title: Voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds

text:
lOMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                     C0M(94) 477       def.
                                                     Brussel,    03.11.1994
                                                     94/   0249(AVC)
                                            Voorstel
 voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en
  samenwerkingsovereenkomst tussen de liuropese Gemeenschappen en hun I.id-Staten, enei-
                          zijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds.
                                (door  de Commissie    ingediend)
 ---pagebreak---                                          Toelichting
1. Het bijgaande voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie is het rechtsinstru-
   ment voor de sluiting van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de
   Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, an-
   derzijds.
2. Nadat de Raad de onderhandelingsrichtsnoeren op 5 oktober 1992 had vastgesteld, werd
   in de loop van 1994 met de Republiek Moldavië onderhandeld. De Overeenkomst werd
   na twee onderhandelingsronden op 26 juli 1994 geparafeerd.
3. De Overeenkomst heeft een gemengd karakter en bestrijkt terreinen waarvoor zowel de
   Gemeenschappen als de Lid-Staten bevoegd zijn; zij wordt gesloten voor een eerste perio-
   de van tien jaar.
   De Overeenkomst brengt een politieke dialoog tot stand en heeft voorts betrekking op de
   handel in goederen, arbeidsvoorwaarden, vestiging en werking van ondernemingen, grens-
   overschrijdend dienstenverkeer, betalings- en kapitaalverkeer, concurrentie, bescherming
   van intellectuele, industriële en commerciële eigendom, samenwerking inzake wetgeving,
   economische samenwerking, culturele samenwerking en financiële samenwerking.
   In de Overeenkomst is een bepaling opgenomen waardoor zij, ook unilateraal, kan worden
   opgeschort als geoordeeld wordt dat essentiële onderdelen van de Overeenkomst,
   namelijk eerbiediging van de democratische beginselen, de mensenrechten en de beginse-
   len van de markteconomie, zijn geschonden.
   De Overeenkomst voorziet in een institutioneel kader voor de uitvoering ervan met een
   Samenwerkingsraad, een Samenwerkingscomité en een Parlementair Samenwerkingsco-
   mité.
   In de Overeenkomst wordt verwezen naar de toekomstige totstandbrenging van een vrij-
   handelszone. In 1998 worden de omstandigheden beoordeeld, teneinde vast te stellen of
   onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst kunnen worden geopend.
   Er is een afzonderlijk protocol inzake samenwerking voor douanezaken.
4. De Overeenkomst zal, wat de betrekkingen tussen de Gemeenschap en de Republiek Mol-
   davië betreft, in de plaats komen van de op 18 december 1989 ondertekende Overeen-
   komst tussen de Europese Gemeenschappen en de USSR inzake handel en commerciële
   en economische samenwerking.
5. De drie Gemeenschappen (EG, EGA en EGKS) hebben uiteenlopende procedures voor de
   ondertekening en sluiting van de Overeenkomst.
                                                                                4
 ---pagebreak---     Voor de sluiting van de Overeenkomst geldt het volgende:
   - de Raad sluit de Overeenkomst, met instemming van het Europees Parlement, namens
      de Europese Gemeenschap overeenkomstig de artikelen 113 en 235, in samenhang met
      artikel 228, lid 2 en lid 3, tweede alinea, van het EG-Verdrag door de bijgaande be-
      sluiten goed te keuren;
   - de Commissie sluit de Overeenkomst namens de EGKS overeenkomstig artikel 95 van
      het EGKS-Verdrag, na raadpleging van het Raadgevend Comité en met de eenparige
      instemming van de Raad;
   - de Commissie sluit de Overeenkomst (namens de Europese Gemeenschap voor Atoom-
      energie) nadat zij door de Raad is goedgekeurd overeenkomstig artikel 101, tweede
      alinea, van het Euratom-Verdrag.
   Gezien het gemengde karakter van de Overeenkomst, dient de sluiting van de Overeen-
   komst door alle Lid-Staten te worden geratificeerd.
6. De Commissie verzoekt de Raad, gelet op het bovenstaande, het bijgaande besluit goed te
   keuren.
                                                                                5
 ---pagebreak---                                           Voorstel
voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en
 samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, ener-
                         zijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds,
                         (door de Commissie bij de Raad ingediend)
                                                                                6
 ---pagebreak---                               Besluit van de Raad en de Commissie
                                           van
    betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de
      Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Moldavie,
                                               anderzijds,
                                  (../.../EGKS, EG, EURATOM)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op de artike-
len 113 en 235, in samenhang met artikel 228, lid 2 en lid 3, tweede alinea,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzon-
derheid op artikel 101, tweede alinea,
Gezien de instemming van het Europees Parlement,
Overwegende dat de op             ondertekende Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst
tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Moldavië,
anderzijds, dient te worden goedgekeurd;
Na raadpleging van het Raadgevend Comité en met de eenparige instemming van de Raad,
BESLUITEN:
                                                 Artikel 1
De Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en
hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, alsmede het Protocol, de
briefwisseling en de verklaringen worden namens de Europese Gemeenschap, de Europese Ge-
meenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie goedge-
keurd.
Deze teksten zijn aan dit besluit gehecht.
                                                                                7
                                                                                A&
 ---pagebreak---                                           Artikel!
1.   Het standpunt dat de Gemeenschap in de Samenwerkingsraad zal innemen, wordt door de
     Raad, op voorstel van de Commissie, en, waar nodig, door de Commissie bepaald, telkens
     in overeenstemming met de desbetreffende bepalingen van de Verdragen tot oprichting
     van de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de
     Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.
2.   Overeenkomstig artikel 72 van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zit de
     Voorzitter van de Raad de Samenwerkingsraad voor en brengt hij het standpunt van de
     Gemeenschap naar voren. Een vertegenwoordiger van de Commissie zit het Samenwer-
     kingscomité voor overeenkomstig zijn reglement van orde en brengt het standpunt van de
     Gemeenschap naar voren.
                                             Artikel 3
De Voorzitter van de Raad verricht de in artikel 87a van de Overeenkomst bedoelde kennisge-
ving namens de Europese Gemeenschap. De Voorzitter van de Commissie verricht de bedoelde
kennisgeving namens de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeen-
schap voor Atoomenergie.
Gedaan te Brussel,
                                                                                /»•*
 ---pagebreak---                                          Slotakte
 De gevolmachtigden van:
 het KONINKRIJK BELGIË,
 het KONINKRIJK DENEMARKEN,
 de BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,
 de HELLEENSE REPUBLIEK,
 het KONINKRIJK SPANJE,
de FRANSE REPUBLIEK,
 IERLAND,
de ITALIAANSE REPUBLIEK,
het GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG,
het KONINKRIJK DER NEDERLANDEN,
de PORTUGESE REPUBLIEK,
het VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND,
Verdragsluitende Partijen bij het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEEN-
SCHAP, het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN
EN STAAL en het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR
ATOOMENERGIE,
hierna 'de Lid-Staten' te noemen, en van
de EUROPESE GEMEENSCHAP, de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOM-
ENERGIE en de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL, hierna 'de
Gemeenschap' te noemen,
enerzijds, en
de gevolmachtigden van de REPUBLIEK MOLDAVIË,
anderzijds,
                                                                                9
                                                                                /}
 ---pagebreak--- bijeengekomen te ..., op ... negentienhonderd vierennegentig, voor de ondertekening van de
Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst waarbij een partnerschap tot stand wordt ge-
bracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek
Moldavië, anderzijds, hierna 'Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst' te noemen,
hebben de volgende tekst aangenomen:
de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en het Protocol betreffende wederzijdse
bijstand in douanezaken.
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden van de
Republiek Moldavië hebben de volgende gemeenschappelijke verklaringen aangenomen, die
aan deze Slotakte zijn gehecht:
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 3 bis van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 13 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 14 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 23 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 24 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende het begrip 'zeggenschap' in artikel 25, onder
      b), en artikel 36 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 38 van de Overeenkomst
      Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 87a van de Overeenkomst.
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden van de
Republiek Moldavië hebben tevens nota genomen van de volgende briefwisseling die aan deze
Slotakte is gehecht:
      Briefwisseling tussen de Gemeenschap en de Republiek Moldavië met betrekking tot de
      vestiging van vennootschappen
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden van de
Republiek Moldavië hebben tevens nota genomen van de volgende briefwisseling die buiten het
kader van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst valt en aan deze Slotakte is ge-
hecht:
      Briefwisseling betreffende de gevolgen van de uitbreiding
                                                                                10
                                                                                '*1
 ---pagebreak--- De gevolmachtigden van de Republiek Moldavië hebben tevens nota genomen van de volgende
verklaring die aan deze Slotakte is gehecht:
     Eenzijdige verklaring van de Franse Republiek inzake de landen en gebieden overzee
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap hebben tevens nota genomen
van de volgende verklaring die buiten het kader van de Partnerschaps- en samenwerkingsover-
eenkomst valt en aan deze Slotakte is gehecht:
     Eenzijdige verklaring van Moldavië inzake de wijnsector
De gevolmachtigden van de Republiek Moldavië hebben tevens nota genomen van de volgende
verklaring die buiten het kader van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst valt en
aan deze Slotakte is gehecht:
     Eenzijdige verklaring van de Gemeenschap inzake technische bijstand in verband met het
     Stelsel van Algemene Preferenties
Gedaan te ..., de .... negentienhonderd vierennegentig.
Voor de Raad en de Commissie van de Europese Gemeenschappen:
Voor de Republiek Moldavië:
                                                                                11
 ---pagebreak---             PARTNERSCHAPS- EN SAMENWERKINGSOVEREENKOMST
 TUSSEN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN HUN LID-STATEN ENERZIJDS
                     EN DE REPUBLIEK MOLDAVIË ANDERZIJDS
HET KONINKRIJK BELGIË,
HET KONINKRIJK DENEMARKEN,
DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,
DE HELLEENSE REPUBLIEK,
HET KONINKRIJK SPANJE,
DE FRANSE REPUBLIEK,
IERLAND,
DE ITALIAANSE REPUBLIEK,
HET GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG,
HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN,
DE PORTUGESE REPUBLIEK,
HET VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND,
Verdragsluitende partijen bij het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie,
hierna 'Lid-Staten' te noemen, en
de EUROPESE GEMEENSCHAP, de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR
ATOOMENERGIE en de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL,
hierna 'de Gemeenschap' te noemen,
enerzijds,
en de REPUBLIEK MOLDAVIË,
anderzijds,
                                                                                U
 ---pagebreak---   hierna 'partijen' te noemen,
  GELET op de banden tussen de Gemeenschap, haar Lid-Staten en de Republiek Moldavië, en
 hun gemeenschappelijke waarden,
 ERKENNENDE dat de Gemeenschap en de Republiek Moldavië deze banden wensen te ver-
 stevigen en partnerschap en samenwerking tot stand willen brengen om te komen tot verster-
 king en verbreding van de betrekkingen die in het verleden zijn aangeknoopt, inzonderheid bij
 de op 18 december 1989 ondertekende Overeenkomst tussen de Europese Economische Ge-
 meenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Unie van Socialistische
 Sovjetrepublieken inzake handel en commerciële en economische samenwerking,
 GELET op de verbintenis van de Gemeenschap en haar Lid-Staten en van de Republiek Mol-
 davië tot versterking van de politieke en economische vrijheden, die de grondslag van het
 partnerschap vormen,
 GELET op de verbintenis van de partijen tot bevordering van internationale vrede en veiligheid
 en de vreedzame oplossing van geschillen, alsmede tot samenwerking op dit gebied in het
 kader van de Verenigde Naties en de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa,
 GELET op de vaste verbintenis van de Gemeenschap en haar Lid-Staten en van de Republiek
 Moldavië tot volledige uitvoering van alle beginselen en bepalingen die zijn vervat in de Slot-
 akte van de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE), de
 slotdocumenten van de vervolgvergaderingen van Madrid en Wenen, het document van de
CVSE-conferentie van Bonn betreffende economische samenwerking, het Handvest van Parijs
voor een Nieuw Europa en het CVSE-document van Helsinki 1992, 'Uitdagingen van het
Veranderingsproces',
ERKENNENDE in dit verband dat steun voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territo-
riale integriteit van de Republiek Moldavië zal bijdragen tot de instandhouding van vrede en
stabiliteit in Midden- en Oost-Europa en in Europa als geheel,
BEVESTIGENDE het grote belang dat de Gemeenschap en haar Lid-Staten en de Republiek
Moldavië hechten aan het Europees Energiehandvest en aan de Verklaring van de Conferentie
van Luzern van april 1993,
OVERTUIGD van het allesoverheersende belang van de beginselen van de rechtsstaat en eer-
biediging van de mensenrechten, inzonderheid de rechten van minderheden, de totstandbren-
ging van een meerpartijenstelsel met vrije en democratische verkiezingen, en economische
liberalisering om een markteconomie tot stand te brengen,
ERKENNENDE de inspanningen van de Republiek Moldavië om politieke en economische
stelsels tot stand te brengen die de beginselen van de rechtsstaat en de mensenrechten eerbie-
digen, met inbegrip van de rechten van personen die tot minderheidsgroepen behoren, en
erkennende dat in de Republiek Moldavië een meerpartijenstelsel bestaat met vrije democrati-
sche verkiezingen en dat de Republiek Moldavië voorziet in economische liberalisering,
 ---pagebreak---  VAN OORDEEL ZIJNDE dat de volledige uitvoering van deze Partnerschaps- en samenwer-
 kingsovereenkomst zowel zal afhangen van, als zal bijdragen tot de voortzetting en verwezen-
 lijking van hervormingen in de Republiek Moldavië op politiek, economisch en juridisch vlak,
 en de invoering van de factoren die vereist zijn voor samenwerking, met name op grond van de
 conclusies van de CVSE-conferentie van Bonn,
 VERLANGENDE het proces van regionale samenwerking op de door deze Overeenkomst
bestreken gebieden'met de buurlanden te stimuleren om welvaart en stabiliteit in deze regio te
bevorderen, .
VERLANGENDE regelmatige politieke dialoog over bilaterale en internationale vraagstukken
van wederzijds belang tot stand te brengen en te bevorderen,
REKENING HOUDENDE met het feit dat de Unie bereid is tot het ontplooien van economi-
sche samenwerking en tot het verlenen van passende technische bijstand,
HERINNEREND aan het nut van de Overeenkomst voor het bevorderen van geleidelijke toe-
nadering tussen de Republiek Moldavië en een uitgestrekter gebied van samenwerking in Eu-
ropa en naburige regio's, en de geleidelijke integratie van de Republiek Moldavië in het open
internationaal handelssysteem,
GELET op de verbintenis van de partijen tot liberalisering van de handel op grond van de
beginselen die zijn vervat in de Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel,
OP PRIJS STELLENDE EN ERKENNENDE het belang van de inspanningen die de Repu-
bliek Moldavië zich getroost om de overgang van een economie met staatshandel en centrale
planning naar een markteconomie te bewerkstelligen,
ZICH BEWUST ZIJNDE van de noodzaak verbetering te brengen in de voorwaarden voor
bedrijfsleven en investeringen, en de voorwaarden voor, onder andere, de vestiging van onder-
nemingen, werknemers, het verrichten van diensten en kapitaalverkeer,
ERVAN OVERTUIGD ZIJNDE dat deze Overeenkomst een nieuw klimaat zal scheppen voor
de economische betrekkingen tussen de partijen, en vooral voor de ontwikkeling van handel en
investeringen, die onontbeerlijk zijn voor economische herstructurering en technologische
modernisering,
VERLANGENDE nauwe samenwerking op het gebied van milieubescherming tot stand te
brengen, gezien de onderlinge afhankelijkheid van de partijen op dit gebied,
VERLANGENDE culturele samenwerking tot stand te brengen en de doorstroming van infor-
matie te verbeteren,
ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN:
 ---pagebreak---                                               Artikel 1
 Er wordt een partnerschap tot stand gebracht tussen de Gemeenschap en haar Lid-Staten,
 enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds. Dit partnerschap heeft ten doel:
 -   een passend kader voor de politieke dialoog tussen de partijen tot stand te brengen met het
     oog op de ontwikkeling van de politieke betrekkingen;
-    handel en investeringen en harmonische economische betrekkingen tussen de partijen te
     bevorderen en aldus hun duurzame economische ontwikkeling te stimuleren;
-    de grondslag te leggen voor samenwerking op wetgevings-, economisch, sociaal, financieel
     en cultureel gebied;
-    de inspanningen van de Republiek Moldavië om haar democratie te consolideren, haar
     economie te ontwikkelen en de overgang naar een markteconomie te voltooien, te onder-
     steunen.
                             TITEL I: ALGEMENE BEGINSELEN
                                             „ Artikel 2
Eerbiediging van de democratische beginselen, de beginselen van het volkenrecht en de men-
senrechten, inzonderheid als vastgelegd in de Slotakte van Helsinki en het Handvest van Parijs
voor een nieuw Europa, en de beginselen van de markteconomie, waaronder de beginselen die
zijn opgenomen in de documenten van de CVSE-conferentie van Bonn, vormen de grondslag
van het interne en externe beleid van de partijen en zijn een essentieel onderdeel van het part-
nerschap en van deze Overeenkomst.
                                              Artikel 3
De partijen zijn van oordeel dat het voor de toekomstige welvaart en stabiliteit van het gebied
van de voormalige Sovjetunie noodzakelijk is dat de nieuwe onafhankelijke staten die als ge-
volg van de ontbinding van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken zijn ontstaan (hierna
'Onafhankelijke Staten' te noemen), de onderlinge samenwerking in stand houden en ontwik-
kelen overeenkomstig de beginselen van de Slotakte van Helsinki en het volkenrecht en in een
geest van goede nabuurschap en alles in het werk stellen om dit proces te stimuleren.
                                            Artikel 3 bis
De partijen verbinden zich ertoe ontwikkelingen in het kader van de desbetreffende titels van
deze Overeenkomst, in het bijzonder titel III en artikel 37a, vooral wanneer Moldavië verder
gevorderd is in het economisch hervormingsproces, te bekijken met het oog op het tot stand
brengen van een vrijhandelszone. De Samenwerkingsraad kan de partijen aanbevelingen met
betrekking tot ontwikkelingen op dit gebied doen. Aan deze ontwikkelingen wordt slechts
uitvoering gegeven op grond van een overeenkomst tussen de partijen in overeenstemming met
hun onderscheiden procedures. De partijen plegen in 1998 overleg om na te gaan of de om-
standigheden, inzonderheid met betrekking tot de vorderingen van Moldavië op het gebied van
 ---pagebreak--- marktgerichte economische hervormingen en de op dat ogenblik aldaar geldende economische
voorwaarden, van dien aard zijn dat kan worden begonnen met onderhandelingen over de
totstandbrenging van een vrijhandelszone.
