title: Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een specifiek programma van de Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van industriële fabricagetechnologieën en toepassingen van geavanceerde materialen (BRITE/EURAM) (1989/1992) (door de Commissie ingediend)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (88) 385
Vol. 1988/0139
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 concernant
l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique européenne et de
la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, p. 1) modifié en dernier
lieu par le règlement (UE) 2015/496 du Conseil du 17 mars 2015 (JO L79 du 25. 3.2015, p. 1), ce
dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents classifiés présents dans ce dossier
ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit règlement ou sont considérés déclassifiés
conformément aux articles 26(3) et 59(2) de la décision (UE, Euratom) 2015/444 de la
Commission du 13 mars 2015 concernant les règles de sécurité aux fins de la protection des
informations classifiées de l'Union européenne.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 concerning
the opening to the public of the historical archives of the European Economic Community and the
European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as last amended by Council
Regulation (EU) 2015/496 of 17 March 2015 (OJ L 79, 27.3.2015, p. 1), this file is open to the
public. Where necessary, classified documents in this file have been declassified in conformity
with Article 5 of the aforementioned regulation or are considered declassified in conformity with
Articles (26.3) and 59(2) of the Commission Decision (EU, Euratom) 2015/444 of 13 March 2015
on the security rules for protecting EU classified information.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1. Februar
1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft und
der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983, S. 1), zuletzt geändert durch die
Verordnung (EU) Nr. 2015/496 vom 17. März 2015 (ABI. L 79 vom 25.3.2015, S. 1), ist dieser Akt
der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit erforderlich, wurden die Verschlusssachen in diesem Akt in
Übereinstimmung mit Artikel 5 der genannten Verordnung freigegeben; beziehungsweise werden
sie auf Grundlage von Artikel 26(3) und 59(2) der Entscheidung der Kommission (EU, Euratom)
2015/444 vom      13. März 2015 über die Sicherheitsvorschriften für den Schutz von EU-
Verschlusssachen als herabgestuft angesehen.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                              COM ( 88 ) 385 def . syn 142
                                              Brussel / 25 juli 1988
                           Voorstel voor een
                       BESCHIKKING VAN DE RAAD
        tot vaststelling van een specifiek programma van de
         Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en
     technologische ontwikkeling op het gebied van industriële
       fabricagetechnologieën en toepassingen van geavanceerde
                        materialen (BRITE / EURAM)
                               ( 1989/ 1992 )
                    (door de Commissie ingediend )
 S
fkf 11 s.
 ---pagebreak---                                       4
                                       INHOUD
                                                                 BIZ .
SAMENVATTING                                                        1
INLEIDING                                                           3
DOELSTELLINGEN                                                      3
MOTIVERING VAN HET PROGRAMMA                                        4
RESULTATEN VAN HET EERSTE BR I TE- EN HET EERSTE EURAM-PROGRAMMA    8
TECHNISCHE INHOUD VAN HET PROGRAMMA                                11
UITVOERING VAN HET PROGRAMMA                                       12
SELECTIE VAN DE PROJECTEN                                          14
VERWANTE EUROPESE PROGRAMMA 'S                                     15
EVALUATIE VAN HET PROGRAMMA                                        16
BIJLAGE A : TECHNISCHE GEBIEDEN VOOR HET NIEUWE PROGRAMMA          17
BIJLAGE B : ADVIES VAN HET CGC INDUSTRIËLE TECHNOLOGIEËN           31
BIJLAGE C : ADVIES VAN HET CGC GRONDSTOFFEN EN ANDERE MATERIALEN 32
VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD                              33
 ---pagebreak---                                              λ
SAMENVAÏT ! MG
De verwerkende oi produkt industr Ie die ongtweer 30 % van het BNP
vertegenwoordigt en waarin ongeveer 41 miljoen mensen tewerkgesteld zijn Is en
zal steeds een essentieel onderdeel van de Gemeonschapseconomle vormen . Er zijn
echtor tekenen van structurele zwakheid in het vermogen van de Europese
fabrikanten om te voldoen aan de groeiende vraag op de meer ontwikkelde markten
waar de concurrentie steeds sterker wordt .
Een eerste argument voor dit nieuwe programma Is gebaseerd op de behoefte aan
een positieve reactie op de druk van de wereldconcurrent Ie op de markt voor
industr leprodukten en op de daarmee gepaard gaande technologische ontwikkeling
van produkten en processen . Een tweede argument Is dat samenwerking op
0 & 0-gebied waarbij sector - en landsgrenzen worden overbrugd een doeltreffend
middel voor het exploiteren van beschikbare hulpbronnen vormt en een van de
belangrijke wegen is die naar de voltooiing van de Interne markt leidt .
In het nieuwe BR ITE / EURAM-Programma zijn de werkzaamheden opgenomen die In de
punten 3.1 en 3.2 van het Kaderprogramma voor communautaire werkzaamheden op
het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling ( 1987-1991 ) werden
aangekondigd . Het valt onder de rubriek van de modernisering van de
industriesectoren en omvat produkt letechnologleën en geavanceerde materialen .
Het programma bouwt voort op de ervaring en de resultaten die reeds In het
kader van de BRITE - en EURAM-Programma 's zijn verworven .
Uit de bemoedigende voorlopige resultaten van de eerste BRITE - en
EURAM-Programma 's , die door de BRITE - en EURAM-Eva luat lepane I s zijn bevestigd ,
blijkt dat de programma 's een belangrijke positie Innemen in het communautaire
wetenschaps - en technologiebeleid . Het is niet alleen zeer bevredigend dat 80 %
van de projecten vooruitgang blijkt te boeken maar bovendien Is daaraan een
nieuwe en belangrijke dimensie toegevoegd door het tot stand komen en
consolideren van transnationale industriële samenwerking op 0 & 0- gebied en
door samenwerkingsverbanden over de grenzen heen tussen bedrijven en
un i vers i te i ten . Het is tevens gebleken dat de programma 's mede KMO 's In staat
hebben gesteld contacten te leggen met grote bedrijven en un I vers I te I ten en
tevens te profiteren van de daaruit voortvloeiende werkzaamheden . Kleinere en
minder ontwikkelde Lld-Staten hebben eveneens ten volle deelgenomen .
Het hoofddoel van dit programma is het versterken van de concurrentiepositie
van de produkt - en materialenindustrie In de Gemeenschap op de wereldmarkten
door de ondersteuning van een onderzoek - en ontwikkelingsprogramma dat de
 Industriële en materiaaltechnologie moet opleveren die voor Innoverende
produkt - en procesontwikkeling Is vereist .
Het programma zal bijdragen tot het Industriële concurrentievermogen door het
stimuleren van grensoverschrijdende samenwerking bij Industrieel gericht
onderzoek in het precommerciële stadium tussen verschillende industriesectoren
en tussen industrie , onderzoekinstellingen en unlversitelten en zal tevens
bijdragen tot de totstandkoming van de gemeenschappelijke markt In 1992 . Er zël
bijzondere aandacht worden besteed aan projecten waarbij KMO 's zijn betrokken ,
ten einde ervoor te zorgen dat zij op adequate wijze aan het programma
dee I nemen .
Het is niet de bedoeling dat het nieuwe programma de verantwoordelijkheid van
de Industrie overneemt voor het verrichten van afdoende onderzoek- en
ontwikke I Ingswerkzaamheden om In haar behoeften te voorzien maar het moet ,
zoals de vorige programma 's , als katalysator fungeren bij het stimuleren van
een zo goed mogelijk gebruik van de in de Gemeenschap beschikbare hulpbronnen .
Ten gevolge van de aanmoedigingen van de Industrie en de ervaring die met de
vorige programma 's Is opgedaan zullen materialen en produkt letechnologleën
thans in een enkel programma worden opgenomen dat de volgende gebieden omvat :
                                                                  .../...
 ---pagebreak---                                   - 2 -
- technologie van geavanceerde materialen ;
- ontwerp-methodologle en produkt - en procesbewaking ;
- toepassing van produkt ietechn leken ;
- technleken voor produkt leprocessen .
Mot het vier J arenprogramma is , te zamen met de bijdragen die van de deelnemende
EVA-Landen worden verwacht , een bedrag van ongeveer 1 miljard Ecu gemoeid .
Daarvan draagt de Commissie 439,5 miljoen Ecu bij . Er zijn vier verschillende
vormen van steun .
Industrieel toegepast onderzoek , met meer dan 90 % van de begroting , wordt ten
uitvoer gelegd door middel van contracten voor gezamenlijke rekening waarbij
ten minste twee onafhankelijke Industriële ondernemingen zijn betrokken . De
totale projectkosten liggen tussen 1 en 3 miljoen Ecu en omvatten werkzaamheden
voor ten minste tien manjaren . De bijdrage van de Gemeenschap zal niet meer dan
50 % van de totale kosten bedragen , terwijl de rest door de Industrie moet
worden Ingebracht .
Tot 7 % van de begroting zal ter beschikking worden gesteld voor gericht
fundamenteel onderzoek op gebieden van de materiaalontwikkeling waar de
 industriële vooruitgang wordt belemmerd door leemten In de basiskennis . Ten
einde te waarborgen dat deze activiteit , waarbij geen Industriële partner
betrokken behoeft te zijn , werkelijk op de Industrie Is toegespitst , wordt -
verlangd dat daartoe aangewezen personen uit het bedrijfsleven daaraan de
goedkeuring van de Industrie hechten . De projecten , waarmee een bedrag tussen
0,4 miljoen Ecu en 1 miljoen Ecu Is gemoeid , moeten werkzaamheden voor ten
minste tien manjaren omvatten .
De Commissie Is tevens bezig met het Invoeren van een proefstelsel van
ultvoerbaarheldspremles die ten doel hebben de KMO 's bij te staan bij het
onderzoek naar de uitvoerbaarheid van een apparaat , procédé of concept als
middel om hun kansen te vergroten bij het zoeken naar een partner om later in
te gaan op een uitnodiging tot het Indienen van voorstellen voor Industrieel
toegepast onderzoek . Deze premies moeten de KMO 's helpen de bijzondere
moeilijkheden te overwinnen die zij ondervinden . De Commissie zou tot 75 % van
de onderzoekkosten dragen met een maximumbedrag van 25.000 Ecu gedurende ten
hoogste zes maanden . Deze activiteit zal worden medegefinancierd door de
Task Force KMO .
Een klein gedeelte van de totale programmabegrot Ing zal worden besteed aan
gecoördineerde werkzaamheden .
Bovendien zullen in het kader van het Industrieel toegepast onderzoek
demonstratieprojecten worden gesteund . De regels daarvoor zullen worden
vastgesteld wanneer de projecten van de eerste BRITE- en EURAM-Programma 's de
voltooiing naderen .
 In het eerste Informatiepakket zal een tijdschema van de jaarlijkse
uitnodigingen tot het Indienen van voorstellen worden opgenomen . De prioritaire
thema 's zullen jaarlijks worden herzien om in te spelen op de veranderende
behoeften van de Industrie . De uitnodigingen op geregelde tijdstippen moeten de
problemen en onzekerheden wegnemen welke potentiële deelnemers ten gevolge van
de lange tussenperioden In het vorige programma hebben ondervonden .
 ---pagebreak---                                                - 3 -
 ; Ni & ! f5 ! ME
 In haar mededeling van 28 september 19870 ) heeft de Commissie haar eerste
cpmnrklngsn geformuleerd over het programma dat moet volgen na het eerste BRITE-
Programma ^) .
 In het nieuwe programma zijn de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening
opganomen die zijn vermeld In de punten 3.1 en 3.2 van het Kaderprogramma voor
ccmmunauta I re werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische
ontwikkeling ^) ( 1987-1991 ) die betrekking hebben op produkt letechnologleën en
gg».vencaarde materialen , waarbij wordt voortgebouwd op de resultaten die reeds
zijn bereikt met het eerste BRITE- en het eerste EURAM-ProgrammaO ) . Uit de
ervaring met het beheer van deze belde programma 's en de sterke aanmoediging die
tot uitdrukking Is gekomen bij het overleg met Industriëlen en in het bijzonder
het Raadgevend Comité voor Onderzoek en Ontwikkeling In de Industrie ( IRDAC ) en
de panels die het eerste BRITE- en het eerste EURAM-Programma evalueerden , Is
duidelijk naar voren gekomen dat materiaalontwikkeling , produktontwerp en
produkt ietechnologle onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden . Met één enkel
programma kan het best In de 0 & O-behoeften van de Europese industrie worden
voorz ien .
De hieronder aangegeven doelstellingen en strategische oogmerken zijn In
overeenstemming met het streven van het kaderprogramma naar verbetering van de
prestaties van de industrie , met name met betrekking tot de " modernisering van
 Industriesectoren " en tevens " naar een grote Interne markt en een Informatie- en
communlcat iemaatschappi J " . Hoewel de ontwikkeling van Informatietechnologie niet
onder het nieuwe programma valt , zal de toepassing van IT vanzelfsprekend worden
aangemoedlgd . Het versterken van de wetenschappelijke en technologische basis van
de Europese industrie en het stimuleren van deze Industrie om op Internationaal
niveau een sterkere concurrentiepositie In te nemen beantwoorden aan de
doelstellingen die In de Europese Akte ^ 5 ) zijn geformuleerd . Het programma Is
geen substituut voor de verantwoordelijkheid van de Industrie Inzake het
verrichten van de vereiste 0 & O-werkzaamheden om In haar behoeften te voorzien ,
maar het speelt een katalytische rol als stimulans voor een zo goed mogelijke
benutting van de in de Gemeenschap beschikbare hulpbronnen . Dit geldt met name
voor de gevestigde Industriesectoren waar de 0 & 0-basls als een belangrijker
onderdeel van de bedr I jfsstrateg ie moet worden beschouwd .
DOELSTELLINGEN
Het hoofddoel van het programma Is bijdragen tot het verbeteren van de
concurrentiepositie van de verwerkende Industrie in de Gemeenschap op de
wereldmarkten door het verlenen van steun voor een onderzoek - en
ontwikkelingsprogramma dat de Industrieel - en mater iaa I techno log ische grondslag
moet leggen die voor strategische en Innoverende produkt - en procesontwikkeling
is vereist .
Daarbij komen nog twee doelstellingen . Ten eerste het aanmoedigen van
grensoverschrijdende samenwerking binnen de Gemeenschap op het gebied van        ^
strategisch Industrieel onderzoek tussen Industriële bedrijven en complementaire
centra van deskundigheid bij de Industrie , onderzoekinstellingen en
un I vers I te I ten . Ten tweede het aanmoedigen van overdracht van technologie
( 1 ) COM ( 87 ) 307 def. / 2
(2)    PB      L  83 van 25.3.1985 , blz . 8
( 3)   PB      L  302 van 24.10.1987 , blz . 1
(4)    PB      L  159 van 14.6.1986 , blz . 36
(5)    PB      L  169 van 29.6.1987 , blz . 1
 ---pagebreak---                                             - 4 -
tussen sectoren en in het bijzonder die sectoren , waar vaak de KMO 's het sterkst
zijn vertegenwoordigd , die niet gauw nieuwe technologieën exploiteren om hun
prestaties te verbeteren .
Strateg i sche oogmerken
Het voornaamste instrument voor het bereiken van de doelstellingen wordt gevormd
door 0 & O-werkzaamheden in samenwerkingsverbanden over de grenzen heen die de
technologische hulpmiddelen moeten verschaffen voor betere produkten en procédés .
Hieronder vallen de ontwikkeling en toepassing van nieuwe materialen en
machinetechnologieën en het aanmoedigen van de ruimere toepassing van elders
ontwikkelde IT . Met de technologische hulpmiddelen moeten strategische oogmerken
worden nagestreefd voor het verbeteren van de prestaties van verwerkende
bedrijven door :
- het ontwikkelen van geavanceerde materialen en de verwerking ervan voor
   toepassingen waarbij een verbetering van het gedrag uit fysisch en
   ml I leuoogpunt , betere herhaalbaarheid en betrouwbaarheid van de prestaties en
   grotere rentabiliteit zijn vereist ;
- het combineren van de beste technieken In het ontwerp ( d.w.z . mater laalselect Ie
   en ontwerp-regels voor produktle , assemblage , betrouwbaarheid en onderhoud );
- vermindering van de tijd die nodig is om van ontwerp tot produkt te komen , met
    inbegrip van een vermindering van de eigenlijke fabr icaget i Jd ;
- verbetering van het beheer van het fabricageproces , met inbegrip van
   procesregeling , produktkwal iteltsbewaking en condit iecontrole ;
- verbetering van de rentab i I I te 1 1 van de produktie .
MOTIVERING VAN HET PROGRAMMA
Een eerste argument voor het programma Is gebaseerd op de behoefte aan een
positieve reactie op de druk van de wereldconcurrent ie op de markt voor
 industr leprodukten en op de daarmee gepaard gaande technologische ontwikkeling
van produkten en processen . Een tweede argument is dat samenwerking op 0 & 0-
gebied waarbij sector - en landsgrenzen worden overbrugd een doeltreffend middel
voor het exploiteren van beschikbare hulpbronnen vormt en een van de belangrijke
wegen is die naar de voltooiing van de interne markt leidt .
De uitdaging op de wereldmarkt
De verwerkende industrie is en zal steeds een essentieel onderdeel van de
Gemeenschapseconomie vormen . Zij vertegenwoordigt ongeveer 30 % van het BNP en
verschaft werk aan 41.000.000 mensen , 75 % van de arbeidskrachten in de
 industrie . Ondanks een zeer positieve handelsbalans voor industr leprodukten ,
namelijk 130 % in 1985 , zijn er in de loop der jaren structurele zwakheden
ontstaan , met name in het vermogen om op de groeiende vraag op de meer
ontwikkelde markten te reageren .
