title: Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de overgang van het Eurotra-programma naar de derde fase#Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD betreffende een specifiek programma inzake de voltooiing van een geavanceerd systeem voor automatische vertaling (Eurotra)#(Mededeling van de Commissie)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (88) 270
Vol. 1988/0085
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 concernant
l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique européenne et de
la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, p. 1) modifié en dernier
lieu par le règlement (UE) 2015/496 du Conseil du 17 mars 2015 (JO L79 du 25. 3.2015, p. 1), ce
dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents classifiés présents dans ce dossier
ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit règlement ou sont considérés déclassifiés
conformément aux articles 26(3) et 59(2) de la décision (UE, Euratom) 2015/444 de la
Commission du 13 mars 2015 concernant les règles de sécurité aux fins de la protection des
informations classifiées de l'Union européenne.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 concerning
the opening to the public of the historical archives of the European Economic Community and the
European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as last amended by Council
Regulation (EU) 2015/496 of 17 March 2015 (OJ L 79, 27.3.2015, p. 1), this file is open to the
public. Where necessary, classified documents in this file have been declassified in conformity
with Article 5 of the aforementioned regulation or are considered declassified in conformity with
Articles (26.3) and 59(2) of the Commission Decision (EU, Euratom) 2015/444 of 13 March 2015
on the security rules for protecting EU classified information.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1. Februar
1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft und
der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983, S. 1), zuletzt geändert durch die
Verordnung (EU) Nr. 2015/496 vom 17. März 2015 (ABI. L 79 vom 25.3.2015, S. 1), ist dieser Akt
der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit erforderlich, wurden die Verschlusssachen in diesem Akt in
Übereinstimmung mit Artikel 5 der genannten Verordnung freigegeben; beziehungsweise werden
sie auf Grundlage von Artikel 26(3) und 59(2) der Entscheidung der Kommission (EU, Euratom)
2015/444 vom      13.   März 2015     über die   Sicherheitsvorschriften für den Schutz von  EU-
Verschlusssachen als herabgestuft angesehen.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                COM(88)270 def . - SYN 137
                                               Brussel , 31 mei 1988
                              Voorstel voor een
                             BESLUIT VAN DE RAAD
   betreffende de overgang van het Eurotra-programma naar de derde fase
                              Voorstel voor een
                           BESCHIKKING VAN DE RAAD
         betreffende een specifiek programma inzake de voltooiing
    van een geavanceerd systeem voor automatische vertaling ( Eurotra )
                       ( Mededeling van de Commissie )
                                                 0® \ 09 / 70
                                        S.! 6 -'                 J
                                                 £?Tiï SL
 ---pagebreak---                        MEDEDELING VAN DE COMMISSIE • i* '
Betreft : Voorstel voor een Besluit van de Raad betreffende de overgang van het
            Eurotra-programma naar de derde fase en voor een Besluit van de Raad
            betreffende een specifiek programma Inzake de voltooiing van
            een geavanceerd systeem voor automatische vertaling ( Eurotra )
I   INLEIDING
1 . In Besluit 86 / 591 / EEG van de Raad van 26 november 1986 betreffende de
    uitbreiding van het Eurotra-programma tot Spanje en Portugal wordt de
    procedure voor de overgang naar de volgende fase als volgt bepaald :
    " BIJ de voltooiing van Iedere fase besluit de Raad , volgens de In het
    Verdrag bepaalde procedures en aan de hand van een verslag van de Commissie
    en van het advies van het In artikel 3 bedoelde Comité , over de eventuele
    overgang naar de volgende fase ". Het bedoelde Comité Is het Raadgevend
    Comité Inzake beheer en coördinatie " Taalkundige problemen " ( CBC-12 ).
2 . In de notulen van de Raad wordt nader Ingegaan op de voorwaarden voor de
    overgang naar een volgende fase :
    " 3 . De Commissie bevestigt dat het In artikel 1 , tweede alinea , genoemde
    verslag zal worden opgesteld overeenkomstig het op 6 mei door het
    Raadgevend Comité Inzake beheer en coördinatie " Taalkundige problemen "
    ( CBC-12 ) verstrekte advies en op basis van een evaluatie door
    onafhankelijke deskundigen ".
3 . Zowel volgens het advies van CBC-12 als volgens het door het Europese
    Parlement voorbereide advies Is een beoordeling van het Eurotra-programma
    door een panel van onafhankelijke deskundigen vereist .
4 . Overeenkomstig het Besluit van de Raad betreffende de uitbreiding van het
    Eurotra-programma tot Spanje en Portugal wordt de duur van de derde fase
    tot twee Jaar verlengd . De toewijzing van de bijkomende , voor de uitvoering
    van de derde fase nodig geachte kredieten wordt evenwel verdaagd tot de
 ---pagebreak---     overgang naar de derde fase Is besloten . De totale kosten voor de derde
    fase werden en worden door de Commissie en C8C-12 nog steeds op
    12 miljoen Ecu geraamd ( waarvan een bedrag van 5,5 miljoen Ecu In het
    oorspronkelijke Besluit uit 1982 werd goedgekeurd , op voorwaarde dat
    overeenkomstig het Besluit uit 1986 de overgang naar de derde fase wordt
    besloten , en 6,5 miljoen Ecu bijkomende kredieten voor de financiering van
    de uitbreiding van 42 tot 72 talenparen en de verlenging van de derde fase
    van 18 tot 24 maanden ).
5 . Besluit 87/ 516/ Euratom , EEG van de Raad betreffende het kaderprogramma van
    communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische
    ontwikkeling ( 1987 tot en met 1991 ) herinnert er In artikel 1 , lid 3 , aan
    dat een bedrag van 1 084 miljoen Ecu werd uitgetrokken uit hoofde van reeds
    overeengekomen of In uitvoering zijnde onderzoekprogramma 's . Dit bedrag
    omvat de 5,5 miljoen Ecu die reeds werden vastgelegd bij Besluit 82 / 752 / EEG
    van de Raad , als gewijzigd bij Besluit 86/ 591 / EEG van de Raad .
6 . Doordat Eurotra In Besluit 87 / 516/ Euratom , EEG van de Raad wordt genoemd
    als specifiek programma op het gebied van taalkundige problemen dat deel
    uitmaakt van het kaderprogramma , dient voor de uitvoering ervan een
    speciale procedure te worden toegepast overeenkomstig de bepalingen van
    artikel 130 0 , lid 2 , van het Verdrag .
7 . Het onderhavig document heeft bijgevolg een tweevoudig doel :
    - enerzijds Is het bedoeld om de Raad te Informeren over de uitvoering
      door de Commissie van het Besluit van de Raad betreffende de uitbreiding
      van het Eurotra-programma , over de doelstellingen en de voorwaarden van
      de derde fase en over het voornemen van de Commissie In verband met de
      uitvoering van de aanbevelingen van het eva luat lepane I ; tevens wordt de
      Raad verzocht het voorstel betreffende de overgang naar de derde fase
      ( waarvoor reeds 5,5 miljoen Ecu zijn vastgelegd ) goed te keuren ;
    - anderzijds Is het bedoeld om de Raad te verzoeken een besluit te nemen
       Inzake een specifiek programma met betrekking tot punt 8.4 van het
      Kaderprogramma met het oog op de goedkeuring van een bijkomend bedrag van
      6,5 miljoen Ecu voor de voltooiing van de derde fase . Dit bedrag maakt
      deel uit van het totale in het kaderprogramma noodzakelijk geachte bedrag
      voor de uitvoering van de In punt 8.4 genoemde actie en komt overeen met
      het bijkomende bedrag van 6,5 miljoen Ecu dat door de Commissie reeds In
      1985 werd voorgesteld en ten aanzien waarvan de Raad zijn besluit had
      verdaagd .
                                                                                ?
 ---pagebreak---                                            - 3 -
I I BEOORDELING VAN EUROTRA DOOR EEN PANEL VAN ONAFHANKELIJKE DESKUNDIGEN
8 . Overeenkomst I o het verzoek van de Raad en het Europese Parlement en het
    advies van CBC-12 diende de beoordeling van het programma de volgende
    punten te omvatten :
    - de kwaliteit van de wetenschappelijke methode en met name de
      geschiktheid ervan als basis voor de werkzaamheden In het kader van de
      derde fase en de daaropvolgende werkzaamheden ( Industriële ontwikkeling );
    - de berelkte resultaten ;
    - het verband tussen de voor Eurotra gekozen methoden en de algemene
      tendensen van het geavanceerd onderzoek op het gebied van natuur lljke-
      taalverwerklng ;
    - de Invloed van Eurotra op het onderzoek op het gebied van automatische
      vertaling en natuur II Jke-taalverwerklng ;
    - de vaststel 1 1 Ing van de prioriteiten voor automatische vertaling en
      natuur 1 1 jke-taa I verwerk Ing In het nationale onderzoekbeleid en In
      nationale onderzoekprogramma 's In de Europese Gemeenschap en In derde
       landen ( VS , Japan , Canada , enz .);
    - de geschiktheid van de organisatiestructuur voor het programma als
      zodanig en als model voor andere projecten ;
    - het beheer van het programma .
