         COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
ù *
                                            Brussel, 29.03.1995
                                            COM(95) 110 dcf.
                                            95/ 0078 (COD)
       DE ACTIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP
               TEN BEHOEVE VAN DE CULTUUR
     Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement
                    en de Raad van de Europese Unie
                            Voorstel voor een
  BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
      tot vaststelling van een communautair actieprogramma op
                  het gebied van het cultureel erfgoed
                               RAPHAEL
                      (door de Commissie ingediend)
 ---pagebreak---                                                                 NL/l 0/95/05560000.P00
TOELICHTING
BIJLAGE : Overlegvergaderingen in het kader van de indiening van een communautair
actieprogramma op het gebied van het culturele erfgoed N
VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN
DE RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN COMMUNAUTAIR
ACTIEPROGRAMMA OP HET GEBIED VAN HET CULTUREEL ERFGOED -
 RAPHAEL
BIJLAGE : Beschrijving van het Raphaël-Programma
FINANCIEEL MEMORANDUM
                                                                                A*-
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Met de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie heeft de Gemeenschap
bevoegdheid gekregen op het gebied van het culturele erfgoed. Het erfgoed geeft uitdrukking
aan de verscheidenheid van de culturen en vormt tevens een getuigenis van de onderlinge
beïnvloeding daarvan; een communautair actieprogramma op dit gebied zal dus een bijzondere
bijdrage leveren aan de "totstandbrenging van een steeds hechter verbond tussen de volkeren
van Europa1 en aan de "ontplooiing van de culturen van de Lid-Staten onder eerbiediging van
de nationale en regionale verscheidenheid van die culturen, maar tegelijk ook de nadruk
leggend op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed"2.
De instandhouding van derijkdomen de verscheidenheid van het cultureel erfgoed in Europa
beantwoordt tevens aan een aantal andere in het Verdrag genoemde doelstellingen. Het wordt
namelijk algemeen erkend dat het cultureel erfgoed, gezien zijn buitengewone rijkdom en zijn
verscheidenheid enerzijds en zijn economische en sociale dimensie anderzijds, van bijzonder
groot belang kan zijn, met name voor de informatie- en communicatietechnologie, waarbij
Europa een belangrijke rol wil spelen3, en voor het scheppen van werkgelegenheid4 en de
regionale ontwikkeling.
Dit voorstel wordt gedaan in het kader van de mededeling "Actie van de Europese
Gemeenschap ten behoeve van de cultuur'6 die op 27 juli 1994 door de Commissie werd
goedgekeurd. Aangezien het roerende en het onroerende culturele erfgoed daarin wordt
genoemd als een van de gebieden waarop het optreden van de Gemeenschap moet worden
gericht, beoogt dit voorstel een specifiek actieprogramma op dit gebied op te zetten. Het is
gebaseerd op de ervaring die met eerder opgezette acties is opgedaan en op de resultaten van
een een aantal overlegvergaderingen met de instanties van de Lid-Staten, de beroepskringen en
andere betrokken instanties alsmede op diverse werkzaamheden van het Europees Parlement en
van de Raad met betrekking tot deze sector.
In bijlage is het voorstel opgenomen voor een besluit van het Europees parlement en de Raad
tot vaststelling van een communautair actieprogramma op het gebied van het cultureel erfgoed -
  RAPHAEL-Programma.
 1
         Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel A
        Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, artikel 128, lid 1
3
        Cf. Witboek : Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid, blz. 107, blz. 110-118
4
        CF. Witboek : Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid, blz. 22, blz. 108
5
        COM(94)356 def.
                                                                                I
 ---pagebreak---                                                                                NL/l 0/95/05560000.P00
                                           TOELICHTING
   Het onderhavige voorstel wordt gedaan in het kader van de "Actie van de Europese
   Gemeenschap ten behoeve van de cultuur",6 die op 27 juli 1994 door de Commissie werd
   goedgekeurd naar aanleiding van de invoeging in het EG-Verdrag van een artikel over
   cultuur7. Daarin wordt het roerende en het onroerende culturele erfgoed genoemd als een
   van de gebieden waarop het optreden van de Gemeenschap moet worden gericht; met dit
   voorstel wordt dan ook beoogd een specifiek actieprogramma op dit gebied op te zetten.
   Dit actieprogramma moet een nieuw elan geven aan het beleid vàn de Gemeenschap op het
   gebied van het erfgoed; reeds bestaande acties moeten worden uitgebreid en moeten een
   nieuwerichtingkrijgen en er moet een grotere samenhang worden gebracht in het optreden
   en het beleid van de Gemeenschap op gebieden die het culturele erfgoed raken.
   De specifieke maatregelen die in dit programma worden voorgesteld beantwoorden aan
   verschillende van de doelstellingen die in het verdrag worden genoemd. Het erfgoed geeft
   uitdrukking aan de verscheidenheid van de culturen en vormt tevens een getuigenis van de
   onderlinge beïnvloeding daarvan; een communautair actieprogramma op dit gebied zal dus
   een bijzondere bijdrage leveren aan de "totstandbrenging van een steeds hechter verbond
   tussen de volkeren van Europa'* en aan de "ontplooiing van de culturen van de Lid-Staten
   onder eerbiediging van de nationale en regionale verscheidenheid van die culturen, maar
   tegelijk ook de nadruk leggend op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed"9.
   Dat erfgoed heeft mettertijd gestalte gekregen door uitwisselingen en onderlinge
   beïnvloedingen en vertoont gemeenschappelijke kenmerken die de nationale of regionale
   bijzonderheden overstijgen. Dank zij dit samenspel van verschillen en constante waarden
   wordt de burger zich beter bewust van zijn regionale, zijn nationale en zijn Europese
    identiteit. Het communautaire optreden op het gebied van het culturele erfgoed kan derhalve
   bijdragen tot de bevestiging van het Europese burgerschap, gebaseerd op een betere kennis
    van de eigen cultuur en van die van de andere landen van de Unie.
    Het voorgestelde actieprogramma beoogt de samenwerking tussen de Lid-Staten aan te
    moedigen en hun activiteiten te ondersteunen en aan te vullen10. De behoeften van deze
    sector wat betreft know-how en menselijke en financiële middelen zijn namelijk groot en
    de beschikbare middelen zijn beperkt; er zullen dus keuzes moeten worden gemaakt. Met
    een communautaire actie kunnen de opgedane ervaringen worden gebundeld, zodat deze
    keuzes met kennis van zaken kunnen worden gemaakt, dubbel werk en dure fouten worden
    voorkomen en de kwaliteit wordt verhoogd en de kosten gedrukt.
6
    COM(94)356 def.
7
    Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, artikel 128
8
    Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel A
9
    Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, artikel 128, lid 1
10
    Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, artikel 128, lid 2
                                                    1
                                                                                /
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.POO
   De problemen in verband met de instandhouding en het beheer van het erfgoed zijn
   grensoverschrijdend : alle Lid-Staten worden met dezelfde problemen geconfronteerd en
   sommige daarvan - zoals bijvoorbeeld de conservering van papier - zijn zo ingewikkeld of
   zo omvangrijk dat de Lid-Staten alleen daarvoor geen oplossing kunnen vinden. In die
   gevallen biedt een gezamenlijk optreden een toegevoegde waarde : het zal veel meer
   resultaat opleveren dan de individuele maatregelen van de Lid-Staten te zamen.
   Behalve de intrinsieke culturele waarde vloeien uit de instandhouding van het cultureel
   erfgoed nog andere activiteiten voort die een aanzienlijke sociale en economische weerslag
   kunnen hebben en die verband houden met andere in het Verdrag genoemde doelstellingen.
   Er zij op gewezen dat deze sector veel personeel nodig heeft, dat vaak hooggekwalificeerd
   moet zijn, zowel wat "conceptie" en "beheer" (architecten, archivarissen, kunsthistorici,
   conservatoren, enz....) als wat de "uitvoering" betreft (conservatoren-restaurateurs,
   ambachtslieden, museumpersoneel enz.); dat personeel - dat in de meeste gevallen deel
   uitmaakt van KMO's - maakt zowel gebruik van traditionele know-how als van onderzoek
   en spitstechnologie.
   De bevordering van de samenwerking tussen opleidingsinstituten voor bijscholing en/of
   onderzoek vormt dus een zeer belangrijk aspect van het beleid van de Gemeenschap op het
   gebied van het erfgoed; bij de voorgestelde maatregelen moet derhalve rekening worden
   gehouden met de ervaring die is opgedaan met de communautaire programma's inzake
   opleiding en onderwijs, onderzoek en technologische ontwikkeling. Het culturele erfgoed
   kan tevens een aanzienlijke bijdrage leveren aan de dynamiek
   onderzoek/groei/werkgelegenheid omdat voor de sector een optimale exploitatie van de
   onderzoekresultaten nodig is, met name in de vorm van praktische toepassingen die
   bruikbaar zijn voor de vakmensen in deze sector.
   De instandhouding van het erfgoed vormt tevens een bron van werkgelegenheid" ingevolge
   het gecombineerde effect van de groeiende belangstelling voor het erfgoed in al zijn vormen
    en de toeneming van de vrije tijd. De nieuwe arbeidsplaatsen hebben enerzijds betrekking
    op werkzaamheden in de sector zelf (bijvoorbeeld restauratie en herinrichting van musea en
    hun verzamelingen, exploitatie van het erfgoed, tentoonstellingen, nieuwe diensten voor het
    publiek in de musea, enz.) en anderzijds op werkzaamheden die samenhangen met het
    bestaan en de opwaardering van het erfgoed, zoals de ontwikkeling van het toerisme.
    Daarom worden de projecten betreffende de opwaardering van het erfgoed steeds meer
    geïntegreerd in het regionale ontwikkelingsbeleid, met name wat betreft de wederopleving
    van de stadscentra of de bestrijding vari de ontvolking van bepaalde gebieden. Uiteraard
    hangt de instandhouding van het erfgoed nauw samen met het beleid inzake ruimtelijke
    ordening, milieu en energie.
11
    Witboek : Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid, blz. 22, blz. 111-112
                                                    2
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
   Ten slotte is het cultured erfgoed een uitgelezen gebied voor de ontwikkeling van
   toepassingen en normen op het gebied van de geavanceerde technologieën en diensten
   inzake informatie en communicatie; het werd overigens als een van de belangrijkste
   werkgebieden aangemerkt in de mededeling "Europa op weg naar de
   informatiemaatschappij : een actieplan"12 die naar aanleiding van het verslag van de "Groep
   Bangemann" werd ingediend13. De resultaten daarvan zullen niet alleen voelbaar zijn op het
   gebied van de groei, het concurrentievermogen of de werkgelegenheid : voor zover rekening
   wordt gehouden met de culturele dimensie zullen beroepskringen en burgers over een
   gamma van nieuwe en efficiënte culturele produkten en diensten kunnen beschikken.
   De Gemeenschap heeft in het kader van de doelstellingen die zij had vooropgesteld reeds
   een aantal acties op het gebied van het culturele erfgoed opgezet. Het gaat hier om drie
   soorten acties : acties met een hoofdzakelijk cultureel doel, acties die aan andere in het
   Verdrag genoemde doelstellingen beantwoorden en rechtstreeks verband houden met het
   erfgoed en ten slotte acties die aan andere doelstellingen beantwoorden en niet rechtstreeks
   verband houden met het erfgoed maar die in de Lid-Satten direct of indirect van invloed zijn
   op de instandhouding daarvan, zoals bijvoorbeeld het landbouwbeleid, dat van groot belang
   is voor de instandhouding van het archeologisch erfgoed en de historische landschappen.