                                             Artikel 3 ter
De partijen verbinden zich ertoe samen, in onderlinge overeenstemming, na te gaan welke
wijzigingen eventueel in een onderdeel van de Overeenkomst dienen te worden aangebracht in
verband met gewijzigde omstandigheden, inzonderheid de situatie als gevolg van de toetreding
van de Republiek Moldavië tot de GATT. Het eerste onderzoek vindt plaats drie jaar na de
inwerkingtreding van de Overeenkomst, of wanneer de Republiek Moldavië overeenkomstslui-
tende partij bij de GATT wordt, indien dat eerder plaatsvindt.
                               TITEL II: POLITIEKE DIALOOG
                                               Artikel 4
Er wordt een regelmatige politieke dialoog tot stand gebracht tussen de partijen, die zij voor-
nemens zijn te ontwikkelen en te intensiveren. Deze dialoog begeleidt en consolideert het
proces waarbij de Gemeenschap en de Republiek Moldavië nader tot elkaar komen, onder-
steunt de politieke en economische veranderingen die in Moldavië aan de gang zijn en draagt
bij tot de totstandkoming van nieuwe vormen van samenwerking. De politieke dialoog strekt
ertoe
-    de banden van de Republiek Moldavië met de Gemeenschap, en aldus met de gemeenschap
     van democratische naties, te versterken; de economische convergentie die door middel van
     deze Overeenkomst wordt bewerkstelligd, zal leiden tot hechtere politieke betrekkingen;
-    de standpunten over internationale vraagstukken van wederzijds belang nader tot elkaar te
     brengen en aldus meer veiligheid en stabiliteit te bewerkstelligen;
-    ervoor te zorgen dat de partijen streven naar samenwerking voor aangelegenheden op het
     gebied van de versterking van stabiliteit en veiligheid in Europa, de naleving van de de-
     mocratische beginselen, de eerbiediging en bevordering van de mensenrechten, vooral die
     van minderheden, waarbij zo nodig overleg wordt gepleegd over de betrokken aangelegen-
     heden.
                                               Artikels
Op ministerieel niveau vindt een politieke dialoog plaats in het kader van de krachtens artikel
71 opgerichte Samenwerkingsraad, als wel bij andere gelegenheden waartoe onderling overeen
wordt gekomen.
 ---pagebreak---                                                Artikel 6
 De partijen voorzien in andere procedures en regelingen voor politieke dialoog, met name in de
volgende vormen:
-    regelmatige vergaderingen tussen vertegenwoordigers van de Republiek Moldavië en ver-
     tegenwoordigers van de Gemeenschap;
-    het optimaal gebruik maken van alle diplomatieke kanalen tussen de partijen, met inbegrip
     van passende contacten op bilateraal en multilateraal vlak, onder meer bij de Verenigde
     Naties, vergaderingen van de CVSE en elders;
-    het uitwisselen van informatie over aangelegenheden van wederzijds belang met betrekking
     tot de politieke samenwerking in Europa;
-    alle andere middelen die bijdragen tot het consolideren en ontwikkelen van de politieke
    dialoog.
                                               Artikel 7
Op parlementair niveau vindt de politieke dialoog plaats in het kader van het krachtens artikel
76 van de Overeenkomst opgerichte Parlementair Samenwerkingscomité.
                              TITEL III: HANDEL IN GOEDEREN
                                              Artikel 8
1. De partijen passen ten aanzien van elkaar de meestbegunstigingsclausule toe op alle gebie-
    den die verband houden met:
    -     douanerechten en heffingen bij invoer en bij uitvoer, met inbegrip van de wijze van
         invordering van dergelijke rechten en heffingen,
    -    bepalingen betreffende douaneafhandeling, doorvoer, opslag in entrepot en overslag
         van goederen,
    -    belastingen en alle andere interne heffingen die rechtstreeks of onrechtstreeks op de
         ingevoerde goederen van toepassing zijn,
    -    wijzen van betaling en overdracht van de betaalde bedragen,
    -    voorschriften met betrekking tot verkoop, aankoop, vervoer, distributie en gebruik van
         goederen op de binnenlandse markt.
2.  De bepalingen van lid 1 zijn niet van toepassing op:
    a) voordelen die met het oog op de oprichting van een douane-unie of vrijhandelszone of
         na de oprichting van een dergelijke unie of zone worden toegekend;
    b) voordelen die aan bepaalde landen worden toegekend overeenkomstig de Algemene
         Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel en andere internationale regelingen ten
         gunste van ontwikkelingslanden;
    c) voordelen die aan buurlanden worden toegekend teneinde het grensverkeer te verge-
         makkelijken.
 ---pagebreak--- De bepalingen van lid 1 en van artikel 9, lid 2, zijn gedurende een overgangsperiode die eindigt
op de datum waarop de Republiek Moldavië partij wordt bij de GATT of, indien dit vroeger is,
op 31 december 1998, niet van toepassing op de in bijlage I bedoelde voordelen die door de
Republiek Moldavië worden toegekend aan andere Onafhankelijke Staten met ingang van de
dag voorafgaande aan de datum waarop de Overeenkomst in werking treedt.
                                                Artikel 9
 1. De partijen zijn het erover eens dat het beginsel van de vrije doorvoer van goederen een
     essentiële voorwaarde is voor het bereiken van de doelstellingen van deze Overeenkomst.
2.   Met het oog hierop waarborgt elke partij de vrije doorgang over zijn grondgebied van
     goederen die herkomstig zijn uit of bestemd zijn voor het douanegebied van de andere
     partij
3.   De in artikel V, leden 2, 3, 4 en 5 van de GATT vastgestelde regels zijn tussen de twee
     partijen van toepassing.
4.   De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan de tussen de partijen overeengekomen
     bijzondere regelingen voor specifieke sectoren, zoals vervoer, of produkten.
                                               Artikel 10
Onverminderd de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit internationale overeenkomsten
betreffende de tijdelijke invoer van goederen die beide partijen binden, verleent elke partij de
andere partij, in de gevallen en volgens de procedures die zijn vastgesteld in enige andere voor
haar bindende internationale overeenkomst op dit gebied en overeenkomstig haar eigen wette-
lijke bepalingen ter zake, vrijstelling van invoerrechten en -heffingen op goederen die tijdelijk
worden ingevoerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de voorwaarden waaronder de uit
een dergelijke overeenkomst voortvloeiende verplichtingen door de betrokken partij zijn
aanvaard.
                                               Artikel 11
Onverminderd het bepaalde in de artikelen 13, 16 en 17 en bijlage II van deze Overeenkomst,
en in de artikelen 77, 81, 244, 249 en 280 van de Akten van Toetreding van Spanje en Portugal
tot de Europese Gemeenschap worden bij de invoer van goederen van oorsprong uit Moldavië
en de Gemeenschap in respectievelijk de Gemeenschap en Moldavië geen kwantitatieve
beperkingen toegepast.
 ---pagebreak---                                                  Artikel I Ibis
 1. De uit het grondgebied van een partij herkomstige produkten die op het grondgebied van
       de andere partij worden ingevoerd, worden direct noch indirect onderworpen aan enige
       interne belastingen of andere interne heffingen die hoger zijn dan die welke direct of indi-
       rect op soortgelijke binnenlandse produkten van toepassing zijn.
2.     Voorts worden deze produkten niet minder gunstig behandeld dan soortgelijke nationale
       produkten ten aanzien van alle wetten, voorschriften en vereisten met betrekking tot hun
      verkoop op de binnenlandse markt, aanbieding ten verkoop, aankoop, vervoer, distributie
       of gebruik. De bepalingen van dit lid vormen geen beletsel voor de toepassing van gedif-
      ferentieerde interne vervoerstarieven die uitsluitend gebaseerd zijn op de economisch ver-
       antwoorde exploitatie van het vervoermiddel en niet op de nationaliteit van het produkt.
                                                 Artikel liter
De hierna volgende artikelen van de GATT zijn van overeenkomstige toepassing tussen de
twee partijen.
   i)    Artikel VII, leden 1, 2, 3, 4a, 4b, 4d en 5
 ii)     Artikel VIII
iii)     Artikel IX
iv)      Artikel X.
                                                  Artikel 12
Goederen worden tegen marktgerelateerde prijzen tussen de partijen verhandeld.
                                                  Artikel 13
1. Wanneer een bepaald produkt op het grondgebied van een van de partijen wordt ingevoerd
      in dermate toegenomen hoeveelheden en onder voorwaarden die ernstige schade
      toebrengen of dreigen toe te brengen aan de eigen producenten van soortgelijke of
      rechtstreeks concurrerende produkten, dan kan de benadeelde partij passende maatregelen
      nemen met inachtneming van de hierna volgende procedures en voorwaarden.
2.    Voor zij maatregelen nemen, of, in de gevallen waarin artikel 4 van toepassing is, zo
      spoedig mogelijk nadat zij maatregelen hebben genomen, verstrekken de Gemeenschap of
      de Republiek Moldavië, al naargelang van het geval, het Samenwerkingscomité alle rele-
      vante informatie teneinde dit in staat te stellen een voor beide partijen aanvaardbare oplos-
      sing te zoeken.
 ---pagebreak--- 3.   Indien, na dit overleg, de partijen niet binnen 30 dagen nadat de kwestie naar het Samen-
     werkingscomité is verwezen een akkoord bereiken over maatregelen om het probleem op
     te lossen, dan kan de partij die om het overleg heeft verzocht maatregelen ter beperking
     van de invoer van de betrokken produkten nemen in de mate en voor de tijd die nodig zijn
     om de schade te voorkomen of te verhelpen of kan zij andere passende maatregelen
     nemen.
4.   In kritieke omstandigheden, waarin uitstel moeilijk herstelbare schade zou veroorzaken,
     kunnen de partijen maatregelen nemen voor het overleg heeft plaatsgevonden, op voor-
     waarde dat onmiddellijk daarna een voorstel tot overleg wordt gedaan.
5. Bij de keuze van de in het kader van dit artikel toe te passen maatregelen geven de over-
     eenkomstsluitende partijen de voorkeur aan maatregelen die het bereiken van de doelstel-
     lingen van deze Overeenkomst het minst in de weg staan.
                                               Artikel 14
Niets in deze titel, inzonderheid artikel 13 daarvan, vormt een beletsel voor of heeft gevolgen
voor het nemen door de partijen van anti-dumpingmaatregelen of compenserende maatregelen
overeenkomstig artikel VI van de GATT, de Overeenkomst inzake de interpretatie en de toe-
passing van de artikelen VI, XVI en XXIII, van de GATT of aanverwante interne wetgeving.
Elke partij verklaart zich bereid de door de andere partij naar voren gebrachte argumenten in
verband met anti-dumping- of anti-subsidieprocedures te onderzoeken en de betrokken belang-
hebbenden in kennis te stellen van de belangrijkste feiten en overwegingen die aan de defini-
tieve beslissing ten grondslag zullen liggen. Voor definitieve anti-dumpingrechten en compen-
serende rechten worden ingesteld, doet de betrokken partij al het mogelijke om het probleem
tot een constructieve oplossing te brengen.
                                               Artikel 15
De Overeenkomst vormt geen beletsel voor verboden of beperkingen op de invoer, de uitvoer
of de doorvoer van goederen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de
openbare zedelijkheid, de openbare orde en veiligheid, gezondheid en het leven van personen
en dieren of het behoud van planten, de bescherming van natuurlijke hulpbronnen, de bescher-
ming van het nationaal artistiek, historisch of archeologisch erfgoed of uit hoofde van de be-
scherming van de intellectuele, industriële of commerciële eigendom, noch voor voorschriften
betreffende goud en zilver. Deze verboden of beperkingen mogen echter geen middel tot wil-
lekeurige discriminatie, noch een verkapte beperking van de handel tussen de partijen bij de
Overeenkomst vormen.
 ---pagebreak---                                              Artikel 16
Titel m is niet van toepassing op de handel in textielprodukten van de hoofdstukken 50 tot en
met 63 van de Gecombineerde Nomenclatuur. De handel in deze produkten is geregeld bij een
afzonderlijke overeenkomst die op 14 mei 1993 werd ondertekend en die voorlopig van
toepassing is sedert 1 januari 1993.
                                             Artikel 17
1. De handel in produkten die onder het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeen-
    schap voor Kolen en Staal vallen, wordt geregeld bij de bepalingen van deze titel IH, met
    uitzondering van artikel 11 daarvan.
2. Er wordt een contactgroep voor kolen- en staalkwesties ingesteld bestaande uit vertegen-
    woordigers van de Gemeenschap enerzijds en vertegenwoordigers van de Republiek Mol-
    davië anderzijds.
    De contactgroep wisselt op gezette tijden informatie uit over alle problemen in verband
    met kolen- en staalprodukten die voor de partijen van belang zijn.
                                             Artikel 18
De handel in kernmaterialen vindt plaats overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie van toepassing. Zo nodig
wordt deze geregeld bij een tussen de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de
Republiek Moldavië te sluiten bijzondere overeenkomst.
     TITEL rV: BEPALINGEN INZAKE HANDELSVERKEER EN INVESTERINGEN
                             . Hoofdstuk I: Arbeidsvoorwaarden
                                             Artikel 19
    Onverminderd de in elke Lïd-Staat geldende wettelijke regelingen, voorwaarden en proce-
    dures dragen de Gemeenschap en de Lid-Staten ervoor zorg dat onderdanen van de Repu-
    bliek Moldavië die legaal tewerkgesteld zijn op het grondgebied van een Lid-Staat, wat
    werkomstandigheden, beloning en ontslag betreft niet op grond van nationaliteit worden
    gem^crimineerd ten opzichte van onderdanen van de Lid-Staten.
    Onverminderd de in Moldavië geldende wettelijke regelingen, voorwaarden en procedures
    draagt Moldavië ervoor zorg dat onderdanen van een Lid-Staat die legaal tewerkgesteld
    zijn op het grondgebied van Moldavië, wat werkomstandigheden, beloning en ontslag
    betreft niet op grond van nationaliteit worden gediscrimineerd ten opzichte van Moldavi-
    sche onderdanen.
                                            Artikel 19bis
                                                                                10
 ---pagebreak---                                Coördinatie van de sociale zekerheid
De partijen verbinden zich ertoe overeenkomsten te sluiten met het doel:
 i) onverminderd de in elke Lid-Staat geldende voorwaarden en bepalingen, regelingen te
    treffen voor de coördinatie van de stelsels van sociale zekerheid voor werknemers van
    Moldavische nationaliteit die legaal tewerkgesteld zijn op het grondgebied van een Lid-
    Staat. Deze bepalingen zullen er met name in voorzien dat:
    -    alle perioden waarin de vorengenoemde werknemers in de onderscheidene Lid-Staten
         verzekerd of tewerkgesteld waren of daadwerkelijk hebben verbleven worden samen-
         gevoegd ten behoeve van de ouderdoms-, invaliditeits- en overlevingspensioenen en
         de ziektekostenverzekering van deze werknemers;
    -    alle ouderdoms-, overlevings- en invaliditeitspensioenen en verzekeringen tegen ar-
         beidsongevallen of beroepsziekten, met uitzondering van de premievrije prestaties, vrij
         overdraagbaar zijn tegen de koers waarin de wetgeving van de betrokken Lid-Staat of
         Lid-Staten voorziet;
ii) onverminderd de voorwaarden en bepalingen welke in de Republiek Moldavië van toepas-
    sing zijn, bepalingen vast te stellen die waarborgen dat werknemers die onderdanen zijn
    van een Lid-Staat en die legaal tewerkgesteld zijn in de Republiek Moldavië, de onder het
    tweede streepje van punt i) omschreven behandeling krijgen.
                                                                                11
 ---pagebreak---                                              Artikel 19ter
De overeenkomstig het bepaalde in artikel 19 te nemen maatregelen doen geen afbreuk aan de
uit bilaterale overeenkomsten tussen de Republiek Moldavië en de Lid-Staten voortvloeiende
rechten en verplichtingen wanneer deze overeenkomsten in een gunstiger behandeling van
onderdanen van de Republiek Moldavië of de Lid-Staten voorzien.
                                               Artikel 20
De Samenwerkingsraad gaat na welke gezamenlijke actie kan worden ondernomen om toezicht
te houden op illegale immigratie, met inachtneming van het beginsel en de praktijk van weder-
toelating.
                                               Artikel 21
De Samenwerkingsraad gaat na welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de werk-
omstandigheden van zakenlieden, rekening houdend met de internationale verbintenissen van
de partijen, met inbegrip van die welke in het document van de Conferentie van Bonn van de
CVSE zijn opgenomen.
                                               Artikel 22
De Samenwerkingsraad doet aanbevelingen voor de tenuitvoerlegging van de artikelen 19, 20
en 21.
       Hoofdstuk II: Bepalingen inzake de vestiging en de werking van ondernemingen
                                              Artikel 23
1. a) De Gemeenschap en haar Lid-Staten kennen voor de vestiging van Moldavische
         ondernemingen op hun grondgebied geen minder gunstige behandeling toe dan die
         welke zij aan ondernemingen uit enig derde land toekennen, overeenkomstig hun
         wetgeving en bepalingen.
    b) Onverminderd de in bijlage IV genoemde voorbehouden kennen de Gemeenschap en
         haar Lid-Staten de op hun grondgebied gevestigde dochterondernemingen van Molda-
         vische bedrijven, wat de werking daarvan betreft, geen minder gunstige behandeling
         toe dan die welke zij aan enig bedrijf uit de Gemeenschap toekennen, overeenkomstig
         hun wetgeving en bepalingen.
    c) De Gemeenschap en haar Lid-Staten kennen de op hun grondgebied gevestigde filialen
         van Moldavische bedrijven, wat de werking daarvan betreft, geen minder gunstige
         behandeling toe dan die welke zij aan filialen van bedrijven uit enig derde land toeken-
         nen, overeenkomstig hun wetgeving en bepalingen.
                                                                                12
 ---pagebreak--- 2. a) Onverminderd de in bijlage V genoemde voorbehouden kent Moldavië voor de vesti-
        ging van bedrijven uit de Gemeenschap op zijn grondgebied geen minder gunstige
        behandeling toe dan de meest voordelige behandeling die dit land aan zijn eigen onder-
        nemingen of aan ondernemingen uit enig derde land toekent, overeenkomstig zijn
        wetgeving en bepalingen.
   b) Moldavië kent de op zijn grondgebied gevestigde dochterondernemingen en filialen
        van bedrijven uit de Gemeenschap, wat de werking daarvan betreft, geen minder
        gunstige behandeling toe dan de meest voordelige behandeling die het respectievelijk
        aan zijn eigen ondernemingen, filialen of respectievelijk aan ondernemingen en filialen
        uit enig derde land toekent, overeenkomstig zijn nationale wetgeving en bepalingen.
