten specifieke vormen van hulp nodig zijn die in zeer sterke mate juist
   in deze landen bestaan.
3. Belastingen, te betalen rechten en de aankoop van onroerend goed worden niet
   door de Gemeenschap gefinancierd.
4. Bij cofinanciering kan de deelname van bedrijven uit de betrokken derde landen
   aan aanbestedingen en onderhandse opdrachten incidenteel door de Commissie
   worden toegestaan. De Commissie legt daarover verantwoording af in het in
   artikel 9 bedoelde verslag.
                                    Artikel 8
1. De Commissie en de lidstaten zorgen voor een goede coördinatie van de
   activiteiten voor technische hulp die in de begunstigde derde landen door de
   Gemeenschap en de afzonderlijke lidstaten worden uitgevoerd, waarbij wordt
   uitgegaan van de informatie die door de lidstaten wordt meegedeeld.
2. Coördinatie en samenwerking met internationale financiële instellingen en
    andere financiers worden gestimuleerd.
3. De Commissie onderzoekt de verschillende mogelijkheden om cofinanciering
   uit het SYNERGY-programma, de bilaterale medewerking van de lidstaten, de
    programma's van andere internationale organisaties en andere programma's van
    de Gemeenschap te bevorderen. Om overlappingen te voorkomen zorgt zij er
    met name mede voor dat de bijdragen van SYNERGY en de andere
    communautaire instrumenten voor internationale samenwerking op
    energiegebied zo goed mogelijk worden gecoördineerd. Ook zorgt zij ervoor
    overlappingen tussen het SYNERGY-programma en enig ander programma of
    initiatief van andere internationale organisaties op het gebied van energie te
    voorkomen.
                                     Artikel 9
    De Commissie dient vóór 31 december 2000 een verslag in over de uitvoering
    van het specifieke programma tijdens de twee voorgaande financiële jaren, dat
    gebaseerd is op de externe evaluatie door onafhankelijke deskundigen.
    De Commissie dient vóór 31 december 2002 een verslag in over de uitvoering
    van het programma en de gevolgen ervan in derde landen en de lidstaten. Dit
    verslag gaat vergezeld van de externe evaluatie door onafhankelijke
    deskundigen waarop het is gebaseerd.
                                                                                59
 ---pagebreak--- 3.      De Commissie dient elk jaar een verslag in over de uitvoering van de externe
        maatregelen op energiegebied in het kader van de verschillende communautaire
        instrumenten.
4.      Deze verslagen zijn bestemd voor het Europees Parlement en de Raad.
                                      Artikel 10
Door deze verordening wordt Verordening (EG) nr             A... van de Raad nietig
verklaard en vervangen.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in
elke lidstaat.
Gedaan te Brussel,                                                 Voor de Raad,
                                                                   De Voorzitter
                                                                                0
 ---pagebreak---                                                                                Bijlage
INDICATIEF STRATEGIEPROGRAMMA
Bij de uitvoering van het SYNERGY-programma en de vaststelling van het
actieprogramma wordt rekening gehouden met de richtsnoeren die in deze bijlage
worden aangegeven.
SYNERGY heeft ten doel bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen
van de Gemeenschap op energiegebied die zijn genoemd in de resolutie van de Raad
betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie":
- een goede algehele concurrentiepositie;
- een betrouwbare energievoorziening;
- milieubescherming.
Deze doelstellingen vertonen alle een belangrijke externe dimensie, die in genoemd
Witboek uitvoerig wordt belicht. SYNERGY zal maatregelen ten uitvoer leggen heeft
zijn eigen logica wat de tenuitvoerlegging van het energiebeleid betreft. Ook moet het
stroken met de andere vormen van internationale samenwerking van de Gemeenschap.
De richtsnoeren van SYNERGY zijn daarop gebaseerd.
I.      VORMEN VAN SAMENWERKING DIE AANSLUITEN                                 OP    DE
        ENERGIESTRATEGIE VAN DE GEMEENSCHAP
        A)      Acties die aan de drie doelstellingen beantwoorden:
                advies over het energiebeleid met derde landen;
                bevordering van een efficiënt energiegebruik in derde landen;
                ontwikkeling van       plaatselijke,  in  het  bijzonder   hernieuwbare
                energiebronnen;
                bevordering van de regionale integratie op energiegebied;
                acties ter bevordering van de samenhang bij de tenuitvoerlegging van de
                programma's van de Gemeenschap in sommige regio's (b.v. de Zwarte
                Zee, het Middellandse-Zeegebied en de Golf).
                                                                                O 1
 ---pagebreak--- B)  Algehele concurrentiepositie:
   steun voor de ontwikkeling van de industriële samenwerking op voor de
   energiesector interessante markten, met name in Azië en Latijns-
   Amerika;
   advies over de organisatie van de energiesector in derde landen;
   steun voor de liberalisering en de openstelling van de energiesector en
   hulp aan derde landen bij de opstelling van hun energiebeleid in deze
   nieuwe situatie - met name overeenkomstig het Verdrag inzake het
   Energiehandvest ;
   bevordering van de ontwikkeling van de investeringen door Europese
   bedrijven in de energiesector in derde landen.
C)  Betrouwbaarheid van de energievoorziening:
   bevordering van de dialoog met de energieproducerende en -
   exporterende landen: de Golfstaten, Rusland en de producerende landen
   in Amerika, Azië en Afrika;
    bevordering van de dialoog pussen de Europese Gemeenschap en de
    landen die het Verdrag inzake het Energiehandvest hebben
    ondertekend, met name de energiedoorvoerlanden en de transitlanden
    die zelf energie produceren, door bij te dragen tot de uitvoering van de
    bepalingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest;
   deelname aan en ondersteuning van de werkzaamheden van
   internationale energieorganen: ministerconferenties, conferenties van
   producenten/verbruikers, Internationaal Energieagentschap;
   steun aan de schepping van een positief investeringsklimaat in derde
   landen voor de productie en doorvoel van energie, overeenkomstig het
   internationaal recht en met name het Verdrag inzake het
   Energiehandvest en de regels welke zijn overeengekomen in het kader
   van de Wereldhandelsorganisatie.
D) Milieu:
   vormingsactiviteiten om degenen die in derde landen in de energiesector
   het beleid bepalen en er werkzaam zijn, milieubewust te maken;
   verspreiding van Europese ervaring en informatie op het gebied van
   energie en milieu;
   bevordering van de toepassing van "schone" technieken, in het bijzonder
   voor de verbranding van steenkool in landen met een groot verbruik
   zoals China, rekening houdend met de gevolgen voor het energiebeleid;
                                10                                           62
 ---pagebreak---             ertoe bijdragen dat bij het energiebeleid en de energieplanning in derde
            landen meer rekening wordt gehouden met de milieuaspecten;
            bevordering en ondersteuning van derde landen bij de planning en de
            tenuitvoerlegging van een duurzaam nationaal energiebeleid en de
            ontwikkeling van energievoorzieningsconcepten die met de betrokken
            milieusituatie stroken.
II. GEOGRAFISCHE PRIORITEITEN EN CONSISTENTIE MET DE
    PROGRAMMA'S INZAKE INTERNATIONALE SAMENWERKING VAN
    DE GEMEENSCHAP
    A)       Rol en doelstellingen:
       Wat de internationale betrekkingen op energiegebied betreft zorgt
       SYNERGY ervoor dat:
       - de samenwerking op energiegebied met derde landen wordt bevorderd
       - bij de acties inzake samenwerking met derde landen welke in het kader
          van andere communautaire programma's worden uitgevoerd met haar
          doelstellingen rekening wordt gehouden
       - het gemakkelijker wordt projecten op energiegebied uit te werken en
          voor te bereiden die met andere communautaire samenwerkings-
          instrumenten worden gefinancierd.
    B) Prioritaire regio's:
       SYNERGY wordt toegespitst op de regio's die voor de externe
       betrekkingen van de Gemeenschap prioritair zijn en draagt bij tot het
       verwezenlijken van bepaalde prioriteiten in deze betrekkingen.
       SYNERGY richt zich bij voorrang op de volgende regio's:
       - Midden- en Oost-Europa,;
       - Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS);
       - Middellandse-Zeelanden;
       - Latijns-Amerika: nadruk op Mercosur, Chili, Mexico en Venezuela;
       - Azië: China, India en ASEAN;
       - Afrika.
                                         11
                                                                                03
 ---pagebreak---                       FINANCIEEL MEMORANDUM
POST B4-1041
1.   TITEL VAN DE MAATREGEL
     Bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector -
     SYNERGY-programma.
2.   BEGROTINGSLIJN
     B4-1041
3.   JURIDISCHE GRONDSLAG
     Verordening van de Raad (EG) nr. 701/97 van 14 april 1997 tot vaststelling
     van een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de
     energiesector - SYNERGY-programma (PB nr. L 104 van 22.4.1997, blz. 1).
     Voorstel voor een Verordening (EG) van de Raad tot verlenging van een
     programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de
     energiesector (SYNERGY-programma) vastgesteld bij Verordening (EG)
     701/90 van de Raad van 14 april 1997.
     Voorstel voor een Beschikking van de Raad tot vaststelling van een
     kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002).
4.   OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL
     4.1.    Algemene doelstelling van de maatregel
            De noodzaak van een programma voor internationale samenwerking op
            Europees niveau, dat het intern beleid in deze sector komt aanvullen, zal
            als gevolg van de ontwikkeling in de wereldenergiecontext in de
            komende jaren nog groter worden:
            - toename van de energieafhankelijkheid van Europa,
            - zeer sterke stijging      van    de   vraag   naar   energie  van    de
               ontwikkelingslanden,
            - toenemende invloed van milieuproblemen en in het bijzonder van
               broeikasgasemissies op de keuzes op energiegebied.
                                        12                                            84
 ---pagebreak--- De bevordering van samenwerkingsacties voor het ontwerp en de
toepassing van het energiebeleid van derde landen moet de realisatie van
de doelstellingen van de EU-energiestrategie in de hand werken, te
weten:
- algemeen concurrentievermogen,
- continuïteit van de Europese energievoorziening,
- bescherming van het milieu.
Deze maatregel moet bijdragen tot de realisatie van die doelstellingen
door projecten die in het bijzonder gericht zijn op:              <y
- een betere energie-efficiëntie in de derde landen,
- de bevordering van het gebruik van milieuvriendelijke technologieën,
- de bevordering van de exploitatie van plaatselijke bronnen en in het
    bijzonder van hernieuwbare energiebronnen,
- de steun voor de regionale integratie van derde landen op het gebied
    van energie en de opening van die sector,
- de bevordering van de dialoog en de contacten tussen Europa, de
    derde landen en met name de producerende landen en de
    internationale energieorganisaties,
 - de steun voor de penetratie van Europese energieondernemingen in
    de derde landen,
 - het aanhalen van de betrekkingen tussen de deskundigen en degenen
    die op Europees vlak in de energiesector de beslissingen nemen,
    alsmede tussen de Gemeenschap en de derde landen.
De maatregel steunt ook het beleid van de Europese Unie inzake
 buitenlandse betrekkingen; hij draagt bij tot de schepping "van de
 randvoorwaarden om de energieprojecten een bepaalde richting te
 geven en voor te bereiden, alsmede tot de voorbereiding van de
 toetreding van landen uit Midden- en Oost-Europa.
 De uitwerking van het jaarprogramma in samenwerking met de andere
 diensten van de Commissie en de vertegenwoordigers van de lidstaten
 zal gelegenheid bieden tot het bepalen van de prioritaire thema's voor
 de SYNERGY-actie, daarbij eveneens rekening houdend met de door
 het Europees Parlement voorgestelde bijlage bij de verordening.
                              13
                                                                         o5
 ---pagebreak---    4.2.    Duur van de maatregel
           De maatregel duurt vijf jaar, van 1 januari 1998 tot en met
           31 december 2002.
5. INDELING VAN DE UITGAVEN
   Niet-verplichte uitgaven/Gesplitste kredieten
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   UITGAVEN
   Financiering van studies; technische bijstand en advies, eventueel met behulp
   van deskundigen; acties op het gebied van opleiding, promotie en verspreiding
   van informatie; organisatie van conferenties, seminaries, werkateliers,
   technische en educatieve bezoeken; steun aan instellingen inzake samenwerking
   of energiebeleid en andere steunacties voor het energiebeleid.
   Uitgaven voor de bekendmaking van het programma, voor de verspreiding van
   de resultaten ervan en voor de evaluatie door externe deskundigen, uitgaven
   voor de werking van de instellingen en steun voor de samenwerking op
   energiegebied.
   De bijstand van de Gemeenschap zal normaal gezien niet meer mogen bedragen
   dan de helft van de totale kosten van een project en zal kunnen worden
   uitgevoerd via medefinanciering in combinatie met derde landen, lidstaten of
   internationale organisaties.
   In sommige gevallen kan de bijstand van de Gemeenschap echter tot 100 % van
   de kosten bedragen: financiering van deskundigen die voltijds bij de overheden
   van de derde landen worden gedetacheerd, acties die uitsluitend in het belang
   van de Gemeenschappen worden uitgevoerd (voorafgaande studies,
   verkennende missies, Europese energiecentra, evaluatie van de acties...).
   ONTVANGSTEN
   De eventuele ontvangsten afkomstig van de terugbetalingen van de Staten die
   aan het Europese Energiehandvest deelnemen kunnen opnieuw worden
   gebruikt overeenkomstig het bepaalde in artikel 27, lid 2, sub b) van het
   Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene
   begroting der Europese Gemeenschappen            (PB nr. L 356 van 31.12.1977,
   blz. 1),     laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS)
    nr. 2335/95 (PB nr. L 240 van 7.10.1995, blz. 12).
                                       14
                                                                                6G
 ---pagebreak--- 7. FINANCIËLE GEVOLGEN
   7.1. Wijze van berekening van de totale kosten van de actie (verband tussen
        de afzonderlijke kosten en de totale kosten)
        horizontale acties
        dienstreizen van korte duur van Europese deskundigen of deskundigen
        uit derde landen:
        reiskosten, honoraria en dagvergoedingen: 240 dienstreizen =
        10.000 ecu
        een tussentijdse en een definitieve evaluatie van het programma voor
        een gemiddeld bedrag van 150.000 ecu = 300.000 ecu
        energie-analyses
        studies welke gemiddeld 100.000 ecu kosten x 64
        samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid in
        derde landen
        dienstreizen van lange duur (6 maanden) van deskundigen voor een
        gemiddeld bedrag van 100.000 ecu x 63
        financiële steun voor instellingen uit de energiesector
        dienstreizen van lange duur (1 jaar) voor deskundigen voor een
        gemiddeld bedrag van 200.000 ecu x 30
        bezoeken van technische aard en opleiding in Europa voor
        25 ingezetenen uit derde landen voor een gemiddeld bedrag van
        20.000 ecu per bezoek x 150 bezoeken
        teun voor industriële samenwerking
        seminars voor een gemiddeld bedrag van 100.000 ecu x 10
        bezoeken van Europese delegaties in derde landen voor een gemiddeld
        bedrag van 74.000 ecu x 10
        eminars. conferenties en informatievergaderingen
        seminars of informatievergaderingen voor een gemiddeld bedrag van
         100.000 ecu x 20
        conferenties voor een gemiddeld bedrag van 200.000 ecu x 15
        cties op het gebied van informatie en opleiding
        (subsidies en beurzen)
                                      15
                                                                               67
 ---pagebreak--- 7.2.    Verdeling per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu)
                                 1998       1999
         VERDELING                                 2000     2ÖÖÏ2002       I TOTAAL
Horizontale acties                0,5        0,5    0,58      0,5    0,62        2,7
Energieanalyses                    1,2       1,3     1,3      1,3     1,3        6,4
Samenwerking in verband
met de uitwerking van het
energiebeleid     in     derde
landen                             1,2       1,2     1,3      1,3     1,3        6,3
Steun      voor    industriële
samenwerking                      0,3       0,34    0,3       0,4     0,4        1,74
Financiële steun voor instel-
lingen uit de energiesector        j  g      j g    j g      j g     ^g          9
Seminars, conferenties en
informatievergaderingen              l         l      l        l       l           s
Acties op het gebied van
informatie en opleiding              ,         ,      ,      , ,2    , ,,        ^—
TOTAAL =                          7,00      7,14    7,28     7,42    7,57       36,4
        Opmerkingen:
        De verhoging van de budgettaire middelen vanaf het jaar 2000 zal gevraagd
        worden voor drie soorten acties:
              steun aan industriële samenwerking waarmee beoogd wordt de penetratie
              van de markten in derde landen door de Europese ondernemingen uit de
              betrokken sector te bevorderen;
              de samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid
              zodat door derde landen rekening kan worden gehouden met de
              doelstellingen van de Gemeenschap op energiegebied;
              een toename van de uitgaven voor een evaluatie en follow-up van de
              gelanceerde acties . De verhoging van deze uitgaven is te vinden in de
              rubriek "horizontale acties".
        7.3. Operationele uitgaven voor studies, deskundigen, enz. welke in deel B
              van de begroting zijn opgenomen
                                             16
 ---pagebreak---                  EG in miljoen ecu (lopende prijzen)
                       1998       1999      2000       2001    2002    Totaal
Voorlichting en         0,2        0,2       0,2        0,2     0,2       1
publicaties
        7.4.     Tijdschema voor de vastleggingskredietenfàetalingskredieten
                 Het bedrag zal jaarlijks         door  de begrotingsautoriteit  worden
                 vastgesteld.
                 Het indicatief budget in vastleggings- en betalingskredieten bedraagt
                 (in miljoen ecu)
                          1998       1999      2000      2001   2002    Totaal
Vastleggings-               7        7,14       7,28      7,42   7,57    36,4
kredieten
Betalingskredieten
1997                        6                                              6
1998                        1           6                                  7
1999                                  1,14        6                      7,14
2000                                             1,28       6            7,28
2001                                                      1,42    6,5    7,92
2002                                                             1,07    1,07
2003
Totaal                      7         7,14      7,28      7,42   7,57    36,4
        De financiële steun voor instellingen uit de energiesector in derde landen zou
        moeten afnemen naarmate deze instellingen zichzelf beter weten te bedruipen.
8.      VOORGESTELDE BEPALINGEN OM BEDROG TEGEN TE GAAN
        (EN DE RESULTATEN DAARVAN)
        De werkzaamheden worden na de goedkeuring ervan betaald op basis van een
        vóór de gunning van het contract geraamd interventiepercentage (?) en na een
        definitief financieel verslag over de maatregel. Voor reis- en verblijfkosten
        kunnen bewijsstukken worden geëist.                                     __
        Er kunnen ook controles aan de hand van stukken en ter plaatse worden
        uitgevoerd.
9.      GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE
        9.1.     Specifieke doelstellingen
                 Er zijn:
              " • specifieke doelstellingen waartoe SYNERGY bijdraagt zonder
                    exclusief recht op de resultaten
                                              17                                        60
 ---pagebreak---         • doelstellingen       die    rechtstreeks   voortvloeien     uit -  de
           SYNERGY-maatregelen
9.1.1. Doelstellingen van het programma
        • De te verwachten stijging van broeikasemissies op wereldniveau
           verminderen door maatregelen die de energie-efficiëntie, de nieuwe
           technologieën, de hernieuwbare energiebronnen en de programmatie
           bevorderen;
        • De omvang van de investeringen en de uitvoer van Europese
           ondernemingen in de energiesector van derde landen vergroten;
        • De verbinding van de energienetten tussen derde landen en tussen
           derde landen en Europa vergemakkelijken;
        • De toetreding van de geassocieerde landen voorbereiden door de
           aanpassing van hun energiebeleid aan dat van de EU te
           vergemakkelijken;
        • De exportcapaciteit voor energie vanuit derde landen naar Europa
           behouden of verhogen, ondanks de stijging van de binnenlandse
           vraag in die landen.
 9.1.2. Doelstellingen van afzonderlijke acties
        Voor de seminars, conferenties en informatievergaderingen en de
        financiële steun voor samenwerkingsorganisaties:
        • de contacten tussen publieke of privé beleidsbepalers in Europa en de
            derde landen vermenigvuldigen;
        • de contacten tussen de verantwoordelijke personen in de derde
            landen bevorderen;
        • bijdragen tot de realisatie van andere samenwerkingsacties tussen de
            Gemeenschap en de derde landen;
        • informatie verspreiden over de Europese situatie op het gebied van
            energie.
        Voor de samenwerking in verband met de uitwerking van het
        energiebeleid in derde landen en de energieanalyses:
        • een Europese bijdrage verzekeren voor de uitwerking van plannen en
           verordeningen inzake energie in de derde landen en daardoor de
            doelstellingen helpen bereiken.
