title: VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN HERZIENING VOOR HET JAAR 1987 VAN HET DOOR HET GEMEENSCHAPPELIJK CENTRUM VOOR ONDERZOEK VOOR DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE EN VOOR DE EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP UIT TE VOEREN ONDERZOEKPROGRAMMA ( 1984-1987 )

text:
19.2. 87                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                Nr.C41/5
                                                               II
                                                   (Voorbereidende besluiten)
                                                    COMMISSIE
              Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een herziening voor het jaar 1987 van
              het door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voor de Europese Gemeenschap
              voor Atoomenergie en voor de Europese Economische Gemeenschap uit te voeren onderzoek-
                                                    programma (1984-1987)
                                                       COM(86) 416 def.
                                (Door de Commissie bij de Raad ingediend op 1 augustus 1986)
                                                         (27/C 41/05)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,                           Overwegende dat de in dit besluit genoemde niet-nu-
                                                                  cleaire maatregelen voor het bereiken van de genoemde
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese               doelstellingen vereist zijn;
Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op de                  Overwegende dat de Raad op 14 januari 1974 een reso-
artikelen 7 en 8,                                                  lutie betreffende de coördinatie van de nationale beleids-
                                                                  regels en de omschrijving van de acties van communau-
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese               tair belang op het gebied van wetenschap en technologie
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel                   heeft aanvaard ( 2 );
235 O ,
                                                                   Overwegende dat het programma overeenkomstig de
                                                                   resolutie van de Raad van 17 december 1970 over de
Gezien het voorstel van de Commissie die het Weten-                details van de vaststelling van onderzoek- en onderwijs-
schappelijk en Technisch Comité over de nucleaire maat-            programma's is geredigeerd ( 3 );
regelen heeft geraadplaagd,
                                                                   Overwegende dat het van belang is dat de gemeenschap-
                                                                   pelijke strategie op het gebied van wetenschap en techno-
Gezien het advies van het Europese Parlement,
                                                                   logie wordt gepreciseerd en in meerjarenprogramma's
                                                                   wordt opgenomen waarin alle wetenschappelijke en tech-
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal                    nische activiteiten zijn weergegeven die op basis van de
Comité,                                                            drie Verdragen worden of zullen worden uitgevoerd; dat
                                                                   de Raad de betekenis daarvan in zijn resolutie van 25 juli
                                                                   1983 inzake kaderprogramma's voor communautaire ac-
Overwegende dat in het kader van het gemeenschappe-
                                                                   tiviteiten op het gebied van onderzoek, ontwikkeling en
lijk beleid op het gebied van wetenschap en technologie
                                                                   demonstratie, alsmede inzake een eerste Kaderpro-
het Meerjarenprogramma voor onderzoek een van de be-
                                                                   gramma 1984-1987 heeft bevestigd ( 4 );
langrijkste hulpmiddelen van de Europese Gemeenschap
voor Atoomenergie vormt om tot de veiligheid en de                 Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum voor
ontwikkeling van de kernenergie alsmede tot het verga-             Onderzoek (GCO) een vast onderdeel van de activiteiten
ren en verspreiden van kennis op het gebied van de nu-             van dit kaderprogramma dient te vormen, binnen de on-
cleaire sector bij te dragen;                                      derzoekstrategie een centrale rol dient te spelen en werk-
                                                                   zaamheden van gemeenschappelijk belang dient uit te
Overwegende dat volgens artikel 2 van het Verdrag tot              voeren;
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap
het tot de taken van de Gemeenschap behoort de harmo-               Overwegende dat artikel 3 van de Besluiten van de Raad
nische ontwikkeling van de econonusche activiteit binnen            77/488/EEG/Euratom (5) en 80/317/EEG/Euratom (')
de gehele Gemeenschap, een gestadige en evenwichtige               en 84/1/EEG/Euratom (7) bepaalt dat het programma in
expansie alsmede een grotere stabiliteit te bevorderen;             de loop van het derde jaar wordt herzien,
dat de doelstellingen van de daarop gerichte werkzaam-
heden van de Gemeenschap in artikel 3 van het ge-
noemde Verdrag nader worden toegelicht;                             (2) PB nr. C 7 van 29. 1. 1974, blz. 2.
                                                                    (») PB nr. L 16 van 20. 1. 1971, blz. 13.
                                                                    (4) PB nr. C 208 van 4. 8. 1983, blz. 1.
                                                                    (s) PB nr. L 200 van 8. 8. 1977, blz. 4.
(') Na de inwerkingtreding van de Europese Akte is dit artikel
    235 te vervangen door artikel 130 Q, lid 1, van het EEG-        O PB nr. L 72 van 18. 3. 1980, blz. 11.
    Verdrag.                                                        O PB nr. L 3 van 5. 1. 1984, blz. 21.
 ---pagebreak--- Nr.C41/6                               Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                            19.2.87
BESLUIT:                                                          de voor de uitvoering van het herziene programma ver-
                                                                  eiste middelen voor het jaar 1987 verhoogd met 33 mil-
                         Artikel 1
                                                                  joen Ecu voor overige uitgaven.
Het Programma voor onderzoek 1984-1987, als                       Een indicatieve verdeling van deze middelen voor het
omschreven in bijlage A bij het Besluit van de Raad               herziene meerjarenprogramma is opgenomen in bijlage
84/1/EEG/Euratom van 22 december 1983 (') en aange-               B.
vuld bij Besluit van de Raad 85/373/Euratom van 25 juli
1985 (2) wordt voor het jaar 1987 vervangen door een in                                   Artikel 3
bijlage A vervat herzien programma.                               Alvorens een voorstel voor het volgende meerjarenpro-
                         Artikel 2                                gramma van het GCO in te dienen, legt de Commissie
                                                                  aan de Raad en het Parlement een advies over de toe-
Ten gevolge van de door de Raad reeds in verband met              komstige taak van het GCO voor dat door bijzonder
de begrotingsprocedure vastgestelde besluiten, worden             gekwalificeerde deskundigen is uitgebracht.
O PB nr. L 3 van 5. 1. 1984, blz. 21.
O PB nr. L 210 van 7. 8. 1985, blz. 28.