   Omdat de Commissie zich ervan bewust is dat ingevolge de in artikel 128 bedoelde
   besluitvormingsprocedure overeenstemming moet worden bereikt en dat daaraan uitgebreide
   raadplegingen moeten voorafgaan, heeft zij met het oog op het opstellen van dit voorstel
   voor een besluit van het Parlement en van de Raad een aantal vergaderingen over het
   roerende en onroerende erfgoed belegd met de instanties van de Lid-Staten, de
   beroepskringen en andere betrokken instanties. Tevens heeft een groep deskundigen die naar
    aanleiding van een resolutie van de Raad14 werd samengesteld, zich over het specifieke
    gebied van de archieven gebogen. Een overzicht van de overlegvergaderingen is als bijlage
    opgenomen (blz. 6-7).
    Dit voorstel is gebaseerd op de ervaring die met eerder opgezette acties is opgedaan en op
    de resultaten van de raadplegingen. Het past in het referentiekader van de culturele actie van
    de Gemeenschap15 en er is rekening gehouden met de ter zake door het Europees
    Parlement16 en de Raad17 vastgestelde resoluties en conclusies.
    COM(94)347 def.
    Europa en de wereldwijde informatiemaatschappij : aanbevelingen aan de Europese Raad
    Resolutie van de Raad en de Ministers van Cultuur, in het kader van de Raad bijeen, van
    14 november 1991 inzake regelingen betreffende archieven, PB C 314 van 5.12.1991, blz. 2
    COM(94)356 def.
    Resolutie van het Europees Parlement over de mededeling van de Commissie over de nieuwe
    vooruitzichten voor de actie van de Gemeenschap op cultureel gebied, A3-0396, PB C 42 van
    15.2.1993, blz. 173-181
    Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van het architectonisch en cultureel erfgoed,
    A3-0036/93, PB C 72 van 15.3.1993, blz. 160-166.
    Resolutie van het Europees Parlement over het cultuurbeleid van de Gemeenschap, A3-03 86/93, PB C
    44 van 14.2.1994, blz. 184-188.
17
    Conclusies van de Ministers van Cultuur, in het kader van de Raad bijeen, van 12 november 1992
    betreffende de richtsnoeren voor de culturele actie van de Gemeenschap, PB C 336 van 19.12.1992, blz.
    1-2.
    Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende de opstelling van een communautair actieplan op
    het gebied van het culturele erfgoed, PB C 235 van 23.8.1994, blz. 1.
    Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende grotere samenwerking op archiefgebied, PB C
    235 van 23.8.1994, blz. 3.
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.POO
                           ACTIEPROGRAMMA OP HET GEBIED VAN HET CULTUREEL ERFGOED - PROGRAMMA "RAPHAËL"
I. Opwaardering en vergroting van II. Netwerken en partnerschappen    III. Toegang tot het erfgoed        IV. Innovatie, bijscholing en    V. Samenwerking met derde landen
de uitstraling van het cultureel                                                                          uitwisseling van vakmensen       en internationale organisaties
erfgoed
De ontwikkeling en bundeling van  Bijdragen tot de versterking van de Bewustmakingsprojecten met een      De uitwisseling van ervaringen   Projecten opzetten met derde landen
de beste werkwijzen aanmoedigen   supranationale samenwerking, tot de Europese dimensie aanmoedigen en    stimuleren en de uitwisseling en en synergieCn stimuleren met de
en een omgeving scheppen die      uitwisseling en bundeling van       het gebruik van geavanceerde       bijscholing van vakmensen op het  activiteiten van andere
gunstig is voor de instandhouding ervaring, en sterker de nadruk      informatie-en                      gebied van het erfgoed            internationale organisaties, met
van het cultureel erfgoed         leggen op de Europese dimensie van  communicatietechnologieën en        aanmoedigen.                     name van de Raad van Europa
                                  het erfgoed                         -diensten stimuleren.
  Conclusies van de Raad van 10 november 1994 betreffende de mededeling van de Commissie over de
  culturele actie van de Europese Gemeenschap, PB C 348 van 9.12.1994, blz. 1-2.
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
 1. Ondersteuning van projecten voor  1. Steun voor de koppeling in een    1. Opneming van maatregelen ter        1. Steun voor het vaststellen van de  1. Ondersteuning van projecten
de instandhouding van het roerend     net, per behandeld thema, van de     bewustmaking van de burger in de      behoeften op onderzoekgebied, voor    voor de instandhouding van het
of onroerend erfgoed, die "Europese   "Europese modelprojecten in         projecten waaraan in het kader van     de verspreiding van de                roerend en onroerende erfgoed, die
laboratoria voor het erfgoed"        verband met het erfgoed".            het programma "Raphael"                onderzoeksresultaten onder de         met name betrekking hebben op de
kunnen worden genoemd                                                     communautaire steun wordt              vakmensen en voor de ontwikkeling     monumenten en plaatsen die op de
                                     2. Ontwikkeling en verspreiding van  verleend.                              van concrete toepassingen ten         World Heritage List zijn
2. Ondersteuning van "Europese        informatiehulpmiddelen ten behoeve                                         behoeve van vakmensen die op het      opgenomen
modelprojecten in verband met het    van de netwerken en de vakmensen,    2. Ondersteuning van                   terrein werkzaam zijn
erfgoed" die betrekking hebben op    bij voorbeeld vergelijkende studies  bewustmakingsinitiatieven op                                                 2. Deelneming aan projecten in
gemeenschappelijke thema's die       over de methoden en systemen in de   Europees niveau, bij voorbeeld de      2. Steun voor de organisatie van      verband met netwerken en
verband houden met de                 Lid-Staten, de vaststelling van     Europese dagen van het erfgoed,        conferenties en colloquia met een     partnerschappen of verwezenlijking
instandhouding van het roerend en     Europese cultuurstatistieken en     evenementen in het kader van           Europese dimensie                     van aanvullende projecten, bij
onroerend erfgoed                    -indicatoren, praktische             9 mei-Dag van Europa, de Europese                                            voorbeeld uitbreiding van
                                     handleidingen, handboeken,           architectuurprijs Mies van der Rohe,   3. Samenwerkingsprojecten voor het    vergelijkende studies tot derde
3. Steun voor de ontwikkeling van    repertoria, overzichten van          Europan                                opzetten van                          landen.
betere Europese gebruiken en         innoverende projecten, informatie                                           uitwisselingsprogramma's voor
"normen" op het gebied van het       over de communautaire activiteiten   3. Steun voor de verwezenlijking       erfgoed-specialisten                  3. Deelneming aan projecten in
beheer en de instandhouding van het  die het culturele erfgoed betreffen. van projecten op het gebied van de                                           verband met de toegang van de
erfgoed                                                                   meertaligheid in musea en met          4. Steun voor de opleiding en de      burger tot het erfgoed, bij voorbeeld
                                     3. Steun voor supranationale         betrekking tot monumenten of           bijscholing van erfgoed-specialisten  de Europese dagen van het erfgoed
4. Aanmoediging van de aankoop       samenwerkingsprojecten tussen        plaatsen.                              in het gebruik van geavanceerde
en het gezamenlijke beheer van       musea en/of m.b.L monumenten die                                            informatie- en                        4. Aanmoediging van erfgoed-
belangrijke kunstwerken              ten doel hebben de nadruk te leggen  4. Steun voor toepassingen van         communicatietechnologieën en          specialisten om deel te nemen aan
                                     op de Europese dimensie van het      geavanceerde informatie- en            -diensten                             acties op het gebied van onderzoek,
5. Uitwerking van projecten en       erfgoed.                             communicatietechnologieën en                                                 bijscholing en uitwisseling van
studies met een hoofdzakelijk                                             -diensten die vakmensen en het                                               vakmensen
cultureel karakter die de andere     4. Steun voor                        publiek toegang verlenen tot het
communautaire activiteiten           samenwerkingsprojecten tussen        erfgoed, bij voorbeeld proefprojecten
aanvullen                            opleidingsinstituten,                , studies of seminars in verband met
                                     bijscholingsinstituten,              bijzondere problemen in de sector
                                     onderzoekscentra, bij voorbeeld      van het erfgoed.
                                     inventarissen, evaluatiemethoden,
                                     gemeenschappelijk overleg, beurzen,
                                     uitwisselingen, verspreiding van
                                     informatie, enz.
 ---pagebreak---                                                                              NL/10/95/05560000.POO
De communautaire actie op het gebied van het cultureel erfgoed moet op de onderstaande
doelstellingen zijn gericht :
-    Bijdragen tot de opwaardering en de vergroting van de uitstraling van het culturele erfgoed.
-    Bevorderen van de samenwerking en de bundeling op Europees niveau van kennis, know-how
     en ervaringen op het gebied van de instandhouding van het erfgoed.
-    Vergemakkelijken van de toegang tot en uitbreiden van de voorlichting over het erfgoed voor
     alle burgers en aldus bijdragen tot de bevestiging van het Europees burgerschap, gebaseerd op
     een ruimere kennis van het erfgoed.
-    Ondersteunen van de verruiming van kennis en ervaringen en herwaardering van het Europese
     potentieel.
-    Bevorderen van de samenwerking met derde landen en andere ter zake bevoegde internationale
     organisaties, met name met de Raad van Europa.
In dit verband stelt de Commissie voor een specifiek communautair actieprogramma op het gebied
van het cultureel erfgoed op te zetten, hierna genoemd het Raphaël-programma, dat vijf
stimuleringsmaatregelen omvat :
     I.      Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed.
     II.     Netwerken en partnerschappen.
     III.    Toegang tot het erfgoed.
     IV.     Innovatie, bijscholing en uitwisseling van vakmensen.
     V.      Samenwerking met derde landen en internationale organisaties.
Het is de bedoeling met het programma een strategisch kader op te zetten voor de verschillende
maatregelen die geleidelijk ten uitvoer worden gelegd. Volgens de Commissie zal dank zij
coherente aanpak van het Raphaël-programma beter kunnen worden bijgedragen tot de
opwaardering en de vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed en tot de ontplooiing
van de culturen in Europa. Bovendien zal de Gemeenschap haar optreden dank zij dit programma
een specifieke en culturele dimensie kunnen geven en waar nodig beter rekening kunnen houden
met de culturele aspecten van haar andere beleidsmaatregelen, zoals voorgeschreven in artikel 128,
 lid 4, van het Verdrag.
 Tot slot stelt de Commissie voor :
 -    dit voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad overeenkomstig de in
     artikel 128 van het Verdrag bedoelde procedure te behandelen.
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
                                                                                BIJLAGE
        OVERLEGVERGADERINGEN IN HET KADER VAN DE INDIENING VAN
        EEN COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA OP HET GEBIED VAN HET
                                         CULTURELE ERFGOED
Algemeen overleg betreffende het roerend en onroerend erfgoed
-  De Commissie en het Europees Parlement hebben op 1 en 2 juli 1993 in Venetië een eerste
   vergadering met de voor het roerend en onroerend erfgoed verantwoordelijke instanties van de
   Lid-Staten gehouden met als thema "de belangrijkste factoren voor de instandhouding van het
   cultureel erfgoed in de Europese Gemeenschap". Deze vergadering had ten doel de werkgebieden
   vast te leggen voor een communautaire actie op het gebied van het erfgoed en de onderwerpen vast
   te stellen voor de eerste vier vergaderingen van deskundigen.