 In de verwerkende industrie zijn er sectoren met een snel groeiende vraag ( bij
voorbeeld Instrumenten , chemicaliën , enz .) en sectoren met een stagnerende vraag
( bij voorbeeld kleding , textiel , motorvoertuigen ). De gemeenschappe I I Jke factor
 Is dat de Europese bedrijven en die van de meeste geïndustrialiseerde landen zich
minder concentreren op het handhaven of het vergroten van het aandeel in de
totale markt . In plaats daarvan trachten zij de top van de markt te veroveren met
nieuwe of verbeterde produkten , waarbij het aandeel van geavanceerde technologie
 In het produkt zelf of In de produkt iemidde I en groot is . Deze trend bevestigt de
technologie als een van de cruciale factoren voor het concurrentievermogen van de
verwerkende industrie . Het doeltreffende gebruik daarvan in zowel de
produkt ieapparatuur als nieuwe produkten is een potentiële bron van spectaculaire
verbeteringen in de prestaties van de industrie . Technologie kan de
 ---pagebreak---                                            - 5 -
beschikbaarheid van de apparatuur vergroten , flexibiliteit in het produkt ieproces
brengen en zo het aanpassingsvermogen aan de markt verbeteren . Tevens worden
kleinere produkt ieser ies mogelijk gemaakt en kan de produkt iet i jd worden
verminderd . Een geschikte toepassing van IT-systemen is hier voor alle
verwerkende industrieën van belang . Bij de technische gebieden voor het nieuwe
programma in bijlage A is aan de hand van voorbeelden meer In detail aangegeven
waar technologie kan worden benut om de economische prestatie te verbeteren .
Het onderscheid tussen baanbrekende en volgroeide of " rijpe'' bedrijven zal In
toenemende mate verdwijnen . Het potentieel voor het opvoeren van produkt tv i te i t
en flexibiliteit is groter in volgroeide bedrijven terwijl er ook een sterkere
drijfveer is om nieuwe technologie te gebruiken . In de toekomst zal de
scheidingslijn komen te liggen tussen bedrijven die ten volle gebruik maken van
de beschikbare technologie en die welke dat niet doen , zelfs binnen dezelfde
sector . Dit " ontr i jp ings"-proces is reeds duidelijk aan de gang in gevestigde
sectoren zoals motorvoertuigen of kleding .
De ontwikkeling en invoering van nieuwe technologieën Is derhalve van cruciaal
belang . De uitdaging van de nieuwe technologie houdt evenwel geen rekening met de
begrenzing van een sector , het gaat veeleer om het concurrentievermogen van de
Europese industrie In haar geheel en haar vermogen om nieuwe kansen te benutten .
Ter beoordeling van de toestand van de industrie in de Gemeenschap en de middelen
om het technologische concurrentievermogen van de Gemeenschap te verbeteren kan
het Innovatieproces worden ingedeeld in :
- het ontwerpen van nieuwe technologieën -,
- het gebruik daarvan in het produkt ieproces ;
- de toepassing daarvan in produkten .
Het ontwerpen van nieuwe technologieën
De trend in de financiering van het onderzoek geeft aanleiding tot een
bezorgdheid die alleen maar bevestigt dat er behoefte is aan een uitbreiding en
een sterkere synergie van de 0 & O-activiteit in Europa . De kredieten voor 0 & 0-
werkzaamheden in de EEG ( 70 miljard Ecu ) bedroegen in 1986 slechts ongeveer 60 %
van die van de VS . Aangezien de jaarlijkse stijging in beide gevallen ongeveer
4 % bedraagt is het weinig waarschijnlijk dat hierin spoedig verandering zal
komen . Daartegenover staat dat , hoewel de uitgaven voor 0 & 0 in Japan 30 % lager
zijn dan in Europa , de groei snel heid er tweemaal zo hoog is , namelijk 9 % . Als
percentage van het bruto binnenlands produkt beliepen de uitgaven voor onderzoek
 In 1985 in Japan en in de VS 2,8 % . Alleen de Bondsrepubliek Duitsland benaderde
dit niveau dat , samen met Frankrijk en het VK waar het 2,3 % bedroeg , hoger was
dan het communautaire gemiddelde van ongeveer 2 % . Een andere reden waarom de
Europese industrie niet ten volle profiteert van toegepast onderzoek en
overdracht van technologie hangt samen met het feit dat het aandeel van de
 industrie in 0 & 0 in Europa lager is dan dat van de overheidssector .
Bij een kwantitatieve vergelijking komt een algemene zwakheid in het 0 & 0-
potentieel van de gehele Gemeenschap naar voren . Hierbij wordt vanzelfsprekend
het effect van twaalf componenten verwaarloosd die weinig of geen blijk geven van
synergisme . In Europa wordt getracht de hele waaier van 0 & 0-actlviteit      van
fundamenteel onderzoek tot industriële prototypen te bestrijken . Japan en de VS
concentreren zich veel meer op 0 & 0 met het oog op Industriële toepassing . Dit
verschil in strategie betekent dat de Gemeenschap een achterstand oploopt op
cruciale gebieden die nieuwe mogelijkheden openen zoals nieuwe materialen en
produkt ietechnologieën , om niet te spreken van op micro-elektronika gebaseerde
technologieën .
Technologie In het produkt leproces
Op het gebied van de produkt ietechnologie begint de Gemeenschap met het gebruik
van geavanceerde computergestuurde technieken en apparatuur na een trage start de
achterstand In te halen ; de geavanceerde IT die in het kader van het ESPRIT-
Programma Is ontwikkeld is hierbij van groot belang .
                                                            .../...
 ---pagebreak---                                     - 6 -
Er zijn evenwel verbeteringen vereist In verband met de betrouwbaarheid en
voorspelbaarheid van het machinegedrag daar de ondernemingen steeds meer afhankel i Jk
worden van dure machines .  Gezien de kenmerken van de industrie in de Gemeenschap
die uit enkele grote en veel middelgrote en kleine ondernemingen bestaat , is er een
bijzondere behoefte aan vermindering van de complexiteit en de kosten van nieuwe
produkt ietechnologieën en -systemen .    Naar aanleiding van het eerste BRITE- en het
eerste EURAM-Programma is evenwel gebleken dat de industrie in de Gemeenschap aan
zelfvertrouwen heeft gewonnen en dat zij , vooral met de steun van un i vers I te i ten en
onderzoekinstellingen , in staat is de belangrijkste industriële concurrenten op de
markt op een realistische wijze uit te dagen .
Technologie in Produkten
Het exploiteren van nieuwe technologie in produkten is van essentieel belang hetzij
direct zoals bij het gebruik van nieuwe materialen , hetzij indirect door verbetering
van ontwerp , betrouwbaarheid , onderhoud of verkoop . De communautaire industrie
heeft hierbij meestal minder succes geboekt dan haar concurrenten , vooral uit het
Verre Oosten . Op de zich snel ontwikkelende markten voor gevanceerde technologie
heeft de communautaire industrie zich vaak beperkt tot de gevestigde produktie van
technische produkten zoals kleurentelevisies , zonder een equivalente activiteit op
het gebied van 0 & 0 , waardoor de werkgelegenheid in de industrie achteruitgaat .
Ten gevolge van de overheidssteun in de VS en Japan heeft de Gemeenschap een
achterstand opgelopen wat de technische aspecten betreft zoals prestaties en
methoden voor de fabricage van onderdelen van nieuwe materialen . Indien de
Gemeenschap geen gebruik maakt van nieuwe materialen om de eigenschappen ,
duurzaamheid en betrouwbaarheid van produkten te verbeteren , kan zij niet                 /
concurreren op de snel groeiende en traditionele markten .
Met het programma wordt getracht de beperkingen en belemmeringen op elk van deze
niveaus te verminderen en de Europese Industrie bij te staan bij het verwerven van
de noodzakelijke ondersteunende technologieën die een intersectorale en
 Interdisciplinaire aanpak vereisen .
Samenwerking over de lands- en sectorgrenzen heen
Het belang van samenwerking kan ook worden aangetoond aan de hand van de structuur
van de Europese Industrie . Afzonderlijke Industriesectoren vormen geen eilanden
maar zijn onderling afhankelijk . Gevestigde sectoren moeten bij voorbeeld om te
kunnen concurreren produkten van de technologisch geavanceerde sectoren , waaronder
micro-elektronika en informatieverwerking , waarvoor zij een zeer belangrijk
afzetgebied vormen , In hun produkten , procédés en handelssystemen verwerken . Een
soortgelijke afhankelijkheid geldt voor de dienstensector daar een groot gedeelte
van de activiteit op de produkt iesector is afgestemd .
De aanbodzijde is in Europa jammer genoeg vaak versnipperd In vergelijking met die
van de belangrijkste industriële concurrenten . Japan heeft een betrekkelijk gering
aantal zeer grote financiële holdings terwijl de VS van de schaalvoordelen
profiteert . In Europa wordt In een zeer gevarieerde markt voorzien door een groot
aantal leveranciers die dan weer afnemers zijn voor talrijke leveranciers van
onderdelen , procédés en diensten .   Al te vaak is er een gebrekkige communicatie
tussen functies - ontwerp , techniek , produktie , aankoop , verkoop - zowel binnen als
tussen bedrijven onderling . Deze situatie vormt een rem op de Innovat i esnel held en
de doeltreffende toepassing ervan .     Voor zowel afnemers als leveranciers is het
wenselijk dat wordt samengewerkt zodat voor 0 & 0 middelen kunnen worden aangewend
die de grootst moge lijke voordelen op leveren .   De aanbodzijde omvat bijna altijd
bedrijven van uiteenlopende grootte zodat erop moeten worden gelet dat op
technologie gebaseerde KMO 's er eveneens baat bij vinden , gezien hun bijzondere
problemen zoals gebrek aan personele en financiële middelen om veranderingen te
plannen en uit te voeren . In bijna alle sectoren wordt Industrieel succes namelijk
vaak in grote mate beïnvloed door de wijze waarop KMO 's hun rol als leveranciers van
materialen , onderdelen of diensten vervullen .
                                                                   .../...
 ---pagebreak---                                            - 7 -
Voor de commerciële ontwikkeling van hulpmiddelen , namelijk de produkten en
procédés , zijn In de eerste plaats die bedrijven verantwoordelijk die In staat zijn
de daaraan verbonden commerciële voordelen te benutten .           Dit ontwikkelingsproces
heeft meer kans op welslagen indien de bedrijven toegang hebben tot baanbrekende
voorbereidende of precommerciële onderzoek- en ontwikkel ingswerkzaamheden . In de
Gemeenschap zijn aanzienlijke middelen beschikbaar die zo goed mogelijk moeten
worden benut .     De communautaire programma 's kunnen fungeren als katalysator die het
tot stand brengen van deze samenwerking stimuleert .
Precommercieel 0 & 0 , d.w.z . toegepast onderzoek dat niet rechtstreeks tot
commercieel te exploiteren resultaten leidt , is een essentieel instrument voor het
versterken van het concurrentievermogen , maar kan te ruim van toepassing zijn , over
een te lange termijn lopen of te veel risico 's inhouden om door afzonderlijke
bedrijven , vooral KMO 's , in aanmerking te worden genomen voor financiering . Het is
juist op dit gebied dat de in Europa bestaande middelen niet In voldoende mate
worden benut .
Aanvullende en externe financiering zal het mogelijk maken op Europees niveau de
contacten tot stand te brengen waardoor degenen die in de industrie en de
onderzoekinstellingen over complementaire deskundigheid beschikken , in staat worden
gesteld samen te werken en zodoende de vereiste werkzaamheden te omschrijven , te
beheren en uit te voeren . De steun van de Commissie zal degenen die een waardevolle
bijdrage kunnen leveren aan de taak waaraan thans wordt gewerkt , in staat stellen
deel te nemen aan de totstandbrenging van de Interne markt .
Naar de interne markt
De uitdagingen binnen het programma passen volkomen in het kaderprogramma . Alleen
door samenwerking over de landsgrenzen heen kan Europa een toekomst tegemoet zien
waarin de sterkte van de produkt iebas is in het Verre Oosten en de VS op een breed
front kan worden uitgedaagd . De samenwerking op het gebied van 0 & 0 moet leiden
tot bedrijven die wederzijdse voordelen voor hun toekomst zien in voortdurende
samenwerking op het gebied van 0 & 0 en eventuele uitbreiding daarvan tot verkoop ,
produkt ie en opleiding . Samenwerking schept tevens mogelijkheden om
toepass i ngsexpert ise in nieuwe sectoren aan te wenden door middel van demonstraties
van technologie of overdracht van menselijke deskundigheid ,            in een directere
reactie op de uitdaging van de interne markt In 1992 zal de betrokkenheid van
partners uit verschillende landen een belangrijke stap naar de harmonisatie van
produkt ieprakt i jken betekenen . Deze convergentie van de praktijken zal het streven
naar normen stimuleren . Gehoopt wordt dat één van de resultaten van het
BR ITE / EURAM-Programma een uitbreiding van de Europese normen zal zijn die onder
auspiciën van CEN en CENELEC worden geproduceerd .           Normalisatie op Europees niveau
draagt enerzijds bij tot opheffing van technische handelsbelemmeringen binnen de
Gemeenschap en anderzijds versterkt zij de concurrentiepositie van de Europese
 industrie op de thuismarkt . Het opnemen van werkzaamheden ter ondersteuning van de
norma l i ser Ingsact i v l te l t mag geen definitief selectiecriterium voor het programma
vormen . Projecten die erop gericht zijn een potentiële markt te exploiteren die
voortvloeit uit het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe normen of andere
technische voorschriften , met Inbegrip van die welke in verband kunnen worden
gebracht met milieu- of veiligheidsoverwegingen , zullen evenwel worden aangemoedigd .
De Europese dimensie die dank zij de grensoverschrijdende samenwerking tot stand
wordt gebracht , houdt een waarborg in voor het complementaire karakter van het
programma ten opzichte van door de nat iona ie overheden gesteunde Initiatieven .
Een geïntegreerde Gemeenschap is ook beter gediend wanneer de technische
deskundigheid over de landsgrenzen heen beschikbaar is . Steun van de Gemeenschap
kan tevens , gezien de structuur van de markt of de hoge kosten van 0 & 0 , lelden tot
werkzaamheden waarvan het weinig waarschijnlijk is dat zij door één bedrijf of één
 land worden gefinancierd ; zodoende wordt doeltreffender gebruik gemaakt van de
middelen voor onderzoek en van de kapitaalgoederen of van het ontstaan van een
kritische massa van deskundigheid .
                                                                         .../...
 ---pagebreak---                                    - 8 -
RESULTATEN VAN HET EERSTE BRITE- EN HET EERSTE EURAM-PROGRAMMA
Het programma bouwt voort op de bemoedigende resultaten die BRITE en EURAM reeds
hebben opgeleverd en die door de Evaluatiepanels zijn erkend . Hoewel de eerste in het
kader van het BRITE-Programma gefinancierde werkzaamheden pas begin 1986 en voor EURAM
pas eind 1987 zijn gestart , is het bemoedigend vast te stellen dat de meeste van de
 lopende projecten goed op weg zijn hun doelstellingen te bereiken . Het
BRITE-Evaluatiepanel oordeelde dat 80 % van de projecten goed vorderen , hetgeen een
zeer bevredigend aantal is . BRITE heeft bijgedragen tot het consolideren van
industriële samenwerking over de grenzen heen en tot het tot stand brengen van nieuwe
samenwerkingsverbanden . Het panel is van mening dat BRITE de KMO 's ten goede is
gekomen , zowel doordat zij bij het onderzoek werden betrokken als door de daaruit
voortvloeiende commerciële mogelijkheden . De kleinere en minder ontwikkelde Lid-Staten
hebben ten volle deelgenomen . Er blijken belangrijke resultaten te worden bereikt ,
hetgeen niet had kunnen gebeuren zonder een instrument dat onderzoek in
samenwerkingsverband over de grenzen heen in de hand werkt . Aan het eind van dit
hoofdstuk worden voorbeelden gegeven .
Voor het eerste BRITE- en EURAM-Programma werden meer dan 1.200 voorstellen ontvangen
waarbij bijna 5.000 afzonderlijke partners waren betrokken . 130 deskundigen uit
verschillende industriesectoren , universiteiten en onderzoekinstellingen uit alle
Lid-Staten waren bij de technische en economische evaluatie betrokken en beoordeelden
het potentiële industriële effect van de voorstellen . Deze deskundigen werkten samen
in groepen in Brussel onder het voorzitterschap van ambtenaren van de Commissie die
geen deel uitmaakten van het personeel van de programma 's .
Er worden momenteel ongeveer 300 projecten gesteund . Bij BRITE zijn van de gesteunde
projecten 60 % van de partners uit de industrie , 21 % uit onderzoekinstellingen en
19 % uit universiteiten . 35 % van de industriële partners zijn KMO 's , hetgeen een
belangrijke deelneming is . Het grootste verschil bij EURAM was dat slechts 44 % van de
partners uit de industrie afkomstig zijn , terwijl het merendeel uit universiteiten en
onderzoekinstellingen komt . In beide gevallen is het niveau van samenwerking tussen
universiteiten en industrie bemoedigend . Beide programma 's omvatten projecten waarbij
de materiaalfactor in problemen van ontwerp en produktie een belangrijke rol speelt .
In vele gevallen is ingezien dat geen duidelijk onderscheid kan of mag worden gemaakt
tussen een programma met doelstellingen die betrekking hebben op materiaaltoepassingen
en een programma inzake produktietechnologie , hetgeen alleen maar onderstreept dat het
eerste BRITE- en het eerste EURAM-Programma moeten worden gevolgd door één enkel
programma .
Een kenmerk van de vorige BRITE- en EURAM-Programma 's was het grote aantal zeer goede
projecten die niet werden gesteund omdat de kredieten beperkt waren . In feite werd
slechts ongeveer één op vier goede projecten gesteund . Het grote aantal projecten dat
werd afgewezen waardoor veel mogelijkheden niet werden benut , vormt een sterk argument
voor een aanzienlijke uitbreiding van de begroting voor het nieuwe programma , een
argument dat door het BRITE-Evaluatiepanel wordt gesteund .