 ---pagebreak--- 19.2.87                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                          Nr. C 41 / 7
                                                       BIJLAGE A
                              GEMEENSCHAPPELIJK CENTRUM VOOR ONDERZOEK
                                        PROGRAMMA VOOR ONDERZOEK 1987
        (Laatste jaar van het vierjarenprogramma 1984-1987, herzien bij het onderhavige besluit)
        Het bij de Besluiten 84/1/EEG, Euratom van 22 december 1983 en 85/573/Euratom van 25 juli 1985 vastge-
        stelde programma wordt door de volgende wijzigingen gecompleteerd:
                          ONDERZOEKPROGRAMMA INDUSTRIËLE TECHNOLOGIEËN
        Materialen en constructies: betrouwbaarheid en normen
        (Aanvulling op het programma Hoge-temperatuurmaterialen)
        — Constructielegeringen voor hoge temperaturen,
        — moderne keramische materialen,
        — databank voor hoge-temperatuurmaterialen en informatiecentrum,
        — methoden voor de betrouwbaarheidsevaluatie van materialen en constructies.
                                        ONDERZOEKPROGRAMMA KERNFUSIE
        Reactorveiligheid
        — Betrouwbaarheid en risico-evaluatie,
        — integriteit van onderdelen en systemen bij lichtwaterreactoren,
        — onderzoek over het abnormale gedrag van koelsystemen van lichtwaterreactoren,
        — veiligheidsomhulling,
        — bronterm,
        — modellen voor storingen in snelle kweekreactoren.
                        ONDERZOEKPROGRAMMA NIET-NUCLEAIRE ENERGIEVORMEN
        Referentiemethoden voor niet-nucleaire energiesystemen
        (Deze programma's komen in de plaats van de programma's Beproevingsmethoden voor zonne-energie-
        systemen en Energiebeheer in de woning.)
        — Fotovoltaïsche energiesystemen,
        — milieuvriendelijke energiesystemen.
                                          ONDERZOEKPROGRAMMA MILIEU
        Milieubescherming
        — Chemische produkten in het milieu,
        — luchtverontreiniging,
         — waterkwaliteit,
         — chemisch afval.
         Toepassing, van teledetectietechnieken
         — Controle op en exploitatie van het land,
         — bescherming van de zeeën,
         — landbouw.
         Evaluatie van en controle op de bestraling
         De volgende programma's blijven ongewijzigd.
         Een nieuwe verdeling van de middelen over de afzonderlijke programma's is opgenomen in bijlage B.
 ---pagebreak--- Nr. C 41/8                               Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                         19. 2. 87
                                                                 BIJLAGE B
                                              HERZIEN GCO-PROGRAMMA 1984-1987
                                                  Indicatieve verdeling van de middelen
                                                       (Goedkeuring in miljoen Eeu)
                                                                         Vastgesteld programma
                                                                        Besluiten         Inclusief    Aanvullende     Herzien
                                  Programma                           84/1/EEG/                       kredieten 1987 programma
                                                                       Euratom,          budgettairex
                                                                                besluiten ( )
                                                                    85/373/Euratom
           Industriële technologieën
           — nucleaire metingen en referentiematerialen                    64               71,8            2,7          74,5
           — materialen en constructies: betrouwbaarheid
                en normen (hoge-temperatuurmaterialen)                     28               35,0            2,3          37,3
                                                         Totaal            92              106,8            5,0         111,8
           Kernfusie
           — Fusietechnologie en -veiligheid                               59               65,3            3,5          68,8
                                                        Totaal             59               65,3            3,5          68,8
           Kernsplijting
           — reactorveiligheid                                            192              203,2            5,3        208,5
           — beheer van radioactieve afvalstoffen                          49               53,5            3,2          56,7
           — veiligheidscontrole en beheer van splijtbaar
               materiaal                                                   45               49,3            2,6          51,9
           — splijtstof en actinidenonderzoek                              66               69,8            4,0          73,8
                                                        Totaal            352              375,8           15,1        390,9
           Niet-nucleaire energievormen
           — referentiemethoden          voor     niet-nucleaire
                                                                                x
               energiesystemen                                             39               41,0            1,0          42,0
                                                        Totaal             39               41,0            1,0          42,0
           Milieu
           —    milieubescherming                                          49               56,8            1,7          58,5
           —   toepassing van teledetectie                                 29               33,8            0,6          34,4
           —   industriële risico's                                        21               22,1            0,1          22,2
           —   evaluatie van en controle op de bestraling                                     1,7           0,7           2,4
                                                        Totaal             99              114,4            3,1        117,5
           Activiteiten van wetenschappelijke diensten
           — exploitatie van de HFR-reactor (aanvullend
               programma)                                                  59               62,1            5,1          67,2
                                                        Totaal             59               62,1            5,1          67,2
                  Totaal voor het programma (1984-1987)                   700              765,4          32,8         798,2
           (') Alsmede de in deze herziening van het programma voorgestelde transfer van personeel.
 ---pagebreak--- 19.2.87                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                  Nr. C 4 1 / 9
                                                            BIJLAGE I
                         DE T E C H N I S C H E I N H O U D VAN H E T OVERGANGSPROGRAMMA
         Deze bijlage bevat een beschrijving van de wijze waarop de programma's van het Gemeenschappelijk Cen-
         trum voor Onderzoek worden aangepast aan de overgangssituatie. Daarbij werd de bij het besluit van de
         Raad van december 1983 vastgestelde splitsing van de activiteiten over vijf onderzoekprogramma's (Re-
         search Action Programmes) en het programma voor de exploitatie voor de hoge-fluxreactor te Petten
         aangehouden.
         1. Industriële technologieën
         Bij de programma's over nucleaire metingen en referentiematerialen en over materialen en constructies
         komen door uitbreiding van de werkzaamheden ter ondersteuning van het fusieonderzoek nieuwe aspecten
         naar voren, bij voorbeeld door een grotere aandacht voor de voorbereiding en aanmoediging van het
        vastleggen van normen (prenormatief onderzoek).
         Op het gebied van het onderzoek inzake materialen en constructies komt een nauwere samenwerking tot
        stand tussen de inrichtingen te Petten en Ispra. Later worden op dit gebied ook bijdragen van de inrichting
        te Karlsruhe verwacht. Het ligt in de bedoeling dat oorspronkelijk voor de kerntechniek ontwikkelde me-
        thoden voor ontwikkeling en onderzoek van materialen ook voor niet-nucleaire materialen worden aange-
        wend.
        De nauwe samenwerking tussen het laboratorium in Geel en het communautaire refeirentiebureau wordt
        gecontinueerd.
        Daarbij houdt men zich in het algemeen aan de voorstellen van verschillende raadgevende comités en
        streeft men door nauw contact met de industrie op verschillende niveaus naar een aan de praktijk aange-
        paste uitvoering van de programma's.