-  In samenwerking met het Belgische en het Griekse voorzitterschap werden vier vergaderingen van
   deskundigen georganiseerd. Deze hadden betrekking op de onderstaande thema's :
        Erfgoed en beheer : Erfgoed, economie en werkgelegenheid en Erfgoed, toerisme en milieu,
        Bergen, 27-30 oktober 1993
   -    Erfgoed, onderzoek en nieuwe technologieën, Brussel, 17-19 november 1993
   -    Erfgoed en opleiding, Antwerpen, 1-3 december 1993
        Voorlichting, bewustmaking en mobilisering van het publiek en van de vakwereld met
        betrekking tot het erfgoed!8, Athene, 23-25 februari 1994.
   Voorts organiseerde het Griekse voorzitterschap, dat in zijn werkprogramma bijzondere aandacht
   aan het erfgoed besteedde, met de steun van de Commissie nog twee extra vergaderingen van
   deskundigen :
   -    Erfgoed en milieu, Athene, 26-29 maart 1994
   -    Subaquatisch erfgoed, Athene, 7-9 april 1994
   Aan deze beperkte overlegvergaderingen werd deelgenomen door deskundigen uit de Lid-Staten,
   vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad van Europa en intergouvernementele en
   niet-gouvernementele organisaties en afgevaardigden van de diverse betrokken diensten van de
    Commissie.
18
   Op deze vergadering werden de resultaten aangevuld van de eerste vergadering van deskundigen "Musea
   en hun publiek" die van 25 tot 29 november 1992 in Glasgow werd georganiseerd in samenwerking met
    het Britse voorzitterschap.
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
   De resultaten van de deskundigenvergaderingen werden toegelicht op de tweede vergadering van
   de voor het roerend en onroerend erfgoed verantwoordelijke instanties van de Lid-Staten in
   Lissabon op 27-29 april 1994, met als thema "Europa en zijn erfgoed". Op deze vergadering kon
   aan de hand van een werkdocument van de diensten van.de Commissie een eerste balans van de
   werkzaamheden worden gemaakt en kon een aantal denkpistes worden aangegeven voor het
   opstellen van het toekomstige actieprogramma.
   Specifiek overleg voor de archieven
   In 1991 keurde de Raad een resolutie goed, waarin hij de Commissie verzocht een groep van door
   de Lid-Staten aangewezen deskundigen samen te stellen, die moet nagaan in hoeverre het gewenst
   is het archiefbeleid en de archiefpraktijk binnen de Gemeenschap beter te coördineren™. De groep
   van deskundigen, waarbij ook vertegenwoordigers van de archieven van de communautaire
   instellingen, van de universitaire instelling in Florence en van de diverse betrokken diensten van
   de Commissie werden betrokken, kwam in Brussel bijeen op 31 maart, 17 juni en
   24 september 1992 en op 9 maart, 23 april en 22 oktober 1993; over hun werkzaamheden werd
   een verslag20 opgesteld waarin suggesties worden gedaan voor een communautair actieprogramma
   op dit specifieke gebied.
                                                       *
   De conferentie
   De informatie die tijdens voorafgaande vergaderingen werd verzameld, werd voor een ruimer
   publiek toegelicht tijdens een conferentie "De burger en het cultureel erfgoed" die in
   samenwerking met het Europese Parlement werd georganiseerd op 4 en 5 oktober 1994 in Brussel.
   Het doel van deze conferentie bestond erin de eerder technische informatie aan te vullen met een
   dialoog tussen de diverse betrokken partijen, met name eigenaarsverenigingen,
   vrijwilligersorganisaties en stichtingen die alle bijdragen tot een grotere band tussen de burger en
   zijn erfgoed. Deze conferentie bood tevens de gelegenheid om de vertegenwoordigers van de
   nieuwe Lid-Staten en van de derde landen te leren kennen.
19
    Resolutie van de Raad en de Ministers van Cultuur, in het kader van de Raad bijeen, van
    14 november 1991 inzake regelingen betreffende archieven, PB C 314 van 5.12.1991, blz. 2.
20
    De archieven in de Europese Unie. Verslag van de groep van deskundigen over de problemen inzake
   de coördinatieop archiefgebied,SEC(94)900, 21 maart 1994.
                                                     8
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
  VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE
 RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA
                 OP HET GEBIED VAN HET CULTUREEL ERFGOED
                                          RAPHAEL
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 128,
Gezien het voorstel van de Commissie1,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's2,
Besluitende overeenkomstig de procedure van artikel 189 B van het Verdrag,
Overwegende dat in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (hierna te noemen
het Verdrag), als gewijzigd bij het Verdrag betreffende de Europese Unie, een titel IX is
ingevoegd die specifiek betrekking heeft op cultuur en waarin is bepaald dat de Gemeenschap
bijdraagt tot de ontplooiing van de culturen van de Lid-Staten, onder eerbiediging van de
nationale en regionale verscheidenheid van die culturen, maar tegelijkertijd ook de nadruk
leggend op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed;
Overwegende dat in artikel 128 van het Verdrag het cultureel erfgoed wordt genoemd als een
van de gebieden waarop het optreden van de Gemeenschap moet worden gericht, dat het
cultureel erfgoed uitdrukking geeft aan de nationale en de regionale identiteit en aan het verbond
tussen de volkeren en dat het van belang is dat erfgoed in stand te houden en gemakkelijker
toegankelijk te maken voor de burgers (ook voor degenen die daarbij met specifieke problemen
worden geconfronteerd) ten einde de wederzijdse kennis en het onderlinge respect te bevorderen;
Overwegende dat een communautaire actie, door de uitwisseling van ervaringen en know how
aan te moedigen en door synergie en partnerschap te stimuleren, de instandhouding van het
erfgoed ten goede kan komen;
Overwegende dat de sociaal-economische aspecten van de instandhouding van het cultureel
erfgoed aan een maatschappijmodel beantwoorden en in aanzienlijke mate kunnen bijdragen tot
het scheppen van werkgelegenheid, tot de regionale ontwikkeling en tot de verbetering van de
levenskwaliteit en het dagelijks bestaan van de burgers;
Overwegende dat in de mededeling van de Commissie "Europa op weg naar de
informatiemaatschappij : een actieplan"3 cultuur als een van de belangrijkste werkgebieden wordt
aangemerkt in het vooruitzicht van de informatiemaatschappij;
    PB
    PB ....
    COM(94)347
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Overwegende dat op het gebied van de instandhouding van het cultureel erfgoed onderzoek op
communautair niveau moet worden verricht en dat de communautaire maatregelen inzake
onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ten uitvoer worden gelegd volgens de
bepalingen van het OTO-kaderprogramma4, hetgeen dit programma ten goede kan komen;
Overwegende dat de Commissie op dit gebied reeds ervaringen heeft opgedaan, met name wat
betreft het architectonisch erfgoed;
Overwegende dat het Europees Parlement veel belang hecht aan de communautaire actie ten
gunste van het erfgoed en met name aan de opleiding, het onderzoek, de bewustmaking van
jongeren en adolescenten, de samenwerking met derde landen en met de Raad van Europa
alsmede aan het verband met de andere communautaire beleidsgebieden, met name wat betreft
opleiding en regionale ontwikkeling5;
Overwegende dat het Europees Parlement zich in diverse resoluties heeft uitgesproken over de
bijdrage van de Gemeenschap aan de werkzaamheden met betrekking tot de restauratie van het
architectonisch erfgoed van uitzonderlijk belang6;
Overwegende dat de Raad blijk heeft gegeven van zijn belangstelling voor êen uitbreiding van
de samenwerking op het gebied van het architectonisch erfgoed, kunstwerken en kunstvoorwerpen
en archieven, met name wat betreft de uitwisseling van kennis, documentatie en opleiding en dat
de netwerken van culturele organisaties een belangrijke rol spelen bij de samenwerking op
 cultuurgebied in Europa7;
     Besluit nr. 1110/94/EEG van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994 betreffende het
     vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communautaire werkzaamheden op het
     gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998), PB L 126 van
     18.05.1994, blz. 1-33
     Resolutie van het Europees Parlement over de instandhouding van het Europees cultureel erfgoed,
     PB C 62 van 30.5.1974, blz. 5-7
     Resolutie van het Europees Parlement inzake de bescherming van het architectonisch en archeologisch
     erfgoed, PB C 267 van 11.10.1982, blz. 25-29
     Resolutie van het Europees Parlement over de instandhouding van het architectonisch en archeologisch
     erfgoed van de Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 423-427
     Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van het architectonisch en cultureel
     erfgoed, PB 72 van 15.03.1993, blz. 160-166
          Resolutie van het Europees Parlement betreffende economische steun voor de Athos-berg, PB C
          144 van 15.06.1982, blz. 92
          Resolutie van het Europees Parlement betreffende steun voor de wederopbouw van de wijk Chiado
          te l^issabon, PB C 262 van 10.10.1982, blz. 110
          Resolutie van het Europees Parlement betreffende de instandhouding van het architectonisch en
          archeologisch erfgoed van de Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 424
          Resolutie van het Europees Parlement over de brand in het Gran Teatro de Liceo te Barcelona, PB
          C61 van 28.2.1994, blz. 184
     Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de Raad bijeen op 13 november 1986
     betreffende het behoud van het architectonisch erfgoed van Europa, PB C 320 van 13.12.1986, blz. 1
     Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de Raad bijeen van 13 november 1986
     betreffende het behoud van kunstwerken en kunstvoorwerpen, PB C 320 van 13.12.1986, blz. 3
     Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het kader van de Raad bijeen van
     14 november 1991 inzake regelingen betreffende archieven, PB C 314 van 5.12.1994, blz. 2
     Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende een grotere samenwerking op archiefgebied, PB
     C 235 van 23.8.1994, blz. 3
     Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het kader van de Raad bijeen van
     14 november 1991 betreffende de Europese culturele netwerken, PB C 314 van 5.12.1991, blz. 1
                                                         10
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Overwegende dat de Commissie in haar mededeling betreffende de "Nieuwe vooruitzichten voor
de actie van de Gemeenschap op cultureel gebied8 heeft aangegeven dat de communautaire actie
tot het roerend erfgoed moet worden uitgebreid en dat de dialoog en de samenwerking tussen alle
betrokken partijen moeten worden aangemoedigd en de verspreiding van ervaringen en
gespecialiseerde informatie moet worden bevorderd; dat het Europees Parlement en de Raad deze
benaderingswijze hebben aangemoedigd9;
Overwegende dat de Europese Instellingen hebben gewezen op het belang van de integratie in
een coherente communautaire actie van de diverse aspecten van het cultureel erfgoed10, waarbij
rekening wordt gehouden met de rijkdom en de verscheidenheid van het roerend en het onroerend
erfgoed en waarbij wordt uitgegaan van de werkzaamheden van de diverse betrokken partijen.