9 . Om al deze aspecten te kunnen dekken en overeenkomstig het advies van
    CBC-12 moesten de voor het panel geselecteerde personen niet enkel de
    wetenschappelijke en technische aspecten van het programma kunnen
    beoordelen , maar ook de aspecten die te maken hebben met het beheer van
    complexe projecten en met Industrieel en openbaar onderzoekbeleid .
    Bovendien werd door CBC-12 Aanbevolen ten minste één van de panelleden
    - bij voorkeur een deskundige op het gebied van computerlinguïstiek - van
    bulten de Gemeenschap te kiezen .
                                                                                7
 ---pagebreak---                                           4
10 . Om aan deze eisen te voldoen , werden door de Commissie de volgende
     personen aangewezen :
    - Dr . A.E. PANNENBORG ( NL )          Voorzitter - ex-v I ce-voor z I t ter van de
                                           Raad van bestuur van Philips
    - A. DANZIN ( F )                      ex-dl recteur van Thompson CSF en van
                                           INRIA ( Institut de Recherche
                                           d' informatique et d' Automat Ique ) ,
                                           bijgestaan door de heer H. DIEUZEIDE
                                           van het Franse ministerie van Onderwijs
    - Prof . S. ALLEN ( S )                permanent secretaris van de Zweedse
                                           Academie van Wetenschappen en
                                           hoogleraar In de computerlinguïstiek
                                           aan de Un Ivers Ite It van Göteborg
    - Prof . H. STEUSLOFF ( D )            Directeur van het Fraunhofer        Institut
                                           für Datenverarbeitung en hoogleraar In
                                           de computerwetenschappen aan de
                                           Universitelt van Karlsruhe .
11 . Tevens heeft de Commissie Dr . Helen Henderson ( U.K. ), directeur van l ME
     ( Information Management & Engineering Ltd ., Londen ), aangesteld als
     onafhankelijk wetenschappelijk secretaris van het panel .
12 . Na een reeks voorbereidende besprekingen met de leden van het panel In het
     begin van de lente 1987 kon In mei met de beoordeling worden begonnen . Het
     eindrapport werd eind oktober Ingediend .
13 . Het werkprogramma was In twee fasen verdeeld :
    mel-lull - Informat leverzamel Ina : de panel leden intervlewden ultvoerlg de
    diverse betrokkenen bij het Eurot ra-programma : de nationale
 ---pagebreak---     onderzoekgroepen die de werkzaamheden uitvoeren , diegenen die In de
    ministeries en/of bij de onderzoekorganisaties verantwoordelijk zijn voor
    de nationale financiële bijdragen , de voorzitter en de leden van de diverse
    betrokken comités ( C8C-12 , Gemeenschappelijke stuurgroep en Contactgroep ),
    diegenen die Instaan voor het beheer op het hoogste niveau en de Eurotra-
    projectgroep bij de Commissie . De bevindingen van deze fase werden
    verzameld In een tussentijds rapport dat eind Juli werd Ingediend ;
    a udustus-oktober - conclusies en aanbevelingen : In deze fase heeft het
    panel de verzamelde Informatie geanalyseerd en een aantal conclusies en
    aanbevelingen geformuleerd die samen met een overzicht van de bevindingen
    In het eindrapport vermeld staan . Dit rapport Is ter Informatie In bijlage
    bij dit document gevoegd ( zie bijlage III ). De bevindingen en aanbevelingen
    zijn hieronder weergegeven .
14 . De Commissie heeft het rapport geanalyseerd en het positieve en
      constructieve karakter ervan op prijs gesteld . ZIJ zal alle mogelijke
      Inspanningen leveren om een aantal genoemde tekortkomingen ( vooral het
      gebrek aan personeel In haar eigen projectgroep ) te verhelpen . De
      Commissie Is tevens van oordeel dat zij In staat Is de In het rapport
      genoemde aanbevelingen In het kader van het Eurotra-programma uit te
      voeren , met Inbegrip van de voorbereiding van de overgang ervan naar een
      Industriële ontwikkelingsfase . Voor nevenacties op basis van de resultaten
      van het Eurotra-hoofdprogramma en voor de uitbreiding tot andere
      activiteiten die niet onder het Eurotra-programma vallen , zal de Commissie
      een ander voorstel Indienen over de " taa I Industr Ie " , waarbij onder meer
      rekening zal worden gehouden met de resultaten van het Eurotra-programma .
15 . De Commissie heeft In haar voorstel Inzake de overgang naar de derde fase
      van het Eurotra-programma rekening gehouden met alle aspecten van het
      verslag van het eva luat lepane I .
III . BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN VAN HET EVALÜAT I EPANEL
16 . Het panel heeft een onderscheid gemaakt tussen doelstellingen op vier
      verschillende gebieden :
    - po II t I ek
    - onderwljs en opleldlng
    - wetenschappelijk en technisch ( fundamenteel onderzoek en toegepast
       onderzoek )
    - economlsch ( Industrlële ontwlkkel Ing )
 ---pagebreak---                                          - 6 -
     Het wijst er evenwel op dat deze laatstgenoemde doelstelling
     oorspronkelijk niet In het Besluit van de Raad tot goedkeuring van Eurotra
     Is genoemd .
17 . Als belangrijkste pollt leke doelstel I Ina beschouwt het panel de
     ontwikkeling van een grote deskundigheid In Europa op het gebied van
     automatische vertaling ( en natuur 1 1 Jke-taa I verwerk Ing In het algemeen ).
18 . Het panel heeft het bereikte succes bij de totstandbrenging van een
     doeltreffende basis voor samenwerking tussen zo vele over de hele
     Gemeenschap verspreide onderzoekgroepen bllzonder gewaardeerd . Het acht de
     op dit gebied opgedane ervaring van onschatbare waarde en verwacht dat het
     aldus ontstane netwerk van deskundigen op lange termijn vruchten zal
     afwerpen .
19 . Het panel ziet ook een positief neveneffect in het feit dat men zich veel
     meer bewust is geworden van het belang van onderzoek dat gericht is op de
     bevordering van de communicatie tussen verschillende Lld-Staten van de
     Gemeenschap .
20 . Het panel bekritiseert evenwel de afwezigheid In Europa van een stabiel
     beleid op lange termijn dat voor de ontwikkeling van een Europese
     deskundigheid vereist Is . Het wijst er tevens op dat er door het gebrek
     aan stabiliteit In Europa een chronisch tekort Is aan gekwalificeerd
     personeel en dat In sommige gevallen Eurotra zelf daaronder te lijden had ,
     omdat de meest gekwalificeerde en ervaren personen niet bij het project
     konden worden betrokken .
21 . De doelstelling inzake onderwl Is en opleiding die nauw verwant Is met de
     politieke doelstelling , wordt als een positief nevenaspect van Eurotra
     beschouwd . Daar geen beroep kon worden gedaan op ervaren personeel werd
     voor de Eurotra-teams een beroep gedaan op Jonge gediplomeerden die " al
     doende leren ". Sommigen bereiden hun proefschrift voor op basis van hun
     werkzaamheden bij Eurotra , waardoor het project meer academisch aanzien
     krijgt en In sommige landen werden un I vers l te I tscur sussen In
     computer I InguTst lek opgezet naar aanleiding van hun medewerking aan
     Eurotra .
22 . De Commissie Is zich bewust van het tekort aan gekwalificeerde
     wetenschappers , niet alleen ten behoeve van Eurotra maar ook van andere
     projecten die met natuur 1 1 jke-taa I verwerk Ing te maken hebben . ZIJ erkent
 ---pagebreak---                                             - 7 -
       do positieve neveneffecten van Eurotra In dit opzicht , maar Is van mening
       dat Eurotra alleen verre van voldoende Is om aan alle tekorten tegemoet te
       komen , vooral In verband met de totstandbrenging van een Europese
       taal Industr Ie .
  23 . A I 8 het wetenschappe I I Ike en technische doel ziet het panel de
       verstovlglng van de taalkundige onderbouw door middel van onderzoek ,
       alvorens het later uit te voeren systeem kan worden gespecificeerd .
  24 . Het panel bevestigt de degelijkheid van de I InguTst Ische methode en van
       het algemene systeemontwerp , hoewel het erop wijst dat de bruikbaarheid
       van belde elementen nog bewezen moet worden . Het wijst op de problemen In
       verband met de doeltreffendheid van de eerste prototype-lmp lementat Ie van
       de programmatuur en stelt voor dat een bijzondere Inspanning wordt
       geleverd op het gebied van onderzoek naar nieuwe programmatuur en zo
       mogelijk ook naar nieuwe systeemarchitectuur om de haalbaarheid van de
       methode te garanderen . Als een van de positieve nevenaspecten noemde het
       panel de aanmoediging door Eurotra van nieuwe richtingen In het taalkundig
       onderzoek .