         1.1. Nucleaire referentiematerialen en referentiemetingen
        In het herziene programma over nucleaire referentiemetingen zal vooral aandacht worden besteed aan de
        volgende activiteiten:
        — metingen van standaardneutronengegevens,
        — bepaling van neutronenemissiedoorsneden ten behoeve van de fusietechnologie (NET),
        — bepaling van neutronengegevens voor de kernsplijtingstechniek die in een voorrangslijst van het NEA
             (OESO) werden beschreven. De raadgevende instanties (GCG's, Evaluatiecomité) hebben nadrukkelijk
             om dit onderzoek gevraagd.
        Een belangrijk project op het gebied van de nucleaire metrologie is de ontwikkeling van een calorimeter
        van plastiek ter bepaling van neutronendoses die absorptie-eigenschappen vertonen welke lijken op die van
        menselijk weefsel.
        Het onderzoekproject inzake referentiematerialen is nog steeds gericht op een communautair meet- en
        evaluatieprogramma voor kernanalytische gegevens op Europees niveau. Bovendien wordt de aandacht nog
        steeds geconcentreerd op de nauwkeurige bepaling van het atoomgewicht van silicium in het kader van het
        in samenwerkingsverband uit te voeren onderzoek voor een nieuwe bepaling van het getal van Loschmidt.
        Tenslotte worden de activiteiten van het communautaire referentiebureau sterker ondersteund.
        Het „Lolerm"-project (Low-Level Radioactivity Reference Material) werd opgeschort. Onder invloed van
        de ramp met de reactor te Tsjernobyl wordt echter overwogen ook op dit gebied weer actief te worden.
        1.2. Materialen en constructies
        In het kader van dit programma worden enerzijds de in Petten gelanceerde werkzaamheden over legerin-
        gen voor hoge temperaturen en hoogwaardige keramische stoffen gecontinueerd, anderzijds ligt het in de
        bedoeling te Ispra methoden te ontwikkelen met behulp waarvan de geschiktheid en levensduur van ge-
        selecteerde materialen voor een specifiek technische toepassing kunnen worden onderzocht.
        Voor een optimale aanwending van de middelen wordt gestreefd naar nauw contact met nationale en
        internationale onderzoekinstellingen en met de industrie. Daarnaast ligt het in de bedoeling de aanwending
        van industriële technologieën te bevorderen en bij te dragen tot het concurrentievermogen van de industrie.
 ---pagebreak--- Nr. C 41/10                               Publikatieblad van de Europese G e m e e n s c h a p p e n                      19.2.87
            Hittebestendige legeringen voor constructies zijn in de praktijk blootgesteld aan een gecombineerde chemi-
            sche (corrosieve), mechanische en thermische belasting. De voornamelijk te Petten uitgevoerde studies die-
            nen voor het verkrijgen van een dieper inzicht in het gedrag van dergelijke legeringen en de mechanismen
            waardoor zij worden beschadigd. Met een dieper inzicht en met behulp van daartoe in aanmerking ko-
            mende analytische modellen kan een lijst worden opgesteld van eigenschappen die als grondslag kan dienen
            bij de keuze van materialen bij het ontwerpen van onderdelen en op grond waarvan de levensduur en
            betrouwbaarheid daarvan vallen te voorspellen. Dit project is vooral voor de petrochemische en energieop-
            wekkende industrie van belang.
            Een soortgelijk doel wordt vervolgd met het project inzake geavanceerde keramische stoffen voor con-
            structies. In dat verband wordt echter het ontwikkelingswerk vooral op nieuwe vervaardigingstechnieken
            gericht.
            Voor de karakterisering van materialen en voor het onderzoek van mechanische, thermodynamische en
            transportgebonden eigenschappen wordt ook gebruik gemaakt van de te Karlsruhe voor de nucleaire kera-
            mica ontwikkelde methodes.
            Beide projecten — datgene inzake legeringen voor hoge temperaturen en hoogwaardige keramica — wor-
            den uitgevoerd in het kader van een internationale samenwerking met COST (legeringen), IEA (keramiek),
            BRITE, EURAM, VAMAS en EUREKA (voor beide projecten).
            In het kader van het derde project houdt men zich bezig met het vergaren, evalueren en verstrekken van
            gegevens over materialen voor hoge temperaturen. In dat verband zal de databank haar werkzaamheden
            voortzetten en zij wordt opengesteld voor belanghebbenden uit alle Lid-Staten van de Gemeenschap. Ook
            het informatiecentrum voor materialen voor hoge temperaturen kan vanuit heel Europa worden geraad-
            pleegd.
            Het overgangsprogramma voorziet in:
            — het verzamelen, evalueren en verspreiden van gegevens over materialen voor bouwkundige doeleinden,
                de ontwikkeling van normen en de toepassing van geavanceerde materialen;
            — de organisatie van een forum voor het verspreiden van kennis en ervaring op het gebied van de materia-
                 len voor hoge temperaturen in Europa en ter bevordering van gemeenschappelijke acties;
            — een onderzoek over de behoefte van de industrie aan normen en standaarden voor geavanceerde en
                 nieuwe materialen.
            De bijdrage van de inrichting te Ispra ten behoeve van het programma over materialen en constructies zal,
            gezien de momentele programmasituatie, vooral worden geconcentreerd op twee activiteiten: de ontwikke-
            ling van methodes voor de beoordeling van de betrouwbaarheid van onderdelen en materialen voor instal-
            laties en het ontwerpen van een gemeenschappelijke installatie (reactiemuur) voor het testen van het gedrag
            van grote en complexe structurele en mechanische systemen onder zware statische en dynamische belasting
            en het verbeteren van criteria voor het ontwerp en bouwsystemen.
            Het betrouwbaarheidsonderzoek heeft in de eerste plaats betrekking op stalen constructies waarvan in de
            chemische, de petrochemische en de energieopwekkende industrie gebruik wordt gemaakt.
            Daarbij worden
            — niet-destructieve testprocédés voor het omschrijven van gebreken ontwikkeld en
            — rekenmodellen ontworpen met behulp waarvan de levensduur van een onderdeel van een machine of
                 een installatie bij de te verwachten belasting kan worden voorspeld.
             Het uitwerken van voorstellen voor standaardprocédés geschiedt enerzijds door vergelijking van de mate
            waarin verschillende procédés zich voor het gestelde doel lenen (akoestische emissie, laserholografie, ultra-
             geluid- en warmtetechnieken en moderne methodes voor microstructureel onderzoek en voor het testen
            van fysische eigenschappen) en anderzijds door vergelijking van procédés die in verschillende laboratoria
            worden aangewend en door vergelijking van de resultaten die met dezelfde technieken werden verkregen
             (Benchmark Exercises).
