Avis juridique important

|

51994PC0068(03)

Ontwerp-voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie (1994-1998)  /* COM/94/68DEF - CNS 94/0081 */

Publicatieblad Nr. C 228 van 17/08/1994 blz. 0034

Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie (1994-1998) (94/C 228/03) (Voor de EER relevante tekst) COM(94) 68 def. - 94/0081(CNS) (Door de Commissie ingediend op 30 maart 1994)DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,Gezien het voorstel van de Commissie,Gezien het advies van het Europees Parlement,Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,Overwegende dat de Raad en het Europees Parlement bij Besluit . . ./ . . ./EG een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (hierna OTO genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin met name de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van de informatietechnologie; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van genoemd besluit uiteengezette overwegingen;Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, is bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk wordt uitgevoerd door middel van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, gecoördineerde werkzaamheden en begeleidende maatregelen;Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 I, lid 3, een raming moet worden gemaakt van de voor de uitvoering van dit specifiek programma noodzakelijk geachte middelen; dat de definitieve bedragen moeten worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit overeenkomstig de relatieve prioriteit die aan het gebied waarop dit programma betrekking heeft wordt toegekend binnen activiteit I van het vierde kaderprogramma;Overwegende dat in Besluit . . ./ . . ./EG is bepaald dat het maximum totaalbedrag van het vierde kaderprogramma uiterlijk op 30 juni 1996 opnieuw wordt bekeken met het oog op een verhoging ervan; dat als gevolg hiervan het voor uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd;Overwegende dat de informatietechnologie steeds meer de onderbouw vormt van industrie, diensten en andere economische en maatschappelijke activiteiten; dat zij onontbeerlijk is voor de tot stand komende informatie-infrastructuur en voor het concurrentievermogen van alle industriële en dienstverlenende bedrijfstakken; dat zij bijdraagt tot het verhogen van de welvaart en het verbeteren van de arbeidsomstandigheden; dat er grote onderzoek- en ontwikkelingsinspanningen mee zijn gemoeid, waarvoor een transnationale samenwerking is vereist, alsmede inspanningen met betrekking tot de verspreiding en exploitatie van resultaten en op het gebied van opleiding; dat in Besluit . . ./ . . ./EG (vierde kaderprogramma) de technologie op het gebied van software, componenten en subsystemen, multimedia, open microprocessorsystemen, industriële procesbesturing en geïntegreerde produktiesystemen, en het bij al deze thema's behorende fundamentele onderzoek, als prioritair is aangewezen;Overwegende dat dit programma in sterke mate kan bijdragen tot hernieuwde groei, versterking van de concurrentiepositie en ontwikkeling van de werkgelegenheid zoals uiteengezet in het Witboek "Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid" (1);Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifiek programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van informatietechnologieën;Overwegende dat in Besluit . . ./ . . ./EG is bepaald dat een communautaire actie onder meer is gerechtvaardigd als het onderzoek bijdraagt tot de versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en de harmonieuze algemene ontwikkeling daarvan bevordert, met inachtneming van de wetenschappelijke en technische kwaliteit; dat dit programma geacht wordt bij te dragen tot de verwezenlijking van deze doelstellingen;Overwegende dat dit programma en de uitvoering ervan bijdragen tot een grotere synergie tussen de OTO-activiteiten op het gebied van de informatietechnologie door onderzoekcentra, universiteiten en bedrijven, met name het midden- en kleinbedrijf (MKB), in de Lid-Staten en tussen deze activiteiten en overeenkomstige communautaire OTO-activiteiten;Overwegende dat de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten als bepaald bij de maatregelen van artikel 130 J op dit specifiek programma van toepassing zijn;Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma, naast associatie met de landen die betreffende partij zijn bij de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte (EER), ook internationale samenwerking overeenkomstig artikel 130 M met andere derde landen en internationale organisaties wenselijk kan zijn;Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit programma ook activiteiten behelst voor de verspreiding en de exploitatie van de onderzoekresultaten, met name ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf en in het bijzonder van ondernemingen in de Lid-Staten of regio's die het minst bij het programma zijn betrokken, alsmede activiteiten ter stimulering van de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers, die binnen dit programma en voor zover nodig is voor de goede uitvoering ervan moeten worden ontwikkeld;Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de deelneming van het MKB, met name technologische stimuleringsmaatregelen;Overwegende dat het economisch, sociaal en milieu-effect en de eventuele technologische risico's van de in het kader van dit programma uitgevoerde activiteiten moeten worden beoordeeld;Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken ten einde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;Overwegende dat het GCO via zijn eigen programma van directe werkzaamheden ook zelf bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het communautaire OTO op de door dit programma bestreken gebieden;Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan indirecte werkzaamheden in het kader van dit programma;Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd;HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:Artikel 1Voor de periode van (datum waarop dit programma wordt vastgesteld) tot 31 december 1998 wordt een in bijlage I nader omschreven specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van de informatietechnologie vastgesteld.Artikel 21. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 1 911 miljoen ecu, waarvan 7,2 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven.2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.3. Het vermelde noodzakelijk geachte bedrag voor de uitvoering van het programma kan worden verhoogd krachtens en overeenkomstig de toewijzing als bedoeld in artikel 1, lid 3, van Besluit 94/ . . ./EG (vierde kaderprogramma).4. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast met inachtneming van de in het vierde kaderprogramma aangegeven wetenschappelijke en technologische prioriteiten.Artikel 3Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering van het programma, met uitzondering van die welke bedoeld zijn in artikel 5.Artikel 41. De Commissie bekijkt voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog steeds aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. In voorkomend geval dient zij aan de hand van de resultaten van dit onderzoek voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.2. Als bijdrage tot de algemene evaluatie van de communautaire activiteiten als bedoeld in artikel 4, lid 2, van het besluit tot vaststelling van het vierde kaderprogramma, laat de Commissie te gelegener tijd door onafhankelijke deskundigen een evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren op het rechtstreeks door dit programma bestreken gebied zijn verricht, alsmede van het beheer daarvan.3. Na afloop van dit programma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een eindevaluatie van de verkregen resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van het vierde kaderprogramma en bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.Artikel 51. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt, waarin de doelstellingen gedetailleerd worden omschreven en de verschillende fasen van de uitvoering van het programma en de bijbehorende financiële bepalingen zijn vastgelegd.Het werkprogramma kan ook voorzien in deelneming aan bepaalde werkzaamheden in het kader van Eureka.2. De Commissie stelt op basis van dat werkprogramma uitnodigingen tot het indienen van voorstellen voor projecten op.Artikel 61. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité.Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid.Indien de Raad een maand na de indiening van het voorstel bij de Raad geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.Artikel 71. De procedure van artikel 6, lid 2, geldt voor:- de opstelling en bijwerking van het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1,- de evaluatie van de voor communautaire financiering voorgestelde OTO-projecten en van het geraamde bedrag van deze financiering, voor elk project afzonderlijk wanneer deze meer bedraagt dan 2 miljoen ecu per jaar,- de voor de evaluatie van het programma te nemen maatregelen,- iedere aanpassing van de in bijlage II vermelde indicatieve verdeling van het bedrag waarover geen begrotingsbeslissing is genomen.2. De Commissie licht het comité bij elk van zijn vergaderingen in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.Artikel 8De Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig artikel 228, lid 1, onderhandelingen aan te knopen met het oog op het sluiten van internationale overeenkomsten met derde Europese landen, ten einde deze bij het gehele of een deel van het programma te betrekken.Artikel 9Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.(1) COM(93) 700 def. van 5. 12. 1993.BIJLAGE I DOELSTELLINGEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE INHOUD Dit specifiek programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het vierde kaderprogramma; de daarin aangegeven selectiecriteria worden hierin toegepast en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen ervan worden hierin nader omschreven.Punt I.1.C van bijlage III van genoemd kaderprogramma vormt een integrerend deel van dit specifiek programma.Het in het kader van het specifieke programma informatietechnologie verrichte OTO is gericht op de ontluikende informatie-infrastructuur, die de grondslag zal vormen van de toekomstige informatiemaatschappij. De voorgestelde OTO-gebieden zijn van wezenlijk belang voor de ontwikkeling van deze infrastructuur, gelet op de noodzaak van selectiviteit en concentratie van de inspanningen en op de beoogde versterking van de concurrentiepositie van de gehele industrie, verbetering van de situatie op het gebied van de werkgelegenheid binnen de Europese Unie en verhoging van de kwaliteit van het bestaan.ACHTERGROND Sinds de opkomst van digitale computers aan het eind van de jaren '40 is het gebruik van informatietechnologie steeds verder in het economisch en maatschappelijk leven doorgedrongen. In de eerste drie decennia ging het voornamelijk om aparte computers met beperkte lokale netwerken, die voor specifieke taken bij bedrijven en de overheid werden geïnstalleerd. Dit waren kleine eilandjes van informatietechnologie, moeilijk te gebruiken en met hoge kosten. De laatste tien jaar zijn deze eilandjes, met de opkomst van de personal computer, digitale communicatienetwerken, internationale normen en open systemen, waarbij de technologische vooruitgang zorgt voor een soms verbijsterend ontwikkelingstempo, groter geworden