3. De bepalingen van de leden 1 en 2 mogen door de op het grondgebied van een partij ge-
   vestigde dochterondernemingen van ondernemingen uit de andere partij niet worden ge-
   bruikt om de wetgeving en de voorschriften van de eerstgenoemde partij in verband met de
   toegang tot specifieke sectoren of activiteiten te ontduiken.
   Aan ondernemingen die op de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst in de
   Gemeenschap of in Moldavië gevestigd zijn, wordt de in de leden 1 en 2 bedoelde behan-
   deling toegekend met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst
   en aan ondernemingen die zich na deze datum in de Gemeenschap of in Moldavië vestigen,
   met ingang van de datum van vestiging.
                                              Artikel 24
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 89 is artikel 23 niet van toepassing op het vervoer
   door de lucht, over binnenwateren en over zee.
2. Wat evenwel de activiteiten van scheepvaartondernemingen op het gebied van het interna-
   tionale vervoer over zee betreft, met inbegrip van het intermodale vervoer dat ten dele
   over zee plaatsvindt, biedt elke partij aan ondernemingen van de andere partij de mogelijk-
   heid op haar grondgebied een handelsvertegenwoordiging in de vorm van dochteronder-
   nemingen of filialen te vestigen, onder voorwaarden, wat de vestiging en de werking be-
   treft, die niet minder gunstig zijn dan de meest voordelige voorwaarden die zij aan haar
   eigen ondernemingen of aan dochterondernemingen of filialen van ondernemingen uit enig
   derde land toekent.
   Deze activiteiten omvatten onder meer:
   a) het op de markt brengen en de verkoop vaiMnaritieme vervoersdiensten en aanverwan-
        te diensten door rechtstreekse contacten met klanten, van prijsopgave tot facturering,
        ongeacht of deze diensten worden verricht of aangeboden door de dienstverlener zelf
        dan wel door dienstverleners waarmee de verkoper van de diensten een permanent
        handelsakkoord heeft;
                                                                                13
 ---pagebreak---     b) aankoop en gebruik, voor eigen rekening of voor rekening van hun klanten (en de
         wederverkoop aan hun klanten) van alle vervoersdiensten en aanverwante diensten,
         met inbegrip van alle vormen van binnenlands vervoer, in het bijzonder over
         binnenwateren, over de weg en per spoor, die voor een geïntegreerde dienstverlening
         vereist zijn;
    c) voorbereiding van documentatie betreffende vervoersdocumenten, douanedocumenten
         of andere documenten in verband met de oorsprong en de aard van de vervoerde goe-
         deren;
    d) het verschaffen van handelsinformatie, op enigerlei wijze, onder meer door middel van
         geautomatiseerde informatiesystemen en systemen voor elektronische gegevensuitwis-
         seling     (onverminderd     alle    niet-discriminatoire  beperkingen     op     het
         telecommunicatieverkeer);
    e) het sluiten van enigerlei handelsovereenkomst, met inbegrip van participaties in onder-
         nemingen en het in dienst nemen van plaatselijk aangeworven personeel (of, wanneer
         het buitenlands personeel betreft, met inachtneming van de desbetreffende bepalingen
         van deze Overeenkomst), met een in het betrokken land gevestigde scheepvaartonder-
         neming;
   f) optreden namens ondernemingen, het organiseren van de afroep van aanvragen om
         scheepsruimte of, indien nodig, het overnemen van vracht.
                                              Artikel 25
Voor de toepassing van deze Overeenkomst wordt verstaan onder:
a) 'onderneming uit de Gemeenschap' of'Moldavische onderneming': een overeenkomstig
   de wetgeving van respectievelijk een Lid-Staat of de Republiek Moldavië opgerichte
   onderneming die haar statutaire zetel, centrale administratie of belangrijkste
   handelsactiviteit op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of de Republiek
   Moldavië heeft. Indien een overeenkomstig de wetgeving van respectievelijk de
   Gemeenschap of de Republiek Moldavië opgerichte onderneming enkel haar statutaire
   zetel op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of de Republiek Moldavië
   heeft, wordt deze onderneming als een onderneming uit de Gemeenschap of als een
   Moldavische onderneming beschouwd indien uit haar transacties een werkelijke en
   permanente band tussen de economieën van respectievelijk de Lid-Staten of de Republiek
   Moldavië naar voren treedt;
b) 'dochteronderneming': een onderneming waarover een andere onderneming daadwerkelijk
   zeggenschap heeft;
c) 'filiaal' van een onderneming: een handelszaak zonder rechtspersoonlijkheid die kennelijk
   een permanent karakter bezit, zoals een agentschap van een moedermaatschappij, een
   eigen management heeft en over de nodige materiële voorzieningen beschikt om zakelijk
   overleg te voeren met derden, in dier voege dat laatstgenoemden, hoewel zij ervan op de
   hoogte zijn dat indien nodig er een rechtsverhouding zal bestaan met de
   moedermaatschappij waarvan het hoofdkantoor zich in het buitenland bevindt, geen
   rechtstreeks contact dienen te hebben met deze moedermaatschappij doch hun transacties
   kunnen afhandelen met de genoemde handelszaak die het vorengenoemde agentschap
   vormt;
                                                                                14
 ---pagebreak--- d) 'vestiging': het recht van ondernemingen uit de Gemeenschap of uit Moldavië als bedoeld
     in artikel 25 onder a) economische activiteiten uit te oefenen door de oprichting van doch-
    termaatschappijen en filialen in respectievelijk Moldavië en de Gemeenschap;
e) 'transacties': het verrichten van economische activiteiten;
f) 'economische activiteiten': activiteiten met een industrieel of commercieel karakter of
    activiteiten van personen die een vrij beroep uitoefenen.
g) wat het internationale vervoer over zee betreft, met inbegrip van het intermodale vervoer
    dat ten dele over zee plaatsvindt, zijn de bepalingen van dit hoofdstuk en van hoofdstuk III
    eveneens van toepassing op onderdanen van de Lid-Staten of van Moldavië die buiten het
    grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of Moldavië gevestigd zijn en op buiten
    de Gemeenschap of Moldavië gevestigde scheepvaartmaatschappijen waarin onderdanen
    van respectievelijk de Gemeenschap of Moldavië een meerderheidsparticipatie hebben,
    indien de vaartuigen van deze scheepvaartmaatschappijen respectievelijk in die Lid-Staat of
    in Moldavië geregistreerd zijn overeenkomstig de respectieve wettelijke voorschriften van
    de Gemeenschap en Moldavië.
                                               Artikel 26
1. Geen van de bepalingen van de Overeenkomst vormt voor de partijen een beletsel om be-
    schermende maatregelen te nemen, onder meer ten behoeve van investeerders, deposito-
    gevers, verzekeringnemers of personen aan wie een financiële dienstverlener een fiduciair
    recht verschuldigd is of teneinde de integriteit en de stabiliteit van het financiële systeem te
    waarborgen. Wanneer dergelijke maatregelen strijdig zijn met de bepalingen van de Over-
    eenkomst mogen zij niet worden gebruikt als middel om de uit de Overeenkomst voort-
    vloeiende verplichtingen van een partij te ontduiken.
2.  Geen van de bepalingen van deze Overeenkomst wordt op zodanige wijze geïnterpreteerd
    dat zij een partij ertoe verplicht informatie betreffende de zaken en de boekhouding van
    individuele klanten dan wel vertrouwelijke of gepatenteerde informatie te verstrekken die
    in het bezit is van overheidsinstanties.
                                               Artikel 27
De bepalingen van deze Overeenkomst vormen voor een partij geen beletsel de maatregelen te
nemen die zij noodzakelijk acht om te voorkomen dat de door haar genomen maatregelen in
verband met de toegang van derde landen tot haar markten door middel van deze Overeen-
komst worden ontdoken.
                                               Artikel 28
    In afwijking van het bepaalde in hoofdstuk I van deze Titel heeft een op het grondgebied
    van Moldavië of de Gemeenschap gevestigde onderneming uit respectievelijk de Gemeen-
    schap of Moldavië het recht, met inachtneming van de wetgeving van het gastland van
    vestiging, op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of Moldavië werkne-
    mers die onderdanen zijn van de Lid-Staten van de Gemeenschap of van Moldavië in dienst
                                                                                15
 ---pagebreak---    te nemen of deze door een van haar dochterondernemingen of filialen in dienst te laten
   nemen, mits dergelijke werknemers een sleutelpositie in de zin van lid 2 van dit artikel
   bekleden en zij uitsluitend door ondernemingen, dochterondernemingen of filialen
   tewerkgesteld worden. De geldigheidsduur van de verblijfs- en werkvergunningen van
   deze werknemers is beperkt tot de periode waarin zij als zodanig werkzaam zijn.
2. Werknemers met een sleutelpositie die in dienst zijn van de vorengenoemde ondernemin-
   gen, hierna 'organisaties' genoemd, zijn 'binnen de onderneming overgeplaatste personen'
   als omschreven onder c) van dit artikel van de hierna volgende categorieën, met dien
   verstande dat de organisatie een rechtspersoon is en de betrokkenen gedurende tenminste
   het onmiddellijk aan de overplaatsing voorafgaande jaar in dienst waren van deze organi-
   satie of daarin partners (doch geen aandeelhouders met een meerderheidsparticipatie) wa-
   ren:
   a) leden van het hogere kader van een organisatie die in de eerste plaats verantwoordelijk
        zijn voor het management van de organisatie, onder het algemene toezicht en de lei-
        ding van de raad van bestuur of de aandeelhouders of daarmee gelijkgestelde
        personen. Deze personeelsleden
        -   geven leiding aan de organisatie of een afdeling of onderafdeling daarvan;
        -    houden toezicht op en controleren de werkzaamheden van andere
            toezichthoudende, hooggespecialiseerde of leidinggevende werknemers;
        -    zijn persoonlijk bevoegd werknemers in dienst te nemen en te ontslaan of de in-
             dienstneming of het ontslag van werknemers of andere maatregelen in het kader
            van het personeelsbeleid aan te bevelen.
   b) binnen een organisatie werkzame personen die beschikken over kennis die van wezen-
        lijk belang is voor de dienstverlening van het bedrijf, de onderzoeksuitrusting, de
        technische werkzaamheden of het management. Afgezien van de voor het functioneren
       van de betrokken onderneming vereiste specifieke kennis, kan deze kennis bestaan in
        de bekwaamheid bepaalde werkzaamheden uit te voeren of een bepaald beroep uit te
       oefenen waarvoor specifieke technische vaardigheden vereist zijn, evenals, in voor-
       komend geval, het lidmaatschap van een erkende beroepsgroep.
   c) een 'binnen de onderneming overgeplaatste persoon' is een natuurlijke persoon die
       voor een organisatie op het grondgebied van een partij werkzaam is en die tijdelijk
       wordt overgeplaatst in het kader van economische activiteiten op het grondgebied van
       de andere partij. De belangrijkste handelsactiviteit van de betrokken organisatie dient
       op het grondgebied van een partij plaats te hebben en de overplaatsing dient te ge-
       schieden naar een dochteronderneming of filiaal van deze organisatie die
       respectievelijk dat op het grondgebied van de andere partij daadwerkelijk soortgelijke
       economische activiteiten verricht.
                                                                                16
 ---pagebreak---                                                  Artikel 30
   1. De partijen vermijden in zoverre mogelijk het nemen van maatregelen of het ontplooien
      van activiteiten die de voorwaarden voor de vestiging en de werking van ondernemingen
      uit de andere partij restrictiever maken dan op de dag voorafgaande aan de datum van
      ondertekening van de Overeenkomst het geval was.
   2. De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan die van artikel 36a: de omstandighe-
      den waarop artikel 36a van toepassing is, worden uitsluitend geregeld door de bepalingen
      van dit artikel, met uitsluiting van elk ander artikel.
   3. In een geest van partnerschap en samenwerking en in het licht van de bepalingen van
      artikel 39 zal de regering van Moldavië de Gemeenschap kennis geven van door haar
      voorgestelde nieuwe wet- of regelgeving die de voorwaarden voor de vestiging of de wer-
      king van dochterondernemingen offilialenvan bedrijven uit de Gemeenschap in Moldavië
      restrictiever maakt dan op de dag voorafgaande aan de datum van ondertekening van de
      Overeenkomst het geval is. De Gemeenschap kan van Moldavië verlangen dat dit land haar
      deze wetsontwerpen of ontwerp-regelingen doet toekomen en behoudt zich het recht voor
      daarover in overleg te treden met Moldavië.
   4. Wanneer nieuwe wet- of regelgeving in Moldavië de voorwaarden voor de vestiging van
      bedrijven uit de Gemeenschap op het grondgebied van Moldavië en voor de werking van in
      Moldavië gevestigde dochterondernemingen en filialen van bedrijven uit de Gemeenschap
      restrictiever maakt dan op de dag voorafgaande aan de datum van ondertekening van de
      Overeenkomst het geval is, is dergelijke wet- of regelgeving gedurende de eerste driejaren
      volgende op de datum van inwerkingtreding van het desbetreffende besluit niet van toepas-
      sing op de dochterondernemingen en filialen die op de datum van inwerkingtreding van dit
      besluit reeds in Moldavië gevestigd waren.
       Hoofdstuk III: Grensoverschrijdend dienstenverkeer tussen de Gemeenschap en
                                                Moldavië
                                                 Artikel 31
/  1. De partijen verbinden zich overeenkomstig het bepaalde in dit hoofdstuk ertoe de nodige
      stappen te ondernemen om geleidelijk het grensoverschrijdend verlenen van diensten mo-
      gelijk te maken door vennootschappen uit de Gemeenschap of uit Moldavië die zijn geves-
      tigd op het grondgebied van een andere partij dan die van de persoon voor wie de diensten
'"    worden verricht, met inachtneming van de ontwikkeling van de dienstverlenende sectoren
      op het grondgebied van de partijen.
   2. De Samenwerkingsraad doet aanbevelingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van
      lid 1 van dit artikel.
                                                                                17
 ---pagebreak---                                              Artikel 32
De partijen werken samen met het oog op de ontwikkeling van een marktgerichte dienstensec-
tor in Moldavië.
                                               Artikel 33
1. De partijen verbinden zich tot het daadwerkelijk toepassen van het beginsel van
     onbeperkte toegang tot de internationale maritieme markt en het internationaal maritiem
     vervoer op commerciële basis.
     a) Bovenstaande bepaling doet geen afbreuk aan de rechten en verplichtingen die voort-
         vloeien uit de gedragscode van de Verenigde Naties voor Lijn vaart conferences en
         voor de ene of de andere van de partijen bij deze Overeenkomst van toepassing zijn.
         De niet bij conferences aangesloten lijnvaartmaatschappijen kunnen vrij met een
         conference concurreren zolang zij zich aan het beginsel van eerlijke concurrentie op
         commerciële basis houden.
     b) De partijen bevestigen dat zij de vrije concurrentie beschouwen als een fundamentele
         noodzaak voor het handelsverkeer in droge en vloeibare bulkgoederen.
2.   De partijen verbinden zich ertoe bij de toepassing van de beginselen van lid 1 :
     a) vanaf het in werking treden van deze Overeenkomst geen bepalingen inzake vrachtver-
         deling van bilaterale overeenkomsten tussen om het even welke Lid-Staat van de Ge-
         meenschap en de voormalige Sovjetunie toe te passen;
    b) geen bepalingen inzake vrachtverdeling op te nemen in toekomstige bilaterale overeen-
         komsten met derde landen, tenzij in die uitzonderlijke gevallen waarin de lijnvaart-
         maatschappijen van de ene of de andere partij bij deze Overeenkomst anders geen reële
         kans zouden krijgen om aan het handelsverkeer van en naar het betrokken derde land
         deel te nemen;
    c) het opnemen van vrachtverdelingsregelingen in toekomstige bilaterale overeenkomsten
         betreffende het vervoer van droge en vloeibare buikladingen niet toe te staan;
    d) bij het in werking treden van deze Overeenkomst alle unilaterale maatregelen en ad-
         ministratieve, technische en andere belemmeringen op te heffen die een beperkende of
         discriminerende invloed kunnen hebben op het vrij verrichten van diensten in het inter-
        nationaal maritiem vervoer.
                                                                                18
 ---pagebreak---      Onder meer verleent elke partij aan schepen welke door onderdanen of vennootschappen
     van de andere partij worden geëxploiteerd geen minder gunstige behandeling dan die welke
     zij aan haar eigen schepen verleent ten aanzien van de toegang tot voor het internationale
     handelsverkeer opengestelde havens, het gebruik van de infrastructuur en van de maritieme
     hulpdiensten van de havens evenals de daarmee verband houdende vergoedingen en
     kosten, douanefaciliteiten en toewijzing van aanlegplaatsen en installaties voor het laden en
     lossen.
     De onderdanen en vennootschappen van de Gemeenschap die voorzien in internationale
     maritieme vervoersdiensten kunnen onbelemmerd voorzien in de op het internationaal
     zeevervoer aansluitende diensten op de binnenwateren van Moldavië en vice versa.
                                             Artikel 3 3 bis
Met het oog op een gecoördineerde ontwikkeling van het vervoer tussen de partijen in
overeenstemming met hun commerciële behoeften kunnen de voorwaarden voor de
wederzijdse toegang tot eikaars markten en het verlenen van diensten met betrekking tot het
vervoer over de weg, per spoor en over de binnenwateren, en eventueel het luchtvervoer,
worden vastgelegd in bijzondere overeenkomsten, waarover in voorkomend geval tussen de
partijen na het in werking treden van deze Overeenkomst overeenkomstig artikel 85 wordt
onderhandeld.
                                Hoofdstuk IV: Algemene bepalingen
                                              Artikel 34
1. De bepalingen van deze titel worden toegepast behoudens beperkingen die
     gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de
     volksgezondheid.
2. Zij zijn niet van toepassing op de werkzaamheden die op het grondgebied van elke partij
     verband houden met de uitoefening van het openbaar gezag, zelfs indien deze slechts voor
     een bepaalde gelegenheid geschieden.
                                              Artikel 35
Voor de toepassing van Titel IV van deze Overeenkomst weerhoudt geen van de bepalingen
van de Overeenkomst de partijen ervan hun wetten en voorschriften betreffende toelating en
verblijf, het verrichten van werk, arbeidsvoorwaarden, de vestiging van natuurlijke personen en
het verrichten van diensten toe te passen, op voorwaarde dat zulks niet op zodanige wijze
geschiedt dat de toepassing de voor een partij uit een specifieke bepaling van de Overeenkomst
voortvloeiende voordelen teniet doet of beperkt. Deze bepaling doet geen afbreuk aan de toe-
passing van artikel 34.