  25 . Het panel beklemtoont dat de totstandbrenging van een prototype voor
       automatische vertaling van essentieel belang Is voor de verdere evaluatie
       van het taalkundige model . Een goed prototype kan respons bieden voor het
       onderzoek en een middel zijn om de haalbaarheid van het project te
       bewijzen . Het wijst erop dat de kwaliteit van het eindresultaat van het
       onderzoek alleen kan worden beoordeeld nadat een grote hoeveelheid
       materiaal    Is verwerkt .
  26 . Ten aanzien van de huidige verwezenlijkingen erkent het panel dat
       aanzienlijke vooruitgang Is geboekt , maar Is het van oordeel dat het
       ultelndel I Jke doel nog veraf Is . Het beveelt de voortzetting aan van het
       onderzoek In het kader van Eurotra en de bekrachtiging ervan door middel
       van neven- en vervolgonderzoekprojecten .
  27 . Het ligt In de bedoeling van de Commissie om deze aanbeveling uit te
       voeren In de derde fase van Eurotra en In het actieprogramma voor
       taalkundige problemen dat te zijner tijd bij de Raad zal worden Ingediend
       en waarin In het bijzonder met de resultaten van het Eurotra-programma
       rekening zal worden gehouden . De Commissie Is er evenwel van overtuigd dat
       een omvattende onderzoekstrategie vereist Is .
/
t
 ---pagebreak---                                           - 8 -
28 . Het economische doel Is de totstandbrenging van een geavanceerd , bruikbaar
     en efficiënt systeem voor automatische vertaling en uitelndelljk van een
     " Industrieel” produkt ( of van verschillende produkten ) dat commercieel
     winstgevend kan zijn voor de communautaire Instellingen en voor de
     overheidssector en de particuliere sector In de Lld-Staten .
29 . Het panel bekritiseert het ontbreken van een duidelijke definitie van een
     economische doelstelling In het oorspronkelijke Besluit van de Raad en
     zijn aanbevelingen zijn erop gericht deze tekortkoming te verhelpen .
30 . In 1982 - ongeveer zeven Jaar vóór de verwachte afsluiting van het
     Eurotra-programma - was de Raad namelijk niet In staat om de aard van het
     ultelndel I Jke Industriële produkt te specificeren en werd duidelijk
     gesteld dat :
     a ) met de Industriële ontwikkeling van het Eurotra-systeem niet zal worden
         begonnen alvorens dit programma Is voltooid , en
     b ) als Integrerend deel van de derde fase van het programma een evaluatie
         van de technische en economische capaciteit van het systeem moet
         worden uitgevoerd en een voorstel voor de ontwikkeling van een
         operationeel systeem op Industriële schaal en voor de overgang naar de
         commerciële exploi tat lefase moet worden voorbereid .
31 . Het panel erkent dat - medio 1987 , m.a.w . bijna vijf Jaar na het Besluit
     van de Raad - " zoals zo vaak bij onderzoek het geval Is , men wel de
     kwaliteit van de geleverde inspanningen kan beoordelen ... maar geen
     zekerheid heeft over de u I te I nde I I Jke efficiëntie van de resultaten uit
     economisch oogpunt ".
32 . Terzelfder tijd legt het panel zeer sterk de nadruk op de behoefte
     aan een afbakening tusssen de onderzoekfase en de daaropvolgende en
     noodzakelijkerwijs overlappende ontwikkelingsfase die vereist is om tot
     een operationeel systeem te komen .
33 . De door het panel voorgestelde oplossing komt erop neer dat onderzoek en
     ontwikkeling worden gescheiden en dat de Industriële ontwikkeling op
      Industriële leest wordt geschoeid . Er wordt tevens voorgesteld om voor de
     ontwikkeling een onrechtstreekse aanpak te kiezen : " ontwikkeling van
     praktische toepassingen voor de onderzoekresultaten met als doel de
     totstandbrenging van een volledig operationeel automatisch
     vertaa Isysteem " .
 ---pagebreak--- 34 . Het panel heeft zelf een lange lijst van explol tat lemogel I Jk heden
     opgesteld op basis van het resultaat van het Eurotra-programma , gaande van
     spellingcontrole tot hulpmiddelen voor mensen met een spraakgebrek .
35 . Samen met het ul telndel I Jke hooffddoel , namelijk het meertalige
     vertaalsysteem , vormt deze lijst een werkprogramma voor de toekomstige
     Europese taa I Industr Ie dat te zijner tijd op zijn waarde moet worden
     beoordeeld nadat tevens een definitiestudie Is uitgevoerd .
36 . Daar de specifieke doelstelling van Eurotra negen communautaire talen en
     72 talenparen omvat , wordt door het panel terecht opgemerkt dat de
     communautaire Instellingen waarschijnlijk de enige afnemer van het gehele
     systeem zullen zijn . Er zij evenwel op gewezen dat dank zij de
     modulestructuur van het systeem de specifieke ver taa Ibehoef ten In alle
     Lld-Staten , zowel In de publieke als In de particuliere sector , kunnen
     worden gedekt .
37 . Het panel erkent dat de kosten van een operationeel systeem momenteel niet
     kunnen worden becijferd en stelt voor dat een studie over de definitie en
     de kosten van een operationeel Eurotra-systeem wordt uitgevoerd . Met deze
     studie zal onmlddellljk worden begonnen .
38 . Het panel Is er evenwel zeker van dat de financiële middelen die voor
     Eurotra In zijn huidige vorm zijn vastgelegd of bestemd , niet voldoende
     zullen zijn en waarschuwt voor pogingen om de desbetreffende activiteiten
     met de momenteel beschikbare begrotingsmiddelen tot elke prijs te willen
     uitvoeren . Op die manier zou namelijk de voortzetting van het onderzoek
     onmogelijk worden gemaakt en zou een zeer onvolmaakt systeem worden
     opgezet .
39 . Het panel dringt er dan ook duidelijk op aan om de voor de derde Eurotra-
     fase bestemde middelen te gebruiken voor de voortzetting van het huidige
     programma en voor de voorbereiding van de Industriële ontwikkeling en om
     voor de ontwikkeling van een commercieel systeem nieuwe kredieten en
     organisatiestructuren beschikbaar te stellen .
40 . Het panel wijst er ook op dat de huidige organisatiestructuur van Eurotra ,
     die - met de nodige verbeteringen - geschikt wordt geacht voor een
     toegepast gemeenschappelijk ontwikkelingsproject , niet In aanmerking kan
     komen voor een Industrieel ontwikkelingsproject waarvoor systeembeheer met
     volledige hiërarchische beslissingsbevoegdheid vereist Is .
 ---pagebreak---                                               10 -
41 . Dø huldlge Eurotra-teams die bljna ultslultend In unlversltalr verband
     werken , zljn zeker nlet geschikt voor het Industrléle ontwlkkel Ingswerk en
     mogen nlet worden afgeleld van hun hoofdtaak , namelljk het fundamenteel en
     toegepast onderzoek . Er werd op gewezen dat de voorultgang van Eurotra
     werd afgeremd door het gebrek aan deskund I ghe I d op het gebled van
     natuur I I Jke-taa I verwerk I ng en dat het beschlkbare en toekomstlge
     mensel I Jke potent leel gebrulkt zal moeten worden voor de voortzettlng en
     de bespoedlglng van het programma . Bijgevolg moeten speciale regel Ingen
     worden getroffen voor de overdracht van deskund I ghe I d en technologle naar
     diegenen die aan de ontwikkeling werken .
42 . Het Is onwaarschijnlijk dat de " Industriële ontwikkeling van Eurotra "
     momenteel kan worden gezien als een monolithisch programma dat gebaseerd
      Is op een monolithische organisatie . Veeleer moet worden gedacht aan de
     ontwikkeling van een verscheidenheid aan produkten en subprodukten en
     bijgevolg van een verscheidenheid aan projecten , telkens met een
     bijpassende beheersstructuur .
43 . Het panel acht een permanente samenwerklng wenselljk tussen de teams die
     aan het programma werken en de organisat les die wlllen meewerken aan de
     verwezen I I Jk I ng van een taa I Industr le ten elnde de commercleel
      Interessante doe I ste I I I ngen vast te stel len , maar het wljst erop dat
     commercléle ondernem I ngen enlgszlns terughoudend zljn om blj het proJect
     betrokken te worden , omdat volgens hen Eurotra meer In de onderzoekf ase
     dan In de ontw I kke I i ngsf ase verkeert .