en beginnen ze te versmelten.De informatietechnologie vormt nu steeds meer de onderbouw van alle produktie- en dienstensectoren en van de maatschappelijke dienstverlening zoals de gezondheidszorg, onderwijs, vervoer en amusement. Naast de professionele werkstations, de servers en de mainframes wordt het aantal personal computers in de wereld momenteel geraamd op zo'n 140 miljoen. Er zijn echter drie keer zoveel computers die een meerwaarde geven aan klassieke produkten zoals telefoon, televisie, speelgoed, camera's, auto's en wasmachines en geavanceerde technologische apparatuur en bedrijfsprocédés waarin zij zijn ingebouwd.Wij staan op de drempel van de overgang naar een nieuwe informatie-infrastructuur van de maatschappij en de industrie, waarbij na veertig jaar kwantitatieve groei de effecten van de informatietechnologie ook kwalitatief beginnen te veranderen. De informatie-infrastructuur is de verzameling diensten en technologieën die ervoor zorgt dat elke burger en elk bedrijf op elk moment en op elke plaats gemakkelijk toegang heeft tot bruikbare informatie. Voor de burger betekent dit de lang verwachte komst van de "global village" (de wereld als dorp), voor het bedrijf de "global workbench" (de wereld als werkplek). In deze infrastructuur komen informatieverwerking, opslag en terugzoeken van informatie, transmissie van informatie en de eigenlijke inhoud van de informatie samen. Het belangrijkste aspect van de infrastructuur is de bruikbaarheid en de beheersbaarheid van de informatie: dank zij IT kunnen wij over zeer grote hoeveelheden informatie beschikken - de volgende uitdaging is ervoor te zorgen dat wij er wijs uit kunnen worden.Deze nieuwe fase in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij is in sommige opzichten vergelijkbaar met de overgang in de jaren '30 naar een nieuw industrieel-economisch systeem op basis van goedkope olie en massaproduktie en daarvoor in de jaren '80 van de vorige eeuw van ambachtelijke produktie naar goedkoop ijzer en industriële produktie. Ook nu gaat deze overgang gepaard met een economische recessie, werkloosheid en een ingrijpende herstructurering in de industrie.De informatietechnologie-industrie zelf wordt geconfronteerd met smallere marges en dalende winsten terwijl de toepassing van informatietechnologie steeds meer om zich heen grijpt. De grenzen tussen leveranciers en gebruikers, tussen de professionele markt en de consumentenmarkt en tussen de IT-industrie en de andere industriële sectoren vervagen. Er ontstaat een nieuwe "digitale industrie".De terugkeer naar een sterke economie en vollediger werkgelegenheid, niet alleen in de IT-sector maar in alle industriële sectoren, zal sterk worden beïnvloed door de snelheid en het succes waarmee de structurele omschakeling kan worden voltooid en de nieuwe informatie-infrastructuur kan worden opgezet.Voor de groei van de informatietechnologie, en van de informatie-infrastructuur van de toekomst, was en is een enorme hoeveelheid onderzoek en ontwikkeling nodig. Naarmate de technologische ontwikkeling sneller gaat en de concurrentiedruk heviger wordt en naarmate de complexiteit en de kosten van OTO toenemen, moeten bedrijven en instellingen verder om zich heen kijken om de deskundigheid en de kritische massa te vinden die zij nodig hebben. Hierbij is sinds 1984 op Europees niveau een bijdrage geleverd door Esprit, het communautair programma voor OTO op het gebied van IT.Binnen het vierde kaderprogramma suggereert het IT-programma nieuwe benaderingen en invalshoeken om aan de nieuwe eisen van de jaren '90 te voldoen, waarbij op de resultaten van Esprit wordt voortgebouwd.In de jaren '80 streefde het programma naar impulsen vanuit de technologie, gericht op een groeiende IT-industrie. In de jaren '90, met de opbouw van de informatie-infrastructuur als nieuw richtpunt en de nadruk op toegankelijkheid en bruikbaarheid, is het programma in hogere mate afgestemd op de behoeften van de gebruikers en de markt. De algehele doelstelling is bij te dragen tot een gezonde ontwikkeling van de informatie-infrastructuur en op die manier tot een verbetering van het concurrentievermogen van de hele industrie in Europa en een verhoging van de kwaliteit van het bestaan.Het IT-programma moet gericht en selectief zijn om voor het hoogst mogelijke rendement te zorgen en versnippering te voorkomen. Dit wordt niet alleen bereikt door een zorgvuldige selectie van de technische inhoud, maar ook door de manier waarop OTO wordt gedaan. Wat de inhoud betreft, moeten de OTO-gebieden zodanig worden gekozen dat de opbouw van de informatie-infrastructuur zoveel mogelijk wordt aangezwengeld, de nadruk ligt op toegankelijkheid, bruikbaarheid en optimale praktijk, en de beheersing van generieke technologieën in Europa wordt gestimuleerd. Tevens moet het programma de Europese IT-industrie de juiste impuls geven.De nieuwe technologieën, processen en technieken die binnen het voorgestelde IT-programma moeten worden ontwikkeld, worden geselecteerd op basis van hun capaciteit om een bijdrage te leveren tot het concurrentievermogen door te helpen bij het verhogen van de produktiviteit van de Europese industrie. Zij hebben een indirect effect op de produktiviteit, doordat zij de werkomgeving kunnen verbeteren en op die manier een effectieve arbeidsinzet kunnen creëren. Zij vormen de basis voor de overgang naar nieuwe bedrijfsprocessen en nieuwe vormen van industriële exploitatie - een overgang die Europese bedrijven onder de knie moeten krijgen om mondiaal te kunnen blijven concurreren. De technologieën en processen zijn een essentieel onderdeel bij het creëren van de economie met een hoge toegevoegde waarde. Daarnaast helpt het programma door stimulering van de overdracht van technologie en de opleiding van technici bij het opbouwen van de vaardigheden en het menselijk potentieel die nodig zijn voor de informatiemaatschappij die in aantocht is, en bij de voorbereiding van het arbeidspotentieel van Europa op de banen van de toekomst.Er zal intensiever worden gewerkt aan een analyse van de technologische en industriële ontwikkeling en de sociaal-economische effecten van OTO op IT-gebied. Hiermee zal worden gezorgd voor een algemeen inzichtelijk kader, waardoor een betere aansluiting tussen het OTO-beleid en industriële doelstellingen en strategieën mogelijk is.Het programma moet flexibel genoeg zijn om de zich snel ontwikkelende behoeften van de gebruikers en het steeds hogere tempo van de technologische ontwikkeling te kunnen volgen. Het is moeilijk alle OTO-behoeften enkele jaren vooruit tot in de details te voorspellen en er moeten dan ook voldoende aanpassingsmogelijkheden zijn.Het programma zal trachten de cohesie te bevorderen door te zorgen voor raakvlakken voor het gebruik van structuurfondsen in OTO. Om de OTO-activiteiten een maximale toegevoegde waarde te geven wordt er waar mogelijk gestreefd naar coördinatie van het programma met Eureka, zodat de resultaten dichter bij de markt kunnen worden gebracht, en met relevante initiatieven in de Lid-Staten.OTO-ACTIVITEITEN Om aan deze veranderende eisen te voldoen worden in het IT-programma nieuwe invalshoeken voorgesteld, zowel voor de technische inhoud als voor de uitvoering. Wat de uitvoering betreft is het de bedoeling dat er meer nadruk komt te liggen op speerpuntnetwerken, gebruik wordt gemaakt van samenwerking tusen leveranciers en gebruikers en gestroomlijnde beheersprocedures worden gevolgd. Er wordt een aantal themaclusters opgezet, een nieuwe OTO-aanpak die is gebaseerd op de ervaringen met het Open Microprocessorsysteem-Initiatief (OMI). Bij alle OTO-activiteiten wordt van de industrie verwacht dat zij in hoge mate zal trachten de samenwerkingsresultaten te exploiteren.Als onderdeel van Esprit is binnen het derde kaderprogramma reeds een aantal speerpuntnetwerken opgezet. In een speerpuntnetwerk worden industrie, gebruikers, universiteiten en onderzoekcentra met een gezamenlijke onderzoekdoelstelling samengebracht. In een netwerk wordt de kritische massa van speerpuntcentra gecombineerd met de voordelen voor opleiding en overdracht van technologie die een geografische spreiding oplevert. Speerpuntnetwerken kunnen bijzonder nuttig zijn voor groepen in perifere regio's, doordat zij een toegangsmogelijkheid bieden voor opleiding, overdracht van technologie, deskundigheid en middelen.Samenwerking tussen leveranciers en gebruikers vormt een aanvulling op gemeenschappelijke onderzoekprojecten. Leveranciers en gebruikers vormen samen een consortium voor aantoonbaar nieuw OTO, waarbij de gebruikers er specifiek belang bij hebben de resultaten van de samenwerking over te nemen en te exploiteren. Dit kan ertoe bijdragen dat hoogtechnologische bedrijven met innoverende produkten gemakkelijker klanten kunnen bereiken.Deelname aan het programma zal verder worden vergemakkelijkt door de invoering van gestroomlijnde procedures overeenkomstig de voorstellen die binnen de Commissie worden besproken. Het is de bedoeling dat het uitnodigings- en evaluatieproces wordt vereenvoudigd en de kosten van de samenstelling van voorstellen worden beperkt.Themaclusters vormen binnen dit specifieke programma een belangrijke innovatie. Een cluster is een verzameling activiteiten op een aantal technologische gebieden, maar met één duidelijk omschreven doel. Evenals bij samenwerkingsprojecten voor onderzoek kunnen in een cluster andere soorten activiteiten worden opgenomen, indien de specifieke behoeften dit vereisen. Hierbij kan het gaan om speerpuntnetwerken, samenwerking tussen leveranciers en gebruikers, samenwerking met Eureka, coördinatie met nationale initiatieven, internationale samenwerking, verspreiding van resultaten of opleidingsinitiatieven. De verschillende activiteiten binnen een cluster kunnen korter duren dan de levensduur van de hele cluster. Activiteiten die bij het begin van start gaan kunnen worden afgesloten terwijl de cluster nog actief is, terwijl tussentijds nieuwe activiteiten worden opgestart. Er wordt gezorgd voor flexibiliteit, zodat de deelnemers, de industrie, de regeringen en de Gemeenschap de mogelijkheid hebben om naar aanleiding van veranderende behoeften of een nieuw inzicht in de behoeften opties toe te spitsen of opnieuw te formuleren.De aanpak van het nieuwe programma, met als trefwoorden infrastructuur en optimale praktijk, geeft het MKB meer en betere mogelijkheden voor toegang tot OTO-activiteiten. Om deze mogelijkheden effectief te gebruiken zullen er specifieke procedures worden opgezet om de deelname van het MKB aan het programma te stimuleren, waarbij rekening wordt gehouden met de complexiteit en de kosten van de vorming van consortia en de formulering van voorstellen en wordt voortgebouwd op succesvolle op het MKB gerichte initiatieven in het verleden, zoals Craft en steun voor de verkennende fase van activiteiten. Speerpuntnetwerken, samenwerking tussen leveranciers en gebruikers en themaclusters zorgen voor een extra impuls voor de deelname van het MKB.De technische inhoud van het programma is vooral gericht op de gebieden die het belangrijkst zijn voor de opbouw van de informatie-infrastructuur en waarop, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, de beschikbare middelen het best via een optreden van de Gemeenschap kunnen worden gebruikt. De werkzaamheden zijn gericht op zowel de meer fundamentele of onderbouwende technologieën als een aantal gebieden waar technologieën tot systemen worden geïntegreerd. Daarnaast wordt onderzoek