             In 1987 wordt een enquête, die in samenwerking met nationale laboratoria en bedrijven alsmede met on-
             derzoekprogramma's als BRITE, EURAM en VAMA werd uitgevoerd, over de behoefte aan methodes
            voor de karakterisering en betrouwbaarheidsevaluatie van nieuwe materialen en geavanceerde technolo-
             gieën (bij voorbeeld luchtvaart) afgerond en worden de resultaten daarvan onderzocht. Naar gelang van de
             resultaten kunnen nieuwe meetapparaten worden ontwikkeld of bestaande apparaten (zo mogelijk) worden
             omgebouwd.
 ---pagebreak--- 19.2.87                              Publikatieblad van de E u r o p e s e G e m e e n s c h a p p e n              N r . C 41 / 1 1
        De werkzaamheden aan het ontwerp van een reactiemuur gaan gepaard met werkzaamheden die betrek-
        king hebben op de keuze van de onderzoekprojecten en de bepaling van de volgorde waarin deze moeten
        worden uitgevoerd. Het aansluitende onderzoek over deze installaties wordt uitgevoerd in nauwe samen-
        werking met nationale deskundigen ten einde een waarlijk gemeenschappelijke installatie te kunnen ont-
        werpen.
        De bijdragen van de inrichtingen te Ispra en Petten tot het programma inzake materialen en constructies
        hebben vooral betrekking op de aanwending van wetenschappelijke en technische methodes ter ondersteu-
        ning van nationale en internationale instellingen bij het opstellen van voorschriften en de definitie van
        normen voor de evaluatie van toepassingsmogelijkheden en veiligheid van industriële produkten. Deze pre-
        normatieve werkzaamheden worden tegenwoordig in het algemeen als die fase beschouwd welke bepalend
        is voor de snelheid waarmee de normaliseringsprocedüre kan worden afgewikkeld. Zo wordt bij voorbeeld
        in het kader van het onderzoek over het mechanische gedrag van buiselementen een belangrijke bijdrage
        geleverd voor het BRITE-project dat is gericht op de verbetering van de BS-, DIN- en andere dienover-
        eenkomstige normen.
        2. Kernfusie
        De inrichting te Ispra zal een bijdrage blijven leveren tot het Europese kernfusieonderzoek. De nadruk zal
        echter sterker komen te liggen bij veiligheidsproblemen hetgeen blijkt uit de hoge prioriteit die men te
        Ispra aan de bouw en inrichting van een laboratorium voor de behandeling van tritium heeft verleend.
        Op het gebied van het onderzoek voor de reactorontwikkeling blijft het GCO steun verlenen aan het
        NET-team te Garching bij het ontwerpen van mechanische onderdelen, installaties voor bediening op af-
        stand, de mantel en de onderdelen die aan het plasma zijn blootgesteld.
        De experimenten in verband met de manteltechnologie zullen evenals in de voorafgaande jaren vooral
        betrekking hebben op de completering van de databank inzake 17Li83Pb waarbij de met vloeibaar tritium
        werkende kweekreactor als referentie voor het NET-onderzoek wordt beschouwd. Zowel te Ispra als in
        Petten wordt gewerkt aan de problemen van de verenigbaarheid van kweekmateriaal met staal en van de
        recuperatie van tritium (laboratoriumproeven en bestralingsproeven in de reactor).
        Bij het onderzoek inzake constructiemateriaal wordt speciale aandacht besteed aan de meting van de me-
        chanische eigenschappen van verschillende soorten Mn-Cr-staal onder bestraling, waarbij de bestralingen
        evenals verleden jaar in het Mc-40-cyclotron te Ispra en in de hoge-fluxreactor te Petten worden uitge-
        voerd. Een bijzondere installatie voor onderzoek inzake de thermische vermoeiing van panels die voor de
        eerste wand in de N E T zijn voorzien, zal binnenkort te Ispra in bedrijf worden gesteld.
        Het risico-onderzoek is onder meer gericht op de raming van de waarschijnlijkheid van het optreden van
         storingen door weglekkend koelmiddel aan de eerste wand en in de mantel, met simulering van de door-
        braak van plasma en met onderzoek van de manier waarop het kweekmateriaal (17Li83Pb) en water op
         elkaar inwerken. Voor deze proeven werd een nieuw elektronenkanon aangeschaft en een grote experi-
         mentele installatie ingericht die eind 1986 in bedrijf werd genomen. Het onderzoek inzake de diffusie van
         tritium in de atmosfeer wordt voortgezet.
         Het werk aan het tritiumlaboratorium wordt — in samenwerking met contractanten uit de Europese indu-
         strie — geconcentreerd op gedetailleerde plannen. Bovendien wordt de informatie vergaard die aan de
         Italiaanse veiligheidsautoriteiten voor het verlenen van een bedrij f svergunning moet worden voorgelegd,
         zodat nog vóór eind 1987 met de bouw kan worden begonnen. Ter voorbereiding van de in het laborato-
         rium uit te voeren werkzaamheden worden simulatie-experimenten met waterstof en deuterium onderno-
         men en procédés voor de recuperatie van tritium getest.
          3. Veiligheid bij de kernsplijting
          Op het gebied van het onderzoek inzake reactorveiligheid moeten, in het licht van de ramp bij Tsjernobyl,
          de prioriteiten opnieuw worden bezien en eventueel anders worden ingedeeld, waarbij men echter niet
         vooruit wil lopen op de resultaten van een nog uit te voeren gedetailleerde analyse. Wel mag worden
         verwacht dat aan de problemen in verband met ernstige door het smelten van de kern veroorzaakte onge-
         vallen en de beperking van de gevolgen daarvan meer aandacht zal worden besteed. Ook zal meer de
          nadruk worden gelegd op het ontwikkelen van procédés voor de probabilistische raming van het risico. In
          dit verband wordt de aan het GCO opgedragen taak om gegevens over incidenten in reactoren te vergaren
          en te evalueren, steeds belangrijker.
         Anderzijds worden de werkzaamheden op het gebied van de natriumthermohydraulica voor snelle kweek-
          reactoren in afzienbare tijd beëindigd.
          Het onderzoek in verband met de veiligheid van de nucleaire splijtstofcyclus wordt voortgezet en ten dele
          zelfs uitgebreid met uitzondering van de studies inzake het opslaan van kernafval onder de bodem van de
          zee. Het onderzoek inzake de exploitatie van radioactief afval zal worden geconcentreerd op de zojuist
          gereed gekomen proefinstallatie PETRA die in samenwerking met nationale laboratoria wordt benut. Voor
         werkzaamheden ter verbetering van de controle op de splijtstofstroom wordt in Ispra een nieuwe installatie
          „PERLA" ingericht.