De programma 's hebben mede het vooroordeel tegen technische samenwerking in Europa
weggenomen en zullen zodoende bijdragen tot de voltooiing van de interne markt . Het
belangstel lingsniveau neemt toe en het is duidelijk gebleken naar aanleiding van de in
december 1987 gehouden technologische dagen in het kader van BRITE die door meer dan
1.000 afgevaardigden werden bijgewoond .
Met het oog op een beter evenwicht tussen de beschikbare kredieten en het aantal goede
ingediende projecten zal in het informatiepakket worden gestreefd naar een
nauwkeurigere omschrijving van de projecten waarvoor steun zal worden verleend .
Daarbij zal grotere nadruk worden gelegd op de evaluatiecriteria en zullen de
prioritaire thema 's nader worden omschreven . De invoering van een jaarlijkse
uitnodiging tot het indienen van de voorstellen moet dat eveneens in de hand werken .
Zoals voorheen zullen de projecten worden geselecteerd door onafhankelijke deskundigen
die met de behoeften van de industrie vertrouwd zijn en uit het bedrijfsleven zelf
afkomstig zijn maar waaronder zich ook deskundigen van universiteiten en
onderzoekinstellingen bevinden . De rechtvaardigheid en doeltreffendheid van deze
 ---pagebreak--- procedure werd als een bijzonder kenmerk ven het programma beschouwd . Er zal
zorgvuldig rekening worden gehouden met de door het BSITE-Evaluatiepanel aanbevolen
verbeteringen .
Een belangrijk kenmerk van het eerste BRITE-Programma was de " kennisgeving van
belangstelling ", een mechanisme dat door de Commissie werd ingesteld om degenen die
partners zochten met elkaar in contact te brengen . Ook indien dat niet tot een project
leidde vloeiden daaruit vaak produktieve contacten voort . Deze procedure werd
ondersteund door de contactpunten in elke Lid-Staat die een bron van informatie
vormden die dichtbij de belangstellende partners stond . In het kader van EURAM hebben
de netwerken voor geavanceerde materialen die met de Europese Vereniging voor
Materiaalonderzoek ( EMRS ) en in samenwerking met bedrijven en universiteiten werden
georganiseerd , voor een nuttige coördinatie van de werkzaamheden op elf verschillende
gespecialiseerde gebieden van materiaalonderzoek gezorgd . Het nieuwe geïntegreerde
programma zal voortbouwen op de met succes bekroonde onderdelen van het eerste BRITE-
en het eerste EURAM-Programma , rekening houdend met de opmerkingen van de respectieve
Evaluatiepanels .
Resultaten van het eerste BRITE- en het eerste EURAM-Programma
De volgende voorbeelden illustreren de eerste verwezenlijkingen en doelstellingen van
de vroegere programma 's .
Europese matrijzenmakers zijn vaak KMO 's en moeten niet alleen een uitdaging
beantwoorden van hun belangrijkste klanten, zoals de automobielindustrie die van haar
leveranciers vereist dat zij met CADCAM zijn uitgerust , maar tevens van de sterke
concurrentie die buiten de Gemeenschap opkomt . Er wordt gestreefd naar het verkorten
van het hele proces van matri jsontwerp en -fabricage dat thans gewoonlijk zes maanden
in beslag neemt . Indien men daarin slaagt zou de concurrentiepositie van de
matrijzenmakers verbeteren dank zij kortere leveringstermijnen en doordat kleinere
partijen of complexere onderdelen kunnen worden geproduceerd met de matrijzen . Het
doel is matrijzen te produceren die zo weinig mogelijk opnieuw moeten worden bewerkt
terwijl het momenteel kan voorkomen dat matrijzen vijf- tot tienmaal moeten worden
gewijzigd . In het consortium zijn zeven ondernemingen , van zeer kleine tot zeer grote,
en twee - onderzoekinstellingen betrokken . Het eerste deel van het project waarbij
zwakke punten in de bestaande methoden worden onderzocht , heeft reeds tot nuttige
ontwikkelingen in het matri jsontwerp geleid .
De kunstvezelindustrie verwacht nog fellere concurrentie van concurrenten buiten
Europa waar ontwikkelingen op het gebied van smeltspinnen met grote snelheid zijn
vastgesteld . Om deze reden hebben kunstvezelfabri kanten in drie landen van de
Gemeenschap , een gespecialiseerde fabrikant van apparatuur te zamen met twee
onderzoekinstellingen , de krachten gebundeld om de technologie voor het smeltspinnen
van continu-kunstgaren te verbeteren . Dit project is erop gericht de produktiviteit te
verbeteren en de produktiekosten van het smeltspinnen van nylon en polyester te
verlagen door de verzamelsnelheid die gewoonlijk 6 km per minuut bedraagt op te voeren
tot 10 km per minuut . Essentiële vereisten zijn dat de bewerking volledig foutloos
verloopt en dat garen van de vereiste kwaliteit wordt afgeleverd . Dit project kan de
kosten van het eindprodukt met 10 % verminderen . De eerste resultaten wijzen erop dat
dit doel haalbaar is .
Het duurste onderdeel van het produktieproces in de kledingindustrie is het
samenvoegen van de geknipte stukken . Dat maakt ongeveer 50 % van de produktiekosten
uit , waarvan ongeveer 80 % voor het bewerken van de stukken en slechts 20 % voor het
eigenlijke naaiproces . Een kledingfabrikant , een machinefabrikant en een
robotf abri kant uit twee Lid-Staten van de Gemeenschap hebben hun krachten gebundeld om
een flexibel systeem te ontwikkelen dat stapels van geknipte stukken kan verwerken,
gewoonlijk 50 tot 200 stukken , uit elke stapel één enkel onderdeel kan verwijderen en
vervolgens de verschillende opeenvolgende stadia van de assemblage automatisch kan
verrichten . Het systeem is beperkt tot bewerkingen die in horizontale toestand
beginnen en eindigen . De definitieve assemblage geschiedt nog steeds manueel .
 ---pagebreak---                                              - 10 -
Daar de behandeling grotendeels tweedimensionaal is , moet het mogelijk zijn de kosten van
het produkt ieproces met 25 % te verminderen , terwijl de flexibiliteit en de kwaliteit
worden gehandhaafd en zelfs verbeterd . Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de
ontwikkeling van een laboratoriumprototype op ware grootte voor een assemblagesysteem .
Dit laboratoriumprototype kan de basis vormen voor de eerste volledig automatische
flexibele kledingassemblagecel in Europa .
Het verven van weefsels is één van de belangrijkste stappen in het fabricageproces van
textiel . Ongeveer 80 % van de weefsels wordt continugeverfd . Momenteel gaat ongeveer 5 %
van het materiaal verloren wegens tint - en kleurafwijkingen . Twee textielproducenten , een
apparatuurf abri kant en een onderzoeklaboratorium uit drie landen van de Gemeenschap werken
samen aan een project om de parameters van het continuverven te bestuderen en on-
line-sensoren en real time-regelmechanismen te ontwikkelen die gelijkblijvende kleuren en
herhaalbare tinten moeten opleveren . Een uitvoerbaarheidsstudie heeft aangetoond dat het
mogelijk is de essentiële procesparameters te regelen om tot een gelijkblijvende kleur en
tint over de gehele breedte en lengte van het weefsel te komen . Het welslagen van dit
project kan de prijs tot 20 % doen dalen , hetgeen de Europese textielindustrie in een
sterkere positie zou plaatsen op een wereldmarkt waar de concurrentie steeds groter wordt .
Op Europese scheepswerven wordt 20 tot 30 % van de produktieti jd in beslag genomen door
het lassen . Terwijl ongeveer 80 % van de lassen op Japanse scheepswerven met automatische
of semi-automatische systemen worden uitgevoerd , geschiedt ongeveer 80 % van het laswerk
in Europa nog manueel . Ten einde de Europese technologische capaciteit te verbeteren ,
hebben een scheepswerf , een leverancier van lasapparatuur , een verffabrikant , twee
onderzoekinstellingen op het gebied van lassen en een onderzoekinstelling op het gebied
van scheepsbouw , met de steun van scheepswerven , de krachten gebundeld om een
grootschalige verschuiving naar gemechaniseerde lasprocessen te bewerkstelligen .
Gestreefd wordt naar een eenvoudige automatisering van het lassen van onderdelen en de
toepassing van lasrobots in de scheepsbouwindustrie . De lasproblemen in verband met de
grondlaag van het staal worden eveneens bestudeerd ten einde de invloed van de
prefabri catiegrondlaag op het gemechaniseerde , geautomatiseerde en robotlassen te
verminderen . De eerste resultaten hebben gegevens opgeleverd die kunnen dienen om
genormaliseerde afzuigkappen te definiëren . Er is reeds aanzienlijke vooruitgang geboekt
in de richting van het geautomatiseerde lassen .
Lasertechnologie wordt gebruikt om natuurlijke materialen te snijden en gebreken vast te
stellen . Dit project , waarbij bedrijven en onderzoekinstellingen uit twee landen van de
Gemeenschap zijn betrokken , is erop gericht het materiaalverlies te beperken en de
produktiviteit te verhogen van bedrijven die op het gebruik en de verwerking van inheemse
materialen zoals kurk , leder , hout en marmer zijn gebaseerd . De voornaamste
doelstellingen van het onderzoek zijn het definiëren van het lasersni jproces en de
parameters voor elk materiaal , vooral voor kurk en marmer waarvoor het lasersnijden een
veelbelovende techniek is , en het ontwikkelen van methoden voor het vaststellen van
gebreken naar grootte , vorm en kleur . De snijsnelheid moet bij gebruikmaking van
lasertechnologie voor leder met 35 % en voor kurk met 50 % worden opgevoerd ten opzichte
van het manueel snijden . Verwacht wordt dat dergelijke ontwikkelingen tot een
vermindering van het materiaalverlies met 40 % kunnen leiden . Deze belangrijke
economische voordelen verklaren de grote belangstelling van bedrijven die meestal KMO 's
zijn .
Op het gebied van materiaalonderzoek hebben verschillende projecten betrekking op de
vervanging van strategische materialen door meer beschikbare en veelzijdige materialen die
leiden tot produkten met verbeterde fysische of mechanische eigenschappen . De
afhankelijkheid van belangrijke Europese industrieën van metalen zoals chroom, kobalt ,
wolfraam of bepaalde zeldzame aardmetalen , die voor het grootste gedeelte in de
Gemeenschap worden ingevoerd , kan worden verminderd door substitutie . Door het
bijeenbrengen van partners met know-how op het gebied van metallurgie , procestechniek ,
ontwerp en magneettheorie , is bij voorbeeld een nieuw en doeltreffender produkt ieproces
tot stand gekomen voor magnetisch poedermateriaal van de nieuwe legering ijzer , neodymium
                                                                    • ■•/•• ■
 ---pagebreak---                                               ” 11
en boor , dat moet worden ontwikkeld voor de vervaardiging var! permanente magneten met hoge
energie , Bij een ander voorbeeld hebben harde deeltjes en keramische whiskers die in wit
gieti jzerpoetler zijn gebracht , een nieuw hard metaalpoucte-r voortgebracht ter vervanging
van duurdere gelegeerde staalsoorten . Op het gebied van elektrische contact - en
schakelmaterialen is eveneens een nieuwe zi Iver legering met een sterk verminderd
zilvergehalte gevonden die thans is geoctrooieerd en in commerciële produktie is genomen .
Het stimuleren van samenwerking in de Europese produktindustrie ontsluit in veel sectoren
nieuwe terreinen en voorziet in onderlinge bijstand die uiteindelijk moet resulteren in
een sterkere machtspositie .
TECHNISCHE INHOUD VAN HET PROGRAMMA
Met een beperkte begroting , minder dan 4 % van de uitgaven voor industriële 0 & 0 door de
overheden in de Lid-Staten , moet het programma zich toespitsen op 0 & O-werkzaamheden
waarmee naar alle waarschijnlijkheid die doelstellingen kunnen worden bereikt die het
meest kritisch zijn voor het handhaven van de concurrentiepositie van de produktindustrie
in de Gemeenschap op middellange termijn , d.w.z . binnen de komende vijf tot tien jaar .
De selectie van de technische gebieden voor het programma heeft na uitgebreid overleg
plaatsgevonden . Buiten een schriftelijke enquête bij ongeveer 1.000 bedrijven in de
gehete Gemeenschap , werden bij dit overleg talrijke particulieren , beroeps- en
vakverenigingen uit alle mogetijke sectoren van de verwerkende industrie betrokken , te
zamen met de werkgroepen voor industriële technologie en geavanceerde materialen van het
Raadgevend Comité voor Onderzoek en Ontwikkeling in de Industrie ( IRDAC ). De Lid-Staten
werden geraadpleegd in het kader van de bevoegde Raadgevende Comités voor Beheer en
Coördinatie ( CGC ).
De technische gebieden die nader zijn beschreven in bijlage A , omvatten :
- technologie van geavanceerde materialen - de ontwikkeling van geavanceerde materialen en
  de verwerking daarvan voor industrieel gebruik ;
- ontwerp-methodologie en produkt - en procesbewaking - engineeringtechnologie voor
  produktontwerp , fabricage- en bewakingsmethoden alsook ontwerp en bewaking van
  f abricageprocessen ;
- toepassing van produktietechnieken - het bepalen en voorzien in de behoeften van de
  produktindustrie en in het bijzonder de minder ontwikkelde sectoren , waarvan vele voor
  het merendeel uit KMO 's bestaan ;
- technieken voor fabricageprocessen - nieuwe en verbeterde fabricagetechnieken voor
  efficiëntere produktie ;
Op deze gebieden is er een sterke behoefte aan onderzoek in samenwerkingsverband , waarbij
samen met onderzoekinstellingen en universiteiten partners worden betrokken die
producenten van materialen of componenten kunnen zijn of gebruikers ( waaronder eventueel
de eindgebruiker ) of producenten van know-how en apparatuur die worden gebruikt voor
ontwerp , regeling , keuring en systeemintegratie .. Er zijn mogelijkheden voor alle
bedrijven ongeacht hun grootte .
BRITE / EURAM in een globale industriële 0 & 0-context
Uit overleg met het bedrijfsleven is nogmaals gebleken dat er behoefte is aan een beter
inzicht in de opkomende technologische ontwikkeling die een belangrijk onderdeel van de
technologische strategie van zowel grote als kleine industriële bedrijven vormt en tevens
aan versterking van het aantrekkende effect van het BRITE / EURAM-Programma op de markt ,
zoals aanbevolen door het BRITE-Evaluatiep&nel . De Commissie zal in overleg met
                                                                       •a•/•••
 ---pagebreak---                                      - 12 -
IRDAC en het CGC verdere initiatieven nemen , zoals het organiseren van
workshops . Het doel is de algemene wetenschap en de technologische trends af
te stemmen op de planningbehoeften van afzonderlijke bedrijven , met dien
verstande dat dit niet kan worden beperkt tot één enkele sector , maar dat
daarbij tevens verwante sectoren moeten worden betrokken , zoals belangrijke
afnemers en bestaande of mogelijke producenten van materialen , apparatuur en
know-how .
UITVOERING VAN HET PROGRAMMA
Overeenkomstig de algemene doelstellingen staat het programma open voor
ondernemingen uit alle sectoren van de industrie en onderzoekinstellingen , met
inbegrip van universiteiten , binnen de Gemeenshap en de EVA-Landen . Projecten
waarbij partners uit EVA-Landen zijn betrokken , zijn welkom indien hun
deelneming kan bijdragen tot het concurrentievermogen van de verwerkende
industrie in haar geheel . De projecten moeten voldoen aan de normale criteria
om in aanmerking te worden genomen , waarbij de EVA-partner bij het vereiste
type en aantal partners uit de Gemeenschap komt . De Gemeenschap verstrekt geen
financiële bijdrage voor de deelnemingskosten van partners uit EVA-Landen van
wie een bijdrage aan de overheadkosten van het programma zal worden verlangd .
Binnen het programma zijn er vier verschillende vormen van steun . Het
industrieel toegepast onderzoek is de voornaamste activiteit waarvoor meer dan
90 % van de begroting wordt uitgetrokken . 7 % van de begroting , d.i . een
vijfde van de begroting voor de werkzaamheden op het gebied van materialen ,
gaat naar gericht fundamenteel onderzoek ; voor de uitvoerbaarheidspremies voor
KMO 's en de steun voor gecoördineerde werkzaamheden zijn respectievelijk
ongeveer 0,5 % en 1,5 % op de programmabegroting uitgetrokken .
Ten einde de objectiviteit van de selectieprocedure en de selectiecriteria te
waarborgen zullen de details van tevoren worden vastgesteld na het advies van
het CGC te hebben ingewonnen .
Begroting en personeel
De hieronder aangegeven indicatieve verdeling van de kredieten over de
verschillende technische thema 's is gebaseerd op de ervaring met het eerste
BRITE- en het eerste EURAM-Programma , waarbij de subthema 's zodanig zijn
gegroepeerd dat de hoofdthema 's voor de onderdelen van het programma die op de
produktie betrekking hebben , evenwichtig zijn verdeeld . De grootte van het
bedrag voor materialen is in overeenstemming met de verdeling van de kredieten
die in het kaderprogramma voor dit onderwerp is voorgesteld . De feitelijke
toewijzing zal worden vastgesteld in overleg met het CGC en daarbij zal
rekening worden gehouden met de reactie op de uitnodigingen tot het indienen
van de voorstellen .