op lange termijn voorgesteld voor gebieden waar samenwerking op Europees niveau in de toekomst tot doorbraken kan leiden.Software vormt een belangrijk onderdeel van de informatie-infrastructuur en vertegenwoordigt nu al meer dan de helft van de waarde van computers en ingebouwde systemen. In het programma ligt de nadruk op technieken en optimale praktijken voor een beperkt aantal softwaretechnologieën, waarmee de produktie van betrouwbare, goed werkende, efficiënte en gebruikersvriendelijke software mogelijk wordt gemaakt. Elektronische componenten en subsystemen zijn de fysieke bouwstenen van de informatie-infrastructuur die nodig zijn voor systemen en applicaties in alle industriële sectoren. OTO binnen het programma is vooral gericht op: halfgeleiders voor gebieden waarop de Europese industrie de vaardigheden nodig heeft en kan concurreren, met bijzondere nadruk op geavanceerde geïntegreerde schakelingen voor specifieke applicaties; randapparatuur, met name platte beeldschermen en compacte geheugensystemen; microsystemen als gebied in opkomst. Multimedia-technologie zal zorgen voor de toekomstige interface tussen de informatie-infrastructuur en de mens. In het programma komt vooral de technologie aan bod die nodig is voor het creëren, bewerken, weergeven en opslaan van multimedia-informatie. Multimedia-datatransmissie en -applicaties komen aan de orde in de programma's voor telecommunicatie en telematica.In de themacluster technologie voor bedrijfsprocessen komen de integratie van bedrijven in de informatie-infrastructuur en het effectief gebruik van IT binnen bedrijven aan de orde. Dit is een gebied waarop er net uitzicht begint te komen op een belangrijke verbetering van het concurrentievermogen. OTO op het gebied van ICT voor integratie bij fabricage en microsystemen heeft als doelstelling de ontwikkeling van nieuwe ICT-oplossingen voor de ondersteuning van geavanceerde en innoverende fabricage- en bewerkingsprocédés. Hierbij wordt fundamentele IT-technologie gebruikt en geïntegreerd op het gebied van software-engineering, open systemen, computerondersteund ontwerp, gegevensmodellering, database-ontwerp en micro-elektronica. Het OTO-programma industrietechnologie maakt gebruik van informatietechnologie en andere generieke technologie met het oog op innovatie en concrete toepassing voor specifieke fabricage-aspecten en zorgt zelf weer voor materiaal, kennis en deskundigheid voor toekomstig OTO op het gebied van de informatietechnologie. Ten einde te garanderen dat deze twee programma's in de praktijk goed op elkaar aansluiten zal er gedurende de hele uitvoering worden gezorgd voor coördinatie en een actieve interface.Het Open Microprocessorsystemen-Initiatief is een vervolg op de tijdens het derde kaderprogramma gestarte werkzaamheden voor de ontwikkeling van normen en technologie voor open microprocessorsystemen, een gebied dat ook voor ingebouwde systemen van groot belang is. De themacluster krachtige computers en netwerken is bedoeld om Europa beter in staat te stellen gebruik te maken van computertechnologie die de beste prestaties levert; dit vermogen is onmisbaar voor ingebouwde systemen in de infrastructuur en ook om het concurrentievermogen in een steeds bredere scala van industriesectoren op peil te houden.Op de volgende bladzijden worden voor elk gebied de achtergrond en de inhoud beschreven.SOFTWARETECHNOLOGIE De werkzaamheden op dit gebied zijn bedoeld om de Europese produktiemogelijkheden voor software te verbeteren door de verspreiding van optimale softwarepraktijken te stimuleren ten einde de produktiviteit, de kwaliteit en de betrouwbaarheid te verhogen, en door de Europese mogelijkheden bij softwaretechnologie in opkomst en bij gedistribueerde informatieverwerking op te voeren.Software wordt steeds meer de belangrijkste kostencomponent bij IT-systemen; deze tendens wordt nog eens benadrukt door IT-gebruikers, die 70 % van alle software produceren en een toenemende invloed op dit gebied uitoefenen. De vraag naar de ontwikkeling en aanpassing van software-intensieve systemen groeit veel sneller dan het aanbod. Daarom worden alle industrielanden geconfronteerd met de noodzaak van een hogere produktiviteit en kwaliteit. Methoden en hulpmiddelen voor de produktie van aanpasbare en zich ontwikkelende software-intensieve systemen tegen betaalbare prijzen zijn nu een essentiële vereiste voor alle bedrijven. Bovendien kampen alle industrielanden met een tekort aan deskundigheid en het ontbreken van een duidelijk omschreven industriële aanpak. Nieuwe applicaties introduceren een voortdurende stroom van nieuwe technische uitdagingen voor de professionele softwareproducent.Moderne systemen voor informatieverwerking vertonen een steeds sterkere neiging tot de distributie van functies en informatie, zodat beter wordt aangesloten bij de aard van de organisaties die deze systemen gebruiken. Deze ontwikkeling is niet alleen merkbaar bij zakelijke gegevensverwerking, maar ook bij industriële regelsystemen en ingebouwde systemen. De ontwikkeling van betrouwbare, uitbreidbare en bruikbare systemen met deze karakteristieken betekent echter een bijzondere uitdaging. Voor de gebruikers houden deze systemen nu al een ingrijpende besparing op de computerkosten in. Naar verwachting zal dit segment van de IT-markt halverwege de jaren '90 voor hardware- en softwareleveranciers en dienstenleveranciers een belangrijk strijdperk worden. Dit is een marktsegment waarin op dit moment nog geen bedrijf een overheersende positie heeft en waarin Europa sterk ontwikkelde mogelijkheden heeft. Maatregelen op dit gebied zullen bijdragen tot een aandeel van de Europese industrie in deze zeer competitieve en strategische markt en tot de ontwikkeling van essentiële elementen van de Europese informatie-infrastructuur. Tevens kunnen de individuele burgers en de minder welvarende regio's van de Gemeenschap op die manier beter profiteren van de voordelen die de steeds verder gaande "digitalisering" van de maatschappelijke infrastructuur kan bieden.Om deze aspecten aan te pakken zullen de werkzaamheden op een aantal gebieden worden geconcentreerd: overdracht van technologie en verspreiding van optimale softwarepraktijken; methoden en hulpmiddelen voor optimale praktijken; softwaretechnologie in opkomst; open platforms voor gedistribueerde verwerking; technologie voor gedistribueerde databasesystemen; geavanceerde technieken voor de interactie tussen mens en computer. Er zal worden gezorgd voor een intensieve coördinatie met verwante werkzaamheden binnen andere specifieke programma's. Afhankelijk van de behoeften worden de werkzaamheden aangevuld met begeleidende maatregelen om de doorstroming van nieuwe technologie te versnellen, de alertheid op nieuwe mogelijkheden op peil te houden, te komen tot synergie met andere Europese en nationale initiatieven, de deelname aan het normalisatieproces te bevorderen en internationale samenwerking tot stand te brengen.Er zal worden gewerkt aan initiatieven voor de overdracht van technologie om de doorstroming van nieuwe technologie voor softwareproduktie te bevorderen en de deskundigheid op grote schaal op een hoger niveau te brengen. De industriële experimenten worden gericht op verbetering en opwaardering van de ontwikkelmethodieken voor software via de integratie van nieuwe procédés, methoden en ondersteunende hulpmiddelen. Daarnaast zal worden getracht de mensen meer bewust te maken van de optimale methoden door combinaties met gemeenschappelijke belangen op te zetten die verschillende industriële sectoren omvatten en nationale grenzen overschrijden, alsmede opleidingen voor de invoering van nieuwe methoden die vooral op het managementniveau zijn gericht. Hierbij zal waar mogelijk intensief worden gecoördineerd met en aangesloten worden op bestaande verspreidingsmechanismen.Op het gebied van methoden en hulpmiddelen zal er worden gewerkt aan OTO ter verbetering van de integratietechnieken voor open en gedistribueerde systemen, waarbij vooral wordt gelet op de kwaliteit, betrouwbaarheid en veiligheid van software-intensieve systemen. De technieken en hulpmiddelen zullen zijn gericht op de ondersteuning van procesmodellering en een snelle ontwikkeling van eisen en technologieën. Er zal worden gewerkt aan ontwikkelingsmodellen in opkomst, zoals parallelle engineering en samenwerking bij ontwikkeling, ten einde te zorgen voor pakketten met methoden en hulpmiddelen voor de ondersteuning van software op bedrijfsschaal. Daarnaast zal er worden gewerkt aan de organisatie van het ontwikkelingsproces voor software.Een derde gebied heeft als doelstelling de ontwikkeling van het experiment met softwaretechnologie in opkomst die mogelijkheden biedt voor redeneringsmechanismen, intelligentie, flexibiliteit en aanpassing en de modellering, het hergebruik en het gezamenlijk gebruik van kennis op verschillende niveaus ondersteunt. Er zal worden gewerkt aan kaders en integratietechnieken voor de bouw van samenwerkende of gedistribueerde intelligente systemen en voor de modellering van de totale kennis binnen een bedrijf of applicatiesector. Deze OTO-werkzaamheden op middellange termijn zullen worden aangestuurd door algemene behoeften zoals de ontwikkeling en demonstratie van complexe gedistribueerde beslissingsintensieve applicaties die in elke sector van menselijke activiteiten voorkomen en die een positief effect zullen hebben op het concurrentievermogen van Europa en op de integratie en cohesie.Bij de werkzaamheden voor open gedistribueerde computersystemen gaat het om de architectuur van open gedistribueerde systemen met bijzondere aandacht voor de aspecten portabiliteit, betrouwbaarheid, interoperabiliteit en normen en de ontwikkeling van sleutelcomponenten en meer in het bijzonder middleware-componenten voor het beheer van informatie, toegang en functiedistributie. Er wordt speciale aandacht besteed aan de ontwikkeling en stimulering van softwarepakketten. Als aanvulling op de OTO-activiteiten worden stappen ondernomen om te komen tot een dialoog met de belangrijkste gebruikers- en normengroepen op het gebied van open systemen, zoals X/Open en Ewos. Er zullen demonstratiemodellen voor grote applicaties worden ontwikkeld en verbeteringen in de methoden voor het bouwen van open gedistribueerde systemen zullen worden verwezenlijkt via specifieke thema's binnen de activiteiten voor optimale softwarepraktijken. De tendens naar open systemen is mondiaal en zal worden gebaseerd op de vaststelling van internationaal erkende normen. Er zullen contacten worden gelegd met de belangrijkste activiteiten in zowel de VS als Japan. De samenwerking met ontwikkelingslanden en Oost-Europese landen zal worden bevorderd.Daarnaast is er een gebied dat zich bezighoudt met geavanceerde technologie voor gedistribueerde databasesystemen. Hierbij gaat het om technologie voor grootschalige objectgeoriënteerde gegevensverzamelingen; technieken voor de integratie van kennis in en de extractie daarvan uit dergelijke verzamelingen; interoperabiliteit, veerkracht en herstel van gedistribueerde systemen; methoden en hulpmiddelen voor de ondersteuning en toepassing van deze vorderingen. Er zal worden gewerkt aan hulpmiddelen voor het beheer van gedistribueerde statistische gegevens en aan manieren waarop geavanceerde technologie kan helpen bij de verzameling, analyse, verspreiding en representatie van gegevens.Ten slotte komt er technologie aan de orde die de mens meer comfort en veiligheid zal bieden bij het