 ---pagebreak--- ^rC^tB^                                        Ruhlik^ti^ol^dv^nd^Euron^^^^rn^n^cli^no^n                                                                                t ^ ^ ^
        r^et programma omvat de volgende zes activiteiten^
        — betrouwbaarheid en risico evaluatie,
        — integriteit van onderdelen en svstemen in lichtwaterreactoren,
        — onderzoek inzake abnormaal gedrag van kernkoelsvstemen bij lichtwaterreactoren,
        — veiligheidsomhulling,
        — bronterm,
        — vervaardiging van modellen voor incidenten in snelle kweekreactoren.
        Een aantal belangrijke elementen van het overgangsprogramma^
        r^ij de studies inzake de betrouwbaarheid en de risicoevaluatie zal de n a d r u k k o m e n te liggen bij de
        svstematischeanalvse van reeds in de ^OÖrO^databank opgeslagen informatie.Msamenwerking met intern
        nationale inrichtingen worden int^^^richtlijnen voor de toepassing van de procédés voor de probabilisti^
        scherisicoanalvse op Europese kerncentrales uitgewerkt.^er ondersteuning van deze werkzaamheden zul^
        len een aantal werkgroepen gezamenlijk ^enchmarkExercise^ een ernstig incident analvseren.
        Waar men nu een duidelijker inzicht heeft in het belang van de veiligheid van onderdelen bij de vermijding
        vanongevallen,wordende werkzaamheden inverband met d e r a m i n g v a n d e levensduur vanonderdelen
        van het primaire koelsvsteem van lichtwaterreactoren voortgezet.
        EOeresultatenvanhet Eoör^^testprogramma inzake degevolgen van incidenten in het koelsvsteeem van
        lichtwaterreactoren worden verkregen met de voorspellingen van rekenmodellen die werden ontwikkeld
        voor grote svstemen onder omstandigheden waarbij koelmiddel wegvloeit en onder bijzondere overgangs^
        belastingen.
        nieuwe onderzoekingen inzake de brontermproblematiek worden i n t ^ ^ o n d e r leiding van tspra als pro
        ject voor gezamenlijke rekening uitgevoerd. Voor de exploitatie van de resultaten ligt het in de bedoeling
        het personeel dat z i c h t e t s p r a hiermee bezighoudt uit te breiden als voorbereiding voor een volledig test
        programma dat door een van de Eid^taten werd voorgesteld.
        r^et programma voor het onderzoek van austenietstaal wordt in t ^ B ^ a f g e r o n d . M d e plaats daarvan komt
        een programma over beton als grondstof voor veiligheidsomhullingen. rolt geschiedt in het kader van een
        project betreffendehet onderzoek vanveiligheidsomhullingendat in nauwesamenwerking met instituten
        uit de Eid^taten zal worden uitgevoerd.
        rOeveiligheidsanalvse van snellekweekreactorenisgeconcentreerd op ernstige ongevallen met plaatselijke
        en zelfs totale destructie van de kern.
        E^e projecten EA^C^ en ^r^^r^bestralingstests in de reactors worden in t ^ ^ volgens de oorspronkelijke
        plannenvoortgezet.r^et werk a a n d e ontwikkeling v a n e e n Europese ongevallencode^EAOê^ wordt afge^
        rond en meer aandacht wordt besteed aan de analvse van plaatselijke ^ub^ASsemblv^ incidenten.
        r^tet testprogramma over natrium als koelmedium wordt evenals de werkzaamheden over de eigenschappen
        van materialenvandemetnatriumgekoeldesnellekweekreactor afgesloten. Üeevaluatievandetriltafel
        werd reeds in t ^ D beëindigd. M h e t overgangsjaar zal m e n e r z i c h o p toeleggen na te gaan in hoeverre
        door beperking vanhetonderzoekovergrotekoelmiddelsvsteemcodeshetanalvtischewerk in hete^GeO
        kan wordenuitgebreid.AÜe werkzaamheden worden in nauwe samenwerking met nationale onderzoekin
        stituten, d n s t a l l a t i e s e n n o r m a l i s a t i e i n s t e l l i n g e n u i t g e v o e r d d i e e e n n u t t i g g e b r u i k k u n n e n m a k e n v a n d e
        bereikte resultaten. Uoor voortzetting van de in t ^ ^ gelanceerde werkzaamheden voor gezamenlijke reke
        ning wordt ook de samenwerking met de industrie geïntensiveerd.
        EOestructuur van het project blijft in t^B^intact^onder de onderwerpen inverband met het beheer over
        afval en de splijtstofcvclus vallen naast radiochemische studies en metingen aan actimden, de inrichting van
        de ^Ea^^Ainstallatie.Oe veiligheidsaspecten in verband met het opslaan van radioactief afval in geologie
        sche formaties op het vasteland worden evenzo onderzocht als de mogelijkheden deze op te slaan in sedi
        menten op de bodem van de oceanen.
        ^n t ^ ^ wordt de overgang naar een nieuw programma voorbereid waarin de aandacht meer komt te
        liggen bij problemen in verband met de karakterisering en de kwaliteitscontrole.
        O e ^ E ^ ^ ^ i n s t a l l a t i e wordt in de loop van het j a a r t ^ ^ e e r s t , , k o u d ^ g e t e s t . ü a a r n a volgt op het einde
        van het jaar de testfase.Een groep exploitanten die op initiatief van het betrokken G O ^ w e r d gevormd, zal
        zich bezighouden met het plannen van de uit te voeren proeven en de bevordering van de uitwisseling van
        informatie tussen belanghebbenden.Ueinrichtingte^arlsruhe zal haar werk a a n d i t programma intense
        veren en bijdragen leveren tot de karakterisering van afvalstoffen en de kwaliteitscontrole.
 ---pagebreak---                                                                                \
19.2.87                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                    Nr. C 41 /13
         De medewerking aan het door het NEA van de OESO gecoördineerde project inzake deponering van
         afvalstoffen in sedimenten van oceanen wordt beperkt en in de loop van 1988 beëindigd.