                                                   %
Toepassingen van geavanceerde materialen          30
Ontwerp en produktbewaking                        21
Fabricagesystemen                                 21
Technieken voor fabricageprocessen                21
Beheer                                             2.5
Personeel                                          4.5
                                                 100,0
                                                              • ■ ■/• • •
 ---pagebreak---                                           - 13 -
De totale begroting voor de uitvoering van het programma beloopt 439,5 miljoen Ecu
met inbegrip van personeelsuitgaven waarvan de kosten niet hoger zullen zijn dan
4,5 % van de bijdrage van de Gemeenschap .
Bij het beheer van het programma zal de Commissie in toenemende mate een beroep doen
op externe deskundigen inzake de technische begeleiding van projecten ten einde de
noodzakelijke technische deskundigheid te waarborgen . Het BRITE-Evaluatiepanel heeft
eveneens een aanbeveling in die zin geformuleerd .
Industrieel toegepast onderzoek
Industrieel toegepast onderzoek met een precommercieel karakter zal voornamelijk
worden gesteund in de vorm van projecten voor gezamenlijke rekening . De deelnemings -
voorwaarden zijn dat ieder project voor ten minste 50 % door industriële partners
moet worden gefinancierd en dat bij ieder project ten minste twee onafhankelijke
industriële ondernemingen uit verschillende Lid-Staten moeten zijn betrokken . Om in
aanmerking te worden genomen als onafhankelijke onderneming moeten onderzoek ¬
instellingen in de regel de industriële 50 % ontvangen in directe betalingen van
daartoe aangewezen bedrijven die bij het sturen van het project zijn betrokken .
Gezien de belangrijke rol van KMO 's bij de ontwikkeling van de produktiebasis van de
Gemeenschap en de verdiensten van hun deelneming aan het programma onderzoekt de
Commissie , in overleg met IRDAC , hoe onderzoekinstellingen in het programma het best
als focus kunnen fungeren om in de 0 & O-behoeften van KMO 's te voorzien . De
projecten moeten ten minste werkzaamheden voor tien manjaren omvatten , een
realistisch minimum voor een efficiënt samenwerkingsproject , terwijl de totale
projectkosten van 1 tot 3 miljoen Ecu moeten bedragen . Dochterondernemingen van
buiten de Gemeenschap gevestigde multinationale bedrijven mogen deelnemen indien de
0 & O-werkzaamheden en de exploitatie daarvan in de Gemeenschap plaatsvinden .
Gericht fundamenteel onderzoek
Op bepaalde gebieden van materiaalontwikkeling wordt industriële vooruitgang
belemmerd door zwakke punten in de basiswetenschap . Deze gebieden zullen in het
informatiepakket voor elke uitnodiging tot het indienen van voorstellen , nader
worden aangewezen . Samenwerking over de grenzen heen zal zijn vereist , zonder dat de
partners een onafhankelijke industriële onderneming moeten omvatten . Ten einde het ,
industriële karakter te waarborgen zal evenwel een industriële goedkeuring worden
vereist die moet worden verleend door daartoe aangewezen personen die afkomstig zijn
uit ten minste twee onafhankelijke industriële ondernemingen . Elke persoon moet zich
ertoe verbinden ten minste twee dagen per jaar uit te trekken voor het begeleiden
van het project . De projecten moeten ten minste werkzaamheden voor tien manjaren
omvatten en de totale projectkosten moeten van 0,4 tot 1 miljoen Ecu belopen .
Uitvoerbaarheidspremies voor KMO 's
De Commissie is voornemens een proefstelsel van uitvoerbaarheidspremies in te voeren
die de KMO 's moeten steunen bij het onderzoek naar de uitvoerbaarheid van een
apparaat , procédé of concept als middel om hun status te verbeteren bij het zoeken
naar een partner in het kader van een uitnodiging tot het indienen van voorstellen
voor projecten voor gezamenlijke rekening . De Commissie zal tot 75 % ( maximum
25.000 Ecu ) van de kosten van het onderzoek over een periode van maximaal zes
maanden steunen . De hoge eisen die bij de beoordeling worden gesteld moeten
garanderen dat de premies sterk concurrerend zijn en als prestigieus worden
beschouwd . De Task Force KMO zal dit premiestelsel medef inancieren .
Gecoördineerde werkzaamheden
Indien reeds werkzaamheden plaatsvinden die met nationale kredieten of volledig
particuliere kredieten worden gesteund , kan de rol van de Commissie zich beperken
tot het organiseren van de coördinatie van de werkzaamheden , waarbij de Gemeenschap
alleen de kosten van die coördinatiewerkzaamheden financiert . Indien het evenwel
                                                                   .../...
 ---pagebreak---                                      - 14 -
in bepaalde gevallen duidelijk is dat strategisch belangrijke werkzaamheden meer dan
eenvoudigs coördinatie vereisen , kan de Commissie in overleg met het CGC een hogere
Gemeenschapsf inanciering in overweging nemen .
Demonstratieprojecten
Naarmate de brede waaier van projecten die in het kader van het eerste BRITE- en het
eerste EURAM-Programma zijn gesteund de voltooiing nadert , mag worden verwacht dat
de resultaten van de projecten zullen moeten worden gedemonstreerd . De vereiste
soort van steun zal onder het industrieel toegepast onderzoek vallen en zal worden
vastgesteld na het advies van het CGC te hebben ingewonnen ; hierover zal verslag
worden uitgebracht bij de tussentijdse beoordeling van het programma .
Uitnodigingen tot het indienen van voorstellen
De sluitingsdatum voor de eerste van de jaarlijkse uitnodigingen tot het indienen
van voorstellen zal vermoedelijk in maart 1989 vallen . Dit is afhankelijk van de
goedkeuring van een gemeenschappelijk standpunt door de Raad vóór eind 1988 . In het
vroege najaar van 1988 zal ten behoeve van degenen die voornemens zijn deel te nemen
in het Publikatieblad een vooraankondiging van de uitnodiging tot het indienen van
voorstellen worden gepubliceerd om zo vroeg mogelijk de aandacht op het programma te
vestigen .
Voor de uitvoerbaarheidspremies zal omstreeks hetzelfde tijdstip een afzonderlijke
uitnodiging tot het indienen van voorstellen worden gepubliceerd , ten einde de
winnaars te kunnen selecteren en hen in staat te stellen de werkzaamheden te
ondernemen voor de publikatie van de tweede uitnodiging tot het indienen van
voorstellen voor industrieel toegepast onderzoek .
Als basis voor de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen zal de Commissie in
overleg met het CGC informatiepakketten opstellen die jaarlijks worden bijgewerkt en
waarin bijzonderheden worden verstrekt over de onderwerpen en prioriteiten binnen de
gebieden die in de technische bijlage bij het besluit van de Raad zijn aangegeven .
Te dien einde zal de Commissie een gedachtenwisseling tussen de verwante sectoren
over hun toekomstige behoeften op het gebied van technologie aanmoedigen . Voor de
uitvoerbaarheidspremies voor KMO 's zal een soortgelijk maar vereenvoudigd
informatiepakket worden opgesteld .
Ten einde te helpen bij het vinden van partners zullen eventuele deelnemers worden
verzocht een " kennisgeving van belangstelling" in te dienen zodat zij in contact
kunnen worden gebracht met degenen die soortgelijke interesses hebben . Het netwerk
van "nationale contactpunten" binnen de Lid-Staten zal verder worden aangemoedigd om
voor een eerste kennismaking met het programma te zorgen . De regelingen in verband
met de kennisgeving van belangstelling en de nationale contactpunten zijn bijzonder
nuttig voor KMO 's en zullen worden uitgewerkt in overleg met het CGC .
SELECTIE VAN DE PROJECTEN
Deskundigen uit het bedrijfsleven , onderzoekinstellingen en universiteiten , die
vertrouwd zijn met de onderzoekbehoeften van de industrie, zullen de Commissie
bijstaan bij het selecteren van projecten die in aanmerking komen voor financiering .
De projecten die voldoen aan de gestelde criteria in verband met de technische
onderwerpen , de keuze van de partners en de grootte van het project zullen worden
beoordeeld op basis van het belang van het project voor het bevorderen van het
prestatievermogen van de industrie en de technische kwaliteit en de mate van
innovatie . Bij het project moeten partners zijn betrokken die in staat zijn de
resultaten industrieel te exploiteren .
Bijzonder welkom zijn projecten die  :
- de ruimere toepassing aanmoedigen  van meer geavanceerde technieken , procédés en
  materialen in verband met CADCAM,  modelling, expertsystemen enz . met inbegrip van
  die welke in het kader van andere  door de Gemeenschap gesteunde programma 's zoals
  ESPRIT zijn ontwikkeld;
                                                             • • • / m • •
 ---pagebreak---                                          - 15 -
- contacten leggen tussen ondernemingen uit verschillende horizontale of verticale
    sectoren , waarbij met name de interface tussen afnemer en leverancier wordt
    overbriigd;
- het vermogen van KMO 's benutten om voor innoverende oplossingen voor technische
    problemen te zorgen en tevens geavanceerde technologie toegankelijk maken voor een
    doeltreffender gebruik door KMO 's ;
- gericht zijn op het exploiteren van een potentiële markt die voortvloeit uit het
    bevorderen van de ontwikkeling van nieuwe normen of andere technische
    voorschriften waaronder die welke in verband kunnen worden gebracht met milieu - of
     vei ligheidsoverwegingen;
- gericht zijn op het ontwikkelen van een niveau van menselijke interactie met het
    produktiesysteem of -proces dat het best het creatieve en intellectuele vermogen
    van de mens dient en vergroot , met uitschakeling van het vervelende en
    geestdodende karakter van repetitieve of ongewenste taken .
VERWANTE EUROPESE PROGRAMMA 'S
De verbindingen die met complementaire EG-programma 's tot stand werden gebracht
moeten voorkomen dat er leemten en overbodige overlappingen ontstaan . Bepaalde
technische gebieden vormen bij voorbeeld een aanvulling op onderdelen van het
werkprogramma voor de tweede fase van het ESPRIT-Programma . De voornaamste
doelstellingen en het toepassingsgebied van de programma 's zijn evenwel zeer
verschillend . De contacten tussen de beheerders van de programma 's moeten de ruimere
toepassing van bruikbare prestaties van ESPRIT , zoals geavanceerde benaderingen van
produktiesystemen , in het kader van de projecten aanmoedigen . Voorstellen die
duidelijk in het gebied van ESPRIT vallen , zullen vanzelfsprekend niet in het nieuwe
programma in aanmerking worden genomen . Omgekeerd wordt verwacht dat de brede waaier
van sectoren die in het nieuwe programma wordt bestreken een belangrijke inbreng kan
vormen bij de periodieke herziening van het ESPRIT-werkprogramma . Soortgelijke
uitwisselingen van informatie zullen plaatsvinden met de BCR-, EGKS-staalonderzoek-
en SPRINT-Programma 's en met passende COST-projecten . Contacten zullen tevens worden
onderhouden met in aanmerking komende GCO-activiteiten . Er zal tevens voor worden
gezorgd dat de voorgenomen luchtvaart -, ENERGY- en TELEMAN-Programma' s rekening
houden met het gebied dat door BRITE / EURAM wordt bestreken .
Op het belangrijke gebied van hoge-temperatuursupergeleiding zal het programma te
zamen met andere communautaire programma 's waaronder ESPRIT en SCIENCE , deel
uitmaken van de Gemeenschapsactie op het gebied van supergeleiding ( 1 ).
Aangezien een geslaagde innovatie en de toepassing daarvan afhankelijk zijn van goed
opgeleide en ervaren personen zal in samenwerking met het SCIENCE-Programma en het
COMETT-Programma en aanverwante maatregelen in het nieuwe programma worden gestreefd
naar uitbreiding van de mogelijkheden voor menselijke overdracht van technologie;
daaronder vallen ook beurzen voor studenten die werkzaamheden ondernemen die
betrekking hebben op de thema 's van het programma .
Buiten de uitwisseling van informatie in het stadium van de definiëring van het
programma en de vaststelling van prioritaire thema 's , moeten overbodige
overlappingen tussen de programma 's onderling tevens worden voorkomen door teams van
andere programma 's bij het selectieproces te betrekken .
 ( 1 ) PB C 124 van 11.4.1988, blz . 6
                                                                •••/mmm
 ---pagebreak---                                      - 16 -
Er zal tevens voortdurend uitwisseling plaatsvinden met het EUREKA-Programma ,
waarbij initiatieven zullen worden genomen zoals gezamenlijke workshops . Het doel is
innoverende 080 sneller de weg naar de markt te doen vinden . Er kan van worden
uitgegaan dat de projecten van het nieuwe programma voor de precommerciële
resultaten zorgen die in het kader van EUREKA geschikt voor de markt worden gemaakt .
Contacten tussen deelnemers op soortgelijke technische gebieden zullen verder worden
aangemoedigd .
EVALUATIE VAN HET PROGRAMMA
In de loop van het derde jaar zal het programma door een onafhankelijke groep van
deskundigen worden geëvalueerd . De kosten van deze evaluatie worden geraamd op
400.000 Ecu .
                                                             ■ • • / ■ ■ •
 ---pagebreak---                                                             - 17
                                                         a.ULAâLA
                              ISCH Wi.S£ttE_ CEEi,QE§l£P^J!i_LN.. iltj .fcLLEUMU’.BQfiBAMMA
1 . letch ci^i(?5Lle..^a.n.^Leavaiic.efir.<iajEat.g£j.a Ijm
    De werkzaamheden op dit gebied zullen worden geconcentreerd op de ontwikkeling en
    toepassing van nieuwe en betere materialen en materiaalbewerkingen . In het kader van
    deze activiteiten zal niet alleen aandacht worden besteed aan op metalen , polymeren en
    nlet-metalen gebaseerde materialen en composieten , maar ook aan materialen ten behoeve
    van gespecialiseerde toepassingen . Een deel van de legio toepassingen van deze nieuwe
    materialen houdt rechtstreeks verband met de IT en valt daarom niet onder dit
    programma . Zo worden in het kader van ESPRIT al nieuwe materialen ontwikkeld ten
    behoeve van magnetische , magnet Isch-opt Ische en optische dunne films voor sensoren ,
    registratiemedia en -koppen en optische lagen , alsmede specifieke materialen voor de
    opto-e lektron I ka en keramische materialen en polymeren voor IC-behulzIngen , specifieke
    substraten en supergeleidende dunne films voor zwakst roomtoepass I ngen en -bouwstenen .
1.1 . Metal lische materlalen en meta 1 1 Isohe matr I xcompos leten
       Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van bewerklngs- en leger I ngstechn leken hebben de
       ontwerp-moge I I jkheden voor metallische materialen en op metalen gebaseerde
       composietmaterialen aanzienlijk verruimd . Momenteel kunnen gletstukken met hoge
       nauwkeurigheid worden vervaardigd en kritische duurbe I ast i ngen doorstaan op een
       wijze die tien Jaar geleden niet voor mogelijk werd gehouden . De toepassing van
       metallische maxtr I xcompos ieten , waarvan reeds zuigers van keramisch versterkte
       lichte legeringen zijn vervaardigd , verkeert nog In het beginstadium . Het Is een
       grote uitdaging vertrouwen te kweken in deze nieuwe materialen en de
       bewerkingstechnieken voor deze en andere , meer klassieke materialen te verbeteren ,
       zodat de produkt iekosten op een concurrerend niveau kunnen worden gebracht .
       Er bestaat bijzondere belangstelling voor deze klasse materialen In die
       bedrijfstakken waarin geavanceerde materialen door de ontwerpers kunnen worden benut
       om de bedrljfs- en onderhoudskosten , met inbegrip van de energiekosten , te
       reduceren .       Dit is noodzakelijk voor een succesvol resultaat op de markt .
       Tot nu toe waren homogene metallische materialen en legeringen de belangrijkste
       construct iemater la len . Om aan de hoge eisen van de ontwerpers tegemoet te komen zal
       de vraag naar anisotrope materialen waarbij gebruik wordt gemaakt van uiteenlopende
       verstevigingsmethoden , zoals versteviging door middel van deeltjes of vezels , echter
       steeds groter worden . Voor een optimale aanpak Is het noodzakelijk dat het
       materiaal op het gewenste onderdeel en op het produkt leproces wordt afgestemd .
       DûeJLsteJ lioaea
       - langere levensduur van onderdelen
       - Hogere bedr I J fstemperaturen met het oog op een hoger thermisch rendement
       - Betere en effectievere mater laa Ibewerk ingstechnleken
       Deze materialen zijn van cruciaal belang voor de vooruitgang in een groot aantal
       sectoren van de Industrie . Zo spelen magnetische materialen een onmisbare rol In de
       elektrische en computerindustrie . De omvang van de Jaarlijkse were I dprodukt Ie
       beloopt ongeveer 5 miljard Ecu .               De mogelijkheden voor economisch en efficiënt toe
       te passen ontwikkelingen zijn groot . Dit geldt bij voorbeeld voor met polymeren
 ---pagebreak---                                                 - 18 -
    gebonden anlsotrope permanente magneten en massieve metaalgl asdelen die onder andere
    kunnen worden toegepast In elektromotoren , veiligheidssystemen ,
    ertsscheidingssystemen , medische apparatuur en magnet Ische-levltat iesystemen voor
    transport doe I e I nden .
    Optische materialen zijn van bijzonder groot belang voor de optische communicatie ,
    waarbij zij op velerlei wijze kunnen worden toegepast , zoals bij laser -
    transmlssiesystemen . Er worden nieuwe materialen ontwikkeld waarmee
    signaal verzwakking kan verminderen .
    Elektrische materialen kunnen onder andere worden toegepast In elektrochemische
    systemen .      Ten einde als basis te fungeren voor een nieuwe generatie accu 's en
    brandstofcellen moeten er betere , op vaste-stof lonenul twlssellng gebaseerde
    materialen worden ontwikkeld .