44 . Het panel heeft gewezen op een Inherent tekort aan voldoende
     gekwalificeerde personen In Europa en op het feit dat Eurotra met andere
     projecten concurreert . Dit geldt zowel voor het onderzoek als voor de
      Industriële ontwikkeling . " Taa l-eng Ineer Ing " Is tot dusver een onbekend
     beroep en elk groot ontwikkelingsproject zal hiervan de gevolgen dragen .
     De opleiding van computer I InguTsten , gericht, op ontwikkeling en niet In de
     eerste plaats op onderzoek , moet dan ook dringend worden gestimuleerd .
45 . Verwacht wordt dat de Europese taa I Industr le een sleutelsector van de
     economle zal worden , hoewel deze als zodanlg nog ni et bestaat . De
     oprichtlng ervan kan wo.'den bespoedlgd door het verstrekken van
     overheldsmiddelen ( door de Gemeenschap en de Lid-Staten ), waardoor de
      Investering van pr I vé-kap I taa I op commercléle en Industrléle basis kan
     worden gest Imu I eerd .
 ---pagebreak---                                           - 11-
IV DOQR DE COMMISSIE AAN D E AANBEVELINGEN VAN HET EYALUAT 1EPANEL GEGEVEN
    &EYQLG
46 . De Commissie Is eveneens doordrongen van het belang dat het eva luat lepane I
     hecht aan de Invloed van Eurotra wat de doelstellingen OP politiek en
     onderw I I saeb I ed betreft en In het bijzonder aan de Invloed van het
     programma op de Europese samenwerking en de stimulering van het onderzoek
     ter zake . ZIJ Is het er vooral mee eens dat er behoefte Is aan een beleid
     op lange termijn , zowel op nationaal als op communautair niveau , daar
     Eurotra alleen zeker niet voldoende Is .
47 . Wat de wetenschappelijke en technische doelstelling en betreft , neemt de
     Commissie er nota van dat het panel zowel de taalkundige methode als de
     aanpak van het systeemontwerp onderschrijft en sluit zij zich aan bij de
     aanbeveling om het huidige programma voort te zetten ten einde de
     praktische bruikbaarheid van de resultaten te bewijzen .
48 . Inzake de economische doelstellingen gaat de Commissie ermee akkoord dat
     met de voorbereiding van de overgang van Eurotra van het toegepast
     onderzoek naar de Industriële ontwikkeling en de Inschakeling van
      Industriële partners bij deze ontwikkeling onmlddellljk een aanvang moet
     worden gemaakt .
49 . De Commissie Is voornemens de aanbevelingen van het panel als volgt uit te
     voeren :
    - In het kader van het Eurot r a-proor amma zullen de doelstellingen en het
       werkprogramma zodanig worden aangepast dat de kans op succes groter wordt
       en het programma een meer geschikte basis vormt voor een Industriële
       ontwikkeling ; tevens zal een studie over de definitie en de kosten van
       een operationeel Eurotra-systeem worden uitgevoerd ;
    - naast het Eurotra-orooramma zal de Commissie een studie op touw zetten
       over de definitie van en de vooruitzichten voor een Europese
       t aa I I ndust r I e .
50 . Het Besluit van de Raad tot goedkeuring van Eurotra houdt de mogelijkheid
     open voor deelneming van derde landen aan het programma krachtens artikel
     228 van het Verdrag en machtigt de Commissie om samenwerkings ¬
     overeenkomsten af te sluiten .
                                                                                AZ
 ---pagebreak---                                           12
51 . Tijdens de tweede fase van het programma werden verkennende gespreken
     gevoerd met Zwitserland , dat met de Gemeenschap drie talen gemeen heeft
     In de nabije toekomst zal dan ook waarschijnlijk een voor alle partijen
     voordelige samenwerkingsovereenkomst worden afgesloten , zodat met de
     uitvoering ervan vanaf het begin van de derde fase kan worden begonnen .
V   UITVOERING VAN HET VERRUIMDE PROGRAMMA EN VORDERING DER WERKZAAMHEDEN
52 . Overeenkomstig het Besluit van de Raad van 26 november 1986 heeft de
     Commissie met de Spaanse en de Portugese overheden besprekingen gevoerd
     over de samenwerkingsovereenkomsten . Het contract met Spanje werd In
     december 1986 ondertekend en dat met Portugal In april 1987 .
53 . In belde contracten wordt een periode van twee Jaar bepaald voor het
     bereiken van de doelstellingen van de tweede fase van het programma .
     Rekening houdend met de vereiste tijd voor het opzetten van de Interne
     structuren en voor de aanwerving en opleiding van de medewerkers van de
     onderzoekgroepen konden de eigenlijke werkzaamheden tussen Juli en oktober
     1987 worden aangevat .
54 . Het werkprogramma van de Spaanse en de Portugese onderzoekgroepen werd
     zodanig aangepast dat enkele van de eerste analyseresultaten op tijd
     beschikbaar zullen zijn om overbreng I ngswerkzaamheden van een beperkte
     omvang vóór het einde van de tweede fase mogelijk te maken .
55 . In het werkprogramma dat voor de derde fase wordt voorbereid , zal rekening
     worden gehouden met de speciale situatie van het Spaans en het Portugees .
     De opties voor de doelstellingen van de derde fase voor deze talen en de
     methoden om ze te bereiken , zullen met de bevoegde autoriteiten worden
     overeengekomen en In de assoc I at lecontracten voor de derde fase worden
     gespec I f Iceerd .
 ---pagebreak---                                          13 -
56 . Voor de rest van het programma werden de werkzaamheden uitgevoerd volgens
     het In het algemene werkprogramma vastgestelde schema . Alle
     assoclat lecontracten werden ondertekend en de onderzoekgroepen
     samengesteld . Alle teams hebben werkprogramma 's voorbereid die gericht
     zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen van de tweede fase tegen
     de vastgestelde datum .
57 . DeCommlssIe heeft de volgende documenten voorbereid :
    - een gedetailleerd werkprogramma voor de rest van de tweede fase ten einde
      het door de Raad voor het systeem gestelde doel te bereiken ;
    - een werkprogramma voor de derde fase ;
    - de voorwaarden waaaraan moet worden voldaan met het oog op een vlotte
      overgang naar de derde fase .
58 . Deze voorwaarden In verband met de aanvang van de derde fase hebben vooral
     betrekk Ing op :
    - de stand van de algemene taalkundige specificaties ;
    - de stand van de ontwikkeling van de Eurotra-baslsprogrammatuur en
      -gebruikersomgeving met betrekking tot snelheid , functionele eisen en
      gebrulksvr lende 1 1 Jkheld ;
    - de voor de derde fase toe te passen werk - en beproevlngsmethodologle ;
    - de vereiste hulpmiddelen en methoden voor het opstellen van de
      verklarende en vertalende woordenboeken tijdens de derde fase ,
    - de beoordelingscriteria voor de resultaten van de derde fase .
59 . Zowel de nationale groepen als de diverse teams die betrokken zijn bij
     werkzaamheden van algemeen belang leveren aanzienlijke Inspanningen om
     zich aan het schema te houden . De doeltreffendheid van de basls -
     programmatuur die tot dusver een van de hoofdproblemen vormde , werd
     verbeterd . Tevens Is het ontwerp van de virtuele computer voldoende
     gevorderd om op externe gespecialiseerde medewerkers een beroep te kunnen
     doen . Met de voorbereiding hiervan Is een aanvang gemaakt .
60 . Voor de gebruikersomgeving en de uitwerking en het onderhoud van vrij
     omvangrijke grammatica 's en woordenboeken werd een relationeel database
     management systeem ( DBMS ) gekozen en de werkzaamheden vorderen wat het
     ontwerp van de database-structuur , de aansluiting ervan op het
     kernelsysteem en het ontwerp van de hulpmiddelen voor de uitvoering en
     beproeving van het systeem betreft .
 ---pagebreak---                                             14
61 . Gezien het tijdschema voor de toekenning van de nodige middelen door de
     begrot Ingsautor I te I ten moest het einde van de tweede fase naar medio 1988
     worden verschoven . De Commissie vertrouwt erop dat de doelstellingen van
     de huidige fase tegen die tijd met de momenteel beschikbare financiële
     middelen kunnen worden bereikt .
62 . Ten einde de continuïteit van het programma te garanderen , is het
     essentieel dat vóór die datum een overeenkomst over de derde fase Is
     bere I kt .
VI DOELSTELLINGEN EN WERKPROGRAMMA VOOR DE DERDE FASE
63 . BIJ de bepaling van de doelstellingen en de Inhoud van de derde fase heeft
     de Commissie met de volgende aspecten rekening gehouden :
    - de In de Besluiten van de Raad van 1982 en 1986 genoemde doelstellingen ;
    - de door CBC-12 In zijn advies van 6 mei 1986 genoemde aanbevelingen ;
    - het rapport van het eva luat lepane I ;
    - de verklaringen In de notulen van de Raad van 26 november 1986 ;
    - de tot dusver opgedane ervaring met de uitvoering van het programma .