Overwegende dat de Gemeenschap in haar optreden rekening moet houden met het evolutieve
karakter van het begrip erfgoed en dat zij alle vormen van het erfgoed in aanmerking moet
nemen, en daartoe multidisciplinaire benaderingswijzen moet aanmoedigen;
Overwegende dat de Commissie bij de voorbereiding van een actieprogramma op het gebied van
het cultureel erfgoed overlegvergaderingen heeft georganiseerd met alle betrokken partijen, met
name overheidsdiensten van de Lid-Staten, beroepskringen, niet-gouvernementele organisaties,
stichtingen en verenigingen;
Overwegende dat het culturele erfgoed in Europa veel raakpunten heeft met landen buiten de
Gemeenschap en dat het derhalve een uitgelezen gebied vormt om samenwerkingsvormen met
derde landen en met ter zake bevoegde internationale organisaties te ontwikkelen, overeenkomstig
de bepalingen van het Verdrag en de bovengenoemde conclusies en resoluties;
Overwegende dat de Europese Raad van Kopenhagen van 21 tot 23 juni 1993 in zijn conclusies
 aanbeveelt de communautaire programma's open te stellen voor de landen van Midden- en Oost-
 Europa waarmee associatie-overeenkomsten zijn gesloten en dat de Gemeenschap met bepaalde
 derde landen samenwerkingsakkoorden heeft gesloten waarin ook de 4culturele aspecten zijn
 opgenomen;
 Overwegende dat in dit besluit eenfinanciëletoewijzing voor de gehele duur van het programma
 wordt vastgesteld, die voor de begrotingsautoriteit in het kader van de jaarlijkse
 begrotingsprocedure als referentie dient in de zin van punt 1 van de verklaring van het Europees
 Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995;
     COM(92)149 definitief
     Resolutie van het Europees Parlement betreffende de mededeling van de Commissie over de nieuwe
     vooruitzichten voor de actie van de Gemeenschap op cultureel gebied, PB C 42 van 15.2.1993,
     blz. 173-181
     Resolutie van het Europees Parlement over het cultuurbeleid van de Gemeenschap, PB C 44. van
     14.2.1994, blz. 184-188
     Conclusies van de Raad en de ministers van Cultuur in het kader van de Raad bijeen van
     12 november 1992 betreffende de richtsnoeren voor de culturele actie van de Gemeenschap, PB
     C 336 van 19.12.1992, blz. 1-2
 10
     Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van het architectonisch en cultureel erfgoed, PB
     C 72 van 15.3.1994, blz. 160-166
     Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende de opstelling van een communautair
     actieprogramma op het gebied van het cultureel erfgoed, PB C 235 van 23.8.1994, blz. 1
                                                        11
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit programma gebaseerd moet zijn op een nauwe
samenwerking mét de nationale instanties, teneinde te verzekeren dat de activiteiten van de
Lid-Staten door de communautaire actie worden ondersteund en aangevuld, met inachtneming van
het subsidiariteitsbeginsel;
Overwegende dat de Commissie bij de uitvoering van haar taak wordt bijgestaan door een
Raadgevend Comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten;
BESLUITEN:
                                            Artikel 1
Met onderhavig besluit wordt een communautair actieprogramma opgezet op het gebied van het
cultureel erfgoed, hierna te noemen het "Raphaël-Programma". Het Raphaël-Programma wordt
vastgesteld voor de periode van 1 januari 1996 tot en met 31 december 2000.
                                            Artikel 2
 Het Raphaël-Programma is op de onderstaande specifieke doelstellingen gericht :
 -  bijdragen tot de opwaardering en de vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed;
 -  bevorderen van de samenwerking en de bundeling op Europees niveau van kennis, know how
    en ervaringen op het gebied van de instandhouding van het erfgoed;
 -  vergemakkelijken van de toegang tot en uitbreiden van de voorlichting over het erfgoed voor
    alle burgers en aldus bijdragen tot de bevestiging van het Europees burgerschap, gebaseerd
    op een ruimere kennis van het erfgoed;
 -  ondersteunen van de verruiming van de kennis, de uitwisseling van ervaringen en de
    herwaardering van het Europese potentieel;
 -  bevorderen van de samenwerking met derde landen en andere ter zake bevoegde internationale
    organisaties, met name met de Raad van Europa.
                                                12
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
                !
                                            Artikel 3
Het Raphaël-Programma heeft betrekking op het onroerende en het roerende erfgoed en omvat
vijf actiegebieden :
    I.           Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed
    II.         Netwerken en partnerschappen
    III.               Toegang tot het erfgoed
    IV.                Innovatie, bijscholing en uitwisseling van vakmensen
    V.           Samenwerking met derde landen en internationale organisaties
Voor de tenuitvoerlegging van het gehele programma wordt over de periode 1996-2000 een
bedrag van 67 miljoen ecu toegewezen.
De beschikbare kredieten worden ieder begrotingsjaar door de Begrotingsautoriteit vastgesteld,
volgens de beginselen van een goed financieel beheer als bedoeld in artikel 2 van het Financieel
Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen.
Ter verwezenlijking van de in artikel 2 bedoelde doelstellingen worden de in de bijlage
beschreven maatregelen ten uitvoer gelegd overeenkomstig de prioriteiten die ieder jaar worden
vastgesteld volgens de in artikel 6 bedoelde procedure.
Het programma heeft een looptijd van 5 jaar. Het vangt aan op 1 januari 1996.
                                             Artikel 4
Om de bovengenoemde doelstellingen te kunnen bereiken dienen de in het kader van het Raphaël-
Programma opgezette projecten
-    een Europese dimensie te hebben en een reële waarde toe te voegen aan de in de Lid-Staten
     opgezette acties;
-    bij te dragen aan de vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed;
                                                 13
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
    bij te dragen aan de verbetering van de methoden en aan de uitbreiding van de kennis en de
    know how op het gebied van de instandhouding;
    door hun exemplarisch of vernieuwend en informatief karakter van bijzonder belang te zijn
    op communautair niveau of een multiplier-effect te hebben op het gebied van cultuur en
    onderwijs en op sociaal-economisch gebied.
                                              ArtikelS
De Commissie wordt bijgestaan door het Raadgevend Comité als bedoeld in artikel 4 van de
beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma voor
steun aan artistieke en culturele activiteiten met een Europese dimensie (Kaleidoscoop 2000); in
dit Comité heeft één vertegenwoordiger per Lid-Staat zitting en het wordt voorgezeten door de
vertegenwoordiger van de Commissie.
Het Comité kan ieder vraagstuk betreffende de tenuitvoerlegging van het programma
onderzoeken. De Commissie kan het Comité raadplegen over algemene aangelegenheden en over
ieder vraagstuk dat niet in artikel 6 is genoemd.
                                              Artikel 6
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen
maatregelen, alsmede het jaarlijks werkprogramma voor de acties I,, II2, III3 en IV4. Het Comité
brengt, binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naargelang van de urgentie van de
 materie, advies over dit ontwerp uit, zo nodig door middel van een stemming.
 Het advies van Comité wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht
 te verzoeken zijn standpunt in de notulen op te nemen.
 De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het advies van het Comité. Zij brengt het
 Comité op de hoogte van de wijze waarop zij met dit advies rekening heeft gehouden.
                                                  14
 ---pagebreak---                       '                                                          NL/10/95/05560000.P00
                                           Artikel 7
De Commissie ziet erop toe dat het Raphaël-Programma in samenhang is met en een aanvulling
vormt op de andere programma's en beleidsmaatregelen van de Gemeenschap die het cultureel
erfgoed raken.
                                           Artikel 8                                                   |
Nadat de eerste drie jaar van de looptijd van het Raphaël-Programma zijn verstreken en vóór
30 september 1999 dient de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad en het Comité van
de Regio's een evaluatieverslag over de bereikte resultaten in, eventueel vergezeld van passende
voorstellen tot aanpassing van het programma naargelang van de tijdens de uitvoering ervan
ontstane behoeften.
Zodra de looptijd van het Raphaël-Programma is verstreken en vóór 30 september 2001 legt de
Commissie het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's een verslag voor over
de uitvoering en de resultaten van het programma.
                                           Artikel 9
Dit besluit wordt van kracht op de twintigste dag volgende op die van zijn bekendmaking in het
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.
Gedaan te Brussel op
Voor het Europees Parlement                                         Voor de Raad
De voorzitter                                                       De voorzitter
                                               15
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
                                                             BIJLAGE
                         COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA
                  OP HET GEBIED VAN HET CULTUREEL ERFGOED
                                 PROGRAMMA "RAPHAËL"
Het programma "Raphaël" heeft ten doel acties op Europees niveau yoor de verschillende soorten         j
erfgoed te ondersteunen : onroerend erfgoed, archeologisch erfgoed, subaquatisch erfgoed, roerend
erfgoed, musea en collecties, archieven, enz.
Actie I - Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed
    Deze actie heeft ten doel bij te dragen tot de opwaardering en de vergroting van de uitstraling
    van het cultureel erfgoed en de ontwikkeling en bundeling van de beste werkwijzen aan te
    moedigen door een omgeving te scheppen die gunstig is voor de instandhouding van het
    cultureel erfgoed.
    Deze actie omvat de volgende maatregelen :
     1. Ondersteuning van prpjecten voor de instandhouding van het roerend of onroerend
        erfgoed, die "Europese laboratoria voor het erfgoed" kunnen worden genoemd wegens het
        belang en de voorbeeldfunctie van de overwogen werkzaamheden. Deze moeten
        betrekking hebben op werken, monumenten of plaatsen met een buitengewone historische
        waarde die door Europa niet mogen worden vergeten. De projecten, die zich over
        verscheidene jaren zullen uitstrekken, hebben ten doel de beste deskundigen bijeen te
        brengen, met name door een Europees en multidisciplinair team bij de werkzaamheden
        te betrekken ten einde bijzonder moeilijke problemen in verband met de instandhouding
        van het erfgoed onder de loep te nemen en passende benaderingswijzen, methoden en/of
        technieken uit te werken. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de verspreiding
        van de bij de werkzaamheden opgedane ervaring.
     2. Ondersteuning van "Europese modelprojecten in verband met het erfgoed" die betrekking
        hebben op een gemeenschappelijk thema dat verband houdt met de instandhouding van het
                                                     16
 ---pagebreak---                                                                             NL/10/95/05560000.P00
   roerend en/of onroerend erfgoed'. De projecten moeten zich onderscheiden door hun
   voorbeeldwaarde en een multiplier-effect hebben. Zij kunnen zich uitstrekken over verscheidene
   opeenvolgende jaren. Er zal onder de vakmensen een ruime verspreiding worden gegeven aan
   de ervaring die is opgedaan naar aanleiding van de problemen op het gebied van het beheer of
   de instandhouding van het erfgoed die zijn behandeld. Dé thema's zullen worden gekozen
   afhankelijk van hetgeen dé vakmensen voor de verschillende soorten erfgoed bezighoudt.
3. Steun voor de ontwikkeling van Europese "normen" en/of aanbevelingen die ten doel hebben
   de goede gebruiken en methoden op het gebied van het beheer en de instandhouding van het
   erfgoed te verbeteren en, zo nodig, de uitwisselingen te vergemakkelijken. Het gaat daarbij om
   de uitwerking op Europees niveau van "normen" en/of aanbevelingen die bijvoorbeeld
   betrekking hebben op de documentatie betreffende cultuurgoederen, op de voorwaarden voor
   het lenen van werken voor tentoonstellingen, op de passieve instandhouding van werken, op
   de beveiliging tegen brand van voorwerpen, werken en monumenten, enz. De communautaire
   steun zal kunnen worden gebruikt voor de onderzoeken, werkvergaderingen, studies, enz., in
   het kader van deze werkzaamheden.
4. Aanmoediging, bij wijze van proef, van het gezamenlijk beheer door verscheidene Europese
   partners van belangrijke kunstwerken, ten einde deze werken in stand te houden en het publiek
   in Europa er kennis mee te laten maken.