    De ontdekking van supergeleiding bij hoge temperaturen trok wereldwijd de aandacht
    en zal naar verwachting op middellange en lange termijn van grote Invloed zijn op de
    meeste technologisch geavanceerde sectoren van de industrie , met name bij het
    ontwerpen van energiezuinige onderdelen . Een groot aantal fundamentele problemen Is
    evenwel nog niet opgelost . Zonder systematisch onderzoek naar de werk Ingspr Ine Ipes
    en de technische problemen zijn Industriële doorbraken evenwel niet mogelijk .
    Doe I ste I I Ina
    - Betere materialen en mater laai bewerkingstechnieken ten behoeve van optische ,
       magnetische en elektrische toepassingen en supergeleiding
3 . Nlftt-meta l l ische materialen voor toepassing bil hoae temperaturen
    Volgens schattingen zal de omvang van de wereldmarkt voor technisch keramiek , met
     inbegrip van bijzondere glassoorten en amorfe materialen , binnen enkele jaren
    groeien tot zo'n 12 miljard Ecu . Verwacht wordt dat de vraag naar keramiek voor
    elektrotechnische toepassingen ongeveer gelijk zal zijn aan die naar keramiek voor
    construct ledoe Ie inden . Er Is een toenemende vraag naar voor hoge temperaturen
    geschikte materialen die tevens de bij het opsluiten van processen In de
    mater iaa I bewerk Ings Industr ie en de chemische procesindustrie optredende mechanische
    belastingen kunnen opvangen . Ook In de sectoren energieopwekking , energieconversie
    en aandrijfsystemen zijn dergelijke materialen nodig ter vervanging van metalen ,
    zodat energieverliezen ten gevolge van koeling geminimaliseerd worden , een
    efficiëntere verbranding bij hoge temperaturen kan plaatsvinden en
    verbrand ingsprodukten zo mln mogelijk verontreiniging veroorzaken . Het Europese
    aandeel in de huidige activiteiten Is In verhouding tot dat van de Verenigde Staten
    en Japan gering .      Willen de potentiële mogelijkheden van dit soort materialen uit de
    verf komen , dan moet eerst een aantal belangrijke problemen worden opgelost .       Voor
    speciale poeders , zoals fijne metaalkr Istalpoeders , bestaan er In Europa
     lever ingsprob lemen . Wil deze technologie beantwoorden aan de eisen van de
    gebruikers , dan moet er nauwer met de poeder producenten worden samengewerkt .
    Nog steeds bestaat er een groot aantal fundamentele problemen . De kennis ten
    aanzien van de meest geschikte structuur voor een bepaalde toepassing , zoals de
    korre Igrootteverdel ing , Is nog erg beperkt . Grootschalige produktle van
    geavanceerde keramische produkten kan tot milieuproblemen leiden , gezien het feit
    dat zo'n 40 % van de organische additieven In sommige processtappen moet worden
    verbrand . Niet alleen is het moeilijk het proces zodanig te beheersen dat het
    gewenste niveau van poreusheid wordt bereikt , met name bij produkten waarbij de
    poreusheid niet constant moet zijn , maar tevens zijn er problemen bij de
    kwaliteitsbewaking : het Is moeilijk vast te stellen of de gewenste structuur is
    bereikt en of het produkt foutvrlj Is .
    De potentiële toepassing is In hoge mate bepalend voor de aard van het keramisch
    materiaal en daarom dient er altijd nauwe samenwerking met de gebruiker te zijn .
    Evenzo moet er In het produkt leproces afdoende rekening worden gehouden met de
    eigenschappen van het keramische materiaal . Maar al te vaak Is de toegepaste
    apparatuur een gewijzigde versie van de apparatuur die voor andere toepassingen Is
                                                                   • ■ •/ • • •
 ---pagebreak---                                                     - 19 -
      gebruikt , bij voorbeeld bij traditioneel keramiek ( gieten van poedersuspens les ) of
      zelfs bij het spultgieten van kunststoffen . Kr moet apparatuur worden ontwikkeld
      die speciaal voor het bewerken van geavanceerde keramische materialen Is ontworpen .
      De afwerking van keramische produkten is niet eenvoudig , maai zelfs bij " near-net
      shape"-produkt ie niet altijd te vermijden . Ofschoon dit een belangrijk aspect Is
      van de keramische technologie , heeft Europa op dit gebied toch een grote achterstand
      op haar belangrijkste concurrenten .
      СйеХбЛаШшед
      - Ontwerp-methodologleën voor op keramische materialen gebaseerde produkten ,
        glassoorten en amorfe materialen
      - Betere monolitlsche en keramische composietmaterialen en metaal / keramlek-
        Interfaces voor industriële toepassingen
      - Betere bewerkingstechnieken en kwal iteltscontrolestrategleën
1.4 . E*LhmLsjg_ en , o rgan i ^ghe - malLUsmoa&lel&Q
      De wereldhandel In polymeren beloopt ongeveer 120 miljard Ecu , waarvan 5 miljard Ecu
      voor rekening komt van voor technische doeleinden bestemde polymeren , met Inbegrip
      van op polymeren gebaseerde matr ixcomposleten . De VS , die 70 % van de
      wereldprodukt Ie voor hun rekening nemen , en Japan , dat goed is voor 10 % , zijn bezig
      hun marktaandeel ten koste van Europa te verhogen ; Europa heeft traag gereageerd op
      de verschuiving van het accent van algemeen toepasbare naar funct lespee I f leke
      materialen . Toch zijn er nog belangrijke mogelijkheden voor Europa om op het gebied
      van de specifieke toepassingen de aansluiting niet te missen .
      Gezien de Amerikaanse markt voor vezelversterkte thermoharders , die In 1986 een
      omvang had van 815.000 ton , mag worden verwacht dat de omvang van de markt voor
      kwalitatief hoogwaardige composietmaterialen binnen vijf Jaar de 10.000 ton zal
      overschrijden . De afzetmogelijkheden voor deze hoogwaardige materialen zijn
      momenteel echter niet erg groot en blijven , gezien de afhankelijkheid van de
      ruimtevaart Industr Ie , voornamelijk beperkt tot de VS .        Werkelijke groei is pas te
      verwachten bij goedkopere toepassingsmogelijkheden . Zo zal de prijs per kilogram In
      de automobielsector globaal een orde van grootte lager moeten liggen dan in de
      ruimtevaart Industr ie .
      Kenmerkend voor de polymerenindustrie zijn grote grondstoffenleveranclers ,
      apparatuurfabr Ikanten ( steeds vaker middelgrote ondernemingen die deel uitmaken van
      grotere consortia die spultglet - en extrusiemachlnes leveren ), gespecialiseerde
      KMO 's die matrijzen of hanteer - of elndbewerklngsapparatuur vervaardigen , en KMO 's
      die onderdelen leveren .         Bij de mach Inefabr ikanten is er een ontwikkeling gaande In
      de richting van grotere groepen en bij de grote afnemers betaat de neiging om een
      groter deel van de polymeren zelf te gaan verwerken .
      De beschikbaarheid van nieuwe van polymeren vervaardigde componenten met specifieke
      eigenschappen Is een belangrijke factor voor do aanlooptijd van nieuwe produkten .
      Modellering kan hierbij nuttig zijn en wordt reeds toegepast bij het ontwerpen van
      gietvormen en extrus lematr I Jzen voor eenvoudige onderdelen ; matrijzen voor complexe
      onderdelen en anlsotrope krimp bij het spultgieten kunnen gezien de excessieve
      rekentijd nog niet op deze wijze worden aangepakt .
      De belangrijkste factoren waardoor de toepassing van op polymeren gebaseerde
      composietmaterialen In voertuigen ( vering , ophanging , drijfas ) wordt beperkt , is
      onder andere de behoefte aan efficiëntere procestechnieken voor composietmaterialen
      die vervaardigd zijn uit langvezellge thermoharders en /of thermop lasten , en voor het
      verbinden van composietmaterialen aan andere materialen .
      Door de steeds frequentere toepassing van polymeren In consumentenprodukten krijgen
      de milieuaspecten meer aandacht , zeker nu er zo'n 7.000 verschillende soorten
      polymeren voorhanden zijn . BIJ de ontwikkeling van nieuwe polymeren moet er meer
      aandacht worden besteed aan de mogelijkheid tot recycling .
                                                                         .../...
 ---pagebreak---                                        - 20 -
      Doelstellingen
      - Ontwikkeling van polymeren voor specifieke toepassingen
      - Efficiëntere procestechnieken voor onderdelen die uit polymeren en op
         polymeren gebaseerde matrixcomposieten zijn vervaardigd
      - Ontwerp-regels voor de specificatie en vervaardiging van polymeren en
         composietmaterialen voor technische doeleinden
      - Nieuwe polymeren die beter te recycleren te zijn
      - Betere produktbewakingstechnieken
1.5 . Materialen voor speciale toepassingen
      Sommige categorieën materialen worden voor één enkel toepassingsgebied
      ontwikkeld . Het betreft hier zowel traditionele als nieuwe
      toepassingsmogelijkheden .
      Nieuwe en verbeterde materialen zijn essentieel voor de verpakkingsindustrie,
      die met 1 miljoen werknemers en een jaaromzet van ongeveer 30 miljard Ecu in de
      Gemeenschap in 1984 van grote economische en technische betekenis is .
      " Verpakkingssystemen" vormen in een groot aantal marktsectoren zoals de
      farmaceutische , de voedingsmiddelen- en de verfindustrie belangrijke onderdelen
      van " systemen" voor de conservering en bescherming van produkten . Om in te
      spelen op de snel veranderende markteisen , die bepaald worden door de
      voorsprong van de produkten van de klant op die van zijn concurrenten, is
      innovatie in deze versnipperde tak van industrie van essentieel belang . Het
      materiaal en de materiaalbewerkingstechnieken moeten zijn afgestemd op een
      nieuwe combinatie van eigenschappen van het produkt - sterkte,
      hittebestendigheid , ondoor latendheid voor gassen , vloeistoffen en
      micro-organismen - en op korte aanlooptijden van het proces .
      Biomaterialen zijn bijzonder belangrijk gebleken voor de Gemeenschap . De
      wereldmarkt voor biomaterialen is groeiende . Zo bedroeg de totale omzet op de
      wereldmarkt voor gewrichtsprothesen in 1985 700 miljoen Ecu en zal deze in 1989
      naar verwachting 1,5 miljard Ecu bedragen en dus meer dan verdubbeld zijn .
      Anders dan in de Verenigde Staten en Japan zijn van biomaterialen vervaardigde
      produkten in Europa hoofdzakelijk afkomstig van een groot aantal kleine
      bedrijven . Deze kunnen zich de investeringen in het onderzoek die nodig zijn om
      het concurrentievermogen van Europa op dit gebied veilig te stellen , niet
      veroorloven . Niettemin is de vraag op de Europese markt groot genoeg om als een
      goede basis te fungeren . Voor de ontwikkeling van deze sector is er effectieve
      samenwerking nodig tussen de industrie, de ziekenhuizen en de onderzoekers aan
      universiteiten en onderzoekinstellingen . De potentiële toepassingen omvatten
      onder andere been- en gewrichtsprothesen , materialen voor osteosynthese,
      tandheelkundige implantaties, systemen voor medici jntoediening, katheters ,
      direct in de bloedbaan te brengen materialen , niet-trombogene materialen en
      substi tuutmaterialen voor organen .
      Tevens zal er aandacht worden besteed aan andere materialen zoals geavanceerde
      materialen voor de bouw en de civiele techniek .
       Doelstelling
      - Betere materialen en materiaalbewerkingstechnieken voor speciale toepassingen
                                                           ■ • • / • • •
 ---pagebreak--- 2 . untwerrrmetiiodologie en prociujct- en procesbewak ing
    Hierbij gaat het oin de ontwikkeling van technieken ter verbetering van de
    produktkwaliteit en de betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid van constructies en
    fabricagesystemen door middel van duidelijkere ontwerp-doelstellingen zowel voor
    produkteri als processen en scherpere criteria aan de hand waarvan deze
    eigenschappen worden gemeten . De toepassing van materialen in sensoren en
    beperking van de totale kosten van sensoren gedurende de totale levensduur
    behoren ook tot dit gebied . Het geheel vormt een aanvulling op de werkzaamheden
    in het kader van de communautaire IT-programma 's, waarin aandacht wordt besteed
    aan on - line-besturing, met inbegrip van bewaking en diagnostiek , preventief
    onderhoud en kwaliteitsbewaking .
2.1 . Kwaliteit , betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid in de industrie
       De totale kosten die verband houden met kwaliteit , zijn in een van de
       Lid-Staten op ongeveer 10 % van het BNP geraamd en liggen gewoonlijk tussen 5
       en 25 % van de omzet van een bedrijf . Aangezien deze kosten dikwijls niet
       worden uitgerekend , heeft men er ook geen vat op, maar het is waarschijnlijk
       niet moeilijk door middel van een beter management en een strengere
       kostenbewaking deze uitgavenpost met 70 % te verminderen .
       De uitgaven voor kwaliteit hangen samen met de uitval en tevens met de kosten
       van het produktieproces en de produktbewaking . Het is van belang de uitval te
       beperken , terwijl tegelijkertijd de kosten voor kwaliteitsbewaking worden
       verminderd . BRITE / EURAM zal bijdragen aan een hogere produktkwaliteit en
       betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid van fabricagesystemen doordat de
       ontwerpr-doelstellingen voor produkten en fabricagesystemen worden verbeterd en
       de criteria aan de hand waarvan deze eigenschappen worden gemeten , worden
       verfijnd . Het programma vormt zo een aanvulling op de werkzaamheden in het
       kader van ESPRIT, waarbij aandacht wordt besteed aan on- line-controle, met
       inbegrip van bewaking en diagnostiek , preventief onderhoud en
       kwaliteitsbewaking .
       Aangezien de fabricage evenwel steeds vaker op " low inventory"- en " Just in
       Time ( JIT)"-basis plaatsvindt , worden de eisen ten aanzien van de
       betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid steeds strenger . Er moet voor worden
       gezorgd dat alle processtappen betrouwbaar functioneren , aangezien het bij de
       huidige kapitaalintensieve geïntegreerde fabricagesystemen belangrijker is
       geworden dat zij ook werkelijk operationeel zijn . Ten gevolge van het
       onregelmatige karakter van de kortlopende activiteiten in deze sectoren zijn er
       problemen bij de bepaling van de fysische eigenschappen van het proces .
       Vertrouwdheid met deze eigenschappen zou de basis kunnen vormen voor de
       realisatie van toestandsbewakingssystemen zoals die ook in het kader van ESPRIT
       worden ontwikkeld .
       15°®i- s*® IJJ ngen
       - Betere meting van de prestatie van fabricageprocessen in een groot aantal
          industrietakken
       - Een beter en meer voorspelbaar gedrag van produkten , zowel in fysisch opzicht
          als in relatie tot de omgeving
       - Betere kwaliteitscontrolestrategieën
       - Ontwerp-regels met het oog op de betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid van
          onderdelen , constructies en systemen , waaronder machines die onder
          uiteenlopende omstandigheden moeten functioneren
 2.2 . Proces- en produktbewaking
       ïri "ïïTversëHsec'toren ï's er bezorgdheid ontstaan over de beperkingen van de
       huidige procesregeltechniek en de middelen waarmee de overeenstemming van het
       produkt met de specificaties wordt bereikt . Deze beperkte procesbeheersing kan
       worden veroorzaakt door gebrek aan kennis van het proces zelf , zoals bij
       verpulvering, of het ontbreken van meetsensoren die real. time-correcties
       mogelijk maken , zoals bij metaalbewerking of vleesverwerking . Bij de
                                                             • • • / « RH
 ---pagebreak---                                  - 22 -
produktbewaking, en in het bijzonder de niet-destructieve evaluatiemethoden ,
zijn er nog veel problemen met het detecteren van significante beschadigingen
die van invloed kunnen zijn op de veiligheid van gebruik , zoals bij keramische
onderdelen van vliegtuigmotoren , of op de tevredenheid van de klant , zoals bij
textiel . ,
Sensoren spelen een sleutelrol in de procesregeling en zij worden belangrijker
naarmate de omvang en flexibiliteit van de systemen waarin zij zijn opgenomen
toenemen . De toepassing van speciale materialen in sensoren en de beperking van
de totale kosten over de gehele levensduur zijn van groot belang voor een hoger
concurrentievermogen . De ontwikkeling van voor kleine of grote systemen
bestemde sensoren met een op micro-elektronika gebaseerd
signaalverwerkingssysteem, ingebouwd of als chip, vindt plaats in het kader van
ESPRIT .
In dit verband zijn glasvezelsensoren veelbelovend . Ze zijn potentieel
goedkoop, aantrekkelijk en in staat om een groot aantal variabelen te
detecteren in gevaarlijke omgevingen en elektromagnetische velden . Ze zijn
echter niet probleemvri j , met name wanneer meer dan één grootheid variabel is .
Het gaat hier om een nieuwe technologie die naar verwacht uitermate geschikt
zal blijken voor het meten van afstanden en vloeistofniveaus en voor
branddetectie .
De mogelijkheden van proefneming, detectie en inspectie kunnen goed worden
geïllustreerd aan de hand van de snelgroeiende optische techniek . In deze
sector is een aantal zeer aantrekkelijke en industrieel belangrijke
toepassingen ontwikkeld . Bijna altijd is er evenwel toegepast 0 & 0 nodig, en
soms enig fundamenteel onderzoek , voordat toepassing op grote schaal rendabel
wordt .
Technisch gezien voorziet holografie in de behoefte van de automobielindustrie
op het gebied van het bandenonderzoek , waar de huidige testmethoden dikwijls
niet voldoen . Momenteel is holografie evenwel te traag en te duur . Indien dank
zij een doorbraak de testprocedure op eenvoudige wijze door een technicus zou
kunnen worden uitgevoerd , zou holografie op velerlei wijze kunnen worden
toegepast bij constructietests en tri llingsp roeven .
