title: Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau ter bevordering van de beroepsrevalidatie en de economische integratie van gehandicapten#Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau ter bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig leven van gehandicapten#(door de Commissie ingediend)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (87) 342
Vol. 1987/0193
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 concernant
l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique européenne et de
la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, p. 1) modifié en dernier
lieu par le règlement (UE) 2015/496 du Conseil du 17 mars 2015 (JO L79 du 25. 3.2015, p. 1), ce
dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents classifiés présents dans ce dossier
ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit règlement ou sont considérés déclassifiés
conformément aux articles 26(3) et 59(2) de la décision (UE, Euratom) 2015/444 de la
Commission du 13 mars 2015 concernant les règles de sécurité aux fins de la protection des
informations classifiées de l'Union européenne.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 concerning
the opening to the public of the historical archives of the European Economic Community and the
European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as last amended by Council
Regulation (EU) 2015/496 of 17 March 2015 (OJ L 79, 27.3.2015, p. 1), this file is open to the
public. Where necessary, classified documents in this file have been declassified in conformity
with Article 5 of the aforementioned regulation or are considered declassified in conformity with
Articles (26.3) and 59(2) of the Commission Decision (EU, Euratom) 2015/444 of 13 March 2015
on the security rules for protecting EU classified information.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1. Februar
1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft und
der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983, S. 1), zuletzt geändert durch die
Verordnung (EU) Nr. 2015/496 vom 17. März 2015 (ABI. L 79 vom 25.3.2015, S. 1), ist dieser Akt
der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit erforderlich, wurden die Verschlusssachen in diesem Akt in
Übereinstimmung mit Artikel 5 der genannten Verordnung freigegeben; beziehungsweise werden
sie auf Grundlage von Artikel 26(3) und 59(2) der Entscheidung der Kommission (EU, Euratom)
2015/444 vom      13.   März 2015     über die   Sicherheitsvorschriften für den Schutz von  EU-
Verschlusssachen als herabgestuft angesehen.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                     COM(87 ) 342 def .
                                                     Brussel , 20 juli 1987
                                   Voorstel voor een
                                  BESLUIT VAN DE RAAD
           tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau
                      ter bevordering van de beroepsrevalidatie
                   en de economische integratie van gehandicapten
                                   Voorstel voor een
                                  BESLUIT VAN DE RAAD
           tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau
                      ter bevordering van de sociale integratie
                      en het zelfstandig leven van gehandicapten
                             (door de Commissie ingediend )
 COM ( 87 ) 342 def .
                                             SI
                                             si 2 7 JOH.   JUt L .    fiÿ
                                                                      Ü
                                                    i0 .t.a-Sec«U.U» Jfflf
                                                           GénéM»  ^«5/
                                                      spïtm
 ---pagebreak---                             INHOUD VAN DE MEDEDELING
INLEIDING : Kader , doel en opzet van de mededeling
DEEL I    : Memorandum met een voorstel voor een Tweede Actieprogramma ter
            bevordering van de sociaal-economische integratie en het
            zelfstandig leven van gehandicapten ( 1988-1991 )
            BIJLAGE     Financiële bijlage
            Twee ONTWERP–BESLUITEN VAN DE RAAD met BIJLAGEN over de door de Commissie
            te ondernemen activiteiten
DEEL II   : Verslag over het Eerste Actieprogramma ter bevordering van de
            sociale integratie van gehandicapten ( 1983-1987 )
 ---pagebreak---                                                                V / I / ÔI'-IML
Mededeling aan de Raad met het voorstel voor een Tweede Actieprogramma ter
bevordering van de sociaal-economische integratie en het zelfstandig leven van
gehandicapten
INLEIDING : KADER ,, DOEL EN OPZET VAN DE MEDEDELING
1 . Zelfs bij een voorzichtige schatting komt men tot meer dan 30 miljoen
    mensen in de Europese Gemeenschap die min of meer ernstig langdurig te
    lijden hebben onder lichamelijke , geestelijke of psychologische handicaps .
    Het ligt niet in de verwachting dat dit aantal belangrijk zal dalen , want
    de vermindering van aandoeningen , dank zij de vooruitgang van de medische
    wetenschap , en die van daaruit voortvloeiende handicaps , dank zij de
    technische vooruitgang , wordt teniet gedaan door een groot aantal factoren
    zoals een groot aantal ongevallen , vermindering van de kindersterfte en
    verlenging van de levensverwachting . Bovendien doen zich belangrijke en
    steeds meer kwalitatieve veranderingen voor in de behoeften en de
    mogelijkheden van gehandicapten , vooral dank zij de nationale maatregelen ,
    waardoor degenen , die vroeger langdurig intramurale verzorging nodig
    hadden , gestimuleerd worden in de gewone samenleving te leven , dank zij de
    snelle ontwikkeling van zelfhulporganisaties en belangenbehartiging onder
    de gehandicapten zelf en dank zij de door technische hulpmiddelen geboden
    nieuwe mogelijkheden bij het leerproces , de mobiliteit , de communicatie en
    de beheersing van de directe omgeving .
2 . Daarom ziet men enerzijds de behoefte aan en de mogelijkheden voor een
    nieuw aspiratieniveau bij de bevordering van de sociaal-economische
    integratie van gehandicapten voortdurend snel toenemen , doch anderzijds de
    verwerkelijking van deze verwachtingen stuiten op economische beperkingen ,
    die voortdurend moeilijkheden geven , zowel op de arbeidsmarkt als bij de
    verstrekking van diensten en technische hulpmiddelen die van wezenlijk
    belang zijn voor het zelfstandig leven en de economische integratie . In
    alle Lid-Staten van de Gemeenschap dienen nieuwe positieve maatregelen
    genomen te worden als men wil voorkomen dat deze tegenstrijdigheid in het
    komende decennium leidt tot een mindere positie van gehandicapten in plaats
    van tot verdere vorderingen op de weg van de sociale integratie waartoe het
    beleid zich in alle landen heeft verbonden .
3 . De steun op Gemeenschapsniveau aan deze nationale inspanningen
    concentreerde zich aanvankelijk op de technische uitwisseling van
    ervaringen , doch kort geleden is de nadruk veel meer komen te liggen op de
    voorbereiding van communautaire instrumenten met het oog op de
    vaststelling , na verloop van tijd , van een coherent en alomvattend beleid
    ten behoeve van de gehandicapten . Aanvankelijk stonden werkgelegenheid en
    beroepsopleiding centraal , doch de nieuwe aanpak zal in de toekomst ook
    alle andere aspecten van het zelfstandig leven gaan omvatten , waarbij
    bijzonder de aandacht uitgaat naar de problemen van mobiliteit en
    toegankelijkheid en naar de bijdrage van de nieuwe technologieën . Deze
    ontwikkelingen vloeien voort uit het actieprogramma dat de laatste vier
    jaar door de Commissie ten uitvoer werd gelegd .
                                                                .../...
                                ( 1 )
 ---pagebreak---                                          ~ 2                            V / 1 / 87-NL
 4 . Op 21 december 1981 keurde de Raad een resolutie goed ( 1 ) tot vaststelling
      van een actieprogramma ter bevordering van de sociale integratie van
      gehandicapten in de Europese Gemeenschap . Dit initiatief werd geïnspireerd
      door het Internationale Jaar van de Gehandicapten van de Verenigde Naties
      en lag in de lijn van de voorstellen welke de Commissie in een
     mededeling ( 2 ) had ontwikkeld en waarin initiatieven waren verwerkt die
      eerder in het jaar door het Europese Parlement ( 3 ) en het Economisch en
      Sociaal Comité ( 4 ) waren gelanceerd .
 5 . Het doel van de resolutie van de Raad van december 1981 was de uitbreiding
      in duur en doelstelling van de resolutie van 27 juni 1974 ( 5 ), waarin een
     programma ter bevordering van de beroepsrevalidatie van gehandicapten was
     vastgesteld . In de resolutie van 1981 werd voorts gevraagd om een algemeen
     pakket van maatregelen ter bevordering van de sociale integratie op
     nationaal niveau en werd de Commissie verzocht een aantal acties op
     Gemeenschapsniveau te voeren ter ondersteuning van de inspanningen van de
     Lid-Staten .
6 . Om aan dit verzoek te voldoen heeft de Commissie binnen haar diensten in
     mei 1982 een bureau opgericht voor de activiteiten ten behoeve van
     gehandicapten . Het bedrag aan kredieten , dat de Commissie ongeveer had
     voorzien voor de uitvoering van de in de resolutie van 1981 voorgestelde
     activiteiten op Gemeenschapsniveau , werd echter pas in 1984 op de begroting
     van de Commissie uitgetrokken ; in 1982 werden geen additionele middelen ter
     beschikking gesteld , in 1983 slechts de helft van het gevraagde bedrag .
     Daarom neemt de Commissie het standpunt in dat het beoogde vierjarig
     actieprogramma beschouwd moet worden als gestart medio 1983 en aflopend
     medio 1987 .
7 . De Commissie is van mening dat het nu aflopende actieprogramma een
     waardevolle bijdrage heeft geleverd aan de bevordering van het meer actief
     en zelfstandig leven van gehandicapten in de gehele Gemeenschap en het is
     haar gebleken dat deze overtuiging in brede kring wordt gedeeld door de
     betrokken vakkringen en de gehandicaptenorganisaties .
                                                                   ./. . .
(1 ) PB C   347 van 31 . 12.1981 , blz .
( 2 ) PB C  347 van 31 . 12.1981 , blz .
( 3 ) PB C  77 van 6.4.1981 , blz . 27
< 4 ) PB C  230 van 10.9.1981 , blz . .
( 5 ) PB C  80 van 9.7.1974 , blz . 30
                                          ( 2 )
 ---pagebreak---                                     - 3 -                            V / 1 / 87-NL
    Daarom aarzelt zij niet de vaststelling aan te bevelen van een tweede
    actieprogramma , dat in grote trekken overeenkomt met het eerste , maar in
    het licht van de ervaring en de zich wijzigende omstandigheden verandering
    aanbrengt in accenten en opzet . Om een breuk tussen beide programma 's te
    voorkomen wordt voorgesteld de tweede helft van 1987 te zien als een
    periode voor voortgezette en veranderende activiteiten die de brug slaat
    tussen de twee programma 's en voor de actieve voorbereiding van nieuwe
    activiteiten . Daarom lijkt een looptijd van vier jaar , van 1988 tot 1991 ,
    de juiste voor het tweede actieprogramma zelf .
8 . Het verdere in deze mededeling is als volgt opgezet :
    - Deel I - Voorstel voor een Tweede Actieprogramma 1988-1991
      Financiële bijlage
      Twee ontwerp-besluiten van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma op
      Gemeenschapsniveau ( 1988-1991 ) ter bevordering van de sociaal-economische
      integratie en het zelfstandig leven van gehandicapten , met bijlagen over
      de door de Commissie te ondernemen activiteiten .
    - Deel II - Verslag over het Actieprogramma 1983-1987 ter bevordering van
      de sociale integratie van gehandicapten . Dit verslag omvat een
      beschrijving en beoordeling .
                                                                    .../...
                                       ( 3 )
 ---pagebreak---                                                   - 4 -                            V / 1 / 87-NL
    DEEL I - VOORSTEL VOOR EEN TWEEDE ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN DE SOCIA AL-
                ECONOMISCHE INTEGRATIE EN HET ZELFSTANDIG LEVEN VAN GEHANDICAPTEN 1988-1991
A. DOEL VAN HET PROGRAMMA
    1 . De Commissie stelt voor het op Gemeenschapsniveau vanaf 1988 in uitvoering te
        nemen actieprogramma te zien als een natuurlijke uitbreiding van het programma
        dat werd vastgesteld in de resolutie van 1981 van de Raad inzake de sociale
         integratie van gehandicapten ( 1 ), waarbij dan de volledige titel wat verruimd
        zou moeten worden zodat het bekend wordt als " het Tweede Actieprogramma ter
        bevordering van de sociaal-economische integratie en het zelfstandig leven
        van gehandicapten ". De toevoeging van het woord "economisch " is nodig met
        het oog op de waardevolle bijdragen welke gehandicapten kunnen leveren tot
        de economie en in overeenstemming met de bevestiging van het recht op gelijke
        kansen in werkgelegenheid in de aanbeveling betreffende de werkgelegenheid
        voor gehandicapten van 1986 ( 2 ). Bovendien heeft de ervaring met het eerste
        actieprogramma uitgewezen dat een verwijzing naar het " zelfstandig leven " ook
        van wezenlijk belang is , omdat een redelijk niveau van autonomie een vereiste
        is voor sociale integratie .
   2 . Naar het voorstel van de Commissie bestaat het programma uit drie onderling
        samenhangende hoofdelementen :
        a ) het bevorderen en waar nodig initiëren van beleidsricht lijnen op
            Gemeenschapsniveau met betrekking tot de hoofdcomponenten van de sociaal -
            economische integratie ;
        b ) de ondersteuning van positieve actie door middel van technische samen¬
            werking op Europees niveau met als doel de innovatie te bevorderen , de
            uitwisseling van ervaringen te vergemakkelijken en de bekendmaking van
            bruikbare resultaten te verzekeren ;
        c ) de georganiseerde ontwikkeling van informatie- en documentatiesystemen
            op Europees niveau .
   3 . Het is van belang met nadruk te wijzen op de onderlinge samenhang van deze
        drie elementen en deze te stimuleren .     De informatie - en documentatiedien¬
        sten zijn afhankelijk van beleidsinitiatieven en technische samenwerking
        voor de omvang en de kwaliteit van het materiaal waarover zij de beschikking
        krijgen ; het is even duidelijk dat zonder deze diensten de resultaten van
        technische en politieke activiteiten grotendeels onbekend zullen blijven .
        De beleidsontwikkeling moet steunen op een realistische beoordeling van de
        behoeften en " in het veld " bereikte mogelijkheden , terwijl de positieve
        actie de beleidsprioriteiten in de praktijk moet weerspiegelen . Daarom
        dient " kruisbestuiving" tussen de partijen in de verschillende elementen
        aangemoedigd te worden . In het eerste actieprogramma hebben bijvoorbeeld
        de leden van het Europees Netwerk van Revalidatiecentra reeds een belang¬
        rijke bijdrage geleverd tot de ontwikkeling van Handynet en hebben niet -
        gouvernementele organisaties , districtprojecten en netwerkcentra bijge¬
        dragen tot de vorming van de technische grondslag voor de beleidsontwikke¬
        ling . Dergelijke vormen van interactie zullen in het toekomstige program¬
        ma voortgezet en verder ontwikkeld worden .
   ( 1 ) PB C 347 van 31.12.1981
   ( 2 ) PB L 225 van 12.8.1986, blz . 43
                                                 ( 4 )
 ---pagebreak---                                            - 5 -                                 V / 1 / 87-NL
   4 . De Commissie is van mening dat , gezien de goede vorderingen in het eerste
        programma , een Looptijd van vier jaar ( 1988-1991 ) kan volstaan om belang ¬
        rijke stappen voorwaarts te doen in de richting van een gemeenschappelijke
        Europese aanpak van alle grote beleidsvragen in verband met gehandicapten
        en om belangrijke veranderingen te bewerkstelligen in de omvang waarin ge¬
        handicapten in alle landen van de Gemeenschap in staat zijn hun mogelijk¬
        heden tot zelfstandig leven en tot deelneming aan het maatschappelijk ,
        economisch , culturele en politieke leven te verwerkelijken . Het is van
        bijzonder belang op dit punt te bevestigen dat , ook al kunnen niet allen
        een zelfde niveau van actieve autonomie bereiken , toch de bewoordingen en
        de doelstellingen van het programma alle groepen en alle niveaus van
        gehandi capt-zi jn omvatten .
   5 . Ook als gedurende het tweede actieprogramma belangrijke vorderingen worden
        gemaakt , kan de Commissie niet geloven dat daarmee het einde bereikt zal
        zijn . Het belang van de gehandicapten en hun vermogen een rol te spelen
        als actieve burgers zijn in het eerste actieprogramma vaak aangetoond en
        zijn nu voor het eerst door de Europese Gemeenschap formeel erkend met de
        goedkeuring door de Raad van de aanbeveling betreffende de werkgelegenheid
        voor gehandicapten . Het lijdt geen twijfel dat de Gemeenschap , nu zij de
        politieke wil heeft uitgesproken op dit terrein werkzaam te zijn en bewezen
        heeft dit ook inderdaad te kunnen , dit werk ook op lange termijn wenst voort
        te zetten .
B. INITIATIEVEN OP POLITIEK NIVEAU
   6 . Reeds geruime tijd heeft de Commissie te verstaan gegeven dat het tweede
        initiatief op politiek niveau , na de aanbeveling betreffende de werkgelegen¬
        heid van 1986, betrekking zal hebben op de natuurlijke omgeving van gehandi ¬
        capten . Dit is echter een breed en ingewikkeld onderwerp , dat onmogelijk
        in één keer volledig behandeld kan worden . Als men dit toch zou doen , zou
        dit leiden tot evenveel problemen voor de Raad en voor het Parlement als
        voor de Commissie zelf .    Daarom stelt de Commissie voor het initiatief in
        drie fasen uit te voeren volgens het volgende tijdschema :
          i ) voorstellen met betrekking tot de mobi liteit van gehandicapten , in¬
              clusief het vervoer , zullen door de Commissie in de zomer van 1987
              worden ingediend ;
         ii ) voorstellen met betrekking tot de toegankelijkheid van openbare voor ¬
              zieningen zullen door de Commissie eind 1987 worden ingediend ;
        iii ) voorstellen met betrekking tot de huisvesting ( inclusief steun tot het
              zelfstandig in de woning leven ) zullen door de Commissie in de zomer 1988
              worden ingediend .
        De eerste twee initiatieven zullen de voornaamste bijdrage op het terrein van
        de gehandicapten van de Commissie vormen tot het Europese Jaar van het Milieu
        dat in 1987 wordt georganiseerd .
   7 . Voor al deze drie onderwerpen is de Commissie voornemens een aantal beleids -
        richtlijnen voor te stellen, waarmee een meer gedetailleerde gedragscode ver ¬
        bonden zal worden . Voorts zal de Commissie de vorming voorstellen van perma ¬
        nente officiële werkgroepen om de uitvoering van de richtlijnen te volgen en met
        de Commissie ervoor te zorgen , dat deze onderwerpen de nodige aandacht krijgen
        bij de andere activiteiten van het tweede actieprogramma ( bijvoorbeeld bij uit -
        wisselingsnetwerken en informatie-initiatieven ) ( 1 ).
                                                                                •■•/•■•
   ( 1 ) Zie paragraaf 35 hieronder .
                                              ( 5 )
 ---pagebreak---                                              - 6 -                             V / 1 / 87-NL
   8 . De Commissie heeft eerder reeds opgemerkt dat zij voornemens is het onderwerp
       inkomens en uitkeringen te kiezen als het derde in haar reeks beleidsinitia¬
       tieven . Zij is reeds met het voorbereidende werk begonnen , niet met de be¬
       doeling voorstellen te doen die alle aspecten van dit enorm brede domein be¬
       strijken ( dit zou niet juist en waarschijnlijk ook niet doenbaar zijn ), doch
       eerder om de prioritaire onderwerpen vast te stellen , in verband waarmee com¬
       munautaire actie het meest gerechtvaardigd en effectief lijkt .
   9 . Omdat eind 1989 het tweede actieprogramma halverwege zal zijn en opdat op dit
       tijdstip de Commissie haar eerste twee beleidsinitiatieven ( werkgelegenheid
       en natuurlijke omgeving ) voltooid zal hebben meent zij dat dit het juiste
       ogenblik is om een ontmoeting of conferentie van de ministers te organiseren
       ten einde na te gaan , welke vorderingen en resultaten tot op dat ogenblik
       met de activiteiten op politiek niveau zijn bereikt , en de verdere oriënta¬
       tie te bespreken .