5. Ontwikkeling van projecten en studies met een hoofdzakelijk cultureel karakter die de andere
   communautaire activiteiten aanvullen. Er kan financiële steun worden verleend voor projecten
   die de communautaire actie die wordt gevoerd uit hoofde van andere bepalingen van het
   Verdrag ondersteunen of aanvullen en die van bijzonder belang zijn voor de sector van het
   erfgoed, voor ronde-tafelbijeenkomsten en vergelijkende studies die ten doel hebben feitelijke
   gegevens bijeen te brengen over de situatie in de Lid-Staten, alsmede voor effectbeoordelingen
   in het kader van de uitwerking van nieuwe communautaire maatregelen.
                                              17
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Actie II - Netwerken en partnerschappen
   Deze actie heeft ten doel de ontwikkeling van netwerken en de vorming van partnerschappen aan
   te moedigen ten einde bij te dragen tot de versterking van de supranationale samenwerking en tot
    de uitwisseling en bundeling van ervaring, en ten einde sterker de nadruk te leggen op de Europese ;
    dimensie van het erfgoed.                                                                              f
-   Deze actie omvat de volgende maatregelen :                                                          '.'i
    1. Steun voor de koppeling in een netwerk van de "Europese modelprojecten in verband met het
       erfgoed". De netwerken zullen worden opgezet per behandeld thema en zullen de projectleiders
       en, zo nodig, openbare en particuliere instellingen, onderzoekcentra en ondernemingen die
       bijzonder bij dit probleem betrokken zijn, bijeenbrengen. De netwerken hebben ten doel de
       uitwisseling van ervaringen tussen de projectleiders enerzijds en tussen dezen en de andere
       betrokkenen anderzijds te bevorderen. De communautaire steun kan met name worden gebruikt
       voor het opzetten van de netwerken, voor de organisatie van seminars over de in het kader van
       de modelprojecten ondervonden problemen, voor de werkzaamheden die in dat kader worden
       overwogen alsmede voor de verspreiding onder de betrokkenen van de aldus opgedane ervaring,
    2. Het bijeenbrengen en verspreiden van gespecialiseerde, voor de sector van het erfgoed bestemde
        informatie, met gebruikmaking van de passende informatiekanalen of -centra (bevoegde
        overheidsdiensten, beroepsorganisaties enniet-gouvernementele organisaties, verenigingen, enz.)
        en informatiedragers (papier, CD-ROM, CD-I, on-line, enz. ...). De informatie zal betrekking
        hebben op de uitwerking van vergelijkende studies over de methoden en systemen van
        gemeenschappelijk belang in de Lid-Staten, van Europese cultuurstatistieken en -indicatoren,
        van praktische handleidingen, handboeken, repertoria en overzichten van innoverende projecten
        alsmede op de communautaire activiteiten die het cultureel erfgoed betreffen.
    3. Steun voor supranationale samenwerkingsprojecten tussen musea en/of met betrekking tot
        monumenten, waarbij een beroep wordt gedaan op multimedia-toepassingen of andere vormen
        van communicatie ten einde de nadruk te leggen op de Europese dimensie van het erfgoed en
        de bezoekers van een museum, monument of plaats, kennis te laten maken met werken,
        monumenten en plaatsen uit andere Europese landen.
                                                   18
 ---pagebreak---                                                                            NL/10/95/05560000.P00
4. Steun voor samenwerkingsprojecten tussen opleidingsinstituten, bijscholingsinstituten en/of
   onderzoekcentra die werkzaam zijn op het gebied van het erfgoed. Deze maatregel heeft ten
   doel de instrumenten te ontwikkelen die nodig zijn voor het opzetten van netwerken en/of het
   tot stand brengen van partnerschappen, voor de versterking van de onderlinge samenwerking
   en de bundeling van ervaringen. De financiële steun die wordt verleend in het kader van de
   samenwerkingsprojecten kan met name worden gebruikt voor :
   -   het opmaken van inventarissen (per discipline) van de bijscholingsopleidingen,
   -   de ontwikkeling van methodes voor de evaluatiç van de opleidingen en van
       gemeenschappelijk overleg,
   -   de verwezenlijking van vergelijkende studies over de diploma's/kwalificaties op het gebied
       van het cultureel patrimonium en, over de toegang tot de beroepen in verband met het
       erfgoed in de Lid-Staten,
   -   het opzetten van netwerken en de informatie van de leden daarvan,
   -   beurzen en uitwisselingen van professoren, studenten en/of onderzoekers,
   -   de verspreiding, met name onder vakmensen op het gebied van het erfgoed, van informatie
       over de lopende of reeds uitgevoerde onderzoeken,
   -   het verstrekken van de informatie over en/of de toegang tot de nieuwe technologieën en het
       gebruik daarvan in verband met het cultureel erfgoed, enz.
   De cumulatieve effecten met de andere communautaire programma's, met name op het gebied
   van onderwijs en opleiding, van onderzoek en technologische ontwikkeling, moeten duidelijk
   worden aangegeven.
                                              19
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P00
Actie III - Toegang tot het erfgoed
    Deze actie heeft de verbetering ten doel van de toegang van de burger tot het gemeenschappelijk
   erfgoed door het aanmoedigen van bewustmakingsprojecten met een Europese dimensie en het
    stimuleren van het gebruik van geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën en
    -diensten.
    De actie omvat de volgende maatregelen :
    1. Opneming van maatregelen ter bewustmaking van de burger in de projecten waaraan in het
        kader van het programma "Raphaël" communautaire steun wordt verleend. Degenen die het
        initiatief tot de projecten nemen zullen worden verzocht de reeds verrichte of nog in uitvoering
        zijnde werkzaamheden aan het publiek voor te stellen. De Commissie zal de op dit gebied
        genomen initiatieven voortzetten, onder meer die m.b.t de reizende tentoonstelling en de
        audiovisuele produkten die met name zullen worden gebruikt voor de "Europese laboratoria
        voor het erfgoed" en voor de "Europese modelprojecten in verband met het erfgoed".
    2. Ondersteuning van bewustmakingsinitiatieven op Europees niveau, zoals bijvoorbeeld de
        Europese dagen van het erfgoed, de evenementen in het kader van 9 mei - Dag van Europa,
        de Europese architectuurprijs Mies van der Rohe, Europan, enz.
    3. Steun voor de verwezenlijking van projecten op het gebied van de meertaligheid in musea en
        met betrekking tot monumenten en plaatsen ten behoeve van de onderdanen van andere
        Lid-Staten. Deze projecten kunnen betrekking hebben op inleidende teksten, brochures, panelen,
        systemen van elektronische gidsen, audiovisuele of multimedia-produkten, enz.
    4. Steun voor toepassingen van geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën en
        -diensten die vakmensen en het publiek toegang verlenen tot het erfgoed. De projecten moeten
        van Europees belang zijn en een demonstratiefunctie hebben.De communautaire steun kan
        worden gebruikt voor studies of workshops over bijzondere problemen in verband met het
        gebruik van deze technologieën en diensten in de sector van het erfgoed of voor proefprojecten
        die ten doel hebben concrete toepassingen te onderzoeken en in praktijk te brengen.
                                                    20
 ---pagebreak---                                                                                :
                                                                                NL/10/95/05560000.P00    *
Actie IV - Innovatie, bijscholing en uitwisseling van vakmensen
    Deze actie heeft ten doel de uitwisseling van ervaringen te stimuleren en de samenwerking, de
    uitwisseling en de bijscholing van vakmensen op het gebied van het cultureel erfgoed aan te f
    moedigen.
    De actie omvat de volgende maatregelen :
    1. Steun voor het vaststellen van de behoeften op het gebied yan het - op communautair niveau
        te ontwikkelen - onderzoek in de sector van het erfgoed, voor de verspreiding van de resultaten
        van de onderzoekwerkzaamheden onder de in deze sector werkzame vakmensen en voor de
        ontwikkeling van concrete toepassingen ten behoeve van vakmensen die op het terrein
        werkzaam zijn. Bij deze maatregelen moet worden gestreefd naar een synergie met het
        kaderprogramma op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie;
        iedere eventuele actie op dit gebied moet worden ondernomen binnen het bestek van het
        kaderprogramma inzake OTO en overeenkomstig de bepalingen daarvan.
    2. Steun voor de organisatie van conferenties             en colloquia of andere        soortgelijke
        bijscholingsactiviteiten met een Europese dimensie.
    3. Steun voor projecten die ten doel hebben een Europees programma voor de uitwisseling van
        vakmensen voor de verschillende soorten erfgoed op te zetten, waardoor personen die reeds een
        degelijke beroepservaring hebben de mogelijkheid krijgen verscheidene maanden in een
       . vergelijkbare beroepsomgeving in een ander Europees land te werken. De communautaire steun
        is bestemd voor de organisatie van de uitwisselingen en voor de vergoeding van extra kosten,
        zoals reis- en verblijfkosten.
    4. Steun voor de opleiding en de bijscholing van erfgoed-specialisten in het gebruik van
        geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën en -diensten.
Actie V -Samenwerking met derde landen en internationale organisaties
    Deze actie is erop gericht projecten met derde landen op te zetten en synergieën te stimuleren met
    de activiteiten van andere internationale organisaties, in het bijzonder de Raad van Europa.
                                                  21
 ---pagebreak---                                                                            NL/10/95/05560000.P00
De actie omvat de volgende maatregelen :
1. Ondersteuning van projecten voor de instandhouding van het roerend en onroerend erfgoed, die
   met name betrekking hebben op monumenten en plaatsen die op de World Heritage List zijn
   opgenomen;
2. Deelneming aan projecten in verband met netwerken en partnerschappen of uitbreiding van
   bepaalde projecten, bij voorbeeld vergelijkende studies tot derde landen;
3. Deelneming aan projecten in verband met de toegang van de burger tot het erfgoed, bij
   voorbeeld de Europese dagen van het erfgoed;
4. Aanmoediging van de erfgoed-specialisten om deel te nemen aan acties op het gebied van
   onderzoek, bijscholing en uitwisseling.
De communautaire steun die is gericht op culturele samenwerkingsprojecten met derde landen
wordt op grond van de op deze landen toe te passen overeenkomsten op vergelijkbare wijze
georganiseerd als die met betrekking tot de landen van de Europese Unie. Er zal worden gestreefd
naar een synergie tussen de actie en de inzake erfgoed bevoegde internationale organisaties, met
name de Raad van Europa, met inachtneming van de eigen identiteit en de handelingsautonomie
van elke instelling of organisatie.
                                               22
 ---pagebreak---                    EUROPESE COMMSSIEDIRECTORAAT-GENERAALX
                                 FINANCIEEL MEMORANDUM
                                       RAPHAEL - 5 JAAR
1. TITEL VAN DE ACTIE
     Communautair actieprogramma op het gebied van het cultureel erfgoed - Programma
     "RAPHAEL".
2. BETROKKEN BEGROTINGSPLAATS
     B3-2000 : "Instandhouding en herwaardering van het Europees cultureel erfgoed".
3.   RECHTSGRONDSLAG
     Artikel 128 van het Verdrag
     Besluit van het Parlement en van de Raad van .... tot vaststelling van een communautair
     actieprogramma op het gebied van het cultureel erfgoed - Programma "RAPHAEL"
4. OMSCHRIJVING VAN DE ACTIE
4.1.     Algemeen doel van de actie
     Het algemeen doel van de culturele actie van de Unie is bij te dragen tot de
     "totstandbrenging van een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa"11 en tot
     de "ontplooiing van de culturen van de Lid-Staten onder eerbiediging van de nationale en
     regionale verscheidenheid van die culturen, maar tegelijk ook de nadruk leggend op het
     gemeenschappelijk cultureel erfgoed"12.