         3.3. Veiligheidscontrole en beheer over splijtstoffen
         In het kader van het programma zullen ook in de toekomst procédés en installaties worden ontwikkeld
        voor het onderzoek van splijtstoffen, het wegsluiten daarvan en de controle daarop in nucleaire installaties;
        daardoor worden de verwerking, de overdracht en de evaluatie van gegevens in verband met de veiligheids-
        controle verbeterd en uniforme methodes voor de controle op de splijtstofstroom langs de verschillende
        etappes van de splijtstofcyclus onderzocht.
        Met voorrang wordt gewerkt aan de installatie van het ijk- en trainingslaboratorium PERLA te Ispra dat
        eind 1987 gereed zou moeten zijn. Nadrukkelijk wordt ook gewerkt aan de systematische ontwikkeling
        van de geïntegreerde insluitings- en controlesystemen voor splijtstofdepots. Tenslotte wordt bijzondere
        aandacht besteed aan de ontwikkeling van databases voor de splijtstofboekhouding en de exploitatie daar-
        van met behulp van intelligente besluitvormingsprocedures.
        3.4. Onderzoek inzake splijtstof en actiniden
        Aanzienlijke onderdelen van dit programma waaraan in de inrichting te Karlsruhe wordt gewerkt en dat
        bestaat uit bijdragen tot de ontwikkeling van splijtstoffen, de veiligheid van de actinidencyclus en funda-
        menteel onderzoek inzake actiniden, worden gecontinueerd maar met het oog op de overgang tot het
        volgende meerjarenprogramma ligt het in de bedoeling enkele accenten te verleggen.
        Bij het onderzoek inzake de gedragingen van reactormateriaal onder hoge temperaturen wordt meer aan-
        dacht besteed aan de problemen in verband met de „post accident heat removal" (PAHR). Het ligt in de
        bedoeling het onderzoek inzake aerosolen, dat tot nu toe beperkt bleef tot a-aktieve deeltjes, uit te breiden
        tot andere nucleaire en niet-nucleaire stoffen die in de lucht zweven en gebruik te maken van reinigings-
        aerosolen. Op het gebied van de splijtstofontwikkeling hebben colleges van deskundigen aangeraden het
        gedrag van splijtstof voor snelle kweekreactoren op te nemen in het programma voor overgangstoestanden
        en een nader onderzoek te wijden aan bijzondere splijtstofproblemen die bij de recycling van plutonium in
        lichtwaterreactoren ontstaan. Uitgaande van de jarenlange ervaring die bij het onderzoek inzake splijtstof-
        fen werd opgedaan, zou het in de toekomst mogelijk moeten zijn de aanwending van lasers te bestuderen
        bij de bewerking van materialen en voor het verkrijgen van zuivere isotopen als standaardmonsters voor het
        zuiver wetenschappelijk onderzoek inzake actiniden en eventueel voor de nucleaire geneeskunde.
        Als hierboven reeds gesteld (zie de punten 1.2 en 2.2) zal de inrichting te Karlsruhe zich in de toekomst
        intensiever bezighouden met het programma Materialen en het programma Lozing van nucleaire afvalstof-
        fen.
        4. Niet-nucleaire energievormen
        Dit programma wordt aan een volledige herstructurering onderworpen: in de plaats van de projecten Ener-
        giebeheer in de woning en Beproevingsmethoden voor zonne-energiesystemen komt een project voor het
        ontwikkelen en testen van referentiemethodes voor niet-nucleaire energievormen waarmede rekening wordt
        gehouden met de aan het GCO opgedragen taak bij te dragen tot de ontwikkeling van normen en stan-
        daarden.
        Het nieuwe programma omvat twee projecten:
        Het eerste is nog steeds gericht op ontwikkeling en aanwending van test-procedures voor fotovoltaïsche
        omzetters in het „European Solar Testing Station" waarbij nu steeds meer aandacht wordt besteed aan de
        karakterisering van geavanceerde fotovoltaïsche materialen (amorf silicium). Het tweede project inzake
        milieuvriendelijke warmte-energiesystemen dat is gericht op het onderzoek van actieve en passieve zonne-
        systemen wordt gecoördineerd met nationale activiteiten op dit gebied.
        5. Milieu
        Het programma omvat evenals in het verleden de milieubescherming, de ontwikkeling en aanwending van
        teledetectietechnieken, het onderkennen van industriële risico's en problemen in verband met de bescher-
        ming tegen straling. Het ligt in de bedoeling dat de openbare ECDIN-databank over potentieel milieuge-
        vaarlijke chemicaliën in 1987 ter exploitatie aan de bevoegde diensten van de Commissie wordt overgedra-
        gen terwijl het GCO ook in de toekomst voor het onderhoud van het bestand aan wetenschappelijke
        gegevens verantwoordelijk is.
        5.1. Milieubescherming
        De voornaamste punten waarop in 1987 van het oorspronkelijke programma wordt afgeweken, zijn de
        invoering van een project inzake chemisch afval en uitbreiding van de activiteiten voor het opstellen van
        modellen voor de invloed van milieuverontreiniging op de mens en het hele ecosysteem.
        Gelet op de tijdens de eerste drie jaar opgedane ervaring wordt voorgesteld het lopend onderzoek in te
        delen in vier categorieën: Milieuchemicaliën, Luchtverontreiniging, Waterkwaliteit en Chemisch afval.
        Laatstgenoemd project sluit aan bij de werkzaamheden die eerst in het kader van het programma Indus-
        triële risico's werden uitgevoerd.
 ---pagebreak--- N r . C 41/14                               Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                19.2.87
              Milieuchemicaliën en de daaraan verbonden gevaren worden in het ECDIN (Environmental Chemicals
              Data Information Network) beschreven en geëvalueerd. De gegevens (met inbegrip van de stoffen van de
              lijsten I en II uit Richtlijn 76/464/EEG) zijn toegankelijk voor het publiek.
              De luchtverontreiniging in gesloten ruimten en de invloed daarvan op de mens winnen als project aan
              betekenis en worden in het kader van een COST-actie onder leiding van het GCO onderzocht. Het werk
              over sporen metalen en de invloed daarvan op de gezondheid wordt voortgezet.
              Bij de schadelijke stoffen in de lucht staat het onderzoek inzake de zure neerslag vooraan terwijl bij het
              onderzoek inzake fotochemische effecten meer aandacht zal worden besteed aan de uitwerking op planten.
              Het ligt in de bedoeling met behulp van mathematische modellen een beter inzicht te krijgen in het trans-
              port van schadelijke stoffen in de lucht en het probleem van de massabalans, waarbij wordt uitgegaan van
              de bij veldonderzoek vergaarde gegevens dat door de Europese Gemeenschappen werd gefinancierd. In dat
              verband zal in aanzienlijke mate worden bijgedragen tot de COST Actie-611 (fysisch-chemisch gedrag van
              schadelijke stoffen in de lucht) en het EUREKA-project EUROTRAC.