                                     18                                         70
 ---pagebreak---         Voor de maatregelen op het gebied van opleiding en informatie:
        • vakmensen uit derde landen opleiden en hun de Europese
           standpunten leren kennen.
Doelgroep
Staten, openbare diensten uit de energiesector, ondernemingen en personen uit
derde landen en uit de Europese Gemeenschap.
9.2.    Motivering van de maatregel
        Een maatregel op het niveau van de Gemeenschap is gerechtvaardigd
        door de volgende elementen:
        • alleen de Gemeenschap kan de Europese belangen en ondernemingen
           verdedigen zonder die van een lidstaat te bevoordelen,
        • de Gemeenschap is als onderhandelingspartner van derde landen
           aangewezen in bijvoorbeeld de G-24 of bij met andere derde landen
           gesloten akkoorden die expliciet ook de energie betreffen,
        • een maatregel op het niveau van de Gemeenschap maakt het mogelijk
           de door de lidstaten genomen maatregelen te vervolledigen en hun
           impact te vergroten,
        • de Europese Gemeenschap kan beter de belangen van alle lidstaten
           vertegenwoordigen,
        • een optreden op het niveau van de Europese Gemeenschap maakt het
           mogelijk de in de verschillende lidstaten aanwezige expertise te
           gebruiken.
        Vergeleken met de andere communautaire programma's _inzake
        internationale samenwerking maakt SYNERGY het mogelijk dat
        rekening wordt gehouden met de communautaire belangen op
        energiegebied en is het erop gericht de coördinatie tussen de
        programma's welke verschillende gebieden in de wereld omvatten, te
        verbeteren.
9.3.    Follow-up en evaluatie van de maatregel
        Voor alles moet duidelijk zijn dat de ambtenaren die zich met de
        verschillende geografische zones bezighouden, reeds op hun niveau elk
        project waarvoor zij verantwoordelijk zijn leiden, volgen en evalueren.
                                                                                7l
                                    19
 ---pagebreak--- Geselecteerde voortgangsindicatoren
Voorzover SYNERGY een samenwerkingsprogramma is voor de
uitwerking van een energiebeleid, is het moeilijk kwantitatieve
indicatoren te vinden om het effect ervan te meten.
Bovendien zijn de gevolgen van maatregelen op energiegebied pas op
korte of lange termijn merkbaar in de productie- of verbruikscijfers.
Men kan niettemin indicatoren gebruiken die beantwoorden aan de twee
soorten in punt 9.1 genoemde doelstellingen.
Voor de algemene doelstellingen:
• vergelijking van      het    gehalte    broeikasgasemissies   met    de
   verwachtingen,
• ontwikkeling van de energie-efficiëntiecoëfficiënt per land,
• toename van de lokale productie, en in het bijzonder het aandeel van
   de hernieuwbare energiebronnen;
• ontwikkeling van de Europese investeringen en de Europese uitvoer
   in de energiesector;
• ontwikkeling van de energie-uitvoer van derde landen ten opzichte
   van de ontwikkeling van hun binnenlandse vraag,
• investeringen in verbindingen tussen derde landen en tussen Europa
   en de derde landen.
Voor de doelstellingen van afzonderlijke acties:
• aantal personen die tijdens conferenties en vergaderingen van
   SYNERGY met elkaar in contact zijn gebracht. Eventueel aantal
   zakelijke contacten en realisaties die op die ontmoetingen volgden;
• aantal landen die voordeel hebben getrokken uit de Europese
   ervaring om hun energiebeleid uit te werken;
• aantal opgeleide vakmensen;
• aantal personen die op de hoogte gebracht zijn van de projecten;
• samenwerkingsacties die uit een SYNERGY-project zijn voort-
   gekomen.
                                                                          70
                            20                                            • *>
 ---pagebreak---      Wijze en periodiciteit van evalueren
     In het voorstel voor de Beschikking van de Raad worden twee
     verslagen      voorgeschreven welke gebaseerd zijn op een door
     onafhankelijke deskundigen uitgevoerde evaluatie.
     Hierbij zal het eerste verslag dat na twee jaar moet worden voorgelegd
     veeleer zijn toegespitst op de tenuitvoerlegging van het programma.
     In het tweede verslag dat aan het eind van het programma moet worden
     opgesteld zullen eveneens de effecten van het programma in de
     betrokken landen onder de loep worden genomen.
     Voorts kunnen de gefinancierde projecten door              onafhankelijke
     deskundigen aan een controle worden onderworpen.
9.4. Elementen ter evaluatie van de verhouding tussen kosten en baten
      Om deze verhouding te vergelijken met die voor andere programma's,
     moet men ermee rekening houden dat het beheer en de follow-up van de
     projecten rechtstreeks door de ambtenaren van de Eenheid zelf en niet
     door een externe groep worden uitgevoerd. Verder wordt SYNERGY
     gekenmerkt door communautaire initiatieven en door maatregelen
     (zoals het Euro-mediterraan forum) die voor andere programma's
     bruikbare elementen opleveren. Die projecten impliceren een grotere
     deelname van de ambtenaren aan de identificatie ervan en aan de
     onderhandelingen.
10.   GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN
     De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld
     bij jaarlijks besluit van de Commissie inzake de middelen, waarbij met
     name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en
     bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd.
                                  21
                                                                               73
 ---pagebreak---        10.1.  Gevolgen voor het aantal personeelsleden
    Soort posten        Personeel voor waarvan                                          duur
                        het beheer van
                        de maatregel
                        vast    tijdelijk    met gebruikmaking      met    gebruikma-
                                             van de bestaande       king van aan-
                                             middelen van het       vullende middelen
                                             DG of de betrokken
                                             dienst
Ambtenaren         A     2,5        0,5               3
of tijdelijke      B       1                          1
functionarissen C         2                           2
Andere middelen                 1 GND               1GND
Totaal                   5,5         1,5                7
  10.2.       Globalel inancië e gevolgen van de extra personeelsbehoeften
              De jaarlijkse administratieve kosten kunnen dus worden geschat op
              7 x 103.000 ecu = 721.000 ecu.
  10.3.       Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel
   Begrotingslijn                           Bedrag        Wijze van berekening
   (nr. en omschrijving)
   A-13 0       Dienstreizen,      lokaal    120.000      Raming gebaseerd op de
   vervoer en andere bijkomende                           uitvoering tijdens het eerste
   kosten                                                 semester van het boekjaar
                                                           1997.
                                              46.200      Twee vergaderingen per jaar
   A-2510 Specifieke vergadering
                                                          met twee vertegenwoordigers
   "internationale samenwerking" in
                                                          per lidstaat gebaseerd op een
   het kader van het comité voor het
                                                          gemiddeld kostenbedrag van
   kaderprogramma
                                                          770 ecu. Deze vergaderingen
                                                          zouden moeten samenvallen
                                                          met die van de andere
                                                          specifieke programma's
   Totaal                                     166.200
  De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van
  de diensten die het programma beheren.
                                                                                74
                                          22
 ---pagebreak---          EUROPESE COMMISSIE
                                   BIJLAGE IV
    VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD
                   betreffende een
   MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN
HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP
                    (1998-2002)
                                              tb
 ---pagebreak---    VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD BETREFFENDE EEN
     MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HERNIEUWBARE
             ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP- ALTENERII -
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 130 S, lid 1,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's3,
Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4, in samenwerking met het
Europees Parlement,                                              *•
Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat het optreden van de
Gemeenschap onder meer als doelstelling heeft een behoedzaam en rationeel gebruik van
natuurlijke hulpbronnen te verzekeren;
Overwegende dat artikel 129 van het Verdrag bepaalt dat de eisen inzake
gezondheidsbescherming een bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere
gebieden vormen en dat dit programma tot de bescherming van de gezondheid bijdraagt;
Overwegende dat de Raad in zijn zitting van 29 oktober 1990 de stabilisatie van de totale
C02-emissies tegen het jaar 2000 op het niveau van 1990 in de Gemeenschap als geheel
als doel heeft vastgesteld; dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997, met
het oog op de bijeenkomst van Kyoto in het kader van het Raamverdrag" inzake
klimaatverandering, als onderhandelingsstandpunt heeft vastgesteld dat de uitstoot van
broeikasgassen in vergelijking met het emissieniveau van 1990 moet worden verminderd
met 7,5% tegen het jaar 2005 en met 15% tegen het jaar 2010;
                                                                                78
 ---pagebreak--- Overwegende dat er, om tot een aanzienlijke terugdringing van de C02-uitstoot in de
Gemeenschap te komen, een extra inspanning moet worden geleverd, met name" in het
licht van prognoses die erop wijzen dat, bij een normale economische groei, de door het
energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot tussen 1995 en 2000 waarschijnlijk met 5 tot
8% zal toenemen; dat er derhalve aanvullende maatregelen moeten worden genomen;
Overwegende dat bij Beschikking 93/389/EEG5 van de Raad van 24 juni 1993 een
bewakingssysteem voor de uitstoot van C0 2 en andere broeikasgassen is ingesteld;
Overwegende dat de Raad op zijn zitting van 25 en 26 juni 1996 heeft vastgesteld dat het
tweede evaluatierapport van de Intergouvernementele werkgroep "Klimaatverandering"
(SAR IPPC) in het kader van de onderhandelingen voor een protocol overeenkomstig het
Mandaat van Berlijn concludeert dat alles erop wijst dat er een duidelijke menselijke
invloed op de algemene klimaatverandering bestaat, en dat het de noodzaak beklemtoont
van een dringend handelen op een zo ruim mogelijke grondslag; dat de Raad er voorts
kennis van heeft genomen dat belangrijke mogelijkheden voor "geen spijt"-oplossingen
bestaan en de Commissie heeft verzocht te bepalen welke maatregelen door de
Gemeenschap moeten worden genomen;
Overwegende dat de Commissie in het Groenboek van 11 januari 19956 en het Witboek
van 13 december 19957 het Europees Parlement en de Raad haar standpunt te kennen
heeft gegeven over de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol
die hernieuwbare energiebronnen moeten vervullen;
Overwegende dat het Europees Parlement in zijn Resolutie van 4 juli 19968 de Commissie
oproept een actieplan van de Gemeenschap ter bevordering van duurzame energiebronnen
ten uitvoer te leggen;
Overwegende dat de Commissie met het Groenboek van 20 november 19969, "Energie
voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen", de aanzet heeft gegeven tot een proces
van ontwikkeling en verdere uitvoering van een gemeenschappelijke strategie en een
actieplan voor hernieuwbare energiebronnen (HEB);                              ~~
 5
     PBnr.L 167 van 9.7.1993, blz. 31.
6
     COM(94)659 van 11.1.1995.
 7
     COM(95)682 van 13.12.1995.
 8
     A4-0188/96-EP 251.039.
9
     COM(96)576 def. van 20.11.1996.
                                                                                77
 ---pagebreak--- Overwegende dat de Gemeenschap overeenkomstig artikel 130 A van het Verdrag haar
optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang ontwikkelt
en vervolgt en zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen tussen de
ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst
begunstigde regio's te verkleinen; dat onder meer het energiegebied onder dit optreden
valt;
Overwegende dat de Raad bij Beschikking 93/500/EEG van 13 september 199310 een
communautair programma heeft vastgesteld inzake de bevordering van hernieuwbare
energiebronnen (ALTENER) dat tot doel heeft de C02-uitstoot te beperken door het
marktaandeel van hernieuwbare energiebronnen en de bijdrage daarvan tot de totale
productie van primaire energie in de Gemeenschap te verhogen; dat dit programma op
31 december 1997 eindigt;
Overwegende dat de Gemeenschap heeft erkend dat het ALTENER-programma een
belangrijk onderdeel vormt van de Gemeenschapsstrategie tot beperking van de
C02-uitstoot;
Overwegende dat de Commissie11 een voorstel voor een beschikking van de Raad
betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in
de Gemeenschap- ALTENER II -heeft opgesteld;
Overwegende dat er een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector wordt
uitgevoerd;
Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van
26 april 199412 een vierde kaderprogramma van werkzaamheden voor onderzoek,
technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld; dat het beleid op het gebied
van hernieuwbare energiebronnen een belangrijk instrument vormt voor de toepassing en
de bevordering van nieuwe energietechnologieën die in het kaderprogramma zullen
worden ontwikkeld; dat het ALTENER Il-programma een instrument is dat een
aanvulling op dat programma vormt;                                             ~~
Overwegende dat de Commissie bij de Raad en het Europees Parlement haar voorstellen
betreffende het vijfde OTO-kaderprogramma heeft ingediend13;
10
    PB nr.L 235 van 18.9.1993.
11
    COM(97)87 def. van 12.3.1997.
12
    PB nr.L 126 van 18.5.1994.
13
                                                                                ry 0
 ---pagebreak--- Overwegende dat de ruimere toepassing van hernieuwbare energiebronnen zowel op het
milieu als op de continuïteit van de energievoorziening een positieve uitwerkmg zal
hebben; dat een hoog niveau van internationale samenwerking wenselijk is om de beste
resultaten te verkrijgen;
Overwegende dat een versterkt ALTENER Il-programma een wezenlijk instrument voor
de ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen vormt;
Overwegende dat bij de uitvoering van het programma voor nauwe samenwerking dient te
worden gezorgd met andere communautaire programma's en acties die eveneens
betrekking hebben op de bevordering van hernieuwbare energiebronnen;
Overwegende        dat   het  uit   politiek  en   economisch  oogpunt  wenselijk   is  het
ALTENER Il-programma open te stellen voor de geassocieerde landen uit Midden- en
Oost-Europa, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad in Kopenhagen van
juni 1994 14 en de door de Commissie in mei 199415 bij de Raad ingediende mededeling
dienaangaande, alsook voor Cyprus,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:
                                             Artikel 1
 1.      Onder de naam ALTENER II wordt binnen het kaderprogramma voor energie een
         specifiek   programma ter bevordering van het gebruik van hernieuwbare
         energiebronnen in de Gemeenschap, hierna "het programma" genoemd, ten uitvoer
        gelegd. Dit programma heeft de volgende doelstellingen:
         a) het mede scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor de uitvoering van
             een communautair actieplan voor hernieuwbare energiebronnen, inzonderheid
             de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden;
         b) de aanmoediging van particuliere en overheidsinvesteringen in de productie en
             van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen.
         Deze doelstellingen dragen bij tot het verwezenlijken van de volgende algemene
         communautaire       doelstellingen  en aandachtspunten:   de  beperking   van   de
         C0 2 -uitstoot, de verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de
 14
 15  COM
                                                                                79
 ---pagebreak---         energiebalans, de vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde energie, de
        continuïteit van de energievoorziening, de economische ontwikkeling, de
        economische en sociale samenhang en de regionale en plaatselijke ontwikkeling.
2.      In het kader van het programma verleent de Gemeenschap financiële steun voor
        acties die aan de doelstellingen van deze beschikking beantwoorden.
3.      De uitvoeringsperiode van het ALTENER Il-programma loopt van 1 januari 1998
        tot 31 december 2002.
4.      De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de
        begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de financiële
        vooruitzichten.
                                           Artikel 2
In het kader van het programma worden de volgende acties en maatregelen op het gebied
van hernieuwbare energiebronnen gefinancierd:
a)      Studies en andere acties, met het oog op de uitvoering en aanvulling van
        communautaire maatregelen ter ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare
        energiebronnen. Daaronder vallen de uitwerking van sectoriële en
        marktstrategieën, de ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde
        aankopen en de analyse van de juridische, sociaal-economische en administratieve
        voorwaarden die het gunstigst zijn voor de penetratie van duurzame energie,
        alsmede de opstelling van de passende wetgeving;
b)      Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten ter
        ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te
        breiden op het gebied van:
        -   plaatselijke en regionale planning,
        -   hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling,                ~~
        -   nieuwe financierings- en marktinstrumenten,
        -   informatie,
        -   onderwijs en opleiding;
c)      Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van de
        uitwisseling van ervaring en know-how, met het oog op een betere coördinatie
        tussen internationale, communautaire, nationale, regionale en plaatselijke
                                                                                o
                                                                                O0
 ---pagebreak---        werkzaamheden; instelling van een gecentraliseerd systeem voor inzameling en
       verspreiding van informatie betreffende hernieuwbare energiebronnen;
d)     Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot
       aanmoediging van de uitwisseling van ervaring en know-how;
e)     Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te doen
       vinden en investeringen aan te moedigen, door het verlenen van bijstand bij het
       voorbereiden en indienen van uitvoeringsprojecten.
       Deze gerichte acties hebben tot doel investeringen in nieuwe geïnstalleerde
       capaciteit voor energieproductie uit hernieuwbare bronnen te vergemakkelijken en
       te versnellen door het verlenen van financiële steun, teneinde de marginale en
       dienstverleningskosten van projecten op het gebied van duurzame energie te
       verlagen en zodoende de niet-technische hinderpalen uit de weg te ruimen.
       Deze bijstand betreft onder meer de toegang tot gespecialiseerd advies, de analyse
       van marktvooruitzichten, de keuze van de vestigingsplaats, aanvragen van bouw-
       en exploitatievergunningen, de opstelling van financieringsplannnen, de
       voorbereiding van aanbestedingen, de opleiding van het exploitatiepersoneel, de
       inbedrijfstelling van installaties enz..
       Deze gerichte acties hebben betrekking op projecten die op de volgende gebieden
       worden uitgevoerd:
       -   biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en
           landbouw, stadsafval16, vloeibare biobrandstoffen en biogas,
           thermische en fotovoltaïsche zonne -energiesystemen,
       -    passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen,
       -    kleinschalige (<10 MW) waterkrachtprojecten,
       -    windenergie,
       -    geothermische energie;
f)     Acties met het oog op:
        -   de follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de
            Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;
             de ondersteuning van bij de uitvoering van het actieplan genomen initiatieven,
             met name ter bevordering van een betere coördinatie en een sterkere synergie
16
   Mededeling van de Commissie betreffende de actualisering van de communautaire strategie voor het
   afvalbeheer. COM(96)399 def. van 30.07.1996.
                                                                                8
 ---pagebreak---          tussen de acties; met inbegrip van alle door de Gemeenschap gefinancierde
         activiteiten;
         het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte vooruitgang
         inzake de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;
         de beoordeling van de gevolgen en de rentabiliteit van de in het kader van dit
         programma genomen maatregelen. Bij deze beoordeling wordt tevens
         rekening gehouden met sociale en milieu-aspecten.
                                      Artikel 3
1. De Gemeenschap draagt alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en
   f), bedoelde acties en maatregelen.
2. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder b)
   en d), bedoelde acties en maatregelen bedraagt ten hoogste 50% van de totale
   kosten, terwijl het resterende deel van de kosten kan worden gefinancierd uit
   openbare of particuliere middelen dan wel een combinatie van beide.
3. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder e),
   bedoelde acties en maatregelen wordt voor elke gerichte actie jaarlijks vastgesteld
   overeenkomstig artikel 4, lid 3.
                                      Artikel 4
1. De Commissie is belast met de uitvoering van het programma.
2. De voorwaarden en richtsnoeren voor ondersteuning van de in artikel 2 bedoelde
   acties en maatregelen worden jaarlijks vastgesteld, waarbij rekening wordt
   gehouden met:
        de prioriteiten van de Gemeenschap en de lidstaten als vermeld in hun
        programma's ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen;
   -    criteria inzake rentabiliteit en ontwikkelingspotentieel van hernieuwbare
        energiebronnen en het effect op de werkgelegenheid en het milieu, met name
        de vermindering van de C02-uitstoot;
   -    voor de in artikel 2, onder e), bedoelde actie, de relatieve kosten van de
        assistentie, de verwachte nieuwe productiecapaciteit en de omvang van
        transregionale en/of transnationale voordelen;
        de beginselen van artikel 92 van het EG-Verdrag en de relevante
        communautaire richtsnoeren inzake overheidssteun voor milieubescherming.
                                       Artikel 5
                                                                                8^
 ---pagebreak--- De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot
vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties in de energiesector bedoelde comité.
                                          Artikel 6
1.       In de loop van het tweede jaar van het programma dient de Commissie bij het
         Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité
         van de Regio's een verslag in over de maatregelen die op Gemeenschapsniveau en
         in de lidstaten zijn genomen tot bevordering van hernieuwbare energiebronnen,
         aan de hand van met name de in artikel 1 vastgelegde doelstellingen. Dit verslag
         gaat vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in het programma die in het licht
         van deze resultaten noodzakelijk kunnen blijken.