11
     Verdrag betreffende de Unie, artikel A
12
     Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, artikel 128, lid 1
                                              23
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
    De culturele actie beoogt aldus de nadruk te leggen op het gemeenschappelijk erfgoed van
    onze volkeren en elkeen erop te wijzen dat hij tot twee culturen behoort, namelijk de
    nationale en de Europese.
    In die context is het erfgoed bijzonder belangrijk, aangezien het het resultaat is van de
    historische ontwikkeling van de culturen van onze volkeren op Europees, nationaal, regionaal
    en plaatselijk niveau. Het wordt gekenmerkt door een buitengewone verscheidenheid en een
    uitzonderlijke rijkdom, die de enorme diversiteit van onze culturen tot uitdrukking brengen en
    tegelijk getuigen van de sterke wederzijdse intellectuele en artistieke invloeden.
    Het culturele erfgoed is het produkt van onze verscheidenheid en onze gelijkheid. Dit krijgt
    concreet vorm in het roerend en onroerend erfgoed.
    De culturele actie op het gebied van het erfgoed hééft als voornaamste doelstellingen de
    activiteiten van de Lid-Staten op de volgende gebieden te ondersteunen en aan te vullen :
    -   verspreiding van de kennis van het roerend en onroerend erfgoed op Europees niveau.
    -   instandhouding en bescherming van het cultureel erfgoed van Europees belang.
    -   tenuitvoerlegging van samenwerkingsvormen en -acties met derde landen en met ter zake
        bevoegde internationale organisaties.
    Bij de tenuitvoerlegging van deze algemene doelstellingen staan vijf aspecten centraal :
    1.  Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed in Europa
    2.  Netwerken en partnerschappen
    3.  Toegang tot het erfgoed
    4.  Innovatie, nieuwe technologieën, bijscholing en uitwisseling van vakmensen
    5.  Samenwerking met derde landen en internationale organisaties
4.1.1. Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed in Europa
    Het doel is de ontwikkeling van instandhoudingstechnieken aan te moedigen via concrete
    projecten voor de verschillende soorten erfgoed (onroerend, roerend, archeologisch,
    subaquatisch erfgoed, musea en collecties, archieven, enz.).
    Onder instandhoudingstechnieken wordt verstaan het hele spectrum van activiteiten vanaf de
    identificatie en de inventarisatie tot het bekendheid geven aan en het benadrukken van de
    waarde ervan, via bescherming en restauratie, documentatie, beheer, enz.
    Er zal tevens bijzondere aandacht worden besteed aan de verspreiding van de resultaten van
    de projecten, die in vijf grote categorieën zullen worden ingedeeld :
    Maatregelen met betrekking tot "belangrijk", "uitzonderliik" erfgoed, voor het opzetten van
    Europese "laboratoria" voor het erfgoed, waardoor Europese experts worden bijeengebracht in
    multidisciplinaire en internationale teams ten einde de problemen met betrekking tot de
    instandhouding van het erfgoed en de technieken welke aangewezen zijn voor uitzonderlijke
    plaatsen met een symbolisch karakter op Europees en zelfs mondiaal niveau te onderzoeken.
    De daaruit voortvloeiende synergieën, en de aldus opgedane ervaringen en verkregen resultaten
    zullen kunnen worden gebruikt voor bescheidener en couranter toepassingen.
     ondersteuning van Europese modelprojecten in verband met het erfgoed die betrekking hebben
    op gemeenschappelijke thema's, opgezet op regionaal, plaatselijk of nationaal niveau, ten einde
                                                 24
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
    de uitwisseling van ervaringen te bevorderen en een hele sector te laten profiteren van
    gemeenschappelijke resultaten, door het opzetten van* deze "Europese modelprojecten in
    verband met het erfgoed" die het karakter van proef- en demonstratieprojecten hebben.
    vaststelling van "Europese" "normen" met betrekking tot de door de internationale
    beroepsorganisaties ontwikkelde instandhoudingsmethoden (b.v. : documentatie over de
    cultuurgoederen, het uitlenen van werken, instandhouding).
    aanmoediging, bij wijze van proef, van de aankoop en het gezamenlijk beheer van belangrijke
    kunstwerken. Deze actie zou erin bestaan het verwerven van kunstwerken door verscheidene
    Europese partners te bevorderen ten einde deze in stand te houden en het publiek overal in
    Europa er kennis te laten mee maken.
    projecten en studies met een hoofdzakelijk cultureel karakter die andere communautaire
    activiteiten aanvullen.
4.1.2. Netwerken en partnerschappen
    Het doel is de versterking van de supranationale samenwerking mogelijk te maken, de
    uitwisseling en de bundeling van ervaringen té bevorderen en een grotere bekendheid te geven
    aan de Europese dimensie van het erfgoed. De voornaamste acties kunnen in vier categorieën
    worden ingedeeld :
    -   steun voor de koppeling in een netwerk van Europese modelprojecten in verband met het
        erfgoed : deze actie dient om het samengaan en de koppeling in een netwerk van
        modelprojecten die betrekking hebben op eenzelfde thema aan te moedigen.
    -   ontwikkeling en verspreiding van informatiehulpmiddelen ten behoeve van de netwerken
        en de vakwereld : het gaat er met name om de uitwerking van handleidingen, handboeken,
        repertoria, inventarissen over de communautaire activiteiten met betrekking tot het cultureel
        erfgoed ten behoeve van de vakmensen van de verschillende betrokken sectoren en
        netwerken aan te moedigen. Het gebruik van moderne dragers van het type CD ROM,
        telematicaverbindingen, enz., voor de verspreiding van de informatie zal zoveel mogelijk
        worden gestimuleerd.
    -   ondersteuning van supranationale samenwerkingsprojecten tussen musea : deze actie heeft
        ten doel een grotere bekendheid te geven aan de Europese dimensie van het cultureel
        erfgoed dank zij de samenwerking tussen verscheidene musea of dank zij de
        tenuitvoerlegging van projecten die betrekking hebben op verschillende monumenten.
    -   ondersteuning van samenwerkingsprojecten tussen instituten : het gaat er met name om door
        verscheidene opleidings-, bijscholings- of onderzoeksinstituten gezamenlijk uitgevoerde
        projecten, zoals bijvoorbeeld onderzoeken, inventarissen, evaluatiemethoden, beurzen, enz.,
        aan te moedigen.
                                                25
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
4.1.3. Toegang van de burger tot het erfgoed :
    Het doel is de burger attent te maken op het gemeenschappelijk Europees erfgoed en projecten
    met een exemplarisch karakter op dit gebied aan te moedigen. In dit kader worden vier soorten
    acties overwogen :
    -   opneming in de door de Gemeenschap gefinancierde projecten van
        bewustmakingsmaatregelen waardoor bij het grote publiek, met name door dé organisatie
        van reizende tentoonstellingen of door de ontwikkeling van audiovisuele produkten,
        bekendheid wordt gegeven aan de lopende werkzaamheden.
    -   ondersteuning van belangrijke evenementen met een Europees karakter die tot een grotere
        bewustmaking bijdragen : het gaat met name om de organisatie van Europese dagen van
        het erfgoed, de organisatie en de ondersteuning van de Europese architectuurprijs Mies Van
        der Rohe, de organisatie van evenementen in verband met het Europese erfgoed ter
        gelegenheid van 9 mei - de dag van Europa; en om de ondersteuning van projecten met
        een exemplarisch karakter.
    -   ondersteuning van projecten op het gebied van de meertaligheid : het gaat erom in de
        verschillende musea en met betrekking tot de verschillende monumenten of plaatsen in de
        Lid-Staten de meertalige informatieverstrekking aan te moedigen, zodat burgers uit andere
        landen gemakkelijker toegang hebben tot het Europees erfgoed.
    -   ondersteuning van projecten die beogen de toegang van het grote publiek en van de
        vakmensen tot het erfgoed te verruimen dank zij het gebruik van moderne informatie- en
        communicatietechnologieën : het gaat met name om projecten voor de koppeling van
        gegevensbanken, de ontwikkeling van multimediaprodukten, studies of seminars betreffende
        bijzondere aspecten van de sector.
4.1.4. Innovatie, bijscholing en uitwisseling van vakmensen
    Er bestaat een nauw verband tussen de instandhouding van het Europees cultureel erfgoed en
    de beschikbaarheid van een voldoende aantal hooggekwalificeerde specialisten in de talrijke
    complexe en uiteenlopende disciplines, waarvan de gezamenlijke bijdrage absoluut noodzakelijk
    is om de projecten tot een goed einde te brengen.
    Het doel in dit kader is, strevend naar een nauwe synergie met de acties die worden gevoerd
    door de andere diensten van de Commissie, met name DG XII en de Task Force Menselijke
    Hulpmiddelen, ten einde de complementariteit van de reeds opgezette en nog op te zetten
    programma's te garanderen, de uitwisselingen, de samenwerking, de mobiliteit en de
    bijscholing van erfgoed-specialisten aan te moedigen door het opzetten van de volgende drie
    categorieën acties :
    -   steun voor het opsporen van problemen op onderzoekgebied en voor de verspreiding van
        de resultaten : deze actie heeft ten doel bij te dragen tot de vaststelling van de sectoren
        waarin en de onderwerpen ten aanzien waarvan onderzoek op communautair niveau nodig
        is, de verspreiding van de in hele sector bereikte resultaten te bevorderen en de
                ontwikkeling van concrete toepassingen te stimuleren.
    -   aanmoediging van de organisatie van conferenties, colloquia, seminars op Europees en
        internationaal niveau, waardoor Europese experts worden bijeengebracht en hen de
        mogelijkheid wordt geboden ervaringen en innovaties in de verschillende themasectoren uit
        te wisselen.
                                                  26
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
     -  het opzetten, in professioneel verband, van een programma voor de uitwisseling van know-
        how, waardoor specialisten de mogelijkheid wordt geboden verscheidene maanden in een
        vergelijkbare technische omgeving in een andere Lid-Staat te verblijven.
4.1.5. Samenwerking met derde landen en internationale organisaties
     Het doel is projecten met derde landen op te zetten, met name in het kader van de openstelling
     van het programma voor de landen van Midden- en Oost-Europa die samenwerkingsakkoorden
     met Europa hebben ondertekend, en met bepaalde landen van Latijns-Amerika en van het GOS
     aan bepaalde projecten samen te werken.
     Wat de samenwerking met de internationale organisaties betreft, gaat het erom synergieën, met
     name met de acties van de UNESCO en van de Raad van Europa, te stimuleren en aanvullende
     acties'en partnerschappen te ontwikkelen.
     De Commissie wil geregeld overleg met de internationale organisaties over thema's en acties
     van gemeenschappelijk belang aanmoedigen en eventueel deelnemen aan het opzetten van een
     samenwerkingsproject tussen de UNESCO, de Raad van Europa en de Unie betreffende
     monumenten en plaatsen die op de World Heritage List zijn opgenomen.
     Er zijn vier belangrijke categorieën acties gepland :
     -   ondersteuning van instandhoudingsprojecten : deze acties zullen zowel het roerend als het
        onroerend erfgoed, en met name de monumenten en plaatsen die deel uitmaken van het
         erfgoed van de wereld, betreffen.
     -   deelneming aan projecten in verband met netwerken en partnerschappen.
     -   deelneming aan projecten die betrekking hebben op de toegang van de burger tot het
         erfgoed
     -   deelneming aan acties met betrekking tot de innovatie, de bijscholing en de uitwisseling van
         vakmensen
4.2.     Looptijd van de actie en voorschriften voor de vernieuwing of de verlenging ervan
-    Vijfjaar (1996-2000)
     Eventuele vernieuwing naar gelang van het resultaat van de evaluaties
     In geval van vernieuwing is een nieuw besluit van de Raad vereist.