omgaan met IT-systemen. Hierdoor worden nieuwe mogelijkheden ontsloten die uitzicht bieden op grotere en bredere markten voor op IT gebaseerde produkten. Er zal worden gewerkt aan OTO om een beter inzicht te krijgen in de interactie tussen gebruiker en systeem, zoals cognitiemodellering, interactiemodellen, media en metaforen, en samenwerkingsprojecten. Er zal worden gestreefd naar de ontwikkeling en consolidatie van technologie in opkomst. Deze activiteiten worden nauw gekoppeld aan het meer fundamentele onderzoek en zullen voortbouwen op en bijdragen tot de ontwikkeling van normen, en het inzicht in de mogelijkheden van de nieuwe technologieën op peil helpen houden.TECHNOLOGIE VOOR IT-COMPONENTEN EN -SUBSYSTEMEN Dit gebied heeft als doel de Europese industrie de technologie en de mogelijkheden te bieden voor het ontwerp en de produktie van componenten en subsystemen op drie essentiële gebieden: halfgeleiders, microsystemen en randapparatuur.De tijdige beschikbaarheid van goedkope, krachtige en zeer betrouwbare geïntegreerde halfgeleidercomponenten en -subsystemen is voor systeemhuizen een essentiële voorwaarde voor de ontwikkeling van competitieve elektronische systemen voor markten als consumentenelektronica, gegevensverwerking, auto's en telecommunicatie. De micro-elektronica levert niet alleen de technologische basis voor klassieke elektronische en elektrische sectoren, maar heeft ook steeds meer effecten op een bredere scala van processen, produkten en diensten in vrijwel alle overige industriesectoren, hetgeen grote gevolgen heeft voor industriële innovatie en concurrentievermogen in de Gemeenschap in het algemeen. De Europese deskundigheid moet vooral op peil worden gehouden op het gebied van geavanceerde geïntegreerde schakelingen voor specifieke applicaties, waarbij lokale leveranciers van vitaal belang zijn om te zorgen voor een korte ontwerp- en produktietijd en voor de bescherming van de know-how over applicaties die voor een concurrentievoordeel zorgt.De potentiële economische effecten van technologie voor geïntegreerde microsystemen zijn zowel direct, via het eigen marktsegment, als indirect via een hefboomeffect op andere industriële sectoren. Microsystemen worden gebruikt in produkten die variëren van hoorapparaten, analyse-instrumenten en medische instrumenten tot CD-spelers en subsystemen in auto's, waarbij het gaat om zowel massaproduktie als een brede scala van gespecialiseerde microsystemen voor applicaties met een hoge toegevoegde waarde, waarbij de combinatie van prestaties, omvang, flexibiliteit en robuustheid doorslaggevend is voor succes. Op een aantal gebieden leidt dit tot een verhoogde kwaliteit van het bestaan, vooral bij toepassing in medische diagnose- en toedieningssystemen, kunstorganen, milieubewaking en -beheersing, veiligheid en beveiliging en een beperking van het energieverbruik.Platte beeldschermen worden op grote schaal toegepast bij draagbare televisies en HDTV, bij grafische en multimediasystemen en bij interactieve CD. Op semi-professioneel gebied worden platte beeldschermen aangetroffen in videofoons, auto-applicaties en elektronische werkstations. Zij zullen een volledig geïntegreerd onderdeel van nieuwe produkten worden zodat een nauwe samenwerking tussen componenten- en apparatuurfabrikanten nodig is. Ook geheugensubsystemen vormen een gebied van randapparatuurtechnologie dat van cruciaal belang is voor de hele elektronica-industrie. Zij worden gebruikt bij alle bovengenoemde toepassingen. Vooral schermen met hoge resolutie, grafische systemen en multimediasystemen vergen zeer snelle geheugens met een zeer hoge capaciteit. Digitale geheugensubsystemen worden momenteel gebruikt voor audio-, beeld- en videoinformatie, bij voorbeeld bij draagbare applicaties. Daarnaast zullen er geselecteerde activiteiten plaatsvinden op het gebied van randapparatuur voor huissystemen, die de integratie van apparatuur voor huisautomatisering in één systeem mogelijk maken, waarmee bij voorbeeld kan worden bijgedragen tot een efficiënt energieverbruik.Voor halfgeleiders zal vooral worden gewerkt aan de technologie die waarschijnlijk aan het eind van het decennium veel wordt gebruikt en grote effecten zal hebben op applicaties. Hierbij gaat het om technologie op basis van silicium en om de meestbelovende technologieën voor samengestelde halfgeleiders, met inbegrip van galliumarsenide, en komen alle aspecten van het proces aan de orde, zoals ontwerp, behuizing, testen, fabricage en apparatuur. Sommige werkzaamheden kunnen in samenhang met het Eureka-initiatief worden uitgevoerd. De nadruk ligt op de integratie van geavanceerde componenten in geavanceerde geïntegreerde schakelingen voor specifieke toepassingen.De OTO-werkzaamheden zijn vooral gericht op de volgende gebieden: generieke technologie voor geïntegreerde schakelingen met geringere afmetingen, lagere kosten, hogere functionaliteit en complexiteit alsmede hogere snelheid en lager vermogen en voor geïntegreerde schakelingen in het millimeter- en microgolfgebied voor applicaties bij hoge frequentie; generieke technologie voor systeemintegratie, met de nadruk op elektrische en optische koppelbaarheid en behuizing, voor systemen die bestaan uit actieve en passieve componenten; geavanceerde methodologieën en hulpmiddelen voor systeemontwerp voor digitale, analoge en gemengde applicaties; technologie voor elektronische apparatuur en systeemintegratie, vooral voor geavanceerde randapparatuur en opslagsystemen, communicatienetwerken, optische computers en microsystemen; mogelijkheden voor een effectieve fabricage van IC's van de volgende generatie voor produktie in kleine en grote hoeveelheden; concepten en technologieën voor flexibele fabricage-installaties met snelle doorstroomsnelheid voor geavanceerde geïntegreerde schakelingen voor specifieke toepassingen, met name gemakkelijk en goedkoop toegankelijk voor het MKB; integratie van capaciteiten voor ontwerp en technologie in proefdemonstraties die zijn gericht op specifieke toepassingen met aanzienlijke economische en maatschappelijke effecten of op een uitbreiding van de effecten van de micro-elektronica naar meer klassieke industriële sectoren; micro-elektronica-aspecten van sensoren en mircosystemen; applicaties van multifunctionele systemen.Activiteiten voor de overdracht en verspreiding van technologie zijn gericht op het aanhalen van de relaties tussen fabrikanten van apparatuur/materialen en IC's, via werkgroepen, industrieverenigingen of netwerken, en tussen IC-fabrikanten en gebruikers, via een netwerk van centra met deskundigheid op het gebied van het ontwerp, de fabricage en het testen van schakelingen/systemen. Ter ondersteuning van de opleiding worden netwerken van bedrijven, onderzoekinstellingen en universiteiten opgezet, die de industrie voorzien van gekwalificeerd personeel voor de fabricage en het gebruik van innoverende fabricagehulpmiddelen en -methoden en bij het ontwerp en het testen van schakelingen en systemen. Er worden ook opleidingsinitiatieven ontplooid om mogelijke gebruikers, vooral het MKB, meer bewust te maken van geavanceerde geïntegreerde schakelingen voor specifieke applicaties en hun deskundigheid te geven, vooral bij de vertaling van hun systeemeisen in hardwarespecificaties. Op specifieke gebieden zal internationale samenwerking tot stand worden gebracht en er zal worden voorzien in een goede coördinatie met de nationale initiatieven in de Lid-Staten.De werkzaamheden voor geïntegreerde mircosystemen zullen vooral gericht zijn op het multidisciplinair ontwerpen, fabriceren en testen van microsystemen, alsmede integratie- en behuizingsmethodes, in samenwerking met het programma industrie- en materiaaltechnologie en de andere relevante specifieke programma's. De nadruk zal vooral liggen op OTO dat is gericht op de technologische behoeften van drie belangrijke toepassingsgebieden: de automobielsector, waarin microsystemen een essentiële rol zullen spelen bij de verwezenlijking van de schone en veilige auto van de toekomst, de medische technologie die microsystemen nodig heeft voor draagbare intelligente medische diagnose- en toedieningssystemen, en de bewaking en regulering van processen die invloed hebben op de vervuiling van het milieu.Er zal worden gewerkt aan alle fasen van het vervaardigen van microsystemen, van het conceptueel en gedetailleerd ontwerpen, via de integratie van bestaande basistechnologie tot aan de demonstratie van industriële prototypes. Ook aspecten van klein- en grootschalige fabricage komen aan de orde. Bijzondere aandacht krijgen activiteiten als: het ontwerp van microsystemen; de integratie van bij voorbeeld optische en biochemische componenten, sensoren en actuatoren met micro-elektronische subsystemen en componenten; behuizing en koppeling van geïntegreerde microsystemen; interfaces met andere micro- en macrosystemen en de fysische wereld; integratie van software (systeem- en applicatiesoftware); specifieke apparatuurvereisten; fabricagevereisten en -routes; testen en kwaliteitsborging. De bij gericht OTO opgedane kennis en ervaring zal worden gebruikt als basis voor andere spin-off-applicaties.Ter ondersteuning van de werkzaamheden voor de drie toepassingsgebieden zullen aanvullende activiteiten worden ontplooid voor de integratie van een brede scala van technologieën die aan de basis liggen van de produktie van microsystemen, zoals micro-elektronica, micro-optica, micromechanica en microchemie, waarbij gebruik wordt gemaakt van de resultaten die elders binnen het kaderprogramma worden geboekt.Vanwege het potentieel brede toepassingsgebied van microsystemen en de problemen die inherent zijn aan het onder de knie krijgen van microsysteemtechnologie moet er voor de hele Gemeenschap een efficiënt mechanisme voor de verspreiding en overdracht van technologie worden opgezet. Het is vooral belangrijk dat voor de MKB de voorwaarden worden geschapen om tegen lage kosten innoverende microsystemen te ontwikkelen en deze in hun produkten in te bouwen. Hieraan zal worden gewerkt door de verspreiding en overdracht van technologie via technische belangengroeperingen en speerpuntnetwerken. Goedkope fabricage en andere hulp zal vooral voor het MKB toegankelijk worden gemaakt door de opbouw of stimulering van gespecialiseerde installaties voor minifabricage, gecombineerd met adequate mechanismen voor dienstverlening.Van essentieel belang is een interdisciplinaire opleiding voor de ontwikkeling en het gebruik van microsystemen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van bestaande mechanismen binnen sommige van de toeleverende basistechnologieën (bij voorbeeld het opleidingsproject voor VLSI-ontwerp) en van nieuwe mechanismen. Via bestaande industriële en handelsorganisaties zullen met behulp van de speerpuntcentra industriële opleidingen worden georganiseerd.Bij de werkzaamheden voor platte beeldschermen zal worden voortgebouwd op de resultaten die binnen het derde kaderprogramma zijn geboekt, vooral op het gebied van LCD's met actieve matrix voor toepassingen die grote kleurenschermen nodig hebben. Hierbij wordt vooral gewerkt aan de ontwikkeling van componenten voor goedkope dunne beeldschermen met een hoge resolutie, waarbij de nadruk ligt op de beeldkwaliteit van de schermen, vooral voor draagbare apparatuur, en grotere en plattere schermen. Vooral de technologie voor LCD's met actieve matrix is van belang, aangezien deze schermen qua kleur en resolutie het aantrekkelijkst zijn, maar ook