2.       Na de beëindiging van het programma beoordeelt de Commissie de resultaten in
         verband met de toepassing van deze beschikking en de samenhang tussen de
         nationale en de communautaire acties. Zij brengt daarover verslag uit aan het
         Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité
         van de Regio's.
                                          Artikel 7
Dit programma wordt voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en
Oost-Europa (LMOE) opengesteld overeenkomstig de voorwaarden, met inbegrip van de
financiële bepalingen, die worden gesteld in de aanvullende protocollen bij de
associatieovereenkomsten of in de associatieovereenkomsten zelf betreffende de deelname
aan communautaire programma's. Dit programma wordt opengesteld voor deelname van
Cyprus op basis van aanvullende kredieten krachtens dezelfde regels als ten aanzien van
de EVA/EER-landen worden toegepast, volgens met die landen overeen te komen
procedures.
                                          Artikel 8
Bij deze beschikking wordt Beschikking ..../..../EEG van de Raad ingetrokken en
vervangen door deze beschikking.
                                          Artikel 9
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.
 Gedaan te Brussel,
                                                                           Voor de Raad
                                                                            De voorzitter
                                                                                83
 ---pagebreak---                        FINANCIEEL MEMORANDUM
1. TITEL VAN DE MAATREGEL
   Kaderprogramma voor energie ( 1998-2002)
   ALTENER II. Een meerjarenprogramma tot bevordering van het gebruik van
   hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap.
2. BEGROTINGSLIJNEN
   B4.1030
3. JURIDISCHE GRONDSLAG
   Beschikking 93/500/EEG van de Raad van 13 september 1993 (PB nr. L 235 van
   18.9.1993, blz. 41). ALTENER I-programma.
   Voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma
   ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER
   Il-programma), ingediend op 22 mei 1997 (PB nr. C 192 van 24.6.1997, blz. 16).
   Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig
   kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002).
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL
     4.1. Doelstelling van de maatregel
     De Commissie is van mening dat voortzetting van het ALTENER-programma
     noodzakelijk is. Het levert een essentiële bijdrage tot de toenemende toepassing
     van milieuvriendelijke duurzame energie en vormt een belangrijk onderdeel van
     de communautaire strategie tot beperking van de C02-uitstoot. Deze doelstelling
     is in overeenstemming met de artikelen 130Ren 130 S van het Verdrag.
    Het aandeel van duurzame energie in de primaire energiebehoeften van de
     Europese Gemeenschap bedraagt momenteel net iets minder dan 6% en komt
     overeen met ongeveer 70 Mtoe. In haar Mededeling "Energie voor de toekomst:
    Hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire strategie"
     stelt de Commissie een aanzienlijke toename van het gebruik van duurzame
     energiebronnen voor het jaar 2010 voor. Bij de werkzaamheden voorafgaand aan
     de goedkeuring van het Groenboek is uitgegaan van een indicatieve doelstelling:
     de verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het
    jaar 2010. De Commissie werkt aan een mededeling, met bijbehorend actieplan,
     over het Witboek inzake een communautaire strategie voor hernieuwbare
     energiebronnen tot het jaar 2010. Het ALTENER Il-programma moet een
                                        10
                                                                                84
 ---pagebreak---     belangrijke rol spelen bij de uitvoering en de follow-up van de strategie en het
    actieprogramma.
    Het ALTENER-programma heeft tot doel een bijdrage van betekenis te leveren
    tot het bereiken van deze communautaire doelstelling. Het grotere gebruik van
    hernieuwbare energiebronnen zal eveneens bijdragen tot de sociale samenhang
    binnen de Gemeenschap, de benutting van plaatselijke energiebronnen
    bevorderen en de marktpenetratie van nieuwe energietechnologieën (waarvan er
    veel met communautaire steun zijn ontwikkeld) bespoedigen.
     In het licht van de bovenstaande overwegingen stelt de Commissie voor het
     ALTENER-programma voort te zetten en daarbij rekening te houden met de
     aanbevelingen die een groep van onafhankelijke deskundigen heeft geformuleerd
     en met de conclusies van de ALTENER-conferentie alsook met de ervaring die
     de Commissie heeft opgedaan bij de uitvoering van het ALTENER-programma
     en andere activiteiten op energiegebied.
     4.2. Looptijd van de maatregel en regels voor de verlenging daarvan
    De maatregel loopt over vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 december
     2002.
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   De voor ALTENER II voorgestelde begroting bedraagt 81.1 miljoen ecu.
   De begroting voor ALTENER I werd aanvankelijk vastgesteld op 40 miljoen ecu,
   maar aan het eind van het programma werd dat bedrag verhoogd tot circa 46,4
   miljoen ecu. In de jaren 1994, 1995 en 1996 werd 72% van de totale begroting
   uitgegeven. Het programma werd goedgekeurd op 18 september 1993, zodat het
   in 1993 in feite slechts over vier maanden gaat, en voor 1997 is een bedrag van 8,2
   miljoen ecu beschikbaar.
   ALTENER II omvat zes soorten van acties en maatregelen op het gebied van
   hernieuwbare energiebronnen:
   A. VERLENGING VAN ALTENER I-ACTIES
   a)   Studies en andere acties met het oog op de uitvoering en aanvulling van
        communautaire maatregelen die zijn getroffen om het potentieel van
        hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen, zoals sectoriële en
        marktstrategieën, ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde
        contracten en wetgeving;
   b) Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten voor de
        ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te
        breiden op het gebied van:
                                         11
                                                                                85
 ---pagebreak---    -  lokale en regionale planning,
   -  hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling,
   -  nieuwe financierings- en marktinstrumenten,
   -  informatie,
   -  onderwijs en opleiding;
c) Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van
   uitwisselingen van ervaring en know-how; instelling van een gecentraliseerd
   systeem voor inzameling en verspreiding van informatie betreffende
   hernieuwbare energiebronnen;
d) Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot
   aanmoediging van uitwisselingen van ervaring en know-how.
B. NIEUWE ACTIES TOT BEVORDERING VAN DE PENETRATIE VAN
   HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN
e) Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te
   doen vinden en investeringen aan te moedigen op de volgende gebieden:
   biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en
   landbouw, stadsafval, vloeibare biobrandstoffen en biogas,
   thermische en fotovoltaïsche zonne-energiesystemen,
   passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen,
   kleinschalige waterkracht,
   windenergie,
   geothermische energie.
C  NIEUWE         ACTIES        VOOR       IMPLEMENTATIE          VAN      DE
   COMMUNAUTAIRE              STRATEGIE         INZAKE        HERNIEUWBARE
   ENERGIEBRONNEN
                                    12
 ---pagebreak---        f) • Acties met het oog op:
               follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de
               Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;
               ondersteuning van initiatieven die, bij de uitvoering van het actieplan, met
               name zijn genomen tot bevordering van sterkere synergie tussen acties;
               het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte
               vooruitgang op het stuk van de ontwikkeling van hernieuwbare
               energiebronnen;
               beoordeling van de in het kader van dit programma genomen maatregelen.
       De financiële steun beloopt:
               tot 100% voor de kosten in verband met de onder a), c) en f) beschreven
               acties;
               van 30% tot 50% van de totale kosten voor de onder b) en d) beschreven
               acties, terwijl de rest door de lidstaten of door particuliere ondernemingen
               wordt gedragen.
 Het niveau van de financiële steun voor andere acties die onder artikel 2, sub e), vallen
     wordt jaarlijks vastgesteld.
 De in aanmerking genomen acties passen in het kader van een indicatief programma, met
     jaarlijkse vaststelling van prioriteiten en richtsnoeren.
 De jaarlijkse richtsnoeren worden voor advies voorgelegd aan een raadgevend comité
     dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat.
 Voor elke financiering wordt een contract opgemaakt tussen de Commissie en de leider
      of de coördinator van de gefinancierde actie.
7.     FINANCIËLE GEVOLGEN
       De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de
       begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de financiële
       vooruitzichten. Het bedrag wordt jaarlijks door de begrotingsautoriteit vaTtgesteld
       (zie tabel 7.2).
De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 81,1 miljoen ecu.
De voorgestelde bedragen passen binnen de beperkingen van de huidige financiële
       vooruitzichten. Bij de opstelling van de nieuwe financiële vooruitzichten kan de
       financiering van acties ter bevordering van hernieuwbare energie opnieuw worden
        overwogen.
7.1.   Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (bepaling van
       eenheidskosten).
                                               13
                                                                                87
 ---pagebreak--- De onderstaande gedetailleerde uitsplitsing en verklaring per actie geven aan hoe de totale
        kosten van de maatregel zijn berekend.
        Acties onder art. 2a) Uitvoering en aanvulling van communautaire
                                 maatregelen tot ontwikkeling van het potentieel van
                                 hernieuwbare energiebronnen.
        Sectoriële studies: Als grondslag gelden de gemiddelde kosten in het verleden; alle
        studies moeten thans echter de 15 lidstaten en de LMOE's omvatten. (Wat de
        lidstaten betreft hadden de studies betrekking op EU-12; ze moeten nu worden
        uitgebreid tot EU-15).
        Harmonisatie: Dezelfde opmerkingen als voor sectoriële studies. De harmonisatie
        van onder andere de vergunningsprocedures en voorwaarden voor aansluiting op
        het hoofdnet, alsmede van de in de lidstaten geldende regels, wordt naar gelang
        van de projecten in het kader van de uitvoering van de strategie geanalyseerd.
        Normalisatie: De gemiddelde kosten in het verleden ~ 500.000 ecu/mandaat.
                                                                                (1000 ecu)
Uitsplitsing                  1998       1999      2000      2001      2002      Totaal
art. 2 a) Uitvoering en aanvulling van communautaire maatregelen tot ontwikkeling
      van het potentieel van HEB
* Studies inzake              500       500        1.000     1.000     1.000     4.000
sectoriële en
marktstrategieën
* Achtergrond voor            1.000     500        1.500     1.500      1.500    6.000
harmonisatie
* Ontwikkeling van            500        1.000     1.500     1.500      1.500    6.000
normen en standaarden
Subtotaal art. 2a)            2.000     2.000      2.000     2.000     2.000      10.000
         Acties onder art. 2b) Infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling
         van HEB.
         Infrastructuur en planning: Ten minste één project per jaar voor tien landen en twee
         voor vijf landen in de drie soorten infrastructuur. De locale en regionale planning en
         de opleidings- en informatie-infrastructuur moeten worden versterkt.
                                                       (in 1000 ecu)
                                               14
                                                                                88
 ---pagebreak--- Uitsplitsing                   1998     1999       2000      2001      2002       Totaal
art. 2 b) Acties inzake infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling van HEB
* Lokale en regionale          1.500    1.600      1.900     1.900      1.900     8.800
planning
* Projecten voor               Î.000    1.100      1.000     1.000      1.000     5.100
ontwikkeling van
hulpmiddelen voor
planning, ontwerp en
beoordeling
* Projecten voor nieuwe        1.000    1.100      1.000     1.000      1.000     5.100
 financierings- en
marktinstrumenten
* Ontwikkeling van             1.000    1.100      1.100     1.100      1.100     5.400
infrastructuren voor
informatie en onderwij s-
en opleidings-
programma's
Subtotaal art. 2b)             4.500    4.900      5.000     5.000     5.000      24.400
         Acties onder art. 2c) en art. 2d) Informatieverspreiding
         Communautaire evenementen en publicaties: vier vergaderingen van
         contractanten over infrastructuur en vier over sectoriële punten per jaar. Uitgaven
         voor promotiemateriaal informatiebladen, brochures, enz.. Promotie van de
         "campaign for take-off".
         Tijdelijke netwerken voor specifieke taken: in ALTENER I werden de drie
         biomassa-netwerken slechts voor 30% gefinancierd en de kosten bedroegen 1,2
         miljoen ecu in 1995 en 1 miljoen ecu in 1996. De actie moet worden uitgebreid
         tot andere energievormen en de financiering verhoogd.
         Gecentraliseerd systeem voor inzameling en verspreiding van informatie
         (oprichting van een virtueel "Agores"-centrum): aangezien het een nieuwe actie
         is, zijn de kosten geraamd op basis van de ervaring met het EnR-netwerk voor het
         verzamelen en verwerken van informatie uit de lidstaten voor ALTENER en de
         kosten daarvan; bij de extrapolatie is rekening gehouden met de toename van het
         aantal landen, taken en op te nemen punten. De actie wordt geleidelijk versterkt
         en uitgebreid naar andere landen en gerichte activiteiten.
         Steun aan nationale, regionale en lokale informatieacties in samenwerking met
         lidstaten enz. : Steun aan ten minste twee landelijke evenementen per jaar (voor
         maximaal 50%).
         Steun aan netwerken, verenigingen en andere acties: Vrijwel elke vereniging of
         federatie van bedrijfstakken organiseert een evenement per jaar en sommige zelfs
         een wereldevenenement om de twee jaar. De financiële steun kan van 30.000 tot
                                               15
                                                                                89
 ---pagebreak---          100.000 ecu belopen. Ook aan newsletters of informatieacties kan steun worden
        verleend.
                                                                     (in 1000 ecu)
Uitsplitsing                       1998     1999     2000      2001     2002     Totaal
art. 2 c) en art. 2d) Informatieverspreiding en medegefinancierde informatiever-
  spreiding
* Communautaire evenementen 500             400      500       500      500      2.400
en publicaties; promotie van
"campaign for take-off"
* Tijdelijke netwerken voor        750      750      750       750      750      3.750
specifieke taken op het gebied
van biomassa, afval, vloeibare
biobrandstoffen, thermische en
FV zonne-energie, gebouwen,
etc.
* Gecentraliseerd systeem voor 750          750      750       750      750      3.750
inzameling en verspreiding van
informatie
* Steun aan nationale,             500      500      500       500      500      2.500
regionale en lokale
informatieacties in
samenwerking met lokale
autoriteiten van L. S., inclusief
EER, LMOE, Cyprus
* Steun aan bestaande              500      400      500       500      500      2.400
netwerken, verenigingen en
andere belanghebbenden
Subtotaal art. 2c en art. 2d)      3.000 2.800 3.000 3.000 3.000                 14.800
        Acties onder art. 2e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van
        HEB en stimulering van investeringen.
        De kredieten zijn bestemd voor bijkomende activiteiten die de penetratie van
        hernieuwbare energiebronnen in de hand werken en investeringen
        vergemakkelijken. De voor deze actie voorgestelde bedragen zijn gebaseerd op
        door de industrie gegeven berekeningen, waarbij ontwikkelingsprognoses voor de
        verschillende bedrijfstakken en ramingen van de variërende marginale kosten in
        aanmerking zijn genomen. De hoogte van de bijdrage van dit programma aan de
        marginale kosten zal door de Commissie worden vastgesteld bij de aanbesteding.
        Deze actie moet een belangrijke rol spelen bij de uitvoering van een "campaign for
        take-off", die de Commissie in het kader van het Witboek over de HEB overweegt
        op te zetten, onder andere teneinde de lacunes die overblijven na de
        demonstratieprojecten op te vullen en investeringen te bevorderen .
                                                     (in 1000 ecu)
                                             16
                                                                                30
 ---pagebreak--- Uitsplitsing                   1998      1999     2000       2001   2002  | Totaal
art. 2 e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van HEB
* Jaarlijkse aanbestedingen    100       100       100       100    100     500
/ voorstellen en
wijzigingen of bijsturingen
* Gerichte acties:
-Gebied      1 : biomassa, 1.000         1.000     1.500     1.500  1.500   6.500
biogas, biobrandstoffen
-Gebied 2: thermische en 750             1.000     1.500     1.500  1.500   6.2500
FV zonne-energie
-Gebied 3: zonne-energie 500             1.000     1.100     1.100  1.200   4.900
in gebouwen
-Gebied 4: kleinschalige 500             500      500        500    500     2.500
waterkracht
-Gebied 5: windenergie         500       500      500        500    500     2.500
-Gebied 6: geothermische 250             300      300        300    300     1.450
energie /
Subtotaal art. 2e)             3.600     4.400    5.500      5.500  5.600   24.600
                                              17
                                                                                91
 ---pagebreak---                                                    (in 100C ecu)
Uitsplitsing                    1998     1999      2000      2001     2002    Totaal
art. 2 f) Implementatie van communautaire strategie en actieplan voor de ontwikkeling
       van HEB
•Toezicht op strategische       500      500       500       500      500     2.500
maatregelen in lidstaten en
Gemeenschap; onderzoek naar
voortgang van actieplan
•Ondersteuning van initiatieven 250      450       450       450      450     2.050
tot implementatie van het
actieplan, vooral met het oog
op stimulering van grotere
synergie tussen acties.
•Voortgangsbewaking op het      300      300       300       300      300     1.500
gebied van HEB in de
Gemeenschap, in lidstaten en
geassocieerde landen;
statistieken
• Voortdurende evaluatie en     250      250       250       250      250     1.250
follow-up van het programma
TOTAAL                          1.300    1.500     1.500     1.500    1.500   7.300
                                          18
                                                                                92
 ---pagebreak--- 7.2.    Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (vastleggingen).
                                           (in 1000 ecu)
                             1998    1999       2000     2001    2002   Totaal
        Uitsplitsing
                             2.000   2.000      2.000    2.000   2.000  10.000
art.2 a) Uitvoering       en
         aanvulling van
         communautaire
         maatregelen tot
         ontwikkeling
         van het poten-
         tieel van HEB
                             4.500   4.900      5.000    5.000   5.000  24.400
art.2 b) Acties       inzake
         infrastructuren
         en instrumenten
         voor de ont-
         wikkeling van
         HEB
                             3.000   2.800      3.000    3.000   3.000  14.800
art.2 c)en 2d)
         Informatiever-
         spreiding
                             3.600   4.400      5.500    5.500   5.600  24.600
art.2 e) Gerichte acties
         voor penetratie
         van HEB tot
         bespoediging
         van        investe-
         ringen         door
         hefboomeffect
                             1.300   1.500      1.500    1.500   1.500  7.300
art.2 f) Toezicht op
         strategie en
         actieplan en
         voortgangsbe-
         waking
                             14.400  15.600     17.000   17.000  17.100 81.100
Totaal
                                            19
                                                                               93
 ---pagebreak---         Vergelijking investeringen/marginale kosten
  Type HEB            Totale       Marginale       Marginale       Geraamde     Geraamde        Geïn-
                    geraamde      kosten in %    kosten in ecu      marginale    investe-     stalleer-
                    kosten per                                    kosten die in   ringen          de
                     eenheid                                      aanmerking                   capaci-
                      nieuwe                                         komen,      (komen          teit
                    capaciteit                                     afhankelijk    niet in
                                                                     van de      aanmer-
                                                                  beschikbare      king)
                                                                    middelen
                    ECU/kW             %          ECU/ kW            MECU        MECU           MW
   Biomassa             800            10              80              18           180         225
  FV zonne-            4.000           20             800               6           30       ' 7.5
    energie
  Thermische          250/m2           10            25/m2              8           80       320 mio
 zonne-energie                                                                                m2
Zonne-energie in        100            20              20               8           40          400
   gebouwen
     KWK               1.100           25             275               4            14         14.5
  Windenergie           800            15             120               4          26.5         33.5
 Geothermische         2.000           10             200               2           20            10
    energie
TOTAAL                                                                 50         392.5
                Acties onder art 2f) Implementatie van communautaire HEB-strategie en
                 actieplan
                Toezicht op strategische maatregelen in de lidstaten en de Gemeenschap;
                onderzoek naar stand van het actieplan : Toezichtsmechanismen moeten geleidelijk
                worden opgebouwd op basis van nationale instituten (Energiebureaus); de
                jaarlijkse kosten daarvan kunnen worden geraamd op 200.000-300.000 ecu. Voor
                onderzoeken wordt gerekend op 15.000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke
                uitbreiding naar de LMOE's.
                                                    20
                                                                                O
                                                                                34
 ---pagebreak---        Ondersteuning van initiatieven in het kader van het actieplan: De kosten worden
       geraamd op gemiddeld 15.000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op
       25.000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's.
       Voortgangsbewaking in de Gemeenschap en in de lidstaten van de ontwikkeling
       van HEB: Onderzoeken voor statistische doeleinden worden door het Bureau voor
       de statistiek geraamd op 20.000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke uitbreiding
       naar de LMOE's en naar andere sectoren: werkgelegenheid, opleiding, enz..
       Voortdurende evaluatie en follow-up van het programma: De kosten worden
       geraamd op gemiddeld 15.000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op
       25.000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's en verdere
       versterking naar gelang van de voortgang van het programma en de vorderingen
       op strategisch vlak.