Een nog onopgelost technisch probleem in de produktindustrie is dat een groot
deel van de precisieapparatuur met een grotere nauwkeurigheid en snelheid werkt
dan de nauwkeurigheid en snelheid van de gewoonlijk met de hand verrichte
metingen . Contactloze 3D in-situ-meet - en visionsystemen , die onder meer in het
kader van andere programma 's van de Gemeenschap worden ontwikkeld , zijn
aantrekkelijke hulpmiddelen die een oplossing kunnen bieden voor de meeste
zwakke punten van de tracking-technologie . Daarom moet het gebruik van
innoverende systemen voor de beproeving en bewaking van bij voorbeeld op
ultrasone meettechnieken gebaseerde produkten en processen in de doelstellingen
van het programma worden opgenomen .
Een ander belangrijk onderdeel van de regeltechniek is de
vermogensregeltechniek , d.w.z . de mogelijkheid om de energiestroom in
industriële processen en machines af te stemmen op de gewenste snelheid of
positie , zoals bij elektromotoren die gebruikt worden in de
metaalbewerkingsapparatuur . De vermogensregeltechniek staat aan de basis van de
vooruitgang van de automatisering in alle takken van de industrie . Ofschoon
Europa en de VS in het verleden hun sterkere perioden hebben gekend, zien zij
hun marktaandeel nu afnemen ten gunste van dat van Japan . Het is voor de
Europese fabrikanten van proces- en produktieapparatuur essentieel dat zij
kunnen beschikken over de meest geschikte technologie . De ontwikkeling van deze
technologie in Europa is afhankelijk van de nauwe samenwerking tussen
producenten en gebruikers van geavanceerde materialen en IT-technieken .
                                                   .../...
 ---pagebreak---                                       - 23 -
Doe Istel lingen
“ Beperking van de totale kosten over de gehele levensduur van sensorsystemen
   voor procesbesturing
- Benutting van de materiaaleigenschappen in sensortoepassingen
-- Gebruik van geavanceerde meettechnieken met het oog op een rendabeler
   topologieonderzoek
- Betere vermogens regel ing bij industriële toepassingen
- Betere niet-destructieve testmethoden ten behoeve van de produktbewaking
 ---pagebreak---                                            - 24 -
3 . Toepassing van fabricagetechnieken
    Op dit gebied moet worden vastgesteld wat de behoeften zijn van de produkt -
    industrie , met name in de minder geavanceerde sectoren , waarin dikwijls voorname¬
    lijk KMO 's actief zijn . Vervolgens moet op deze behoeften worden ingespeeld . Naar
    verwachting zal modellering van fysische processen de vooruitgang zeer ten goede
    komen . Ook zal aandacht worden besteed aan de toepassing van flexibele materialen ,
    een uitdaging voor de industrie . Over de gehele linie zullen de werkzaamheden zich
    voornamelijk concentreren op produkt - en procesontwikkeling waarbij overdracht en
    aanpassing van reeds in andere sectoren toegepaste technologie plaatsvindt . Dit
    moet een aanvulling vormen op de activiteiten in het kader van ESPRIT , waarbij
    IT-systemen voor geavanceerde fabricage en CIM-systemen worden ontwikkeld .
3.1 . Modernisering van de fabricagetechnieken
      De principes van de beste fabricagetechnieken die in de meest geavanceerde
      industrietakken reeds gangbaar zijn , moeten worden geïntroduceerd in andere
      sectoren die minder snel hebben weten te profiteren van de voordelen die daarmee
      in termen van bedri jfsprestatie kunnen worden bereikt . In de sectoren die
      hiermee waarschijnlijk het meest zijn gebaat , bestaat een groot deel van de
      bedrijven uit KMO 's en is de onderzoek- en ontwikkelingscapaciteit beperkt ,
      waardoor men afhankelijk is van de deskundigheid en ervaring in andere sectoren .
      Modelvorming is essentieel op vele terreinen die van belang zijn voor de
      gevestigde industrieën , zoals de vulling van complexe spuitgietmatri jzen ,
      deelt jesvorming in verpulveraars , positionering van sensoren in
      toestandbewakingssystemen , lawaaiprodukt ie van machines en het ontwerpen van
      composietmaterialen . Model leringsprojecten zijn in het toegepast 0 & 0 echter
      alleen gerechtvaardigd wanneer de eruit voortvloeiende toepassingen een
      effectief industrieel hulpmiddel vormen .
      Doelstellingen
      - Bepaling van de middelen tot verbetering van fabricagetechnieken in specifieke
        sectoren
      - Overdracht en aanpassing van reeds in andere sectoren toegepaste technologie
3.2 . Fabri cageprocessen voor flexibele materialen
      De activiteiten op dit gebied vormen een reactie op de uitdaging waarvoor de
      diverse industrietakken zich gesteld zien door de bewerking en het gebruik van
      flexibele materialen zoals textiel , leer , niet-geweven produkten ,
      composietmaterialen en verpakkingsmaterialen . Het belang ervan kan goed worden
      geïllustreerd aan de hand van de textiel -, leer- en aanverwante industrie van de
      Gemeenschap , waarin samen ongeveer 3,5 miljoen mensen werkzaam zijn .
      Aan de hand van de kledingindustrie wordt duidelijk met welke problemen deze
      industrietakken te kampen hebben . In deze sector worden enorme partijen
      gelijksoortige produkten geleverd , tegen een prijs evenwel die op de wereldmarkt
      dikwijls niet concurrerend is . Lange looptijden , hoge voorraden en lange
      aanlooptijden passen niet langer bij de huidige markt die gekenmerkt wordt door
      wereldwijde concurrentie . Kledingverkopers moeten de juiste hoeveelheid
      produkten die aan de laatste mode beantwoorden , in voorraad hebben . De voor een
      groot deel van de huidige kledingfabrikanten karakteristieke ontwi kkelingsti jden
      van zes maanden of zelfs langer , die nodig zijn voor het ontwerpen , de selectie
      van de stof , het snijden , het in elkaar zetten en de voorbereiding van de
      levering , zijn niet langer aanvaardbaar . De onzekerheid die gepaard gaat met
      lange aanlooptijden , leidt tot aanzienlijke verspillingen in alle stadia van het
      proces , uiteenlopend van overschotten aan grondstoffen en tijdelijke
      overbelasting tot onverkochte voorraden en produkten . De textielleveranciers
      moeten trachten op korte termijn kleine partijen met reproduceerbare kleuren ,
      appretuur en eigenschappen te kunnen leveren .
 ---pagebreak---                                  - 25 -
In de kledingindustrie is ongeveer 80 % van de produktie afkomstig van
KMO 's , die dikwijls beperkte technische capaciteiten bezitten . Overdracht
en voortgezette ontwikkeling van reeds in andere sectoren toegepaste
technieken wordt gezien als een belangrijk middel om in te spelen op hun
behoeften . Zonodig kunnen proefopstellingen aan potentiële gebruikers
worden gedemonstreerd ten einde hen op de hoogte te houden van nieuwe
technologische ontwikkelingen .
Ofschoon de kledingindustrie hier als voorbeeld is genomen om de
mogelijkheden van het 0 & 0 te illustreren , heeft deze industrietak , wat
betreft de fysische processen waarin flexibele materialen een rol spelen ,
veel gemeen met de verpakkings -, vleesverwerkings- en
composietproduktie-indust rie .
Doelstellingen
- Grotere flexibiliteit van processen
- Beperking van de materiaalverspi Hing
- Hogere kwaliteit van het proces en het produkt
                                                          •■•/•••
 ---pagebreak---                                            - 26 -
4 . Technieken voor fabricageprocessen
    Betere technieken die kunnen worden gebruikt voor bewerking , verbinding en
    montage , bij oppervlaktebehandeling , chemische processen en deelt jestechnologie
    zijn van fundamenteel belang voor de industrie . De ontwikkeling van deze processen
    is essentieel voor de handhaving van de concurrentiepositie in de
    produktindustrie .
4.1 . Oppervlaktebehandeling
      Oppervlaktebehandelingstechnieken lopen sterk uiteen en worden overal in de
      industrie op een groot aantal verschillende materialen om diverse redenen
      toegepast , zoals voor de verbetering van de bestendigheid tegen slijtage ,
      corrosie en hoge temperaturen . De kosten van corrosiepreventie en de schade ten
      gevolge van corrosie bedragen in de geïndustrialiseerde landen samen naar
      schatting 4 % van het bruto nationaal produkt . Voor slijtage geldt een zelfde
      percentage . Dergelijke cijfers illustreren de omvang van het probleem . De ruimte
      voor besparingen zou echter wel eens veel kleiner kunnen zijn .
      In bijna alle oppervlaktebehandelingssystemen zijn de kwaliteitsbewaking , de
      on- line-toestandsbewaking en de regeling van het behandel ingsproces erg zwakke
      punten . Zo zijn er geen bevredigende tests om de hechting of kwaliteit van
      deklagen in het algemeen te bepalen . Gezien de grote diversiteit van de
      toepassingen , materialen en omgevingen moet het onderzoek aan
      oppervlaktebehandelingssystemen toepassingsgericht zijn en moet daarbij worden
      erkend dat er aanzienlijke problemen kunnen ontstaan bij schaalvergroting van in
      het laboratorium beproefde technieken .
      Niet alleen moet het beste systeem worden gekozen , maar ook moet er meer nadruk
      worden gelegd op het inzicht in de materiaalveroudering . Dit vergt een
      samenhangende evaluatie van omgevings-, belastings- en verouderingsfactoren . Bij
      een beter begrip van de manier waarop oppervlaktesystemen zich gedragen , kan met
      behulp van systeemmodel lering waarschijnlijk een optimale keuze worden gemaakt .
      Enkele uitzonderingen daargelaten , zoals in bepaalde takken van de
      procesindustrie , is het onwaarschijnlijk dat de huidige kennis toereikend is om
      de toepassing van expertsystemen mogelijk te maken en de hoge
      ontwikkelingskosten ervan , gezien het profijt ervan voor andere gebruikers , te
      rechtvaardigen . De vorming van een dergelijke kennisbasis , wat meer inhoudt dan
      het verzamelen van gegevens , is een ander punt waaraan in dit verband nog
      aandacht moet worden besteed .
      Algemeen gezien gaat het hier om een gebied waarop samenwerking nodig is om
      elkaar aanvullende deskundigheid bijeen te brengen en om ervoor te zorgen dat de
      leveranciers en gebruikers van apparatuur , waaronder vele KMO 's , in staat zijn
      de verschillende technologieën te integreren tot rendabele toepassingen waarbij
      zo nodig tevens elders ontwikkelde geavanceerde informatieverwerkingstechnieken
      worden gebruikt .
      Doelstellingen
      - Rendabele oppervlaktebewerkingen voor industriële toepassingen
      - Kwaliteitsbewakings - en -controletechnieken voor het
        oppervlaktebehandel ingsproces
4.2 . Bewerking , verbinding en montage
      Bewerkings-, verbindings- en montagetechnieken zijn van fundamenteel belang voor
      de produktindustrie . Een groot deel van deze technieken wordt beschouwd als
      volwassen technieken waarbij de ruimte voor verbeteringen beperkt blijft tot hun
      integratie in CIM-systemen . De steeds grotere behoefte aan hogere prestaties ,
      zoals een grotere precisie en een hogere snelheid , en de behoefte aan
      geavanceerdere materialen die kunnen worden behandeld en in het
      behandel ingsproces kunnen worden toegepast , vormen een uitdaging voor de
      conventionele praktijk .
                                                                   •••/••■
 ---pagebreak---                                             - 27 -
Naarmate de uitvoering van het programma vordert , neemt de behoefte aan betere
methodologleën voor bewerk Inge- en montagetechnieken toe . In dit verband wordt
onder bewerking verstaan onderdes 1 bewerk ingstechn leken zoals het smeden , vormen
en snijden , en met name die technieken met behulp waarvan " near-net
shape“-techn leken worden afgeleverd .
Wat de verbindingstechnieken betreft moet er niet alleen aan strengere
technische eisen worden voldaan , maar Is het tevens van groot belang de
fabr icagekosten te beperken In alle belangrijke Industrietakken , zoals de
energieopwekking , de procesindustrie , de petrochemische industrie , de off-shore
kool water stof winning , vervoer , de civiele techniek , de automobielindustrie en de
bouw . Zo biedt het boog lassen met de hand weliswaar aanzienlijke flexibiliteit
en toepassingsmogelijkheden , maar Is de produkt Ivltelt ervan laag . Daarom wordt
deze techniek bij een groot aantal toepassingen steeds vaker vervangen door
alternatieve , meer geautomatiseerde processen die onder andere in het kader van
ESPRIT worden ontwikkeld . Voorbeelden hiervan zijn " seam tracklng " ( het volgen
van de lasnaad ), adaptieve regeling en detectie van geometrische veranderingen
In de te lassen naad . Deze technieken zijn ook toepasbaar bij verlljmlng .
Verlljmlng Is niet alleen een alternatief voor het lassen , maar heeft ook nieuwe
mogelijkheden geopend . Verlljmlng Is uitermate geschikt voor toepassing In het
montagestadium en voor het samenvoegen van verschillende materialen . Een hogere
snelheid en betere regeling van het ulthardlngsproces zou , net als een groter
toelaatbaar temperatuurberelk , een welkome verbetering zijn .
Een probleem dat verband houdt met verbindingstechnieken Is de beperkte
betrouwbaarheid van n let-destruct leve inspectiemethoden voor de bepaling van de
kwaliteit en het gedrag van de lasnaad In praktijkomstandigheden . Dit is een
gebied waarop de fysische principes nadere uitwerking behoeven ten einde de
betrouwbaarheid van de meetresultaten en voorspelbaarheid van het prakt I Jkgedrag
te verhogen .
In bepaalde takken van de produkt Industr ie waarin de fabricage gekenmerkt wordt
door grote aantallen repetitieve handelingen , Is grootschalige toepassing van
wr I jvlngslastechnleken en energ iebunde I technieken , waarbij bij voorbeeld
elektronenbundels en laserstralen worden gebruikt , weliswaar praktisch en
rendabel , maar gezien de Inflexibiliteit , de hoge Investeringen en de lage
stabiliteit niet gerechtvaardigd .
Bij laser systemen voor mater laa I bewerk ingsprocessen Is het rendement van de
 laser zelf niet erg hoog en Is ook het rendement van de energieconversie op het
grensvlak van het werkstuk dikwijls laag . Dit ligt aan een gebrek aan Inzicht In
de interactie van de bundel en het werkstuk .
Lasers zijn bij een beperkt aantal toepassingen nuttig en het Is belangrijk dat
dit in het onderzoek tot uitdrukking komt . Om ervoor te zorgen dat er een
rendabele oplossing wordt gevonden , moeten de ultelndel I Jke gebruikers .
samenwerken met de potentiële fabrikanten , waarbij gebruik wordt gemaakt van de
 In de onderzoekinstellingen ruim aanwezige deskundigheid .
D-oels.iLeJJJjig.ert
- Betere methodologleën voor bewerklngs- en montageprocessen
   Betere verbindingstechnieken ten einde de betrouwbaarheid te verhogen en de
   uitval te verlagen
- Testmethoden voor las- en I I Jmverb Indingen ten einde de betrouwbaarheid en de
   voorspelbaarheid van het prakt I Jkgedrag te verhogen
- Ontwerp-rnethodologle voor verbindingen
- Beter Inzicht In de bundel /werkstuk-lnteract Ie bij Industriële
   energ I ebunde I processen .
 ---pagebreak---                                                    28 -
4.3 . Chemische processen
      De effectiviteit en bruikbaarheid van chemische produkt leprocessen wordt door
      een groot aantal factoren bepaald . Van effectiviteit en bruikbaarheid kan enkel
      dan sprake zijn , wanneer er nauwe samenwerking bestaat tussen de producenten In
      de chemische sector , de gebruikers en de leveranciers van nieuwe technologie en
      deskundigheid .
      Een hogere voorspelbaarheid van chemische reacties zal bijdragen tot de
      optimalisatie van de specificiteit , de veiligheid en het energieverbruik . Het
      betreft hier een gebied van vitaal belang , waarop hulpmiddelen op grote schaal
      kunnen worden toegepast , maar de Europese Industrie onder grote druk van de
      Verenigde Staten en Japan staat .
      De effectiviteit van een groot aantal chemische reacties Is afhankelijk van het
      gebruik van katalysatoren . De toelevering van katalysatoren geschiedt In het
      algemeen vanuit de regio zelf . Europa neemt hierbij een sterke positie In , maar
      dient deze positie te handhaven en te verbeteren . De meeste katalysatoren zijn
      zeer specifiek en derhalve Is samenwerking bij het onderzoek en de ontwikkeling
      ervan niet goed mogelijk . De oplossing van een aantal fundamentele problemen die
      van invloed zijn op de prestaties van katalysatoren , zoals het verschijnsel
      " vergiftiging ", zou het concurrentievermogen van de Europese
      katalysatorfabr ikanten en -gebruikers verhogen .
      Ook scheidingstechnieken zijn In Industriële processen van essentieel belang .
      Naast het uitzicht op een hoger bedr I Jfsrendement vormt ook de behoefte aan een
      financieel aanvaardbare oplossing voor de milieubelasting , die bij voorbeeld
      samenhangt met de effluentenlozing , een drijfveer voor de ontwikkeling van
      nieuwe technieken op dit gebied . Ofschoon een groot aantal scheidingstechnieken
      van belang Is , wordt de membraantechnologie momenteel gezien als een technologie
      met een bijzonder ontwikkel ingspotent ieel .
       In de hevige concurrentiestrijd heeft Europa de Innovatie op het vlak van de
      membraantechnologie niet kunnen bijbenen . In termen van het geïnstalleerd
      produkt levermogen Is de ontzllting verreweg het grootste toepassingsgebied . De
      omvang van de wereldmarkt voor membranen beloopt naar schatting ongeveer
      400 miljoen Ecu per Jaar . De omvang zal In de toekomst met de ontdekking van
      nieuwe toepassingen , zoals de gasf I I trat Ie , waarschijnlijk nog aanzienlijk
      toenemen .