C. TECHNISCHE SAMENWERKING
   10 . Ten einde zoveel mogelijk de actieve en directe inschakeling te bewerkstel ¬
        ligen van regionale en plaatselijke overheden , mensen uit vakkringen ,
        organisaties van en voor gehandicapten en sociale partners bij de mogelijk¬
        heid tot Europese uitwisseling welke de Gemeenschap kan bieden , terwijl
        tegelijk het vermogen van de huidige regeling om een betere huisvesting
        van gehandicapten te bevorderen verder ontwikkeld wordt , stelt de Commissie
        voor het element technische samenwerking van het tweede actieprogramma
        de volgende vier activiteiten te doen omvatten :
        a ) een uitgebreid netwerk van revalidatiecentra ;
        b ) een netwerk van plaatselijke innoverende projecten , waarbij de coördina¬
            tie van diensten of meer specifieke prioritaire doelstellingen , zoals
            aangegeven in paragraaf 17 hieronder , centraal staan ;
        c ) een programma van prijzen en tentoonstellingen met betrekking tot het
            zelfstandig leven ;
        d ) een voortzetting van de huidige subsidieregeling voor Europese samen¬
            werkingsactiviteiten , met name van niet-gouvernementele organisaties .
        In het onderstaande vindt men in het kort de ontwikkelingslijnen van deze
        vier aspecten . De middelen voor samenwerking tussen de Commissie en de
        Lid-Staten met betrekking tot deze activiteiten worden besproken in de
        paragrafen 35 en 36 .
   i ) Ui tgebreid netwerk van revalidatiecentra
   11 . De noodzaak naast een netwerk van plaatselijke initiatieven , waarbij een
        groot aantal sectoren en diensten betrokken kan zijn, een speciaal profes¬
        sioneel netwerk van revalidatiecentra te handhaven , vloeit voort uit de aard
        van de revalidatie zelf en de betekenis van de uitdaging waarvoor degenen
        die bij de revalidatie betrokken zijn staan . Revalidatie heeft een eigen
        onvermijdelijke complexiteit : het is een proces dat tijd vergt en bestaat
        uit meerdere in elkaar grijpende fasen - medisch , functioneel , sociaal , met
        het oog op het beroep . Bepaalde hulp kan in meer dan een of in alle fasen
        nodig zijn ( therapie of welfare-werk bijvoorbeeld ); in elk stadium is een
                                                 ( 6 )
 ---pagebreak---                                            - 7 -                               V / 1 / 87– NL
      multidisciplinaire aanpak van de zijde van de betrokken vakspecialisten nodig .
      Bovendien staan zelfs de revalidatiemethodes en instellingen , die op de meest
      moderne wijze werken , voor nieuwe en uitdagende problemen : de invloed van de
      nieuwe technologieën , de grotere concurrentie op de arbeidsmarkt , het verzoek
      van de cliënten om een meer actieve rol bij hun eigen revalidatie te kunnen
      spelen .  De Commissie is ervan overtuigd dat de Gemeenschap geen adequate
      bijdrage tot een antwoord op deze uitdaging kan geven tenzij hieraan een af ¬
      zonderlijk programmaelement gewijd wordt .
12 . In het verslag over het eerste actieprogramma ( deel II , paragrafen 17 tot 20 )
      worden twee prioriteiten aangegeven voor de toekomst van het netwerk : te
      zorgen voor een meer gelijke vertegenwoordiging van de voornaamste catego¬
      rieën gehandicapten en de verdere verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling
      van strategieën voor de verspreiding van resultaten . Wat het eerste punt
      betreft zijn het vooral de psychiatrische en sensorische handicaps die
      in het netwerk als geheel ondervertegenwoordigd zijn ; voor enkele Lid-Staten
      is ook de vertegenwoordiging van lichamelijk en geestelijk gehan¬
      dicapten niet in evenwicht . Om tot een oplossing te komen zal het aantal
      leden van het netwerk enigszins moeten toenemen en tegelijk de frequentie
      waarin zij alle bijeenkomen afnemen : dan kan meer nadruk komen te liggen
      op activiteiten die overeenkomen met de reële belangen van subgroepen van
      netwerkleden .
13 . Eén " voltallige " conferentie per jaar zou in dit geval volstaan : het werk
      zou zich dan vooral kunnen richten op een hoofdthema , dat van belang is voor
      de revalidatie van alle groepen gehandicapten en op het revalidatiesysteem
      in de Lid-Staat waar de conferentie plaatsvindt . De overige activiteiten
      van het netwerk van nu ( studiebezoeken , conferenties , opleidingscursussen ,
      werkbijeenkomsten voor het opstellen van verslagen of richtlijnen ) zullen
      verder voortgaan met een groter accent op beperkte doch gespecialiseerde
      seminaria en vakopleiding . In de eerste twee jaar van het programma zullen
      speciale middelen van het netwerk besteed worden aan de integratie van de
      Portugese en Spaanse centra in zijn activiteiten .
14 . Wat de verspreiding van resultaten betreft houdt het lidmaatschap van het
      netwerk in , dat men de verantwoordelijke taak aanvaardt correspondent te
      zijn met een aantal andere revalidatiecentra ( die organisch verbonden zijn
      met het lidcentrum of die op zijn minst zich met soortgelijk werk bezig¬
      houden ).  Deze andere centra vormen samen het buitennetwerk .   Het zal
      noodzakelijk zijn een redelijk aantal plaatsen bij seminaria en studie¬
      bezoeken te reserveren voor leden van het buitennetwerk ; zij ontvangen
      ook kosteloos de publikaties van het netwerk en worden regelmatig verzocht
      daarop hun commentaar te geven . Ook het gebruik van video voor het bekend¬
      heid geven aan bruikbare voorbeelden in en buiten het netwerk zal verder
      worden ontwikkeld .
15 . Zoals sedert de start van het netwerk in 1974 ( 1 ) gebruikelijk , wordt over
      het lidmaatschap beslist door de Commissie aan de hand van voorstellen
      van de Lid-Staten . De Lid-Staten hebben de vrijheid hun voorstellen voor
      lidmaatschap gedurende de looptijd van het programma te wijzigen . Instel ¬
      lingen of groepen instellingen , die als lid van het netwerk zijn benoemd ,
      worden vertegenwoordigd door vakmensen die voltijds in de revalidatie
      werken , zoals directeuren van centra ( of hun plaatsvervangers ), directeuren
( 1 ) PB C 80 van 9.7.1974 , blz . 30
                                         ( 7 )
 ---pagebreak---                                              O
                                           – U –                            V / 1 / 87-NL
     van verenigingen van centra en dergelijke .   Centra worden niet vertegen¬
     woordigd door de voorzitter of een lid van het bestuur of door functio¬
     narissen van ministeries .
ii ) Het netwerk van plaatselijke innoverende projecten
16 . De in het algemeen positieve ervaring van de di stri ctsprojecten inzake
     sociale integratie in het eerste programma ( zie deel II , paragrafen 11 tot
     16 ) heeft opnieuw de betekenis bevestigd van de innovatie op het plaatse¬
     lijk niveau en de waarde aangetoond van de gelegenheid tot Europese uit ¬
     wisseling van degenen die erbij betrokken zijn . Anderzijds wekken bepaalde
     moeilijkheden, die bij het programma van districtsprojecten werden ervaren ,
     het vermoeden dat in de toekomst het werken in een dergelijk netwerk niet
     rechtstreeks afhankelijk moet zijn van de bijstand van het Europees Sociaal
     Fonds en dat er plaats moet zijn voor wat minder op hun doelstellingen ge¬
     concentreerde projecten en voor een aantal coördinatieprojecten , die meer
     rechtstreeks in de voetsporen van de districtsprojecten volgen .
17 . Daarom wordt voorgesteld dat de Commissie gedurende de looptijd van vier
     jaar van het tweede actieprogramma zorgt voor het opzetten , coördineren
     en steunen van een netwerk van nationaal geselecteerde plaatselijke inno¬
     verende projecten die betrekking hebben op een van de volgende drie ge¬
     bieden :
     - algemene coördinatie van diensten ter bevordering van de sociaal -
       economische integratie (" coördinatieprojecten ");
     - vakscholing en werkgelegenheid ("beroepsarbeidsprojecten ");
     - de omgeving en de middelen voor zelfstandig leven ("omgevingsprojecten ") .
18 . Alle projecten worden deel van het netwerk op besluit van de Commissie
     aan de hand van voorstellen van de Lid-Staten in het licht van de door
     de Commissie na overleg met de vertegenwoordigers van de nationale minis¬
     teries ( zie afdeling F hieronder ) geformuleerde criteria . Met het oog
     op de bijzondere moeilijkheden bij de coördinatie zou de Commissie binnen
     de grenzen van de mogelijkheden van haar jaarlijkse begroting bescheiden
     financiële steun moeten bieden voor de coördinatiekosten van bepaalde in
     het netwerk opgenomen coördinatieprojecten . Anders zou het feit of een
     in het netwerk opgenomen plaats al dan niet enige directe steun uit
     Gemeenschapsbron ontvangt voor activiteiten op het terrein van de gehan¬
     dicapten van betekenis zijn voor het lidmaatschap van het netwerk , be¬
     halve voor zover Lid-Staten plaatsen als " beroepsarbeidsprojecten " opge¬
     nomen willen zien die bijstand genieten ( of hebben aangevraagd ) in het
     kader van de Afdeling Innovatie van het Europees Sociaal Fonds , of
     plaatsen als "omgeving sprojecten" die in aanmerking komen voor steun uit
     hoofde van het programmaelement dat hieronder beschreven wordt in de
     paragrafen 20 tot 24 .
                                          ( 8 )
 ---pagebreak---                                         - 9 -                            V / 1 / 87-NL
19 . Binnen de grenzen van de beschikbare middelen zou de Commissie het net
       netwerken de volgende diensten op Europees niveau verlenen :
       - ontmoetingen voor projectleiders ,
       - een nieuwsbrief en de documentatiedienst ,
       - steunvoor jumulage of bezoekprogramma 's ,
       - steun voor de " Europese " inbreng op nationale conferenties waarbij
         onderwerpen en ervaringen van het netwerk centraal staan ,
       - adviezen van adviseurs van de Commissie die ook verslagen zouden opstellen
         over de moeilijkheden die ondervonden en de vorderingen die gemaakt werden
         met betrekking tot de prioritaire thema 's .
i i i ) Positieve actie ter bevordering van het zelfstandig leven
20 . Het Europees Sociaal Fonds is een belangrijke bron van directe steun voor de
       scholing en tewerkstelling van gehandicapten ; binnen veel beperkter be-
       grotingsgrenzen moet een evenwicht gevonden worden in de bijdrage door een
       afzonderlijk programmaelement , dat betrekking heeft op de directe omgeving
       ter ondersteuning van het zelfstandig leven . Uit de beoordeling van de
       regeling van het Eerste Actieprogramma ter bevordering van de betere huis¬
       vesting van gehandicapten ( deel II , paragrafen 21 tot 23 ) blijkt , dat mobili ¬
       teit en toegankelijkheid niet minder wezenlijk en belangrijk zijn voor de
       doelstellingen dan de huisvesting en dat het steeds noodzakelijker wordt ,
       zowel technisch als beleidsmatig gezien , bekendheid te geven aan de resul ¬
       taten van door bijstand van de Commissie gestimuleerde projecten .
21 . Het spreekt vanzelf dat dit niet allemaal tegelijk in de periode van vier jaar
       mogelijk is , zonder onrealistische budgettaire gevolgen op Gemeenschapsniveau .
       Als men echter het probleem beschouwt als het streven naar een efficiënte
       gecoördineerde Europese inspanning , die aan het einde van de vier jaar moet
       leiden tot een belangrijk resultaat , dient zich vanzelf een mogelijke oplos ¬
       sing aan waarbij men zich elk jaar concentreert op een bepaald hoofdthema .
       De reeks thema 's kan als volgt opgezet worden :
22 . 1e jaar ( 1988-89) Huisvesting , diensten en hulp in de woning
       2e jaar ( 1989-90 ) Mobiliteit en vervoer ( dagelijks verkeer en reizen )
       3e jaar ( 1990-91 ) Toegankelijkheid van openbare gebouwen en voorzieningen
       4e jaar ( 1991-92 ) Een coherente omgeving - het samenspel van mobiliteit ,
                           toegankelijkheid en huisvesting plus gecoördineerde
                           advies - en informatiediensten .
       Om het programma behoorlijk te kunnen voorbereiden is een zekere overlapping
       van kalenderjaren nodig , maar de uitbreiding tot 1992 zal alleen gelden voor
       de betalingen , niet voor de verbintenissen .
23 . Elk onderwerp zou behandeld worden door een gecoördineerd Europees programma
       met onder meer :
                                                                                .../.
                                          ( 9 )
 ---pagebreak---                                        - 10-                              V / 1 / 87-NL
        - de toekenning van prijzen aan door de daartoe bevoegde nationale overheid
          aan de Commissie voorgestelde voltooide projecten ;
        - aanbieding van prijzen en demonstratie van de betrokken projecten op een
          jaarlijkse conferentie en tentoonstelling , waar een groot deel van de uit ¬
          genodigde leden vertegenwoordigers zijn van gehandicapten ;
        - publikatie van projecten en notulen van conferenties voor brede verspreiding
          in zoveel mogelijk talen van de Gemeenschap .
   24 . De Commissie rekent op de steun van de betrokken officiële werkgroep ( zie
        paragraaf 35 hieronder ) voor de supervisie van het hele programmaelement .
        Veel van het voor elk jaarprogramma vereiste praktisch werk kan op contract
        worden uitbesteed .
   iv ) Steun voor de Europese samenwerking van niet-gouvernementele organisaties
   25 . Nadat deze samenwerking gebleken is een van de meest succesvolle elementen
        in het eerste actieprogramma te zijn ( zie deel II , paragrafen24 tot 27 ) be¬
        hoeft men alleen maar te zorgen dat zij in het programma een zelfde plaats
        blijft innemen , toe te zien op het evenwicht tussen de ondersteunde activi ¬
        teiten ( vooral wat betreft het evenwicht tussen de verschillende groepen ge ¬
        handicapten ), het technisch ‘element in de door de Commissie geboden bijstand
        te vergroten en de nodige voorzieningen te scheppen om te zorgen dat de
        resultaten van de onderscheiden activiteiten in brede kring bekend worden .
        De laatste twee doelstellingen zijn in hoofdzaak de taak van de in de vol ¬
        gende afdeling beschreven documentatiedienst . Tegelijk blijft de Commissie
        de vorming aanmoedigen van organisaties op Europees niveau en de actieve
        deelneming van gehandicapten ( en waar mogelijk van hun ouders ) aan alle
        aspecten van het programma .
D. INFORMATIE EN DOCUMENTATIE
   i ) Het Handynet Project
   26 . Als het tweede actieprogramma in januari 1988 start zal de eerste module
        van Handynet , " Handyaids " ( beschrijving van technische hulpmiddelen en
        instructies voor de betrokkenen ) beginnen operationeel te zijn : een deel
        van het Europees dossier zal dan bestaan , met middelen voor het bijwerken , de
        opslag, de doorzending en de toegang tot de opgenomen informatie . In 1988
        zal het Europees dossier van Handyaids verder worden uitgebouwd en men hoopt
        dat dan in alle Lid-Staten de nationale centra voor de verzameling van ge¬
        gevens zullen zijn aangewezen en actief aan het project medewerken . Naast
        deze operationele ontwikkeling zullen in 1988 beslissingen moeten worden ge¬
        nomen inzake prioriteiten en tijdschema 's voor de vorming van de andere        •
        handynetmodules , die betrekking zullen hebben op werkgelegenheid, onderwijs
        en vakopleiding , omgeving ( mobiliteit , toegankelijkheid, huisvesting ), sociale
        zekerheid en andere uitkeringen alsmede preventie . Van dat ogenblik af zal
        het patroon van de ontwikkeling afhankelijk zijn van deze beslissingen en het
        tempo van de ontwikkeling van de nationale en communautaire middelen .
        Handynet is een lange-termi jnP^oject en zal nog een stuk verder moeten groeien
        als het tweede actieprogramma in 1991 afloopt .
                                         ( 10 )
 ---pagebreak---                                      - 11                                   V / 1 / 87-NL
27 . De twee meest belangrijke punten van overweging voor het Handynetproject
     tijdens het tweede actieprogramma zullen de procedures voor    overleg en be¬
     sluitvorming zijn en de beginselen voor de financiering van    de ontwikkeling en
     van de exploitatiekosten van het systeem . Wat het overleg en  de besluitvor¬
     ming betreft kan de Commissie rekenen op de steun van de in    paragraaf 35
     hieronder beschreven officiële werkgroepen als het om de specifieke
     modules gaat ; voor een algemeen overzicht , de vaststelling van prioritei ¬
     ten en de oplossing van eventuele principiële problemen zal de Commissie
     werken met het in paragraaf 36 beschreven comité .
28 . Het spreekt vanzelf dat hertempo en de omvang van de ontwikkeling van
     Handynet afhankelijk zijn van de beschikbare middelen . Het juiste onderlig ¬
     gende beginsel werd reeds aangegeven in de resolutie van 1981 inzake de
     sociale integratie , waar de Commissie wordt verzocht " informatie te bundelen ,
     met inachtneming van de bestaande nationale informatiesystemen , en te zorgen
     voor de uitwisseling van ervaringen onder de betrokken diensten". Dit zou
     inhouden , dat van de Commissie wordt verwacht dat zij de verantwoordelijkheid
     op zich neemt voor de uitgaven die bedoeld zijn om de Europese toegevoegde
     waarde te waarborgen terwijl de Lid-Staten zorgen voor de deelneming van
     bepaalde geselecteerde centra’ als partners in het project . Het zou redelijk
     zijn als de Commissie binnen de grenzen van haar budgettaire mogelijkheden
     zou willen bijdragen in de kosten van dit " grijze " gebied ; daarom wordt
     hierover een en ander opgemerkt in de financiële bijlage bij dit voorstel .
29 . De aard en waarde van het Handynetproject worden besproken in deel II ,
     paragraaf 32 . Over de technische haalbaarheid bestaat geen twijfel ; de
     Commissie heeft bovendien reeds aangetoond dat de technische capaciteit om
     het project te doen werken gemobiliseerd kan worden . De potentiële mogelijk ¬
     heden van het project zijn zeer groot en tegelijk kan het tempo van 'de ont ¬
     wikkeling precies gecontroleerd worden door samenwerking tussen de Commissie
     en de Lid-Staten , een samenwerking die een essentieel element is in de opzet
     van het project .
ii ) De documentât i edi enst
30 . Voortbouwend op de uiterst beperkte documentatiedienst die de Commissie in
     het eerste actieprogramma kon doen functioneren , zal zij een dienst in het
     leven roepen die , hoewel eerlijk gezegd nog beperkt , een belangrijke bij ¬
     drage kan leveren tot de voorziening in de zeer grote behoefte waarvan de
     Commissie zich bewust is geworden . Zij zal de inhoud en verdeling van de
     huidige nieuwsbrief over de districtprojecten en het journaal van het revali -»
     datienetwerk verder ontwikkelen en een bestand van politieke en technische
     documentatie vórmen ( inclusief een selectie van studies , conferentiedocumen-
     ten en officiële rapporten ), dat ter beschikking zal staan van de organisa¬
     toren van conferenties of studiedagen die lid zijn van een van de contact -
     netwerken van de Commissie en van de organisatoren van nationale conferen¬
     ties in het kader van het programma . Ook zal de Commissie de verspreiding
     versterken van de verslagen over conferenties en projecten , die op Europees
     niveau zijn georganiseerd door niet-gouvernementele en andere organisaties
     en waaraan de Commissie zelf steun heeft verleend .