              In het centrale laboratorium voor luchtverontreiniging blijft men eraan werken door voorstellen voor de
              harmonisering van analysetechnieken afkomstig uit het besluit van de Raad inzake grenswaarden voor
              zwaveldioxyde en zwevende stofdeeltjes in de praktijk toepasbaar te maken.
              Het onderzoek inzake de kwaliteit van water is geconcentreerd op de verspreiding van sporen metalen en
              de eventuele schadelijke werking daarvan op het milieu in waterige ecosystemen.
              Een ander onderzoekproject (waaraan vroeger in de context „industriële schadelijke stoffen" werd ge-
              werkt) is gericht op de verspreiding en de eventuele omzetting van schadelijk chemisch afval, de manier
              waarop dit moet worden beheerd en de werking daarvan op het milieu, zulks in de zin van Besluit van de
              Raad 78/319 over giftige afvalprodukten.
              5.2. Meting van straling en evaluatie van het stralingsrisico
              Dit is een voorbereidende studie voor een tegen 1988 in te dienen uitgebreider programmavoorstel dat in
              de zin van het Euratom-Verdrag (hoofdstuk III) en onder de indruk van de ramp te Tsjernobyl, ten doel
              heeft de wetenschappelijke basis te leggen voor toekomstige activiteiten van de Commissie op het gebied
              van de stralingsbescherming, dan wel deze te verbreden.
              Het gaat hierbij om:
              — het nagaan van de mogelijkheden om in een databank alle informaties over het gedrag van radionucli-
                   den in het milieu en het biologische effect daarvan te vergaren;
              — het onderzoeken van mathematische modellen op hun geschiktheid voor het berekenen van de versprei-
                   ding van radionucliden in Europa die door een kerninstallatie (onder normale bedrijfsomstandigheden
                   of bij ongevallen) worden geloosd en de daaruit voortvloeiende collectieve dosis voor de bevolking te
                   ramen;
              — het vergaren en evalueren van meetgegevens die in de inrichting te Ispra worden verkregen bij de
                   controle op het milieu ter aanvulling van het programma voor gezamenlijke rekening Stralingsbescher-
                   ming.
              Het nieuwe programma omvat onderzoek inzake de standaardisering van meetmethodes voor luchtmon-
              sters alsmede de vergelijking van de in de Lid-Staten verkregen resultaten.
               5.3. Teledetectie
              Volgens de planning wordt in 1987 voor dit programma overgegaan op nieuwe structuren en doelstellingen
              voor het project zoals die in het volgende meerjarenprogramma zullen worden opgenomen.
              Daarbij gaat het in de eerste plaats om preliminair onderzoek voor de toepassing van radarinstallaties met
               (kunstmatig) vergroot diafragma voor de teledetectie. Bijzondere aandacht gaat uit naar de evaluatie en
              toepassing van de gegevens die tijdens de AGRISAR-campagne 1986 werden vergaard.
              Het lopende project over het transport van verontreiniging in de zee onder de kust wordt op zodanige
              wijze voortgezet dat het programma eind 1987 een belangrijke heroriëntering kan ondergaan. Het ligt in
              de bedoeling een mathematisch diffusie- en circulatiemodel te vervaardigen met behulp waarvan de uit de
              verontreiniging van het zeewater voortvloeiende biofysische parameters kunnen worden weergegeven en de
              verspreiding daarvan kan worden voorspeld. In het tweede halfjaar 1987 zal een prototype van een laser-
              fluorescentiedetector die voor het opsporen en onderzoeken van olie in de zee werd ontwikkeld, voor een
              eerste praktische toepassing gereed zijn. Voorts zal worden nagegaan of deze techniek ook kan dienen
              voor het opsporen en identificeren van chemische verontreinigingen zodat het programma eventueel in
              deze zin kan worden uitgebreid.
 ---pagebreak--- 19.2.87                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                   N r . C 41/15
        In de sector visserij wordt het lopende onderzoek dat nu vooral is gericht op karakteristieke gebieden waar
        het voedsel in de waterkolom opstijgt aan de Marokkaanse kust, uitgebreid met het oog op het opnemen
        van een afzonderlijk project in het Programma 1988-1991.
        Tenslotte wordt in 1987 het gezamenlijk door het Directoraat-generaal Landbouw, SOES en GCO uitge-
        werkte actieprogramma gelanceerd om de teledetectie op te nemen in een Europees informatiesysteem voor
        de landbouw. Eerste projecten die onder contract worden uitgevoerd hebben betrekking op de ontwikke-
        ling van statistische methodes voor het vaststellen van de exploitatie van de bodem ten behoeve van de
        landbouw en de toepassingsmogelijkheden van voorspellingen voor de omvang van de oogst die op door
        teledetectie verkregen gegevens berusten.
        Het project inzake natuurrampen dat momenteel op zijn uitvoerbaarheid wordt onderzocht, wordt ge-
        schorst.
        Voorts zal het GCO samen met de betrokken directoraten-generaal nauwkeurig de activiteiten vastleggen
        met behulp waarvan de aanbevelingen van een groep deskundigen met name met het oog op het
        CORINE-programma en de sector verontreiniging van de zee in de praktijk kunnen worden gerealiseerd.
        Deze groep die door Directoraat-generaal XII-GCO werd gevormd, heeft onder leiding van de heer Roy
        Gibson een onderzoek ingesteld naar de ontwikkeling bij de toepassing van teledetectieuechnieken.
        5.4. Industriële risico's
        Projecten op dit gebied worden door het GCO in nauwe samenwerking met het Directoraat-generaal
        Milieuzaken, Consumentenbelangen en Nucleaire Veiligheid uitgevoerd waarbij het GCO zich voorname-
        lijk toelegt op de evaluatie en de beheersing van het risico en daarbij gebruik kan maken van de kennis die
        voor problemen in verband met de reactorveiligheid werd ontwikkeld.
        Na een grondige voorbereiding tijdens de jaren 1984 en 1985 en op grond van overleg met vertegenwoor-
        digers uit industriële kringen en veiligheidsdiensten zal het nieuwe GCÓ-programma twee aspecten van de
        industriële veiligheid bewerken: ongevallenpreventie en schadebeperking.