andere beeldschermtechnologie, zoals veldeffectschermen en ferro-elektrische schermen voor zeer goedkope applicaties en applicaties met een laag vermogen, komt aan de orde. De eisen zullen via samenwerking tussen de gebruikende en producerende industrie worden gespecificeerd. Op het gebied van geheugensubsystemen zal er worden gewerkt aan een verhoging van de capaciteit, de compactheid en de lees/schrijfprestaties voor de ondersteuning van multimediasystemen en real-time video met een hoge resolutie. Hierbij komt onder andere de technologie voor magneto-optische en magnetische schijven aan de orde. Bij de werkzaamheden voor randapparatuur voor huissystemen zal de nadruk liggen op technologie voor de instrumenten die nodig zijn om woningapparatuur op een domoticasysteem aan te sluiten en voor de randapparatuur die nodig is voor de ondersteuning van gebruikersinteractiviteit.Onder de ondersteunende activiteiten vallen een industrieel opleidingsprogramma voor het ontwerp van schermen en geheugensubsystemen, een speciale belangengroepering met vertegenwoordigers van de industrie en de consumenten en een speciaal project voor de stimulering van de Europese produktie van strategische materialen en componenten voor de randapparatuurindustrie. Om de algehele waarde voor de Gemeenschap te verhogen zal er worden gezorgd voor coördinatie met nationale initiatieven. Internationale samenwerking is vooral belangrijk op het gebied van de beeldschermtechnologie, waar succes alleen mogelijk is met joint ventures waarin verschillende industriële partners een belang hebben.MULTIMEDIATECHNOLOGIE Dit werkgebied is gericht op de ondersteuning van strategisch OTO voor generieke informatietechnologie die de basis vormt voor multimediasystemen en -applicaties voor de eindgebruiker. Er worden specifieke werkzaamheden gestart op het gebied van technologie voor geïntegreerde persoonlijke systemen, naar het zich laat aanzien een van de belangrijkste marktsegmenten op het gebied van multimediasystemen.De opkomst van een markt voor multimediasystemen, die een naadloze integratie van spraak, video, tekst, geluid, animatie en grafische toepassingen mogelijk maken, is al een decennium lang voorspeld. Pas nu zijn de mogelijkheden op het gebied van de micro-elektronica, softwaretechnieken, normen en digitale communicatie zover gevorderd dat multimediasystemen realiteit worden. Multimediasystemen zullen waarschijnlijk in eerste instantie worden ontwikkeld als maatapplicatie voor het bedrijfsleven en privégebruik, onderwijs, fabricage, financiële diensten, geneeskunde, vervoer, verzekeringen, detailhandel, toerisme en amusement, bij voorbeeld spelletjes, films en televisie. Men verwacht dat in het zakenleven en het onderwijs door multimediatechnieken nieuwe produktiviteitsniveaus kunnen worden gehaald.Op de markt voor persoonlijke systemen, die nog maar net in opkomst is, zijn er nog grote expansiemogelijkheden. Er zijn voorlopig nog geen duidelijke marktleiders. Europa heeft al een sterke positie op het gebied van de benodigde technologie, bij voorbeeld voor chipkaarten, veilige protocollen, ingebouwde systemen en applicatiespecifieke software, en een leidende positie op het gebied van componenten met een laag vermogen en veilige slimme codering. Op deze nieuwe markt kan Europa een groot deel van de produktiecyclus bestrijken, van microcomponenten via systemen tot de ontwikkeling van applicaties, waardoor ook het concurrentievermogen op andere toepassingsgebieden een impuls kan krijgen.De activiteiten op dit gebied zullen worden gecoördineerd met werkzaamheden in andere specifieke programma's. Terwijl het IT-programma betrekking heeft op de werkzaamheden aan gereedschappen en normen voor basis multimediale verwerking, heeft het programma op het gebied van geavanceerde communicatietechnologieën betrekking op technologieën voor multimediale transmissie en dienstenbeheer en voor digitale videodiensten; het telematicaprogramma beoogt de resultaten van dit soort onderzoek te integreren in multimediale systemen en diensten voor geselecteerde toepassingsgebieden. Naar verwachting zullen de sectoren IT, communicatie, consumentenelektronica, informatieverstrekking en amusement tijdens de looptijd van het programma sterk naar elkaar toe groeien en met deze tendens zal volledig rekening worden gehouden.De OTO-werkzaamheden moeten resulteren in generieke en ontsluitende technologie die de creatie, bewerking, weergave en opslag van multimedia-informatie mogelijk maakt en daartoe zal worden gewerkt aan: de specificatie van relevante componenten, bij voorbeeld chips voor videocompressie/decompressie, optische geheugens en processors met een hoge capaciteit en LCD-schermen en de integratie daarvan tot geavanceerde multimediasystemen; normen voor de opslag, weergave en compressie/decompressie van multimedia-informatie; generieke multimediasoftware. Op het gebied van software gaat het om multimedia-uitbreidingen voor bestaande systeemsoftware en hulpmiddelen, creatieve hulpmiddelen voor het gebruik van software in de verschillende media - video, audio, animatie, schilderen en tekenen - en auteursgereedschappen die het mogelijk maken dat uit de afzonderlijke media-objecten gebruikersvriendelijke maatapplicaties voor multimedia worden samengesteld. De integratie van hardware- en softwarecomponenten zal worden gedemonstreerd in systemen voor een scala van applicaties voor de eindgebruiker.Bij de werkzaamheden zal worden voortgebouwd op belangrijke reeds binnen eerdere kaderprogramma's gerealiseerde Europese resultaten, zoals CD-I, MPEG-videonormen en multimediasystemen en hulpmiddelen. Uitdagingen zijn er in de vorm van aspecten van intellectuele eigendom, zoals het auteursrecht van de media-objecten, gebruiksgemak, huidige netwerkbeperkingen en de integratie van technologie voor multimedia-applicaties, vooral met bestaande hardware en software.Bij persoonlijke systemen ligt de nadruk op twee onderwerpen: de ontwikkeling van technologie voor multifunctionele geïntegreerde instrumenten voor gebruikerstoegang die multimediagegevens kunnen verwerken, zoals de elektronische portefeuille en persoonlijke en groepscommunicatoren, en de toepassing van technologische vorderingen in de sector informatieverstrekking, zodat deze kan voldoen aan de steeds groeiende vraag van gebruikers naar efficiënte diensten. Met deze twee aspecten komt de applicatiekant van de volledige systeemoplossing aan de orde, die om volledig tot zijn recht te komen gebruik zou moeten maken van bestaande infrastructuren voor draadloze netwerken en telecommunicatie en waarbij rekening zal worden gehouden met nieuwe ontwikkelingen op deze gebieden die in de telecommunicatie- en telematicaprogramma's aan de orde komen.Onder de ondersteunende activiteiten valt de opleiding van ontwerpers en auteurs van multimedia-applicaties. Een speciale belangengroepering met zowel technologieleveranciers als de auteursindustrie zal zorgen voor de verspreiding van informatie in beide richtingen voor de ondersteuning van industriële samenwerking en om te komen tot een consensus over normen. Er zullen intensieve contacten worden gelegd met andere initiatieven voor generieke technologie, vooral waar het gaat om randapparatuur, micro-elektronica, softwaretechnologie en microprocessors.ONDERZOEK OP LANGE TERMIJN Doordat er veel OTO nodig is om, in een snel veranderend technologisch landschap, de doorstroomsnelheid van het laboratorium naar de markt te verhogen, ontstaat het risico dat er alleen op korte termijn wordt gedacht. Een industriële visie op lange termijn die zorgt voor een referentiekader voor onderzoek op kortere termijn is essentieel, maar moeilijk te verwezenlijken wanneer de druk groot is om het volgende produkt onmiddellijk op de markt te brengen. Concentratie op onderzoek op kortere termijn levert echter het risico op dat de industrie niet beschikt over het menselijk potentieel dat nodig is om de volgende innovatiegolf mogelijk te maken en te reageren op specifieke industriële behoeften aan geavanceerd onderzoek. Een investering van de Gemeenschap in geavanceerd onderzoek op lange termijn zal het ontstaan van een intensieve en gerichte samenwerking tussen industrie en universiteiten bevorderen en ervoor zorgen dat het streven naar een verbetering van ons concurrentievermogen op korte termijn geen hypotheek legt op onze technologische toekomst op middellange en lange termijn. De activiteiten zullen er dan ook op gericht zijn dat op ieder moment:- het potentieel voor "de volgende innovatiegolf" op peil wordt gehouden, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de taakstellingen op korte termijn die door de snelle technologische veranderingen worden gedicteerd;- de schaarse deskundigheid die Europese OTO voor informatietechnologie onderbouwt, op de gebieden waarop deze het meest nodig is wordt aangevuld.Deze doelstellingen zullen worden verwezenlijkt via speerpuntnetwerken en minder marktgerichte OTO-projecten.Thematische speerpuntnetwerken zullen ervoor zorgen dat voor elk thema een kader voor de coördinatie van OTO, de overdracht van de technologie, opleiding alsmede een gemeenschappelijke infrastructuur dynamisch door de technologische wereld zelf (leveranciers, gebruikers en onderzoekers) op peil wordt gehouden. Deze coördinatiekaders, waarin de visie van de industrie de doorslaggevende factor is, zullen naar verwachting een centrale rol spelen bij het toespitsen van OTO-activiteiten op zowel lange als korte termijn.Minder marktgerichte OTO-projecten kunnen in twee categorieën worden gesplitst:- Geavanceerde projecten met een hoog maar evalueerbaar technologisch risico die bij succes directe effecten hebben op het concurrentievermogen van de industrie. Projecten in deze categorie zullen vaak een bijdrage leveren tot de oplossing van specifieke problemen die in samenwerking met andere onderdelen van het programma worden gesignaleerd - een project op korte termijn kan een belangrijke bijdrage leveren tot een doelstelling op lange termijn. Een project behoeft niet zelf rechtstreeks een produkt of dienst op te leveren, als het ertoe kan bijdragen dat dergelijke produkten of diensten bij verschillende meer marktgerichte projecten ontstaan.