                                                                      •••/•■ ■
                                       ( 11 )
 ---pagebreak---                                        - 12                        V / 1 / 87-NL
E. ANDERE NIEUWE INITIATIEVEN
   i ) Integratie in het onderwijs
   31 . Tegelijk met dit voorstel werkt de Commissie aan de voorbereiding van een
        Samenwerkingsprogramma op Gemeenschapsniveau waarbij de integratie in het
        onderwijs van gehandicapte kinderen en jongeren centraal staat , in aanslui ¬
        ting op de conclusies van de Onderwijsraad van 1984 en de in aansluiting
        hierop verrichte werkzaamheden , zoals beschreven in deel II , paragraaf 36 .
        Deze activiteit valt in het kader van het Onderwijscomité en er zal verslag
        over worden uitgebracht aan de Raad en ministers van Onderwijs , doch de
        Commissie zal zorgen dat voor zover gewenst , deze activiteit ontwikkeld zal
        worden als een integrerend onderdeel van het tweede actieprogramma voor
        gehandicapten . Er zijn een aantal belangrijke factoren die deze terreinen
        met elkaar verbinden , zoals de betekenis van voorzieningen voor basis ¬
        onderwijs in een aantal revalidatiecentra , de coördinatie van de taak van
        Eurydice en van Handynet bij de ontwikkeling van een stelselmatige informa¬
        tie over het onderwijs voor gehandicapte kinderen ; de opneming van het
        onderwijs in de plaatselijke coördinatieprojecten ( paragrafen 16 tot 19 hier
        boven ), de mogelijkheid jongere gehandicapten deel te doen nemen aan inno¬
        verende activiteiten zoals de alternerende opleiding en de , in de volgende
        paragraaf beschreven noodzaak , een specifieke actie tot ontwikkeling te
        brengen over de nieuwe technologieën en gehandicapt zijn .
   ii ) Nieuwe technologieën en gehandicapt zijn
   32 . Hoewel er zich een aantal kansen kunnen voordoen om projecten inzake nieuwe
        technologieën en gehandicapt zijn op te nemen in de programma 's , welke
        door de Commissie reeds op het terrein van de nieuwe technologieën uitge¬
        voerd worden , is zij ervan overtuigd dat de radicale en alomvattende aard
        van de bijdrage , die de nieuwe technologieën kunnen leveren aan het leven
        van gehandicapten , inhoudt , dat het antwoord van de Gemeenschap op deze uit
        daging inadequaat en ineffectief moet blijven tenzij de Commissie een spe¬
        cifieke actie opzet die uitsluitend gewijd is aan de nieuwe technologieën
        en het gehandicapt zijn . Daarom zal de Commissie in 1987 voorstellen voor
        een dergelijke specifieke actie formuleren, die in de loop van 1988 bij de
        Raad zullen worden ingediend .
   iii ) Cedefop en beroepsopleiding
   33 . Een waardevolle bijdrage aan het werk van de Commissie ter bevordering van
        een betere beroepsopleiding van gehandicapten werd onlangs mogelijk met de
        technische bijstand van het Cedefop; in de loop van het tweede actieprogramma
        zal deze activiteit worden voortgezet en ontwikkeld .
        Dit zal het Cedefop in staat stellen het reeds begonnen werk te voltooien
        met betrekking tot de beroepsopleiding in verband met nieuwe soorten werkge¬
         legenheid voor gehandicapten en de ontwikkeling te stimuleren van scholings¬
        activiteiten voor gehandicapte vrouwen .
                                                                      •• •/• m a
                                           < 12 )
 ---pagebreak---                                             13 -                          V / 1 / 87 – NL
   iv ) Gehandicapte vrouwen
   34 . Op het eerste met financiële steun van de Commissie in 1986 georganiseerde
        Europese seminarie over " gehandicapte vrouwen" werd de aandacht gevestigd
        op de bijzondere problemen van zowel gehandicapte vrouwen als van vrouwen
        met speciale taken in de verzorging thuis van gehandicapte kinderen of vol ¬
        wassenen . De Commissie zal ervoor zorgen dat bij de aanpak van deze problemen
        in de toekomst een nauwe coördinatie blijft bestaan tussen het Actieprogramma
        voor gehandicapten en het Communautaire Programma op middellange termijn be ¬
        treffende gelijke kansen voor de vrouw ( 1986-1990 ). Met de bijzondere behoef ¬
        ten van gehandicapte vrouwen zal rekening worden gehouden bij de tenuitvoer ¬
        legging van de aanbeveling betreffende de werkgelegenheid voor gehandicapten ,
        bij de voorbereiding van nieuwe voorstellen met betrekking tot de natuur¬
        lijke omgeving en de inkomsten en bij het ontwerpen van plaatselijke pro¬
        jecten . Op het terrein van de beroepsopleiding zal een belangrijke bijdrage
        geleverd worden door het netwerk van revalidatiecentra en het Cedefop ( zie
        iii ) hierboven ).
F. SAMENWERKING MET NATIONALE     OVERHEDEN
   35 . Reeds in 1986 verzocht de Commissie de Lid-Staten officiële vertegenwoor¬
        digers aan te wijzen voor een Werkgroep Werkgelegenheid met het oog op een
        effectieve uitvoering van de aanbeveling betreffende de werkgelegenheid voor
        gehandicapten , die in juli 1986 door de Raad werd goedgekeurd . Deze werk ¬
        groep kan een bruikbaar instrument zijn om alle aspecten van de beroepsop¬
        leiding en de werkgelegenheid in het kader van het tweede actieprogramma te
        bespreken . Bovendien ligt het in de bedoeling , in de reeks initiatieven met
        betrekking tot de natuurlijke omgeving waaronder mobiliteit , toegankelijk ¬
        heid en huisvesting vallen en welke de Commissie in 1987/ 1988 zal indienen ,
        ook voor deze terreinen de oprichting van een werkgroep voor te stellen .
        De Werkgroep Werkgelegenheid zal met de Commissie spreken over de uitvoering
        van de aanbeveling betreffende werkgelegenheid , het netwerk van de revalida¬
        tiecentra , de plaatselijke projecten beroepsarbeid ( paragrafen 16 tot 19 hier¬
        boven ) en de scholings- en werkgelegenheidsmodules van Handynet . De Werk ¬
        groep Omgeving zou dan de drie beleidsinitiatieven van de Commissie volgen
        met betrekking tot de omgeving ( mobiliteit , toegankelijkheid en huisvesting ),
        de positieve actie ter bevordering van het zelfstandig leven ( paragrafen 20 tot
        24 hierboven ), de plaatselijke omgevingsprojecten ( paragrafen 16 tot 19 ) en
        de omgeving.smodules van Handynet . Opgemerkt zij dat er reeds een Werkgroep
        Integratie in het onderwijs bestaat , die wanneer de voorstellen van de
        Commissie met betrekking tot het onderwijs zijn aangenomen een nieuw mandaat
        zal krijgen .
   36 . Voor een effectief beheer van het programma als geheel stelt de Commissie voor
        de Lid-Staten te verzoeken afvaardigingen aan te wijzen voor een comité van
        topambtenaren van de betrokken ministeries in de Lid-Staten en vertegenwoor ¬
        digers van de voornaamste organisaties op Europees niveau van of voor gehan¬
        dicapten . Over de belangrijkste functies van dit comité wordt gehandeld in
        het ontwerp-besluit .
                                            ( 13 )
 ---pagebreak---                                            - 14 -                      V / 1 / 87-NL
G. HET EUROPEES SOCIAAL FONDS
   37 . Hoewel de laatste jaren de bijstand van het Europees Sociaal Fonds aan
          projecten ten behoeve van gehandicapten procentueel enigszins is terugge¬
          lopen , lijdt het geen twijfel dat het Fonds een aanzienlijke bijdrage heeft
          geleverd en blijft leveren aan de beroepsrevalidatie van gehandicapten in
          de Lid-Staten en aan hun economische integratie . Algemeen wordt door ge¬
          handicaptenorganisaties en door degenen die met en ten behoeve van gehandi ¬
          capten werkzaam zijn erkend, dat deze Europese bijdrage een belangrijke
          meerwaarde heeft opgeleverd en dat zonder deze bijdrage belangrijke initia ¬
          tieven en ontwikkelingen eenvoudig niet plaatsgevonden zouden hebben .
                                          I
   38 . De specifieke behoeften van 30 miljoen of meer gehandicapten in de Europese
          Gemeenschap moeten tellen bij alle activiteiten van de Gemeenschap ter
          bestrijding van de werkloosheid ( vooral langdurige werkloosheid ) en ter be¬
          nutting van de nieuwe technologieën voor groei en werkgelegenheid . Wat
          specifiek het Europees Sociaal Fonds betreft wordt in de aanbeveling , welke
          de Raad op 24 juli 1986 goedkeurde betreffende de werkgelegenheid voor ge¬
          handicapten in de Gemeenschap , met nadruk gewezen op de bijdrage van het
          Fonds , waar de Commissie wordt verzocht "uit het Europees Sociaal Fonds
          passende steun te blijven verlenen aan de gehandicapten , ongeacht hun leef ¬
          tijd ". Het zal vooral van belang zijn te zorgen dat de behoeften van de ge¬
          handicapten buiten de prioritaire gebieden niet worden verwaarloosd en dat
          de opleiding voor innoverende vormen van werkgelegenheid ( bijvoorbeeld
          coöperaties ) alsmede de opleiding waarbij de nieuwe technologieën betrokken
          zijn , worden gestimuleerd . Voorts zij opgemerkt dat het in de bedoeling ligt
          in de loop van het tweede actieprogramma de samenwerking voort te zetten en
          uit te breiden tussen de verantwoordelijke diensten van de Commissie ter
          ondersteuning van het programma van uitzonderlijke financiële steun op so¬
          ciaal terrein voor Griekenland , voor zover het daarbij gaat om de beroeps¬
          opleiding van gehandicapten en de revalidatieaspecten van de hervorming van
          de psychiatrie ( 1 ).
H. CONCLUSIE
   39 . De Commissie verzoekt de Raad zijn goedkeuring te hechten aan de twee besluiten
          tot vaststelling van het tweede actieprogramma ter bevordering van de sociaal -
          economische integratie en het zelfstandig leven van gehandicapten , dat zal
          lopen over het vierjarenti jdvak 1988-1991 . De Commissie zal voor eind 1991 i
          verslag uitbrengen over de uitvoering en de resultaten van het programma .
    ( 1 ) Opgemerkt zij dat de activiteiten in dit programma die betrekking
           hebben op de beroepsopleiding op zich niet in aanmerking komen voor
           bijstand uit het Europees Sociaal Fonds ; zij vormen een wezenlijke
           aanvulling op de bijdrage van het Fonds aan de beroepsopleiding van
           gehandicapten .
                                              ( 14 )
 ---pagebreak---                                                                           V / 1 / 87-NL
                             GECOMBINEERDE FINANCIËLE NOTITIE
          ACTIEPROGRAMMA 'S TER BEVORDERING VAN DE INTEGRATIE VAN GEHANDICAPTEN
                                         1988-1991
   Overzicht    I      Ontwikkeling van de kosten van de drie programma 's 1988-1991
   Overzicht   II      Kosten van de drie programma 's naar begrotingsregels 1988
   Overzicht III       Kosten van de drie programma 's naar activiteiten 1988
   Financiële notities
A. Programma B eroepsrevalidatie en economische integratie
B. Programma Sociale integratie en zelfstandig leven
C. Programma Integratie in het onderwijs
                                    ( 15 )
 ---pagebreak---                                                    OVERZICHT I
                           ONTWIKKELING VAN DE KOSTEN VAN . DE DRIE PROGRAMMA'S 1988-1991
                                    1988                 1989               1990            1991     Totaal
1 . Beroepsrevalidatie ,         1.518.000          1.571.130            1.626.120 · '    1.683.034  6.398.284
    economische integratie
2 . Sociale integratie ,        2.981.000           3.085.335            3.193.322        3.305.088 12.564.745
    zelfstandig leven
3.   Integratie in het             563.000            582.700              603.100          624.200  2.373.000
    onderwijs
 Totalen                        5.062.000           5.239.165            5.422.542        5.612.322 21.336.019
   waarvan , hoofdstuk 63          170.000            175.950              182.108          188.482    716.540
   Totalen , hoofdstuk 64       4.892.000           5.063.215            5.240.434        5.423.840 20.619.489
                                                                                <
                                                                                's*.
                                                                                'S*
                                                                                00
                                                                                ->J
                                                                                I
                                                                                Z
                                                                                I“
                                                       (  16 )
 ---pagebreak---                                                          OVERZICHT II
                                  KOSTEN VAN DE DRIE PROGRAMMA 'S NAAR BEGROTINGSREGELS 1988
         Beroeps reva l i dat i e en      Sociale integratie en       Integratie in het      Totalen
         economische integratie           zelfstandig leven           onderwi j s
 6450            953.000                      1.735.000                        353.000       3.041.000
 6451            565.000                                                                       565.000
 6453                                         1.101.000                                      1.101.000
 6401                                           145.000                          40.000        185.000
 63000                                                                         125.000         125.000
638                                                                             45.000          45.000
Tot alen      1.518.000                       2.981.000                        563.000       5.062.000
 ---pagebreak---                                                       OVERZICHT III
                                   KOSTEN VAN DE DRIE PROGRAMMA'S NAAR ACTIVITEITEN 1988
                                                              ' «
                                  Beroepsrevalidatie en      Sociale integratie en Integratie in het     Totalen
                                  economi sche integratie    zelfstandig leven     onderwijs
1 . Beleidsontwikkeling                    A0.000                     90.000                  •
                                                                                130.000
2 . Coördinatie / documentatie            290.000                    360.000               105.000          755.000
3.  Netwerk van revalidatiecentra         385.000                       -                     -
                                                                                385.000
4 . Plaatselijke projecten                141 . 000                  588.000                 78.000         807.000
5 . Zelfstandig leven                           -
                                                                     440.000                                440.000
6 . NGO' s , enz .                        240.000                    660.000                  -
                                                                                900.000
7.  Handynet                              422.000                    843.000               130.000       1.395.000
8 . Onderwijs NT                                                        -
                                                                                180.000         180.000
9.  Onderwijs studiebezoeken                    -                       -
                                                                                70.000           70.000
 Totalen                                1.518.000                  2.981.000               563.000       5.062.000
                                                                                <
                                                                                's*
                                                                                SN*
                                                                                1 «            00
                                                                                ■sj
                                                                                I
                                            • ·                                                                     z
                                                                                n
                                                          ( 18 )
 ---pagebreak---                                                                            V / 1 / 87-NL
              GECOMBINEERDE FINANCIËLE NOTITIE - INTEGRATIE VAN GEHANDICAPTEN
A. PROGRAMMA BEROEPSREVALIDATIE EN ECONOMICHE INTEGRATIE
    1 . Begrotingsregels          6450 , 6451
    2 . Mettelijke grondslag      artikel 128 van het Verdrag
    3 . Indeling                  niet-verpli chte uitgaven . Niet-gesplitste kredieten
    4 . Beschrijving van de actie
    4.1 . Doelstellingen
           Bevordering van de beroepsrevalidatie en de economische integratie van
           gehandicapten in de Europese Gemeenschap
   4.2 . Doelgroep
          Personen met lichamelijke , geestelijke of psychologische handicaps ;
          particuliere of overheidslichamen en beroepsbeoefenaren die diensten in
          verband met het verrichten van arbeid verlenen aan gehandicapten of die
          daarbij betrokken zijn .
   5 . Aard van de uitgaven en berekeningswijze
   5.1 . Aard
          Contracten die gesloten moeten worden met groepen van deskundigen voor de
          coördinatie , leiding en evaluatie van de activiteiten in het kader van het
          programma ; contracten voor advisering, voor studies , voor de organisatie van
          seminaries , voor de uitvoering van technische dienster bij de ontwikkeling
          van databanken en voor de exploitatie van documentatiediensten ; subsidies
          voor ontwikkelingsprojecten , studiebezoeken , uitwisselingsprogramma 's ,
          conferenties en andere door externe instellingen georganiseerde
          ontmoetingen ; kosten van secretariaatswerkzaamheden , documentatie en
          publi katie .
   5.2 . Berekeningen
          Algemene opmerkingen
          De voorgestelde verruiming bestaat in een uitbreiding van de werkingssfeer
          en de scala van activiteiten van het netwerk van revalidatiecentra , de
          oprichting van een netwerk van plaatselijke projecten met betrekking tot het
          verrichten van arbeid en de operationele ontwikkeling van het
          Handynet-pro ject wat betreft beroepsopleiding en plaatsing in het
          arbeidsproces .
                                          ( 19 )
 ---pagebreak---                                   -ά -                           V / 1 / 87-NL
Alle cijfers zijn in Ecu en geven de geraamde kosten van het programma voor
het eerste van de vier jaren ( 1988 ). Belangrijke verhogingen voor de
volgende drie jaren liggen niet in het voornemen , hoewel een verandering van
de onderverdeling over de onderwerpen nodig kan zijn ; nadere details
hieromtrent kunnen niet worden voorzien .    De totale kosten van het
Vier jarenprogramma worden , met verdiscontering van een inflatie van 3,5 X
per jaar , geraamd op 6.398.284 Ecu .
Detai ls
   i ) Beleidsontwikkeling
       Een seminarie voor overleg                                40.000
ii )   Coördinatie en evaluatie van alle uitwisselingsactiviteiten ;
       documentatiedienst
       Deze diensten worden verricht door een eenheid van deskundigen die zich
       bezighoudt met de coördinatie , evaluatie en documentatiebehoeften van
       alle drie in deze gecombineerde notitie beschreven programma 's . De
       kosten van deze diensten wat betreft het Programma Beroepsrevalidatie
       en economische integratie worden geraamd op 290.000 Ecu .
iii ) Netwerk van revalidatiecentra
       De uitbreiding van het netwerk zal het lidmaatschap van ongeveer
       50 centra omvatten ( in het Eerste Actieprogramma 30) en een uitbreiding
       in omvang en frequentie van de publikaties . Het nieuwe voorgestelde
       totaal is 385.000 per jaar ( 300.000 in 1986, inclusief de nu naar ii )
       hierboven overgebrachte coördinatiekosten ). De onderverdeling is als
       volgt :
       20 groepsstudiebezoeken ad 5.000                   100.000
         5 seminaries ad 20.000                           100.000
       30 opleidingsstages ad 2.000                        60.000
         1 voltallige conferentie                          50.000
       Journaal en andere voorlichtingspublikaties         75.000 ( 50.000
                                                                     in 1986 )
                                                          385.000
 iv ) Plaatselijke projecten
       Details :
       - steun voor een Europese conferentie in
          samenwerking met de nationale overheden          25.000
       - 20 groepsstudiebezoeken ad 4.000                  80.000
       - 1 seminarie voor projectleiders ad 30.000         30.000
       -   1 adviseur voor twee maanden ad 3.000 per
           maand                                            6.000
                                                          141.000
                                   ( 20 )
 ---pagebreak---                                         - з -                           V / 1 / 87-NL
          v ) Niet-gouvernementele organisaties
              - Ongeveer 16 subsidies van gemiddeld 15.000              240.000
        vi ) Handynet-pro j eet
              - Kosten van centrale coördinatie en voor
                bereiding van nieuwe modules voor zover deze
                betrekking hebben op beroepsrevalidatie en
                plaatsing in het arbeidsproces                   367.000
              - Kosten van totstandbrenging van verbindingen
                met andere databanken                             55.000
                                                                 422.000
                Totaal voor 1988                                                  1.518.000
      Bij een inflatie van 3/ 5 % per jaar zouden de kosten voor de volgende jaren
      1.571.130 ( 1989)/ 1.626.120 ( 1990) en 1.683.034 ( 1991 ) worden . Over
      vier jaar zouden de totale kosten derhalve 6.398.284 belopen .