        De werkzaamheden inzake ongevallenpreventie omvatten proeven met modellen voor de analyse van het
        risico die ten dele met andere onderzoekteams worden uitgevoerd en waarvan wordt verwacht dat de aan
        te wenden methodes kunnen worden geharmoniseerd. Voorts ligt het in de bedoeling in dit verband onder-
        zoekprojecten van andere instellingen (EuReDatA (') en ESRA (2)) te coördineren en de in verschillende
        onderzoekprogramma's bereikte resultaten onderling uit te wisselen.
        De werkzaamheden in verband met de schadebeperking zullen worden geconcentreerd op experimentele en
        theoretische studies van zogenaamde Runaway-reacties, dat wil zeggen reacties die wanneer zij niet meer
        te beheersen zijn snel steeds meer schade veroorzaken. De geplande studies omvatten kinetische en ther-
        modynamische aspecten, het uitvoeren van modelproeven en onderzoek over de efficiency van ontlastings-
        systemen.
        Het tot nu toe in verband met de industriële risico's behandelde project over chemisch afval wordt in 1987
        overgebracht naar het programma Milieubescherming; ontwikkeling van procédés voor-de niet-destructieve
        proeven met materialen wordt in het kader van het programma over industriële technologieën voortgezet.
        6. Exploitatie van de hoge-fluxreactor
        Dit programma dat als aanvulling moet worden gezien van andere programma's, wordt ook in 1987 over-
        eenkomstig de met de betrokken controle- en advieslichamen besproken plannen voortgezet.
        Na de in de jaren 1984 tot 1986 uitgevoerde verbouwing is thans een efficiënte moderne installatie beschik-
        baar die zich voortreffelijk leent voor materiaalonderzoek en als intensieve neutronenbron kan worden
        gebruikt.
        De voornaamste werkterreinen zijn nog steeds:
        — technologisch gericht onderzoek op het gebied van de ontwikkeling van splijtstoffen voor splijtingsreac-
             toren en onderzoek over het gedrag van constructiematerialen onder bestraling;
        (') EuReDatA: European Reliability Databank Association.
        (2) ESRA: European Safety and Reliability Association.
 ---pagebreak--- N r . C 41/16                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                      19.2.87
              — materiaalonderzoek voor fusiereactoren;
              — kernfysische proeven;
              — toepassing van neutronenstralen bij het onderzoek over de structuur van materialen;
              — vervaardiging van radio-isotopen voor medische, industriële en wetenschappelijke doeleinden;
              — activeringsanalyses.
                                                               BIJLAGE II
                                             Gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf (MKB)
              1. De uitvoering van het geplande programma voor 1987 zal het midden- en kleinbedrijf op verschillende
                 wijze rechtstreeks of indirect raken; als MKB worden ondernemingen beschouwd met minder dan 500
                 respectievelijk 100 medewerkers.
              2. Rechtstreekse gevolgen zijn van tweeërlei aard:
                  i) enerzijds profiteert het MKB van de uitvoering van het programma;
                 ii) anderzijds kan het G C O werkzaamheden bij het MKB uitbesteden.
                 Indirect profiteert het MKB (naast andere ondernemingen, nationale onderzoekinstellingen, normalisa-
                 tiecentra, enz.) van de onderzoekresultaten van het G C O die in de vakliteratuur, tijdens openbare semi-
                 naries en conferenties worden bekendgemaakt en de nationale autoriteiten worden medegedeeld die
                 deze informaties krijgen van de sèctoriële raadgevende comités voor beheer en coördinatie in het kader
                 van de regelmatige berichtgeving over de werkzaamheden en de onderzoekresultaten van het GCO.
              3. Voor zover het MKB rechtstreeks profiteert van de werkzaamheden van het G C O gaat het om activitei-
                 ten van het G C O inzake vergaren, evalueren en verspreiden van kennis zoals in de databank over
                 materialen voor hoge temperaturen te Petten en in Ispra in de databank ECDIN over giftige chemische
                 stoffen (die nu door een particuliere onderneming wordt geëxploiteerd).
                 Het MKB kan ook gebruik maken van de proefinstallaties van het G C O met inbegrip van de testinstal-
                 latie voor zonne-energie te Ispra, hetgeen ook tot verdere ontwikkeling van de toegepaste methodes
                 leidt.
                 Evenals in het verleden zal het MKB ook in 1987 met de inrichtingen van het G C O samenwerken om
                 hulpmiddelen die in de afzonderlijke programma's worden benut, te ontwikkelen en nieuwe methodolo-
                 gieën met inbegrip van het transport en de behandeling van informatie (veiligheidscontrolesystemen,
                 teledetectietechnieken) uit te werken.
                 Nieuwe takken van wetenschap voor de toepassing van de nieuwe programma's zijn vaak in samenwer-
                 king met het MKB ontstaan (bij voorbeeld kunstmatige intelligentie) en talrijke projecten voor de ex-
                 ploitatie van onderzoekresultaten van het G C O worden in samenwerking met het MKB uitgevoerd. Dat
                 zal ook in 1987 het geval zijn.
                 Niet in de laatste plaats hebben de onderzoekresultaten van het G C O stimulerend gewerkt op de op-
                 richting van nieuwe ondernemingen in de sector MKB op het gebied van de geavanceerde technologie.
                 In dat verband zijn uit het jongste verleden vooral voorbeelden te noemen die berusten op het pro-
                 gramma van het G C O inzake teledetectie vanuit de ruimte.
              4. In het voorlopige voorstel voor de begroting 1987 worden de „overige" uitgaven op ongeveer 29 mil-
                  joen Ecu geraamd die voor maatregelen in de algemene administratie en infrastructuur worden gebruikt.
                  Dit bedrag omvat alle kosten die bij de exploitatie van de vier inrichtingen ontstaan (energie, transport,
                  onderhoud van gebouwen en technische installaties, algemene diensten). Ongeveer een derde van dat
                  bedrag wordt waarschijnlijk voor contracten met het MKB uitgegeven. Daarnaast is een bedrag van 12
                  miljoen Ecu bestemd voor wetenschappelijk-technische steun, waarvan eveneens een niet te verwaarlo-
                  zen gedeelte wordt gebruikt voor contracten met het MKB. Dat zelfde geldt voor 36 miljoen Ecu die
                  werden gereserveerd voor de uitvoering van het directe programma met inbegrip van de exploitatie van
                  de hoge-fluxreactor te Petten. In dit verband worden de voor de bestraling gebruikte wegwerpapparaten
                  grotendeels door het MKB vervaardigd terwijl de vier inrichtingen voor de constructie van wetenschap-
                  pelijke apparaten, de voorbereiding van proeven, enz. in grote mate een beroep doen op plaatselijke
                  bedrijven.