       7.3. Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz.
            in deel B
                                                                   (in 1000 ecu)
                         Uitsplitsing                                    Begroting
   - Studies                                                               50.000
   - Deskundigenvergaderingen en evaluaties                                25.000
   - Conferenties en congressen                                            25 000
   - Informatie en publicatie
    TOTAAL                                                                250.000
       7.4. Tijdschema vastleggingskredieten
                     1998         1999        2000         2001       2002      TOTAAL
Vastleggings-       14.400       15.600      17.000       17.000     17.100       81.100
kredieten
8.     BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG
       TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING
       DAARVAN)
       De betalingen in het kader van de contracten worden op basis van reële uitgaven
       verricht (met uitzondering van de studiekosten waarvoor een forfaitaire regeling
       geldt en die op basis van de goedgekeurde resultaten worden betaald). Het
       merendeel van de kosten in verband met ALTENER-projecten hangt niet samen
       met investeringen, zodat in de meeste gevallen de kosten worden betaald op basis
       van de goedgekeurde resultaten.
9.  GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE
                                             21
                                                                                95
 ---pagebreak---         9.1. Specifieke doelstellingen van de actie in het kader van ALTENER II
1.     De Gemeenschap legt een vijfjarenprogramma van maatregelen en acties ten uitvoer
        met het oog op de bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen
        in de Gemeenschap. Dit programma heeft de volgende doelstellingen:
   Specifieke doelstellingen                  Middelen                        Doelgroepen
 Implementatie en aanvulling       Sectoriële marktstrategieën     Beleidsmakers, bedrijfsleven,
 van communautaire                                                  promotoren
 maatregelen tot ontwikkeling
 van het potentieel van HEB
 Harmonisatie op de HEB-           Ontwikkeling van normen en      Industrie,           producenten,
 markt                             standaarden en harmonisatie     gebruikers
                                  van      juridische,    sociaal-
                                   economische                  en
                                   administratieve voorwaarden
 Versterking van vertrouwen Nationale, regionale en lokale         Nationale, regionale en lokale
 en marktpenetratie van HEB planning                               autoriteiten, beleidsmakers
 en verbetering van de
 marktrijpheid        en      de Ontwikkeling                  van Beleidsmakers, promotoren,
 concurrentiekracht van de hulpmiddelen en methoden                bedrijfsleven, producenten
 sectoren in het algemeen door voor planning, ontwerp en
 ondersteuning               van evaluatie
 infrastructuren                                                   Financiële instellingen,
                                   Ontwikkeling van nieuwe         promotoren, investeerders,
                                  financiële                    en producenten, gebruikers
                                  marktinstrumenten (FDD -
                                  resultaatgarantie)
                                                                   Beleidsmakers, gebruikers
                                  Informatie-infrastructuren
                                                                   Universiteits- en technische
                                  Onderwijs- en        opleidings- studenten, bijscholingscursussen
                                  infrastructuren.                 voor werknemers, technici,
                                                                   architecten, ingenieurs, scholen,
                                                                   gebruikers
 Versterking van vertrouwen       Communautaire, nationale en Beleidsmakers,            bedrijfsleven,
 en marktpenetratie van HEB       regionale evenementen en promotoren, —
 door       verbetering      van  publicaties                      projectontwikkelaars,
 verspreiding en coördinatie                                       producenten, gebruikers
 tussen           internationale, Tijdelijke      en    specifieke
 communautaire,        nationale, netwerken voor uitwisseling Promotoren,
 regionale en lokale ervaringen   van know-how                     projectontwikkelaars
 en activiteiten
                                  Gecentraliseerd systeem voor
                                  inzameling en verspreiding Internationale,                nationale,
                                  van informatie                   regionale en lokale autoriteiten,
                                                                   beleidsmakers                    en
                                                                   besluitvormers,      bedrijfsleven,
                                                                   promotoren,
                                               22
                                                                                96
 ---pagebreak---                                  Steun       aan      bestaande projectontwikkelaars,
                                 netwerken                        producenten, gebruikers
Bespoediging               van                                    Bedrijfsleven, producenten en
investeringen door uitbreiding   Financiële      steun     voor gebruikersverenigingen
van operationele capaciteit      assistentie bij projecten met
voor energieproductie uit        het oog op beperking van Openbare               en      particuliere
HEB                              marginale                    en promotoren,          investeerders,
                                 dienstverleningskosten           producenten en gebruikers
Implementatie              van
communautaire             HEB- Beoordeling van strategische
strategie                        maatregelen van LS en            Gemeenschapsinstellingen,
                                 Gemeenschap en onderzoek         autoriteiten    van     de     LS,
                                 naar voortgang van actieplan     beleidsmakers                    en
                                 Implementatie       van     het  besluitvormers,      bedrijfsleven,
                                 actieplan, vooral met het oog    promotoren, producenten en
                                 op stimulering van synergie      gebruikers
                                 met andere acties van
                                 Gemeenschap en LS.
                                 Voortgangsbewaking in de
                                 Gemeenschap en de LS
       9.2. Motivering vari de maatregel
       Kosten
       Voor een significante verbetering van het aandeel van hernieuwbare
       energiebronnen in het bruto binnenlandse energieverbruik zijn extra investeringen
       vereist waarvan het bedrag in het TERES II-rapport wordt geraamd op 80 miljard
       ecu tot 2020. Het is uitgesloten dat een dergelijk bedrag uit de begrotingen van de
       Europese Unie en de lidstaten wordt gefinancierd. De enige mogelijkheid is
       onafhankelijkefinancieringdoor alle economische subjecten die in communautair
       verband handelen. Het optreden van de Commissie beperkt zich tot het creëren
       van geharmoniseerde marktvoorwaarden en tot ondersteuning van acties waarbij
       de toegevoegde waarde objectief aantoonbaar is.
       Verwachte resultaten:                                                       _
           Verbetering in de kwaliteit van op de markt beschikbare hernieuwbare
            energiebronnen
           Versterking van vertrouwen van promotoren en investeerders in hernieuwbare
            energiebronnen
       -   Versterking van vertrouwen van gebruikers en consumenten in hernieuwbare
            energiebronnen
       -   Passende oplossingen in verband met specifieke voorwaarden en geschikte
            infrastructuur
           Adequate toegang tot hernieuwbare energiebronnen op de markt
           Implementatie van grootschalige HEB-projecten
                                             23
                                                                                97
 ---pagebreak--- -   Doelmatig toezicht op bestaande               strategieën    inzake  hernieuwbare
     energiebronnen
-   Betere complementariteit tussen acties.
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel
De Commissie wordt voor de beoordeling en de vaststelling van selectiecriteria
voor de projecten bijgestaan door een Raadgevend comité van vertegenwoordigers
van de lidstaten en nationale deskundigen. Voor de in artikel 2, onder e), bedoelde
acties komt een technische werkgroep, samengesteld uit leden van het Raadgevend
comité, jaarlijks bijeen.
Geselecteerde prestatie-indicatoren:
Algemene indicatoren:
-   vermindering van de C02-emissies,
-   verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het bruto
     binnenlandse        energieverbruik van de Gemeenschap,
-   uitbreiding van de geïnstalleerde capaciteit voor energieproductie uit
     hernieuwbare         energiebronnen,
-   voortgang van de implementatie van de communautaire strategie en het
     actieplan inzake hernieuwbare energiebronnen in de EG en in de lidstaten.
Specifieke indicatoren:
    aantal ontwikkelde normen en standaarden (art. 2a)
    aantal en omvang van financiële en marktinstrumenten die het vertrouwen
     vergroten (art. 2a en b)
    aantal en omvang van verspreidingsproducten en -activiteiten die het
     vertrouwen          vergroten (art. 2c en d)
    aantal en type infrastructuren in bedrijf (art. 2b) (op basis van enquête)
    aantal en omvang van lokale, regionale en nationale plannen (art. 2b)
    reikwijdte van en doelgroepen die zijn bereikt door de promotiecampagnes of
                 informatieactiviteiten (art. 2c en d) (op basis van enquête)
-   nieuwe geïnstalleerde capaciteit (art. 2e) (zie tabel IV)
    slaagpercentage bij doelgerichte projecten (art. 2e)
    percentage van bij de projecten betrokken KMO's (art. 2e)
    in de lidstaten geïmplementeerde maatregelen (art. 2f).
Er zal een controlesysteem worden opgezet dat aangeeft hoe de gegevens over de
vermelde indicatoren moeten worden verzameld en hoe de resultaten moeten
worden gerapporteerd.
•   De marginale kosten verschillen per technologie. De omvang van de
     communautaire steun voor de in aanmerking komende kosten in het kader van
     de gerichte acties (art.2) wordt per jaar voor iedere technologie vastgesteld
     overeenkomstig artikel 3.3. en 4.2. .
Geplande evaluatiemethode en -frequentie
                                        24
                                                                                98
 ---pagebreak---         De Commissie volgt permanent de ontwikkeling van duurzame energie in de
        lidstaten en brengt op gezette tijden verslag uit aan de Raad en het Parlement. De
        Commissie, brengt bovendien permanent verslag uit aan het Raadgevend comité
        ALTENER, dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat en drie of vier
        maanden per jaar bijeenkomt.
        De Commissie heeft een team van onafhankelijke consultants belast met een
        evaluatie van het ALTENER I-programma. In het nieuwe programma
        ALTENER II is een groot gedeelte van de door deze groep van deskundigen
        geformuleerde aanbevelingen verwerkt. De Commissie heeft eveneens een verslag
        opgemaakt over de resultaten die aan het eind van het derde jaar van het
        ALTENER-programma zijn bereikt. Dit verslag zal bij de Raad en het Europees
        Parlement worden ingediend overeenkomstig artikel 8 van de Beschikking van de
        Raad van 13 september 1993 (93/500/EEG).
        Tijdens het tweede jaar van ALTENER II zal een evaluatie van het programma
        worden ondernomen, zodat een tussentijds verslag over de bereikte resultaten kan
        worden ingediend voordat een nieuw budgettair kader wordt voorgesteld.
10.      GEVOLGEN VOOR DE HUISHOUDELIJKE KREDIETEN
De noodzakelijke huishoudelijke middelen worden bij jaarlijks toewijzingsbesluit van de
Commissie beschikbaar gesteld; hiertoe behoren de extra personele en financiële middelen
die zijn goedgekeurd door de begrotingsautoriteit.
10.1.    Gevolgen voor het aantal posten
         Het ALTENER-programma ontwikkelt de communautaire strategie voor
         hernieuwbare energiebronnen; het is het enige communautaire programma dat
         uitsluitend gericht is op de bevordering van de marktpenetratie van hernieuwbare
         energiebronnen. De administrateurs die verantwoordelijk zijn voor het technisch beheer
         van de contracten betreffende proefprojecten, studies, normen, informatieverspreiding
         en het toezicht op specifieke netwerken zijn tevens belast met het opstellen van de
         mededelingen van de Commissie, de wetgevingsvoorstellen ter bevordering van de
         marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen en de uitwerking van en het toezicht
         en de controle op de communautaire strategie en het actieplan. De procedures en
         besprekingen in het kader van de voorbereiding van de aan de instellingen van.de Unie
         toegezonden wetgevingsvoorstellen zijn tijdrovend; circa 30% van het personeel zal
         zich hiermee bezighouden. De overige 70% is belast met het technisch beheer van de
         projecten die in het kader van ALTENER worden gesteund (in oktober 1997 lopen er
         ongeveer 190 contracten). De activiteiten in het kader van ALTENER II betreffen
         zeven belangrijke energiesectoren: biomassa, kleinschalige waterkracht, windenergie,
         thermische en FV zonne-energie, zonne-energie in gebouwen en geothermische
         energie, alsmede vier onderdelen voor proefprojecten - locale en regionale
         planning, infrastructuren voor informatie, onderwijs en opleiding, nieuwe
         financierings- en marktinstrumenten en de ontwikkeling van instrumenten voor de
         opzet en de follow-up van de evaluatie.
                                               25
                                                                                S9
 ---pagebreak---         Voor een goed beheer van het programma is het noodzakelijk dat voor iedere
        sector ten minste één verantwoordelijke persoon wordt aangewezen, zodat de
        sectoriële strategiën op adequate wijze kunnen worden ontwikkeld en alle
        activiteiten naar behoren kunnen worden gevolgd.
Soorten posten            Aantal personeelsleden      waarvan                               duur
                          voor het beheer van de
                          maatregel
                          vast          tijdelijk     door gebruikmaking     door
                                                      van bestaande middelen gebruikmaking
                                                      binnen het betrokken   van extra
                                                      DG                     middelen of
                                                                             binnen het DG
Ambtenaren           A    8,5                         6                      2,5
of tijdelijke        B    2,5                         1,5                    1
functiona-           C    3,5                         2                      1,5
rissen
Andere                                  2GND                                 2GND          5
middelen                                2 experts                            2 experts     jaar
                                        2 tijdelijke  2 tijdelijke krachten
                                        krachten
        10.2 Globale financiële gevolgen in verband met de aanvullende personele
                 middelen
                 De totale extra kosten van het beheer van het programma kunnen dus
                 worden geraamd op:
  Ambtenaren:
  5 x 5 j a a r x 103.000 ecu x 0.70 (zie punt 10.1)= 1.802.500 ecu
  Experts: (AO-1178)
  2 x 5 jaar x 120.000 ecu                             1.200.000 ecu
  GND (gedetacheerde nationale deskundigen) (AO-1520)
  2 x 5 jaar x 40.000 ecu                             400.000 ecu
  TOTAAL                                               3.402.500 ecu
                                                  26
                                                                                loo
 ---pagebreak--- 10.3 Overige huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel
           Begrotingslijn            Bedrag per jaar           Berekeningswijze
               (nr.)
    A-1300 Dienstreizen, lokaal       130.000 ECU         vergaderingen van contrac-
    vervoer en andere bijkomen-                           tanten voor alle onderdelen
    de kosten                                             van de acties, follow-up van
                                                          de projecten
    A-2510 Vergaderingen voor         108.000 ECU         900 Ecu x 30 personen x 4
    specifieke HEB's van het                              vergaderingen
    Comité voor het kader-
    programma (vier maal per
    jaar)
     Totaal                           238.000 ECU
 De globale kosten voor de gehele looptijd van het programma bedragen 238.000 x 5 =
                                                                       1.190.000 ecu
De aangegeven kredieten worden gefinancierd in het kader van de bestaande
toewijzingen van de beherende diensten van het programma.
                                         27
                                                                                1
 ---pagebreak---         EUROPESE COMMISSIE
 à Tir
*   *r
                                  BIJLAGE V
       VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD
                  tot vaststelling van een
              MEERJARENPROGRAMMA
               TER BEVORDERING VAN
              DE ENERGIE-EFFICIËNTIE
                        (1998-2002)
                                                 102
 ---pagebreak--- DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 130 S, lid 1,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's3,
Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4 in samenwerking met het
Europees Parlement,
Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat één van de doelstellingen
van het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet zijn een behoedzaam en
rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verzekeren;
Overwegende dat bij Beschikking 96/737/EG van 16 december 1996 van de Raad het
programma SAVE II ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap
werd vastgesteld5;
Overwegende dat de Raad op 29 oktober 1990 als doelstelling heeft vastgesteld in het
jaar 2000 de totale uitstoot van CO2 in de Gemeenschap in haar geheel te stabiliseren
 op het niveau van 1990, en dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997
 als uitgangspunt voor onderhandelingen met het oog op de bijeenkomst in Kyoto in het
 kader van het Verdrag inzake Klimaatverandering een vermindering van de
broeikasgassen met 7,5% vóór het jaar 2005 en met 15% vóór het jaar 2010 ten
 opzichte van het emissieniveau van 1990 heeft vastgesteld;
 Overwegende dat voor het bereiken van een significante daling van de C02-uitstoot in
 de Gemeenschap een extra inspanning moet worden geleverd, vooral wanneer er
 rekening mee wordt gehouden dat de door energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot
tussen 1995 en 2000 naar verwachting met 5 tot 8% zal toenemen, uitgaande van een
 normale economische groei, en dat daarom bijkomende maatregelen onontbeerlijk zijn;
 Overwegende dat bij Beschikking 93/3 8 9/EEG6 een bewakingssysteem voor de
 uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in de Gemeenschap is ingesteld;        _
 Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 8 februari 1990 over energie
 en het milieu energie-efficiëntie heeft aangemerkt als de hoeksteen van toekomstige
 initiatieven ter vermindering van de negatieve gevolgen van energie voor het milieu;
 1
 2
 3
 4
 5
      PB nr. L 335 van 24.12.1996.
 6
      PBnr.L 167 van 9.7.1993, blz. 31.
                                                                                193
 ---pagebreak--- Overwegende dat verbetering van het energiebeheer dringend nodig is om bij te dragen
tot de bescherming van hét milieu, de continuïteit van de voorziening en duurzame
ontwikkeling;
Overwegende dat de Commissie haar opvattingen over de toekomst van het
energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol van energiebesparende en energie-
efficiëntiemaatregelen door middel van het Groenboek van 11 januari 1995 en het
Witboek van 13 december 1995 aan de Raad en het Europees Parlement heeft
meegedeeld;
Overwegende dat in artikel 130 A van het Verdrag is bepaald dat de Gemeenschap
haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang
ontwikkelt en vervolgt, en dat zij zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen
tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de
minst begunstigde regio's te verkleinen; dat bij dit optreden aandacht aan energie dient
te worden besteed;
Overwegende dat bij Beschikking 91/565/EEG7 een communautair programma inzake
energie-efficiëntie (SAVE) is vastgesteld dat is gericht op de versterking van de
energie-efficiëntie-infrastructuur binnen de Gemeenschap; dat dit programma op
31 december 1995 is afgelopen;
Overwegende dat de Gemeenschap het SAVE-programma als een belangrijk element
van haar strategie ter vermindering van C02-uitstoot beschouwt; dat in de mededeling
van de Commissie van 8 mei 1991 aangaande het optreden van de Europese
Gemeenschap op regionaal niveau in het kader van energieprogramma's, de conclusies
van de Raad over deze mededeling en de resolutie van het Europees Parlement van
 16 juli 1993 is gesteld dat de uit dit programma voortvloeiende activiteiten moeten
worden vervolgd, uitgebreid en benut als ondersteuning voor de energiestrategie van
de Gemeenschap; dat dit initiatief nu volledig in een nieuw SAVE Il-programma moet
worden opgenomen;
Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad8
een vierde kaderprogramma voor werkzaamheden op het gebied van onderzoek,
technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld, en dat het energie-
efficiëntiebeleid een belangrijk instrument vormt voor het gebruik en de bevordering
van de nieuwe energietechnologieën die uit het kaderprogramma voortkomen; dat
SAVE II een beleidsinstrument is dat dit programma aanvult;
Overwegende dat de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad haar
voorstellen met betrekking tot het vijfde kaderprogramma voor OTO9 heeft ingediend;
7
     PBnr.L 307 van 8.11.1991, blz. 34.
8
     PB nr. L 126 van 18.5.1994, blz. 1.
9
     COM(97)...