5. INDELING VAN DE UITGAVEN
5.1.     Niet-verplichte uitgaven
5.2.     Gesplitste kredieten
                                                  27
 ---pagebreak---              x                                                                   NL/10/95/05560000.P02
6. AARD VAN DE UITGAVEN OF ONTVANGSTEN v-
     De geplande financiële steun dekt slechts gedeeltelijk de kostprijs van de acties en bedraagt
     maximaal 50 % daarvan.
     De enige uitzonderingen waarbij het finaneieringspèrcentage hoger ligt dan 50 % en soms
     100 % kan bereiken, betreffen :
-    het verrichten van studjewerkzaamheden en de uitvoering van projecten door derden op
     rechtstreeks verzoek van de Commissie.
     de organisatie van bijeenkomsten en conferenties die op initiatief van de Commissie worden
     gehouden.
     beurzen die tijdens een opleiding of in het kader van uitwisselingsacties aan jonge onderzoekers
     en vakmensen worden toegekend.
7. FINANCIËLE GEVOLGEN
7.1.    Wijze van berekening van de totale kostprijs van de actie :
7.1.1. Opwaardering en vergroting van de uitstraling van het cultureel erfgoed in Europa
1.1.    "Europese laboratoria voor het erfgoed" : het betreft financiële steun voor projecten die
        verband houden met plaatsen die niet mogen worden vergeten. Voor deze acties is een
        totaal bedrag van 10,4 miljoen ecu over een periode van vijfjaar gepland.
                                                                      10.000.000 ecur
1.2.    Steun voor "Europese modelprojecten in verband met het erfgoed" die betrekking hebben
        op gemeenschappelijke thema's in verband met de instandhouding van het roerend en/of
        onroerend erfgoed. Verwacht wordt dat over een periode van vijfjaar steun zal worden
        verleend aan 200 à 250 modelprojecten.
                                                                      19.200.000 ecu
                                                                               \
1.3.    Steun voor de vaststelling van Europese "normen" waarmee wordt beoogd de werkmethoden
        te verbeteren en, zo nodig, de uitwisselingen te vergemakkelijken : steun voor de
        verwezenlijking van studies betreffende de "normen" en/of aanbevelingen in verband met
        documentatie over cultuurgoederen, de voorwaarden voor uitleningen voor tentoonstellingen,
        de passieve instandhouding van werken en eventueel de beveiliging tegen brand van
        voorwerpen, werken en monumenten. Over een periode van vijfjaar nodig geacht bedrag:
                                                                        1.000.000 ecu
1.4.    Aanmoediging, bij wijze van proef, van de aankoop en net gezamenlijk beheer van
        belangrijke kunstwerken door verscheidene Europese partners ten einde deze werken in
        stand te houden en er bij het publiek in Europa een grotere bekendheid aan te geven. Over
        een periode van vijfjaar nodig geacht bedrag :
                                                                      1.400.000 ecu
                                                   28
 ---pagebreak---                                                                              NL/10/95/05560000.P02
1.5.   Uitwerking van projecten en studies met een hoofdzakelijk cultureel karakter ter aanvulling
       van de andere communautaire maatregelen : (met name DG VI, VIII, XI, XII, XIII, XVI,
       XXII, XXIII):
                                                                     2.100.000 ecu
                       Subtotaal Actie I :                        33.700.000 ecu
7.1.2. Netwerken en partnerschappen
2.1.   Steun voor het koppelen in een netwerk van de "Europese modelprojecten in verband met
       het erfgoed" : opzetten van netwerken en organisatie van seminars over de problemen die
       op het terrein worden ondervonden wat de verspreiding van de opgedane ervaring onder de
       betrokken vakmensen aangaat. Over een periode van vijfjaar nodig geacht bedrag :
                                                                  1.500.000 'ecu
2.2.   Verzameling en verspreiding van voor de sector van het erfgoed bestemde gespecialiseerde
       informatie via informatiekanalen of - centra en de passende dragers (papier, CD-I,
       CD-ROM, on line ...) : uitwerking van een dertigtal vergelijkende studies over vijfjaar
       betreffende de praktijk en de systemen van gemeenschappelijk belang in de Lid-Staten, van
       Europese cultuurstatistieken en -indicatoren, van praktische handleidingen, handboeken,
       repertoria en overzichten van innoverende projecten, alsmede betreffende de communautaire
       maatregelen die verband houden met het cultureel erfgoed. Over een periode van vijfjaar
       nodig geacht bedrag :
                                                                  1.500.000 ecu
2.3.   Steun over een periode van vijf jaar voor maximaal circa 15 à 20 supranationale
       samenwerkingsprojecten tussen musea en/of in verband met monumenten, waarvoor een
       beroep wordt gedaan op multimediatoepassingen of andere vormen van communicatie. Het
       bedrag dat voor een periode van vijfjaar nodig wordt geacht, wordt geraamd op :
                                                                  2.800.000 ecu
2.4.   Steun voor samenwerkingsprojecten tussen instituten (opleiding, onderzoek, enz. ...) voor
       een totaal bedrag over vijfjaar van :
                                                                  3.100.000 ecu
                       Subtotaal van Actie II :                   8.900.000 ecu
7.1.3. Toegang tot het erfgoed
3.1.   Bekendheid geven aan de projecten die door de Gemeenschap worden gesteund (reizende
       tentoonstellingen, audiovisuele produkten) voor een totaalbedrag over vijfjaar van :
                                                                  3.400.000 ecu
                                               29
 ---pagebreak---                                                                               NL/10/95/05560000.P02
3.2.   Ondersteuning bewustmakingsinitiatieven (Europese dagen van het erfgoed, enz.), voor een
       totaalbedrag over vijf jaar van :                                               •'*..'•"
                                                                   3.600.000 ecu
3.3.   Steun voor meertaligheid in een veertigtal musea, monumenten en plaatsen, voor een
       totaalbedrag over vijf jaar van :
                                                                    1.700.000 ecu
3.4.   Steun voor toepassingen van de moderne informatie- en* communicatietechnologie ter
       bevordering van de toegang tot het erfgoed voor vakmensen en het grote publiek : steun
       voor het opzetten van 20 tot 35 proefprojecten over vijfjaar ten einde concrete toepassingen
       in musea en/of op archeologische plaatsen te bestuderen en in praktijk te brengen. Daarvoor
       wordt over een periode van vijfjaar een bedrag nodig geacht van :
                                                                   3.400.000 ecu
                       Subtotaal Actie 3 :                          12.100.000 ecu
7.1.4. Innovatie, bijscholing en uitwisseling van vakmensen
4.1.   Steun voor het vaststellen van de behoeften (onderzoek, verspreiding van
       onderzoeksresultaten onder de vakmensen, enz.), voor de verspreiding van methoden
       waarbij gebruik wordt gemaakt van de nieuwe technologieën en voor de ontwikkeling van'
       een twaalftal concrete toepassingen die worden gebruikt door vakmensen die op het terrein
       werkzaam zijn. Daardoor wordt over een periode van 5 jaar een bedrag noodzakelijk geacht
       van :
                                                                    1.100.000 ecu
4.2.   Steun voor de organisaties van conferenties, studiebijeenkomsten en andere
       bijscholingsactiviteiten met een Europese dimensie. Daardoor wordt over vijfjaar een
       bedrag nodig geacht van :
                                                                   2.300.000 ecu
4.3.   Steun voor projecten in verband met de Europese programma's voor de uitwisseling van
       vakmensen voor de verschillende soorten erfgoed. Daarmee is over vijf jaar een totaal
       bedrag gemoeid van :
                                                                   3.200.000 ecu
                       Subtotaal Actie 4                            6.600.000 ecu
7.1.5. Samenwerking met derde landen en internationale organisaties
                                                30
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
7.1.5.1.     Projecten voor de instandhouding van het roerend en onroerend erfgoed die met name
           . met betrekking hebben op monumenten en plaatsen die op de World heritage List zijn
             opgenomen, voor een totaalbedrag over vijf jaar :
                  . ' ( ' '  • ' • ' '                • . •    '     .                          .
                                                                    3.100.000 ecu
7.1.5.2.     Deelneming aan projecten in verband met netwerken en partnerschappen of opzetten van
             aanvullende projecten, voor een bedrag over vijf jaar van :
                                                                       900.000 ecu
7.1.5.3.     Deelneming aan projecten in verband met de toegang yan de burger tot het erfgoed,
             voor een totaal bedrag over vijfjaar van : ,
                                                                       800.000 ecu
7.1.5.4.     Deelneming aan acties met betrekking tot innovatie, bijscholing en uitwisseling van
         1
             vakmensen op het gebied van het erfgoed, voor een totaalbedrag over vijfjaar van :
                                                                       900.000 ecu
                            Subtotaal Actie 5 :                     5.700.000 ecu
7.2.    Verdeling van de kosten van de actie
In de hierna volgende tabel is de verdeling weergegeven van de kosten voor de diverse onderdelen
van de actie (punten 7.1.1. tot en met .7.1.5).
                                                 31
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
                                                                               in miljoen ecu
 Verdeling •                            Begroting         1997        &98          1999         2000       TOTAAL
                                            19%
  Opwaardering en vergroting           5.4             6.0          6.6          7.1         8.6           33.7
 van de uitstraling van het
 erfgoed 7.1.1.
 Netwerken en                           1.2             1.2         1.8       . 2.1 .        2.6           8.9
 partnerschappen 7.1.2
 Toegang tot het erfgoed               2.0             2.0          2.4          2.8         2.9            12.1
  7.1.3
  Innovatie, bijscholing en            0.8              1.0         1.2          1.6         2.0           6.6
 uitwisseling 7.1.4           /
  Samenwerking met derde               0.6             0.8          1.0          1.4          1.9          5.7
  landen en internationale
  organisaties 7.1.5
 TOTAAL                                 10              11          13           15           18           67
7.3.    Indicatief tijdschema van de kredieten
7.3.1. Tijdschema ingeval een nieuwe actie wordt voorgesteld
                                          1996          1997          1998           1999        2000      TOTAAL
  Vasleggingskredieten                  10            11           13             15            18         67
  Bedragen
  Betalingskredieten 1996
  Betalingskredieten 1997                                                                                11
  Betalingskredieten 1998                                          10                                       12
  Betalingskredieten 1999                                                         12                        15
  Betalingskredieten 2000                                                                       16          19
  Betalingskredieten 2001
  TOTAAL                                10            11           13             15            18          67
N.B. Uitgaven voor studies, technische bijstand, vergaderingenen publikaties zijn verdeeld over de verschilende rubrieken
en ramingen van deze tabel (in totaal + 6 miljoen ecu over vijfjaar).
                                                           32
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
7.3.2 Tijdschema bestemd voor de voorbereiding van het VOB voor de meeriarenacties
       Looptijd van het Raphaël-Programma 1996 - 2000
                                                            in miljoen ecu 1996
      VOB                                 INDICATIEVE PLANMNÖ
      Î996
                        1997             1998             1999            2000       TOTAAL
  10               11               13               15               18             67
8.     BEPALINGEN INZAKE FRAUDEBESTRIJDING (EN RESULTATEN VAN DE
       TOEPASSING DAARVAN!
       De betalingen geschieden op grond van gedetailleerde bewijsstukken en financiële en
       boekhoudkundige staten die vooraf worden overgelegd.