                                                                                19
 ---pagebreak---                                               Artikel 36
 Vennootschappen welke worden bestuurd door en de exclusieve eigendom zijn van Moldavi-
sche vennootschappen en communautaire vennootschappen gezamenlijk, komen eveneens in
aanmerking voor de bepalingen van hoofdstukken II, III en IV van deze titel.
                                             Artikel 36a
De in het kader van deze Overeenkomst door een partij aan de andere toegekende behandeling
is met ingang van de termijn van een maand vóór het in werking treden van de daarop betrek-
king hebbende voorschriften van de GATS, met betrekking tot de sectoren of maatregelen
waarop de GATS betrekking heeft, in geen enkel geval gunstiger dan die welke door bedoelde
eerstgenoemde partij in het kader van de GATS en met betrekking tot om het even welke
dienstensector, dienstensubsector en wijze van dienstverlening wordt toegekend.
                                             Artikel 36b
Voor de toepassing van hoofdstukken II, III en IV van deze titel wordt geen rekening gehou-
den met de behandeling welke door de Gemeenschap, haar Lid-Staten of Moldavië wordt
toegekend op grond van de verbintenissen welke in het kader van overeenkomsten inzake
economische integratie overeenkomstig de beginselen van artikel V van de GATS zijn aange-
gaan.
                                             Artikel 36c
1. De        overeenkomstig      de      bepalingen      van      deze       titel    toegekende
    meestbegunstigingsbehandeling is niet van toepassing op de belastingvoordelen waarin de
    partijen voorzien of in de toekomst zullen voorzien in het kader van overeenkomsten ter
    voorkoming van dubbele belastingheffing of andere fiscale regelingen.
2.  Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor het vaststellen of doen nale-
    ven door de partijen van maatregelen ter voorkoming van belastingvlucht of -ontduiking
    overeenkomstig de belastingvoorschriften van overeenkomsten ter voorkoming van
    dubbele belastingheffing en andere fiscale regelingen, of de nationale fiscale wetgeving.
3.  Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor de Lid-Staten of Moldavië
    om bij de toepassing van de desbetreffende bepalingen van hun fiscaal recht een onder-
    scheid te maken tussen belastingplichtigen die zich niet in identieke situaties bevinden,
    vooral met betrekking tot hun woonplaats.
                                                                                20
 ---pagebreak---                                              Artikel 36d
Onverminderd de voorwaarden van artikel 28 kan geen van de bepalingen van hoofdstukken II,
III en IV van deze Overeenkomst worden geïnterpreteerd als zou zij het recht verschaffen:
-    aan onderdanen van de Lid-Staten, respectievelijk Moldavië, zich op het grondgebied van
     Moldavië, respectievelijk de Gemeenschap, te begeven of daar te verblijven in ongeacht
     welke hoedanigheid en met name als aandeelhouder of partner, beheerder of werknemer
     van een vennootschap dan wel als verstrekker of ontvanger van diensten;
-    aan dochterondernemingen of filialen van Moldavische vennootschappen in de Gemeen-
     schap tot het op het grondgebied van de Gemeenschap in dienst nemen of hebben van
     onderdanen van Moldavië;
-    aan dochterondernemingen of filialen van communautaire vennootschappen in Moldavië
     tot het op het grondgebied van Moldavië in dienst nemen of hebben van onderdanen van
     de Lid-Staten;
-    aan Moldavische vennootschappen dan wel dochterondernemingen of filialen van Moldavi-
     sche vennootschappen in de Gemeenschap tot het namens of onder het toezicht van andere
     personen laten optreden van Moldavische onderdanen door middel van tijdelijke arbeids-
     overeenkomsten;
-    aan communautaire vennootschappen dan wel dochterondernemingen of filialen van com-
     munautaire vennootschappen in Moldavië tot het door middel van tijdelijke
     arbeidsovereenkomsten voorzien in arbeidskrachten welke onderdanen van Lid-Staten zijn.
                      TITEL V: BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER
                                              Artikel 37
1. De partijen verbinden zich ertoe machtiging te verlenen tot alle betaalverrichtingen op de
     lopende rekening van de betalingsbalans in vrije convertibele valuta tussen inwoners van de
     Gemeenschap en van Moldavië welke betrokken zijn bij het verkeer van goederen,
     diensten of personen in overeenstemming met de bepalingen van deze Overeenkomst.
2.   Met betrekking tot de verrichtingen op de kapitaalrekening van de betalingsbalans worden
     vanaf de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst het vrije verkeer van kapitaal
     met betrekking tot directe investeringen in vennootschappen welke in overeenstemming
     met de wetten van het gastland zijn opgericht, en investeringen in overeenstemming met
     hoofdstuk II van deze titel IV, alsook de liquidatie of de repatriëring van die investeringen
     en van alle opbrengsten daarvan gegarandeerd.
3.   Onverminderd de leden 2 en 5 worden met ingang van de datum van inwerkingtreding van
     deze Overeenkomst geen nieuwe beperkingen gesteld op de valutatransacties in het kader
     van het kapitaalverkeer en de daarmee verband houdende betalingsverrichtingen tussen
     inwoners van de Gemeenschap en van Moldavië, en worden geen meer restrictieve regelin-
     gen dan de bestaande vastgesteld.
                                                                                21
 ---pagebreak---      De partijen raadplegen elkaar met het oog op de vergemakkelijking van andere
     kapitaalverrichtingen dan die bedoeld in lid 2 tussen de Gemeenschap en Moldavië gericht
     op de verwezenlijking van de doelstellingen van deze Overeenkomst.
     In het kader van dit artikel kan Moldavië, in afwachting van een volledige convertibiliteit
    van de munteenheid van Moldavië in de zin van artikel VIII van de Articles of Agreement
    van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), in uitzonderlijke omstandigheden deviezen-
    beperkingen in verband met het verlenen of opnemen van financieel krediet op korte en
    middellange termijn toepassen, voor zover dergelijke beperkingen aan Moldavië voor het
    verlenen van zulk krediet worden opgelegd en op grond van de IMF-status van Moldavië
    zijn toegestaan. Moldavië past deze beperkingen op niet-discriminerende wijze toe. Zij
    dienen zodanig te worden toegepast dat zij de uitvoering van deze Overeenkomst zo
    weinig mogelijk verstoren. Moldavië doet aan de Samenwerkingsraad onverwijld
    mededeling van de invoering en van alle wijzigingen van dergelijke maatregelen.
    Onverminderd de leden 1 en 2 kunnen de Gemeenschap en Moldavië in uitzonderlijke
    omstandigheden, wanneer kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en Moldavië oorzaak is
    of dreigt te zijn van ernstige moeilijkheden voor de toepassing van het wisselkoersbeleid of
    het monetair beleid in de Gemeenschap of in Moldavië, elk voor zich vrijwaringsmaatre-
    gelen nemen met betrekking tot het kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en Moldavië
    voor een periode van niet meer dan zes maanden, indien het volstrekt nodig is dergelijke
    maatregelen te nemen.
       TITEL VI: CONCURRENTIE, BESCHERMING VAN INTELLECTUELE,
   INDUSTRIËLE EN COMMERCIËLE EIGENDOM, HARMONISATIE VAN DE
                                          WETGEVING
                                              Artikel 37a
1. De partijen komen overeen, hetzij door de toepassing van hun concurrentievoorschriften
    hetzij via andere methoden, te bewerkstelligen dat beperkingen van de concurrentie door
    ondernemingen of ten gevolge van overheidsmaatregelen, voor zover zij de handel tussen
    de Gemeenschap en Moldavië kunnen aantasten, ongedaan worden gemaakt of uit de weg
    worden geruimd.
2. Met het oog op de verwezenlijking van de in lid 1 genoemde doelstellingen:
    2.1. zorgen de partijen ervoor dat zij voor het bestrijden van concurrentiebeperkingen
          door de onder hun rechtsbevoegdheid vallende ondernemingen over wetten beschik-
          ken en op de naleving ervan toezien;
    2.2. zien de partijen af van het aan bepaalde ondernemingen of voor de produktie van
          goederen welke geen basisprodukten zijn zoals bedoeld in de Algemene Overeen-
          komst betreffende Tarieven en Handel, dan wel voor dienstverlening toekennen van
          staatssteun welke de concurrentie vervalst of dreigt te vervalsen en in de mate dat de
          handel tussen de Gemeenschap en Moldavië daardoor wordt aangetast;
                                                                                22
 ---pagebreak---    2.3. verstrekt de ene partij de andere op haar verzoek informatie over haar steunprogram-
         ma's of over bepaalde afzonderlijke gevallen van staatssteun; er dient door de partijen
         geen informatie te worden verstrekt waarop wettelijke voorschriften inzake beroeps-
         of bedrijfsgeheim van toepassing zijn;
   2.4. verklaren de partijen zich met betrekking tot de staatsmonopolies van commerciële
         aard, bereid vanaf het vierde jaar na de inwerkingtreding van deze Overeenkomst
         erop toe te zien dat niet wordt gediscrimineerd tussen onderdanen van de partijen met
         betrekking tot de voorwaarden waaronder goederen worden aangeschaft of verkocht;
   2.5. verklaren de partijen zich met betrekking tot de overheidsondernemingen of onder-
         nemingen waaraan de Lid-Staten van de Europese Unie of Moldavië exclusieve rech-
         ten toekennen, bereid vanaf het vierdejaar na de inwerkingtreding van deze Overeen-
         komst erop toe te zien dat geen maatregelen worden vastgesteld of in stand gehouden
         welke distorsies van de handel tussen de Gemeenschap en Moldavië tot gevolg heb-
         ben die schadelijk zijn voor de respectieve belangen van de partijen; deze bepaling
         vormt geen juridische of feitelijke belemmering voor de vervulling van de aan der-
         gelijke ondernemingen opgedragen bijzondere taken;
   2.6. kan de sub 2.4 en 2.5 genoemde periode in onderlinge overeenstemming tussen de
         partijen worden verlengd.
3. Op verzoek van de Gemeenschap of Moldavië kan binnen het Samenwerkingscomité over-
   leg plaatshebben over de in de leden 1 en 2 bedoelde beperkingen of distorsies van de
   concurrentie en over het doen naleven van de concurrentievoorschriften, met inachtneming
   van de wettelijke beperkingen betreffende de bekendmaking van gegevens, de vertrouwe-
   lijkheid en het bedrijfsgeheim. Het overleg kan eveneens betrekking hebben op problemen
   in verband met de interpretatie van de leden 1 en 2.
4. De partijen met ervaring op het gebied van de toepassing van de concurrentievoorschriften
   stellen alles in het werk om de andere partijen, op hun verzoek en binnen de grenzen van
   de beschikbare middelen, technische bijstand te verlenen met betrekking tot de uitwerking
   en tenuitvoerlegging van concurrentievoorschriften.
5. Bovenstaande bepalingen doen op geen enkele wijze afbreuk aan de rechten van de
   partijen om afdoende maatregelen, en met name die bedoeld in artikel 14, te nemen met
   betrekking tot distorsies van de handel in goederen of diensten.
                                             Artikel 38
   In overeenstemming met de bepalingen van dit artikel en van bijlage III ziet Moldavië
   verder toe op de verbetering van de bescherming van intellectuele, industriële en commer-
   ciële eigendomsrechten, teneinde tegen het einde van het vijfde jaar na de inwerkingtreding
   van de Overeenkomst te kunnen voorzien in een bescherming overeenkomend met die
   welke bestaat in de Gemeenschap, met inbegrip van doeltreffende middelen om dergelijke
   rechten af te dwingen.
                                                                                23
 ---pagebreak---  2. Uiterlijk vijfjaar na de inwerkingtreding van de Overeenkomst treedt Moldavië toe tot de
     multilaterale overeenkomsten betreffende intellectuele, industriële en commerciële eigen-
     domsrechten bedoeld in punt 1 van bijlage III waarbij de Lid-Staten van de Gemeenschap
     partij zijn of welke de facto door de Lid-Staten worden toegepast in overeenstemming met
     de desbetreffende bepalingen van die overeenkomsten.
                                               Artikel 39
 1. De partijen erkennen dat een belangrijke voorwaarde voor het versterken van de economi-
     sche banden tussen Moldavië en de Gemeenschap de harmonisatie van de bestaande en
     toekomstige wetgeving van Moldavië met die van de Gemeenschap is. Moldavië doet het
     nodige om ervoor te zorgen dat zijn wetgeving geleidelijk in overeenstemming met die van
     de Gemeenschap wordt gebracht.
2. De harmonisatie van de wetgeving omvat in het bijzonder de volgende terreinen: douane,
     vennootschapsrecht, bankwezen, vennootschapsboekhouding en -belasting, intellectuele ei-
     gendom, bescherming van werknemers op de arbeidsplaats, financiële dienstverlening, con-
     currentieregels, overheidsopdrachten, bescherming van de gezondheid en het leven van
     mensen, dieren en planten, milieu, consumentenbescherming, indirecte belastingen, techni-
     sche voorschriften en normen, wetgeving en reglementering op nucleair gebied en vervoer.
3. De Gemeenschap verstrekt Moldavië zo nodig technische bijstand bij de tenuitvoerlegging
    van deze maatregelen; die bijstand kan met name omvatten:
    - de uitwisseling van deskundigen,
    - het verstrekken van tijdige informatie, vooral over relevante wetgeving,
    - de organisatie van seminars,
    - opleidingsactiviteiten,
    - steun bij de vertaling van communautaire wetgeving in de desbetreffende sectoren.
                        TITEL VII: ECONOMISCHE SAMENWERKING
                                              Artikel 41
1. De Gemeenschap en Moldavië brengen een economische samenwerking tot stand die erop
    gericht is het economisch hervormings- en herstelproces en de duurzame ontwikkeling van
    Moldavië te bevorderen. Die samenwerking versterkt en ontwikkelt de economische ban-
    den ten voordele van beide partijen.
2. De beleidsmaatregelen en andere maatregelen worden ontworpen voor de
    totstandbrenging van economische en sociale hervormingen, en van de herstructurering
    van het economische systeem in Moldavië, en daarbij wordt uitgegaan van de voorwaarden
    voor het verkrijgen van duurzame resultaten en een harmonische sociale ontwikkeling en
    worden ook de milieu-aspecten volledig in de maatregelen geïntegreerd.
                                                                                24
 ---pagebreak--- 3. Met het oog hierop heeft de samenwerking in het bijzonder betrekking op de industriële
   activiteiten, het bevorderen en beschermen van de investeringen, overheidsopdrachten,
   normen en conformiteitsbeoordelingen, mijnbouw en grondstoffen, wetenschap en techno-
   logie, onderwijs en opleiding, de landbouw en de agro-industriële sector, energie, het
   milieu, vervoer, ruimtetechnologie, telecommunicatie, financiële dienstverlening, het wit-
   wassen van geld, monetair beleid, regionale ontwikkeling, de sociale sector, toerisme, het
   midden- en kleinbedrijf, informatie en communicatie, consumentenbescherming, douane,
   statistieken, economie en verdovende middelen.
4. Er wordt speciale aandacht besteed aan maatregelen ter bevordering van de samenwerking
   tussen de Onafhankelijke Staten met het oog op een harmonische ontwikkeling van de
   regio.
5. In voorkomend geval kunnen de economische samenwerking en de andere vormen van
   samenwerking waarin deze Overeenkomst voorziet, worden gesteund door technische
   bijstand van de Gemeenschap, met inachtneming van de op de technische bijstand in de
   Onafhankelijke Staten betrekking hebbende communautaire Raadsverordening, de in het
   kader van het indicatieve programma voor de technische bijstand van de Europese Ge-
   meenschap aan Moldavië overeengekomen prioriteiten, en de vastgestelde coördinatie- en
   tenuitvoerleggingsprocedures.
6. De Samenwerkingsraad doet aanbevelingen met betrekking tot de ontwikkeling van de
   samenwerking op de in lid 3 van dit artikel vermelde gebieden.
                                             Artikel 42
                                     Industriële samenwerking
1. Bij de samenwerking wordt in het bijzonder de bevordering nagestreefd van:
   -    ontwikkeling van commerciële banden tussen het bedrijfsleven aan beide zijden, met
        het oog op bijvoorbeeld de overdracht van technologie en know-how,
   -    deelneming van de Gemeenschap aan het streven van Moldavië om zijn industrie te
        herstructureren en technisch te verbeteren,
   -    verbetering van de bedrijfsvoering,
   -    uitwerking van degelijke handelsvoorschriften en -praktijken, met inbegrip van marke-
        tingmethoden voor produkten,
   -    milieubescherming,
   -    aanpassing van de structuur van de industriële produktie aan de normen van een mo-
        derne markteconomie,
   -    omschakeling van het militair-industrieel complex.
2. De bepalingen van dit artikel laten de tenuitvoerlegging van de op ondernemingen toepas-
   selijke concurrentievoorschriften van de Gemeenschap onverlet.
                                                                                25
 ---pagebreak---                                               Artikel 43
                            Bevordering en bescherming van investeringen
 1. Met inachtneming van de respectieve bevoegdheden van de Gemeenschap en de Lid-Staten
    is de samenwerking gericht op het creëren van een gunstig klimaat voor zowel binnen- als
    buitenlandse investeringen, met name via de totstandbrenging van betere voorwaarden
    voor de bescherming van investeringen, de overdracht van kapitaal en de uitwisseling van
    informatie over investeringsmogelijkheden.
2.  De samenwerking is in het bijzonder gericht op de volgende doelstellingen:
    -    het door de Lid-Staten en Moldavië sluiten van de passende overeenkomsten voor de
         bevordering en bescherming van investeringen,
    -    het door de Lid-Staten en Moldavië sluiten van de passende overeenkomsten ter voor-
         koming van dubbele belastingheffing,
    -    het tot stand brengen van gunstige voorwaarden voor buitenlandse investeringen in de
         Moldavische economie,
    -    de vaststelling van stabiele en adequate handelswetten en -voorwaarden, en de uitwis-
         seling van informatie over wettelijke en bestuursrechtelijke handelwijzen op investe-
         ringsgebied,
    -    de uitwisseling van informatie over investeringsmogelijkheden in de vorm van onder
         andere handelsbeurzen, tentoonstellingen, handelsweken en andere manifestaties.
                                              Artikel 44
                                         Overheidsopdrachten
De partijen werken samen aan de vaststelling van voorwaarden voor de gunning via openbare
en op concurrentie gebaseerde procedures van contracten voor het leveren van goederen en
diensten, vooral door middel van aanbestedingen.
                                              Artikel 45
               Samenwerking op het gebied van normen en conformitéitsbeoordeling
1. De samenwerking tussen de partijen is gericht op de aanpassing aan de internationaal
    overeengekomen criteria, beginselen en richtsnoeren inzake normen en conformiteitsbeoor-
    deling. De te ondernemen acties dienen bevorderlijk te zijn voor de wederzijdse erkenning
    op het gebied van de conformiteitsbeoordeling en voor de verbetering van de kwaliteit van
    Moldavische produkten.