                                                                                104
 ---pagebreak--- Overwegende dat het SAVE Il-programma erop gericht is de energie-intensiteit van de
eindvraag te verbeteren met een extra procentpunt per jaar bovenop het percentage dat
anders zou zijn gehaald;
Overwegende dat de Raad tijdens zijn zitting van 15 en 16 december 1994 heeft
verklaard dat de beoogde stabilisatie van de C02-uitstoot slechts kan worden
verwezenlijkt door een gecoördineerd pakket van maatregelen voor verbetering van de
energie-efficiëntie en een rationeler energiegebruik, op basis van vraag en aanbod op
alle niveaus van de productie, de omzetting, het vervoer en het verbruik van energie,
alsmede voor het gebruik van duurzame energiebronnen, en dat de lokale programma's
voor energiebeheer tot die maatregelen behoren;
Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie over het Groenboek van de
Commissie over het energiebeleid heeft verzocht om het formuleren van doelstellingen
en een gemeenschappelijk programma voor energie-efficiëntie en besparingen en voor
energiebronnen die verenigbaar zijn met de doelstellingen inzake de uitstoot van
broeikasgassen, zoals overeengekomen in Rio de Janeiro (1992) en Berlijn (1995); dat
het daarbij heeft opgeroepen tot de instelling van een SAVE Il-programma en de
verwachting heeft uitgesproken dat de Commissie concreet aangeeft welke rol zij
denkt te spelen bij energiebesparingen en -efficiëntie door het creëren van concrete
projecten;
Overwegende dat een verhoogde energie-efficiëntie een gunstige uitwerking zal hebben
op zowel het milieu als de continuïteit van de energievoorziening, die een mondiale
dimensie hebben; dat derhalve een hoge mate van internationale samenwerking nodig is
om tot de gunstigste resultaten te komen;
Overwegende dat tot het jaar 2000 tussen 180 en 200 miljoen ton aan C02-uitstoot
kan worden vermeden door een extra verbetering van de energie-intensiteit van de
eindvraag met 5% ten opzichte van de normale verwachtingen;
Overwegende dat het SAVE Il-programma een belangrijk en noodzakelijk instrument
is ter bevordering van meer energie-efficiëntie;
Overwegende dat er, teneinde doublures te voorkomen en synergie te bewerkstelligen,
bij de toepassing van het programma voor nauwe samenwerking moet worden gezorgd
met andere communautaire programma's die rechtstreeks met de bevordering van
energie-efficiëntie te maken hebben;                                           ~~
Overwegende dat het uit politiek en economisch oogpunt wenselijk is het SAVE Il-
programma open te stellen voor de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa
(LMOE), overeenkomstig de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad in
juni 1994 in Kopenhagen, en zoals aangegeven in de in mei 1994 door de Commissie
bij de Raad ingediende mededeling dienaangaande, alsmede voor de geassocieerde
Middellandse-Zeelanden en Cyprus;
Overwegende dat de Commissie, om te waarborgen dat de communautaire steun
efficiënt wordt gebruikt, erop zal toezien dat projecten vooraf grondig worden
beoordeeld en de voortgang en de resultaten van de gesteunde projecten stelselmatig
worden getoetst en geëvalueerd;
                                                                                105
 ---pagebreak--- Overwegende dat een meerjarenkaderprogràmma voor acties in de energiesector ten
uitvoer wordt gelegd,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:
                                          Artikel 1
1. De Gemeenschap legt binnen het kaderprogramma voor energie een specifiek
meerjarenprogramma ten uitvoer voor de voorbereiding en uitvoering van op optimale
rentabiliteit gerichte maatregelen en acties ter bevordering van de energie-efficiëntie in
de Gemeenschap. De algemene doelstellingen van dit programma zijn:
a)   het stimuleren van energie-efficiëntiemaatregelen in alle sectoren;
b)   het aanmoedigen van investeringen in energiebehoud door verbruikers uit de
     particuliere en de overheidssector en door de industrie;
c)   het creëren van voorwaarden om de energie-intensiteit van het eindverbruik te
     verbeteren.
2. De financiële steun van de Gemeenschap wordt verleend in het kader van het
"SAVE Il-programma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap",
hierna "programma" genoemd, voor acties die onder de doelstellingen van deze
beschikking vallen.
                                          Artikel 2
In het kader van het programma worden de volgende categorieën acties en maatregelen
met betrekking tot energie-efficiëntie gefinancierd:
a)   studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing
     van communautaire maatregelen (zoals vrijwillige overeenkomsten, opdrachten
     aan normalisatie-instituten, gezamenlijke aankopen en wetgeving) ter verbetering
     van de energie-efficiëntie, studies over de gevolgen van energieprijzen voor de
     energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot cnTerium
     te maken in het kader van programma's van de Gemeenschap;
b) gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van investeringen in energie-
     efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot energiegebruik
     te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd door organisaties of
     openbare en particuliere ondernemingen alsmede via bestaande netten of tijdelijke
     groeperingen van organisaties en/of ondernemingen die de gehele Gemeenschap
     bestrijken en die gevormd zijn met het oog op de verwezenlijking van de
     projecten;
c)   door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de uitwisseling
     van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op internationaal,
                                                                                106
 ---pagebreak---      communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau door              passende
     voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd;
d) dezelfde maatregelen als onder c), maar niet voorgesteld door de Commissie;
e)   toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de
     Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en toetsing
     van acties en maatregelen in het kader van het programma;
f)   specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau
     en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het gebied van
     energie-efficiëntie.
                                           Artikel 3
1. Alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en e), genoemde acties en
maatregelen komen ten laste van de algemene begroting van de Europese
Gemeenschappen.
2. De financiële bijdrage voor de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde acties en
maatregelen beloopt maximaal 50% van de totale kosten.
3. Voor de rest van de financiering van de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde
acties en maatregelen kan gebruik worden gemaakt van overheidsmiddelen of
particuliere middelen of een combinatie van beide.
                                           Artikel 4
(1)     De uitvoering van het programma vangt aan op 1 januari 1998 en eindigt op
        31 december 2002.
(2)     De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen
         de grenzen van de financiële vooruitzichten.
                                           Artikel 5
 1. De Commissie draagt zorg voor de financiële uitvoering van het programma. De
Commissie waarborgt tevens dat acties uit hoofde van dit programma worden
onderworpen aan een beoordeling vooraf, toezicht, en een evaluatie achterafpiierbij
wordt na voltooiing van het project ook beoordeeld wat de effecten zijn, hoe de
uitvoering verlopen is en of de oorspronkelijke doelstellingen zijn gehaald.
2. De geselecteerde begunstigden brengen om de zes maanden en na voltooiing van
een project verslag uit aan de Commissie.
 3. Jaarlijks worden de voorwaarden en richtsnoeren bepaald die voor alle in artikel 2
genoemde acties en maatregelen als criterium dienen voor de steun; hierbij wordt
rekening gehouden met:
      de criteria kosteneffectiviteit, potentiële besparingen en gevolgen voor het milieu,
      meer bepaald beperking van de C02-uitstoot;
                                                                                107
 ---pagebreak---      de lijst van prioriteiten als bedoeld in artikel 7;
     de samenhang tussen de lidstaten op het gebied van de energie-efficiëntie.
Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het bepalen van deze voorwaarden
en richtsnoeren.
                                           Artikel 6
Voor de uitvoering van het programma wordt de Commissie bijgestaan door het
comité van artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een
meerjarenprogramma voor maatregelen in de energiesector.
                                           Artikel 7
De Commissie stelt jaarlijks een lijst op van prioriteiten voor financiering in het kader
van het programma. In die lijst wordt op basis van jaarlijks door elke lidstaat in
beknopte vorm verstrekte informatie rekening gehouden met de complementariteit
tussen SAVE II en de nationale programma's. De gebieden waar deze
complementariteit het grootst is krijgen prioriteit.
Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het opstellen van deze lijst van
prioriteiten.
                                           Artikel 8
1. Na elk toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het Europees
Parlement en de Raad een voortgangsverslag in dat eventueel vergezeld gaat van
voorstellen voor wijzigingen van overeenkomstig artikel 5, lid 3, aangenomen
richtsnoeren, die in het licht van het resultaat van het voorgaande jaar nodig worden
geacht.
2. Na het derde toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het
Europees Parlement en de Raad een verslag in over de op het niveau van de
Gemeenschap of van de lidstaten genomen enèrgie-efficiëntiemaatregelen en de
daarmee bereikte resultaten, met name wat betreft de in artikel 1 aangegeven
doelstellingen. Dit verslag gaat eventueel vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in
het programma die in het licht van die resultaten nodig worden geacht.            __
3. Na afloop van het programma voert de Commissie een algehele beoordeling* uit
van de met de toepassing van deze beschikking bereikte resultaten en van de
samenhang tussen nationale en communautaire activiteiten. Zij brengt daarover verslag
uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's, en vermeldt daarbij in het bijzonder in hoeverre de in artikel 1
aangegeven doelstelling is bereikt.
                                           Artikel 9
Het programma staat open voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en
Oost-Europa overeenkomstig de voorwaarden, inclusief financiële regelingen, die
worden gesteld in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten
                                                                                108O
 ---pagebreak--- betreffende de deelname aan communautaire programma's. Dit programma wordt op
basis van aanvullende kredieten opengesteld voor deelname van Cyprus, volgens
dezelfde regels als die welke ten aanzien van de EVA-landen worden toegepast,
volgens met deze landen overeen te komen procedures.
                                        Artikel 10
Deze beschikking annuleert en vervangt Beschikking (EG) nr. 96/73 7/EG van de Raad
van 16 december 1996.
                                        Artikel 11
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.
Gedaan te Brussel,
                                                   Voor de Raad
                                                   De voorzitter
                                                                                109
 ---pagebreak---                            FINANCIEEL MEMORANDUM
1.   TITEL VAN DE MAATREGEL
   ' Energie-efficiëntie SAVE- Een nieuwe maatregel om te komen tot een grotere
     energie-efficiëntie in de Europese Unie.
2.   BEGROTINGSLIJN
     B4.1031
3.   JURIDISCHE GRONDSLAG
     Artikel 130 S, lid 1, van het EG-Verdrag.
     Beschikking 91/565/EG van de Raad van 29 oktober 1991 (PB nr. L307 van
     8.11.1991, blz. 34). Programma SAVE I.
     Beschikking 96/737/EG van de Raad van 16 december 1996 (PB nr. L335 van
     24 .12.1996, blz. 50). Programma SAVE II.
     Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling Van een kaderprogramma
     voor acties in de energiesector.
4.   OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL
     4.1. Algemene doelstelling van de maatregel
           De algemene doelstelling van de maatregel bestaat erin bij te dragen tot het
           versterken van de initiatieven van de lidstaten met betrekking tot energie-
           efficiëntie. Daarbij wordt ernaar gestreefd in het jaar 2010 een uiteindelijke
           energiebesparing van 100 miljoen toe per jaar te realiseren, hetgeen neerkomt
           op een daling van het uiteindelijke energieverbruik met 12% en een verlaging
           van de C02-uitstoot met meer dan 15% ten opzichte van 1990. Zolang op het
           niveau van de Europese Unie geen aangepaste fiscale maatregel wordt
           aangenomen, blijft het gedeelte energie-efficiëntie / SAVE van het
           kaderprogramma één van de weinige communautaire instrumenten waarvan
           nog een noemenswaardige bijdrage aan de beoogde vermindering van de
           C02-uitstoot in het jaar 2010 mag worden verwacht. De omvang van deze
           bijdrage is rechtstreeks afhankelijk van de voortvarendheid waarmee de
           uitvoering van dit programma ter hand wordt genomen. Aangezien het ernaar
           uitziet dat de regelgevende initiatieven in het kader van het SAVE-programma
           beperkt van opzet zullen zijn, verdient het aanbeveling de andere categorieën
           acties waarin het programma voorziet meer gewicht te geven. Om deze
           redenen en gezien de uitbreiding van het aantal lidstaten lijkt een aanzienlijk
           hoger budget noodzakelijk om de doelstellingen van het programma te
           realiseren.
                                                                                110
 ---pagebreak---          Bij de uitvoering van SAVE I en II is duidelijk gebleken dat naarmate de acties
         dichter bij het niveau van de consument plaatsvonden, de effectiviteit daarvan
         groter was.
   4.2. Looptijd van de maatregel
         De maatregel heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met
          31 december 2002.
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten.
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   Het programma voorziet in zes categorieën acties:
   a)   studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en
        voltooiing     van     communautaire       maatregelen     (zoals    vrijwillige
        overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, gezamenlijke
        aankopen en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies
        over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies
        die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader
        van programma's van de Gemeenschap;
   b)   gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van de investeringen in
        energie-efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot
        energiegebruik te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd
        door organisaties of openbare en particuliere ondernemingen evenals via
        bestaande netten of tijdelijke groeperingen van organisaties en/of
        ondernemingen die de gehele Gemeenschap bestrijken en die gevormd zijn
        met het oog op de verwezenlijking van de projecten;
   c)   door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de
        uitwisseling van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op
        internationaal, communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau door
        passende voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd;
   d) dezelfde maatregelen als onder c), maar voorgesteld door andere instellingen
        dan de Commissie, zoals universiteiten, openbare en particuliere instellingen,
        energieagentschappen, consultanten, enz.;
   e)   toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de
        Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en
        toetsing van acties en maatregelen in het kader van het programma;
   f)   specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk
        niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het
        gebied van energie-efficiëntie.
                                                                                1 i
 ---pagebreak---        De uitgaven voor de in de punten a), c) en e) bedoelde acties worden voor 100%
       gesubsidieerd.
       Van de totale kosten voor de in de punten b), d) en f) bedoelde steunacties voor de
       lidstaten wordt in het kader van de cofinanciering 30 a 50% gesubsidieerd.
       De acties die worden geselecteerd worden ondergebracht in een indicatief
       meerjarenprogramma in het kader waarvan jaarlijks prioriteiten en actieplannen
       worden vastgesteld.
       Programma's worden beoordeeld door een raadgevend comité dat is samengesteld
       uit vertegenwoordigers van de lidstaten.
       Voor elke financiering wordt een contract gesloten tussen de Commissie en de
       persoon die verantwoordelijk is voor de coördinatie van de gefinancierde actie.
7.     FINANCIËLE GEVOLGEN
De voorgestelde bedragen zijn onderworpen aan de momenteel geldende beperkingen voor
de financiële vooruitzichten. Bij de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten
kan de financiering van de prioritaire acties voor energie-efficiëntie worden herzien.
De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 68.4 miljoen ecu.
      7.1. Wijze van berekening van de kosten van de maatregel
De wereldwijde klimaatverandering vormt een grote uitdaging voor ons allen. Ter
voorbereiding van de derde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de
Verenigde Naties inzake klimaatverandering in december 1997 in Kyoto, heeft de Raad een
onderhandelingsstandpunt vastgesteld waarin wordt bepaald dat de industrielanden de
uitstoot van de belangrijkste broeikasgassen in 2010 met 15% moeten verlagen en in 2005
met ten minste 7,5% ten opzichte van 1990. De huidige tendens van de uitstoot, gebaseerd
op het huidige beleid en de thans geldende maatregelen, wijst op een toename van de
C02-uitstoot met ongeveer 8% in 2010, wat betekent dat het in feite nodig kan zijn een
reductie van 23% te bereiken. Op diverse beleidsterreinen zal een grote inspanning nodig
zijn, met name wat betreft de productie en het gebruik van energie, zoals uiteengezet in een
recente mededeling van de Commissie over klimaatverandering, de Europese benadering
voor Kyoto. SAVE II staat voor Specific Actions for Vigorous Energy Efficiency. Het
werd door de Europese Raad goedgekeurd op 16 december 1996 (96/73 7/EEG) als één
van de drie grote programma's van de Unie voor het bevorderen van energie-efficiëntie. De
twee andere programma's, JOULE en THERMIE, zijn op technologie gericht en bestrijken
het hele spectrum van onderzoek tot demonstratie en verspreiding van energietechnologie,
waarvan energie-efficiëntie slechts één van de gestimuleerde gebieden is. SAVE is het enige
communautaire programma dat uitsluitend op het verbeteren van de energie-efficiëntie is
gericht.
      7.1.1.     Studies en aanverwante acties die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en
                 voltooiing    van     communautaire      maatregelen      (zoals    vrijwillige
                 overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, samenwerking bij
                 aankoop en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies
                                                                                1 O
                                                                                -i- Kj
 ---pagebreak---        over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies
       die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader
       van programma's van de Gemeenschap.
       Tijdens de studies moeten de noodzakelijke technische dossiers worden
       opgesteld voor het ontwikkelen van efficiënte normen op het gebied van
       energie-efficiëntie en van eventuele wetgevende activiteiten. Er zijn een
       aantal werkzaamheden op het gebied van etiketterings- en
       apparatuurnormen vastgesteld, maar de inspanning moet worden
       voortgezet. Alleen al de richtlijn rendementseisen verwarmingsketels
       (92/42/EEG) leidt tot besparingen die tot 1 miljard ecu kunnen gaan (met
       een jaarlijkse energiebesparing van meer dan 11 miljoen ton olie-equivalent
       tot het jaar 2010 voor 12 lidstaten). De in de hiernavolgende tabel vermelde
       bedragen zijn gebaseerd op ramingen die uitgaan van de ervaring van de
       laatste jaren. Er wordt geraamd dat er ongeveer 30 studies met een
       gemiddelde kostprijs van 200.000 ecu per studie nodig zijn om de SAVE-
       activiteiten voort te zetten op de volgende gebieden:
       • Gebouwen, vervoer, vraagbeheer
       • Warmtekrachtkoppeling
       • Etikettering van apparaten en efficiëntienormen voor het eindgebruik
          van energie in de Europese Gemeenschap
       • Vrijwillige overeenkomsten
       • Internationale efficiëntienormen voor het eindgebruik van energie
       • Studies die leiden tot andere wetgevende acties
       • Acties die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken
           in het kader van de bestaande strategische programma's van de EU
       Deze activiteit heeft zich samen met de communautaire programma's
       ontwikkeld. Programma's zoals VALOREN (dat nu opgenomen is in
       INTERREG), dat door het Europees Ontwikkelingsfonds werd
       gefinancierd, hebben een enorm potentieel wat energie-efficiëntie als
       middel voor regionale ontwikkeling betreft. Op deze zeer positieve
       ervaring moet worden voortgebouwd.
7.1.2. Gerichte sectoriële proefprojecten
       Eind 1997 zullen ongeveer 350 sectoriële proefprojecten steun hebben
       ontvangen van SAVE. Er werd vooral aandacht besteed aan onderwijs
       en opleiding, informatie, geïntegreerde hulpbronnenplanning, vervoer,
       gebouwen, warmtekrachtkoppeling, en monitoring en targeting. Deze
       activiteit zal meer internationale projecten omvatten waarbij
       verscheidene lidstaten betrokken zullen zijn. De ervaring toont aan dat,
       aangezien de jaarlijkse S AVE-begroting beperkt is, elk jaar slechts 20%
                                                                                113
 ---pagebreak---        van de voorstellen ondanks hun hoge kwaliteit worden goedgekeurd.
       Op basis van de ervaring van de laatste zes jaar bedraagt de gemiddelde
       kostprijs van een proefproject 100.000 ecu. Voor gerichte acties
       waaraan meerdere lidstaten deelnemen zal de kostprijs waarvan wordt
       uitgegaan worden verhoogd tot gemiddeld 200.000 ecu per project.
       Voor een totale begroting van 28 miljoen ecu over vijfjaar kunnen 140
       projecten worden gesteund in alle lidstaten of 9 proefprojecten per
       lidstaat.
7.1.3. Informatieverspreiding
       De informatieverstrekking aan de consument speelt een belangrijke rol
       bij de bewustmaking van het publiek om tot een beter consumptiegedrag
       op het gebied van energie te komen. Hoewel de meeste SAVE-
       projecten opgenomen zijn in de CORDIS-databank, die via het world
       wide web kosteloos openstaat voor het grote publiek, moeten meer
       informatie-activiteiten worden ondernomen om meer bekendheid te
       geven aan de resultaten van de activiteiten in het kader van het
       programma en de lidstaten te attenderen op vraagstukken op het gebied
       van energie-efficiëntie. Deze actie zou worden uitgevoerd in nauwe
       coördinatie met de resultaten van de in het kader van het SAVE-
       programma ontwikkelde initiatieven. Op basis van de ervaring van de
       voorbije jaren en op de behoefte aan informatieverspreiding in alle
       lidstaten wordt uitgegaan van een budget van 9,1 miljoen ecu. Daarvan
       is ongeveer 45% bestemd voor activiteiten die door de Commissie
       worden voorgesteld, zoals conferenties, websites, databanken,
       bijeenkomsten van contractanten, publicaties, enz., en 55% voor
       informatie-activiteiten die door derden worden voorgesteld en
       medegefinancierd, zoals nationale energie-agentschappen, consultanten,
       universiteiten, enz.
7.1.4. Monitoring van de vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie op
       nationaal en communautair niveau en evaluatie en monitoring van acties
       en maatregelen in het kader van het programma
       In het kader van SAVE werden een aantal belangrijke analyse-
        instrumenten ontwikkeld. Daartoe behoren de ontwikkeling van energie-
        indicatoren die nuttig zijn voor het vergelijken van de energie-efficiëntie
        tussen de lidstaten in verschillende sectoren, de uitbreiding van het
       MURE II-model tot beleidsacties op het gebied van energie-efficiëntie,
        een databank over de SAVE-initiatieven van de lidstaten en de
        ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke methode voor de uitsplitsing
        van informatie over energie-intensiteit teneinde de specifiek aan energie-
        efficiëntie verbonden voordelen in een duidelijk licht te stellen. Deze
        activiteiten moeten worden voortgezet en worden uitgebreid tot de
        LMOE en Cyprus teneinde de vorderingen op het gebied van energie-
        efficiëntie in Europa te monitoren, wat bijzonder belangrijk is in de
        context van de Europese verbintenissen op milieugebied. De evaluatie
        van SAVE-proefprojecten en van het programma in zijn geheel zal in de
                                                                                114
 ---pagebreak---        komende jaren een prioriteit zijn, zodat kan worden voldaan aan de
       eisen van de andere Europese instellingen. De verdere ontwikkeling en
       aanpassing van de voornoemde instrumenten kost ongeveer
       200.000 ecu per jaar. Hierbij komt nog het monitoren van de
       vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie in de kandidaat-
       lidstaten. De monitoring van deze vorderingen op het gebied van
       energie-efficiëntie en de evaluatie van alle SAVE-activiteiten zullen in
       de komende 5 jaar 2,5 miljoen ecu kosten.