      De verdeling over de begrotingsregels voor 1988 zal als volgt zijn :
                           ■
                                               6450        6451        Totalen
         i ) Beleidsontwikkeling             40.000                      40.000
       ii ) Coördinatie en                 290.000                     290.000
              documentatie
      iii ) Netwerkcentra                               385.000        385.000
       iv ) Plaatselijke projecten         141.000                     141.000
         v ) NGO's                           60.000     180.000        240.000
       vi ) Handynet                       422.000                     422.000
                                           953.000      565.000      1.518.000
6 . Financiële gevolgen van de actie voor de toewijzing van de benodigde middelen
6.1 . Aandeel van de Gemeenschap in de financiering
      Studie-, dienst - en coördinatiecontracten , 100 % financiering door
      de Gemeenschap .
      Subsidies voor projecten , seminaries , studiebezoeken , enz ., waartoe het
      initiatief genomen wordt door openbare of particuliere lichamen in de
      Lid-Staten : aandeel van de Gemeenschap naargelang het soort actie .
                                                                       • • • / ■ • •
                                      ( 21 )
 ---pagebreak---                                        - 4 -                        V / 1 / 87-NL
6.2 . Financieringsmethode
      Niet-gesplitste kredieten
7 . Personeelsbehoefte
    Huidig personeel : één A 3, één A 4-7 , twee B, twee C
    De Commissie zal bij de uitvoering van het programma de hulp ontvangen van
    gespecialiseerde instellingen en van deskundigen ; de kosten worden vergoed uit
    de voor dit programma toegestane begroting .
                                ( 22 )
 ---pagebreak---                                                                           V / 1 / 87-NL
             GECOMBINEERDE FINANCIËLE NOTITIE - INTEGRATIE VAN GEHANDICAPTEN
                                          ( vervolg )
B. PROGRAMMA SOCIALE INTEGRATIE EN ZELFSTANDIG LEVEN
   1 . Begrotingsregels      : 6450 , 6451 , 6453 , 6401 ( gedeeltelijk )
   2 . Wettelijke grondslag : artikel 235 van het Verdrag
   3 . Indeling              : niet-verplichte uitgaven . Niet-gesplitste kredieten ,       -
                               behalve voor regel 6453
   4 . Beschrijving van de actie
   4.1 . Doelstellingen
         Bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig leven van
         gehandicapten in de Europese Gemeenschap
   4.2 . Doelgroep
      _ Personen met lichamelijke, geestelijke of psychologische handicaps,
         particulieren of overheidslichamen en beroepsbeoefenaren die diensten
         verlenen aan gehandicapten of die daarbij betrokken zijn .
   5 . Aard van de uitgaven en berekeningswijze
   5.1 . Aard
         Contracten die gesloten moeten worden met groepen van deskundigen voor de
         coördinatie, leiding en evaluatie van de activiteiten in het kader van het
         programma ; contracten voor advisering, voor studies , voor de organisatie
         van seminaries , voor de uitvoering van technische diensten bij de
         ontwikkeling van databanken en voor de exploitatie van documentatie¬
         diensten; subsidies voor ontwikkelingsprojecten , studiebezoeken ,
         uitwisselingsprogramma 's, conferenties en andere door externe instellingen
         georganiseerde ontmoetingen; kosten van secretariaatswerkzaamheden ,
         documentatie en publikatie
   5.2 . Berekeningen
         Algemene opmerkingen
         De voorgestelde verruiming bestaat in de uitbreiding van twee netwerken van
         plaatselijke projecten en uit een speciale actie ter bevordering van het
         zelfstandig leven alsmede de operationele ontwikkeling van het
         Handynet-project wat betreft de sociale integratie en het zelfstandig
         leven .
                                                                              • • • / • • •
 ---pagebreak---                                  - 2 -                       V / 1 / ö /’-NL
Alle cijfers zijn in Ecu en geven de geraamde kosten van het programma voor
het eerste van de vier jaren ( 1985 ). Belangrijke verhogingen voor de
volgende jaren Liggen niet in het voornemen , hoewel een verandering~van de
onderverdeling over de onderwerpen nodig kan zijn ; nadere details
hieromtrent kunnen niet worden voorzien . De totale kosten van het
vier j arenprogramma worden , met verdiscontering van een inflatie van 3,5 %
per jaar , geraamd op 12.564.74$ Ecu .
Detai ls
  i ) Beleidsontwikkeling
       Twee studies                                        90.000
 ii ) Coördinatie en evaluatie van alle uitwisselingsactiviteiten :
       documentatiedienst
       Deze diensten worden verricht door één eenheid van deskundigen die
       zich bezighoudt met de coördinatie , evaluatie en de documentatie-
       behoeften van alle drie in deze gecombineerde notitie beschreven
       programma 's . De kosten van deze diensten wat betreft het Programma
       Sociale integratie en zelfstandig leven worden geraamd op 360.000 Ecu .
iii ) Plaatselijke projecten
       Details :
       - steun voor twee Europese conferenties ,
         in samenwerking met de nationale
         overheden , per jaar ad 25.000                    50.000
       - 40 groepsstudiebezoeken ad 4.000                 160.000
       - twee seminaries voor projectleiders
         ad 30.000                                         60.000
       - drie adviseurs voor telkens twee maanden ,
         ad 3.000                                          18.000
       - 20 directe subsidies voor coördinatie-
         projecten , ad 15.000                            300.000
                                                          588.000
 iv ) Programma Zelfstandig leven
       De begroting voor subsidies ten behoeve van de huisvesting van
       gehandicapten bedroeg in 1986 1.260.000 . Het is de bedoeling de dure
       directe stuk-voor-stuk-subsidiëring te vervangen door een minder dure
       maar inhoudelijk meer algemene activiteit (waarbij het naast de
       huisvesting ook om mobiliteit en toegankelijkheid gaat ) en waarbij
       gestreefd wordt naar een effectieve verspreiding van de resultaten op
       zowel technisch als politiek niveau .
                                                                         • • ■
                                                                               / ■ • •
                                  ( 24 )
 ---pagebreak---                                - 3 -                         V / 1 / 87-NL
     De onderverdeling is als volgt :
     - 24 prijzen voor voltooide projecten ,
        ad 10.000                                         240.000
     - jaarlijkse conferentie, tentoonstelling
        en publikatie                                     200.000
                                                         440.000
 v ) Ni et -gouvernementele organisaties
     Een erg grote toeneming van het aantal subsidiabele aanvragen van hoge
     prioriteit ligt niet in de lijn der verwachting . Het in 1986 voor deze
     activiteiten van Europese samenwerking uitgetrokken bedrag beliep
     875.000; subsidies liepen uiteen van 5.000 tot 30.000 . Het voorstel
     voor 1988 tot 1991 is per jaar :
     - ongeveer 44 subsidies van
        gemiddeld 15.000                                  660.000
vi ) Handynet-project
     - Kosten van centrale coördinatie en
        voorbereiding van nieuwe modules voor
        zover deze betrekking hebben op sociale
        integratie en zelfstandig leven                   788.000
     - Kosten van totstandbrenging van
        verbindingen met andere databanken                 55.000
                                                          843.000
     Totaal voor 1988                                                          2.981.000
     Bij 3,5 % inflatie per jaar zouden de kosten voor de volgende jaren
     3.085.335 ( 1989 ), 3.193.322 ( 1990) en 3.305.088 ( 1991 ) worden . Over
     vier jaar zouden de totale kosten derhalve 12.564.745 belopen .
     De verdeling over de begrotingsregels voor 1988 zal als volgt zijn :
                                      6450       6453          6401             Totalen
                                                 ( vast-
                                                 leggingen )
        i)  Beleidsontwikkeling                                90.000            90.000
       ii ) Coördinatie en
            documentatie              360.000                                   360.000
     iii )  Plaatselijke projecten    447.000    141.000                        588.000
       iv ) Zelfstandig leven                    440.000                        440.000
        v ) NGO's                     540.000    120.000                        660.000
       vi ) Handynet                  388.000    400.000       55.000           843.000
                                   1.735.000   1.101.000     145.000          2.981.000
                                                                        • · ■ /...
                                 ( 25 )
 ---pagebreak---                                     - 4 -                          V / 1 / 87-NL
6 . Financiële gevolgen van de actie voor de toewijzing van de benodigde middelen
6.1 . Aandeel van de Gemeenschap in de financiering
      Studie, dienst en coördinatiecontracten , 100 X financiering door de
      Gemeenschap
      Subsidies voor projecten , seminaries , studiebezoeken , enz ., waartoe het
      initiatief genomen wordt door openbare of particuliere lichamen in de
      Lid-Staten : aandeel van de Gemeenschap naargelang het soort actie
6.2 . Financieringsmethode
      Wanneer goedkeuring wordt gegeven aan de samenvoeging van de huidige
      begrotingsregels 6450, 6451 en 6453 zou het een voordeel zijn regel 6453
      afzonderlijk op te voeren ten einde op die regel gesplitste kredieten te
      houden .
7 . Personeelsbehoef ten
    Huidig personeel : 1 A 3, 1 A 4-7, 2 8, 2 C
    De Commissie zal bij de uitvoering van het programma de hulp ontvangen van
    gespecialiseerde instellingen en van deskundigen ; de kosten worden vergoed
    uit de voor dit programma toegestane begroting .
                                      ( 26 )
 ---pagebreak---                                                                          V / 1 / 87-NL
              GECOMBINEERDE FINANCIËLE NOTITIE - INTEGRATIE VAN GEHANDICAPTEN
                                          ( vervolg )
C. PROGRAMMA VOOR INTEGRATIE IN HET ONDERWIJS
   1 . Begrotingsregels
       B 6300          B 6450      B 638         B 6401
   2 . Wettelijke grondslag                                              .*
       Resolutie van de Raad en de ministers van Onderwijs van 9 februari 1976
       betreffende een actieprogramma op onderwijsterrein ( PB C 38 van 19.2.1976)
       Resolutie van de Raad van 21 december 1981 tot vaststelling van een
       actieprogramma ter bevordering van de sociale integratie van gehandicapten
       ( PB C 347 van 31.12.1981 )
       Resolutie van de Raad van 1987 tot vaststelling van een actieprogramma ter
       bevordering van de integratie in het onderwijs van gehandicapte kinderen en
       jongeren
   3 . Indeling
       Niet-verplichte uitgaven . Niet-gesplitste kredieten
   4 . Beschrijving van de actie
   4.1 . Doelstelling
          Opstelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van de
          integratie in het onderwijs van gehandicapte kinderen en jongeren
   4.2 . Doelgroep
          Gehandicapte kinderen en jongeren , hun ouders en gezinnen ; hun leraren en
          opleiders op alle niveaus ; inspecteurs en administrateurs van het onderwijs
          op nationaal , regionaal en plaatselijk niveau ; onderzoekers op
          onderwi j sterrein
   5 . Aard van de uitgaven en berekeningswijze
   5.1 . Aard van de uitgaven
          Studiecontracten en dienstverleningscontracten voor de coördinatie van een
          netwerk van projecten en de vorming van databanken; subsidies voor
          studiebezoeken ; door externe instellingen georganiseerde conferenties en
          ontmoetingen van deskundigen; kosten van secretariaatswerkzaamheden ,
          documentatie en publikatie ; subsidies voor externe activiteiten
                                                                              • • •
                                                                                / • • •
                                              ( 27 )
 ---pagebreak---                                        - 2 -                   V / 1 / 87-NL
5.2 . Berekening
      a ) Eerste jaar 1988
          1 . Studiebezoeken
              100 additioneLe bezoeken speciaal onderwijs,
              700 per bezoek                                                 70.000
          2 . Netwerk van plaatselijke projecten
          2.1 . Kosten voor coördinatie, leiding en
                documentatie , berekend als 1 / 6 van de
                kosten van deze categorie in het totale
                Programma voor gehandicapten                 105.000
          2.2 . Specifieke acties
                - een nationale conferentie per jaar,
                  bijdrage van de Gemeenschap 30.000
                - een seminarie voor projectleiders 30.000
                - twee adviseurs voor drie maanden à
                  3.000 Ecu per maand = 18.000                78.000
                                                                           183.000
          3 . Informatiesystemen - Handynet / Eurydice
          3.1 . Vorming van een nieuwe Handynet-module
                "onderwijs " ( inclusief studies )            80.000
          3.2 . Totstandbrenging van verbindingen met
                andere databanken                             50.000
          3.3 . Ontwikkeling van de Eurydice-diensten
                op dit terrein                                 p.m .
                                                                           130.000
          4 . Specifieke activiteiten , nieuwe technologieën
          4.1 . Studies                                       45.000
          4.2 . Subsidies voor externe activiteiten           80.000
          4.3 . Door de Commissie georganiseerde bij ¬
                eenkomsten van deskundigen                    55.000
                                                                            180.000
           TOTAAL                                                           563.000
                                                                               • • • / • • •
                                          ( 28 )
 ---pagebreak---                                      - 3 -                       V / 1 / 87-NL
        5 . Verdeling
                                                     6300   6380         6450   6401
            1 ) Studiebezoeken                     70.000
            2 ) Netwerk van plaatselijke
                projecten                                          183.000
            3 ) Informatiesystemen                                   90.000    40.000
            4 ) Nieuwe technologieën               55.000 45.000     80.000
                                                  125.000 45.000   353.000     40.000
    b ) Ontwikkeling in de loop van het programma en totaal kostenbedrag
        Groei van 3,5 % ( inflatie ) met als resultaat :
        1988              563.000
        1989              582.000
        1990              603.100
        1991              624.200
        Totale kosten
        van het
        programma voor
        de vier jaren
        1988-1991       2.373.000
6 . Financiële gevolgen
6.1 . Aandeel in de financiering naargelang het soort actie
       Voor studie- en dienstverleningscontracten , normaal 100 % financiering
       door de Gemeenschap ; gedeelde uitgaven voor subsidies en toelagen .
6.2 . Financieringsmethode
       Niet-gesplitste kredieten
7 . Personeelsbehoefte
    De Commissie zal bij de uitvoering van het programma de hulp ontvangen van
    gespecialiseerde instellingen en van deskundigen; de kosten worden vergoed
    uit de voor dit programma toegestane begroting .
                                           ( 29 )
 ---pagebreak---                                     Voorstel voor een
                                   BESLUIT VAN DE RAAD
 tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau ter bevordering
     van de beroepsrevalidatie en de economische integratie van gehandicapten
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,
inzonderheid op artikel 128 ,
Gezien het Besluit 63 / 266 / EEG van de Raad van 2 april 1963 houdende vaststelling
van de algemene beginselen voor de toepassing van een gemeenschappelijk beleid
met betrekking tot de beroepsopleiding ( 1 ), inzonderheid het tiende beginsel »
Gezien het voorstel van de Commissie ( 2 ),
Gezien het advies van het Europese Parlement ( 3 ),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ( 4 ),
Overwegende dat in het tiende beginsel in Besluit 63 / 266/ EEG wordt gesteld dat
speciale acties kunnen worden ondernomen met betrekking tot speciale vraagstukken
betreffende bepaalde sectoren van het bedrijfsleven of bepaalde groepen van
personen ;
Overwegende dat gehandicapten specifieke behoeften hebben inzake beroepsopleiding
en dienovereenkomstig een bepaalde groep van personen vormen als het gaat om de toe¬
passing van het genoemde beginsel ;
Overwegende dat de resolutie van de Raad van 21 januari 1974 betreffende een
sociaal actieprogramma ( 5 ) onder meer voorziet in de tenuitvoerlegging van een
programma voor de beroeps- en maatschappelijke integratie van gehandicapten ;
Overwegende dat in de resolutie van de Raad van 27 juni 1974 ( 6 ) het Eerste Communau
taire Actieprogramma voor de beroepsrevalidatie van gehandicapten werd vastgesteld ;
Overwegende dat het Europese Parlement , in zijn resolutie van 11 maart 1981 ( 7 ) de
nadruk heeft gelegd op de noodzaak om op Gemeenschapsniveau de economische , maat ¬
schappelijke en beroepsintegratie van gehandicapten te bevorderen ;
( 1 ) PB nr 63 van 20.4.1963 , blz . 1338 /63 .
(2)
(3)
(4)
( 5 ) PBnrClJvan 12.2.1974 , blz . 1
( 6 ) PB nr C80 van 9.7.1974 , blz . 30
( 7 ) PB nr C77 van 6.4.1981 , blz . 27
                                                  ( 30 )
 ---pagebreak---                                                 / >
                                          - 2 -
  Overwegende dat in de Aanbeveling 86/579/EEG van de Raad van 24 juli 1986 betreffende de werk¬
  gelegenheid voor gehandicapten in de Gemeenschap ( 8) wordt erkend dat gehandi ¬
  capten hetzelfde recht hebben op gelijke kansen in opleiding en werkgelegenheid
  als alle andere werkenden»;     dat om deze te bereiken speciale maatregelen op
  nationaal en Gemeenschapsniveau nodig zijn ;
  Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 22 : december 1986 betreffende een
  actieprogramma voor werkgelegenheidsgroei ( 9) om speciale voorzieningen
  voor minder bevoorrechten en gehandicapten vraagt ;
  Overwegende dat het onderhavige actieprogramma is opgezet als aanvulling op acties
  op nationaal niveau , in het bijzonder door te zorgen voor de coördinatie en de
  uitwisseling van ervaring tussen deze acties ;
  Overwegende dat de activiteiten onder het onderhavige actieprogramma buiten de
  werkingssfeer van het Europees Sociaal Fonds vallen, maar toch een waardevolle
  aanvulling kunnen vormen op activiteiten die met betrekking tot de beroepsreva-
   lidatie en opleiding van gehandicapten voor bijstand van dat Fonds in aanmerking
   komen ;
  Overwegende dat het onderhavige actieprogramma en het bij /^Besluit van de Raad ....7<10)
  goedgekeurde programma ter bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig
  leven van gehandicapten de twee luiken vormen van één enkel communautair actieprogramma ,
  dat is ontworpen om op de vroegere communautaire acties ten behoeve van gehandicapten
   voort te bouwen ;
  Overwegende dat dit actieprogramma als geheel een positief antwoord op
  Gemeenschapsniveau betekent op de behoeften , verlangens en potentiële mogelijk ¬
  heden van ruim 30 miljoen      gehandicapten in de Europese Gemeenschap in de vorm
  van acties die alle diensten omvatten die kunnen bijdragen tot volledige integratie
  en zelfstandig leven ;
  Overwegende dat dit programma zal bevorderen dat men zich de belangrijke bijdrage
  bewust wordt , welke de nieuwe technologie kan leveren ter verbetering van het
  leven van gehandicapten , vooral wat hun kansen in het arbeidsproces betreft ; dat
  het programma zo ook zal bijdragen tot de ontwikkeling van de markt voor de des¬
  betreffende produkten van de nieuwe technologie in overeenstemming met het Wit ¬
  boek van de Commissie betreffende de interne markt ; .
  Overwegende dat beide liriken van het geïntegreerde actieprogramma zijn opgezet om
  te zorgen dat de Gemeenschap in staat zal zijn haar bijdrage aan het door de
  Verenigde Naties op dit terrein vastgestelde Wereldactieprogramma voort te zetten ,
                                                                                ■••/•••
  < 8)PBnrC225 van 12.8.1986 , blz . 43
  ( 9>F>BnrC340 van 31.12.1986 , blz . 2
( 10 ) <...)
                                         ( 31 )
 ---pagebreak---                                      - 3 -
  BESLUIT :
                                    Artikel 1
 Het in de bijlage bij dit besluit gevoegde actieprogramma van de Gemeenschap
wordt hierbij voor het tijdvak van 1 januari 1988 tot en met 31 decembee 1991
goedgekeurd .
                                    Artikel 2
Voor dit programma worden onder de term "gehandicapten" begrepen : allen die als
gevolg van lichameli jke , geestelijke of psychische aandoeningen onder
 langdurige handicaps lijden , ongeacht de ernst ervan .