                                                                                26
 ---pagebreak--- 2. Hiertoe worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
   -    bevordering van nuttige samenwerking met op deze gebieden gespecialiseerde organi-
        saties en instellingen,
   -    bevordering van de toepassing van communautaire technische voorschriften en Euro-
        pese normen en procedures voor conformiteitsbeoordeling,
   -    de mogelijkheid praktische en technische informatie uit te wisselen met betrekking tot
        kwaliteitszorg.
                                              Artikel 46
                                      Mijnbouw en grondstoffen
1. De partijen streven naar een uitbreiding van investeringen en handel op mijnbouw- en
   grondstoffengebied.
2. De samenwerking heeft vooral betrekking op:
   -    uitwisseling van informatie over de ontwikkelingen in de sectoren mijnbouw en non-
        ferrometalen,
   -    vaststelling varteen juridisch kader voor de samenwerking,
   -    met de handel verband houdende aangelegenheden,
   -    uitwerking van wettelijke en andere maatregelen op het gebied van de milieubescher-
        ming,
   -    opleiding,
   -    veiligheid in de mijnindustrie.
                                              Artikel 47
                   Samenwerking op het gebied van wetenschappen en technologie
1. De partijen bevorderen de samenwerking op het gebied van civiel wetenschappelijk onder-
   zoek en technologische ontwikkeling (OTO) op basis van het wederzijdse voordeel daar-
   van, en met inachtneming van de omvang van de beschikbare middelen, van de nodige
   toegankelijkheid van hun respectieve programma's en van de passende regelingen voor een
   doeltreffende bescherming van de intellectuele, industriële en commerciële eigendomsrech-
   ten (1ER).
2. De samenwerking op het gebied van wetenschappen en technologie heeft betrekking op:
   -    de uitwisseling van wetenschappelijke en technische informatie,
   -    gezamenlijke OTO-activiteiten,
   -    opleidingsactiviteiten en programma's ter bevordering van de mobiliteit ten behoeve
       van aan beide zijden bij OTO betrokken wetenschappers, onderzoekers en technici.
                                                                                27
 ---pagebreak---      De activiteiten welke in het kader van de samenwerking betrekking hebben op onderwijs
     en/of opleiding, dienen plaats te hebben in overeenstemming met de bepalingen van artikel
    48.
    De partijen kunnen op basis van wederzijdse instemming kiezen voor andere vormen van
    samenwerking op wetenschappelijk en technologisch gebied.
    Bij de uitvoering van dergelijke samenwerkingsactiviteiten wordt bijzondere aandacht
    besteed aan de tewerkstelling elders van wetenschappers, ingenieurs, onderzoekers en
    technici die zich bezig hebben gehouden met onderzoek naar en/of de produktie van mas-
    savernietigingswapens.
    De samenwerking waarop dit artikel betrekking heeft wordt ten uitvoer gelegd via afzon-
    derlijke akkoorden waarvoor de onderhandelingen en de sluiting verlopen overeenkomstig
    de door elke partij vastgestelde procedures en waarin onder andere de passende IER-bepa-
    lingen worden opgenomen.
                                              Artikel 48
                                        Onderwijs en opleiding
1.  De partijen werken samen teneinde het peil van het algemene onderwijs en de beroeps-
    kwalificaties in Moldavië op te trekken, zowel in de openbare als in de particuliere sector.
2. De samenwerking wordt in het bijzonder gericht op de volgende terreinen:
   -    modernisering van het hoger onderwijs en de opleidingsstelsels in Moldavië met inbe-
        grip van het systeem voor de certificatie van instellingen voor hoger onderwijs en
        diploma's in het hoger onderwijs;
   -    opleiding van leidinggevend personeel in de openbare en de particuliere sector alsook
        van hogere ambtenaren op vast te stellen prioritaire terreinen;
   -    samenwerking tussen onderwijsinstellingen onderling en tussen onderwijsinstellingen
        en ondernemingen;
   -    mobiliteit van onderwijzend personeel, afgestudeerden, administratief personeel, jonge
        wetenschappers en onderzoekers, en jongeren in het algemeen;
   -    bevordering van het onderwijs op het gebied van Europese studies in de relevante
        instellingen;
   -    onderricht in de talen van de Gemeenschap;
   -    opleiding van opleiders.
3. De mogelijke deelneming van een partij aan de respectieve programma's op onderwijs- en
   opleidingsgebied van de andere partij zou kunnen worden overwogen in overeenstemming
   met hun respectieve procedures; eventueel zullen dan institutionele kaders en samenwer-
   kingsprojecten worden opgezet in aansluiting op de deelneming van Moldavië aan het
   TEMPUS-programma van de Gemeenschap.
                                                                                28
 ---pagebreak---                                               Artikel 49
                               Landbouw en de agro-industriële sector
De samenwerking op dit terrein is gericht op de landbouwhervorming, de modernisering,
privatisering en herstructurering van de landbouwsector, van de agro-industriële sector en van
de dienstensector in Moldavië, en het vergroten van de binnenlandse en buitenlandse afzet voor
Moldavische produkten, onder voorwaarden welke de bescherming van het milieu waarborgen
en met inachtneming van de noodzaak de continuïteit van de voedselvoorziening te verbeteren.
De partijen streven eveneens naar een geleidelijke aanpassing van de Moldavische normen aan
de communautaire technische voorschriften betreffende al dan niet industrieel verwerkte voe-
dingsprodukten uit de landbouw met inbegrip van de sanitaire en fytosanitaire normen.
                                              Artikel 50
                                               Energie
1. De samenwerking vindt plaats met inachtneming van de beginselen van de markteconomie
    en het Europese Energiehandvest tegen de achtergrond van de geleidelijke integratie van
    de energiemarkten in Europa.
2.  De samenwerking strekt zich onder meer over de volgende terreinen uit:
    -    het milieu-effect van energieproduktie, -voorziening en -verbruik teneinde
         milieuschade als gevolg van deze activiteiten te voorkomen of tot een minimum te
         beperken;
    -    verbetering van de kwaliteit en de continuïteit van de energievoorziening, inclusief
         diversificatie van de leveranciers, op een wijze die uit economisch en milieuoogpunt
         verantwoord is;
    -    uitstippelen van het energiebeleid;
    -    verbetering van het beheer en de regulering van de energiesector in overeenstemming
         met de eisen van een markteconomie;
    -    totstandbrenging van de institutionele, wettelijke, fiscale en andere voorwaarden die
         nodig zijn om verhoogde handel en investeringen in energie te stimuleren;
    -    bevordering van energiebesparing en een efficiënt energiegebruik;
    -    modernisering, ontwikkeling en diversificatie van de energie-infrastructuur;
    -    verbetering van de technologieën bij de levering en het eindverbruik van de verschil-
         lende vormen van energie;
    -    beheer en technische opleiding in de energiesector.
                                                                                \
                                                                                V
                                                                                29
 ---pagebreak---                                                   Artikel 51
                                                   Milieu
 1. Met inachtneming van het Europese Energiehandvest en de Verklaring van de in 1993 in
      Luzern gehouden Conferentie ontwikkelen en versterken de partijen hun samenwerking op
      het gebied van het milieu en de volksgezondheid.
2.    De samenwerking beoogt bestrijding van het milieubederf en met name:
     -      daadwerkelijke controle van de verontreinigingsniveaus en beoordeling van het milieu;
            informatiesysteem met betrekking tot de milieutoestand;
     -     bestrijding van lokale, regionale en grensoverschrijdende lucht- en waterverontreini-
           ging;
     -     ecologisch herstel;
     -     duurzame, doeltreffende en uit milieuoogpunt doelmatige energieproduktie en -
           gebruik; de veiligheid van industriële installaties;
     -     classificatie en veilige behandeling van chemische produkten;
     -     verbetering van de kwaliteit van het water;
     -     beperking, recycling en veilige verwijdering van afval; tenuitvoerlegging van het Ver-
           drag van Bazel;
     -     onderzoek van de milieu-effecten van de landbouw, bodemerosie en chemische veront-
           reiniging;
    -      bescherming van bossen;
    -      instandhouding van de biodiversiteit, beschermde gebieden en duurzaam gebruik en
           beheer van biologische rijkdommen;
    -      planning van het landgebruik, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning;
    -      toepassing van economische en fiscale instrumenten;
    -      onderzoek van klimaatsveranderingen op wereldniveau;
    -      milieu-opvoeding en -bewustmaking;
    -      tenuitvoerlegging van het Verdrag van Espoo inzake milieu-effectrapportage in grens-
           overschrijdend verband.
3.  De samenwerking vindt met name plaats via:
    -      opstelling van plannen voor rampen en andere noodsituaties;
    -     uitwisseling van informatie en deskundigen, onder meer op het gebied van de over-
          dracht van schone technologieën en het veilige en uit milieuoogpunt verantwoorde
          gebruik van biotechnologieën;
    -     gezamenlijke onderzoeksactiviteiten;
    -     verbeteringen van wetgeving om deze meer in overeenstemming te brengen met de
          communautaire normen;
    -     samenwerking in regionaal verband, met inbegrip van samenwerking in het kader van
          het Europees Milieubureau en op internationaal niveau;
    -     uitstippeling van strategieën, vooral in verband met wereldomvattende en klimatologi-
          sche kwesties en tevens met het oog op de totstandbrenging van duurzame ontwikke-
          ling;
          milieu-effectstudies.
                                                                                30
 ---pagebreak---                                                 Artikel 52
                                                  Vervoer
De partijen ontwikkelen en versterken hun samenwerking op vervoersgebied.
De samenwerking beoogt onder meer de herstructurering en modernisering van de
vervoerssystemen en -netwerken in de Republiek Moldavië en de ontwikkeling en verzekering,
in voorkomend geval, van de compatibiliteit van de vervoerssystemen in het kader van de
verwezenlijking van een meer geïntegreerd vervoersstelsel.
De samenwerking omvat onder meer:
-   modernisering van beheer en exploitatie van het wegvervoer, de spoorwegen, havens en
    luchthavens;
-   modernisering en ontwikkeling van de spoorweg-, waterweg-, weg-, haven-, luchthaven-,
    en luchtvaartinfrastructuur, inclusief de modernisering van de belangrijkste verbindingen
    van gemeenschappelijk belang en de transeuropese verbindingen voor voornoemde
    vervoerstakken;
-   bevordering en ontwikkeling van het multimodale vervoer;
-   bevordering van gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's;
-   totstandbrenging van het wettelijk en institutioneel kader voor beleidsontwikkeling en
    -uitvoering, inclusief privatisering van de vervoerssector.
                                                Artikel 53
                                        Post en telecommunicatie
Binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden verruimen en versterken de partijen hun
samenwerking op de volgende terreinen:
-   uitstippeling van strategieën en richtsnoeren voor de ontwikkeling van de sector telecom-
    municatie en de post;
-   ontwikkeling van dé beginselen van een tariefbeleid en marketing op het gebied van tele-
    communicatie en post;
-   bevordering van de ontwikkeling van projecten voor telecommunicatie en post en het aan-
    trekken van investeringen;
-   verhoging van de efficiëntie en kwaliteit van telecommunicatie en post, onder meer via
    liberalisatie van de activiteiten in subsectoren;
-   geavanceerde toepassing van telecommunicatie, met name op het gebied van de elektroni-
    sche overdracht van kapitaal;
-   beheer van telecommunicatienetwerken en hun 'optimalisering';
-   een adequate regelgevingsbasis voor de verstrekking van telecommunicatie- en
    postdiensten en voor het gebruik van een radiofrequentiespectrum;
                                                                                31
 ---pagebreak---  -     opleiding op het gebied van telecommunicatie en post met het oog op exploitatie onder
       marktvoorwaarden.
                                                Artikel 54
                                        Financiële dienstverlening
 De samenwerking beoogt met name vergemakkelijking van het betrekken van de Republiek
Moldavië bij algemeen erkende onderlinge verrekeningssystemen. De technische bijstand is
toegespitst op:
-     de ontwikkeling van het bankwezen en de financiële dienstverlening, de ontwikkeling van
      een gemeenschappelijke markt van kredietmiddelen, het betrekken van de Republiek Mol-
      davië bij een algemeen erkend onderling verrekeningssysteem;
-     de ontwikkeling van een belastingstelsel en institutionele ontwikkeling op belastinggebied
      in de Republiek Moldavië, de uitwisseling van ervaringen en personeelsopleiding;
-     de ontwikkeling van het verzekeringswezen, hetgeen onder meer een gunstig kader zal
     vormen voor de deelneming van communautaire maatschappijen aan de totstandbrenging
     van joint ventures in de verzekeringssector in de Republiek Moldavië alsmede de ontwik-
      keling van de exportkredietverzekering;
Deze samenwerking draagt met name bij tot de bevordering van het aanknopen van betrekkin-
gen tussen de Republiek Moldavië en de Lid-Staten van de EG in de sector financiële dienst-
verlening.
                                               Artikel 54a
                                            Monetair beleid
Op verzoek van de Moldavische autoriteiten verstrekt de Gemeenschap technische bijstand ter
ondersteuning van het streven van Moldavië naar de versterking van het eigen monetair stelsel,
uiteindelijk leidend tot de convertibiliteit van de Moldavische munteenheid en de geleidelijke
aanpassing van zijn beleid aan het Europees Monetair Stelsel. Deze bijstand zal een informele
gedachtenwisseling over de beginselen en de werking van het Europees Monetair Stelsel om-
vatten.
                                                Artikel 55
                                           Witwassen van geld
1. De partijen zijn het eens over de noodzaak al het nodige te doen en samen te werken ten-
     einde te voorkomen dat hun financiële systemen worden gebruikt voor het witwassen van
     inkomsten uit criminele activiteiten in het algemeen en drugsmisdrijven in het bijzonder.
                                                                                32
 ---pagebreak--- 2.   De samenwerking op dit gebied omvat administratieve en technische bijstand met het oog
     op de vaststelling van passende normen ter voorkoming van het witwassen van geld die
    gelijkwaardig zijn aan de in deze door de Gemeenschap en internationale fora, in het bij-
    zonder de Financial Action Task Force (FATF), gehanteerde.
                                              Artikel 56
                                        Regionale ontwikkeling
 1. De partijen versterken hun samenwerking op het gebied van de planning van regionale
    ontwikkeling en landgebruik.
2.  Daartoe stimuleren zij de uitwisseling door de nationale, regionale en plaatselijke overhe-
    den van informatie over beleid inzake regionale planning en planning van het landgebruik
    en over methoden voor het uitstippelen van regionaal beleid met speciale aandacht voor de
    ontwikkeling van probleemgebieden.
    Zij moedigen tevens directe contacten aan tussen de respectieve regio's en openbare orga-
    nisaties die verantwoordelijk zijn voor de planning van de regionale ontwikkeling teneinde
    onder meer methoden en wijzen van stimulering van regionale ontwikkeling uit te wisselen.
                                              Artikel 57
                                        Sociale samenwerking
1. De partijen ontwikkelen hun samenwerking op het gebied van de gezondheid en veiligheid
    met het oog op verbetering van het beschermings- en veiligheidsniveau van werknemers.
2.  De samenwerking omvat met name:
/   -    onderwijs en opleiding op het gebied van gezondheids- en veiligheidszaken waarbij
         specifieke aandacht wordt besteed aan de sectoren van bedrijvigheid met grote
         risico's;
    -    ontwikkeling en bevordering van preventieve maatregelen ter bestrijding van beroeps-
         ziekten en andere met het beroep samenhangende aandoeningen;
    -    voorkoming van risico's van het zich voordoen van ernstige ongevallen en het beheer
         van giftige chemische stoffen;
    -    onderzoek ter ontwikkeling van fundamentele kennis omtrent de werkomgeving en de
         gezondheid en veiligheid van werknemers.
    Op het gebied van de werkgelegenheid omvat de samenwerking met name technische bij-
    stand met het oog op:
    -    optimalisering van de arbeidsmarkt;
    -    modernisering van de arbeidsbemiddelings- en adviseringsdiensten;
                                                                                33
 ---pagebreak---      -    planning en beheer van de herstructureringsprogramma's;
     -    stimulering van de ontwikkeling van lokale werkgelegenheid;
     -    uitwisseling van informatie over programma's inzake soepele tewerkstelling, inclusief
          programma's die het oprichten van eigen ondernemingen bevorderen.
     De partijen besteden bijzondere aandacht aan samenwerking op het gebied van de sociale
     bescherming die onder meer samenwerking bij het plannen en ten uitvoer leggen van soci-
     ale hervormingen in Moldavië omvat.
     Deze hervormingen beogen de ontwikkeling in Moldavië van aan markteconomieën inhe-
     rente beschermingsmethoden en omvatten alle terreinen van de sociale bescherming.
                                              Artikel 58
                                              loer isme
De partijen verbreden en verdiepen hun onderlinge samenwerking, onder meer op de volgende
gebieden:
-    vergemakkelijking van het toerisme;
-    samenwerking tussen officiële vreemdelingenverkeersorganen;
-    verhoging van de informatiestroom;
-    overdracht van know-how;
-    bestudering van de mogelijkheden voor gezamenlijke acties;
-    opleiding voor de ontwikkeling van het toerisme.
                                             Artikel 59
                                       Midden- en kleinbedrijf
1. De partijen streven ernaar het midden- en kleinbedrijf en hun verenigingen en de samen-
    werking tussen bedrijven in de Gemeenschap en Moldavië te ontwikkelen en te versterken.
2.  De samenwerking omvat technische bijstand, met name op de volgende terreinen:
    -    ontwikkeling van een wettelijk kader voor het midden- en kleinbedrijf;
    -    ontwikkeling van een adequate infrastructuur (een bureau ter ondersteuning van het
         midden- en kleinbedrijf, communicatie, bijstand voor de oprichting van een fonds voor
         het midden- en kleinbedrijf);
    -    ontwikkeling van technologieparken.
                                                                                34
 ---pagebreak---                                                Artikel 60
                                      Informatie en communicatie
De partijen steunen de ontwikkeling van moderne methoden van informatiebeheersing, zich
mede over de media uitstrekkend, en stimuleren een doeltreffende onderlinge uitwisseling van
informatie. Prioriteit wordt verleend aan programma's die het grote publiek basisinformatie
over de Gemeenschap en Moldavië verstrekken, waarbij waar mogelijk over en weer toegang
wordt verleend tot databanken, met volledige eerbiediging van de intellectuele eigendomsrech-
ten.