7.1.5. Specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en
       stedelijk niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en
       regio's op het gebied van energie-efficiëntie.
       Via deze actie wordt steun verleend aan plaatselijke overheden in
       regio's, op eilanden en in steden om hen te helpen bij het oprichten van
       bureaus voor energiebeheer, die als belangrijkste taak de
       tenuitvoerlegging van regionale en lokale beleidsmaatregelen voor een
       optimaal energiegebruik zullen hebben. Zo draagt het programma bij
       aan de integratie van energie in de lokale plannen voor duurzame
       ontwikkeling en aan de lokale en regionale milieu-inspanningen. De
        oprichting van lokale energiebureaus en de verbetering van de
        samenwerking tussen de plaatselijke, regionale en nationale overheden
        moet worden voortgezet om de plaatselijke overheden voor de
        problematiek te interesseren en de band tussen energie-efficiëntie en
        milieubescherming te verbeteren. Uit de ervaring van de voorbije jaren
        blijkt dat de steun aan een lokaal energiebureau ongeveer 175.000 ecu
        bedraagt voor drie jaar, wat betekent dat met het bedrag van
        22,8 miljoen ecu 130 lokale bureaus kunnen worden opgericht, d.i.
        gemiddeld 9 per lidstaat. In de Unie is er een potentieel van 1600 lokale
        bureaus voor energiebeheer voor steden met meer dan 100.000
        inwoners. Tot nu toe heeft de Commissie bijgedragen aan de oprichting
        van 140 bureaus. Deze fase moet als een proeffase worden beschouwd.
        Nu reeds blijkt dat naarmate de voordelen voor plaatselijke overheden
        duidelijker worden, steeds meer dergelijke overheden hun eigen lokaal
        bureau voor energiebeheer willen oprichten.
                                                                                115
 ---pagebreak---                 7.2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu)
De beschikbare middelen worden jaarlijks vastgesteld door de Begrotingsautoriteit.
      Ait. 2 activiteiten                              1998 1999 2000    2001    2002     Totaal in
                                                                                miljoen ecu
 1     studies en soortgelijke acties die gericht zijn  1,0  1,0  1,4     1,3     1,3         6,0
       op de tenuitvoerlegging en voltooiing van
       communautaire maatregelen ter verbetering
      van de energie-efficiëntie
 2     gerichte sectoriële proefprojecten               5,0  5,0  5,5     6,2     6,3        28,0
 3     informatieverspreiding (door de Commissie        1,0  1,0  1,0     0,6     0,5         4,1
       voorgesteld)
 4     informatieverspreiding       (door      derden   1,0  1,0  1,0     1,0     1,0         5,0
       voorgesteld)
 5     toetsing van de vorderingen op het gebied        0,5  0,5  0,5     0,5     0,5         2,5
      van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap
       en in de individuele lidstaten, en doorlopende
       evaluatie en toetsing van acties en
       maatregelen in het kader van het programma
 6     specifieke acties ter verbetering van het        4,0  4,3  4,5      5       5         22,8
       energiebeheer van regio's en steden en van
       de samenhang tussen lidstaten en tussen
       regio's met betrekking tot energie-efficiëntie
 7     Totaal                                          12,5 12,8 13,9    14,6    14,6        68,4
      7.3.         Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz.
                   in deel B
                                                                                in miljoen ecu
                             Uitsplitsing                                     Begroting
 - Studies                                                                                0,050
  (gespecificeerde acties onder artikel 2a)*
 - Vergaderingen van deskundigen en beoordelaars (voor                                         0,025
 alle acties onder artikel 2)                                                                  0,025
 - Conferenties en congressen                                                                _0,150
  (gespecificeerde acties onder
 - Informatie en publicatie
 TOTAAL                                                                                0,250
      7.4.         Tijdschema voor vastleggingskredieten
                                                                                in miljoen ecu
1998               1999                2000            2001         20002              TOTAAL
12,5               12,8                13,9            14,6         14,6               68,4
                                                                                11G
 ---pagebreak--- 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG
   TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING DAARVAN)
   De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de reële uitgaven
   en na controle (behalve in het geval van studies, waarvoor een vast tarief geldt en
   waarvoor pas wordt betaald na goedkeuring van de resultaten).
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE
   9.1. Specifieke doelstellingen van de in het kader van het kaderprogramma voor
         energie te ondernemen acties (1998-2002). Energie-efficiëntie SAVE
        Het programma SAVE II is erop gericht de energie-intensiteit van de eindvraag
        in de EU te verbeteren met een extia procentpunt per jaar bovenop het
        percentage dat anders zou zijn gehaald.
        Doelgroep van de maatregel
              Openbare en particuliere instanties; universiteiten, nationale, regionale en
              stedelijke instanties voor bevordering van energie-efficiëntie; alle bij de
              bevordering van energie-efficiëntie betrokken sectoren (bv. consultanten,
              fabrikanten van huishoudelijke apparatuur, verwarmingsinstallateurs,
              architecten, enz.) en indirect dus de hele bevolking van de Europese Unie.
        9.2.    Motivering van de maatregel
        Kosten
        Voor een permanente jaarlijkse energiebesparing van 1 ton olie-equivalent (toe)
        is een investering van gemiddeld 1.000 ecu vereist. De beoogde besparing van
         100 miljoen toe per jaar komt dus neer op een investering van circa
         100 miljard ecu. Definancieringvan een dergelijk bedrag uit de middelen van de
        Europese Unie en van de lidstaten is uitgesloten. De enige mogelijkheid is
        zelfstandige financiering door alle betrokken ondernemingen, binnen een
        communautair kader. De Commissie draagt alleen bij in definancieringvan acties
        met een objectief aantoonbare meerwaarde.
        Neveneffecten                                                              __
        De door SAVE ondersteunde projecten voldoen aan de volgende criteria:
                een bijdrage leveren aan de vermindering van de energie-intensiteit,
                een aanzienlijke bijdrage leveren aan de bescherming van het milieu en aan
                de beheersing van het broeikaseffect;
                een wereldwijd stabiliserend effect hebben op de energieprijzen;
        - -     gunstig zijn voor de betalingsbalans van de Europese Unie;
                                                                                117
 ---pagebreak---            de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt
           verbeteren;
           de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie vergroten en de
           kwetsbaarheid van de EU voor verstoringen van de energiemarkt
           verminderen;
           de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken.
    Daarnaast bevordert de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte
    technologieën de technologieoverdracht naar derde landen en draagt zij zo bij tot
    een beter hulpbronnenbeheer en een betere bescherming van het milieu op
    mondiaal niveau.
    Wetgeving en normalisatie leveren het sterkste multiplicatoreffect op. Dit effect
    is ook aanzienlijk bij energie-efficiëntienormen. Bij de overige medegefinancierde
    acties bedraagt het multiplicatoreffect ten minste 2 of 3.
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel
      Geselecteerde prestatie-indicatoren
                 vermindering van de C02-uitstoot;
                 verbetering van de energie-intensiteit in de Gemeenschap;
                 aantal voorgestelde maatregelen dat wordt goedgekeurd en in
                 nationale maatregelen wordt vertaald;
                 aantal mandagen/jaren dat wordt besteed aan opleidingsactiviteiten;
                 aantal computerapplicaties en databanken dat ter beschikking van het
                 publiek wordt gesteld;
                 aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties dat
                 wordt verzorgd.
      Geplande evaluatiemethoden en -frequentie
           De Commissie evalueert voortdurend cle ontwikkelingen op het gebied
           van energie-intensiteit in de lidstaten en dient op gezette tijden een verslag
           in bij de Raad.
           Tevens brengt de Commissie doorlopend verslag uit bij het raadgevend
           comité van SAVE, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de
           lidstaten en viermaal per jaar bijeenkomt.
           De Commissie zal een evaluatie laten uitvoeren door een groep
           Onafhankelijke deskundigen. Hun verslag zal worden toegestuurd aan de
           Raad en het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 7 van bijgaand
           voorstel voor een beschikking van de Raad.
                                                                                118
 ---pagebreak---                   Bij deze evaluatie moeten ook de volgende aspecten worden bekeken;
                      de vroegere en huidige oriëntatie van het programma, teneinde de
                      mogelijkheden voor verbetering na te gaan;
                      de relatie tussen de uitgaven waarvoor betalingsverplichtingen zijn
                      aangegaan en de behaalde resultaten;
                      de punten waarop sprake is van daadwerkelijke of potentiële
                      complementariteit tussen deze programma's en de overige
                      communautaire instrumenten.
10. GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN
       De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld bij
       jaarlijks besluit van de Commissie inzake de toewijzing van de middelen,
        waarbij met name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en
        bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd.
    10.1 Gevolgen voor het aantal personeelsleden
        SAVE is een programma dat samenhangt met de strategie inzake energie-
        efficiëntie van de EU en is het enige communautaire programma dat uitsluitend
        is toegespitst op de verbetering van de energie-efficiëntie. De ambtenaren die
        de contracten voor proefprojecten of studies behandelen, stellen tegelijkertijd
       mededelingen en wetsvoorstellen op met betrekking tot de energie-efficiëntie
       van huishoudelijke apparaten en verwarmingsketels, geïntegreerde
        hulpbronnenplanning, warmtekrachtkoppeling, enz. De procedures en de
       bespreking van de wetsvoorstellen in alle Europese instellingen nemen heel wat
       tijd in beslag. Uit ramingen blijkt dat 30% van de tijd wordt besteed aan het
        opstellen en volgen van de bovenvermelde maatregelen. De overige 70% van
        de tijd wordt besteed aan het beheer van de SAVE-contracten (in oktober 1997
        162 lopende contracten).
       In het kader van SAVE worden activiteiten uitgevoerd in tien sectoren,
        namelijk gebouwen, vervoer, industrie, informatie en opleiding, vraagbeheer en
        financiering door derden, huishoudelijke apparaten, warmtekrachtkoppeling en
        het beleid inzake energie-efficiëntie. Elke sector in het kader van de strategie
        voor energie-efficiëntie en de follow-up van de ermee samenhangende
        activiteiten moeten door één persoon worden behandeld.
                                                                                119
                                             10
 ---pagebreak---   Soorten posten       Aantal personeelsleden voor                    waarvan                duur
                        het beheer van de maatregel
                       vast            tijdelijk         met                met gebruik-
                                                         gebruikmaking     making van
                                                         van de            aanvullende
                                                         bestaande         middelen
                                                         middelen van
                                                         het DG of de
                                                         betrokken dienst
Ambtenaren         A         8,0                                 6,5              1,5       5 jaar
of tijdelijke      B         3,0                                 2,0              1,0
functionarissen C            4,0                                 3,0              1,0
Andere middelen                          3,0 GND*            3,0 GND*        2,0 deskun-    5 jaar
                                                                                digen
                                        2,0 deskun-         1,5 uitzend-
                                            digen             krachten       1,5 uitzend-
                                                                               krachten
                                        3,0 uitzend-
                                          krachten
     * GND = gedetacheerde nationale deskundigen.
              10.2    Financiële gevolgen van het aantrekken van extra medewerkers
              De totale extra kosten voor de administratie van het programma kunnen dan
              ook worden geraamd op:
              Ambtenaren:
              3,5 x 5 jaar x 103.000 ecu x 0,70 (zie par. 10.1) =             1.261.750 ecu
              Deskundigen (A0-1178):           2 x 5 jaar x 120.000 ecu =     1.200.000 ecu
              Uitzendkrachten (A0-1175): 1,5 x 5 jaar x 80.000 ecu =            600.000 ecu
                      Totaal                                                 3.061.750 ecu
                                                                                120
                                                     11
 ---pagebreak---      10.3. Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel
Begrotingslijn                   Bedrag per jaar              Wijze van berekening
(nr. en titel)
                                 0,100 miljoen ecu            Follow-up van de
                                                              contracten*, van de lokale
A-1300 dienstreizen, lokaal                                   agentschappen**,
vervoer en andere
bijkomende kosten                                             Vergaderingen van de
                                                              contractanten, deelneming
A-2510 Specifieke                                             aan door SAVE
vergaderingen "energie-                                       georganiseerde informatie-
efficiëntie" (viermaal per jaar)                              activiteiten, enz. * * *
en vergaderingen van het
comité "etikettering"                                         900 ecu/persoon x 30
(viermaal per jaar) binnen het   Q 216 milioen ecu            personen x 8 vergaderingen
Comité van het
Kaderprogramma
Totaal                           0,316 miljoen ecu
* In oktober 1997 waren er 162 lopende SAVE-contracten.
** Tot in oktober 1997 werden er 140 lokale agentschappen door SAVE
gesubsidieerd.
 *** SAVE moet de betrokken milieus informeren over de goedgekeurde wetgevende
maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie (richtlijnen inzake etikettering,
energie-efficiëntie van huishoudelijke apparaten, nieuwe WKK-strategie, enz.).
De totale kosten voor de hele duur van het programma bedragen:
0,316 x 5 jaar =1,58 miljoen ecu
De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van de
 diensten die het programma beheren.
                                            12
                                                                                121
 ---pagebreak---          EUROPESE COMMISSIE
                                     BIJLAGE VI
      VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD
                 tot vaststelling van een
MEERJARIG PROGRAMMA VAN TECHNOLOGISCHE ACTIES
  TER STIMULERING VAN EEN SCHOON EN EFFICIËNT
        GEBRUIK VAN VASTE BRANDSTOFFEN
                       (1998-2002)
 ---pagebreak--- DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 235,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Europees Parlement2,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,
Gezien het advies van het Raadgevend Comité EGKS,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's,
Gelet op het Witboek over het energiebeleid, waarin concurrentievermogen, milieuzorg,
continuïteit van de voorziening en instandhouding van de werkgelegenheid als
doelstellingen van het energiebeleid werden aangemerkt,
Overwegende dat in de Gemeenschap vaste brandstoffen beschikbaar zijn en dat de
directe en ruime beschikbaarheid van wereldwijd verhandelde steenkool uit diverse
bronnen waarborgt dat dergelijke brandstoffen een goedkope energiebron zijn en zullen
blijven;
Overwegende dat de bevordering van schone en efficiënte technologieën voor het
gebruik van vaste brandstoffen bijdraagt tot diversifiëring van de primaire
energiebronnen en tot een evenwicht tussen de doelstellingen van het communautaire
energiebeleid;
Overwegende dat vaste brandstoffen zowel in het ontwikkelde deel van de wereld als in
de ontwikkelingslanden in toenemende mate zullen worden gebruikt, waardoor de
emissies van verontreinigende stoffen en CO2 zullen toenemen; dat alles in het werk moet
worden gesteld om deze emissies terug te dringen door het bevorderen van schone en
efficiënte technologieën en de toepassing van de beste beschikbare technologieën voor
bestaande en nieuwe installaties die gebruik maken van vaste brandstoffen;
Overwegende dat de fabricage en levering van apparatuur voor schone toepassingen van
steenkool, bruinkool en andere soorten vaste brandstoffen bestemd om zowel binnen als
buiten de Europese Gemeenschap te worden gebruikt, kan bijdragen tot de
instandhouding van de werkgelegenheid;
Overwegende dat, overeenkomstig artikel 13 OR van het Verdrag betreffende de
Europese Unie, het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet bijdragen tot
verbetering van de kwaliteit van het milieu en tot een behoedzaam en rationeel gebruik
1
     PB nr....
2
     PB nr. ...
                                                                                1.23
 ---pagebreak--- van natuurlijke hulpbronnen, welke doelstellingen worden bevorderd door de toepassing
van schone steenkooltechnologie;
Overwegende dat bevordering van efficiëntere vaste-brandstoftechnologie de
verontreinigende emissies die worden veroorzaakt door het traditionele gebruik van
fossiele brandstoffen op het niveau van de Europese Unie aanzienlijk kan helpen
terugdringen; dat het gebruik van schonere technologieën de doelstellingen van de
communautaire strategie ter bestrijding van verzuring3 kan helpen bereiken;
Overwegende dat bevordering van efficiëntere schone vaste-brandstoftechnologie binnen
de Europese Unie en op internationaal niveau de uitstoot van broeikasgassen en het
risico van een mondiale klimaatverandering zal helpen verminderen; dat een breed
opgezette samenwerking bijgevolg wenselijk is om significante resultaten te behalen;
Overwegende dat, aangezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
niet voorziet in andere bevoegdheden met betrekking tot de energieaspecten van het in
artikel 2 bedoelde programma, artikel 235 van het Verdrag dient te worden ingeroepen;
Overwegende dat de Raad een Witboek heeft aangenomen waarin de hoofdlijnen worden
aangegeven van nieuwe communautaire beleidsdoelstellingen op energiegebied die de
samenhang en convergentie van het beleid van de verschillende lidstaten moeten
bevorderen; dat in dit Witboek wordt gesteld dat nieuwe schone steenkooltechnologie
een impuls kan geven aan het gebruik van een grote verscheidenheid van brandstoffen,
zodat deze een belangrijke rol kunnen blijven «spelen binnen de totale energiebalans, maar
met een beter milieu-imago;
Overwegende        dat    aan     de   bevordering      en   exploitatie    van     schone
vaste-brandstoftechnologie economische voordelen zijn verbonden in de vorm van
werkgelegenheid bij in de Unie gevestigde bedrijven die wereldwijd opereren;
Overwegende dat voor een duurzaam schoner milieu geavanceerde schone
vaste-brandstoftechnologie dient te worden ontwikkeld om de beste beschikbare
technologieën op een optimaal niveau te brengen tegen aanvaardbare kosten;
Overwegende dat bepaalde landen die naar verwachting in de komende jaren tot de
Europese Unie zullen toetreden, in zeer sterke mate afhankelijk zijn van de productie en
het gebruik van vaste brandstoffen om in hun energiebehoefte te voorzien; dat deze
landen hun energietechnologie zullen moeten moderniseren en verbeteren om te-voldoen
aan de wetgeving van de Europese Unie inzake milieubescherming;
Overwegende dat een aantal lidstaten zelf programma's voor schone
vaste-brandstoftechnologie heeft lopen; dat voor deze programma's de mogelijkheid
dient te worden geopend om onderling en met de desbetreffende programma's van de
Europese Unie tot samenwerking te komen;
     COM(97)88 def. van 12.3.1997
                                                3-                                         124
 ---pagebreak--- Overwegende dat het eveneens van belang is de invoering te bevorderen van
technologieën die met financiële hulp van het specifieke programma voor onderzoek en
ontwikkeling op het gebied van niet-nucleaire energie zijn ontwikkeld;
Overwegende dat een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector is
vastgesteld;
Overwegende dat het Europees Parlement en de EU-industrie te kennen hebben gegeven
dat zij sterk geïnteresseerd zijn in het voeren van een beleid dat gericht is op de
ontwikkeling van schone vaste-brandstoftechnologie voor gebruik in de Unie en elders in
de wereld;
Overwegende dat de Raad van Amsterdam het belang van onderzoek en ontwikkeling op
het gebied van vaste brandstoffen heeft benadrukt door te verzoeken het onderzoek op
dat gebied dat thans wordt gesteund in het kader van het Verdrag tot oprichting van de
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal na het aflopen van dit Verdrag in 2002
voort te zetten;
Overwegende dat de resultaten van het in het kader van de EGKS gefinancierde
onderzoek, waarvan de voortzetting door de Raad van Amsterdam is gefiatteerd, aan de
industrie dienen te worden overgedragen;
Overwegende dat de bevordering, demonstratie en exploitatie van schone
steenkooltechnologie in de hele Gemeenschap waarschijnlijk de economische en sociale
samenhang zal versterken, zoals bedoeld in artikel 130A van het Verdrag;
Overwegende dat daartoe rekening dient te worden gehouden met de indicatieve
doelstellingen van de Gemeenschap en in de nodige middelen dient te worden voorzien
om de realisatie van deze doelstellingen te bevorderen, met inachtneming van de
specifieke omstandigheden in elke lidstaat;
Overwegende dat dient te worden voorzien in een vijfjarig programma;
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:
                                        Artikel 1
De lidstaten streven ernaar in het kader van hun energiebeleid waar nodig schone
vaste-brandstoftechnologie te helpen bevorderen, teneinde ervoor te zorgen dat gebruik
wordt gemaakt van de beste beschikbare technologieën om de door vaste brandstoffen
veroorzaakte emissies, met inbegrip van kooldioxide-emissies, te beperken. Daarbij
wordt rekening gehouden met de indicatieve doelstellingen van de Gemeenschap met
betrekking tot schone steenkooltechnologie. Deze doelstellingen worden jaarlijks in
overleg met het energiecomité (zie artikel 7) herzien.