                                    Artikel 3
De doelstellingen van het actieprogramma zijn :
a ) een gemeenschappelijke aanpak van de Gemeenschap van de problematiek van de beroeps
    revalidatie en van de economische integratie te vinden en te ontwikkelen
    door de voorbereiding van beleidslijnen die betrekking hebben op praktische
    onderwerpen , waarbij wordt uitgegaan van de meest voldoening biedende
    ervaring in de Lid-Staten ;
b ) op. Gemeenschapsniveau een aantal activiteiten te coördineren en ten uitvoer
    te leggen die bevordering van innovatie, vergemakkelijking van de uitwisseling
    van ervaringen en stimulering van de verspreiding van goede praktijkvoorbeel ¬
    den ten doel hebben; deze activiteiten dienen de rechtstreekse medewerking in te
    houden van officiële deskundigen , onderzoekers , beroepsbeoefenaren die direct
    op dit terrein werkzaam zijn , organisaties van de sociale partners alsmede
    gehandicapten , hun families en hun vertegenwoordigers ;              '
c ) met behulp van de nieuwe informatietechnologieën een systeem op te zetten voor
    het verzamelen , bijwerken en uitwisselen ,van informatie inzake beroepsrevafcidatie
    en     economische integratie ; dit systeem dient op Gemeenschapsniveau te
    werken en op de ontwikkeling van informatiesysteem in de Lid-Staten te zijn
    gebaseerd ;
d) de wegen te verkennen om gebruik te maken van de middelen van de Europese
    Gemeenschap ter ondersteuning van de nationale inspanningen ter bevordering
    van de beroepsrevalidatie en de plaatsing in het arbeidsproces van gehandi ¬
    capten door middel van de nieuwe technologieën;
e ) de financiële steun van de Gemeenschap aan de Europese samenwerking van niet -
    gouvernementele organisaties op dit terrein voort te zetten en waar nodig
    uit te breiden ;
f ) bijzondere aandacht te schenken aan de behoeften in verband met het verrichten
    van arbeid van gehandicapte vrouwen en van vrouwen met speciale taken in de
    verzorging thuis van gehandicapte kinderen of volwassenen en te zorgen voor
    een goede coördinatie in dit verband met het Communautaire Programma op middel¬
    lange termijn betreffende gelijke kansen voor de vrouw;
                                                                       ■ • ■ ' • • •
                                       ( 32 )
 ---pagebreak---                                          - 4 -
g ) op het terrein van de beroepsopleiding activiteiten te ontwikkelen met
      betrekking tot uitwisseling en informatie die buiten de werkingssfeer van
      het Europees Sociaal Fonds vallen maar toch een nuttige bijdrage kunnen
      leveren tot de beroepsrevalidatie van gehandicapten;
 h ) te zorgen voor voortdurende nauwe coördinatie tussen dit actieprogramma en
      de acties ter bevordering van de integratie van gehandicapte kinderen en
      jongeren in het normale onderwijs ; en , in het bijzonder , maatregelen te
      coördineren die ten doel hebben te bevorderen dat jonge gehandicapten deeL -
      nemen aan nieuwe wijzen van aanpak , zoals de combinatie van leren en werken ,
      die erop gericht zijn het onderwijs en de opleiding aan de nieuwe
      behoeften van de arbeidsmarkt aan te passen ;
                           I
 i ) de beleidsprioriteiten inzake gehandicapten zoals gefor¬
      muleerd in de resolutie van de Raad van 24 juli 1986 betreffende de werk ¬
      gelegenheid voor gehandicapten ten uitvoer te leggen .
                             I
                                      Artikel 4
 De Commissie legt het programma ten uitvoer in combinatie met het Proqramma ter
 bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig leven van gehandi ¬
  capten , zodat het daarmee voor het tijdvak 1 januari 1988 tot en met 31 decem¬
  ber 1991 één enkel actieprogramma vormt .
                                      Artikel 5
1 . Bij de vervulling van deze taak wordt cfe Commissie bijgestaan door een
     raadgevend comité van 35 leden dat als volgt wordt samengesteld :
     a ) twee vertegenwoordigers per Lid-Staat , aangewezen door de Commissie op voorstel
         van de betrokken Lid-Staat ;
     b ) negen vertegenwoordigers van gehandicapten of hun families , aangewezen door de
         Commissie op voorstel van organisaties die door de Commissie worden uitge¬
         nodigd hiertoe voorstellen in te dienen ;
     c ) één vertegenwoordiger van de werkgever9vertegenwoordigende organisaties en één
         van de werknemersvertegenwoordigende organisaties , die beide door de Commissie
         worden aangewezen op voorstel van de organisaties die deze belangen op
         Gemeenschapsniveau vertegenwoordigen .
     De leden kunnen zich doen bijstaan door deskundigen of adviseurs .
2 . Het comité staat onder voorzitterschap van een vertegenwoordiger van de
      Commissie . Het secretariaat van het comité wordt waargenomen door de Commissie .
3 . De Commissie kan het comité raadplegen over alle vraagstukken die verband
    houden met de uitvoering van het programma .
                                                                              • •
                                                                                / • • •
                                       C 33 )
 ---pagebreak---                                     - 5 -
4 . Na de discussie in het comité vindt geen stemming plaats , doch elk
     lid van het comité kan verzoeken dat zijn of haar zienswijze in de
     notulen wordt opgenomen .
 5 . De beraadslagingen van het comité zijn vertrouwelijk .
     Het stelt zijn eigen reglement van orde vast .
6 . Het comité staat de Commissie ook terzijde bij de uitvoering van het
     Actieprogramma ter bevordering van de beroepsrevalidatie en economische
     integratie van gehandicapten .
                                 Artikel 6
     De Commissie zal vóór eind 1991 aan de Raad over
     de uitvoering en de resultaten van dit actieprogramma verslag uitbrengen .
     Gedaan te Brussel ,                                           Voor de Raad
                                      ( 34 )
 ---pagebreak---                                       - 6 -
                                  BIJLAGE
                   j     SPECIFIEKE ACTIES VAN OE COMMISSIE     j
             TER UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA VAN OE GEMEENSCHAP
     TER BEVORDER^ VAN DE BEROEPSREVALIDATIE EN DE ECONOMISCHE INTEGRATIE
                    |             VAN GEHANDICAPTEN
                    !               ( 1988 - 1991 )               '
1 . Het actieprogramma wordt door de Commissie uitgevoerd in overleg met de
    Lid-Staten , de organisaties van gehandicapten en hun families , de sociale
    partners en de professionele en vri jwi lligersinstellingen die op dit
    terrein werkzaam zijn .                                         i
                      !                                             ' ..
2 . De activiteiten in het kader van dit programma worden gecoördineerd door
    de Commissie (net de activiteiten in het kader van het Programma ter be¬
    vordering van, de sociale integratie en het zelfstandig leven van gehan¬
    dicapten , zodat beide programma 's gedurende de looptijd één enkel gecom¬
    bineerd actieprogramma vormen .
3 . Gedurende de looptijd van het Programma 1988-1991 worden de volgende
    maatregelen op Gemeenschapsniveau uitgevoerd :
    a ) Communautair netwerk van revalidatiecentra
        De herstructurering en uitbreiding van het bestaande netwerk van
        revalidatiecentra , dat werd opgericht in het kader van het Eerste Actie¬
        programma inzake beroepsrevalidatie dat werd goedgekeurd bij besluit van
        de Raad van 1974, ten einde te zorgen dat onder de leden alle vormen van
        gehandicapt zijn vertegenwoordigd zijn, inclusief de vormen die van
        zintuigelijke of psychologische oorsprong zijn, en dat er , voor zover
        mogelijk , een evenwicht bereikt wordt in de handicaps die door elke
        Lid-Staat worden vertegenwoordigd .
        Centra die lid zijn van het netwerk dienen verbindingen te onderhouden
        met een aantal andere centra die een " extern netwerk " vormen .
        De centra worden door de Commissie voor het netwerk aangewezen op
        voorstel van de Lid-Staten . De centra worden op bijeenkomsten van het
        netwerk vertegenwoordigd door vakmensen die zich voltijds met de
        revalidatie bezighouden .
        Het activiteitenprogramma bestaat uit groepsstudiebezoeken, scholings ¬
        bijeenkomsten, seminaries en conferenties . Het netwerk zorgt voor de
        voorbereiding en publikatie van informatie , verslagen en vaktechnische
        richtlijnen voor een brede verspreiding .
        De financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de activiteiten van het
        netwerk wordt geraamd op 385.000 Ecu in 1988 . Goedgekeurde activiteiten
        op Gemeenschapsniveau van . het netwerk worden door de Commissie ad 100 %
        gesubsidieerd .
                                  ( 35 )
 ---pagebreak---                           - 7 -
                                                            Bi j läge
b ) Netwerken van plaatselijke projecten
    De werking van twee netwerken van nationaal vastgestelde plaatse¬
    lijke projecten die zich bezighouden met de werkgelegenheid en de
    beroepsopleiding ; de projecten worden door de Commissie op voorstel
    van de Lid-Staten gekozen .
    De door de Commissie georganiseerde netwerkactiviteiten omvatten onder
    meer financiële steun voor Europese conferenties ( in samenwerking met
    de nationale overheden ); informatie , documentatie en advies ; studie¬
    bezoeken en seminaries voor projectleiders .
    De financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de activiteiten van deze
    twee netwerken van plaatselijke projecten wordt geraamd op
    141.000 Ecu in 1988 . De financiële bijdrage van de Gemeenschap voor
    Europese conferenties bedraagt niet meer dan 30 Z van de totale kosten
    met een maximum van 25.000 Ecu . Andere activiteiten op Gemeenschaps ¬
    niveau ( van de aard zoals beschreven in de voorgaande alinea ) worden
    door de Commissie ad 100 Z gesubsidieerd .
c ) Subsidies voor externe activiteiten van Europese samenwerking
    Toepassing van een jaarlijkse toelageregeling ter ondersteuning van
    activiteiten van Europese samenwerking van onafhankelijke instellingen ,
    in het bijzonder van organisaties van of voor gehandicapten , die betrek¬
    king hebben op de beroepsrevalidatie en de plaatsing in het arbeids¬
    proces . Hoewel de toelage van de Gemeenschap normaal niet meer bedraagt
    dan 50 Z van de kosten van de activiteit , kan dit percentage in speciale
    omstandigheden hoger zijn , vooral als het gaat om toelagen voor organi ¬
    saties die voor het eerst op Europees niveau worden of kort geleden werden
    opgericht . De toelagen kunnen bijdragen aan de evenementen zelf en in de
    kosten van voorbereiding en van verspreiding van de resultaten .
    De bijdrage van de Gemeenschap voor deze activiteiten wordt geraamd
    op 240.000 Ecu in 1988 .
d ) Het Handynet-project
    Coördinatie en verdere ontwikkeling van het Handynet-project
    ( gecomputeriseerd informatiesysteem van de Europese Gemeenschap betref ¬
    fende gehandicaptenvraagstukken ) in verband met de beroepsrevalidatie en
    de plaatsing in het arbeidsproces , inclusief Je ontwikkeling van andere
    Handynet-modules en de totstandbrenging van verbindingen met andere
    databanken die betrekking hebben op de sociale integratie en het zelf ¬
    standig leven .
    De kosten van de coördinatie en ontwikkeling van deze elementen van
    Handynet worden geraamd op 422.000 Ecu in 1988 . De Commissie neemt de
    volledige uitgaven voor deze activiteiten , die voor de Europese dimensie
    van het project zorgen , voor haar rekening en zij draagt , wanneer de
    projecten vorderen en binnen de grenzen van haar budgettaire mogelijk¬
    heden, bij in andere kosten in verband met de deelneming aan het netwerk .
                                  ( 36 )
 ---pagebreak---                                 -8
                                                              Bi j Lage
                I
e ) Coördinatie van de uitwisselingsactiviteiten en documentatiedienst
    Oprichting van een groep deskundigen die tot taak heeft de Commissie
    bij te staan bij de coördinatie , Leiding en evaLuatie van aLLe hier¬
    boven beschreven uitwisselingsactiviteiten en te zorgen voor de
    oprichting en werking van een documentatiedienst ten behoeve van aLLe
    partners bij deze activiteiten . Deze eenheid zal ook de overeenkomstige
    taken verrichten voor het Programma Sociale integratie en zelfstandig
    leven .
    De werkingskosten van deze eenheid van deskundigen worden voor het deel
    beroepsrevalidatie en plaatsing in het arbeidsproces geraamd op 260.000 Ecu
    in 1988; de Commissie subsidieert deze activiteit tot 100 Z.
f ) Voorbereiding van beleidsvoorstellen
    De Commissie doet de studies verrichten en de studieconferenties
    organiseren die nodig zijn als basis voor voorstellen of om technische
    hulp van essentieel belang te bieden bij maatregelen op het terrein
    van de beroepsrevalidatie en de plaatsing in het* arbeidsproces .
    De kosten van de studies en studieconferenties , die in 1988 als basis
    voor voorstellen worden georganiseerd , worden geraamd op 40.000 Ecu ,
    waarbij de Commissie de volledige kosten voor haar rekening neemt .
                                 ( 37 )
 ---pagebreak---                                           Voorstel voor een
                                        BESLUIT VAN DE RAAD
                 tot vaststelling van een actieprogramma op Gemeenschapsniveau
                          ter bevordering van de sociale integratie en
                             het zelfstandig leven van gehandicapten
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,
inzonderheid op artikel 235 ,
Gezien het voorstel van de Commissie ( 1 ),
Gezien het advies van het Europese Parlement ( 2 ),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ( 3 ),
Overwegende dat tot de doelstellingen van de Gemeenschap ook de versnelde verhoging
van de levensstandaard van haar burgers behoort ;
Overwegende dat het onderhavige actieprogramma is opgezet om een bijdrage te leveren
tot deze doelstelling door de uitvoering van een aantal specifieke acties ter
bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig leven van gehandicapten;
Overwegende dat de resolutie van de Raad van 21 januari 1974 betreffende een sociaal
actieprogramma ( 4 ) onder...meer voorziet in de tenuitvoerlegging van een programma
voor de beroeps- en maatschappelijke integratie van gehandicapten;
Overwegende dat in de resolutie van de Raad van 27 juni 1974 ( 5 ) tot vaststelling
van het Eerste Communautaire Actieprogramma voor de beroepsrevalidatie van
gehandicapten revalidatie wordt omschreven als " een geheel van maatregelen die
gericht zijn op het scheppen en handhaven van zo bevredigend mogelijke betrekkingen
tussen een persoon en zijn omgeving";
Overwegende dat in de resolutie van de Raad en van de vertegenwoordigers van de
Regeringen van de Lid-Staten in het kader van de Raad bijeen van 21 december 1981 ( 6)
een eerste actieprogramma ter bevordering van de sociale integratie van gehandicapten
werd vastgésteld , dat nu aan verlenging en uitbreiding toe is ;
Overwegende dat het Europese Parlement , in zijn resolutie van 11 maart 1981 ( 7), de
nadruk heeft gelegd op de noodzaak om op Gemeenschapsniveau de economische,
maatschappelijke en beroepsintegratie van gehandicapten te bevorderen ;
 (1 )
 (2)
 (3)
 ( 4 ) PB nr C 13 van 12.2.1974 , blz . 1
 ( 5 ) PB nr C 80 van 9.7.1974, blz . 30
 ( 6) PB nr C347 van 31.12.1981 , blz . 1
 ( 7) PB nr C 77 van 6.4.1981 , blz . 27
                                                   ( 38 )
 ---pagebreak---                                          - 2 -
Overwegende dat in het aan de aanbeveling 86 /379/ EEG van de Raad van 24 juli 1986 betref ¬
fende de werkgelegenheid voor gehandicapten in de Gemeenschap ( 8 ) gehechte schema voor
positieve maatregelen wordt gesteld : "er moet zorg voor
worden gedragen dat de gehandicapten in een omgeving verkeren waar zij doorlopend
onderwijs en opleiding kunnen volgen en waar zij zoveel mogelijk kunnen bijdragen
tot de economie";
Overwegende dat bij gehandicapten opleidings- en werkgelegenheidsmaatregelen zonder uit ¬
werking zullen blijven wanneer zij niet worden aangevuld met maatregelen om te zorgen voor
de nodige fysieke, persoonlijke en financiële steun om zelfstandig te kunnen leven ;
Overwegende dat het onderhavige actieprogramma en het bij Besluit van de Raad
. ( 9) goedgekeurde Programma ter bevordering van de beroepsrevalidatie en
economische integratie van gehandicapten de twee luiken vormen van één enkel
communautair actieprogramma dat is ontworpen om op de vroegere
communautaire acties ten behoeve van gehandicapten voort te bouwen ;
Overwegende dat dit actieprogramma als geheel een positief antwoord op
Gemeenschapsniveau betekent op de behoeften , verlangens en potentiële mogelijkheden
van ruim 30ifailjoen       gehandicapten in de Europese Gemeenschap in de vorm van
acties die alle diensten omvatten die kunnen bijdragen tot volledige integratie en
zelfstandig leven;
Overwegende dat beide linken van het geïntegreerde actieprogramma zijn opgezet om te
zorgen dat de Gemeenschap in staat zal zijn haar bijdrage aan het door de Verenigde
Naties op dit terrein vastgestelde Wereldactieprogramma voort te zetten ;
Overwegende dat het Verdrag niet in de nodige specifieke bevoegdheden voorziet ,
BESLUIT :
                                          Artikel 1
Het bij dit besluit gevoegde actieprogramma van de Gemeenschap wordt hierbij voor
het tijdvak van 1 januari 1988 tot en met 31 decembee 1991 goedgekeurd .
                                          Artikel 2
Voor dit programma worden onder de term "gehandicapten" begrepen al le^i die als gevolg van
lichamelijke, geestelijke of psychische aandoeningen onder langdurige
handicaps lijden ,     ongeacht de ernst ervan .
( 8 ) PB nr L225 van 12.8.1986, blz . 43
( 9 ) (...)
                                            ( 39 )
 ---pagebreak---                                         - 3 -
                                         Artikel 3
De doelstellingen van het actieprogramma zijn :
a ) een gemeenschappelijke aanpak van de Gemeenschap 'van de problematiek van de sociale
     integratie en van het zelfstandig leven te vinden en te ontwikkelen          door de
    voorbereiding van beleidslijnen die betrekking hebben op praktische onderwerpen,
     waarbij     wordt uitgegaan van de meest voldoening biedende ervaring in de
    Lid-Staten ;
b ) op Gemeenschapsniveau een aantal activiteiten te coördineren en ten uitvoer te
    leggen die bevordering van innovatie , vergemakkelijking van de uitwisseling van
    ervaringen en stimulering van de verspreiding van goede prakti ikvoorbeelden ten
    doel hebben; deze activiteiten dienen de rechtstreekse medewerking in te houden van
    officiële deskundigen , onderzoekers , beroepsbeoefenaren die direct op dit terrein
    werkzaam zijn , organisaties van de sociale partners alsmede gehandicapten , hun
    families en hun vertegenwoordigers ;
c ) met behulp van de nieuwe informatietechnologieën een systeem op te zetten voor
    het verzamelen, bijwerken en uitwisselen van informatie betreffende de sociale
    integratie en het zelfstandig leven ; dit systeem dient op Gemeenschapsniveau te
    werken en op de ontwikkeling van informatiesysteem in de Lid-Staten ‘.te zijn
     gebaseerd ;
d ) de wegen te verkennen om gebruik te maken van de middelen van de Europese
    Gemeenschap ter ondersteuning van de nationale inspanningen ter bevordering van
    de sociale integratie en het zelfstandig leven van gehandicapten door middel van
    de nieuwe technologieën;
e ) de financiële steun van de Gemeenschap aan de Europese samenwerking van niet -
     gouvernementele organisaties op dit terrein voort te zetten en waar nodig uit te
     breiden ;
f ) bijzondere aandacht te schenken aan de bevordering van de sociale integratie en
    het zelfstandig leven van gehandicapte vrouwen en van vrouwen met speciale taken
    in de verzorging thuis van gehandicapte kinderen of volwassenen en te zorgen voor
    een goede coördinatie in dit verband met het Communautaire Programma op
    middellange termijn betreffende gelijke kansen voor de vrouw ;
g ) te zorgen voor voortdurende nauwe coördinatie tussen dit actieprogramma en de
    acties ter bevordering van de integratie van gehandicapte kinderen en jongeren in
    het normale onderwijs ;
h ) de beleidsprioriteiten inzake gehandicapten zoals geformuleerd in de resolutie van
     1981 inzake de sociale integratie ten uitvoer te leggen .