                                               Artikel 61
                                       Consumentenbescherming
De partijen werken nauw samen met het oog op de verwezenlijking van verenigbaarheid tussen
hun consumentenbeschermingssystemen. De samenwerking kan onder meer omvatten het uit-
wisselen van informatie inzake wettelijke en institutionele hervormingen, de totstandbrenging
van permanente systemen van wederzijdse informatie over gevaarlijke produkten, verbetering
van de aan de consument verstrekte informatie, met name over prijzen, kenmerken van pro-
dukten en geboden diensten, organisatie van uitwisselingen tussen de vertegenwoordigers van
de belangen van consumenten en verhoging van de verenigbaarheid van de verschillende vor-
men van consumentenbeschermingsbeleid en de organisatie van studiebijeenkomsten en cursus-
sen.
                                              Artikel 62
                                                Douane
1. Het doel van de samenwerking is ervoor te zorgen dat alle op goedkeuring wachtende
     bepalingen betreffende de handel en eerlijke handel worden nageleefd en dat het Moldavi-
     sche douanesysteem aan dat van de Gemeenschap wordt aangepast.
2.   De samenwerking omvat in het bijzonder de volgende elementen:
     -    uitwisseling van informatie;
     -    verbetering van de werkmethoden;
                                                                                -\
     -    invoering van de gecombineerde nomenclatuur en het enig document;
     -    koppeling van de doorvoersystemen van de Gemeenschap en de Republiek Moldavië;
     -    vereenvoudiging van controles op en formaliteiten bij het goederenvervoer;                x.
     -    steun bij de invoering van moderne douane-informatiesystemen;
     -    de organisatie van studiebijeenkomsten en cursussen.
3.   Onverminderd de verdere in deze Overeenkomst en met name in artikel 65 overeengeko-
     men samenwerking vindt de wederzijdse bijstand tussen de douane-instanties van de par-
     tijen plaats overeenkomstig het bepaalde in het aan deze Overeenkomst gehechte protocol.
                                                                                35
 ---pagebreak---                                                  Artikel 63
                                       Statistische samenwerking
 De samenwerking op dit gebied beoogt de ontwikkeling van een efficiënt statistisch systeem
 dat snel de betrouwbare statistieken kan leveren die nodig zijn om het proces van economische
 hervorming te ondersteunen en te controleren en een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling
 van het particulier ondernemerschap in Moldavië.
 De partijen werken met name op de volgende terreinen samen:
-     aanpassing van het Moldavische statistisch systeem aan internationale methoden, normen
     en classificaties;
-    uitwisseling van statistische gegevens;
-    het leveren van de nodige statistische macro- en micro-economische gegevens om econo-
     mische hervormingen uit te voeren en te beheren.
De bijdrage van de Gemeenschap om dit doel te verwezenlijken bestaat in het leveren van
technische bijstand aan Moldavië.
                                                Artikel 64
                                                Economie
De partijen vergemakkelijken het proces van economische hervorming en de coördinatie van
hun economisch beleid door samenwerking, gericht is op het verkrijgen van een beter inzicht in
de grondslagen van hun respectieve economieën en de uitstippeling en tenuitvoerlegging van
economisch beleid in markteconomieën. Daartoe wisselen de partijen informatie uit over ma-
cro-economische resultaten en vooruitzichten.
De Gemeenschap verstrekt technische bijstand om:
-    Moldavië bij te staan in zijn economisch hervormingsproces door het verstrekken van
     deskundige en technische adviezen,
-    samenwerking tussen economen aan te moedigen teneinde de overdracht van know-how
     voor de uitstippeling van economisch beleid te bespoedigen en te zorgen voor ruime ver-
     spreiding van onderzoek dat voor het beleid van belang kan zijn.
                                                                                36
 ---pagebreak---                                              Artikel 65
                                        Verdovende middelen
De partijen werken in het kader van hun respectieve bevoegdheden samen aan verhoging van
de efficiëntie van het beleid en de maatregelen om de illegale produktie en levering van en de
handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen, inclusief voorkoming van het oneigen-
lijk gebruik van precursoren, tegen te gaan, alsmede aan bevordering van de preventie en
terugdringing van de vraag naar verdovende middelen. De samenwerking op dit gebied is
gebaseerd op onderling overleg en nauwe coördinatie tussen partijen over de doelstellingen en
maatregelen op de verschillende met verdovende middelen verband houdende terreinen.
                         TITEL VIII: CULTURELE SAMENWERKING
                                             Artikel 66
De partijen verbinden zich ertoe culturele samenwerking te bevorderen en te vergemakkelijken.
In voorkomend geval kunnen de culturele samenwerkingsprogramma's van de Gemeenschap
of de programma's van een of meer Lid-Staten het voorwerp van samenwerking vormen en
kunnen verdere activiteiten van wederzijds belang worden ontwikkeld.
                          TITEL IX: FINANCIËLE SAMENWERKING
                                             Artikel 67
Met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van deze Overeenkomst en in over-
eenstemming met de artikelen 68, 69 en 70 komt Moldavië in aanmerking voor tijdelijke finan-
ciële steun van de Gemeenschap via technische bijstand in de vorm van subsidies teneinde de
economische hervorming van de Republiek Moldavië te bespoedigen.
                                             Artikel 68
Deze financiële steun wordt verleend in het kader van TACIS, zoals in de desbetreffende
communautaire verordening van de Raad bepaald.
                                             Artikel 69
De doelstellingen en terreinen van definanciëlesteun van de Gemeenschap worden vastgesteld
in een indicatief programma dat een afspiegeling vormt van de door de twee partijen vast te
stellen prioriteiten waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van Moldavië, zijn
sectoriële opnemingscapaciteiten en de met de hervorming geboekte voortgang. De partijen
stellen de Samenwerkingsraad van een en ander in kennis.
                                                                                37
 ---pagebreak---                                                Artikel 70
Teneinde ervoor zorg te dragen dat de beschikbare middelen optimaal worden benut zien de
partijen erop toe dat de technische-bij standsbij dragen van de Gemeenschap worden toegekend
in nauwe coördinatie met die uit andere financieringsbronnen, zoals de Lid-Staten, andere
landen en internationale organisaties als de Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling,
de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, het Ontwikkelingsprogramma van de
Verenigde Naties (UNDP) en het IMF.
            TITEL X: INSTITUTIONELE, ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN
                                               Artikel 71
Er wordt een Samenwerkingsraad opgericht, die toezicht houdt op de tenuitvoerlegging van de
Overeenkomst. Deze Samenwerkingsraad komt eens per jaar op ministerieel niveau bijeen. Hij
behandelt alle belangrijke vraagstukken die zich in het kader van de Overeenkomst voordoen,
en alle andere, bilaterale of internationale vraagstukken van gemeenschappelijk belang om de
doelstellingen van deze Overeenkomst te bereiken. De Samenwerkingsraad kan tevens doelge-
richte aanbevelingen doen in onderlinge overeenstemming tussen beide partijen.
                                              Artikel 72
1. De Samenwerkingsraad bestaat uit de leden van de Raad van de Europese Unie en leden
    van de Commissie van de Europese Gemeenschappen enerzijds en uit leden van de rege-
    ring van de Republiek Moldavië anderzijds.
2. De Samenwerkingsraad stelt zelf zijn reglement van orde vast.
3. De Samenwerkingsraad wordt beurtelings voorgezeten door een vertegenwoordiger van
    de Gemeenschap en door een lid van de regering van de Republiek Moldavië.
                                              Artikel 73
1. De Samenwerkingsraad wordt bij de vervulling van zijn taken bijgestaan door een Samen-
    werkingscomité, bestaande uit vertegenwoordigers van de leden van de Raad van de Eu-
    ropese Unie en van leden van de Commissie van de Europese Gemeenschappen enerzijds,
    en uit vertegenwoordigers van de regering van de Republiek Moldavië anderzijds. Ge-
    woonlijk zullen dit hooggeplaatste ambtenaren zijn. Het Samenwerkingscomité wordt
    beurtelings voorgezeten door de Gemeenschap en de Republiek Moldavië.
    In zijn reglement van orde bepaalt de Samenwerkingsraad de taken van de
    Samenwerkingsraad. Deze omvatten onder meer de voorbereiding van de vergaderingen
    van de Samenwerkingsraad en de vaststelling van de werkwijze van het Comité.
                                                                                38
 ---pagebreak---        Het staat de Samenwerkingsraad vrij bevoegdheden aan het Samenwerkingscomité te dele-
       geren; dit zorgt voor continuïteit tussen de vergaderingen van de Samenwerkingsraad.
                                                 Artikel 74
  De Samenwerkingsraad kan besluiten een of meer speciale comités of lichamen op te richten
  om hem bij de uitvoering van zijn taken te helpen; hij bepaalt de samenstelling en taken van
  dergelijke comités of lichamen en hoe zij functioneren.
                                                 Artikel 75
  Bij het onderzoek van ongeacht welke kwestie die zich voordoet in het kader van de Overeen-
  komst met betrekking tot een bepaling betreffende een artikel van de GATT houdt de Samen-
  werkingsraad zoveel mogelijk rekening met de algemeen gebruikelijke interpretatie van het
  artikel van de GATT in kwestie door de overeenkomstsluitende partijen bij de GATT.
                                                 Artikel 76
  Er wordt een Parlementair Samenwerkingscomité opgericht. Dit zal als forum dienen waar
  leden van het Parlement van de Republiek Moldavië en het Europese Parlement elkaar kunnen
  ontmoeten en met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Het Comité komt met door hem zelf
  te bepalen tussenpozen bijeen.
                                                 Artikel 77
  1. Het Parlementaire Samenwerkingscomité bestaat aiBHfaterriGtacIkiaar EurqjKfeœlReriéraanen wisselen.
   ' enerzijds, en uit leden van het Parlement van de Republiek Moldavië anderzijds.
  2. Het Parlementaire Samenwerkingscomité stelt zelf zijn reglement van orde vast.
  3. Het Parlementaire Samenwerkingscomité wordt bij toerbeurt door het Europees Parlement
       en door het Parlement van de Republiek Moldavië voorgezeten, volgens de in zijn regle-
y      ment van orde op te nemen bepalingen.                                                         N
                                                 Artikel 78                                              V
                                                                                '^
  Het Parlementaire Samenwerkingscomité kan bij de Samenwerkingsraad ter zake doende
  inlichtingen over de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst inwinnen. De Samenwerkingsraad
  verstrekt het Samenwerkingscomité de verlangde informatie.
  Het Parlementaire Samenwerkingscomité wordt ingelicht over de aanbevelingen van de
  Samenwerkingsraad.
                                                                                39
 ---pagebreak--- Het Parlementaire Samenwerkingscomité kan aanbevelingen doen aan de Samenwerkingsraad.
                                              Artikel 79
 1. Binnen het toepassingsgebied van de Overeenkomst beijvert elk van de partijen zich om
     ervoor te zorgen dat natuurlijke personen en rechtspersonen van de andere partij, zonder
     discriminatie ten opzichte van haar eigen onderdanen, toegang krijgen tot de ter zake be-
     voegde gerechtshoven en administratieve lichamen van beide partijen, ter bescherming van
     hun individuele rechten en hun eigendomsrechten, waaronder ook die betreffende intellec-
     tuele, industriële en commerciële eigendom.
2.   Binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden zetten beide partijen zich in om:
    -    arbitrage aan te moedigen bij geschillen die voortkomen uit handels- en samenwer-
         kingstransacties tussen economische subjecten van de Gemeenschap en van Moldavië;
    -    overeen te komen dat wanneer een geschil ter arbitrage wordt voorgelegd elke partij
         bij het geschil, behalve wanneer de regels van de arbitrage-instantie die door beide
         partijen is gekozen anders bepalen, haar eigen arbiter kiest, ongeacht diens nationaliteit
         en dat de voorzittende derde arbiter of de enige arbiter een ingezetene van een derde
         staat mag zijn;
    -    hun economische subjecten aan te bevelen in onderling overleg de wetgeving te kiezen
         die van toepassing is op hun contracten;
    -    aan te moedigen dat een beroep wordt gedaan op de arbitragevoorschriften die zijn
         uitgewerkt door de Commissie van de Verenigde Naties inzake Internationaal
         Handelsrecht (Uncitral) en arbitrage door een andere instantie of staat die het verdrag
         hebben ondertekend over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse arbitrale
         uitspraken dat op 10 juni 1958 in New York werd gesloten.
                                              Artikel 80
Niets in de Overeenkomst belet een overeenkomstsluitende partij maatregelen te nemen:
a) die zij nodig acht om de onthulling van informatie die tegen haar vitale veiligheidsbelangen
    indruist te beletten;
b) die verband houden met de produktie van of de handel in wapens, munitie of oorlogsma-
    teriaal of met onderzoek, ontwikkeling of produktie die absoluut vereist zijn voor verdedi-
    gingsdoeleinden, mits dergelijke maatregelen geen afbreuk doen aan de concurrentievoor-
    waarden voor produkten die niet voor specifiek militaire doeleinden bestemd zijn;
c) die zij van vitaal belang voor haar eigen veiligheid acht, in geval van ernstige binnenlandse
    beroeringen die de handhaving van recht en orde in gevaar brengen in tijden van oorlog of
    ernstige internationale spanningen die een oorlogsdreiging inhouden of om verplichtingen
    na te komen, die zij voor de instandhouding van de vrede en de internationale veiligheid is
    aangegaan;
                                                                                40
 ---pagebreak--- d) die zij nodig acht om haar internationale verplichtingen en verbintenissen na te komen met
     betrekking tot de controle op het tweeledig gebruik van industriële goederen en technolo-
     gieën.
                                              Artikel 81
 1. Op de door de Overeenkomst bestreken terreinen en onverminderd eventueel daarin
     vervatte bijzondere bepalingen geldt het volgende:
    -    de regelingen die de Republiek Moldavië ten opzichte van de Gemeenschap toepast
         zullen geen aanleiding geven tot discriminatie tussen de Lid-Staten, hun onderdanen
         dan wel hun vennootschappen;
    -    de regelingen die de Gemeenschap ten opzichte van de Republiek Moldavië toepast
         zullen geen aanleiding geven tot discriminatie tussen onderdanen van de Republiek
         Moldavië dan wel vennootschappen uit de Republiek Moldavië.
2.  Het bepaalde in lid 1 doet geen afbreuk aan het recht van de overeenkomstsluitende partij-
    en om de ter zake doende bepalingen van hun belastingwetgeving toe te passen op belas-
    tingplichtigen, die wat hun vaste woonplaats betreft niet in dezelfde situatie verkeren.
                                              Artikel 82
1. Elk van beide partijen mag ieder geschil dat verband houdt met de toepassing of de inter-
    pretatie van de Overeenkomst aan de Samenwerkingsraad voorleggen.
2.  De Samenwerkingsraad kan het geschil bij aanbeveling beslechten.
3.   Indien het geschil niet overeenkomstig lid 2 van dit artikel kan worden beslecht, mag elk
    van beide partijen de andere van de benoeming van een bemiddelaar in kennis stellen; de
    andere partij moet dan binnen twee maanden een tweede bemiddelaar benoemen. Voor de
    toepassing van deze procedure worden de Gemeenschap en haar Lid-Staten geacht één
    partij bij het geschil te zijn
    De Samenwerkingsraad benoemt ëen derde bemiddelaar.
    De aanbevelingen van de bemiddelaars worden met meerderheid van stemmen genomen.
    Dergelijke aanbevelingen zijn niet bindend voor de overeenkomstsluitende partijen.
                                              Artikel 83
De partijen komen overeen op verzoek van elk van de partijen onmiddellijk overleg te plegen
via passende kanalen om kwesties met betrekking tot de interpretatie of tenuitvoerlegging van
deze Overeenkomst en andere relevante aspecten van de betrekkingen tussen de partijen te
bespreken.
                                                                                41
 ---pagebreak--- De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan en gelden onverminderd de artikelen 13,
 14, 82 en 87a.
                                                Artikel 84
De behandeling van de Republiek Moldavië zal niet gunstiger zijn dan die welke de Lid-Staten
onderling toepassen.
                                                Artikel 85
In de Overeenkomst wordt onder de term 'partijen' verstaan de Republiek Moldavië enerzijds
en de Gemeenschap, of de Lid-Staten, of de Gemeenschap en de Lid-Staten, in overeenstem-
ming met hun respectieve bevoegdheden, anderzijds.
                                                Artikel 86
Het Verdrag inzake het Europees Energiehandvest en de protocollen daarvan zijn bij de inwer-
kingtreding van toepassing op zaken die onder deze Overeenkomst ressorteren en onder dit
Verdrag en de protocollen daarvan vallen, echter uitsluitend voor zover een dergelijke toepas-
sing hierin is voorzien.
                                                Artikel 87
De Overeenkomst wordt gesloten voor een aanvankelijke periode van tien jaar. De Overeen-
komst wordt automatisch met een jaar verlengd, tenzij een van beide partijen de andere partij
zes maanden voor de Overeenkomst verstrijkt schriftelijk in kennis stelt van opzegging.
                                               Artikel 87a
1. De partijen treffen alle algemene of specifieke maatregelen die vereist zijn om aan hun
     verplichtingen krachtens de Overeenkomst te voldoen. Zij zullen erop toezien dat de in de
     Overeenkomst aangegeven doelstellingen worden bereikt.
2.   Indien een van beide partijen van mening is dat de andere partij een verplichting krachtens
     de Overeenkomst niet is nagekomen, mag zij passende maatregelen treffen. Alvorens zulks
     te doen, verstrekt deze partij, behalve in bijzonder dringende gevallen, de Samenwerkings-
     raad alle ter zake doende gegevens die nodig zijn voor een grondig onderzoek van de
     situatie om een voor beide partijen aanvaardbare oplossing te vinden.
                                                                                42
 ---pagebreak---        Bij de keuze van deze maatregelen moet voorrang worden gegeven aan die welke de
      goede werking van de Overeenkomst het minst verstoren. Deze maatregelen worden
       onmiddellijk ter kennis van de Samenwerkingsraad gebracht, die daaromtrent overleg moet
       plegen indien de andere partij zulks verlangt.
                                                   Artikel 88
  De bijlagen I, II, III, IV en V en het protocol inzake wederzijdse bijstand in douanezaken
  maken een wezenlijk onderdeel uit van de Overeenkomst.
                                                   Artikel 89
  Totdat er uit hoofde van deze Overeenkomst gelijkwaardige rechten zijn verworven voor
  zowel individuen als ondernemers, doet de Overeenkomst geen afbreuk aan rechten die hun
  worden toegekend door bestaande overeenkomsten welke bindend zijn voor een of meer Lid-
  Staten enerzijds, en voor de Republiek Moldavië anderzijds, met uitzondering van gebieden die
  tot de bevoegdheid van de Gemeenschap behoren, en zonder afbreuk te doen aan de
  verplichtingen die voor de Lid-Staten voortvloeien uit deze Overeenkomst op gebieden die tot
  hun bevoegdheid behoren.