64 . In overeenstemming met het eva luat lepane I beschouwt de Commissie de
     uitvoering van een operationeel prototypesysteem voor automatische
     vertaling als een van de technische hoofddoelstellingen van het programma
     als essentieel , daar een dergelljk prototype de basis moet vormen voor de
     evaluatie van het taalkundig model , respons moet bieden voor het onderzoek
     en uttel nde lijk de uitvoerbaarheid van het systeem moet bewijzen .
65 . Om dit doel te bereiken zal een evenwichtige aanpak volgens drie
     hoofdlijnen worden nagestreefd , met name :
    - taalkundig onderzoek ;
    - taalkundige Imp lementat iewerkzaamheden ;
    - systeemontwerp en ontwikkeling van programmatuurhulpmlddelen .
     Terzelfder tijd zal de Industriële ontwikkeling en het aantrekken van
     Industriële partners worden voorbereid .
                                                                                45
 ---pagebreak---                                              15 -
66 . Voor de duur van het programma zijn de door de nationale groepen
     uitgevoerde Implementat lewerkzaamheden noodzakelijk om de
     onderzoekresultaten te testen , het prototype te verbeteren en de
     werkzaamheden op het gebied van het toegepaste onderzoek door permanente
     respons leiding te geven .
67 . Op basis van de voorgestelde omvang van het te ontwikkelen
     prototypesysteem moeten conclusies kunnen worden getrokken omtrent de
     kwalitatieve capaciteit en de uitbreidbaarheid van het systeem . De
     woordenschat van circa 20 000 Ingangen wordt als het vereiste mlmlmum
     beschouwd om een beperkt en homogeen gebied te kunnen beslaan . Alleen op
     die manier zal het systeem op de vertaling van reële teksten kunnen worden
     getoetst .
68 . De Commissie Is van mening dat het doel van circa 20 000 Ingangen met de
     bestaande structuren en middelen voor een aanzienlijk aantal talen en
     talenparen moet kunnen worden bereikt .
69 . De Commissie Is zich ervan bewust dat dit doel enkel kan worden bereikt
     Indien bekwame medewerkers , geschikte hulpmiddelen voor de uitwerking en
     het onderhoud van woordenboeken en lexicografische en terminologische
     hulpmiddelen beschikbaar worden gesteld . In verband met het laatstgenoemde
     aspect Is de Commissie zich ervan bewust dat niet alle talen gelijk zijn
     behandeld , daar de lexicografische en terminologische hulpmiddelen voor
     bepaalde talen en talenparen ontoereikend of zelfs onbestaande zijn .
     Daardoor kan het moeilijk worden om het programmadoe I van 20 000
     woordenboek Ingangen voor sommige talen en talenparen volledig te bereiken .
70 . Alle nationale groepen werd verzocht een Inventaris op te maken
     betreffende de lexicale en terminologische hulpmiddelen die voor hun talen
     beschikbaar zijn . Op basis van deze Inventaris zullen passende maatregelen
     kunnen worden genomen In verband met een meer evenwichtige verdeling van
     de middelen onder de verschillende talen .
71 . Het Eurotra-project Is te beperkt om alle bestaande lexicale en
     terminologische leemten te kunnen aanvullen en In het bijzonder om aan de
     eisen Inzake een Industriële ontwikkeling of andere toepassingen op het
     gebied van natuur 1 1 Jke-taa I verwerk Ing te kunnen voldoen . Over deze
     aspecten zullen dan ook later nieuwe voorstellen moeten worden Ingediend .
 ---pagebreak---                                           16 -
72 . Aan de programmatuur moet gedurende de gehele derde fase verder worden
     gewerkt . Enerzijds Is dit noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de steeds
     grotere eisen van het project als zodanig , zowel kwantitatief
     ( grammatica 's , woordenboeken en proef teksten ) als qua snelheid met het oog
     op ultgebrelde beproeving , expressiviteit en gebruiksvriendelijkheid van
     het systeem .
73 . Anderzijds zijn er problemen wat de eisen Inzake snelheid en ruimte
     betreft . Om voor deze problemen een oplossing te vinden , wat cruciaal Is
     voor een Industriële ontwikkeling , moet geavanceerde architectuur voor
     programmatuur - en zo mogelijk ook voor apparatuur - worden bestudeerd .
74 . Hiervoor zal steeds meer een beroep worden gedaan op deskundigen van
     buiten de Eurotra-kr Ing en zal worden gepoogd verbindingen met andere
     binnen het kaderprogramma uitgevoerde projecten tot stand te brengen .
75 . Met betrekking tot het taalkundig werk heerst de opvatting dat een
     evenwicht kan worden bewaard tussen toegepast onderzoek en
     Imp lementat lewerkzaamheden In de nationale onderzoekgroepen . Terwijl het
      Imp lementat lewerk uitelndelljk moet lelden tot de verwezenlijking van het
     definitieve systeem , zal het tijdens de derde fase een exper Imenteerbasls
     vormen voor de verwerking en de evaluatie van de resultaten van het
     toegepast onderzoek .
76 . Het hoofddoel van het toegepast taalkundig onderzoek is de verbetering van
     de kwalitatieve prestaties van het systeem . De beide hoofdlijnen van het
     toegepast onderzoek zijn gericht op de verbetering van de tussentaalbasls
     van de Interface-structuur enerzijds ( met het oog op zo weinig mogelijk
     overbrenging ) en op eenduidigheid anderzijds ( door uitbreiding In het
     bijzonder van semantische kenmerken en relaties en contrastieve studies en
     een steeds ruimere toepassing van de verwezenlijkingen op het gebied van
     kunstmatige intelligentie ).
77 . Het panel heeft geoordeeld dat de huidige structuur van het
     programmabeheer doeltreffend werkt , zodat bij de leiding van de
     werkzaamheden een zekere flexibiliteit aanwezig Is en voor bepaalde
     detailpunten steeds discussie over de in te slagen weg mogelijk Is . Het
     panel wijst er meer bepaald op dat de contactgroep verrassend goed werk
     levert , ondanks de uiteenlopende wetenschappelijke standpunten die
     vertegenwoordigd zijn en dat dit communautaire programma met deze
     onconventionele methode goede vorderingen lijkt te maken .
 ---pagebreak---                                       - 17
78 . Voor de derde fase van het programma zijn diverse veranderingen en
     aanpassingen voorzien om tegemoet te komen aan de nieuwe door het
     programma gestelde eisen en behoeften . Deze hebben meer bepaald betrekking"
     op :
    - de samenstelling en de taken van het centrale team bij de Commissie ;
    - het profiel van de taalgroepen waarbij rekening zal moeten worden
      gehouden met de veranderingen In de behoeften , vooral op het gebied van
       lexicografisch werk ;
    - de Juiste rol van de Ierse groep wat het terminologisch werk en de
      wisselwerking met de taalgroepen betreft ;
    - de Juiste rol van de Luxemburgse groep als documentatiecentrum en als
      test- en referent lecentrum en clearing house voor de programmatuur ;
    - de organisatie van het door de nationale groepen uit te voeren algemeen
      taalkundig onderzoek en In het bijzonder de oprichting van
      gespecialiseerde centra voor de diverse betrokken onderwerpen ;
    - de coördinatie van het onderzoek over het systeemontwerp en de
      baslsprogrammatuur In het algemeen ;
    - de samenwerking met derden voor de Implementatie van de Eurotra -
      programmatuur ;
    - het betrekken van derden bij specifieke onderdelen van het taalkundig
      werk ( In het bijzonder lexicografie );
    - de mechanismen voor overdracht van deskundigheid en technologie aan
      derden ter voorbereiding van de Industriële ontwikkeling .
79 . Met de voorbereiding van de Industriële ontwikkeling zal onmlddellljk een
     aanvang worden gemaakt om de Europese Industrie In staat te stellen zo
     goed mogelijk van de resultaten van het Eurotra-progranvna gebruik te
     maken . Het ligt ook In de verwachting dat wanneer de Industrie In een
     vroeg stadium bij het project wordt betrokken , dit een positieve Invloed
     heeft op de leiding en de resultaten van het onderzoekwerk en leidt tot
     een verbetering van de wisselwerking met de onderzoekgroepen .
VII ALGEMENE STRATEGIE VAN DE GEMEENSCHAP INZAKE TAALKUNDIGE PROBLEMEN
80 . Eurotra Is het eerste communautaire O&O-programma dat door de Commissie op
     het gebied van taalkundige problemen op touw werd gezet . Een van de
     doelstellingen van Eurotra Is de bevordering van onderzoek en ontwikkeling
     op dit gebied en het veroorzaken van een kata lysatoref fect met het oog op
     neven- en vervolgprogramma 's .
 ---pagebreak---                                            18 -
81 . Dit effect werd zowel op nationaal als op communautair niveau bereikt en
      er werden enkele projecten gestart die rechtstreeks of onrechtstreeks
      verband houden met Eurotra .