                                                                                •■ •/■ ••
                                               ( 40 )
 ---pagebreak---                                         - A -
                                         Artikel A
De Commissie leat het programma ten uitvoer in combinatie met het programma ter bevoi–
dering van de beroepsrevalidatie en economische integratie van gehandicapten , zodat
het daarmee voor het tijdvak 1 januari 1988 tot en met 31.'december 1991 één enkel
actieprogramma vormt .
                                         Artikel 5
1 ) Bij de vervulling van deze taak wordt de Commissie bijgestaan door een raadgevend
    comité van 35 leden dat als volgt wordt samengesteld :
    a ) twee vertegenwoordigers per Lid-Staat , aangewezen door de Commissie op
        voorstel van de betrokken Lid-Staat ;
    b ) negen vertegenwoordigers van gehandicapten of hun families , aangewezen door de
        Commissie op voorstel van organisaties die door de Commissie worden
        uitgenodigd hiertoe voorstellen in te dienen ;
    c ) één vertegenwoordiger van de werkgeversvertegenwoordigende organisaties en één
        van de werknemersvertegenwoordigende organisaties die beide door de Commissie
        worden aangewezen op voorstel van de organisaties die deze belangen op
        Gemeenschapsniveau vertegenwoordi gen .
    De leden kunnen zich doen bij staan door deskundigen of adviseurs .
2 ) Het comité staat onder voorzitterschap van een vertegenwoordiger van de
    Commissie .
    Het secretariaat
3 ) De Commissie kan het comité raadplegen over alle vraagstukken die verband houden
    met de uitvoering van het programma .
A ) Na de besprekingen in het comité vindt geen stemming plaats , doch elk lid van het
    comité kan verzoeken dat zijn of haar zienswijze in de notulen wordt     opgenomen .
5 ) De beraadslagingen van het comité zijn vertrouwelijk .
    Het stelt zijn eigen reglement van orde vast .
6 ) Het comité staat de Commissie ook terzijde bij de uitvoering van het
    Actieprogramma ter bevordering van de beroepsrevalidatie en economische
    integratie van gehandicapten .
                                         Artikel 6
De Commissie zal vóór eind 1991 aan de Raad      over de uitvoering en de resultaten van
dit actieprogramma verslag uitbrengen .
Gedaan te Brussel ,                                          Voor de Raad
                                            ( A1 )
 ---pagebreak---                                               - 5 -
                                            BIJLAGE
                             SPECIFIEKE ACTIES VAN DE COMMISSIE
                TER UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA VAN DE GEMEENSCHAP
                         TER BEVORDERING VAN DE SOCIALE INTEGRATIE
                        EN HET ZELFSTANDIG LEVEN VAN GEHANDICAPTEN
                                         ( 1988-1991 )
1 . Het actieprogramma wordt door de Commissie uitgevoerd in overleg met de
    Lid-Staten , de organisaties van gehandicapten en hun families, de sociale
    partners en de professionele en vri jwi lligersinstellingen die op dit terrein
    werkzaam zijn .
2 . De activiteiten in het kader van dit programma worden gecoördineerd door de
    Commissie met de activiteiten in het kader van het Programma ter bevordering van
    de beroepsrevalidatie en economische integratie van gehandicapten , zodat beide
    programma 's gedurende de looptijd één enkel gecombineerd actieprogramma vormen .
3 . Gedurende de looptijd van het Programma 1988-1991 worden de volgende maatregelen
    op Gemeenschapsniveau uitgevoerd :
    a ) Netwerken van plaatselijke projecten
        De werking van twee netwerken van nationaal vastgestelde plaatselijke
        projecten die gericht zijn respectievelijk op de coördinatie van de
        dienstverlening voor gehandicapten en het zelfstandig leven ; de projecten
        worden op voorstel van de Lid-Staat gekozen .
        De door de Commissie georganiseerde netwerkactiviteiten omvatten onder meer
        financiële steun voor Europese conferenties ( in samenwerking met de nationale
        overheden ); informatie , documentatie en advies ; studiebezoeken en seminaries
        voor projectleiders . Bovendien kan de Commissie financiële steun verlenen voor
        de coördinatiekosten van projecten in het netwerk die zich bezighouden met de
        coördinatie van de dienstverlening .
        De financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de activiteiten van deze twee
        netwerken van plaatselijke projecten wordt geraamd op 588.000 Ecu in 1988 . De
        financiële bijdrage van de Gemeenschap voor Europese conferenties bedraagt
        niet meer dan 30 % van de totale kosten met een maximum van 25.000 Ecu . Andere
        activiteiten op Gemeenschapsniveau ( van de aard zoals beschreven in de
        voorgaande alinea ) worden door de Commissie ad 100 % gesubsidieerd . De
        bijdrage van de Gemeenschap aan de feitelijke coördinatiekosten in bepaalde
        projecten bedraagt niet meer dan 50 % van deze kosten met een maximum van
        20.000 Ecu per project per jaar ; de financiering anders dan door de
        Gemeenschap van derge lijke coördinatiekosten in de verschillende projecten
        dient voor ten minste 50 % te geschieden uit overheidsmiddelen .
                                                                                • • •
                                                                                / • ■ ■
                                             ( 42 )
 ---pagebreak---                                         6
                                                                  Bi j lage
 b ) Speciale actie betreffende het zelfstandig leven
      Opstelling van een speciaal programma ter bevordering van het zelfstandig
      leven dat onder meer omvat : mobiliteit en vervoer ; toegankelijkheid van
     openbare gebouwen en voorzieningen ( inclusief die op cultureel en recreatief
     terrein ); huisvesting, inclusief materiële en personele steun voor het leven
      in een onafhankelijke accommodatie . Elk jaar kent de Commissie een aantal
     prijzen toe aan door de Lid-Staten voorgedragen voltooide projecten . Ieder
     jaar ook organiseert de Commissie, in samenwerking met de nationale overheden
     in een Lid-Staat , een conferentie en tentoonstelling waarop bekroonde
     projecten worden voorgesteld . Oe verslagen van deze conferenties worden in de
     talen van de Gemeenschap gepubliceerd .
     De bijdrage van de Gemeenschap aan dit speciale programma wordt geraamd op
     440.000 Ecu in 1988 . De prijzen bedragen niet meer dan 15.000 Ecu per project .
     De Commissie subsidieert de kosten van de conferenties voor 80 % en de kosten
     van publikatie voor 100 % .
c ) Subsidies voor externe activiteiten van Europese samenwerking
     Toepassing van een jaarlijkse toelageregeling ter ondersteuning van
     activiteiten van Europese samenwerking van onafhankelijke instellingen , in het
     bijzonder van organisaties van of voor gehandicapten , die betrekking hebben op
     de sociale integratie of het zelfstandig leven . Hoewel de toelage van de
     Gemeenschap normaal niet meer bedraagt dan 50 % van de kosten van de
     activiteit , kan dit percentage in speciale omstandigheden hoger zijn , vooral
     als het gaat om toelagen voor organisaties die voor het eerst op Europees
     niveau worden of kort geleden werden opgericht .
     De toelagen kunnen bijdragen aan de evenementen zelf en in de kosten van
    voorbereiding en van verspreiding van de resultaten .
    De bijdrage van de Gemeenschap voor deze activiteiten wordt geraamd op
    660.000 Ecu in 1988 .
d ) Het Handynet-project
    Coördinatie en verdere ontwikkeling van het Handynet-project ( gecomputeriseerd
    informatiesysteem van de Europese Gemeenschap betreffende gehandicapten¬
    vraagstukken ). De Commissie werkt aan de voltooiing en modernisering van de
    eerste module van Handynet , "Handyaids", die bestaat uit een Europese
    meertalige databank met een inventaris van technische hulpmiddelen en het
    adressenbestand van particuliere en overheidsinstellingen die zich bezighouden
    met alle processen in verband met de produktie en levering van hulpmiddelen .
    Voorts gaat de Commissie voort met de ontwikkeling van andere Handynet-modules
    en de totstandbrenging van verbindingen met andere databanken die betrekking
    hebben op de sociale integratie en het zelfstandig leven .
    De kosten van de coördinatie en ontwikkeling van deze elementen van Handynet
    worden geraamd op 843.000 Ecu in 1988 . De Commissie neemt de volledige
    uitgaven voor deze activiteiten , die voor de Europese dimensie van het project
    zorgen , voor haar rekening en zij draagt , wanneer de projecten vorderen en
    binnen de grenzen van haar budgettaire mogelijkheden , bij in andere kosten in
    verband met de deelneming aan het netwerk , eventueel ook transmissiekosten .
                                           ( 43 )
 ---pagebreak---                                     - ? -
                                                                 Bi j lage
e ) Coördinatie van de uitwisselingsactiviteiten en documentatiedienst
    Oprichting van een groep deskundigen die tot taak heeft de Commissie bij te
    staan bij de coördinatie , leiding en evaluatie van alle hierboven beschreven
    uitwisselingsactiviteiten en te zorgen voor de oprichting en werking van een
    documentatiedienst ten behoeve van alle partners bij de verschillende
    activiteiten . Deze eenheid zal ook de overeenkomstige taken verrichten voor
    het Programma Beroepsrevalidatie en economische integratie .
    De werkingskosten van deze eenheid van deskundigen worden voor het deel
    sociale integratie en zelfstandig leven geraamd op 390.000 Ecu in 1988; de
    Commissie subsidieert deze activiteit tot 100 % .
f ) Voorbereiding van beleidsvoorstellen
    De Commissie doet de studies verrichten en de studieconferenties organiseren
    die nodig zijn als basis voor voorstellen of om technische hulp van essentieel
    belang te bieden bij maatregelen op het terrein van de sociale integratie en
    het zelfstandig leven .
    De kosten van de studies en studieconferenties , die in 1988 als basis voor
    voorstellen worden georganiseerd , worden geraamd op 90.000 Ecu , waarbij de
    Commissie de volledige kosten voor haar rekening neemt .
 ---pagebreak---       DEEL II - VERSLAG OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN HET EERSTE ACTIEPROGRAMMA
                  TER BEVORDERING VAN DE SOCIALE INTEGRATIE VAN GEHANDICAPTEN
                  1983-1987
      1 . Het actieprogramma had ten doel invloed uit te oefenen op het nationale
          gehandicaptenbeleid en technische verbeteringen te bevorderen door een
          groot aantal Europese activiteiten van ontwikkeling , samenwerking en
          uitwisseling , gericht op de plaatselijke overheden , de betrokken
          beroepsbeoefenaren en de gehandicaptenorganisaties . Daarom werd het
          programma in drie delen opgezet :
          a ) beleid : voorbereiding van voorstellen van de Commissie voor richtlijnen
              voor nationaal beleid met betrekking tot centrale integratieaspecten ;
          b ) technische samenwerking : een brede scala van acties ter bevordering en
              ondersteuning van innovatie , uitwisseling van ervaring en verspreiding
              van resultaten ;
          c ) informatie : de oprichting van een communautair systeem voor de
              verzameling en verspreiding van informatie en documentatie over
              gehandicaptenvraagstukken .
          De verschillende elementen bleken nauw met elkaar verweven : de technische
          samenwerking bijvoorbeeld levert gegevens en denkbeelden op met betrekking
          tot beleidsinitiatieven en wordt zelf gestimuleerd door verbeteringen in de
          informat i estroom .
          In dit verslag worden achtereenvolgens de drie elementen besproken waarna
          nog enkele algemene opmerkingen volgen .
A. BELEI DSINITIATIEVEN
     i ) Werkgelegenheid
     2 . In haar mededeling van 1981 aan de Raad inzake de sociale integratie van
          gehandicapten ( 1 ) sprak de Commissie over " een reeks studies en
          conferenties om een onderzoek te verrichten naar een aantal geselecteerde
          beleidskwesties . . . met het oog op het uitstippelen van richtsnoeren op
          communautair niveau voor de ontwikkeling van het beleid in Lid-Staten". De
          drie tot nu toe door de Commissie voor deze werkwijze geselecteerde
          onderwerpen zijn werkgelegenheid , natuurlijke omgeving en financiële
          uitkeringen . De Commissie bereidt haar voorstellen voor via beleidsstudies
          op Europees niveau , die alle belangrijke problemen , maatregelen en
          ontwikkelingen op het betrokken terrein behandelen , en via een zeer beperkt
          aantal werkconferenties met ambtenaren van de ministeries , deskundigen , bij
          deze materie betrokken beroepsbeoefenaren en vertegenwoordigers van
          gehandicapten .
                                                                      • • •/• • •
( 1 ) PB C 347 / 17 van 31.12.1981 , zie paragraaf 14 ( iii ).
 ---pagebreak---                                          2
3 . Het eerste beleidsvoorstel van de Commissie betreffende de werkgelegenheid
     voor gehandicapten in de Gemeenschap werd op 24 januari 1986 bij de Raad
     ingediend . Het bevat een ontwerp-aanbeveling waaraan een gedragscode van
     positieve actie was gekoppeld . In deze gedragscode kon de Commissie vrij
     volledig de ondersteunings- en omgevingsaspecten aansnijden , die de nodige
     aandacht vragen wanneer de werkgelegenheidsmaatregelen voor de
     gehandicapten willen slagen , zodat de betrekkelijk korte aanbeveling
     geconcentreerd kon worden op de beginselen en de fundamentele maatregelen
     die een eind moeten maken aan negatieve discriminatie en positieve
     discriminatie kunnen bevorderen .
4 . Omdat het nodig was enige spoed te betrachten en een brede scala
     onderwerpen op te nemen besloot de Commissie dat een ontwerp-aanbeveling
     beter was dan een ontwerp-richtlijn , vooral als een eerste stap , ook al
     omdat het altijd mogelijk blijft in een later stadium voor speciale
     onderwerpen een of meerdere richtlijnen voor te stellen . Dit was niet de
     zienswijze van het Europese Parlement , dat zich in zijn resolutie over de
     voorstellen van de Commissie ( 1 ) in het algemeen verheugd toonde , doch zijn
     teleurstelling erover uitsprak dat niet de vorm van een richtlijn was
     gekozen . Voorts keurde het Parlement twee amendementen op de aanbeveling
     goed . In het eerste wordt gevraagd een uniform quotum van 5 % voor
     gehandicapten gereserveerde arbeidsplaatsen op te nemen ; in het ontwerp van
     de Commissie wordt wel een quotasysteem aanbevolen , doch geen concreet
     percentage genoemd . In het tweede amendement vraagt het Parlement om een
     verslag over de uitvoering van de aanbeveling na twee jaar ( in plaats van
     na drie jaar zoals in het ontwerp van de Commissie ) en wordt de Commissie
     verzocht , wanneer na deze twee jaar nog geen effectieve quotastelsels in de
     Lid-Staten zijn ingevoerd , een richtlijn in voorbereiding te nemen .
5 . De Commissie aanvaardde de amendementen van het Parlement en legde deze aan
     de Raad voor ; deze nam in de uiteindelijk vastgestelde tekst van de
     aanbeveling ( 2 ) alleen het voorstel op betreffende een verslag na twee jaar
     en verwierp de andere punten . Voorts bracht hij een belangrijke
     vermindering aan in het oorspronkelijke quotavoorstel van de Commissie en
     maakte hij de band tussen de gedragscode ( nu schema genoemd ) en de
     aanbeveling zelf losser .
6 . De Commissie is van mening dat een van de gevolgen hiervan is geweest , dat
     de aandacht te sterk is getrokken op het probleem van de quota , dat naar de
     zienswijze van de Commissie slechts een uit een geheel pakket wenselijke
     maatregelen is , dat in sommige Lid-Staten belangrijk is , in andere echter
     veel minder ( en waarschijnlijk ook zo zal blijven ). Ernstiger is naar de
     mening van de Commissie het minder sterke verband tussen de aanbeveling en
     de gedragscode , omdat hierin een gebrek aan bereidheid in de Lid-Staten
     wordt weerspiegeld de coördinatieproblemen ernstig te nemen of het feit
     onder ogen te zien dat werkgelegenheidsmaatregelen voor gehandicapten niet
     werken tenzij een adequate leefomgeving verzekerd is .
( 1 ) PB C 148 van 16.6.1986 , blz . 97
( 2 ) PB L 225 van 12.8.1986 , blz . 43
                                     ( 46 )
 ---pagebreak---                                            3
 7 . Desniettegenstaande is deze aanbeveling een belangrijke stap voorwaarts . De
     Gemeenschap heeft vroeger twee resoluties goedgekeurd tot vaststeling van
     actieprogramma’s voor gehandicapten , maar de werkgelegenheidsaanbeveling is
     het eerste echte beleidsinstrument dat aan deze problematiek gewijd wordt .
     De Commissie is ervan overtuigd dat het gebrek aan rechtskracht meer dan
     gecompenseerd zal worden door de brede en belangrijke behandelde materie ,
     en dat in veel praktijksituaties , waar besluiten worden genomen in de
     Lid-Staten over het starten van projecten , de ontwikkeling van diensten of
     de evaluatie van vorderingen , de aanbeveling gezien en gebruikt zal worden
     als een authentieke Europese beleidsverklaring .
ii ) De natuurlijke omgeving
 8 . De Commissie heeft besloten in haar tweede beleidsinitiatief betreffende de
     natuurlijke omgeving alle belangrijke aspecten op te nemen die van invloed
     zijn op de mobiliteit , de toegankelijkheid en de huisvesting . Dit is een
     complex terrein met veel technische details en daarom is over de
     voorbereiding betrekkelijk lang gedaan . Mobiliteit omvat deelneming aan het
     verkeer op straat met motorische of censoriële aandoeningen , kort dagelijks
     vervoer en vervoer over langere afstand ( toegankelijkheid van stations en
     haltes ; aanpassing van openbare voertuigen ; deur tot deur vervoer ;
     aanpassing , verstrekken van vergunningen en parkeren voor particuliere
     auto 's ; hotelaccommodatie ) . Toegankelijkheid is van belang voor allerlei
     gebouwen en ruimtelijke voorzieningen die , onder particulier toezicht of
     onder verantwoordelijkheid van de overheid , toegankelijk zijn voor het
     publiek zoals werkplaatsen ( vooral in de kantoorsector ) , en
     administratieve , commerciële , culturele , sport - en onderwijsvoorzieningen .
     Huisvesting van gehandicapten moet gezien worden in het kader van de
     algemene regelingen voor de bouw van nieuwe of de aanpassing van oude
     woningen als men "getton -oplossingen wil vermijden ; ook materiële ,
     persoonlijke en informatieve steun voor het zelfstandig leven mag niet
     verwaarloosd worden . Tenslotte moest de Commissie zich beraden en haar
     antwoord voorbereiden op het denkbeeld van een Europese gehandicaptenkaart ,
     waarvoor in het Europese Parlement en ook elders belangstelling is
     ontstaan .
 9 . De Commissie heeft de verzameling van de gegevens betreffende mobiliteit en
     vervoer en betreffende toegankelijkheid en huisvesting voltooid en over
     beide eerste subonderwerpen overlegbijeenkomsten georganiseerd ; wat het
     eerste betreft bleek de samenwerking met de Werkgroep Vervoer van
     gehandicapten van de Europese Conferentie van ministers van Vervoer van
     bijzondere waarde . Over de verdere ontwikkleing van deze sector wordt
     uitleg gegeven in deel I van deze mededeling .