                                                   Artikel 90
  De Overeenkomst is van toepassing op, enerzijds, de grondgebieden waar de Verdragen tot
  oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor
  Atoomenergie en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal worden toegepast, onder de
  in die verdragen gestelde voorwaarden en, anderzijds, op het grondgebied van de Republiek
  Moldavië.
                                                  Artikel 90a
  Deze Overeenkomst wordt gedeponeerd bij het Secretariaat-generaal van de Raad van de Eu-
  ropese Unie.
f
                                                   Artikel 91
  De Overeenkomst is opgesteld in één exemplaar in de Deense, de Duitse, de Engelse, de
  Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese, de Spaanse en de Moldavi-
  sche taal, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.
                                                   Artikel 92
                                                                                43
 ---pagebreak--- De Overeenkomst wordt door de overeenkomstsluitende partijen volgens hun eigen
procedures goedgekeurd.
De Overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de tweede maand na de datum waar-
op de overeenkomstsluitende partijen elkaar kennisgeving doen van het feit dat de in de eerste
alinea bedoelde procedures zijn voltooid.
Bij haar inwerkingtreding komt de Overeenkomst, wat de betrekkingen tussen de Republiek
Moldavië en de Gemeenschap betreft in de plaats van de Overeenkomst tussen de Europese
Economische Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Unie van
Socialistische Sovjetrepublieken inzake handel en commerciële en economische samenwerking
die op 18 december 1989 in Brussel werd ondertekend.
                                            Artikel 93
Indien de bepalingen van bepaalde onderdelen van deze Overeenkomst in afwachting van de
voltooiing van de procedures die noodzakelijk zijn voor de inwerkingtreding van deze Over-
eenkomst in 1994 in werking treden door middel van een Interimovereenkomst tussen de Ge-
meenschap en de Republiek Moldavië, komen de overeenkomstsluitende partijen overeen dat
de term 'datum van inwerkingtreding' in dat geval betekent de datum van inwerkingtreding van
de Interimovereenkomst.
                                                                                44
 ---pagebreak---                                   LIJST VAN BIJLAGEN
Bijlage I           Indicatieve lijst van voordelen die de Republiek Moldavië
                    overeenkomstig artikel 8 aan de Onafhankelijke Staten toekent.
Bijlage II          Uitzonderingsmaatregelen die afwijking van het bepaalde in artikel 11
                    inhouden.
Bijlage III         Overeenkomsten inzake        intellectuele, industriële en  commerciële
                    eigendom (artikel 38)
Bijlage IV          Voorbehouden van de Gemeenschap overeenkomstig artikel 23, lid 1,
                    onder b)
Bijlage V           Voorbehouden van de Republiek Moldavië overeenkomstig artikel 23, lid
                    2, onder a)
                                                                               *
Protocol inzake wederzijdse bijstand in douanezaken.
                                                                                45
 ---pagebreak---                                           BIJLAGE I
Indicatieve lijst van voordelen die de Republiek Moldavië overeenkomstig artikel 9bis aan de
Onafhankelijke Staten toekent
 1. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
     land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland:
     Geen invoerrechten.
     Er worden geen uitvoerrechten geheven van goederen die in het kader van verrekenings-
     overeenkomsten en overeenkomsten tussen de staten worden geleverd, tot de
     hoeveelheden die in deze overeenkomsten zijn vastgesteld.
     Bij uitvoer en bij invoer wordt geen BTW geheven. Bij uitvoer worden geen accijnzen
     geheven.
     Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
     land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: uitvoercontingenten voor de leverantie van
     produkten in het kader van de jaarlijkse overeenkomsten inzake handel en samenwerking
    tussen de staten worden op dezelfde wijze geopend als die voor leveringen ten behoeve
    van de staten.
2. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
    land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: betalingen kunnen worden verricht in de
    nationale munteenheid van deze landen of in elke andere valuta die door Moldavië of door
     deze landen wordt aanvaard.
    Rusland: betalingen kunnen worden verricht in roebels of lel
    Armenië, Azerbajdzjan, Estland, Georgië, Kazachstan, Litouwen, Oekraïne, Oezbekistan,
    Rusland, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: speciaal systeem voor niet-
     commerciële transacties, met inbegrip van de uit deze transacties voortvloeiende
    betalingen.
3. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
    land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: speciaal systeem van lopende rekeningen.
4. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
    land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: speciaal prijzenstelsel voor de handel in
    bepaalde grondstoffen en halffabrikaten.
5. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
    land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: speciale" voorwaarden voor het
    transitoverkeer.
6. Armenië, Azerbajdzjan, Georgië, Kazachstan, Kyrgyzstan, Oekraïne, Oezbekistan, Rus-
    land, Tadzjikistan, Turkmenistan, Wit-Rusland: bijzondere douaneprocedures.
                                                                                46
 ---pagebreak---                                           BIJLAGE II
Uitzonderingsmaatregelen die afwijking van het bepaalde in artikel 11 inhouden
1. Uitzonderingsmaatregelen die afwijken van het bepaalde in artikel 11 kunnen door Molda-
    vië worden genomen in de vorm van kwantitatieve beperkingen op niet-discriminatoire
    grondslag.
2. Deze maatregelen mogen uitsluitend worden genomen ten behoeve van jonge industrieën
    of bepaalde sectoren die worden geherstructureerd of die met ernstige moeilijkheden te
    kampen hebben, in het bijzonder wanneer deze moeilijkheden met belangrijke sociale
    problemen gepaard gaan.
3. De totale waarde van de ingevoerde produkten waarop deze maatregelen van toepassing
   zijn mag niet meer bedragen dan 15% van de totale invoer uit de Gemeenschap gedurende
    het laatste jaar voorafgaande aan de invoering van kwantitatieve beperkingen en waarvoor
    statistische gegevens beschikbaar zijn.
    Deze bepalingen mogen niet worden ontdoken door verhoogde tariefbescherming op de
   betrokken ingevoerde goederen.
4. Behoudens andersluidende afspraken tussen de partijen mogen deze maatregelen
    uitsluitend worden toegepast gedurende een overgangsperiode die eindigt op 31 december
    1998 of, indien dit vroeger is, wanneer Moldavië partij wordt bij de GATT.
5. Moldavië stelt de Samenwerkingsraad in kennis van alle maatregelen die het voornemens is
   te treffen in het kader van deze bijlage. Voorts zal, indien de Gemeenschap daarom ver-
   zoekt en vóór zij van kracht worden, in de Samenwerkingsraad overleg plaatsvinden over
   dergelijke maatregelen en de sectoren waarop zij van toepassing zijn.
                                                                                \
                                                                                X
                                                                                47
 ---pagebreak---                                           BIJLAGE III
 Overeenkomsten inzake intellectuele, industriële en commerciële eigendom (artikel 38)
 1. Artikel 38, lid 2, heeft betrekking op de hiernavolgende multilaterale overeenkomsten:
     -    Berner conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst (Akte van
          Parijs, 1971);
     -    Internationaal Verdrag inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producen-
          ten van fonogrammen en omroeporganisaties (Rome 1961);
     -    Protocol bij de schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van
          merken (Madrid 1989);
     -    Overeenkomst van Nice betreffende de internationale classificatie van de waren en
          diensten ten behoeve van de inschrijving van merken (Genève 1977, gewijzigd 1979);
     -    Akte van 1991 van het Internationaal Verdrag tot bescherming van kweekprodukten
          (UPOV).
2. De Samenwerkingsraad kan aanbevelen dat artikel 38, lid 2, van toepassing is op andere
     multilaterale overeenkomsten. Indien zich problemen voordoen op het gebied van de intel-
     lectuele, de industriële en de commerciële eigendom die gevolgen hebben voor de omstan-
     digheden waaronder het handelsverkeer plaats vindt, wordt op verzoek van een der
     partijen ten spoedigste overleg gepleegd teneinde een voor beide partijen bevredigende
     oplossing te vinden voor het probleem.
3. De partijen bevestigen het belang dat zij hechten aan de verplichtingen die voortvloeien uit
     de hiernavolgende multilaterale overeenkomsten:
    -     Verdrag van Budapest inzake de internationale erkenning van het depot van micro-
          organismen ten dienste van de octrooi verlening ( 1977, gewijzigd 1980);
    -     Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom (Akte van Stockholm,
          1967 en gewijzigd 1979);
    -     Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken (Akte van
          Stockholm, 1967, gewijzigd 1979);
    -     Verdrag tot samenwerking inzake octrooien (Octrooiensamenwerkingsverdrag) (Was-
          hington 1970, aangepast en gewijzigd in 1979 en 1984);
4. Met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst kent Moldavië
    aan ondernemingen en onderdanen van de Gemeenschap wat de erkenning en de
    bescherming van intellectuele, industriële en commerciële eigendom betreft, een
    behandeling toe die niet minder gunstig is dan die welke dit land uit hoofde van bilaterale
    overeenkomsten en enig ander derde land toekent.
5. De bepalingen van lid 4 zijn niet van toepassing op de voordelen die de Republiek Molda-
    vië op een daadwerkelijke grondslag van reciprociteit aan enig derde land toekent of op de
    voordelen die de Republiek Moldavië aan een ander land van de voormalige Sovjetunie
    toekent.
                                                                                48
 ---pagebreak---                                                BIJLAGE IV
      Voorbehouden van de Gemeenschap overeenkomstig artikel 23, lid 1, onder b)
     Mijnbouw
      In sommige Lid-Staten kan voor de ontginning van ertsen door ondernemingen waarin onder-
      danen van de EG geen meerderheidsparticipatie hebben een vergunning vereist zijn.
      Visserij
     Tenzij anders bepaald is de toegang tot en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en visse-
     rijgronden die zich bevinden in maritieme wateren die onder de soevereiniteit of de jurisdictie
     van Lid-Staten van de Gemeenschap vallen, beperkt tot vissersvaartuigen die de vlag van een
     Lid-Staat van de Gemeenschap voeren en die op het grondgebied van de Gemeenschap
     geregistreerd zijn.
     Aankoop van onroerend goed
      In sommige Lid-Staten is de aankoop van onroerend goed door niet-EG-ondernemingen aan
     beperkingen onderhevig.
     Audiovisuele diensten met inbegrip van de radio-omroep
     Wat produktie en distributie betreft, met inbegrip van het uitzenden en andere vormen van
     transmissie aan het publiek, kan de nationale behandeling beperkt zijn tot audiovisuele werken
     die aan bepaalde criteria ten aanzien van de oorsprong voldoen.
      Telecommunicatiediensten, met inbegrip van mobiele diensten en satellietverbindingen
    gereserveerde diensten
    !
     In sommige Lid-Staten is de markttoegang voor complementaire diensten en infrastructuur
 S'  beperkt.
s'
      Vrije beroepen
     Beperkt tot natuurlijke personen die onderdanen zijn van de Lid-Staten. Onder bepaalde voor-
     waarden kan aan deze personen toestemming tot het oprichten van ondernemingen worden
     verleend.
                                                                                49
 ---pagebreak--- ljmdbouw
In sommige Lid-Staten wordt de nationale behandeling niet toegekend aan ondernemingen
waarin onderdanen van de EG geen meerderheidsparticipatie hebben en die een landbouwbe-
drijf wensen op terichten.De aankoop van wijngaarden door ondernemingen waarin onderda-
nen van de EG geen meerderheidsparticipatie hebben is afhankelijk gesteld van een kennisge-
ving of, indien nodig, een vergunning.
Persagentschappen
In sommige Lid-Staten is de deelneming van buitenlanders in uitgeverijen en omroeporganisa-
ties aan beperkingen onderhevig.
                                                                                50
 ---pagebreak---                                        BIJLAGE V
Voorbehouden van Moldavië ten aanzien van nationale behandeling
Voor sommige aspecten van het privatiseringsproces gelden voorwaarden of beperkingen.
Verwerving en verkoop van landbouw- en bosgronden.
Organisatie van gokspelen, weddenschappen, loterijen en andere soortgelijke activiteiten.
Bankwezen:
Voor dochterondernemingen in Moldavië van ondernemingen uit derde landen is een mini-
mumkapitaal van twee miljoen USD vereist.
                                                                                ^
                                                                                51
 ---pagebreak---    PROTOCOL BETREFFENDE WEDERZIJDSE BIJSTAND TUSSEN DE ADMINI-
                    STRATIEVE AUTORITEITEN IN DOUANEZAKEN
                                               Artikel 1
                                               Definities
Voor de toepassing van dit protocol wordt verstaan onder:
a) 'douanewetgeving': de op het grondgebied van de partijen geldende voorschriften betref-
     fende de invoer, de uitvoer en de doorvoer van goederen en de plaatsing van goederen
     onder een douaneregeling, met inbegrip van de door de partijen ingestelde verboden, be-
     perkingen en controlemaatregelen;
b) 'douanerechten': alle rechten, belastingen, vergoedingen en andere heffingen die ter uit-
     voering van de douanewetgeving op het grondgebied van de partijen worden toegepast en
     ingevorderd, met uitzondering van de vergoedingen en heffingen waarvan het bedrag bij
    benadering gelijk is aan de kosten van de verleende diensten;
c)   'verzoekende autoriteit': een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een
    partij is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in douanezaken
    indient;
d) 'aangezochte autoriteit': een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een partij
    is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in douanezaken ontvangt;
e)  'overtreding': elke inbreuk op de douanewetgeving en elke poging daartoe.
                                               Artikel 2
                                            Werkingssfeer
1. De partijen verlenen elkaar, binnen hun bevoegdheden, bijstand, op de wijze en onder de
    voorwaarden vastgesteld in dit protocol, met het oog op de correcte toepassing van de
    douanewetgeving, in het bijzonder wat de preventie, de opsporing en het onderzoek van
    overtredingen van deze wetgeving betreft.
2.  De bijstand in douanezaken waarin dit protocol voorziet, geldt voor elke administratieve
    autoriteit van de partijen die bevoegd is voor de toepassing van dit protocol. De bijstand in
    douanezaken doet geen afbreuk aan de regels betreffende de wederzijdse bijstand in straf-
    zaken en geldt niet voor informatie die is verkregen krachtens bevoegdheden die op ver-
    zoek van de rechterlijke autoriteiten worden uitgeoefend, tenzij deze autoriteiten hiermee
    instemmen.
                                                                                52
 ---pagebreak---                                                 Artikel 3
                                            Bijstand op verzoek
     1. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit verschaft de aangezochte autoriteit eerstge-
        noemde alle ter zake dienende informatie die deze nodig heeft voor de correcte toepassing
        van de douanewetgeving, met inbegrip van informatie betreffende vastgestelde of voorge-
        nomen transacties die op deze wetgeving inbreuk maken of zouden maken.
     2. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit deelt de aangezochte autoriteit haar mede of
        goederen die uit het grondgebied van een der partijen zijn uitgevoerd, op regelmatige wijze
        in de andere partij zijn ingevoerd, onder vermelding, in voorkomend geval, van de doua-
        neregeling waaronder deze goederen zijn geplaatst
     3. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit zorgt de aangezochte autoriteit ervoor dat toe-
        zicht wordt gehouden op:
        a) natuurlijke personen of rechtspersonen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden
             bestaat dat zij de douanewetgeving overtreden of overtreden hebben;
        b) goederenbewegingen waarover wordt medegedeeld dat zij aanleiding kunnen geven tot
             ernstige overtredingen van de douanewetgeving;
        c) vervoermiddelen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat zij voor het
             plegen van inbreuken op de douanewetgeving werden gebruikt, worden gebruikt of
             kunnen worden gebruikt.
        d) plaatsen waar voorraden goederen zo zijn samengebracht dat er redenen zijn om aan te
             nemen dat zij bedoeld zijn voor leveranties ten behoeve van transacties die in strijd zijn
             met de douanewetgeving van de andere Partij.
                                                  Artikel 4
                                         Bijstand op eigeninitiatief
     De Partijen verlenen elkaar, overeenkomstig hun wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
     zonder voorafgaande aanvraag en binnen hun bevoegdheid, bijstand, indien zij zulks
     noodzakelijk achten voor de correcte toepassing van de douanewetgeving, in het bijzonder
 . / wanneer zij informatie verkrijgen omtrent:
  i-
Jr
     -  verrichtingen die een inbreuk vormden, vormen of zouden vormen op deze wetgeving en
         die van belang kunnen zijn voor andere Partijen;
     -   nieuwe middelen of methoden die bij dergelijke verrichtingen worden gebruikt;
     -   goederen waarvan bekend is dat zij het voorwerp vormen van een ernstige overtreding van
         de douanewetgeving.
                                                                                53
 ---pagebreak---                                                 Artikel 5
                          Afgifte van documenten/Kennisgeving van besluiten
 Op aanvraag van de verzoekende autoriteit neemt de aangezochte autoriteit, overeenkomstig
 haar eigen wetgeving, de nodige maatregelen voor:
 -   de afgifte van alle documenten,
-    de kennisgeving van alle besluiten,
 waarop het bepaalde in dit protocol van toepassing is, aan een geadresseerde die op haar
grondgebied verblijft of gevestigd is. In een dergelijk geval is artikel 6, lid 3, van toepassing.
                                               Artikel 6
                              Vorm en inhoud van verzoeken om bijstand
 1. Verzoeken in het kader van dit protocol worden schriftelijk gedaan en gaan vergezeld van
     de bescheiden die voor de behandeling ervan noodzakelijk zijn. In spoedeisende gevallen
    kunnen verzoeken mondeling worden gedaan, mits zij onmiddellijk schriftelijk worden
    bevestigd.
2. De overeenkomstig het bepaalde in lid 1 ingediende verzoeken bevatten de hierna
    volgende gegevens:
    a)   de naam van de verzoekende autoriteit;
    b)   de gevraagde maatregel;
    c)   het onderwerp en de reden van het verzoek;
    d)   de relevante wetten, regels en andere rechtsvoorschriften;
    e)   zo nauwkeurig en volledig mogelijke informatie betreffende de natuurlijke personen of
         rechtspersonen waarop het onderzoek betrekking heeft;
    f) een overzicht van de relevante feiten, behalve in de in artikel 5 bedoelde gevallen.
3. De verzoeken worden ingediend in een officiële taal van de aangezochte autoriteit of in een
    voor deze aanvaardbare taal.
4. Indien een verzoek niet in de juiste vorm wordt gedaan, kan om correctie of aanvulling
    worden verzocht. Er kunnen echter reeds conservatoire maatregelen worden genomen.