- Projecten die worden gekenmerkt door de mogelijkheid dat zij een doorbraak opleveren met duidelijke gevolgen voor de industrie, zij het op lange termijn, en die derhalve per definitie niet worden beperkt door de op enig moment uitgevoerde meer marktgerichte werkzaamheden.Bij de selectie van projecten binnen beide categorieën zal ook rekening worden gehouden met de mate waarin zij kunnen bijdragen tot de opbouw van een menselijk potentieel op gebieden met merkbare tekorten en met de complementariteit van de gecombineerde vaardigheden, vooral op interdisciplinaire gebieden.Er wordt geen omschrijving van de te behandelen technologische gebieden gegeven, omdat de voorstellen moeten ontstaan naar aanleiding van mogelijkheden en behoeften naarmate deze bij andere delen van het programma naar voren komen. Veel activiteiten zullen dan ook waarschijnlijk verband houden met meer fundamentele aspecten van OTO-activiteiten die in andere delen van het programma worden uitgevoerd, om ervoor te zorgen dat deze tijdig worden gevoed en aangevuld.THEMACLUSTER OPEN MICROPROCESSORSYSTEMEN-INITIATIEF Het Open Microprocessorsystemen-Initiatief (OMI) is bedoeld om ervoor te zorgen dat Europa een erkende capaciteit voor microprocessorsystemen krijgt en te bevorderen dat deze zowel binnen Europa als daarbuiten op grote schaal voor gebruik in applicatiesystemen worden overgenomen.Microprocessors en de daarbij behorende software geven elektronische systemen hun intelligentie. Zij worden gebruikt voor toepassingen die variëren van geavanceerde regelsystemen voor lucht- en ruimtevaart, robotica, industriële procesregeling en telecommunicatie tot mobiele telefoon, consumentenelektronica, auto's en universele computersystemen van supercomputers tot notebook-PC's. De microprocessormarkt wordt momenteel gedomineerd door bedrijven in de VS, die microprocessors leveren op basis van de CISC-technologie (Complex Instruction-Set Computing), die in meer dan 80 % van de huidige systemen en in vrijwel alle computers wordt gebruikt. Er ontstaan echter nieuwe markten voor ingebouwde systemen, d.w.z. systemen die niet door de eindgebruiker kunnen worden geprogrammeerd. De technologie in opkomst voor microprocessors is nu de geavanceerde RISC-technologie (Reduced Instruction-Set Computing) en wanneer de Europese industrie deze goed beheerst, heeft zij een goede mogelijkheid om haar concurrentiepositie te verbeteren en tegen het eind van het decennium voor nieuwe werkgelegenheid te zorgen, niet alleen in de sector microprocessors en systeemsoftware, maar ook in een brede scala van gebruikersindustrieën, vooral voor ingebouwde systemen.Het OMI zal voortbouwen op activiteiten die binnen het derde kaderprogramma zijn gestart, die zelf weer gebruik maken van activiteiten die door een aantal Lid-Staten worden gesteund, en op resultaten op het gebied van de micro-elektronica, software, integratie van applicatiesystemen en normen uit alle delen van Esprit en andere bronnen. Het is de bedoeling dat al het OTO-werk aan microprocessorsystemen in de hele Gemeenschap wordt geconcentreerd en gecoördineerd om te zorgen voor de kritische massa om de Europese industrie op wereldschaal goede concurrentiemogelijkheden te geven.Het OMI is in eerste instantie gericht op componenten die in applicaties met ingebouwde systemen worden gebruikt, maar moet uiteindelijk ook voorzien in de behoeften van de computerindustrie. De hele scala van microprocessorsystemen, van zeer krachtige systemen tot zeer laag-vermogenssystemen, komt aan de orde. De strategie van het OMI is gericht op een interceptiekoers met bestaande niet-Europese technologie en op de daaropvolgende technologiegeneratie (tot het jaar 2000). Aangezien Europese bedrijven veel microprocessors gebruiken, moet er worden gezorgd voor een levensvatbaar Europees alternatief en een route voor een soepele migratie van momenteel beschikbare naar nieuwe technologie.Het OMI zal gebruikmaken van resultaten uit alle delen van het kaderprogramma van de Gemeenschap en uit andere bronnen. Binnen het OMI zal er via generiek OTO op langere termijn worden gewerkt aan geavanceerde componenten en gereedschappen voor microprocessorsystemen, zowel hardware als software. Hieronder vallen krachtige microprocessors met een aantal verschillende architecturen, digitale signaalverwerkers, fuzzy logica, analoog/digitaalconvertors en andere on-chip-functies; geavanceerde technologie voor nieuwe soorten processors; ontwerp-, debug- en testomgevingen voor on-chip-systemen; systeemsoftware, zoals mechanismen voor de portabiliteit van software; normen.Verder zijn er aanvullende activiteiten voor de integratie van de resultaten van de vorige generatie projecten die tijdens het derde kaderprogramma zijn gestart, ten einde de doorstroming van de OMI-resultaten te versnellen via proefapplicaties van on-chip-systemen in de gebruikersindustrieën. De nadruk ligt op de voor de applicatie benodigde elektronische en software-subsystemen en meestal niet op het volledige applicatiesysteem. Dit laatste kan gebeuren met steun van Eureka, het ESA en andere Europese raamwerken voor onderzoek, initiatieven van de Lid-Staten en andere communautaire programma's. Bij de selectie van proefapplicaties zal worden uitgegaan van een uitgesproken belangstelling van de industrie en grootschalige maatschappelijke en economische voordelen.Mogelijke toepassingsgebieden zijn: regelsystemen in auto's ter beperking van verontreiniging en energieverbruik, voor communicatie en voor geografische lokatiebepaling; communicatiesystemen variërend van geavanceerd schakelen tot draagbare telefonie; maatsystemen voor procesregulering en robotica bij fabricage; geavanceerde multimediasystemen; lucht- en ruimtevaart en andere krachtige ingebouwde applicaties. De gebruikersindustrieën zullen volledig bij alle OTO-werkzaamheden worden betrokken, zodat de leveranciers van de technologie hun eisen kennen en de basis wordt gelegd voor een snelle doorstroming van de resultaten naar de industrie. Het is de doelstelling het systeemintegratieproces te versnellen via "verticale integratie" (samenwerking tussen microprocessorproducent, softwareleverancier en systeemintegrator), hetgeen moet leiden tot versterking van de industrieën die de systemen leveren en gebruiken en daarnaast tot meer werkgelegenheid in geavanceerde technologie.Er zullen efficiënte mechanismen worden opgezet voor de verspreiding en overdracht van resultaten in de hele Gemeenschap en daarbuiten. Dit zal gebeuren door conferenties, technische belangengroeperingen en speerpuntnetwerken, door regionale centra voor ontwerp en conformiteitstests om vooral het MKB bij de exploitatie van OMI-technologie te helpen en door een initiatief voor OMI-portabiliteit, waarbij de ontwikkeling van normen voor on-chip-microprocessorsystemen en voor de virtuele binaire interface wordt gestimuleerd, terwijl de waarde daarvan bij portabiliteitsexperimenten wordt aangetoond. Voor zover van toepassing zullen de activiteiten worden gecoördineerd met initiatieven in de Lid-Staten.Er zal steun worden gegeven aan zowel industriële opleidingssystemen als opleiding via universiteiten en speerpuntcentra, bij voorbeeld door verbetering van bestaande mechanismen als het VLSI-opleidingsinitiatief. Internationale samenwerking, zowel in de VS als in Japan wordt overwogen, vooral op het gebied van open normen voor supercelbibliotheken en systeemsoftware.THEMACLUSTER KRACHTIGE COMPUTERS EN NETWERKEN (HPCN) Doelstelling van deze themacluster is gebruik te maken van de mogelijkheden die krachtige computers en netwerken bieden, de toepassingsmogelijkheden daarvan uit te breiden en op die manier het innovatietempo op te voeren en de economie als geheel te stimuleren.Recente technologische ontwikkelingen op het gebied van computers en netwerken lijken te leiden tot revolutionaire kwalitatieve en kwantitatieve veranderingen in het gebruik van de nieuwe generatie computer- en communicatiesystemen. De doorstroming naar industriële gebruikers zal vooral worden gestimuleerd door een snellere introductie op de markt en een betere produktkwaliteit. Een verlaging van de verhouding tussen kosten en prestaties met een factor 1000 voor computer- en netwerksystemen zal een steeds groter aantal nieuwe applicaties, die voorheen onmogelijk waren, haalbaar maken en een belangrijke impuls geven aan de vraag. Binnen een steeds groter aantal industrieën, ook de klassieke sectoren, zullen experimenten worden vervangen door computersimulaties. Bovendien zal het gebruik van HPCN-systemen voor commerciële toepassingen naar verwachting in de tweede helft in het decennium sterk toenemen. Betaalbare zeer snelle netwerken maken gedistribueerde applicaties op basis van beelden mogelijk en zullen multimediasystemen volledig laten ontluiken. Bestaande scalair/vectorsystemen zullen op korte termijn worden aangevuld met parallelle systemen en de technologie voor parallelle systemen en werkstationclusters zullen naar verwachting naar elkaar toegroeien en tegen het jaar 2000 zorgen voor uitbreidbare heterogene multicomputernetwerken.De prioriteiten van deze cluster zijn:- eliminatie van de belemmeringen voor de exploitatie van de basistechnologie, vooral op het gebied van HPCN-applicaties en software, door verbetering van de programmeerbaarheid, het gebruikgemak en de portabiliteit. Normalisatie is van essentieel belang voor de acceptatie van deze nieuwe applicaties door de markt;- stimulering van de ontwikkeling van de basistechnologie voor informatie- en communicatiesystemen in de richting van flexibele heterogene multicomputernetwerken die voldoen aan een brede scala van gebruikersbehoeften, met de principes uitbreidbaarheid en interoperabiliteit als uitgangspunt;- het uitbouwen van bestaande sterke punten van Europa in de zin van applicatiegerichtheid, menselijk potentieel en wetenschappelijke en technologische mogelijkheden; profiteren van bestaande infrastructuren en programma's en waar mogelijk zorgen voor een communautaire toegevoegde waarde via katalyserende initiatieven.De werkzaamheden zullen worden opgezet rond vijf gecoördineerde pakketten, waarbij zoveel mogelijk andere activiteiten binnen het kaderprogramma, initiatieven van de Lid-Staten en elders worden gebundeld en verder uitgewerkt. Bij de eerste drie pakketten gaat het om applicaties die voor de industrie van aanzienlijk belang zijn. In een vierde gecoördineerd pakket komt de generieke basistechnologie voor systemen en software aan de orde. Het vijfde pakket omvat aanvullende gecoördineerde werkzaamheden. Door samenwerking tussen gebruikers en leveranciers van systemen en diensten kunnen de zich ontwikkelende behoeften van gebruikers aan HPCN-systemen van volgende generaties gemakkelijker worden gespecificeerd. De essentiële OTO-werkzaamheden voor communicatie en netwerkbeheer komen in het specifieke programma voor telecommunicatie aan de orde.Het eerste pakket activiteiten betreft simulatie- en ontwerptoepassingen. Het is de bedoeling nieuwe applicaties te demonstreren die HPCN-mogelijkheden nodig hebben voor een rendabele oplossing en die duidelijk effecten hebben op de industriële prestaties, een snellere introductie op de markt en een betere produktkwaliteit. De nadruk ligt op het gebruik van de computer bij vloeistofdynamica, materiaaldynamica, elektromagnetica, molecuulmodellering en andere chemisch-farmaceutische toepassingen. Door de snel groeiende stroom van geschoold personeel dat HPCN-systemen kan gebruiken, zullen gedistribueerde toepassingen aan de hand van de behoeften van de gebruiker mogelijk worden. Een doelstelling op langere termijn is het werk aan geavanceerde complexe en uiteindelijk volledige simulatiesystemen voor verschillende disciplines.De activiteiten voor informatiebeheerapplicaties zijn bedoeld om de economische haalbaarheid van HPCN-technieken aan te tonen op het gebied van complexe beslissingsondersteuning en on-line transactieverwerking met een hoge capaciteit en snelheid. De activiteiten worden vooral bepaald door het voldoen aan de behoefte aan complexe, multifunctionele, aanpasbare, zeer betrouwbare, veilige oplossingen. Hierbij gaat het om de toepassing van HPCN voor complexe gegevensanalyse, de opslag en het terugzoeken van informatie in grote gedistribueerde databases en de toepassing van op beelden gebaseerde interfaces tussen mens en computer. Via specifieke projecten moet er worden gewerkt aan de ontvankelijkheid voor nieuwe oplossingen en benaderingen op managementniveau.Het derde pakket is gericht op de bevordering van het gebruik van generieke HPCN-technologie voor applicaties met ingebouwde systemen met een specifieke economische relevantie, zoals kwaliteitsborging, voortgangsbewaking, complexe regeling