                                                                                X fV ç j
 ---pagebreak---                                          Artikel 2
        De Gemeenschap ondersteunt binnen het kaderprogramma voor energie een
        reeks     acties ter bevordering         van de benutting           van      schone
        vaste-brandstoftechnologie in het kader van het specifieke programma CARNOT
        (acties voor de verspreiding en benutting van schone vaste-brandstoftechnologie),
        hierna "het programma" te noemen.
        Het programma heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31
        december 2002.
        De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegekend binnen de
        grenzen van definanciëlevooruitzichten.
                                         Artikel 3
In het kader van het programma worden twee categorieën acties met betrekking tot
schone steenkooltechnologie gefinancierd, namelijk:
a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat
   gericht is op het bevorderen van een betere doorstroming van markt- en technische
   informatie tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten door het
   creëren van adequate middelen voor informatie-uitwisseling, het uit de weg helpen
   ruimen van belemmeringen en het evaluereji van het effect van de verschillende acties
   waarin dit artikel voorziet.
b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere
   "business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en
   groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone
   steenkooltechnologie voor energiedoeleinden, met name warmteproductie en
   stroomopwekking. Daaronder valt ook het bevorderen van de export van Europese
   schone vaste-brandstoftechnologie.
                                         Artikel 4
Alle kosten met betrekking tot de in artikel 3, sub a), bedoelde acties worden gedragen
door de Gemeenschap.
Hetfinancieringspercentagevoor de in artikel 3, sub b), bedoelde acties bedraagt tussen
30 en 50% van de totale kosten daarvan.
Voor het restant van definancieringvan de in artikel 3, sub b), bedoelde acties kunnen
openbare of particuliere bronnen of een combinatie van beide worden ingeschakeld.
                                         Artikel 5
De Commissie stelt jaarlijks, in overleg met het in artikel 7 bedoelde comité, richtsnoeren
op voor de in artikel 3, sub b), bedoelde steunmaatregelen.
De voorstellen voor initiatieven als bedoeld in artikel 3 en de lijst van de instanties die
deze zullen uitvoeren worden jaarlijks door de lidstaten ingediend bij de Commissie, die
                                                                                126
 ---pagebreak--- volgens de procedure van artikel 7 een besluit neemt over de omvang van .en de
voorwaarden voor definancieringdoor de Gemeenschap. De Commissie sluit contracten
over de steunmaatregelen met deze instanties.
                                          Artikel 6
De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma.
Voor de uitvoering van de in artikel 3, sub a) en b), bedoelde acties past de Commissie
de procedure van artikel 7 toe.
                                          Artikel 7
De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot
vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector bedoelde
comité.
                                          Artikel 8
1.       Tijdens het derde jaar van de looptijd van het programma dient de Commissie bij
het Europees Parlement en de Raad een verslag over de behaalde resultaten in. Samen
met dit verslag worden voorstellen voor de in het licht van deze resultaten noodzakelijk
geachte wijzigingen ingediend.
2.      Na afloop van het programma evalueert de Commissie de verkregen resultaten,
de toepassing van deze beschikking en de onderlinge samenhang van nationale en
communautaire acties. Zij dient een verslag daarover in bij het Europees Parlement, de
Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.
                                          Artikel 9
Dit programma staat open voor geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa
overeenkomstig de in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten
opgenomen voorwaarden, met inbegrip van financiële regelingen, voor deelneming aan
programma's van de Gemeenschap. Het programma staat open voor Cyprus, op basis
van extra kredieten overeenkomstig dezelfde regels als die welke gelden voor de
EVA-landen volgens met de betrokken landen overeen te komen procedures.
                                         Artikel 10
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.
Gedaan te Brussel,
                                                -6-                                      127
 ---pagebreak---                                FINANCIEEL MEMORANDUM
1.  TITEL VAN DE MAATREGEL
    Programma van technologische acties ter stimulering van een schoon gebruik van vaste
    brandstoffen4.
2.  BEGROTINGSLIJN
    B4-1004
3.  JURIDISCHE GRONDSLAG
    Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor
    acties in de energiesector (1998-2002)
4.  OMSCHRIJVINGVAN DE MAATREGEL
      4.1      Algemene doelstelling van de maatregel
               Acties ter bevordering van de industriële penetratie van schone en efficiënte
               technologieën voor het gebruik van steenkool zijn instrumenten waardoor steenkool in
               belangrijke mate de doelstellingen van het energiebeleid van de Europese Unie kan
               helpen bereiken :
               - door het leveren van een bijdrage aan de continuïteit van de voorziening en aan het
                  Europese concurrentievermogen als primaire energiebron die 30% van de
                  elektriciteitsproductie voor haar rekening neemt en kan helpen zorgen voor
                  diversifiëring van de hulpbronnen tegen lage en stabiele prijzen;
               - doordat de C02-emissies die afkomstig zijn van elektriciteitscentrales aantoonbaar
                  met 25% kunnen worden teruggebracht door verbetering van de efficiëntie;
               - door het leveren van een bijdrage aan de communautaire strategie voor de
                  bestrijding van verzuring en andere verontreinigingen.
               Een communautaire actie voor een schoon steenkoolgebruik zal een aanvulling vormen
               op de verankering in de verdragen van de oriëntatie op steenkool die oorspronkelijk in
               het EGKS-Verdrag was vastgelegd, en zal het de kandidaat-landen van Midden- en
               Oost-Europa gemakkelijker maken zich aan de milieunormen van de Unie aan te
               passen.
               Voorts zal een dergelijke maatregel de overdracht aan de industrie mogelijk maken van
               de resultaten van de OTO-activiteiten die in het kader van het programma voor
               technisch onderzoek van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) of
               nationale programma's worden ondersteund. Het nieuwe programma omvat zelf geen
               ÖTO-activiteiten, daar bovengenoemde programma's daar al in voorzien.
      4.2      Duur van de maatregel
               De maatregel heeft een looptijd van 5 jaar, van 1 januari 1998 t/m 31 december 2002.
5.  INDELING VAN DE UITGAVEN
    Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten
4
   Vaste brandstoffen omvatten antraciet, steenkool, bruinkool, turf, de emulsie en de zware fractie van
   oliederivaten.
                                                                                128
 ---pagebreak--- 6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
   Het programma omvat twee categorieën acties:
   a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat gericht is
      op het creëren van commerciële kansen en een betere doorstroming van technische informatie
      tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten.
   b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere
      "business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en
      groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone
      steenkooltechnologie, inclusief het bevorderen op internationaal niveau van de
      communautaire technologie
   Subsidiëring à 100% voor de kosten met betrekking tot de in punt a) beschreven acties.
   Subsidiëring in de vorm van medefinanciering tot 50% voor acties als bedoeld onder b).
7. FINANCIËLE GEVOLGEN
   7.1 Berekening van de kosten van de maatregel
          De beschikbare kredieten worden jaarlijks door de begrotingsautoriteit vastgesteld. Voor
          de hele looptijd van het programma wordt een bedrag van 4,10 miljoen ecu voorgesteld.
         Dit bedrag wordt als volgt verdeeld:
          Horizontale acties
         - Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van         1,54 miljoen ecu
            een informatienetwerk dat gericht is op het bevorderen
            van een betere doorstroming van markt- en technische
            informatie. De nodige informatie kan worden
            opgeslagen in databanken die bijvoorbeeld op het
            Internet beschikbaar zullen zijn. Er wordt uitgegaan
            van één netwerklid per lidstaat, dat tevens als server
            van het netwerk zal fungeren en de informatie zal
            verspreiden. Dit netwerk wordt gecoördineerd met
            andere bestaande netwerken, zoals de Relay Centres en
            de OPET-netwerken.
         - Maatregelen zoals het organiseren van workshops, 2,56 miljoen ecu
            conferenties over de financiering van de inzet van
            schone steenkooltechnologie en conferenties voor het                     —
            verspreiden van informatie over deze technologie. Er
            wordt tien marktstudies overwogen (met betrekking tot
            de technologie inzake GICC, ultrasuperkritische
            systemen,      NOx, NOx-sy sternen,       S Ox-sy sternen,
            wervelbedverbranding onder atmosferische druk,
            wervelbedverbranding onder hoge druk, stationaire
            wervelbedverbranding onder hoge druk, goedkope
            poederkool, e.a.), alsook acht "business workshops" op
            technisch-economisch en financieel gebied om de inzet
            van deze technologieën te vergemakkelijken.
            Tevens worden acties ter bevordering van de export
            van schone steenkooltechnologie gehandhaafd. Het kan
                                                                                -*- r* <U
 ---pagebreak---             bij deze acties gaan om activiteiten van
            bovengenoemde types, alsook onder andere workshops
            voor het inventariseren van de mogelijkheden voor
            internationale     samenwerkingsverbanden       en van
            eventuele belemmeringen voor investeringen in
            geavanceerde technologie, zowel met betrekking tot
            energie-efficiëntie als inzake de beheersing van emissies
            in het milieu. Er worden vier resp. zeven industriële
            missies naar derde landen en de EU overwogen. Voor
            elk van deze missies zal een dertigtal industriëlen
            contact opnemen met bestaande installaties en deze
            bezoeken, teneinde zo professionele relaties en de
            nodige besluitvorming te vergemakkelijken. Genoemde
            acties zullen alle coördinatiekosten dekken, alsook, bij
            missies van derde landen naar de EU, een deel van de
            reiskosten op het grondgebied van de Gemeenschap.
   7.2   Specificatie per categorie acties (miljoen ecu)
                                                   1998     1999    2000  2001     2002    Totaal
         Maatregelen ten behoeve van de            0,30     0,31    0,31   0,31    0,31     1,54
         totstandbrenging          van       een
         informatienetwerk
         Bevorderingsacties                        0,50     0,51    0,51   0,52    0,53     2,56
         TOTAAL                                     0,80    0,82    0,82   0,83    0,84     4,10
8.  BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL O M FRAUDE TEGEN TE GAAN (EN
    RESULTATEN VAN DE TENUITVOERLEGGING DAARVAN)
    De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de werkelijke uitgaven en
    na controle (met uitzondering van kosten van studies, die op forfaitaire grondslag en op basis
    van de goedgekeurde resultaten worden vergoed).
9.  GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE
    9.1. Specifieke doelstellingen van de binnen het kaderprogramma energie (1998-2002) te
          ondernemen actie
          De acties van de lidstaten en het bedrijfsleven completeren als bijdrage tot het bereiken
          van de communautaire doelstelling, de broeikasgasemissies in 2010 met 15% terug te
          dringen vergeleken met 1990, alsook tot de bestrijding van verzuring. De C02-emissies in
          de wereld helpen verminderen door middel van technologieoverdracht.
          Doelgroep van de actie:
 ---pagebreak---      - Nationale, regionale en stedelijke instanties in Europa voor het bevorderen van schone
         en doeltreffende technologieën.
     - De elektriciteitssector en constructeurs van steenkoolgestookte installaties in de
         Europese Unie.
     - Instanties, overheden en bedrijven in derde landen, hoofdzakelijk China, India, andere
         Aziatische landen alsook andere regio's waar een aanzienlijke stijging van het
         steenkool verbruik was verwacht.
9.2. Motivering van de maatregel
     Kosten
     Volgens de resultaten van studies waarover de Commissie beschikt is voor de looptijd van
     het programma een bedrag van 15,8 miljard ecu geïnventariseerd aan potentiële
     investeringen in nieuwe schone steenkoolgestookte installaties in de Europese Unie. Dit
     bedrag zou hoofdzakelijk worden gebruikt voor de valorisering van inheemse steenkool en
     bruinkool die onder bevredigende economische omstandigheden worden geproduceerd.
     Aangezien wordt verwacht dat de Europese Unie in 2020 voor 70% afhankelijk zal zijn
     van energie-importen, is de economische benutting van de communautaire hulpbronnen
     van zeer groot belang.
     De verwijdering van 1 ton S0 2 kost 500 ecu. Gezien het feit dat de communautaire
     strategie voor bestrijding van verzuring beoogt de jaarlijkse S02-emissies van
     verbrandingsinstallaties met circa 9 miljoen ton te verminderen (tussen 1990 en 2020), kan
     door de toepassing van schone steenkooltechnologie alleen al wat SO2 betreft 4,5 miljard
     ecu per jaar worden uitgespaard. De aan de lagere uitstoot van NOx-verbonden voordelen
     zijn nog aanzienlijker.
     Wat C02-emissies betreft, zou een verbetering van het rendement bij de
     elektriciteitsproductie uit steenkool in de Europese Unie met 5% resulteren in een
     verlaging met circa 100 miljoen ton per jaar.
     Neveneffecten
     De in het kader van dit programma ondersteunde acties zullen voldoen aan de volgende
     eisen:
     - een aanzienlijke bijdrage leveren aan milieubescherming en beheersing van het
         broeikaseffect,
     - een stabiliserend effect hebben op de mondiale energieprijzen,
     - de betalingsbalans van de Europese Unie verbeteren,
     - de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt versterken,
     - de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie verbeteren en haar minder
         kwetsbaar maken bij verstoringen van de energiemarkt,
     - de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken.
                                                                                131
 ---pagebreak---           Voorts kan door de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte technologieën,
          technologieoverdracht naar derde landen plaatsvinden, hetgeen bijdraagt aan een beter
          beheer van de hulpbronnen en een betere bescherming van het milieu op wereldschaal.
    9.3. Follow-up en evaluatie van de maatregel
          Geselecteerde indicatoren voor de resultaten
               de vermindering van de C02-emissies,
               het aantal door de industrie voorgestelde, goedgekeurde en uitgevoerde initiatieven,
               de particuliere investeringen die zijn gegenereerd,
               het aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties.
          Geplande evaluatiemethoden en -frequentie
          Voorts zal de Commissie permanent verslag uitbrengen bij het comité van het programma
          dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten; deze moeten volgens de procedure
          worden bijeengeroepen.
          Het verslag van de Commissie zal bij de Raad en het Europees Parlement worden
          ingediend overeenkomstig artikel 7 van bijgaand voorstel voor een beschikking van de
          Raad.
          Bij die evaluatie moet -ook het volgende worden bekeken:
               de vroegere en huidige hoofdlijnen van het programma, om de mogelijkheden voor
               verbetering na te gaan,
               de relatie tussen de ingezette middelen en de verkregen resultaten,
               de daadwerkelijke en potentiële complementariteit tussen deze programma's en
               andere bestaande instrumenten.
«
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN
    De nodige middelen worden gefinancierd uit de bestaande kredieten voor de diensten die belast
    zijn met het beheer van het programma.                                             —
                                                      H
                                                                                132
 ---pagebreak---          Financiële overzichtstabel
                                                               Budget (miljoen ecu)
                                        aantal gemiddelde
Activiteiten artikel 3                         kosten per 1998 1999    20C0       2001   2002   Totaal
                                        acties actie
                (ecu):
a) Maatregelen ten behoeve van de
totstandbrenging          van      een
informatienetwerk over markt- en
technische aspecten
- kosten van apparatuur voor het 1                0,20                                           0,20
   netwerk
- kosten van servers (particulier of 155          0,02         0,21     0,21       0,21  0,21    0,84
   openbaar)
- kosten verbonden aan de exploitatie                     0,10 0,10     0,10       0,10  0,10    0,50
   van      het    netwerk    en     de
   totstandbrenging van databanken
SUBTOTAAL                                 -          -    0,30 0,31     0,31       0,31  0,31    1,54
b) Marketing, haalbaarheidsstudies
en      andere      maatregelen     ter
stimulering van investeringen
         - Marktstudies                   1       0,20    0,20                                   0,20
         -"Business workshops"           10       0,10    0,10 0,20     0,21       0,22  0,23    0,96
c) Bevordering van de export van
schone steenkooltechnologie naar
derde landen
  - Industriële missies van         het  2        0,30         0,30                0,30          0,60
     Europese bedrijfsleven naar derde
     landen
  - Industriële missies van derde                  0,30   0,20          0,30             0,30    0,80
     landen naar de EU
 SUBTOTAAL                                -          -    0,50 0,50     0,51        0,52 0,53    2,56
TOTAAL GENERAAL                           -          -    0,80 0,81     0,82        0,83  0,84   4,10
        Aantal servers.
                                                           12
                                                                                133
 ---pagebreak---  EUROPESE COMMISSIE
                        BIJLAGE VII
                Invoering van
     MEERJARENACTIES IN DE SECTOR
          NUCLEAIRE VEILIGHEID
EN VERVOER VAN RADIOACTIEF MATERIAAL
                (1998 - 2002)
                                     134
 ---pagebreak---                          FINANCIEEL MEMORANDUM
1.     Titel van de acties
a.     Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
       - Vervoer van radioactief materiaal: vraagstukken op het gebied van de veiligheid,
       bescherming van de gezondheid en nucleaire veiligheidstechnologie.
       - Industriële samenwerking op civiel-nucleair gebied met de landen van Midden- en
       Oost-Europa (LMOE), Rusland en de Oekraïne.
b.     Opleiding van deskundigen uit de LMOE en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS)
       op het gebied van de veiligheidscontrole (safeguards) - Invoering van een systeem voor
       de boekhouding en controle van splijtbaar materiaal in Rusland.
2.      Begrotingslijnen
a.     B4-1020 van de algemene begroting van de Europese Unie (industriële samenwerking
       op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal)
b.     B7-535 van de algemene begroting van de Europese Unie (opleiding en uitvoering van
       veiligheidscontrole).
3.     Juridische grondslag
Respectievelijk de hoofdstukken III en X van het Euratom-Verdrag alsmede:
a.     Artikel 75 van het EG-Verdrag (gemeenschappelijk vervoerbeleid) en resolutie van de
       Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in verband met de
       veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975, blz. 1).
       Resolutie van de Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in
       verband met de veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975,
       blz. 1) en resolutie 16 van document PE 217.774/fin. van 11 juli 1996 over
       samenwerkingsactiviteiten tussen Oost en West op het terrein van de veiligheid van
       energie en kernenergie.
b.     Resolutie van het Europees Parlement van 9 april 1992 over de nucleaire veiligheid in
       de landen van Midden- en Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten
       (PB nr. C 125 van 18 mei 1992, blz. 244) en resolutie van het Europees Parlement van
       29 september 1994 (PE-B4-00621) over de smokkel van splijtstoffen en
       Mededeling van de Commissie van 19 april 1996 over de illegale handel in nucleaire
       materialen en radioactieve stoffen (COM(96)171 def).
                                                                                135
 ---pagebreak--- 4.       Omschrijving van de maatregel
4.1.     Algemene doelstelling van de maatreeel
Het actieprogramma heeft tot doel de veiligheid en de beveiliging (safeguards) van kernenergie
te verbeteren.
a.       Verbetering van de nucleaire veiligheid in het algemeen, onder meer door:
         - de voorwaarden voor het vervoer van radioactieve stoffen te verbeteren door:
         • het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door passende
             harmonisatiemaatregelen;
         • bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer
             experimenten en kennisuitbreiding;
         • bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te trekken;
         • de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te
             versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren;
         • samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de veiligheid van
             het vervoer in deze landen te verbeteren;
         • de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming naar
             buiten toe te verbeteren.