                                          ( Q )
 ---pagebreak---                                                 4
      iii ) Financiële uitkeringen en de inkomens van gehandicapten
       10 . Dit derde onderwerp is niet minder complex dan het tweede en vereist een
            even lange voorbereidingstijd . De Commissie heeft door een vragenlijst ,
            waarop de ter zake bevoegde ministeries hebben geantwoord , haar kennis van
            de gedetailleerde situatie in de Lid-Staten verruimd en is thans doende de
            leemten in haar kennis op te vullen door middel van een studiecontract .
            Actieve voorbereiding en indiening van voorstellen zullen daarom
            plaatsvinden in het kader van het tweede actieprogramma en werden
            aangegeven in deel I hierboven .
B. TECHNISCHE SAMENWERKING
     i ) Districtprojecten
     11 . In de resolutie van 1981 werd de Commissie door de Raad uitgenodigd om " in
           het raam van de in het Sociaal Fonds beschikbare financiële middelen en in
           nauwe samenwerking met de Lid-Staten , een netwerk van ontwikkel ingsacties op
           te zetten ter bevordering van een modelcoördinatie van de ondernomen
           activiteiten , in het bijzonder op plaatselijk niveau . Dit netwerk zal vanaf
           1983 gedurende vier jaar functioneren" ( 1 ). Dienovereenkomstig stelde de
           Commissie met de hulp van de Communautaire Contactgroep Gehandicapten
           criteria vast voor de selectie van plaatselijke coördinatieprojecten , die de
           naam kregen van districtprojecten . 16 dergelijke projecten werden opgezet in
           de toenmalige tien Lid-Staten , één in Griekenland , Denemarken , Ierland en
           Luxemburg en twee in de overige Lid-Staten . Sedertdien zijn twee projecten
           in Spanje en één in Portugal bij het netwerk aangesloten .
     12 . In elk project werd een "kern"-beroepsopleidingsactiviteit voor
           gehandicapten opgezet die , met de algemene coördinatie-initiatieven die het
           keurmerk van de districtprojecten zijn , subsidies ontvingen van het Europees
           Sociaal Fonds , voor de eerste drie jaar als demonstratieprojecten onder de
           vroegere regeling en voor het vierde jaar als specifieke innoverende
           projecten onder de lopende regeling . De voor de selectie , voorbereiding en
           financiering van de projecten benodigde tijd leidde ertoe , dat met de
           werkzaamheden in feite pas eind 1983 werd begonnen , zodat het netwerk zal
           doorlopen tot bijna eind 1987 .
     13 . Dank zij de bijdrage van het Sociaal Fonds en de daarbij gevoegde gelden uit
           de overheidsmiddelen van de Lid-Staten was het voor de districten mogelijk
           projectteams op te zetten van voltijd - en deelt ij dberoepsmensen met de taak
           de plaatselijke inspanningen te coördineren , nieuwe vormen van samenwerking
           in het leven te roepen tussen ambtelijke diensten , vrijwilligersorganisaties
           en sociale partners en plaatselijk menselijk en materieel potentieel te
           mobiliseren ter bevordering van de meer effectieve integratie van zoveel
           mogelijk gehandicapten .
             ^                                                          . . ./. . .
( 1 ) PB C 347 / 2 , afdeling II
                                               ( 48 )
 ---pagebreak---                                           5
     Tegelijk werden plaatselijke adviescommissies van vertegenwoordigers van de
     plaatselijke overheid , van de sociale partners en van de
     gehandicaptenorganisaties opgericht om toezicht te houden op en steun te
     verlenen aan het werk van de projectteams , terwijl op plaatselijk en
     nationaal niveau beoordelaars werden aangewezen .
14 . Op Gemeenschapsniveau werden de middelen van het actieprogramma voor sociale
     integratie gebruikt om een aantal diensten in netwerkverband te verlenen . De
     Commissie heeft een kleine groep van deskundigen gevormd , bekend als het
     Interact-team , die zorgt voor de centrale coördinatie , leiding en evaluatie .
     Door vele bezoeken aan projecten is Interact in staat geweest de
     projectteams van advies te dienen , te stimuleren en van contacten en
     technische informatie te voorzien , terwijl tegelijk de Commissie op de
     hoogte werd gehouden van de gebeurtenissen in de districten zelf . Interact
     was ook verantwoordelijk voor de organisatie van een regelmatige reeks van
     afzonderlijke of gecombineerde studieconferenties voor projectleiders ,
     beoordelaars en informatiedeskundigen en van een grote jaarconferentie ,
     waaraan werd deelgenomen door verschillende leden van alle projecten ,
     beoordelaars en vertegenwoordigers van de contactgroep . Sinds 1985 is de
     Europese uitwisseling belangrijk geïntensiveerd door de start van een
     programma voor studiebezoeken , dat ook door Interact wordt gecoördineerd en
     dat groepen van het ene district in staat stelt een bezoek te brengen aan
     activiteiten van bijzondere betekenis in een ander district . Een ander
     belangrijk instrument voor de uitwisseling is de nieuwsbrief , waarvan drie
     keer per jaar 10.000 exemplaren door Interact worden geproduceerd in alle
     talen van de Gemeenschap , inclusief nu ook die van de twee nieuwe
     Lid-Staten .
15 . Het staat vast dat deze gecoördineerde inspanning op Gemeenschapsniveau van
     grote betekenis is geweest voor de projecten , omdat de Commissie zo
     waardevolle informatie kreeg over fundamentele problemen en hoe deze konden
     worden opgelost , maar toch moet de gehele onderneming uiteraard beoordeeld
     worden aan de hand van de vorderingen die in alle districten , in wezen door
     plaatselijke inspanning , zij het met steun en aanmoediging van buiten , zijn
     bereikt . Omdat de projecten zullen doorlopen tot bijna eind 1987 zal een
     eindverslag over de voltooiing ervan pas medio 1988 beschikbaar komen ;
     bovendien zal een van de criteria voor het uiteindelijk welslagen de omvang
     zijn waarin door deelneming aan het netwerk gestimuleerde activiteiten na
     enige tijd zullen blijken voort te bestaan nadat de subsidiëring van buiten
     is stopgezet . Niettemin kunnen reeds enkele pogingen tot conclusie worden
     getrokken :
     - hoewel misschien onvermijdelijk enkele projecten de neiging hebben gehad
       zich te concentreren op een bepaald aantal handicaps of een beperkt aantal
       diensten , zijn in alle projecten vorderingen geboekt naar de
       oorspronkelijk beoogde ruimere interpretatie van het begrip coördinatie ;
       sommige zijn zelfs zover gekomen , dat het op dit punt indrukwekkende
       voorbeelden van resultaten zijn geworden ;
     - in de districten , waar de actieve inschakeling van de gehandicapten zelf
       in het project een belangrijk kenmerk was , waren de gevolgen uitermate
       gunstig ; gezegd zij evenwel dat niet in alle plaatselijke situaties
       vorderingen in deze richting snel of gemakkelijk bereikt werden ;
     - gedurende de looptijd van de projecten heeft men een bemoedigende stijging
       kunnen waarnemen van actieve aandacht voor de bevordering van de
       werkgelegenheid voor gehandicapten in het normale bedrijfsleven soms
       vooral gericht op de nieuwe technologieën , elders gecombineerd met
       vindingrijke huisvestings- of vervoersprojecten . Het ligt in de bedoeling
       dit aspect goed te doen uitkomen in het eindverslag dat over de projecten
       in 1 988 wordt uitgebracht .
                                      ( 49 )
 ---pagebreak---                                             6
 16 . De eindverslaggeving over het Districtprogramma op Gemeenschapsniveau zal
        begin 1988 voltooid worden . Zij zal bestaan uit een algemeen verslag voor
        ruime verspreiding en zes specifieke verslagen over onderwerpen van priori ¬
        taire aandacht waarop de districtprojecten waren gericht .
 i i ) Het netwerk van revalidatiecentra
17 . In de resolutie van 1981 van de Raad werd de Commissie uitgenodigd het
       streven ervan te steunen door "het versterken van op communautair niveau
       bestaande activiteiten in het kader van het netwerk van
       revalidatiecentra ... en de samenstelling van het netwerk te herstructureren
       door opneming van de instellingen en verenigingen die bijzonder bevoegd zijn
       om de aan het netwerk toevertrouwde taken te vervullen , opdat al deze
       instellingen en verenigingen in de informatiestroom van dit netwerk worden
       geïntegreerd en hun voordeel kunnen doen met de resultaten van zijn arbeid".
       Het was niet zonder meer de wens van de Raad , dat er een radicale
       verandering zou komen in de organisatie van de intensieve professionele
       samenwerking zoals die sedert 1975 bestond tussen de ongeveer 30 voor het
       lidmaatschap van het netwerk geselecteerde centra , doch eerder dat meer
       effectieve middelen gevonden zouden worden om de ervaringen te delen en de
       resultaten te verspreiden .
18 . De Commissie heeft als antwoord , met de volledige medewerking van de leden
       van het netwerk zelf , een buitennetwerk van revalidatiecentra opgericht ,
       waarvoor de netwerkleden verantwoordelijk zijn wat betreft het toezenden van
       informatie en de feedback ; het buitennetwerk omvat nu het merendeel van de
       instellingen in de Europese Gemeenschap die zich specialiseren in de
       beroepsopleiding van lichamelijk of geestelijk gehandicapten . Tegelijk heeft
       de Commissie een permanente informatiegroep in het netwerk opgericht , die de
       profielen van de netwerkcentra opstelt en bij werkt en de door de werkgroepen
       van het netwerk opgestelde gedragsregels verspreidt , en die daarnaast
       verantwoordelijk is voor alle stadia van de produktie in drie talen van een
       vierjaarlijks netwerkjournaal , dat in 2.000 exemplaren in en ook buiten het
       buitennetwerk wordt verspreid .
19 . Ook heeft de Commissie middelen beschikbaar gesteld voor een belangrijke
       uitbreiding van het fundamentele programma van het netwerk voor
       studiebezoeken , wederzijdse opleidingscursussen en seminaria . De actieve
       deelneming aan dit programma van vakmensen van de centra van het
       buitennetwerk werd waar mogelijk gestimuleerd , en het netwerk is in staat
       geweest rechtstreeks bij te dragen tot de ontwikkeling van het
       Gemeenschapsbeleid door verslagen van werkgroepen , deelneming aan
       multi-representatieve studieconferenties en de produktie van een
       studierapport over de middelen voor aanpassing van de beroepsrevalidatie in
       het licht van de feitelijke veranderingen op de arbeidsmarkt . Speciale
       middelen werden ook uitgetrokken voor de volledige integratie van de Griekse
       revalidatiecentra in alle aspecten van de activiteiten van het netwerk ; vöör
       het einde van het jaar van de toetreding werden Portugese en Spaanse centra
       voor aansluiting bij het netwerk geselecteerd .
                                                                   ■ « •/• • •
                                        < 50 )
 ---pagebreak---                                          -η    -
20 . De Commissie meent dat de hierboven beschreven ontwikkelingen de juiste
       prioriteiten vormen voor de verdere activiteiten van het netwerk in zijn
       tweede levensfase .   In de volgende fase zal nog meer concrete aandacht
       worden geschonken aan de verspreiding van resultaten en aan de groepen
       handicaps ( met name van zintuiglijke of psychiatrische aard ) die bij het
       netwerk in zijn huidige vorm tekort komen . Over de waarde van de algemene
       resultaten van het netwerk en zijn mogelijkheden in de toekomst heeft de
       Commissie geen twijfels : de centra geven in hun eigen land een beroepsre-
       validatie van het hoogste niveau en zijn stimulerende voorbeelden van kwa ¬
       liteitswerk en innovatie ; tot het bereiken en ontwikkelen van dit niveau
       wordt een belangrijke bijdrage geleverd door het programma voor Europese
       uitwisseling , dat zonder steun van de Gemeenschap niet mogelijk zou
       zijn .
i i i ) Het programma van huisvestingsprojecten
21 . In de resolutie van de Raad van 1981 wordt de Commissie uitgenodigd tot
       " het blijven bevorderen van modelprojecten voor de huisvesting van gehan¬
       dicapten ten einde vast te stellen welke uitgeteste mogelijkheden waard
       zijn om in de Gemeenschap te worden toegepast ". Daartoe heeft de Commissie
       niet alleen de in 1976 ingevoerde regeling voor de toekenning van subsidies
       aan innoverende huisvestingsprojecten op plaatselijk niveau voortgezet ,
       doch ook bekendheid gegeven aan de beste resultaten ter ondersteuning van
       hechtgefundeerde beleidsontwikkelingen , met name door opdracht te geven
       tot een aantal concrete studies over bereikte resultaten , die betrekking
       hebben op een groot aantal uiteenlopende behoeften en werkwijzen . Deze
       ervaring zal vooral benut worden als een van de voornaamste fundamenten
       voor het huisvestingselement in het beleidsinitiatief 1987 van de Commissie
       met betrekking tot de natuurlijke omgeving , zoals beschreven in de para ¬
       grafen 8 en 9 hierboven . Op deze wijze wil men de door de Raad van
       Europa in 1977 ( 1 ) aanvaarde normen voor toegankelijkheid moderniseren
       en de moeilijkheden oplossen die bij het controleren en toepassen van deze
       normen werden ondervonden .
22 . Terugkerende tot de subsidieregeling voor de huisvestingsproblemen zelf
       kan gesteld worden dat deze regeling op zich uiterst succesvol is geweest ,
       ondanks de zeer bescheiden middelen die ter beschikking stonden . Op een
       gegeven moment leek de vraag naar subsidies af te nemen , doch uiteindelijk
       bleek dit niet het geval . Sinds 1976 werden in totaal 147 projecten gesub¬
       sidieerd , waarvan 19 in 1985 en 20 in 1986 . Gesubsidieerde projecten vond
       men in 1985 in zeven Lid-Staten , in 1986 in acht ; het ging hierbij zowel
       om particuliere als overheidsinitiatieven die genomen werden ten behoeve
       van een brede scala gehandicapten .    Ondanks de financiële beperkingen van
       de Commissie ( subsidies kunnen zelden meer dan 100.000 Ecu bedragen of 15 Z van
       de begroting van een project ) kan zij de aanvragen zorgvuldig onderzoeken
       en is zij vol vertrouwen dat de kwaliteit van de gesubsidieerde projecten
       over het algemeen hoog is . Ook is duidelijk dat de projecten de beoogde
       doelstellingen dienen : potentieel actieve gehandicapten , ongeacht de
       oorzaak van hun handicap en ongeacht de vraag of zij al dan niet een
       betrekking vervullen , de mogelijkheid bieden zo zelfstandig mogelijk in
       de normale samenleving te leven . Het is duidelijk dat deze doelstelling
       in de lijn ligt van de vrij algemene de-institutionaliseringsmaatregelen
( 1 ) Mededeling van de Commissie aan de Raad - Revalidatie van gehandicapten -
       Verwijdering van bouwtechnische belemmeringen voor hun mobiliteit
       C0M(75)432 van 25.7.1975
                                          ( 51 )
 ---pagebreak---                                            8
     in de Lid-Staten en van het beleid van sociale integratie waarbij de
     Europese Gemeenschap zich aansluit . In dit verband is het een groot
     voordeel van de regeling dat men de steun kan krijgen van advies-,
     informatie- en hulpcentra met betrekking tot het zelfstandig leven en
     van specifieke bouw - of verbouwprojecten .
23 . Voor de Commissie zijn er anderzijds twee problemen die de huidige
     regeling bemoeilijken . Het was om verschillende redenen dienstig de
     plaatselijke initiatiefnemers de vrijheid te laten hun projecten recht ¬
     streeks bij de Commissie in te dienen , maar het gevolg was wel dat de
     nationale ministeries min of meer onwetend waren omtrent wat er gebeurde .
     Dit had weer tot gevolg dat de Lid-Staten , die daartoe het best in staat
     waren , niet de gelegenheid hebben gehad de resultaten van geslaagde voor¬
     beelden ter beschikking te stellen van aspi rant-initiatiefnemers van
     projecten of deze te gebruiken voor de ontwikkeling van eigen nationaal
     beleid . Vervolgens dient men de bescheiden middelen van de Gemeenschaps -
     fondsen te vergelijken met de aanvragen die de Commissie ontvangt ( doch
     niet kan beantwoorden ) voor steun aan projecten ter bevordering van andere
     aspecten van het zelfstandig leven dan de huisvesting , bijvoorbeeld ver -
     voerprojecten of projecten ter verbetering van de toegankelijkheid van
     openbare gebouwen . Het zou voor de Commissie logisch zijn het terrein
     van haar activiteiten uit te breiden tot de ruimere definitie van natuur ¬
     lijke omgeving van gehandicapten , waarop zij haar werk op beleidsniveau
     baseert .   De oplossing van deze moei lijkhedenzoals door de Commissie
     voor het tweede actieprogramma voorgesteld vindt men nader toegelicht
     in deel I hierboven .
iv ) Betrekkingen met niet-gouvernementele organisaties ( NGO 's )
24 . In haar mededeling van 1981 inzake sociale integratie verklaarde de
     Commissie dat het in haar voornemen lag steun te verlenen voor
     " initiatieven om een regelmatige communicatie en samenwerking op
     communautair niveau mogelijk te maken tussen vrijwilligersorganisaties
     en verenigingen die gehandicapten vertegenwoordigen ". In haar
     programma heeft de Commissie hoge prioriteit gegeven aan de ontwikkeling
     van haar actieve samenwerking met nationale , Europese en internationale
     NGO 's en aan de stimulering van hun onderlinge samenwerking .
25 . Elk jaar organiseert de Commissie tweedaagse ontmoetingen met de
     vertegenwoordigers van de 24 meest vooraanstaande verenigingen van of
     voor gehandicapten op internationaal of Europees niveau , waarbij men
     verwacht dat ten minste één van de beide vertegenwoordigers van elke
     organisatie zelf gehandicapt is . Als de Commissie beleidsvoorstellen
     voorbereidt wordt de NGO 's verzocht hun standpunt bekend te maken en
     deel te nemen aan de overlegbijeenkomsten van de Commissie .    Veel
     bestuurders van NGO 's bezoeken het Bureau van de Commissie te Brussel
     voor persoonlijk contact ; de Commissie ontvangt veel tijdschriften en
     antwoordt nu door regelmatig nieuwsbulletins aan de betrokken uitgevers
     te sturen .
26 . De vruchtbaarste bron van samenwerking is de subsidieregeling van de
     Commissie voor Europese Samenwerking , waarvan de NGO 's het meeste
     profijt trekken . In 1985 werden 35 dergelijke subsidies toegekend ,
     in 1986 51 . De gesubsidieerde activiteiten hadden betrekking op talloze
      soorten gehandicapten en werden op alle niveaus in alle Lid-Staten
     ontwikkeld . Als het gaat om zeer innoverende activiteiten kan de
     Commissie soms een subsidie van 50 % van de totale kosten verstrekken ;
     in dergelijke gevallen is het duidelijk dat ook wanneer de communautaire
     subsidie niet zo groot is , de activiteit zonder steun van de Gemeenschap ,
                                           ( 52 )
 ---pagebreak---                                              9
        gezien de reis - en vertaa Ikosten die gewoonlijk met Europese samenwerking
        verbonden zijn , eenvoudig niet plaats had kunnen vinden .   Veel van de
        gesteunde activiteiten bestaan uit conferenties of ontmoetingen , doch
        sommige zijn meer concreet gericht , zoals de produktie van gemeenschap¬
        pelijke symbolen voor de reliëfkaarten van de Europese Blindenunie en de
        oprichting van een Europese elektronische postbus door de " Euroaction "-
        groep van dovenorganisaties . De regeling omvat een aantal activiteiten
        die zelf het karakter van netwerkactiviteiten hebben , bijvoorbeeld het
        regelmatige uitwisselingsprogramma voor jeugdige gehandicapten en de met
        hen werkende beroepsbeoefenaren , georgani seerd door Mobility International ,
        de jaarlijkse themaconferenties die in verschillende landen door de
        nationale secretariaten in de Europese Gemeenschap van Rehabi litation
        International worden georganiseerd en het " Eurami s"-Programma voor uit ¬
        wisseling en samenwerking tussen initiatiefnemers in de vrijwilligers ¬
        sector .