                                               Artikel 7
                                     Behandeling van verzoeken
1. De aangezochte autoriteit of, indien deze niet tot zelfstandig handelen bevoegd is, de ad-
    ministratieve dienst waaraan het verzoek door deze autoriteit werd gericht, behandelt ver-
    zoeken om bijstand, binnen de grenzen van haar bevoegdheden en de haar beschikbare
                                                                                54
 ---pagebreak---    middelen, alsof zij voor eigen rekening of in opdracht van een andere autoriteit van dezelf-
   de partij handelde, met name door reeds beschikbare informatie te verstrekken en het
   nodige onderzoek te verrichten of te doen verrichten.
2. Verzoeken om bijstand worden behandeld overeenkomstig de wetten, regels en andere
   rechtsvoorschriften van de aangezochte partij.
3. Gemachtigde ambtenaren van een partij kunnen met instemming van de andere betrokken
   partij en onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, van de diensten van de aange-
   zochte autoriteit of van een andere autoriteit die onder de aangezochte autoriteit ressor-
   teert, informatie over inbreuken op de douanewetgeving verkrijgen die de verzoekende
   autoriteit nodig heeft ter uitvoering van het bepaalde in dit protocol.
4. Ambtenaren van een partij kunnen, met instemming van de andere betrokken partij, en
   onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, aanwezig zijn bij onderzoek dat op het
   grondgebied van laatstgenoemde wordt verricht.
                                              Artikel 8
                       Vorm waarin de informatie dient te worden verstrekt
1. De aangezochte autoriteit deelt de uitslag van het ingestelde onderzoek aan de
   verzoekende autoriteit mede in de vorm van bescheiden, voor echt gewaarmerkte
   afschriften van bescheiden, rapporten en dergelijke.
2. De in lid 1 bedoelde bescheiden kunnen worden vervangen door informatie die, in onge-
   acht welke vorm, met behulp van systemen voor automatische gegevensverwerking voor
   hetzelfde doel wordt verstrekt.
                                              Artikel 9
                  Uitzonderingen op de verplichting tot het verlenen van bijstand
                                                                                \
1. De partijen kunnen de in dit protocol bedoelde bijstand weigeren wanneer het verlenen
   daarvan:
   a) hun soevereiniteit, openbare orde, veiligheid of andere wezenlijke belangen zou                \
       kunnen aantasten;
   b) de toepassing inhoudt van deviezen-             of belastingvoorschriften   andere dan
       voorschriften inzake douanerechten; of
   c) de schending zou inhouden van een industrieel geheim, een handelsgeheim of een
       beroepsgeheim.
                                                                                55
 ---pagebreak---     Wanneer de verzoekende autoriteit om een vorm van bijstand verzoekt die zij desgevraagd
    zelf niet zou kunnen verlenen, vermeldt zij dit in haar verzoek. De aangezochte autoriteit
    bepaalt zelf hoe zij op een dergelijk verzoek reageert.
    Indien bijstand wordt geweigerd, dienen het daartoe strekkende besluit en de redenen
    ervan onverwijld aan de verzoekende autoriteit te worden medegedeeld.
                                              Artikel 10
                                        Geheimhoudingsplicht
1. Alle informatie, in welke vorm dan ook, die ter uitvoering van dit protocol is verstrekt,
    heeft een vertrouwelijk karakter en valt onder de geheimhoudingsplicht. Op deze informa-
   tie is de wetgeving van toepassing die op soortgelijke informatie van de ontvangende partij
   van toepassing is. Tevens zijn de ter zake geldende bepalingen van toepassing waaraan de
   communautaire autoriteiten zijn onderworpen.
2. Nominatieve gegevens worden niet verstrekt wanneer er redenen zijn om aan te nemen dat
   de mededeling of het gebruik ervan strijdig zou zijn met de fundamentele rechtsbeginselen
   van een der partijen en, in het bijzonder, indien de betrokkene hiervan overmatig nadeel
   zou ondervinden. De partij die de gegevens ontvangt, deelt de partij die de gegevens ver-
   strekt desgevraagd mede voor welk doel deze is gebruikt en welke resultaten ermee zijn
   bereikt.
3. Nominatieve gegevens mogen uitsluitend worden medegedeeld aan douane-autoriteiten en,
   indien vereist ten behoeve van rechtsvervolging, aan het openbaar ministerie en de gerech-
   telijke autoriteiten. Andere personen of autoriteiten kunnen dergelijke informatie
   uitsluitend verkrijgen na voorafgaande toestemming van de autoriteit die ze verstrekt.
4. De partij die de gegevens verstrekt, controleert de juistheid daarvan. Wanneer blijkt dat
   verstrekte gegevens onjuist zijn of dienen te worden geannuleerd, wordt de ontvangende
   partij daarvan onverwijld in kennis gesteld. Laatstgenoemde is gehouden de correctie of
   annulering uit te voeren.
5. Tenzij dit strijdig is met het algemeen belang, kan de betrokkene, op zijn verzoek, infor-
   matie verkrijgen omtrent opgeslagen gegevens en de redenen voor deze opslag.
                                              Artikel 11
                                       Gebruik van informatie
   De verkregen informatie mag uitsluitend worden gebruikt voor de in dit protocol om-
   schreven doeleinden. Een partij mag deze informatie slechts voor andere doeleinden ge-
   bruiken na schriftelijke toestemming van de administratieve autoriteit die ze heeft ver-
   strekt, op de door deze autoriteit vastgestelde voorwaarden.
                                                                                56
 ---pagebreak--- 2.  Het bepaalde in lid 1 vormt geen beletsel voor het gebruik van informatie in gerechtelijke
     of administratieve procedures die achteraf worden ingesteld wegens niet-naleving van de
     douanewetgeving.
3.   De partijen kunnen de overeenkomstig het bepaalde in dit protocol verkregen informatie
     en geraadpleegde bescheiden als bewijsmateriaal gebruiken in hun rapporten,
    getuigenverklaringen en in gerechtelijke procedures.
                                               Artikel 12
                                       Deskundigen en getuigen
Een onder een aangezochte autoriteit ressorterende ambtenaar kan worden gemachtigd, binnen
de perken van de hem verleende machtiging, in het rechtsgebied van een andere partij als
getuige of deskundige op te treden in gerechtelijke of administratieve procedures die
betrekking hebben op aangelegenheden waarop dit protocol van toepassing is en daarbij de
voor deze procedures noodzakelijk voorwerpen, bescheiden of voor echt gewaarmerkte
afschriften van bescheiden voor te leggen. In de convocatie dient uitdrukkelijk te worden
vermeld over welk onderwerp en in welke functie of hoedanigheid de betrokken ambtenaar zal
worden ondervraagd.
                                               Artikel 13
                                        Kosten van de bijstand
De partijen brengen elkaar geen kosten in rekening voor uitgaven die ter uitvoering van dit
protocol zijn gemaakt, met uitzondering, in voorkomend geval, van de uitgaven voor deskun-
digen, getuigen, tolken en vertalers die niet in overheidsdienst zijn.
                                               Artikel 14
                                           Tenuitvoerlegging
1. De centrale douane-autoriteiten van Moldavië, enerzijds, en de bevoegde diensten van de
    Commissie van de Europese Gemeenschappen en, in voorkomend geval, de douaneautori-
    teiten van de Lid-Staten van de Europese Unie, anderzijds, zijn belast met de uitvoering
    van dit Protocol. Deze instanties stellen alle praktische maatregelen en regelingen voor de    X.
    toepassing van dit protocol vast, met inachtneming van de voorschriften op het gebied van
    de gegevensbescherming. Zij kunnen de bevoegde instanties aanbevelingen doen voor
    wijzigingen die huns inziens in dit protocol dienen te worden aangebracht.
2.  De partijen raadplegen elkaar en stellen elkaar vervolgens in kennis van alle uitvoerings-
    bepalingen die overeenkomstig dit artikel worden genomen.
                                                                                57
 ---pagebreak---                                         Artikel 15
                                    Complementariteit
Dit protocol vormt een aanvulling op en geen beletsel voor de toepassing van alle overeen-
komsten inzake wederzijdse bijstand die tussen een of meer Lid-Staten van de Europese
Unie en Moldavië gesloten zijn of kunnen worden. Het staat een ruimere
douanesamenwerking waarin dergelijke overeenkomsten mogelijkerwijze voorzien, niet in
de weg.
Onverminderd het bepaalde in artikel 11 doen deze overeenkomsten geen afbreuk aan de
communautaire bepalingen betreffende de uitwisseling, tussen de bevoegde diensten van de
Commissie en de douane-autoriteiten van de Lid-Staten, van informatie over douanezaken
die voor de Gemeenschap van belang kan zijn.
                                                                                58
 ---pagebreak---            GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 3bis
    De partijen komen overeen dat, indien zij overeenkomstig artikel 3bis zouden overgaan tot
    onderhandelingen over een vrijhandelszone, deze onderhandelingen betrekking dienen te heb-
    ben op alle tussen de partijen verhandelde produkten.
  y
                                                                                \
/
                                                                                'V
                                                                                59
 ---pagebreak---        GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 13
De Gemeenschap en de Republiek Moldavië verklaren dat de tekst van de vrijwaringsclausule
geen GATT-vrijwaringsbehandeling toekent.
                                                                                60
 ---pagebreak---             GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 14
   Overeengekomen wordt dat de bepalingen van artikel 14 niet ten doel hebben, noch tot gevolg
   mogen hebben dat de procedures voor onderzoek inzake anti-dumping en subsidies die in de
   respectieve wetgeving van de partijen zijn vervat worden vertraagd, belemmerd of verhinderd.
S'
                                                                                v
                                                                                v
                                                                                61
 ---pagebreak---          GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 23
Onverminderd de in de bijlagen IV en V genoemde voorbehouden en de bepalingen van de
artikelen 36a en 36d, komen de partijen overeen dat de woorden 'overeenkomstig hun wetge-
ving en bepalingen' vermeld in lid 1 en lid 2 van artikel 23 betekenen dat elke partij voor-
schriften voor de vestiging en werking van ondernemingen op haar grondgebied mag vaststel-
len, op voorwaarde dat deze voorschriften met betrekking tot de vestiging en werking van
ondernemingen van de andere partij niet leiden tot nieuwe voorbehouden ten aanzien van de
behandeling die niet minder gunstig is dan die welke wordt toegekend aan hun eigen onder-
nemingen, dan wel aan ondernemingen, filialen of dochterondernemingen van een derde land.
                                                                                62
 ---pagebreak---           GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 24
Handelsvertegenwoordigingen van binnenvaartondernemingen van een partij op het grondge-
bied van de andere partij vallen onder de wetgeving die van toepassing is in de Lid-Staten of de
Republiek Moldavië totdat overeenstemming kan worden bereikt over specifieke, gunstiger
bepalingen voor dergelijke handelsvertegenwoordigingen, en indien voor dergelijke vertegen-
woordigingen geen andere rechtsinstrumenten van toepassing zijn die bindend zijn voor de
partijen.
Overeengekomen wordt dat handelsvertegenwoordigingen de vorm dienen aan te nemen van
dochterondernemingen of filialen als omschreven in artikel 25.
                                                                                X
                                                                                63
 ---pagebreak---      GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE HET BEGRIP
           'ZEGGENSCHAP' IN ARTIKEL 25, ONDER b), EN ARTIKEL 36
1. De partijen bevestigen dat zij onderling zijn overeengekomen dat 'zeggenschap' afhangt
   van de feitelijke omstandigheden van elk geval.
2. Een onderneming wordt bij voorbeeld geacht onder 'zeggenschap' van een andere onder-
   neming te staan, en dus een dochteronderneming van de betrokken onderneming te zijn,
   indien:
   -    de andere onderneming rechtstreeks of middellijk beschikt over een meerderheid van
       de stemrechten, of
   -   de andere partij het recht heeft een meerderheid van het bestuurs-, leidinggevend of
       toezichthoudend orgaan aan te stellen of af te zetten, en terzelfder tijd aandeelhouder
       of lid van de dochteronderneming is.
3. Beide partijen menen dat de in punt 2 vermelde criteria geen limitatieve opsomming vor-
   men.
                                                                                64
 ---pagebreak---           GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 38
  De partijen komen overeen dat intellectuele, industriële en commerciële eigendom voor de
  toepassing van de Overeenkomst inzonderheid het volgende omvat: auteursrechten, met inbe-
  grip van de auteursrechten op computerprogramma's, en naburige rechten, de rechten voor
  octrooien, industrile ontwerpen, geografische aanduidingen, met inbegrip van benamingen van
  oorsprong, warenmerken en dienstmerken, topografieën van geïntegreerde schakelingen, als-
  mede bescherming tegen oneerlijke mededinging als bedoeld in artikel lObis van het Verdrag
  van Parijs voor de bescherming van industriële eigendom en bescherming van niet-openbaar-
  gemaakte informatie over know-how.
y
                                                                                65
 ---pagebreak---          GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 87a
De partijen komen met het oog op de juiste interpretatie en toepassing van de Overeenkomst
overeen dat onder de in artikel 87a van de Overeenkomst bedoelde 'bijzonder dringende geval-
len' wordt verstaan: gevallen van wezenlijke inbreuk op de Overeenkomst door één van de
partijen. Wezenlijke inbreuk op de Overeenkomst houdt in:
a) afwijzing van de Overeenkomst die niet in overeenstemming is met de algemene regels van
     het volkenrecht,
of
b) schending van de essentiële onderdelen van de Overeenkomst als vermeld in artikel 2.
                                                                                66
 ---pagebreak---                EEN/JJDIGE VERKLARING VAN DE FRANSE REPUBLIEK
'De Franse Republiek merkt op dat de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met de
Republiek Moldavië niet van toepassing is op de landen en gebieden overzee die uit hoofde van
het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap met de Europese Gemeenschap zijn
geassocieerd.'
                                                                                67
 ---pagebreak---         BRIEFWISSELING TUSSEN DE GEMEENSCHAP EN DE REPUBLIEK
                                         MOLDAVIË
        MET BETREKKING TOT DE VESTIGING VAN VENNOOTSCHAPPEN
A. Brief van Moldavië
Mijnheer,
Hierbij verwijs ik naar de op            1994 geparafeerde Partnerschaps- en Samenwerkings-
overeenkomst.
Tijdens de onderhandelingen heb ik erop gewezen dat de Republiek Moldavië communautaire
vennootschappen die zich in de Republiek Moldavië vestigen en er activiteiten uitoefenen, in
bepaalde opzichten een voorkeursbehandeling verleent. Ik heb daarbij opgemerkt dat hiermee
uitvoering wordt gegeven aan het Moldavische beleid om met alle middelen de vestiging van
communautaire vennootschappen in de Republiek Moldavië te bevorderen.
Dit betekent naar mijn oordeel dal de Republiek Moldavië in de periode tussen de datum van
parafering van deze Overeenkomst en de inwerkingtreding van de desbetreffende artikelen
inzake de vestiging van vennootschappen, geen maatregelen of voorschriften zal vaststellen tot
invoering of verzwaring van discriminatie van communautaire vennootschappen ten opzichte
van Moldavische vennootschappen of vennootschappen van een derde land in vergelijking met
de situatie op de datum van parafering van deze Overeenkomst.
Ik moge U verzoeken mij de ontvangst van deze briefte willen bevestigen.
Voor de regering van de Republiek Moldavië
                                                                                68
 ---pagebreak--- B. Brief van de Gemeenschap
Mijnheer,
Ik dank u voor uw brief van heden welke als volgt luidt:
    'Mijnheer,
    Hierbij verwijs ik naar de op            1994 geparafeerde Partnerschaps- en Samen-
    werkingsovereenkomst, i                '
    Tijdens de onderhandelingen heb ik erop gewezen dat de Republiek Moldavië com-
    munautaire vennootschappen die zich in de Republiek Moldavië vestigen en er activi-
    teiten uitoefenen, in bepaalde opzichten een voorkeursbehandeling verleent. Ik heb
    daarbij opgemerkt dat hiermee uitvoering wordt gegeven aan het Moldavische beleid
    om met alle middelen de vestiging van communautaire vennootschappen in de Repu-
    bliek Moldavië te bevorderen.
    Dit betekent naar mijn oordeel dat de Republiek Moldavië in de periode tussen de
    datum van parafering van deze Overeenkomst en de inwerkingtreding van de
    desbetreffende artikelen inzake de vestiging van vennootschappen, geen maatregelen
    of voorschriften zal vaststellen tot invoering of verzwaring van discriminatie van
    communautaire vennootschappen ten opzichte van Moldavische vennootschappen of
    vennootschappen van een derde land in vergelijking met de situatie op de datum van
    parafering van deze Overeenkomst.
    Ik moge U verzoeken mij de ontvangst van deze briefte willen bevestigen.'
Ik bevestig u de ontvangst van deze brief.
Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden.
Namens de Europese Gemeenschappen
                                                                                69
 ---pagebreak--- Buiten het kader van de Overeenkomst.
Briefwisseling betreffende de gevolgen van de uitbreiding
Brief van de Gemeenschap
Mijnheer,
Hierbij    verwijs    ik    naar    de     heden     ondertekende       Partnerschaps-     en
Samenwerkingsovereenkomst. Ik bevestig dat indien wijziging van de Overeenkomst
noodzakelijk zou zijn als gevolg van een uitbreiding van de Gemeenschap, hiervoor
overeenkomstig artikel 71 onderhandelingen tussen de partijen zullen plaatsvinden. Daarbij zal
zo veel mogelijk rekening worden gehouden met de aard van de bilaterale handel en de
economische betrekkingen tussen Moldavië en de toetredende staten.
Ik moge U verzoeken mij te willen bevestigen dat Moldavië met de inhoud van deze brief
instemt.
                                                                                70
 ---pagebreak---    Buiten het kader van de Overeenkomst:
   Eenzijdige verklaring van Moldavië
   Gelet op het belang van de wijnsector voor de Moldavische economie uit Moldavië de wens
   met de Gemeenschap te onderhandelen over bilaterale overeenkomsten betreffende de handel
   in wijn.
r,
                                                                                71
 ---pagebreak--- Buiten het kader van de Overeenkomst:
Verklaring van de Gemeenschap
De Gemeenschap verbindt zich ertoe technische bijstand te verlenen in de vorm van studiebij-
eenkomsten of op andere passende wijze, teneinde ertoe bij te dragen dat de Moldavische
autoriteiten en economische subjecten ten volle kunnen profiteren van de voordelen die zijn
overeengekomen uit hoofde van het Stelsel van Algemene Preferenties van de Gemeenschap,
zoals dat thans op Moldavië van toepassing is.
                                                                                72
 ---pagebreak---                                                                     ISSN 0254-1513
                                                              COM (94) 477 def.
                                                  DOCUMENTEN
NL                                                                        i l 02
                                Catalogusnummer : CB-CO-94-514-NL-C
                                                            ISBN 92-77-81768-2
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen
L-2985 Luxemburg