82 . Onder meer dank zij Eurotra wordt ook het belang van natuur lljke-
      taa Iverwerk Ing voor het succes van de geavanceerde Informatietechnologieën
      steeds meer onderkend en vindt het denkbeeld van een Europese
      taa I industr Ie als een zelfstandige economische sector steeds meer Ingang
      en steun .
83 . De Commissie overweegt methoden om een gunstigere omgeving te creëren voor
      de taal Industr Ie die voor ten minste vijf belangrijke economische sectoren
      als hulpsector zou dienen , namelijk voor vertaal - en tolkwerk ,
       informatiediensten , taalonderwijs , kantoorautomatisering en uitgeverij .
VI 1 I CONCLUS I ES
84 . In alle twaalf Lld-Staten zijn momenteel werkgroepen werkzaam en het
      Eurotra-programma loopt nu op volle toeren .
85 . Al diegenen die bij het programma betrokken zijn , leveren aanzienlijke
       Inspanningen om de doelstellingen van de tweede fase te bereiken en om de
      voorwaarden te scheppen voor een ordentelijke aanvang van de derde fase .
86 . De Commissie Is van oordeel dat aan belde voorwaarden tegen medio 1988 zal
      zijn voldaan en stelt voor de derde Eurotra-fase op 1 Juli 1988 te laten
       Ingaan .
87 . De Commissie verzoekt de Raad de voorstellen betreffende de overgang naar
      een volgende fase en betreffende een specifiek programma Inzake de
      voltooiing van een geavanceerd systeem voor automatische vertaling
      ( Eurotra ) goed te keuren
                                                                                yjCj
 ---pagebreak---                              - 19 -
-          Voorstel voor een Besluit van de Raad betreffende de
           overgang van het Eurotra-programma naar de derde fase
           Voorstel voor een Beschikking van de Raad betreffende een
           specifiek programma Inzake de voltooiing van een
           geavanceerd systeem voor automatische vertaling ( Eurotra )
BIJLAGE  1 Eindrapport van het Eurotra-evaluat lepanel
BIJLAGE If Werkprogramma voor de derde fase
BI JLAGEIM Financieel Ini Icht Ingenblad "A M
BIJLAGE IV Financieel Ini Icht Ingenblad " B "
gIJLAGE V  Ontwerp-advles van CBC-12
 ---pagebreak---                                 Voorstel voor een
                              BESLUIT VAN DE RAAD
                            betreffende de overgang
                     van het Eurotra-programma naar de derde fase
 DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
 Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,
 Gelet op Besluit 82/752/ EEG van 4 november 1982          tot goedkeuring van een
 onderzoek- en ontwikkelingsprogramma van de Europese Economische Gemeenschap
 Inzake een geavanceerd systeem voor automatische vertaling ( 1 ), gewijzigd bij
 Besluit 86/ 591 / EEG  ( 2 ), inzonderheid op artikel 1 , tweede alinea ,
Gezien het voorstel van de Commissie ,
Gezien het advies van het Europese Par lement ( 3 ) ,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal
 Overwegende dat in Besluit 82 /752 / EEG is bepaald dat de Raad bij de voltooiing
van iedere fase van het bovengenoemde programma , hierna Eurotra te noemen, vol¬
 gens de in het Verdrag bepaalde procedures en aan de hand van een verslag van
de Commissie en van het advies van het Raadgevend Comité inzake beheer en
 coördinatie " Taalkundige problemen " ( CBC-12 ), besluit over de eventuele over¬
 gang naar de volgende fase,
( 1 ) PB nr . L 317 van 13.11.1982 , blz . 19
( 2 ) PB nr . L 341 van 4.12.1986 , blz . 39
( 3 ) PB
( 4 ) PB
                                                                                21
 ---pagebreak---                                              2
Overwegendo dat Besluit 87/51 6/EURATOM EEG van de Raad (5) betreffende het kaderprograire
van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische
ontwikkeling ( 1987 tot en met 1991 ) er In artikel 1 , lid 3 . aan herinnert dal
een bedrag van 1084 miljoen Ecu werd uitgetrokken ui t hoofde van reeds overeengekomen
of In uitvoering zijnde onder zoekprogranvna 's ,
Overwegende dat Eurotra een van deze reeds goedgekeurde en In uitvoering
zijnde programma 's Is , voor de derde fase waarvan overeenkomstig
Besluit 82 /752 / EEG een bedrag van 5,5 miljoen Ecu noodzakelijk werd geacht ,
Overwegende dat de doelstellingen van de tweede fase van het Eurotra-programma
naar wordt verwacht In de loop van 1988 zullen worden bereikt met de daarvoor
door de begrot Ingsautor I te 1 1 toegewezen middelen .
Overwegende dat het Eurotra-programma werd beoordeeld door een panel van
onafhankelijke deskundigen , wier aanbevelingen door de Commissie In aanmerking
werden genomen bij de vastlegging van de richtsnoeren voor de derde fase ,
Overwegende dat alle twaalf Lld-Staten actief deelnemen aan de uitvoering van
het programma .
Overwegende dat het van essentieel belang is dat ormiddellijk met voorbereidingen wordt
begonnen voor de overgang van het Eurotra-programma naar een Industriële
ontwikkel Ingsfase ,
Overwegende dat CBC-12 werd geraadpleegd en gunstig advies betreffende de
overgang naar de derde fase heeft uitgebracht ,
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek
( CREST ) werd geraadpleegd .
( 5 ) PB nr . L 302 van 24.10.1987 , blz . 1
                                                                                2?
 ---pagebreak---                                             3
BESLUIT :
E ni g arALkal
De derde fase van het Eurot ra-programma , goedgekeurd bij Besluit 82 / 752 / EEG en
gewijzigd bij Besluit 86 / 591 / EEG , gaat In op 1 Juli 1988 .
Gedaan te Brusse I .
                                                Voor de Raad
                                                De Voorzitter
                                                                                43
 ---pagebreak---                              Voorstel voor een
                         BESCHIKKING VAN DE RAAD
                        betreffende een specifiek
              programma Inzake de voltooiing van een geavanceerd systeem
                         voor automatische vertaling ( Eurotra )
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,
 Inzonderheid artikel 130 Q , lid 2 ,
Gezien het voorstel van de Commissie ,
 In samenwerking met het Europese Parlement ,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ^ 1 ),
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag is bepaald dat het Kaderprogramma
 ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma 's die binnen
elke actie worden ontwikkeld ;
Overwegende dat de Raad door de goedkeuring van het Kaderprogramma van
communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische
ontwikkeling ( 1987 - 1 991 ) ^ 2 ^ In het kader van punt 8.4 - Verspreiding en
toepassing van de resultaten van wetenschappelijk en technologisch onderzoek -
het belang erkent van een actie op het gebied van taalkundige problemen .
(1)
( 2 ) PB nr . L 302 van 24.10.1987 , blz.1
 ---pagebreak---                                           - 2 -
Overwegende dat de Raad bij Besluit 82 / 752 / EEG (3), gewijzigd bij Besluit
 86 /591 / EEG (4 ), een onderzoek- en ontwikkelingsprogramma van de Europese
 Economische Gemeenschap inzake een geavanceerd systeem voor automatische
 vertaling ( Eurotra ) heeft goedgekeurd,
Overwegende dat het Eurotra-programma werd beoordeeld door een''pane I " van
onafhankelijke deskundigen , wier aanbevelingen door de Commissie In aanmerking
werden genomen bij de vastlegging van de richtsnoeren voor de derde fase ,
Overwegende dat de Raad bij Besluit ../.../ EEG                           de
overgang van het Eurotra-programma naar de derde fase heeft goedgekeurd ,
Overwegende dat overeenkomstig de adviezen van het Raadgevend Comité Inzake
beheer en coördinatie " Taalkundige problemen " ( CBC-12 ) van 6 mei 1986 en van
 25 Januari 1988 , voor de voltooiing van de derde fase van het Eurotra -
 programma een bijkomend bedrag van 6,5 miljoen Ecu noodzakelijk werd geacht .
Overwegende dat het Raadgevend Comité Inzake beheer en coördinatie
 " Taalkundige problemen " ( CBC-12 ) zijn advies heeft uitgebracht ,
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek
 ( CREST ) werd geraadpleegd ,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :
 Artikel    1
 1 . Hierbij wordt een specifiek programma voor de voltooiing In 1990 van een
      geavanceerd systeem voor automatische vertaling ( Eurotra ) goedgekeurd .
 2 . Inhoud en duur van het programma zijn vastgesteld In Besluit 82 / 752 / EEG
(3 ) PB nr . L 317 van 13.11.1982, blz . 19
( 4 ) PB nr . L 341 van 4.12.1986 , blz . 39
 ---pagebreak---                                             3
3 . De nadere        voorschriften betreffende de uitvoering van dit specifieke
     programma staan vermeld In de bijlage .