en intelligente machines. Hierbij gaat het om complexe signaalverwerking, patroonherkenning, beeldverwerking en -inzicht en applicaties met specifieke real-time vereisten. De nadruk ligt op het gebruik van gemeenschappelijke componenten en subsystemen en de specificatie van architecturen die in aanmerking komen voor normalisatie.Het vierde pakket voor software- en systeemtechnologie zal de ontwikkeling van deze nieuwe generatie gebruikergerichte HPCN-systemen ondersteunen. Hierbij wordt aangesloten op activiteiten voor software-, halfgeleider- en multimediatechnologie. Hierdoor wordt het gebruik vergemakkelijkt van een brede scala van applicaties, gebruikersomgevingen voor parallelle, gedistribueerde en ingebouwde systemen, geavanceerde systeemarchitecturen en subsystemen zoals reken- en informatieservers en geavanceerde interfaces tussen mens en computer, generieke systeemaspecten van gedistribueerd databasebeheer en gedistribueerde verwerking. Tevens zal worden getracht aan te tonen dat nieuwe manieren van gegevensverwerking, zoals optische computers en neurale netwerken, conceptueel en economisch haalbaar zijn. Het ontstaan van heterogene multicomputernetwerken zal worden gestimuleerd door de ontwikkeling van interfaces van computer naar computer en van computer naar netwerk, met inbegrip van de operationele protocollen daarvoor en de bijbehorende demonstratie- en validatieactiviteiten. Er zal worden gestreefd naar standaardisatie en een gemeenschappelijke aanpak bij een breed gespreide groep gebruikers en leveranciers.Met ondersteunende activiteiten zal er worden gewerkt aan de opbouw van een pan-Europese HPCN-omgeving en -infrastructuur door te zorgen voor een adequate coördinatie met complementaire activiteiten en programma's. Hierbij zullen er gecoördineerde activiteiten worden opgezet in de vorm van netwerken die zijn gericht op een stimulering van opleiding door onderzoek en de overdracht van technologie aan industriële gebruikers. Experimentele applicaties, die meestal gebruik maken van bestaande infrastructuren en waarvoor een communautaire dimensie nodig is, zullen worden gesteund en zullen de gebruikers helpen de mogelijkheden te beoordelen en een versnelde doorstroming van HPCN-technologie vergemakkelijken.De OTO-activiteiten zullen worden gecoördineerd met relevante Eureka-projecten en nationale en regionale programma's. Er zullen contacten worden gelegd om de ontwikkeling van op grote schaal geaccepteerde HPCN-produkten en -technologieën te versnellen en waar nodig zal worden gezorgd voor specifieke internationale samenwerking.THEMACLUSTER TECHNOLOGIE VOOR BEDRIJFSPROCESSEN Om hun produktiviteit te verhogen en het concurrentievermogen op peil te houden, zijn veel bedrijven bezig met een herstructurering van hun bedrijfsprocessen, hetgeen leidt tot nieuwe taakverdelingen. Een belangrijk kenmerk van deze herstructurering is de integratie van bedrijfsprocessen uit de verschillende bedrijfsfuncties, zoals verkoop, produktontwikkeling en financiën. Een ander kenmerk is dat er meer in groepen wordt gewerkt, vaak uit verschillende afdelingen. Een derde kenmerk is de overschakeling van de hoge mate van werkverdeling die tot in de jaren '80 gebruikelijk was, op een integratie van taken waarbij verschillende taken door dezelfde persoon worden uitgevoerd. De informatietechnologie vormt een essentiële basis voor de meeste van deze nieuwe regelingen, die anders niet haalbaar of niet rendabel zouden zijn.De nieuwe bedrijfsprocessen gaan vaak gepaard met complexe beslissingen, zijn kennisintensief, vereisen snelle reacties en hangen samen met de werkstroom. Veel van de nieuwe processen moeten met nieuwe technologie of nieuwe technologiecombinaties worden ondersteund; centraal hierbij staat de integratie van technologie. Vooral hulpmiddelen voor de ondersteuning van samenwerkingsprocessen en documentbeheer zijn belangrijk. Met name de efficiëntie van diensten voor documentbeheer kan nog sterk worden verbeterd.De doelstelling van deze themacluster is de bijdrage van IT tot de doelmatigheid van organisaties sterk op te voeren door in de eerste plaats te zorgen voor een beter inzicht in de wijze waarop IT bij bedrijfsprocessen het best kan worden gebruikt en in de tweede plaats de basistechnologie te ontwikkelen voor de ondersteuning van de nieuwe organisatie-inzichten. De cluster zal door de applicaties worden gestuurd en fungeren als kern voor de integratie van technologie uit verschillende delen van het specifieke programma en voor de ontwikkeling van aanvullende nieuwe technologie. Gebruikers zullen de koers van de cluster voor het effectief gebruik van IT bepalen en als zodanig een essentiële rol spelen. Er zal worden voortgebouwd op de werkzaamheden die in eerdere fasen van Esprit voor de IT-ondersteuning van bedrijfsprocessen zijn uitgevoerd en worden gezorgd voor een intensieve coördinatie met werkzaamheden binnen de telematica- en telecommunicatieprogramma's.Het onderzoek naar IT voor bedrijfsprocessen is multidisciplinair en omvat de modellering van bedrijfsprocessen, "organisatie-engineering", de architectuur van informatie- en communicatieprocessen in het bedrijf, de integratie van softwarecomponenten voor bedrijfsbehoeften en de integratie van documentbeheer in meertalige organisaties en instellingen. Ook de verschillen tussen landen ten aanzien van bedrijfsorganisatie en -cultuur en organisatiestijlen voor IT zullen in het onderzoek worden verwerkt.OTO voor technologie ter ondersteuning van bedrijfsprocessen zal vanuit de applicaties worden gestuurd, hetgeen zal leiden tot de integratie van verschillende technologieën. Tevens zal er worden gewerkt aan methoden voor de integratie met bestaande applicaties en gegevens van bedrijven. Er zal aanvullend onderzoek worden gedaan naar computerondersteuning bij samenwerking en documentbeheer.De ondersteuning van de automatisering van bedrijfsprocessen in zijn nieuwe vorm vergt een nieuwe aanpak voor de integratie en ontwikkeling van software, zoals de integratie van objectoriëntatie, kennisgebaseerde systemen, grafische gebruikersinterfaces en gedistribueerde gegevensverwerking. Daarnaast moet er worden gezorgd voor integratie met andere technologie voor teleconferenties, ruimtelijke informatiesystemen zoals geografische informatiesystemen en mobiele technologie. Hierdoor zijn er nauwe contacten nodig met de werkzaamheden voor methoden en hulpmiddelen en voor kennisgebaseerde systemen in andere delen van het IT-programma. Waar nodig zal ook aan normen worden gewerkt.Op het gebied van computerondersteunde samenwerking (computer-supported cooperative work - CSCW) is het onderzoek gericht op het gebruik van IT voor de verbetering van intermenselijke interactie en samenwerking binnen het bedrijf. CSCW-applicaties ondersteunen gebruikers die gezamenlijk werken aan projecten in een gedistribueerde omgeving, met heterogene hardware- en softwaresystemen, tegelijkertijd of sequentieel. De OTO-werkzaamheden hebben betrekking op hulpmiddelen, normen en objectbibliotheken voor het genereren en op maat maken van CSCW-applicaties, waarbij rekening wordt gehouden met de mobiliteit van gebruikers, flexibele werkvormen en het gebruik van bestaande informatiesystemen. Specifieke onderzoekgebieden zijn bij voorbeeld gezamenlijk auteurswerk, ondersteuning van groepsbeslissingen, elektronische vergaderingen en gezamenlijk gedistribueerd werken.Op het gebied van documentbeheer zal een aantal onderzoekactiviteiten worden uitgevoerd. Er zal worden gewerkt aan methoden voor het gezamenlijk en gedistribueerd creëren van multimediadocumenten, gebruik makend van ongelijksoortige hulpmiddelen en systemen, waarin ook bestaande documenten zoals in elektronische vorm omgezette oude documenten op papier worden opgenomen, zodat er composietdocumenten worden opgebouwd. Technieken voor de ontwikkeling van software spelen een rol voor versiecontrole, consistentiebeheer en gelijktijdige bewerking. Er zal tevens worden gewerkt aan het flexibel en just-in-time produceren en drukken van documenten en de koppeling tussen documenten en distributiemechanismen als elektronische post en fax. Op het gebied van de opslag en het terugzoeken van documenten zullen nieuwe gebruikersvriendelijker toegangsmethoden worden ontwikkeld, alsmede nieuwe manieren voor de organisatie van de opslag, de archivering en de clustering van documenten en technieken voor het terugzoeken van delen van documenten zoals illustraties, citaten, delen van alinea's en voetnoten.Naast activiteiten op het gebied van optimale praktijken zullen er ook verkennende experimenten worden uitgevoerd. Het is de bedoeling op die manier een sneller inzicht te krijgen in de optimale vormen voor de integratie van de verschillende technologieën bij bedrijfsprocessen, zowel bij de gebruikers als bij de verstrekkers van technologie, waarbij de gebruikers de hoofdrol spelen. Er zal onderzoek worden gedaan naar methoden om de risico's bij het overnemen en inzetten van de nieuwe technologie, zoals die door de gebruiker worden gezien, zoveel mogelijk te beperken.THEMACLUSTER INTEGRATIE BIJ FABRICAGE Voor een economie met hoge lonen is de werkgelegenheid in de produktiesector afhankelijk van een snelle overschakeling op produkten met een technologische grondslag en een hoog bewerkingsniveau of een hoge toegevoegde waarde en van het vermogen van de fabrikanten om optimaal te functioneren in een dynamisch veranderend mondiaal netwerk van bedrijfspartners, leveranciers, afnemers en onderzoekers. De ingrijpende herstructurering die in de hele industrie plaatsvindt, creëert zowel het klimaat als de mogelijkheden voor verandering. Er ontstaan nieuwe fabricagemodellen voor de ondersteuning van een afgeslankte en flexibeler aanpak: gezamenlijke leveringsketens, intelligente fabricage, gezamenlijk werken. Al deze modellen berusten op de beschikbaarheid van geavanceerde informatie- en communicatietechnologie.In het verleden was de integratie van klassieke bewerkingsfuncties het concept dat als uitgangspunt diende. Deze "computer-geïntegreerde" technologie van de jaren '80 is nu volwassen genoeg om in een industriële produktieomgeving te worden gebruikt. Er is nu een nieuw werkklimaat in opkomst, dat doordringt in alle bedrijfsprocessen, ook in fabricage en engineering; dit klimaat vereist geavanceerde ICT en is derhalve bepalend voor nieuwe meer experimentele ICT-ontwikkelingen. Geavanceerde ICT-ontwikkelingen moeten bij hun ontstaan worden gestuurd, zodat zij een positieve invloed hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie en de kwaliteit van het bestaan van de werknemers in de industrie.De doelstelling van de activiteiten op dit gebied is via de ontwikkeling van geavanceerde informatietechnologie te fungeren als katalysator bij deze veranderingen en, in samenwerking met het programma industrie- en materiaaltechnologie, bij te dragen tot een verbetering van het concurrentievermogen bij produktiebedrijven, de constructiesector en de procesindustrie via verbeteringen op het gebied van de produktkwaliteit, de kosten en de termijn voor introductie op de markt, waarbij ook moet worden voldaan aan de milieu-eisen van de volgende eeuw.De generieke basistechnologieën op het gebied van ICT ontwikkelen zich elk voor zich met een hoge snelheid en de doorstroming daarvan zal worden beperkt door de snelheid waarmee ze in een bedrijfsomgeving kunnen worden geïntegreerd. De architectuur van toekomstige systemen moet voortdurend opnieuw