       Bij de emdafrekening moet voor ieder project een activiteitenverslag worden ingediend.
       Bovendien voeren de diverse controle-organen (Rekenkamer, Financiële Controle en
       Ordonnateur) geregeld controles uit bij de organen die de acties beheren en bij de
       begunstigden.
9.     KOSTEN-EFFECTIVITEITSANALYSE :
9.1.   Specifieke doelstellingen, beoogde doelgroep
9.1.1. Specifieke doelstellingen
       De specifieke doelstellingen van het RAPHAËL-Programma bestaan erin :
       - bij te dragen tot de opwaardering en de verhoging van de uitstraling van het culturele
       erfgoed in Europa door deel te nemen aan de restauratie en de opwaardering van een
       groot aantal monumenten en plaatsen tijdens de looptijd van het programma (zie 7.1.1);
       - een synergie tussen de vakmensen tot stand te brengen voor de bundeling van kennis,
       know-how en technieken op het gebied van de instandhouding en de restauratie van het
       erfgoed op Europees niveau. Met name wordt een groot aantal modelprojecten op het
       gebied van het roerend en het onroerend erfgoed gesteund ten einde de vakmensen aan
       te moedigen (er wordt naar gestreefd over een periode van vijf jaar 200 tot 250
       modelprojecten te steunen);
       - de toegang van de burgers tot het erfgoed te vergemakkelijken door gezamenlijke
       investeringen en het gezamenlijk beheer van belangrijke kunstwerken ten einde in de
       verschillende Lid-Staten een geheel van kunstwerken te kunnen laten zien, die zonder het
       programma verspreid, onbekend en ontoegankelijk zouden zijn gebleven;
       - bij te dragen tot het verzamelen, verspreiden en toelichten van gegevens betreffende het
       erfgoed door gebruik te maken van de moderne communicatietechnologieën. Het is de
       bedoeling een reeks vergelijkende studies te maken over de in de Lid-Staten toegepaste
                                                33
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
       methoden (een twintigtal studies over vijfjaar) en de resultaten daarvan ter beschikking
       van de vakwereld te stellen;
       - het opzetten van netwerken van organisaties en vakmensen op het gebied van het
       erfgoed te bevorderen : er zouden ten minste 15 tot 20 grensoverschrijdende projecten
       worden gesteund over een periode van vijfjaar waarbij gebruik wordt gemaakt van de
       verschillende media en de moderne communicatiemiddelen.                                                  |
          • • •                       .                                                          • • •   • • •  $
9.1.2. Beoogde doelgroep                                                                                |
                                                                                J
        •                                 ' .  .  '  •  . '  '                                       "         î
       Bij dit programma zijn in de eerste plaats vakmensen betrokken uit de diverse sectoren
       die het erfgoed raken alsmede organisaties en netwerken (musea, verzamelingen, enz.).                 *t
       Voorts is het gericht op onderzoekinstituten en instellingen voor initiële en voortdurende
       opleiding die zich met de diverse gebieden van het erfgoed bezighouden.
       Dank zij het programma krijgen de Europese burgers en. het grote publiek een beter
       inzicht in de omvang en de betekenis van het Europese erfgoed en worden zij zich ook
       beter bewust van de rijkdom van dit gemeenschappelijk erfgoed.
9.2.   Motivering van de maatregel
       De bovengenoemde doelstellingen moeten worden bereikt door middel van de vijf acties
       die eerder zijn beschreven. Het programma betreft zowel het onroerende als het roerende
       culturele erfgoed.
       De projecten moeten een Europese dimensie hebben en moeten een reële waarde
       toevoegen aan de in de Lid-Staten opgezette acties. Zo zou bijvoorbeeld het opnemen van
       de musea in een Europees netwerk ontegensprekelijk een waardevermeerdering op
       communautair niveau met zich brengen.
       Zij moeten door hun exemplarisch, innoverend of informatief karakter van belang zijn op
       het niveau van de Gemeenschap en moeten bijdragen tot de uitstraling van het erfgoed in
       Europa.
       Bij de financieringsbesluiten zal in het bijzonder rekening worden gehouden met het
       multiplier-effect van de projecten.
       Het subsidiariteitsbeginsel is Van essentieel belang. Alleen die projecten worden aanvaard
       waaraan het optreden van de Gemeenschap een extra dimensie verleent dié noodzakelijk
       is voor de uitvoering van de acties, en waarbij met name ondernemers uit verschillende
       Lid-Staten zijn betrokken.
       Bij de selectie van de dossiers zal de jury nagaan of de projecten in aanmerking kunnen
       komen voor steun op nationaal of regionaal niveau. Indien dit het geval is, zal het
       complementaire karakter van die steun zorgvuldig worden gecontroleerd, ten einde iedere
       van overlapping te vermijden.
       Bij de selectie van de projecten waarvoor steun wordt verleend zal derhalve rekening
       worden gehouden met de toegevoegde waarde op communautair niveau, het vernieuwende,
       exemplarische en informatieve karakter, het multiplier-effect en de communautaire
       dimensie.
                                                 34
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
9.3.     Follow-up en evaluatie van de maatregel
9.3.1. Reridementsindicatoren
         In het begin zullen de volgende rendementsindicatoren worden gebruikt :
         -   het aantal kunstwerken in gezamenlijk beheer (output)
         -   het aantal netwerken die worden ondersteund of dank zij het programma zijn opgezet
             (output)
         -   het aantal grensoverschrijdende projecten waarbij moderne technieken worden gebruikt
             (output)
         -   het aantal bezoekers van de reizende tentoonstellingen (output)
        -    het aantal bewustmakingsinitiatieven waarvoor steun wordt verleend (output)
        -    het aantal op het grote publiek gerichte modelprojecten met betrekking tot de toegang
             tot het erfgoed (output)
        -    het aantal uitwisselingsprojecten waarvoor steun wordt verleend (output).
        In een later stadium zal naast deze outputindicatoren een reeks impactindicatoren worden
        opgezet. Te dien einde zal in samenwerking met het Bureau voor de Statistiek een studie
        worden verricht naar de bruikbaarheid van deze indicatoren. Enkele voorbeelden van
         impactindicatoren :
        - analyse van de weerslag van het programma in de media wat betreft de symbolische
        actie via de gewone pers en de gespecialiseerde vaktijdschriften. Het komt erop aan de
        weerslag te meten van de steun die wordt verleend voor de restauratie van prestigeuze
        kunstwerken die van Europees of van wereldbelang zijn (kwalitatieve impactindicator)
        - de verspreiding op Europees niveau van normen, procédés voor passieve instandhouding
        en documentatiesystemen die door het programma worden ondersteund (output- en
         impactindicatoren)
        - de onderlinge uitwisseling in Europa van kunstwerken in gezamenlijk beheer (impact)
      - het aandeel van de netwerken die door het programma worden ondersteund in het totaal aantal
     Europese netwerken (impact)
      - aandeel van de ondersteunde bewustmakingsinitiatieven in het totaal aantal initiatieven met een
     Europees karakter (impact)
      - aandeel van de ondersteunde grensoverschrijdende projecten in het totaal aantal projecten van deze
      categorie die op Europees niveau zijn opgezet (impact)
      - aandeel van de ondersteunde proefprojecten in het totaal aantal Europese proefprojecten (impact)
                                                    35
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
- aandeel van de ondersteunde uitwisselingsprojecten in het totaal aantal uitwisselingsprojecten op
Europees niveau (impact)
Evaluatie
Wijze van evaluatie
Het Raphaël-Programma komt in 1996 in de plaats van de modelactie betreffende het erfgoed die eind
1995 afloopt. De resultaten van deze modelactie worden thans door een groep externe deskundigen
geëvalueerd. Het onderzoek naar de kosteneffectiviteit zal eind mei 1995 zijn voltooid. Daarvan zal
worden uitgegaan om de mechanismen voor steunverlening en selectie en de systemen voor het beheer
en de evaluatie van het Raphaël-Programma nauwkeurig vast te stellen.
De hoofdlijnen voor de steunverlening in het kader van het Raphaël-Programma werden vastgesteld na
raadpleging van de beroepskringen en na verschillende besprekingen en gedachtenwisselingen met de
deskundigen op het gebied van het erfgoed. Deze raadplegingen, studiebijeenkomsten en besprekingen
hebben plaatsgevonden in 1993 en 1994.
Jaarlijks zal een oproep worden bekendgemaakt tot het indienen van voorstellen zodat
projectontwikkelaars en vakmensen op doorzichtige wijze steun uit het Raphaël-Programma kunnen
aanvragen.
De projecten en dossiers waarvoor steun wordt verleend zullen worden geselecteerd door de diensten
van de Commissie, bijgestaan door een jury van onafhankelijke deskundigen, die een vergelijkende
studie van de projecten maakt en de voordelen en het communautaire belang daarvan vooraf beoordeelt.
Het RAPHAËL-Programma zal worden gevolgd door het Raadgevend comité dat is samengesteld uit
door iedere Lid-Staat aangewezen vertegenwoordigers. Dit comité brengt advies uit over de onderwerpen
en de inhoud van de acties die de Commissie wenst te ondersteunen.
Ieder jaar wordt aan dit comité een evaluatieverslag voorgelegd dat tevens bij het Europees Parlement
en bij het Comité van de Regio's wordt ingediend en dat wordt opgesteld aan de hand van de
werkzaamheden van de jury's, de besluiten en de controles van de Commissie en een samenvatting van
de verslagen die bij het afsluiten van iedere steunmaatregel worden ingediend.
Bovendien zal de Commissie halverwege de looptijd van het programma bij het Parlement, de Raad en
het Comité van de Regio's een globaal evaluatierapport indienen dat wordt opgesteld door een groep
onafhankelijke auditeurs en indien nodig vergezeld gaat van voorstellen tot wijziging of
verbetering.
Zodra het programma is afgelopen wordt in een definitief evaluatierapport de balans gemaakt
van de resultaten van het Raphaël-programma. Dat verslag wordt vóór 30 september van het
jaar dat volgt op de datum waarop het programma afloopt, ingediend bij het Europees
Parlement, bij de Raad en bij het Comité van de Regio's.
                                             36
 ---pagebreak---                                                                                NL/10/95/05560000.P02
9.3.2.2. Frequentie van de evaluatie
                                                                  *
         De permanente evaluaties vinden jaarlijks plaats.
         Halverwege de looptijd van het programma en aan het einde van het programma worden
         uitgebreide externe evaluaties gemaakt van het programma in zijn geheel en wordt de
         doeltreffendheid ervan beoordeeld.
9.3.3.   Beoordeling van de resultaten
         Naargelang van de resultaten die ieder jaar op de in punt 9.3.2. beschreven wijze worden
         geëvalueerd, brengen de diensten van de Commissie de nodige wijzigingen aan in de
         prioriteiten, de steunmechanismen, de technische aspecten of de wijze van beheer van het
         programma. De Commissie zorgt jaarlijks voor het feedback-proces.
         De jaarlijkse resultaten en de jaarlijkse of periodieke evaluaties worden aan de Raad, het
         Parlement en het Comité van de Regio's voorgelegd, eventueel vergezeld van voorstellen
         voor wezenlijke aanpassingen indien zulks noodzakelijk blijkt.
                                                   37
 ---pagebreak---                                                                    ISSN 0254-1513
                                                            COM(95) 110 def.
                                        DOCUMENTEN
NL                                                                            16
                                    Catalogusnummer : CB-CO-95-129-NL-C
                                                             ISBN 92-77-87242-X
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen
L-2985 Luxemburg