Artikel 2
Boven         het bedrag van 5,5 miljoen Ecu dat reeds overeenkomstig Besluit
82 / 752 / EEG noodzakelijk werd geacht , wordt voor de voltooiing van het Eurotra -
programma een bijkomend bedrag van 6,5 miljoen Ecu noodzakelijk geacht .
Artikel 3
 Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten .
Gedaan te Brussel ,
 ---pagebreak---                                           B I J L A G E
1 . POELSTELL INGEN
    Het specifieke programma beoogt enerzijds de uitvoering van de bijkomende
    taken die In de derde Eurotra-fase door de toetreding van Spanje en
    Portugal vereist zijn . Door deze uitbreiding onderging het oorspronkelijke
    werkprogramma de volgende twee wijzigingen :
        a ) uitbreiding van het aantal talenparen van 42 tot 72 ,
        b ) verlenging van de derde fase met zes maanden .
    Het specifieke programma beoogt anderzijds een bijzondere Impuls te geven
    aan twee essentiële onderdelen waarop bij de beoordeling van de tweede fase
    werd gewezen , namelijk de ontwikkeling van programmatuur en de
    voorbereiding van de Industriële ontwikkeling .
2 . VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA
    1 .      De Commissie Is verantwoordelijk voor de uitvoering van het
             programma , meer bepaald door middel van onderzoek - en assoclatle -
             contracten waarin de rechten en plichten van elke partij worden
             vastgelegd , In voorkomend geval met Inbegrip van de voorwaarden en
             procedures voor de betaling van eventuele vergoedingen en voor de
             terugbetaling van communautaire bijdragen .
    2.       De Indicatieve onderverdeling van het noodzakelijk geachte bedrag van
             6,5 miljoen Ecu Is als volgt :
        a)   Communautaire bljdragen voor de nationale groepen             4,4  MEcu
        b)   Baslsprogrammatuur                                            1 ,1 MEcu
        c)   Taalkundlge spec I f I cat les                                0,2  MEcu
        d)   Workshops , leveranties , enz .                               0,1  MEcu
        e)   Voorbereidende werkzaamheden voor de overgang
             naar een Industrieel systeem                                  0,7 MEcu
                                                        TOTAAL             6.5 MECU
 ---pagebreak--- EUROTRA EVALUAT I EPANEL
      E I ndrappor t
     Oktober 1987
                     EUROTRA SECRETARIAAT
                     Information Management &
                     Eng i nøer I ng L t d
                     14-16 Farringdon Lane
                     London EC1R      3AU
                     Eng l and
                     Telefoon :     + 44 1 253 ii"'
                     Te'e'ax :      + 44 1 251 8646
 ---pagebreak---                           EINDRAPPORT VAN HET EUROTRA EVALUAT I EPANEL
                                                I nhoud
   1 . INLEIDING
   2.  HISTORISCH OVERZICHT
   3.  DOELSTELLINGEN
       Overzicht van de doelstellingen
       EUROTRA-werkmet hode
       M i dde I en
       Onderzoek tegenover ontwikkeling
       Nationale tegenover Europese doelstellingen
       Exp lo i tat I emoge I I jk heden
       U i tvoerbaar he I d
   4.  BEREIKTE RESULTATEN
       Algemene Indruk
       Planning en controle
       Kwaliteit van het werk
       Betrokkenheid van de industrie
   5.  ORGAN ISATORISCHE EN FINANCIELE ASPECTEN
       Adv I escom i tés en beheerscom i tés
       Centrale taken
       Nationale onderzoekgroepen
   6.  WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ASPECTEN
       Referent lehandboek
       Linguïstische aspecten
       Systeemarchitectuur en programmatuur
   7.  CONCLUS I ES
   8.  AANBEVELINGEN
       I          EUROTRA
       I I        Onderzoek
       I I I      Ontw I kke I i ng
                                         Eindrapport - p . 1
<!
 ---pagebreak--- B I JLAGEN
A      Geboekte vooruitgang ten opzichte van de doelstellingen
B      Organisatorische en financiële aspecten
C      Technische aspecten
D      Interviews afgenomen tot eind Juli 1987
E      Curriculum vltae van de leden van het eva luat lepane I
                                     EVALUAT I EPANEL
Voorzltter    :         dr . A. E. Pannenborg
Leden :                 de heer André Danzln
                        professor fil . dr . Sture Allen
                        prof . dr . rer . nat . Hartwlg Steusloff
                        de heer   Henri Dieuzelde
Secretar laat           mevrouw   Helen Henderson
                        de heer   Peter Vickers
                        mevrouw   Leslie Anne Ferber
                                   Elndrapport - p    2
 ---pagebreak--- 1 .  INLEIDING
1   EUROTRA ls un I a le
    Het   Is unlek In diverse opzlchten :
    - het is het ambitieuste project ter wereld dat tot nu toe op het gebied
       van automatische vertaling Is ondernomen , met een begroting van meer
       dan 16 miljoen ECU en maximaal 150 specialisten die permanent aan het
       project medewerken ;
    - het streeft ernaar een gemeenschappelijk systeem op te bouwen dat alle
       vertalingen naar en uit negen verschillende talen bestrijkt , terwijl de
       meeste andere projecten zich beperken tot twee of hooguit enkele
       talen ;
    - voor het onderzoekgedee I te van het project werd gekozen voor een
       fundamenteel linguïstische methode , die een veel steviger en
       systematischer wetenschappelijke grondslag voor de benodigde begrippen
       garandeert dan enig ander bestaand of In het stadium van ontwikkeling
       verkerend systeem ;
    - het betreft voor een keer een omvangrijk project op het gebied van
       intermenselijke relaties , en niet op wetenschappelijk of technologisch
       gebied .
2   EUROTRA Is opgezet vla het ongebruikelijke mechanisme van nationale
    assoc I at lecontracten opdat in de gehele Gemeenschap de vereiste middelen
    op het gebied van computerlinguïstiek beschikbaar zouden worden gestald .
    Dit Is alleen vanuit historisch perspectief te begrijpen . De
    ontwikkeling van het EUROTRA-concept vergde een aanzienlijk aantal jaren .
    Van essentieel belang was het besluit van de Raad dat aan alle officiële
    gemeenschapstalen evenveel aandacht zal worden besteed . Dit vereist een
    systematischer fundamentele aanpak dan ooit bij vorige projecten nodig
    was . Er kon geen gebruik worden gemaakt van vroegere ervaringen voor het
    beheer van een dermate complex project . Het beheersprobleem werd nog
    verergerd door het gebrek aan centraal personeel , wat aanvankelijk voor
    een deel werd verholpen door de doeltreffende dienstverlening van de
    Zwitserse organisatie ISSCO . De huidige , Ietwat logge structuur voor
    toezicht en coördinatie is op een bijna empirische wijze geleidelijk
    ontstaan vanuit de behoeften aan beheer .
3   De meeste groepen die aan het project deelnemen , maken deel uit van of
    zijn verbonden aan een un I vers I te 1 1 . Nu reeds kan worden vastgesteld dat
    EUROTRA aldus heeft bijgedragen tot een merkbare versterking van het
    bewustzijn en het onderzoekpotentieel op het gebied van
    computerlinguïstiek . Daardoor en door de meertaligheid van EUROTRA maakt
    Europa kans om op dit gebied op wereldniveau een toonaangevende rol te
    spelen . Het zou als een morele verplichting voor Europa kunnen worden
                                Elndrapport - p. 3
 ---pagebreak---   beschouwd dit leiderschap op zich te nemen .        Van de drie sterk
  ontwikkelde regio’s In de wereld , namelijk Noord-Amer I ka . Japan en
  Europa , heeft alleen de laatstgenoemde een grote verscheidenheid aan
  verschillende nationale talen .      Deze culturele erfenis van Europa brengt
  mede dat het zijn natuurlijke taak Is op het gebied van automatische
  vertaling op wereldniveau het voortouw te nemen .
4 Taal Is oneindig verschelden .      Dit Impliceert fundamentele beperkingen
  van principiële aard voor de u I te l nde l I Jke resultaten van automatische
  vertaling . Hierbij zij evenwel opgemerkt dat enkele van deze beperkingen
  ook gelden voor door de mens gemaakte vertalingen . BIJ de vraag of
  automatische vertaling economisch haalbaar Is , zal derhalve niet de
  perfectie In absolute termen als criterium worden gehanteerd , maar wel de
  relatieve kwaliteit In vergelijking met door de mens gemaakte vertalingen
  alsmede de economische voordelen .