         - op lange termijn het gebruik van kernenergie in Oost-Europa, Rusland en de
             Oekraïne veiliger te maken. Deze landen zijn zeer vast besloten kernenergie te
             blijven gebruiken als belangrijke energiebron. Naast acties op korte termijn in het
             kader van programma's voor bijstand, die tot doel hebben specifieke problemen op
             te lossen, moeten deze landen worden geassisteerd bij het ontwikkelen van een
             kwaliteits- en veiligheidsconcept in de gehele bedrijfskolom van de nucleaire
             industrie. Een dergelijke ontwikkeling kan alleen op lange termijn worden
             gerealiseerd door middel van nauwe samenwerking tussen ondernemingen in de
             Unie en in het Oosten. Om het ontstaan van samenwerkingsverbanden te
             bevorderen moet de Commissie steun verlenen aan de analyse van algemene
             belemmeringen (industrieel,financieelen juridisch) en aan pilot cases.
b.       bijdragen aan het opzetten van een doeltreffend, betrouwbaar veiligheidssysteem
         (safeguards) in de NOS en de LMOE door onder meer op de volgende gebieden
         samen te werken:
         - Opleiding en bijscholing van deskundigen op het gebied van de nucleaire
             veiligheidscontrole
         - Invoering van een systeem voor de boekhouding en controle van splijtbaar
             materiaal in Rusland
         - Installatie van controleapparatuur in het kader van b).
4.2.     Duur van de maatregel
Vijfjaar. Van 1998 tot en met 2002.
                                                                                136
 ---pagebreak--- 5.      Indeling van de uitgaven
Niet verplichte uitgaven.
6.      Aard van de uitgaven
a.      Subsidies om, naast andere bronnen uit de openbare en/of particuliere sector, bij te
        dragen aan de financiering. De financiële bijdrage van de Europese Commissie kan
        oplopen tot 100% voor bepaalde voorstellen die door de Commissie van zeer groot
        belang worden geacht en waarvoor geen medefinanciering uit andere bronnen mogelijk
        is (b.v. samenwerking met de landen van Oost-Europa).
b.      Subsidies/financiële bijdragen voor:
        - de organisatie van opleidingscursussen en -stages in de Europese Unie en/of de
            NOS en de LMOE, voor deskundigen op het gebied van de veiligheidscontrole,
            met inbegrip van hun verblijfskosten (reiskosten, dagvergoedingen, enz.);
        - de organisatie van seminars voor deskundigen in de Europese Unie en/of de
            NOS;
        - bezoeken van deskundigen aan nucleaire installaties in de Europese Unie en/of
            de NOS;
        - bijbehorende materiële en logistieke ondersteuning en kantoorvoorzieningen;
        - kosten van vertalingen en tolken;
        - dienstreizen van personeel van het Directoraat Veiligheidscontrole en
            deskundigen uit de EU die in het kader van de bovengenoemde activiteiten zijn
            aangewezen;
        - bemonstering en vervoer en analyse van monsters, met inbegrip van monsters
            die zijn genomen in gevallen van illegale handel in nucleair materiaal.
7.      Financiële gevolgen                                                         —
7.1.    Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (relatie tussen
         eenheidsprijzen en totale kosten)
De geraamde kosten om de doelstellingen van dit meerjarenprogramma te bereiken zijn:
a.      B4-1020          Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002.
        - Ongeveer 0,5 miljoen ecu per jaar op het gebied van het vervoer van radioactief
            materiaal. De financiële behoeften zijn geraamd op 2 miljoen ecu per jaar
            (bovenop de huidige financiële vooruitzichten) door de permanente werkgroep
            voor het vervoer van radioactieve stoffen op de vergadering van
            23 september 1997 te Brussel, gebaseerd op werk dat al is verricht onder de
                                                                                13?
 ---pagebreak---             begroting 1996 en 1997 en alle acties die moeten worden ondernomen in 1998
            en 1999.
         - Ongeveer 0,1 miljoen ecu per jaar vanaf 2000 voor de industriële samenwerking
            met het Oosten op nucleair gebied. Deze behoeften zijn geraamd op
            0,5 miljoen ecu per jaar op basis van de resultaten van een lopende studie over
            de industriële samenwerking met Rusland.
b.       B7-535          Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002.
         - De kosten van de maatregel zijn geraamd op 2,5 miljoen ecu per jaar op basis
            van de middelen die tot dusverre zijn gebruikt voor bijstand op het gebied van
            de veiligheidscontrole aan de LMEO en de NOS en de nog te realiseren
            doelstellingen. De totale kosten zullen zodoende 12,5 miljoen ecu bedragen.
7.2.     Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel
a.       Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
         (B4-1020)
                                        EG in miljoen ecu (courante prijzen)
                     Uitsplitsing                    1998 1999 2000 2001             2002
Vervoer van nucleair materiaal
Werking interne markt en harmonisatie                0,2    0,2      0,2     0,1    0,1
Onderzoek incidenten en ongevallen                   0,2     0,2     0,1     0,1    0,1
- rampenplannen
Bijstand LMOE en NOS                                 0,1     0,1     0,1     0,1    0,1
Bewustmaking van het publiek                         0,0     0,0     0,0     0,1    0,1
                      Subtotaal                      0,5     0,5     0,4     0,4    0,4
Industriële samenwerking
Beoordeling van de situatie in de NOS                p.m. 0,01       0,02    0,03   0,04
Contacten tussen ondernemingen                       p.m. p.m.       0,1     0,1    0,1
                      Subtotaal                      p.m. 0,01       0,12    0,13   0,14
                      TOTAAL                         0,5     0,51    0,52    0,53   0,54
         Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
         (B7-535)
                                        EG in miljoen ecu (courante prijzen)
                     Uitsplitsing                     1998 1999 2000 2001            2002
Opleiding veiligheidscontrole                        0.75 0.75       0.75    0,75   0,75
Aanpassing aan Euratomsysteem                        0.75 0.75       0.75    0,75   0,75
Illegale handel                                      0,50 0,50 0,50          0,50   0,50
Verbetering wetgeving                                0,50 0,50       0,50    0,50   0.50
                      TOTAAL                         2.5     2,5     2,5     2,5    2,5
7.3.     Beleidsuitgaven aan studies, deskundigen, enz. opgenomen in deel B van de
         begroting
                                                                                138
 ---pagebreak--- a.      Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
         (B4-1020)
                                                       EG in miljoen ecu (courante prijzen)
                                               1998      1999       2000        2001      2002
   Studies - experimenten                   0,4       0,41        0,32        0,33      0,34
   Steun voor pilot cases                             0,0         0,1         0,1       0,1
   Vergaderingen van deskundigen            0.1       0,1         0.1         0,1       0,1
                   Totaal                   0,5       0,51        0,52        0,53      0,54
b.       Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
         (B7-535)
                                                       EG in miljoen ecu (courante prijzen)
                                                 1998  1999      2000     2001       2002
-  Organisatie       van     gespecialiseerde
   cursussen en stages voor deskundigen          0,75   0,75     0,75      0,75      0,75
-  Seminars                                      0,50   0,50     0,50      0,50      0,50
-  Bezoek van deskundigen aan nucleaire
   installaties in de EU                         0,15   0,15     0,15      0,15      0,15
-  Materiële en logistieke ondersteuning
   en kantoorvoorzieningen                        0,8    0,8      0,8       0,8       0,8
-  Kosten        van     dienstreizen     van
   ambtenaren ter plaatse (met inbegrip
   van assistentie van de exploitanten in
   hun eigen installatie)                         0,2    0,2      0,2       0,2       0,2
                    Totaal                        2,5   2,5       2,5       2,5       2,5
7.4.     Tijdschema: vastleggingen en betalingen in ecu
a.      Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
         (B4-1020)
                                                               EG in miljoen ecu
                          1998      1999      2000    2001     2002      2003
Vastleggings-              0,5      0,51      0,52    0,53     0,54
kredieten
Betalingskredieten
         1998              0,8      0,15
         1999                       0,36      0,15
        2000                                  0,37    0,15
        2001                                          0,38      0,15
        2002                                                   0,39       0,15
        2003
                           0,8      0,51      0,52    0,53      0,54      0,15
         Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
         (B7-535)
                                                               EG in miljoen ecu
                          1998      1999      2000    2001      2002      2003
Vastleggings-              2,0       2,0       2,0     2,0       2,0       2,0
kredieten
                                                                                139
 ---pagebreak--- Betalingskredieten
       1998             1,5
       1999                     2,5
       2000                              2,5
       2001                                        2,5
       2002                                                 2,5      1,0
       2003
                        1,5     2,5      2,5       2,5      2,5      1,0
       Bepalingen om bedrog tegen te gaan (en resultaten van de toepassing
       daarvan)
       Jaarlijkse uitnodiging tot het indienen van voorstellen in de periode 1998-2002.
       Beoordeling en selectie van de voorstellen door een comité van deskundigen van
       de Commissie op dit gebied:
       -    op basis van het wetenschappelijk en technisch gehalte
       -    aan de hand van een analyse van de financiële gegevens over elke indiener.
       Na ondertekening van het contract:
       • onderzoek van de uitgavenstaten voordat betaling plaatsvindt, op diverse
          niveaus (financieel beheerder, wetenschappelijk beheerder);
       • interne boekhoudkundige controle door de financieel controleur;
       • controle ter plaatse waarbij aan de hand van bewijsstukken fouten of andere
          onregelmatigheden kunnen worden vastgesteld.
       Verificatie van facturen in verband met de werkelijke uitgaven en gids voor
       dienstreizen wat betreft de kosten van dienstreizen van ambtenaren en
       deskundigen, kosten van vergaderingen en conferenties.
9.     Gegevens voor de kosten-batenanalyse
9.1.   Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen, doelgroep
9.1.1. Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen                              —
a.     Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
       Vervoer van radioactief materiaal
       - Het functioneren van de interne markt vergemakkelijken door passende
          harmonisatiemaatregelen vast te stellen:
          •     harmonisatie van methodes voor de beoordeling van de veiligheid van de
                conditionering overeenkomstig de regelgeving;
          •     harmonisatie van normen voor de conditionering en het intrinsieke
                veiligheidsniveau van de materialen.
                                                                                110
 ---pagebreak---        - Bijdragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer experimenten
            en kennisuitbreiding
       - Evaluatie van bij transporten optredende incidenten om daaruit lering te trekken
       - Versterking van de samenhang tussen verschillende noodmaatregelen en verbetering
            van de opleiding van de hulpdiensten
       - Samenwerking met de LMOE en de NOS om hen te helpen de veiligheid van het
            vervoer in deze landen te verbeteren (sommige van deze landen zijn kandidaat voor
            toetreding tot de Gemeenschap)
       - Verbetering van de voorlichting van het publiek over deze sector en van de
            beeldvorming naar buiten.
       Industriële samenwerking op nucleair gebied
       - Duidelijke bepaling van de belemmeringen voor samenwerking tussen
            ondernemingen in het kader van de bestaande industriële,financiëleen juridische
            structuren en met het oog op de invoering van een marktbenadering in het Oosten;
            voorstellen van oplossingen om samenwerking te vergemakkelijken;
       - Invoering van een netwerk voor informatie-uitwisseling/contacten tussen
            ondernemingen in de EU en het Oosten;
b.     Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
       Na het politieke uiteenvallen van het Oostblok is het, gezien de gevallen van
        illegale handel in nucleair en radioactief materiaal uit het Oostblok,
        overeenkomstig de resoluties van het Europees Parlement en de beleidslijnen van
        de Raad en de Commissie, absoluut nodig dat wordt gezorgd voor het opzetten en
        voortzetten van opleidingen voor plaatselijke ambtenaren die zijn belast met de
        controle van nucleair materiaal in de installaties in die landen. Bovendien moet een
        concreet systeem worden opgezet voor de controle en boekhouding van nucleair
        materiaal.
        De doelstelling van het programma dat al in de periode 1993-1996 van start is
        gegaan (begrotingslijn B4-2001), zal erin bestaan acties in het veld op te zetten en
        voort te zetten in nauwe samenwerking met degenen die ze uitvoeren. De
        geplande acties hebben betrekking op de boekhouding van nucleair materiaal, de
        opstelling van fysieke inventarissen, het geautomatiseerd volgen van het materiaal
        op het niveau van de installatie en de centrale controle-instantie, het opzetten van
        een onafhankelijke controle-instantie en de invoering van meet- en
        controlesystemen.
        De Commissie is van mening dat voortzetting van de actie, gezien de omvang van
        het probleem, op zijn plaats is. De tot dusverre ondernomen acties hebben
        bemoedigende resultaten opgeleverd.
9.1.2. Doelgroep
Alle burgers van de EU, de LMOE en de NOS.
Vervoerders van radioactief materiaal.
Bedrijven in de nucleaire sector.
                                                                                Ui
 ---pagebreak--- Nationale veiligheids- en beveiligingsinstanties (safeguards).
Deskundigen op het gebied van de controle van de nucleaire veiligheid uit de NOS en de
nucleaire installaties in die landen.
Internationale organisaties op het gebied van de nucleaire veiligheid en beveiliging.
9.2. Motivering van de maatregel
9.2.1. Motivering van communautair optreden
a.      Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
        Vervoer van radioactief materiaal
        Om deze activiteiten te ondersteunen heeft de Commissie op verzoek van het
        Europees Parlement1 in 1982 een permanente werkgroep opgericht van nationale
        technische deskundigen op het gebied van de veiligheid van het vervoer van
        radioactief materiaal. De werkgroep organiseert de informatie-uitwisseling over de
        toepassing van de regelgeving inzake het internationaal vervoer van radioactief
        materiaal tussen de lidstaten en binnen en buiten de Europese Unie. De werkgroep
        steltrichtsnoerenvoor voor een door de Commissie op te zetten actieprogramma
        op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal dat de nodige basiskennis
        moet opleveren om de internationale regelgeving verder te ontwikkelen.
        Bovendien is de Commissie verzocht het Europees Parlement en de Raad
        regelmatig op de hoogte te houden van de nieuwe ontwikkelingen in de sector
        vervoer van radioactief materiaal en hun de door de werkgroep voorgestelde
        aanbevelingen voor te leggen.
        In 1996 heeft het Europees Parlement de begrotingslijn voor het vervoer van
        radioactief materiaal opnieuw ingesteld2. Op deze begrotingslijn is 2 miljoen aan
        vastleggingskredieten voor 1996 toegewezen en 0,7 miljoen ecu voor 1997 na een
        interne kredietoverschrijving waartoe DG XVII met instemming van DG XIX had
        besloten.
        De totale vastleggingskredieten voor de periode 1996-1997 bedroegen
        2.661.971 ecu (98,59% van de beschikbare middelen).
        Op zijn laatste vergadering in Brussel, op 23 september 1997, heeft de permanente
        werkgroep het belang bevestigd dat de groep hecht aan de uitvoering van een
        meerjarenprogramma (vijfjaar) met een aanzienlijke begroting (2 miljoen ecu per
       jaar) op dit gevoelige gebied.
        Industriële samenwerking op nucleair gebied
1
    Resolutie van het Europees Parlement gepubliceerd in PB nr. C 40/43 van 15.2.1982.
2
    Algemene begroting van de Europese Unie voor 1996 - begrotingslijn nr. B4-1020.
                                                                                112
 ---pagebreak---        Op dit ogenblik houdt de Commissie zich vooral bezig met maatregelen om op
       korte termijn problemen in verband met de nucleaire veiligheid in het Oosten te
       verbeteren. Deze actie betreft vooral kerncentrales in bedrijf, waarbij het gaat om
       veiligheidsanalyses, ondersteuning van de bedrijfsvoering (operationele veiligheid)
       of de aanschaf van uitrusting in het Westen. Gezien de plannen van de betrokken
       landen om kernenergie op lange termijn te blijven gebruiken, dienen de procédés
       voor de plaatselijke fabricage van onderdelen en uitrusting te worden verbeterd,
       zodat de kwaliteit van de onderdelen een waarborg voor de veiligheid biedt. Dit
       kan onder meer worden gedaan door de samenwerking tussen ondernemingen uit
       de Unie en ondernemingen in het Oosten te verbeteren door belemmeringen voor
       deze samenwerking weg te nemen. De Commissie kan dit proces begeleiden met
       algemene analyses, het leggen van contacten en zorgen voor informatie en zelfs
       met de ondersteuning van pilot cases.
b.     Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
       Deze actie is een van de essentiële elementen om de doelstellingen te realiseren die
       door de Raad van Essen zijn vastgesteld in overeenstemming met de resolutie van
       het Europees Parlement en de mededeling van de Commissie. Bovendien past deze
       actie volledig in de algemene doelstellingen van de Unie wat betreft de verbetering
       van de voorwaarden voor de exploitatie van kerninstallaties in het Oosten.
       Bovendien moet worden opgemerkt dat in verband met de verbetering van de
       controle van nucleair materiaal en de daaruit voortvloeiende bestrijding van de
       frauduleuze handel in nucleair materiaal een belangrijke verklaring is uitgegeven
       door de P8 op de Top in Moskou in april 1996.
       Bovendien zijn informele mechanismen ingevoerd om ervoor te zorgen dat de
       acties aansluiten bij acties van derde landen (VS, Japan) van de lidstaten (VK,
       Frankrijk, Zweden, Finland) en van de IAEA en bij acties in het kader van PHARE
       enTACIS.
       Hierbij moet worden opgemerkt, dat anders dan bij de PHARE- en
       TACIS-projecten, de opleiding van deskundigen en de uitvoering van projecten
       hoofdzakelijk worden verzorgd door Euratom-inspecteurs die over de nodige
        ervaring beschikken. Een doeltreffende follow-up vereist regelmatige bezoeken ter
        plaatse alsmede de verzending van materieel en het vermogen om zich snel aan de
       behoeften van het ogenblik aan te passen. Snelle uitvoering en grote flexibiliteit
        zijn essentieel.
9.2.2. Wijze van optreden
De financiering van deze actie vindt plaats door middel van subsidies en financiële
bijdragen.
9.3.    Het volgen en evalueren van de maatregel
a.      Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
        Vervoer van radioactief materiaal
                                              10
                                                                                113
 ---pagebreak---     De actie moet het mogelijk maken na te gaan of de bestaande regelgeving correct
    wordt uitgevoerd, de behoefte aan verdere ontwikkeling ervan vast te stellen-en bij
    te dragen aan de totstandbrenging van de interne markt. In voorkomend geval
    moet de actie resulteren in nieuwe initiatieven van de Commissie in verband met de
    harmonisatie van wetgeving of praktijk inzake het vervoer in de EU.
    Het verlenen van bijstand aan de landen van Midden- en Oost-Europa en de NOS
    en met name aan landen die tot de Gemeenschap zullen toetreden of op haar
    grondgebied activiteiten zullen ontplooien.
    Een betere voorlichting van het publiek over het vervoer van radioactief materiaal
    is nog steeds een van de doelstellingen.
    Industriële samenwerking op nucleair gebied
    Een beter inzicht in plaatselijke industriële problemen en ondersteuning van een
    marktbenadering moeten bijdragen aan een betere economische ontwikkeling in
    het Oosten, die ook in het belang van de Unie is.
b.  Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
    Prestatie-indicatoren:
    Het welslagen van deze actie zal ertoe bijdragen dat nucleair materiaal in het
    Oosten strenger wordt gecontroleerd, op een niveau dat vergelijkbaar is met de
    controles in de Europese Unie. Als kernenergie uitsluitend voor vreedzame
    doeleinden wordt gebruikt, zal dat de beste indicator zijn dat de actie succes heeft.
    Omvang van de activiteiten:
    Ter indicatie: in 1995 heeft de Veiligheidscontrole 27 acties opgezet, waarvan 10
    op het grondgebied van Rusland. Op het grondgebied van de EU zijn 17 acties
    ondernomen, hoofdzakelijk in Luxemburg. 103 deskundigen uit het Oosten hebben
    met in totaal meer dan 850 mensdagen deelgenomen aan een of meer van deze
    acties. Daarnaast moeten nog de dagen worden meegerekend die het
    Euratom-personeel aan de diverse acties heeft besteed.
10. Administratieve uitgaven
a.  Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal
    De per jaar voorgestelde vastleggingskredieten zijn lager dan die voor 1996. De
    personeelsbehoefte bedraagt voor 1996 en 1997 1,5 B en 0,25 A. Er zijn dus geen
    extra middelen nodig.
b.  Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS)
    Tussen 1993 en 1996 is de Commissie erin geslaagd de acties in het kader van
    begrotingslijn B4-2001 te beheren en uit te voeren zonder extra personeel,
    ondanks de werklast in verband met de verplichtingen uit hoofde van hoofdstuk 7
                                          ii
                                                                                114
 ---pagebreak--- van het Euratom-Verdrag: Op dit ogenblik worden geen bijkomende middelen
gevraagd.
                                12
                                                                         1 1 r;
 ---pagebreak---  ---pagebreak---  ---pagebreak---  ---pagebreak---                                                                    ISSN 0254-1513
                                                           COM(97) 550 def.
                                       DOCUMENTEN
NL                                                                     12 01
                                   Catalogusnummer : CB-CO-97-643-NL-C
                                                              ISBN 92-78-28183-2
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen
L-2985 Luxemburg
                                                                                x 1b