      De ontwikkeling van nieuwe membranen Is een kostbare aangelegenheid en neemt
      voor sommige membraantypes wel tien Jaar In beslag . Maar weinig gebruikers
       zullen bereid zijn een dergelljke Investering te doen en dus wordt de
      ontwikkeling aan de membraanproducenten overgelaten . De meesten van hen zijn
      echter huiverig voor dergelijke risicovolle lange-termi Jnlnvester ingen . De
      ontwikkelingen dragen dikwijls een sterk experimenteel karakter , Iets wat
       samenhangt met de slechte categorisering van de te behandelen media en het
       beperkte Inzicht In de scheldingsprocessen In het membraan .
       BIJ membraanprocessen moet er dikwijls een afweging worden gemaakt tussen
       scheidlngseffect Ivlteit en doorstroomsnelheid . Slechts zelden gedraagt een
       membraan zich op de voorspelde manier en membraanver stoppingen kunnen de
       levensduur van een membraan sterk verminderen . Er is behoorlijke ruimte voor
       optimalisatie van het ontwerp van membraansystemen , zoals bevordering van de
       turbulentie aan het membraanoppervlak en technieken waarmee verstopping wordt
       voorkomen .
       Doelstel I Inaen
       - Hogere voorspelbaarheid en opbrengst van chemische processen
       - Membr aanmat er I alen met betere eigenschappen
       - Effectievere membraanprocessen
       - Nieuwe scheidingssystemen voor gevaarlijke milieus
 ---pagebreak---                                                   ~ 29 -
4.4 . EaUJK.e.UzjBD jBfifidar.DrficiLd6a
      Processen waarin deeltjes een rol spelen , hetzij In de vorm van poeders , nevels ,
      gaswolken of suspensies , hetzij als poreus medium , worden praktisch In alle
      sectoren van de produkt Industr Ie aangetroffen . Oe toepassingen ervan worden ten
      gevolge van problemen bij de produkt Ie , scheiding , stabiliteit en
      part ikelgrootteselect Ie zowel kwalitatief als kwantitatief beperkt , zodat veel
      duurdere alternatieven moeten worden benut .
      Algemeen gesproken hebben de Japanners een voorsprong bij de nieuwe aanpak bij
      de produkt Ie en toepassing van deeltjes . Europa heeft net als de VS haar sterke
      kanten , maar heeft zich niet zo krachtig getoond in het bijeenbrengen van de
      aanvullende vakkennis die nodig is voor het aanpakken van gemeenschappelijke
      problemen . De additionele kennis waarover de diverse belangengroepen - de
      mater laai leveranciers , de gebruikers , de Instrumentmakers ( dikwijls kleine
      specialisten ), de fabrikanten van procesinstallatie en de vernieuwers aan
      un I vers I tel ten en onderzoekinstellingen - beschikken , moet worden gebundeld .
      Een groot aantal verschillende part I kei systemen wordt gekenmerkt door een reeks
      gemeenschappelijke problemen , waaronder het feit dat men niet In staat is de
      deeltjes volledig op grootte te selecteren -- niet alleen In het proces , maar ook
      bij de monsterneming van voorraden . Tevens is het rendement en de beheersing van
      de part ikelgrootte bij een groot aantal conventionele processen , zoals vermaling
      en schifting , laag . Problemen zijn er ook bij het in stand houden van een
      constante stroming en distributie van poeders en suspensies . Voorts zijn er
      grote moeilijkheden bij de scheiding van suspensies , met name bij hoge
      temparaturen of in het geval van dragers met een hoge viscositeit . In diverse
      sectoren zou een hogere stabiliteit van colloïden , met Inbegrip van
      mlcro-emulsles , een vooruitgang betekenen .
      Het belang van de poeder techno log ie kan worden geïllustreerd aan de hand van het
      produkt I en Iveau in de VS , dat op 270.000 ton ( waarvan 200.000 ton roestvrij
      staal ) per Jaar wordt geschat . De hiermee vervaardigde onderdelen en produkten
      vertegenwoordigen een waarde van om en nabij 2 miljard Ecu . De waarde van de
      produkt Ie In Japan en Europa bedraagt ongeveer I miljard Ecu elk . Ter
       Illustratie kan worden vermeld dat de waarde van staalpoeder ( halffabrikaat ) en
      metalen onderdelen varieert van 20-50 Ecu / kg , terwijl van keramische poeders
      vervaardigde onderdelen soms wel 2.000 Ecu / kg kosten .
      Algemeen gesproken gaat het hier om een markt die gekenmerkt wordt door een
      hevige Internationale concurrentie en gedeeltelijk drijft op de eisen en
      afgeleide toepassingen van de rulmtevaartprogramma 's . Dit geldt bij voorbeeld
      voor de vacuumtechnologle . Ofschoon Europa niet op alle gebieden de toon
      aangeeft , heeft zij op sommige terreinen haar sterke punten .
       In een aantal industrietakken , zoals de sectoren vliegtuig- en automotoren ,
      magneten en elektronische materialen , waar met behulp van geavanceerde poeders
      aan de eisen van de Industrie zou kunnen worden voldaan , is de technologie de
      beperkende factor voor de vertaling van de potentiële voordelen in concrete
      resultaten .
      Betere poeders en procédés zullen leiden tot betere produkten . Het Inzicht In de
      part Ikelgrootteselect Ie van poeders en de fysische en chemische aspecten van de
      processen in kwestie Is toereikend , maar tot nog toe zijn mode I leer techn leken
      slechts op beperkte schaal bij de aanpak van de problemen toegepast . Met behulp
      van deze technieken zou een bijdrage kunnen worden geleverd tot de verhoging van
      rendement van de poeder produkt Ie ( zo ligt de typische waarde voor de opbrengst
      van verpul veraars op 60 % ) en de verbetering van de drukoverdraht bij het
      samenpersen en sinteren . De hoge kapitaal lasten bij investeringen In
      poederprodukt ieprocessen en de daarvoor benodigde apparatuur maken het
      noodzakelijk een beter Inzicht te verwerven In de betreffende processen .
 ---pagebreak---                                           - 30 -
In de toekomst zullen de meeste concurrerende bedrijven procestechnieken gaan
toepassen , waarmee kleinere hoeveelheden poeders van hoge kwaliteit kunnen
worden geproduceerd en samengeperst . Een dergelijke ontwikkeling zal ook
kleinere ondernemingen de mogelijkheid bieden de potentiële mogelijkheden van de
poeder techno log le te gaan benutten .
Poelstel.l.Lnflen
- Betere technieken voor de produktle van deeltjes ten einde de vorm , structuur
  en stabiliteit van het produkt te optimaliseren
- Rendabele technieken voor de part I kei groot tesel eet le en de verhoging van de
  procesopbrengst
- Betere aanpak bij het manipuleren en schelden van deeltjes
- Rendabele processen voor kleine hoeveelheden poeders van hoge kwaliteit
 ---pagebreak---                                          '« J4]
                                         Rt.lLAO !" «
             A6VICS VAN HF-T RAADGEVEND CCtfïTE INZAKE BFHGFR EN COÖRDINATIE
                              ''TNWSTRIFLË TECHNOLOGIEËN’'’
Na grondige bestudering en bespreking van de ontwerp-mededeling van de Commissie
aan de Raad en het Parlement inzake een programma voor onderzoek en
technologische ontwikkeling van de EEG op het gebied van industriële
fabricagetechnologieën en de toepassing van geavanceerde materialen ( BRITE / EURAM)
( 1989-1992 ) van 3 mei 1988 ( CGC-IT / 88 / 20 );
Na te zijn ingelicht over de voorlopige conclusies en aanbevelingen van de met de
evaluatie van het lopende BRITE-Programma ( 1985-1988) belaste groep van externe
deskundigen;
Heeft het Raadgevend Comité inzake Beheer en Coördinatie - Industriële
Technologieën op zijn vergadering van 30 mei 1988 het volgende advies gegeven en
de onderstaande suggesties gedaan .
                         \
Na een gezamenlijke vergadering met het CGC - Grondstoffen en Andere Materialen :
- onderschrijft het comité de voorgestelde algemene aanpak van het nieuwe
   programma en stemt het in met de uiteengezette doelstellingen ; met name wordt
   gewezen op het belang van de mogelijkheid om gericht fundamenteel onderzoek in
   alle gebieden van het programma op te nemen ;
- keurt het comité de wetenschappelijke en technische inhoud van het nieuwe
   programma goed ; het programma behelst vier technische gebieden : technologie
   van geavanceerde materialen , ontwerp-methodologie en produkt- en
   procesbewaking, toepassing van fabricagetechnieken en technieken voor
   f abri cageprocessen;
- beveelt het comité aan dat het ontwerp-programma wordt goedgekeurd en tijdig
   door de Commissie bij de Raad wordt ingediend opdat het besluit tot
   tenuitvoerlegging vanaf 1 januari 1989 binnen de vooropgestelde tijd kan worden
   vastgesteld;
- beveelt het comité aan dat 500 miljoen Ecu beschikbaar wordt gesteld voor de
   tenuitvoerlegging van het programma .
 ---pagebreak---                                          - 32 -
                                         BIJLAGE C
                ADVIES VAN HET CGC - GRONDSTOFFEN EN ANDERE MATERIALEN
Na grondige bestudering en bespreking van de ontwerp-mededeling van de Commissie
aan de Raad en het Parlement inzake een programma voor onderzoek en
technologische ontwikkeling van de EEG op het gebied van industriële
fabricagetechnologieën en de toepassing van geavanceerde materialen ( BRITE / EURAM)
( 1989-1992 ) van 3 mei 1988 ( CGC-IT / 88 / 20 );
Na te zijn ingelicht over de voorlopige conclusies en aanbevelingen van de met de
evaluatie van het lopende BRITE- ( 1985-1988 ) en EURAM-Programma 's ( 1986-1989)
belaste groep van externe deskundigen ;
Heeft het Raadgevend Comité inzake Beheer en Coördinatie - Grondstoffen en Andere
Materialen op zijn vergadering van 30 mei 1988 het volgende advies gegeven en de
onderstaande suggesties gedaan .
Na een gezamenlijke vergadering met het CGC - Industriële Technologieën :
- onderschrijft het comité de voorgestelde algemene aanpak van het nieuwe
   programma en stemt het in met de uiteengezette doelstellingen ; met name wordt
   gewezen op het belang van de mogelijkheid om gericht fundamenteel onderzoek in
   alle gebieden van het programma op te nemen ;
- keurt het comité de wetenschappelijke en technische inhoud van het nieuwe
   programma goed ; het programma behelst vier technische gebieden : technologieën
   van geavanceerde materialen , ontwerp-methodologie en produkt- en
   procesbewaking, toepassing van fabricagetechnieken en technieken voor
   f abricageprocessen;
-  beveelt het comité aan dat de Commissie, na overleg met het CGC , bij de
   tenuitvoerlegging van het programma rekening houdt met de conclusies van de
   bovenvermelde evaluaties ;
-  beveelt het comité aan dat het bedrag dat voor gericht fundamenteel onderzoek
   is uitgetrokken op elk onderzoekgebied met maximaal 20 X van de totale
   begroting kan worden verhoogd mocht dit noodzakelijk lijken om vooruitgang te
   boeken;
-  beveelt het comité aan dat de Commissie zich soepel opstelt ten aanzien van de
   uitvoeringsvoorwaarden zodat het programma niet als een statisch geheel moet
   worden opgevat maar kan worden aangepast aan de veranderende behoeften van de
   Gemeenschap . Het comité beveelt verder aan dat het CGC - Materialen op gezette
   tijden hierover wordt geraadpleegd ;
-  beveelt het comité aan dat het BRITE / EURAM-Programma geen overlapping vormt met
   andere programma 's van de Gemeenschap, in het bijzonder met ESPRIT en SCIENCE
   op het gebied van de supergeleiding ;
-  beveelt het comité aan dat 500 miljoen Ecu beschikbaar wordt gesteld voor de
   tenuitvoerlegging van het programma .
-  beveelt het comité aan dat het ontwerp-programma wordt goedgekeurd en tijdig
   door de Commissie bij de Raad wordt ingediend opdat het besluit tot
   tenuitvoerlegging vanaf 1 januari 1989 binnen de vooropgestelde tijd kan worden
   vastgesteld;
Een meerderheid van de delegaties in het CGC was er voorstander van dat de
deelneming van universiteiten en soortgelijke organisaties aan projecten van het
BRITE / EURAM-Programma tot 100 % van de marginale kosten wordt gefinancierd .
Het CGC is verheugd over het technisch evenwicht van het programma . Het neemt er
nota van dat de Commissie het voorstel kracht wil bijzetten onder verwijzing naar
het technisch commentaar van het CGC .
                                                                     • • • / • • •
 ---pagebreak---                                               - 33 -
                                   Voorstel voor een
                               fcf*£HU:ia?4!î VAÀJ
       TOT VASTSTELLING VAM KLM SPECIFIEK PR0f.RAM.f1A VAN DE EUROPESE ECONOMISCHE
                GHMftF.NSf.HAP VOOR ONDERZOEK FN TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELING
         OP ÜEÏ GEBIED VAN INDUSTRIËLE F A8R I C AG ET E C H NOLOG I E E N EN TOEPASSINGEN
                          VAN GEAVANCEERDE MATERIALEN ( BRITE / EURAM )
                                             ( 1989-19%' )
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,
inzonderheid op artikel 130 Q , lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie ( 1 ),
In samenwerking met het Europese Parlement ( 2 ),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ( 3 ),
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag is bepaald dat het
kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma 's
die binnen elke actie worden ontwikkeld ;
Overwegende dat de Raad , bij zijn Besluit 87 / 516/ Euratom / EEG (4 ), een
kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en
technologische ontwikkeling ( 1987-1991 ) heeft vastgesteld , waarin is voorzien in
werkzaamheden op het gebied van wetenschap en technologie van fabricage en
geavanceerde materialen ; dat in dat besluit wordt bepaald dat het communautaire
 onderzoek met name tot doel heeft de Europese industrie een hechtere wetenschap¬
pelijke en technologische grondslag te verschaffen en de versterking van haar
internationale concurrentiepositie te bevorderen , en dat communautaire maatregelen
gerechtvaardigd zijn wanneer het onderzoek onder meer tot de versterking van de
economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en de harmonische ontwikkeling
van de Gemeenschap in haar geheel bijdraagt , en tezelfder tijd verenigbaar is
met het streven naar wetenschappelijke en technische kwaliteit ; dat het BRITE /
EURAM-Programma ertoe strekt tot de verwezenlijking van deze doelstellingen een
bijdrage te leveren;
 Overwegende dat bij Besluit 85 / 196 / EEG van de Raad ( 5 ) een eerste
 meer jarenprogramma van de Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en
 ontwikkeling op het gebied van fundamenteel technologisch onderzoek en de
 toepassing van nieuwe technologieën ( BRITE , 1985-1988 ) is vastgesteld; ,
 ( 1 ) PB
 ( 2 ) PB
 ( 3 ) PB
 ( 4 ) PB nr . L 302 van 24.10.1987,       blz . 1
 ( 5 ) PB nr . L   83 van 25 . 3.1985 , blz .     8
 ---pagebreak---                                  - 34 -
Overwegende dat bij Besluit 86/ 235 / EEG van de Raad ( 6 ) een onderzoekprogramma op
het gebied van materialen ( grondstoffen en geavanceerde materialen ) ( 1986-1989 )
is vastgesteld ;
Overwegende dat op de door de industrie getoonde belangstelling voor
transnationale samenwerking adequaat dient te worden gereageerd ;
Overwegende dat    de kleine en middelgrote ondernemingen (KMO) zoveel mogelijk bij de
ontwikkeling van industriële technologieën moet worden betrokken door rekening te
houden met de bijzondere en specifieke behoeften van de KMO zonder dat afbreuk
wordt gedaan aan de doelstelling inzake de wetenschappelijke en technische
kwaliteit van het programma ;
Overwegende dat het industriële en transnationale karakter van het programma moet
worden benadrukt door prioriteit toe te kennen aan projecten op het gebied van
toegepast onderzoek waarbij ten minste twee industriële partners uit ondernemingen wordt
verschillende Lid-Staten zijn betrokken;
Overwegende dat de industriële aard van het programma moet worden gegarandeerd
door prioriteit toe te kennen aan projecten op het gebied van gericht
fundamenteel onderzoek dat door ten minste twee onafhankelijke ondernemingen wordt
gesteund ;
Overwegende dat deelneming onder passende voorwaarden van organisaties uit de
EVA-Landen aan industriegerichte 0 & O-projecten tot het concurrentievermogen
 van de industrie in haar geheel kan bijdragen;
Overwegende dat het in het belang van de Gemeenschap is de wetenschappelijke en
technische grondslag van het onderzoek in Europa te verstevigen door de
EVA-Landen in ruimere mate bij bepaalde programma 's van de Gemeenschap te
betrekken , in het bijzonder bij programma 's voor samenwerking bij onderzoek en
ontwikkeling op het gebied van fundamentele industriële technologieën , onder meer
geavanceerde materialen ;
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van gecoördineerde acties in het kader van
COST een wezenlijke aanvulling vormt op de industriegerichte 0 8 O-projecten ;
Overwegende dat het Comité voor Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek ( CREST )
over de volgende maatregelen is geraadpleegd ,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN s
                                        Artikel 1
Een specifiek programma van de Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en
technologische ontwikkeling op het gebied van industriële f abricagetechnologieën
en toepassingen van geavanceerde materialen , als beschreven in bijlage I , wordt
vastgesteld voor een periode van vier jaar, ingaande op 1 januari 1989 .