worden geschetst zodat de gebruikers kunnen profiteren van de voordelen van geavanceerde ICT-ontwikkelingen, terwijl er tegelijkertijd migratieroutes moeten worden uitgezet om de tot heden gedane investeringen te beschermen. De werkzaamheden zullen voortbouwen op en zorgen voor de integratie van basistechnologie op het gebied van softwaretechnologie, open systemen, computerondersteund ontwerp, gegevensmodellering en database-ontwerp, micro-elektronica, microsystemen en in bepaalde gevallen mechatronica.Voor de bedrijven afzonderlijk vereist de implementatie van bedrijfsstrategieën op basis van nieuwe fabricagemodellen een herijking van de bouwstenen die worden gebruikt voor de ontwikkeling van ondersteunende ICT-systemen voor produktiebedrijven en de procesindustrie. Intersectoriële en multidisciplinaire initiatieven zullen worden gesteund om generieke problemen aan te pakken, terwijl tevens rekening wordt gehouden met specifieke behoeften van de industrie en de kwaliteit van het bestaan. Dit zal positieve effecten opleveren voor de industrie in al zijn verscheidenheid.De nadruk zal liggen op nieuwe ICT-oplossingen op drie technische gebieden met de ondersteuning van prenormatieve en gezamenlijke activiteiten.Bij de werkzaamheden voor het kader voor bedrijfsintegratie ligt de nadruk op het zoeken naar methoden en hulpmiddelen ter ondersteuning van een modulair systeemontwerp voor de ICT-systemen ter ondersteuning van fabricage- en produktiebedrijven. De pogingen van gebruikers en leveranciers om te komen tot een consensus over de eisen en functionele specificaties voor de componenten voor dergelijke systemen zullen worden gestimuleerd en er zal steun worden gegeven aan geavanceerde implementaties met het oog op het valideren en testen van de resultaten.Bij de werkzaamheden op het gebied van de geïntegreerde modellering van produktgegevens ligt de nadruk op het formaliseren en standaardiseren van de gegevensstructuren die voor de beschrijving van produkten en hun componenten worden gebruikt, zodat de functionaliteit van systemen voor de modellering van produktgegevens op een hoger semantisch niveau wordt gebracht, waarbij ook kennisrepresentatie en gezamenlijk gebruik aan de orde komen. Hierdoor kunnen de bewerkingsfuncties van de volledige levenscyclus van produkten en processen vanuit een gemeenschappelijk platform worden ondersteund.Zowel de produktiviteit van fabricage- en produktiesystemen als hun vermogen om veilig en zonder gevaren voor mens of milieu te functioneren wordt bepaald door de kwaliteit van hun regelsystemen. Bij de werkzaamheden voor intelligente regelsystemen ligt de nadruk op de ontwikkeling en integratie van gedistribueerde hiërarchische regelsystemen, in eerste instantie op sensor- en actuatorniveau, maar via de regulering van het produktieproces ook op een hoger niveau voor de stroom van goederen en bestellingen door volledige fabrieken of installaties en tevens door de hele logistieke toeleveringsketen.De snelheid waarmee de op de drie bovengenoemde gebieden ontwikkelde technologie doorstroomt, is grotendeels afhankelijk van de snelheid waarmee overeenstemming kan worden bereikt over normen voor het gebruik van technologieën in opkomst. Er zullen maatregelen worden genomen om experimenten met normen in wording mogelijk te maken en er zal worden gezorgd voor intensieve contacten tussen gebruikers en leveranciers om dit proces te versnellen. Er zullen maatregelen worden genomen om de verspreiding van optimale praktijken naar alle regio's van de Gemeenschap te bevorderen voor de ondersteuning van Europese bedrijven die op internationaal niveau samenwerken en concurreren. Er zal, voor zover van toepassing, worden gezorgd voor coördinatie en samenwerking met initiatieven van Lid-Staten of in internationaal verband.BIJLAGE II >RUIMTE VOOR DE TABEL>LEGENDA:ST: SoftwaretechnologieTCS: Technologie voor componenten en subsystemenMT: MultimediatechnologieLTR: Onderzoek op lange termijnOMI: Open Microprocessorsystemen-InitiatiefHPCN: Krachtige computers en netwerkenTBP: Technologie voor bedrijfsprocessenIIM: Integratie bij fabricageDeze tabel geeft de indicatieve verdeling van de middelen over de verschillende basisdomeinen, het lange-termijnonderzoek en de themaclusters.In de linkerkolom wordt de indicatieve verdeling over de technologische basisdomeinen aangegeven. De vijf centrale kolommen geven voor elk van de themaclusters de indicatieve verdeling aan van de middelen over de toepassingsspecifieke werkzaamheden, alsmede de indicatieve verdeling voor elk van de themaclusters en voor het lange-termijnonderzoek over de verschillende onderliggende basistechnologieën. De laatste rij bevat de totalen voor de verschillende clusters en het lange-termijnonderzoek. In de rechterkolom zijn de totalen aangegeven voor de toepassingsspecifieke werkzaamheden en die met betrekking tot de basistechnologiëen.Deze verdeling sluit niet uit dat een project betrekking kan hebben op verschillende gebieden.(1) Met inbegrip van de personeelsuitgaven (totaal 4,2 %) en de huishoudelijke uitgaven (totaal 3 %).(2) Ten minste 2 % van de totale middelen zal worden ingezet voor opleidingsactiviteiten die als onderdeel van het programma worden uitgevoerd.(3) 19 miljoen ecu van de totale middelen zal worden ingezet voor de verspreidings- en exploitatieactiviteiten die als onderdeel van het programma of in samenwerking met andere activiteiten van het programma worden uitgevoerd.(4) Een bedrag van 21 miljoen ecu, zijnde het verschil van het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag en het bedrag dat in het vierde kaderprogramma is voorzien voor informatietechnologie, wordt toegewezen aan het "specifieke OTO-programma, uit te voeren enerzijds door middel van directe werkzaamheden en anderzijds door activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning in een concurrentieel kader".BIJLAGE III UITVOERING VAN HET PROGRAMMA 1. De voorwaarden voor de financiële deelneming van de Gemeenschap zijn bepaald in bijlage IV van het besluit betreffende het vierde kaderprogramma.De regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten zijn bepaald in de maatregelen van artikel 130 J van het Verdrag.Bij de uitvoering van dit programma gelden evenwel de volgende nadere bepalingen en uitzonderingen:1.1. Het programma staat open, met financiële steun van de Gemeenschap,a) voor alle rechtspersonen die gevestigd zijn en gewoonlijk OTO-activiteiten verrichten- in de Gemeenschap,- in een derde land dat geheel of gedeeltelijk bij de tenuitvoerlegging van het desbetreffende programma is betrokken krachtens een tussen de Gemeenschap en dat derde land gesloten overeenkomst;b) voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.1.2. Het programma staat open, zonder financiële steun van de Gemeenschap, en op voorwaarde dat deze deelneming van belang is voor het communautaire beleid,a) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een land dat met de Gemeenschap een overeenkomst heeft gesloten inzake wetenschappelijke en technische samenwerking met betrekking tot activiteiten die onder het programma vallen, mits deze deelneming in overeenstemming is met de bepalingen van de desbetreffende overeenkomst,b) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een Europees land;c) voor internationale onderzoekorganisaties.1.3. De deelneming van Europese internationale organisaties kan in wel omschreven gevallen op dezelfde basis als die van communautaire organisaties worden gefinancierd.2. Dit programma wordt uitgevoerd door middel van:2.1. Financiële deelneming van de Gemeenschap in door derden of door instituten van het GCO in samenwerking met derden uitgevoerde OTO-activiteiten:a) Werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, onder de volgende voorwaarden:- OTO-projecten uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, waaronder ook consortia voor geïntegreerde acties, waarbij deze rond een gemeenschappelijk thema worden samengebracht;- technologische stimuleringsmaatregelen die erop zijn gericht de deelneming van ondernemingen uit het MKB aan te moedigen en te bevorderen, door het toekennen van premies voor de exploratieve fase (met inbegrip van het zoeken naar partners) van OTO-werkzaamheden en het uitvoeren van onderzoek in samenwerkingsverband;- steun voor de financiering van infrastructuren of installaties die onontbeerlijk zijn voor de uitvoering van een coördinerende actie (versterkte coördinatie).b) Gecoördineerde werkzaamheden, die bestaan in de coördinatie, vooral in de vorm van overlegnetwerken, van OTO-projecten die reeds door de overheid of door particuliere instanties worden gefinancierd. Gecoördineerde werkzaamheden kunnen ook dienen voor de coördinatie die nodig is voor de werking van de themanetwerken waarin, via OTO-projecten voor werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (zie 2.1. onder a), eerste streepje), fabrikanten, gebruikers, universiteiten en de onderzoekcentra rond één technologische of industriële doelstelling worden samengebracht.c) Specifieke maatregelen zoals maatregelen ter bevordering van de normalisatie en maatregelen voor de totstandbrenging van gereedschappen voor algemene doeleinden ten behoeve van onderzoekcentra, universiteiten en ondernemingen. De deelneming van de Gemeenschap hierin kan tot 100 % van de kosten van de maatregelen belopen.2.2. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, onder de volgende voorwaarden:- studies ter ondersteuning van dit programma en ter voorbereiding van eventuele latere acties;- conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, waaronder ook vergaderingen voor intersectoriële of multidisciplinaire coördinatie;- gebruik van externe deskundigheid, waaronder toegang tot wetenschappelijke databases;- verspreidings- en exploitatieactiviteiten, met inbegrip van wetenschappelijke publikaties (gecoördineerd met de onder de derde activiteit verrichte werkzaamheden);- studies ter beoordeling van de sociaal-economische gevolgen en de eventuele technologische risico's verbonden met het geheel van alle projecten van dit programma, in nauwe samenwerking met het programma gericht sociaal-economisch onderzoek;- studies ter beoordeling van de milieu-effecten van de activiteiten van dit programma;- proefprojecten en voorbereidende projecten inzake de samenwerking met derde landen;- opleidingsactiviteiten in verband met onder dit programma vallend onderzoek;- onafhankelijke evaluatie (studies inbegrepen) van het beheer en de uitvoering van de activiteiten van het programma;- steunmaatregelen ten behoeve van voorlichtingsnetwerken en gedecentraliseerde steunverlening ten behoeve van het MKB in nauwe samenhang met de actie Euromanagement-audits voor OTO.3. De verspreidings- en exploitatieactiviteiten met betrekking tot de resultaten van dit programma vormen een aanvulling op de onder actie 3 vallende activiteiten en worden in nauwe samenwerking daarmee uitgevoerd. De OTO-project-partners vormen met elkaar een eerste en bevoordeeld netwerk voor deze verspreidings- en exploitatieactiviteiten. Zoals hierboven reeds aangeduid, wordt dit netwerk aangevuld door middel van publikaties, conferenties, bekendmaking van resultaten, studies naar het technisch en economisch potentieel enz. Teneinde een optimale exploitatie van de OTO-projecten te garanderen, moet doorlopend en reeds vanaf het begin rekening worden gehouden met alle factoren die een latere toepassing van de resultaten kunnen bevorderen.