   27 . Hoewel deze subsidieregeling de autonomie van de betrokken organisaties
        volledig onverlet laat , lijdt het geen twijfel dat de regeling door te
        helpen de kwaliteit van de activiteiten van de NGO 's te verbeteren ook
        de Europese dimensie daarvan heeft bevorderd . De oprichting van
        " Autism Europe " is een voorbeeld daarvan , evenals de versterking van de
        Europese activiteiten van de Wereld-Blindenunie , de Wereldfederatie
        van Doven , de Wereldfederatie voor Geestelijke Gezondheid , de
        Internationale Liga van Verenigingen voor Geestelijk Gehandicapten en
        de Internationale van Gehandicapten . Als de Commissie in staat is haar
        niveau van steunverlening te handhaven zal dit effect steeds duidelijker
        worden . Het enige onbevredigende element in dit programmaonderdeel is
        dat de Commissie niet beschikte over de middelen om het mogelijk te maken
        de NGO 's een adequate documentatiedienst aan te bieden of voldoende bij
        te dragen tot de verspreiding in Europa van de resultaten van hun werk .
C. INFORMATIE
   i ) Handynet
   28 . De Commissie werd in de resolutie van de Raad van 1981 uitgenodigd haar
        activiteiten voort te zetten onder meer door " informatie te bundelen ,
        met inachtneming van de bestaande nationale informatiesystemen , en te
        zorgen voor de uitwisseling van ervaringen onder de betrokken diensten ".
        Tegelijkertijd werden de Lid-Staten uitgenodigd " de ontwikkeling en be ¬
        schikbaarstelling van technische hulpmiddelen , de uitwisseling van infor ¬
        matie en ervaring op dit gebied , enz . te bevorderen ". Het antwoord van
        de Commissie op dit verzoek was de ontwikkeling van het " Handynef'-project ,
        een lange-termi jnactie die de oprichting ten doel heeft van een gecompute¬
        riseerd veeltalig informatiesysteem over de gehandicaptenproblematiek in
        de Europese Gemeenschap , dat werkt met nationale dossiers die worden samen ¬
        gevoegd om voor elke module een Europees dossier te vormen . Nationale
        dossiers worden samengesteld door gegevens verzamelende netwerken in alle
        Lid-Staten en de in het Europees dossier gebundelde informatie zal on-line
        en in gedrukte vorm toegankelijk zijn via distributienetwerken , die nationale
        en plaatselijke overheden omvatten , onderzoek - en ontwikkelingscentra
        en - instellingen , nationale of regionale organisaties , plaatselijke advies -,
        informatie - en hulpcentra met betrekking tot het zelfstandig leven en
                                          ( 53 )
 ---pagebreak---                                      - 10 -
     tenslotte ( althans voor sommige soorten informatie ) individuele gehan¬
     dicapten en hun gezinnen in hun woningen .
29 . Handynet zal in een aantal stappen ontwikkeld worden wanneer de opeen¬
     volging van modules , waaruit het gehele systeem zal worden opgebouwd ,
     is vastgesteld . Iedere module kan bestaan uit een aantal databanken ;
     dit geldt voor de eerste module , die drie databanken omvat betreffende
     technische hulpmiddelen ( de module Handyaids ) : een daarvan is een
     catalogus van profielen van alle op de Europese markt verkrijgbare
     technische hulpmiddelen ; de tweede zal een handleiding zijn voor alle
     particuliere of openbare lichamen die betrokken zijn bij de produktie ,
     de verkoop , de distributie en de beoordeling van technische hulpmiddelen
     en bij de research of advisering daaromtrent ; de derde zal uittreksels
     bevatten van wettelijke regelingen betreffende hulpmiddelen en beknopte
     beschrijvingen van de stelsels ter ondersteuning van de produktie en
     distributie ervan .
30 . " Technische hulpmiddelen" is om verschillende redenen als eerste module
     van Handynet gekozen . Een zo ingewikkeld en uiteenlopend doch ook
     concreet terrein , leent zich voor doch vraagt ook om stelselmatige behande ¬
     ling wanneer volledige , snelle en acurate ( ook bijgewerkte ) informatie
     ter beschikking moet staan van de bestuurders , de vakmensen en de
     cliënten die er behoefte aan hebben .     De Commissie is er bovendien van
     overtuigd dat een informatie-"sprong " op het terrein van de technische
     hulpmiddelen dringend nodig is om verbetering te brengen in een markt ,
     die in vele opzichten versnipperd , kwetsbaar en soms protectionistisch
     is .
31 . De Handyaids-module is op het punt aangekomen waarop met een praktijk ¬
     proef gestart kan worden . Een classif icatieterminologie , gebaseerd op
     het Noordse systeem en in overeenstemming met het beleid van de Organisatie
     voor Internationale Normen , is in alle negen talen van de Gemeenschap
     opgesteld . Door samenwerking tussen revalidatie-informatiecentra in
     drie Lid-Staten is een uniform opslagsysteem ontwikkeld en er zijn
     technische normen uitgewerkt , die het nu mogelijk maken een gespecifi ¬
     ceerde uitnodiging te doen uitgaan aan alle Lid-Staten om partners voor
     te dragen voor aansluiting bij het Handyaids-netwerk . Met de steun
     van de computerfaciliteiten van de European Space Agency zal voor eind
     1987 een prakti j kdemonstratie van Handyaids worden gegeven voor de leden
     van het Europese Parlement , nationale ambtenaren en vertegenwoordigers
     van gehandicaptenorganisaties .
32 . Ondertussen zijn andere informatiemodules van Handynet , die ontwikkeld
     moeten worden in aansluiting op Handyaids , in een vroeg stadium van
     voorbereiding . Onderzoek naar behoeften en mogelijkheden werden reeds
     ingesteld met betrekking tot detewerkstelling van gehandicapten , onder¬
     wijs , revalidatie en scholing , preventie , toegankelijkheid en vervoer .
     De waarschijnlijke prioriteiten en de algemene financiële gevolgen van
     de toekomstige ontwikkeling werden besproken in deel I van dit document .
     Inmiddels is het van belang met nadruk te wijzen op drie aspecten van
     het karakter van Handynet :
     - een informatienetwerk kan niet werken zonder gemeenschappelijke normen ;
        het technisch werk om daartoe te geraken vraagt tijd en geduld . Handynet
        zal zich ook zo snel ontwikkelen dat sommige aspi rant-partners en zelfs
                                        ( 54 )
 ---pagebreak---                                         - 11
          sommige Lid-Staten deze ontwikkeling niet zullen kunnen bijhouden .
          Het zal altijd mogelijk zijn later aan te sluiten bij het netwerk ,
          maar de late toetreders zullen minder kans hebben hun invloed uit te
          oefenen op prioriteiten en normen ;
        - Handynet is in wezen gebaseerd op een coöperatieve opzet , waarbij de
          belangen en de autonomie van de partners ( lokaal , regionaal en natio¬
          naal ; particulier en openbaar ) gerespecteerd moeten worden . Ook moet
          erkend worden dat om tot waardevolle resultaten te komen de actieve
          coördinerende rol van de Commissie van wezenlijk belang is ; zonder
          deze coördinatie zou het op zijn hoogst kunnen komen tot enige bilate¬
          rale uitwisseling tussen landen met sterke informatiesystemen , waarbij
          andere Lid-Staten buitengesloten zouden blijven ;
        - bij Handynet gaat het niet om informatie om de informatie . Het doel van
          Handynet is de essentiële informatiecomponent te verschaffen in een
          programma ter bevordering van de sociale integratie en het zelfstandig
          leven . De brede algemene behoefte aan informatie op alle niveaus wordt
          in de wereld van de gehandicapten voortdurend bevestigd ; iedereen weet
          dat de nieuwe technologie de sleutel is tot adequate informatiestrate-
          gieën . Binnen deze ruime doelstelling zijn de specifieke doelstellingen
          van Handynet : verbetering van de markt , bevordering van de kwaliteit
          van revalidatiediensten , progressieve normen voor de natuurlijke
          omgeving van het zelfstandig leven en de mogelijkheid voor gehandicapten
          tot meer adequate relaties . met beroepsbeoefenaren en bestuurders
          te komen bij de planning van hun eigen revalidatie en bij hun streven
          naar autonomie .
   ii ) Documentatiedienst
   33 . Er bestaat een grote en groeiende vraag van bestuurders , beroepsbeoefenaren
        en groepen gehandicapten naar informatie met betrekking tot de ontwikkelingen
        op Gemeenschapsniveau en de wetgeving , innovatie en geslaagde experimenten
        in de Lid-Staten . De Commissie is in staat geweest een antwoorddienst op
        te richten voor de verstrekking van documenten over communautair beleid en
        een meer beperkte dienst voor de verstrekking van studies en andere rappoi–
        ten . Informatie over Gemeenschapsactiviteiten die van bijzonder belang
        zijn voor gehandicapten wordt regelmatig geproduceerd in braille en op
        audiocassettes voor visueel gehandicapten en de Commissie verleent steun
        aan een extern project om dergelijk materiaal met illustraties aan te
        passen zodat het meer toegankelijk wordt voor ernstig gehoorgestoorden .
        De Commissie heeft   ook haar steun verleend aan een aantal externe initia¬
        tieven tot het produceren van videocassettes van goede kwaliteit over ge¬
        handicaptenproblemen die in verschillende talen beschikbaar zijn . Deze
        vorm van dienstverlening staat aan het begin ; erkend moet echter worden
        dat de Commissie in haar eerste programma inzake sociale integratie niet
        over de middelen beschikte die het mogelijk zouden maken ook maar bij
        benadering in de vraag te voorzien .
D. ALGEMENE OPMERKINGEN
   34 . Om het mogelijk te maken het gehele programma in nauwe samenwerking met
        de Lid-Staten tot ontwikkeling te brengen , organiseert de Commissie regel ¬
        matig bijeenkomsten van de Contactgroep voor invaliditeit , waarvan de
        nationale delegaties bestaan uit hoofdambtenaren van de Ministeries van
        Arbeid , Sociale Zaken en Volksgezondheid . In het verslag is reeds melding
        gemaakt van de minder frequente doch ook regelmatige gespreksontmoetingen
        met de voornaamste niet-gouvernementele organisaties en waardevolle
        besprekingen over de ontwikkeling van het programma vinden ook plaats in
                                        ( 55 )                       • • •/• • •
 ---pagebreak---                                         - 12
      bijeenkomsten van de operationale groepen - de districtsprojectteams
      bijvoorbeeld , de directeuren van revalidatiecentra in het netwerk en
      de Handynet-partners . Zo kan de dienst van de Commissie in contact
      blijven met de opvattingen van de bestuurders op plaatselijk en natio¬
      naal niveau , van de betrokken beroepsbeoefenaren en van de gehandi ¬
      capten . Ten einde de contacten met de plaatselijke overheden te ver ¬
      sterken heeft de Commissie in 1986 , in samenwerking met de Internationale
      Unie van Plaatselijke Overheden , een studiebijeenkomst georganiseerd van
      ambtenaren en gekozenen op plaatselijk en regionaal niveau , die bijzondere
      ervaring hebben met de gehandicaptenproblematiek ; men kwam overeen dat dit
      de eerste bijeenkomst zou zijn in een reeks . Ook ligt het in het voornemen
      met redelijke tussentijden gesprekken te organiseren met vertegenwoordigers
      van de sociale partners ; het eerste werd in samenwerking met het Cedefop
      in 1985 georganiseerd .
35 . Op de betekenis van de bijdrage van het Europees Sociaal Fonds aan het
      Programma van districtprojecten is reeds eerder in dit verslag gewezen
      ( paragrafen 11 tot 15 ). Er is ook nauwe samenwerking tot stand gebracht
      tussen het Bureau van de Commissie voor de activiteiten ten behoeve van
      gehandicapten en het Directoraat van het Europees Sociaal Fonds met het
      oog op het programma van uitzonderlijke financiële steun voor Griekenland
      op sociaal terrein wat betreft de beroepsopleiding van gehandicapten en
      de revalidatieaspecten van de hervorming van de psychiatrie .
36 . Het Bureau van de Commissie voor de activiteiten ten behoeve van gehan ¬
      dicapten heeft veel tijd besteed aan het leggen van contacten met activi ¬
      teiten van de Commissie buiten het Sociaal Actieprogramma die toch van
      belang zijn voor gehandicapten : op het terrein van vervoer en toerisme
      interne markt en belastingheffing bijvoorbeeld . Het Di rectoraat-generaal
      Voorlichting heeft het bureau geholpen bij de verspreiding van nieuws
      over het actieprogramma bij alle voorlichtingsbureaus van de Commissie
      in de Lid-Staten ; daarnaast heeft het geadviseerd en faciliteiten aan ¬
      geboden voor audiovisuele projecten . Nauwe contacten werden ontwikkeld
      tussen het Programma voor sociale integratie en het Programma van de
      Gemeenschap betreffende medische research , met name de projecten die
      betrekking hebben op gehoorstoringen , nieuwe technologieën voor blinden
      en de beoordeling van technische hulpmiddelen voor verlamden . Ook werden
      contacten gelegd met de ter zake doende meer recente programma 's op
      het terrein van de informatietechnologie . Tegelijk heeft de Commissie het
      nodige gedaan om de sociale integratie in haar eigen diensten te beoordelen
      door de werving van gehandicapten te stimuleren als een uitdrukkelijk
      element van haar personeelsbeleid , door de toegankelijkheid van haar
      gebouwen te verbeteren ( vooral van het gebouw waarin het Di rectoraat-generaal V
      is gehuisvest ) door ernstig gehandicapten in te zetten in de
      dienst die belast is met de uitvoering van het programma en door een
      modelproject te starten voor de ontwikkeling van geavanceerde werksta ¬
      tions voor blinde ambtenaren .
37 . Samenwerking met internationale organisaties is ook een belangrijk element
      in de werkzaamheden van de Commissie met betrekking tot de gehandicapten .
      Dit houdt in dat men van nabij de werkzaamheden volgt van de Verenigde
      Naties , de Wereldgezondheidsorganisatie de OESO en de Raad van Europa ,
      waarbij gezorgd wordt dat men over en weer aan belangrijke bijeenkomsten
      deelneemt . Van bijzondere betekenis was de rol van de Commissie bij het
      coördineren van de bijdragen van de landen van de Gemeenschap tot het
      Verdrag en de Aanbeveling van de Internationale Arbeidsorganisatie betref ¬
      fende de revalidatie en tewerkstelling van gehandicapten van 1985 ( 1 ).
( 1 ) Verdrag nr . 159 van 20.6.1983
      Aanbeveling nr . 168 van 20.6.1983
                                          ( 56 )
 ---pagebreak---                                               13 -
     38 . Goed onderwijs voor degenen die speciale behoeften hebben is vanzelf ¬
          sprekend de noodzakelijke grondslag voor elk beleid inzake sociale
          integratie en de mogelijkheden voor communautaire actie werden derhalve
          aanzienlijk verruimd toen in 1984 de Raad en de ministers van Onderwijs
          in het kader van de Raad bijeen ( 1 ) voor de eerste maal het Onderwijs ¬
          comité vroegen een rapport voor te bereiden over de situatie met betrek ¬
          king tot de integratie in het onderwijs van gehandicapte kinderen en
          jongeren ; bovendien werd de Commissie uitgenodigd dit thema verder te
          ontwikkelen in het kader van haar lopende onderwijs - en gehandicapten¬
          programma 's . Dienovereenkomstig bereidde de Commissie met de hulp
          van een groep ambtenaren en deskundigen van de Ministeries van Onderwijs
          ( de Werkgroep Onderwi jsintegratie ) een beschrijvend rapport met analyse
          voor dat door het Onderwijscomité werd ontvangen en thans wordt ingediend
          bij de Onderwijsraad . Bovendien legde de Commissie in februari 1987
          aan de Raad een mededeling voor ( 2 ) met een voorstel voor een eerste
          communautair programma voor uitwisseling en samenwerking op dit terrein .
          De Commissie werd geholpen bij de ontwikkeling van haar denkbeelden door
          het feit , dat het in het Programma inzake sociale integratie mogelijk is
          geweest steun te verlenen aan en lering te trekken uit de activiteiten
          van niet-gouvernementele organisaties die op onderwijsterrein werkzaam
          zijn .
E. CONCLUSIE
     39 . De Commissie gelooft dat de ervaring van de laatste vier jaar de noodzaak
          en de waarde heeft aangetoond van een gecoördineerde actie van de
          Gemeenschap met als doel te zorgen dat haar 30 miljoen of meer gehandi ¬
          capte burgers gelijke kans krijgen tot deelneming aan een volledig econo¬
          misch , sociaal , cultureel en politiek leven . De opzet van het eerste
          actieprogramma , waarover hier verslag werd uitgebracht en dat een aanal
          beleidsinitiatieven omvat die nauw verbonden zijn met een aantal positieve
          acties en met de ontwikkeling van stelselmatige informatie , zou naar de
          zienswijze van de Commissie ook in de toekomst behouden moeten worden .
          Wat betreft de details van de uitvoering werden de lessen , die getrokken
          kunnen worden uit de ervaring van 1983-1987 en waarover hier verslag werd
          uitgebracht , verdisconteerd in alle afdelingen van de voorstellen die
          in deel I van deze mededeling werden uiteengezet .
( 1 ) Conclusie van de 932e zitting van de Raad en van de ministers van Onderwijs
      in het kader van de Raad bijeen , Luxemburg , 4 juni 1984
( 2 ) C0M(87)94 def . van 13.3.1987
                                           ( 57 )
 ---pagebreak---                   FICHE D' IMPACT SUR LA COMPETITIVITE ET L' EMPLOI
 I. Quelle est la justification principale de la mesure ?
     réponse : en ce qui concerne la formation professionnelle , art . 128
                   du Traité
                   pour les autres aspects , manque de pouvoirs du Traité
                   pour assurer l' amélioration du niveau de vie des personnes
                   handicapées ( art . 235 ).
 II . Caractéristiques des entreprises concernées , en particulier :
     - y- a - t - il un grand nombre de PME ?
     - note - t -on des concentrations dans des régions
           . éligibles aux aides régionales des E.M ?
           . éligibles au Feder ?
     réponse : il n' y a aucun impact direct sur les entreprises .
III . Quelles sont les obligations imposées directement aux entreprises ?
     réponse : rien
 IV . Quelles sont les obligations susceptibles d' être imposées indirec ¬
      tement aux entreprises via les autorités locales ?
     réponse : rien
  V. Y - a - t - il des mesures spéciales pour les PME ?
      Lesquelles ?
     réponse : non
 VI . Quel est l' effet prévisible ?
      - sur la compétitivité des entreprises ? réponse : rien
      - sur l' emploi ?
     réponse : le programme va promouvoir une bonne qualité de formation
                   professionnelle des personnes handicapées cherchant un
                   emploi .
VII . Les partenaires sociaux ont -ils été consultés ?
      - avis des partenaires sociaux .
     réponse : oui . Accord de l' UNICE sans commentaire - Avis favorable
                   de la CES et du comité consultatif pour la formation pro¬
                   fessionnelle , avec certaines suggestions positives concernant
                   la mise en oeuvre du programme .
                                          Cs&)