                                        Artikel 2
Het bedrag dat voor de uitvoering van het programma noodzakelijk wordt geacht
beloopt 439,5 miljoen Ecu , met inbegrip van de uitgaven voor personeel , waarvan
de kosten niet meer dan 4,5 % van de bijdrage van de Gemeenschap mogen bedragen .
                                        Artikel 3
 De nadere voorschriften voor de tenuitvoerlegging van het programma en de percentages
van de financiële deelneming door de Gemeenschap zijn in bijlage II vervat .
 (6 ) PB nr . L 159 van 14.6.1986, blz . 36                             ■• ■/• • ■
 ---pagebreak---                                            “ 35 -
                                         Art'l'C*! 4
1 . l.ri het derde jasr wordt het programma door dc- Commissie opnieuw bezien . Het
      resultaat van dit onderzor?k wordt: medegedeeld aan de Raad en het Europese
      Parlement , in voorkomend geval met voorstellen tot aanpassing of verlenging
      van het programma .
2 . De behaalde resultaten worden voor het einde van het programma beoordeeld door
      de Commissie , die hierover aan de Raad en aan het Europese Parlement verslag
      uitbrengt .
3 . Het bovenvermelde verslag wordt opgesteld aan de hand van de in bijlage III
      bij dit besluit uiteengezette doelstellingen en overeenkomstig de bepalingen
      van artikel 2 , lid 2 , van het kaderprogramma .
                                         Artikel 5
1 . De Commissie draagt zorg voor de uitvoering van het programma en wordt bij de
      concrete tenuitvoerlegging ervan bijgestaan door het bij Besluit 84 / 338 / Euratoi
       EGKS, EEG van de Raad ( 7) ingestelde Raadgevend Comité inzake Beheer en Coör¬
      dinatie ( CGC ) - Industriële Technologieën .
2 . Bij de door de Commissie gesloten contracten worden de rechten en verplichtingi
      van de partijen geregeld, waaronder de wijze van verbreiding , bescherming en
      gebruikmaking van de onderzoeksresultaten .
                                         Artikel 6
1 . Wanneer      ' kaderovereenkomsten voor wetenschappelijke en technische
      samenwerking tussen derde landen uit Europa en de Europese Gemeenschappen zijn
      gesloten , kunnen in deze landen gevestigde organisaties en bedrijven onder
      bepaalde , door de Commissie vast te stellen voorwaarden , aan een project in
     het kader van het programma deelnemen . Per project staat , voor het vaststellen
    van deze voorwaarden, het in artikel 5 bedoelde comité de Commissie bij .
2 . Buiten de Gemeenschap gevestigde contractanten die als partner aan een project
      in het kader van het programma deelnemen , hebben geen recht op voor het
      programma bedoelde financiële steun van de Gemeenschap . Dergelijke
      contractanten dragen evenwel bij in de algemene administratieve kosten .
                                         Artikel 7
De Commissie zorgt ervoor dat         procedures worden ingesteld voor een goede
samenwerking met COST-werkzaamheden die verband houden met de door het programma
bestreken onderzoekgebieden ; zo moet         geregeld informatie worden uitgewisseld
tussen het in artikel 5 bedoelde comité en het desbetreffende COST-Beheerscomité .
                                         Artikel   8
   Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten .
Gedaan     te                                          Voor de Raad :
                                                       De voorzitter ,
 ( 7 ) PB nr . L 177 van 4.7.1984, blz . 25
 ---pagebreak---                                              36 -
                                        BIJLAGE   I
                                   TECHNISCHE BIJLAGE
1 . Technologie van geavanceerde materialen
     De werkzaamheden op dit gebied zullen worden geconcentreerd op de
     ontwikkeling en toepassing van nieuwe en betere materialen en
     materiaalbewerkingen ten behoeve van een brede waaier van mogelijke
     toepassingen met uitzondering van die welke direct verband houden met IT .
     Deze vallen onder het ESPR IT-Programma ^ 1 ) .
     Het betreft met name :
1.1 . Metal lische materlalen en metal lische matr I xcompos leten
       Doelstel I Ingen
       - Langere levensduur van onderdelen
       - Hogere bedr I Jfstemperaturen met het oog op een hoger thermisch rendement
       - Betere en effectievere mater iaalbewerklngstechnieken
1.2 . Magnetische , optische , elektrische en s upergelei dende materialen
       Doelstel I Ing
       - Betere materialen en mater Iaalbewerklngstechnieken ten behoeve van
         optische , magnetische en elektrische toepassingen en supergeleiding
1.3 . Nlet-metal I Ische materialen voor toep assing bi l hoge temperaturen
       Doelstel I Ingen
       - Ontwerp-methodologleën voor op keramische materialen gebaseerde
         produkten , glassoorten en amorfe materialen
       - Betere monolithische en keramische composietmaterialen en
         metaal / keramlek-lnterfaces voor Industriële toepassingen
       - Betere bewerkingstechnieken en kwa l l te I tscontro lestrateg leën
1.4 . Polymeren en organlsche matr Ixcomposleten
       Doel stel I Ingen
       - Ontwikkeling van polymeren voor specifieke toepassingen
       - Efficiëntere procestechnieken voor onderdelen die uit polymeren en op
         polymeren gebaseerde matr I xcompos leten zijn vervaardigd
       - Ontwerp-rege l s voor de specificatie en vervaardiging van polymeren en
         composietmaterialen voor technische doeleinden
       - Nieuwe polymeren die beter te recycleren zijn
       - Betere produktbewak ingstechn leken
( 1 ) In het kader van ESPRIT worden bij voorbeeld nieuwe materialen ontwikkeld
      ten behoeve van magnetische , magnet Isch-opt ische en optische dunne films
      voor sensoren , registratiemedia en -koppen en optische lagen , alsmede
      specifieke materialen voor de opto-e lektron Ika en keramische materialen en
      polymeren voor IC-behuIz ingen , specifieke substraten en supergeleidende
      dunne films voor zwakstroomtoepass Ingen en -bouwstenen .
                                                                    .../...
 ---pagebreak---                                                                    • < I
1 • •> - bir* *>:•>. í. :             i : Í '1- .í.âsi!, ‘í ^A.i::VTvXi
         Ho* Uto.ü Lna
         - BRtfü- -s .Ttcstsr lalsn en mator laai bewerkingstechnieken voor speciale
              toepssM î ngon
      ülr-ibij gaat het om do ontwikkeling van technieken ter verbetering van de
      prcdn.ktkwa I ! te l t en de betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid van constructies
      en fabricagesystemen door middel van duidelijkere ontwerp-doelstel I ingen
      zowel voor produkton als processen en scherpere criteria aan de hand waarvan
      deze eigenschappen worden gemeten . De toepassing van materialen In sensoren
      en beperking van de totale kosten van sensoren gedurende de totale
       levensduur behoren ook tot dit gebied . Het geheel vormt een aanvulling op de
      werkzaamheden In het kader van de communautaire IT-programma 's , waarin
      aandacht wordt besteed aan on-l ine-bestur Ing , met Inbegrip van bewaking en
      diagnostiek , preventief onderhoud en kwaliteitsbewaking .
      Het betreft met name :
2.1 . Kwaliteit , betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid In de Industrie
         Doe 1st el linaen
         - Betere meting van de prestatie van fabricageprocessen in een groot
             aantal       Industrietakken
         - Een beter en meer voorspelbaar gedrag van produkten , zowel In fysisch
             opzicht als In relatie tot de omgeving
         - Betere kwal Iteitscontrolestrategleën
         - Ontwerp-regels met het oog op de betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid
             van onderdelen , constructies en systemen , waaronder machines die onder
             uiteenlopende omstandigheden moeten functioneren
2.2 . Proces - en produktbewak Ing
         Doe I ste I I I naen
         - Beperking van de totale kosten over de gehele levensduur van
             sensor systemen voor procesbesturing
         - Benutting van de materiaaleigenschappen in sensor toepassingen
         - Gebruik van geavanceerde meettechnieken met het oog op een rendabeler
             topo I og I eonder zoek
         - Betere vermogensrege I Ing bij industriële toepassingen
         - Betere niet-destruct leve testmethoden ten behoeve van de produktbewak Ing
3 . Toepassing van fabricagetechnieken
      Op dit gebied moet worden vastgesteld wat de behoeften zijn van de
      produkt Industr Ie , met name In de minder geavanceerde sectoren , waarin
      dikwijls voornamelijk KMO 's actief zijn . Vervolgens moet op deze behoeften
     worden Ingespeeld . Naar verwachting zal modellering van fysische processen
      de vooruitgang zeer ten goede komen . Ook zal aandacht worden besteed aan de
      toepassing van flexibele materialen , een uitdaging voor de Industrie . De
     werkzaamheden zullen zich voornamelijk concentreren op produkt - en
      procesontwikkeling waarbij overdracht en aanpassing van reeds in andere
      sectoren toegepaste technologie plaatsvindt . Dit moet een aanvulling vormen
     op de activiteiten In het kader van ESPRIT , waarbij IT-systeen voor
     geavanceerde fabricage en CIM-systemen worden ontwikkeld .
 ---pagebreak---                                             - 38 -
    Het betreft met name :
3.1 . Modernisering van de fabricagetechnieken
      Doelstel i Inaen
      - Bepaling van de middelen tot yerbeterlng van fabricagetechnieken In
        specifieke sectoren
      - Overdracht en aanpassing van reeds in andere sectoren toegepaste
        technologie
3.2 . Fabr Icaaeprocessen voor fi ex ! bel e matsrlaien
      Doelstel I Inaen
      - Grotere flexibiliteit van processen
      - Beperking van de mater laai ver spl 1 1 Ing
      - Hogere kwaliteit van het proces 6n het produkt
4 . Technieken voor fabricageprocessen
    Betere technieken die kunnen worden gebruikt voor bewerking , verbinding en
    montage , bij oppervlaktebehandeling , chemische processen en
    deeltjestechnologle zijn van fundamenteel belang voor de industrie . De
    ontwikkeling van deze processen Is essentieel voor de handhaving van de
    concurrentiepositie In de produkt Industr Ie .
    Het betreft met name :
4.1 . Opperv I aktebehande I Ing
      Doelstel I Inaen
      - Rendabele opperv laktebewerklngen voor Industriële toepassingen
      - Kwal I tel tsbewaklngs- en -controletechnieken voor het
        opperv I aktebehande I I ngsproces
4.2 . Bewerking , verbinding en montage
      Doe late LU noen
      - Betere methodologieën voor bewerklngs- en montageprocessen
      - Betere verbindingstechnieken ten einde de betrouwbaarheid te verhogen en
        de uitvai te verlagen
      - Testmethoden voor las- en I I Jmverb Indingen ten einde de betrouwbaarheid
        en de onvoorspelbaarheid van het prakt I Jkgedrag te verhogen
      - Ontwerp-methodologie voor verbindingen
      - Beter inzicht in de bundel /werkstuk- interact Ie bij industriële
        energ I ebunde I processen
                                                                .../...
 ---pagebreak---                                          -  'ï.r, ..
4.3 . Chein j g£lie_PLg£.easaQ
      Doe Iste ! I Inaen
      - Hogere voorspelbaarheid en opbrengst van chemische processen
      - fciembraanmater lalen met betere eigenschappen
      - Effectlcvere membraanprocessen
      - Nieuwe scheidingssystemen voor gevaarlijke milieus
      Doe Iste I I Inaen
      - Betere technieken voor de proriuktie van deeltjes ten einde de vorm ,
        structuur en stabiliteit van het produkt te optimaliseren
      - Rendabele technieken voor de part ikelgrootteselect i9 en de verhoging van
        de procesopbrengst
      - Beter aanpak bij het manipuleren en schelden van deeltjes
      - Rendabele processen voor kleine hoeveelheden poeders van hoge kwaliteit
 ---pagebreak---                                           - 40 -
                                        BIJLASE ÏI
                                   WIJZE VAN UITVOERING
Deelnemers kunnen zijn : in de Gemeenschap gevestigde industriële
organisaties, onderzoekinstellingen en universiteiten , Als regel draagt de
Gemeenschap niet meer bij dan 50 % van de totale kosten; het resterende
gedeelte wordt door de industriële deelnemers ingébracht . Als industriële
deelnemer gelden ook alle onderzoekinstellingen die geheel of hoofdzakeli jk
door industriële organisaties worden gefinancierd .
Industrieel toegepast onderzoek
Industrieel toegepast onderzoek met een precommercieel karakter zal voornamelijk
worden gesteund in de vorm van projecten voor gezamenlijke rekening . De
deelnemingsvcorwaardsn zijn dat ieder project voor ten minste 50 % door industriële
partners moet worden gefinancierd en dat bij ieder project ten minste twee
onafhankelijke industriële ondernemingen uit verschillende Lid-Staten moeten rijn
betrokken . Om in aanmerking te worden genomen als onafhankelijke onderneming moeten
onderzoekinstellingen in de regel de industriële 50 % ontvanger, in directe betalingen
van daartoe aangewezen bedrijven die bij het sturen van het project zijn betrokken .
Gezien de belangrijke rol van KMO 's bij de ontwikkeling vsn de produktiebasis van de
Gemeenschap en de verdiensten van hun deelneming aan net programma onderzoekt de
Commissie, in overleg met IRDAC , hoe onderzoekinstellingen in het programma het best
als focus kunnen fungeren om in de 0 8 0-behoef ten van KMO 's te voorzien . De projecten
moeten ten minste werkzaamheden voor tien manjaren omvatten , een realistische minimum
voor een efficiënt samenwerkingsproject , terwijl de totale projectkosten van 1 tot
3 miljoen Ecu moeten bedragen . Dochterondernemingen van buiten de Gemeenschap
gevestigde multinationale bedrijven mogen deelnemen indier. de 0 & O-werkzaamhedrn en
de exploitatie daarvan in de Gemeenschap plaatsvinden .
Gericht fundamenteel onderzoek
 Aan projecten op het gebied van gericht fundamenteel onderzoek nemen ten
 minste twee in verschillende Lid-Staten gevestigde partners deel . Wanneer de
 partners universiteiten of onderzoekinstellingen zijn , meet het project worden
 gesteund door ten minste twee wettelijk onafhankelijke industriële
 ondernemingen en kan de Gemeenschap tot 100 % van de marginale kosten van
 dergelijke partners dragen .
  De projecten moeten ten minste werkzaamheden voor tien manjaren omvatten en de totale
  projectkosten moeten van 0,4 tot 1 miljoen Ecu belopen .
Ui tvoerbaarheidspremies voor KMO 's
 De Commissie is voornemens een proefstelsel van uitvoerbaarheidspremies in te voeren
 die de KMO 's moeten steunen bij het onderzoek naar de uitvoerbaarheid van een
 apparaat , procédé of concept als middel om hun status te verbeteren bij het zoeken
 naar een partner in het kader van een uitnodiging tot het indienen van voorstellen
 voor proiecten voor gezamenlijke rekening. De Commissie zal tot 75 Z (maximum
 25.000 Ecu ) van de kosten van het onderzoek over een periode van maximaal zes maanden
 steunen . De hoge eisen die bij de beoordeling worden gesteld moeten garanderen dat de
 premiessterk concurrerend zijn en als prestigieus worden beschouwd . De Task force KMO
 zal dit premiestelsel medef inancieren .
 ---pagebreak---                                            M
Gecoördineerde werkzaamheden
Inriien reeds werkzaamheden plaatsvinden die met nationale kredieten of volledig
particuliere kredieten worden gesteund , kan de rol van do Commissie zich beperken tot
het organiseren van de coördinatie van de werkzaamheden , waarbij de Gemeenschap alleen
de kosten van die cocrdi natiewerkzaamheden financiert . Indien het evenwel in bepaalde
gevallen duidelijk is dat strategisch belangrijke werkzaamheden meer dan eenvoudige
coördinatie vereisen , kan de Commissie in overleg me * het CGC een hogere
Gemeenschapsf inanciering in overweging nemen .
 ---pagebreak---                                        - 42 -
                                     BIJLAGE III
                     CRITERIA VOOR DE EVALUATIE VAN HET PROGRAMMA
De resultaten aan de hand waarvan het programma wordt geëvalueerd , moeten in de
lijn liggen van de programmadoelstellingen en de ruimere doelstellingen van het
kaderprogramma .
1 . Aangezien het verbeteren van de concurrentiepositie van de industrie in de
    Gemeenschap de voornaamste doelstelling is, moet bij de evaluatie worden
    nagegaan in hoeverre :
    - de projecten zijn geselecteerd aan de hand van geloofwaardige en meetbare
      industriële criteria ;
    - de gesteunde werkzaamheden hebben geleid tot belangrijke produkt - of
      procesontwikkelingen .
2 . Een volgende doelstelling is het aanmoedigen van transnationale samenwerking
    bij strategisch industrieel onderzoek . Bij de evaluatie moet worden nagegaan
    in hoeverre :
    - er voor en na de voltooiing van het project samenwerkingsverbanden tussen de
      partners bestonden op het gebied van onderzoek , ontwikkeling, fabricage,
      marketing of opleiding van personeel .
3 . Een verdere doelstelling van het programma is bevorderen van de overdracht van
    technologie over de grenzen van de Gemeenschap en de sectoren heen , met name
    tussen sectoren waarin het MKB het overwicht heeft . Bij de evaluatie moet
    worden nagegaan in hoeverre :
    - het MKB gebruik heeft gemaakt van technologieën en nieuwe materialen die
      zijn voortgekomen uit met succes voltooide projecten;
    - verwezenlijkingen door octrooien worden beschermd of worden verspreid met
      het oog op een grotere bewustmaking van de Europese Onderzoek- en
      Technologiegemeenschap .
4 . In de ruimere context van het kaderprogramma moet bij de evaluatie worden
    nagegaan in hoeverre :
    - de projecten , door het opheffen van technische handelsbelemmeringen , hebben
      bijgedragen tot de eenmaking van de Gemeenschap .
De evaluatie gebeurt door onafhankelijke deskundigen .