5 De aard van dit project zou kunnen worden omschreven als toegepast
  onderzoek . Een van de zwakste punten In de huidige plannen Is de vage
  scheiding tussen de onderzoekt ase en de daaropvolgende en onvermijdelijk
  overlappende ontwikkelingsfase , die nodig Is om een In de praktijk
  bruikbaar systeem uit te werken . De behoefte aan coördinatie In de
  onderzoekt ase van een groot en complex systeem Is minder groot dan de
  behoefte aan systeembeheer voor de ontwikkeling van een systeem voor
  praktisch gebruik . De overgang van de huidige fase naar de volgende zal
  veel denkwerk en voorbereiding vergen .
6 De hierboven gemaakte opmerkingen geven misschien de Indruk dat een
  rechtlijnige maar moeilijke overgang van het huidige onderzoekproject
  naar de ontwikkelingsfase wordt verwacht . Het panel wil er echter met
  nadruk op wijzen dat het werk momenteel niet vlug genoeg opschiet om op
  deze beslissing vooruit te lopen .      Zoals zo vaak bij onderzoek het geval
   is , kan men wel de kwaliteit van de geleverde Inspanning beoordelen -
  deze Is voor EUROTRA over het algemeen voldoende tot vrij goed - maar
  heeft men tijdens de uitvoering van de werkzaamheden geen zekerheid over
  de ul te Inde 1 I Jke efficiëntie van de resultaten uit economisch oogpunt .
                                Elndrapport - p     4
                                                                                &
 ---pagebreak--- 2. H I STOR I SCH OVERZICHT
7  Tijdens de beraadslagingen In de Raad en het Europese Parlement over het
   voorstel van de Commissie het EUROTRA-progr amma tot Spanje en Portugal
   uit te breiden , werd voorgesteld het EUROTRA-progr amma door een groep
   onafhankelijke deskundigen te laten evalueren .
8  In het rapport van de Commissie energie , onderzoek en technologie van het
   Europese Parlement stond dat , aangezien het 7 Jaar zal duren om het
   EUROTRA-programma te voltooien , de reeds uitgevoerde werkzaamheden In de
   eerste helft van 1987 door een onafhankelijke commissie van deskundigen
   moesten worden beoordeeld , voordat met de derde fase werd begonnen .
9  Het C8C-12 ( Raadgevend Comité voor beheer en coördinatie " Taalkundige
   problemen ") heeft In oktober-november 1986 In zijn ad hoe task force deze
   onafhankelijke evaluatie besproken . Er werd overeengekomen dat de
   evaluatie In de lente / zomer 1987 zou plaatsvinden .
10 Als optimale samenstelling van het evaluat lepanel werd een groep van twee
   generali3tan ( voor belelds-, beheers- en organisatorische
   aangelegenheden ) en twee specialisten aanbevolen . Tevens werd
   voorgesteld dat een van de specialisten buiten de Gemeenschap zou worden
   aangewezen .
11 Het panel maakte gebruik van de volgende , aan het Besluit van de Raad
   ontleende definities van de 1e , 2e en 3e fase van EUROTRA :
   1e fase ( voorbereidende fase ) - 2 jaar , 2 miljoen Ecu
    Instelling van het RCPB ; vaststelling van de werkmethoden ;
   voorbereiding van een gedetailleerd programma ; omschrijving van de
   toekenning van de rechten van Intellectuele eigendom en van de wijze van
   verspreiding van de resultaten ; bespreking van het belang van
   deelneming van derde landen , enz .
   Voorbereiding van uitvoerige specificaties met betrekking tot
    linguïstische modellen , de Eurotr a-progr amma tuur , de lexicale
   gegevensbas I s ; voorbereiding van de assoc I at I econtracten .
   2e fase ( fase van het fundamentele en toegepaste linguïstische onderzoek )
   - 2 Jaar , 8,5 miljoen Ecu
   1 . Fundamenteel linguïstisch onderzoek dat omvat : de ontwikkeling van
    linguïstische modellen voor de analyse en generatie van elk der officiële
   talen der Gemeenschap en voor de onderlinge overbrenging , met
   gebruikmaking van een tekstcorpus en een woordenlijst op een beperkt
   gebied ( Informatietechnologie uit officiële Espr l t-documenten ) met
   ongeveer 2 500 specificaties -, voorbereiding van de lexicale
                              Elndrapport - p. 5
 ---pagebreak--- gegevensbas I s voor de bovengenoemde woordenlijst die zowel voor de
analyse als voor de generatie van elk der talen en voor de onderlinge
overbrenging dienst zal doen ; bestudering van de linguïstische
strategieën die het meest geschikt zijn voor de machinale uitvoering var
de verschillende processen .
2 . Uitwerking van de bas I sprogrammatuur voor Eurotra , hetgeen omvat :
aanbestedingen en keuze van een Instelling voor de uitwerking van de
programmatuur ; ontwikkeling van de bas I sprogrammatuur , met Inbegrip van
     de hoge programmeertaal voor de beschrijving van de linguïstische
gegevens en strategieën , de hoge programmeertaal voor de Interface tussen
gebruiker en systeem , de programmatuur voor de compilatie van de hoge
programmeertalen . Met de programmatuur In deze eerste versie wordt
beoogd het moge lijk te maken de linguïstische modellen die door de
deelnemende centra zijn vastgesteld en voldoende geavanceerd zijn , te
ontwikkelen en machinaal te beproeven . De ontwikkeling van deze eerste
versie moet daarom voorafgaan aan de valorisatie van de linguïstische
werkzaamheden In dit programma . Pas aan het eind van dit programma vindt
de Industriële ontwikkeling van het Eurotra-systeem plaats , met Inbegrip
van de aanpassing van de programmatuur aan de prestatie- en
betrouwbaarheidseisen die worden gesteld voor het leveren van vertalingen
onder commerciële voorwaarden .
3e fase ( fase van de stabilisatie van de linguïstische modellen en van de
evaluatie van de resultaten ) - 18 maanden , 5,5 miljoen Ecu
Na advies van het RCPB , het CREST , het CIDST en het CETIL , aan het slot
van de tweede fase , dat wil zeggen wanneer het mogelijk Is de elementaire
 linguïstische modellen met volledige talenparen en analyse , overbrenging
en generatie aan systematische tests te onderwerpen , worden de
werkzaamheden vooral gericht op :
- aanpassing van de linguïstische modellen ten einde te komen tot zo
   betrouwbaar mogelijke taalmodules . Deze modules kunnen dan voor pre-
   operatlonele toepassingen worden gebruikt ;
- geleidelijke uitbreiding van de basis van het tekstcorpus , de
    linguïstische modellen en de woordenlijst voor een specifiek gebied en
   op teksten met een toenemende graad van Ingewikkeldheid ;
- herziening van de lexicale bases en geleidelijke uitbreiding ervan ten
   einde het gekozen gebied zo volledig mogelijk te bestrijken ( ongeveer
    20 000 specificaties In alle talen ) ;
- evaluatie van de technische en economische prestaties van het systeem ;
                            E Indrapport - p. 6
                                                                           3¥
 ---pagebreak---    - voorbereiding van een voorstel voor de Industriële ontwikkeling van een
      operationeel systeem en de overgang naar een stadium van commerciële
      exp loi tat Ie .
12 Het CBC-12 deed de aanbeveling de evaluatie tamelijk ruim op te vatten en
   stelde me.t name voor de volgende punten te bestuderen :
   - de behaalde resultaten en de kans om de doelstellingen van de tweede
      fase te verwezenlijken ;
   - de kwaliteit van de wetenschappelijke methode en met name de
      geschiktheid ervan als basis voor de werkzaamheden van de derde fase en
      latere werkzaamheden ( Industriële ontwikkeling ) ;
   - het verband tussen de voor EUROTRA gekozen methoden en de algemene
      trends van het geavanceerde onderzoek op het gebied van natuurlljke-
      taalverwerking ;
   - de Invloed van EUROTRA op het onderzoek op het gebied van automatische
      vertaling en natuur I I Jke-taa I verwerk ing ;
   - vaststelling van de prioriteiten voor automatische vertaling en
      natuur I I jke-taa l verwerk l ng In het nationale onderzoekbeleid en
      nationale onderzoekprogramma 's In de Gemeenschap en In derde landen
      ( VSA , Japan , Canada , enz .) ;
   - de geschiktheid van de organisatorische structuur voor het project zelf
      en als model voor andere projecten ;
   - de geschiktheid van onderbrenging van het beheer van het project In de
      administratieve afdeling van de Commissie ;
   - het beheer van het project .
13 Voor het eva luat lepane I werden vier leden aangewezen , dr . A.E. Pannenborg
   ( voorzitter ) en de heer A. Danzin als generalisten , en prof . dr . rer .
   nat . H. Steusloff en prof . fll . dr . S. Allen als deskundigen . De heer H.
   Dleuzelde werkte samen met de heer Danzin .         Mevrouw H.L. Henderson werd
   als secretaris aangesteld en werkte samen met de heer P. Vlckers en
   mevrouw L.A. Ferber .
                                   Elndrapport - p. 7
 ---pagebreak--- 14 Gezien het krappe tijdschema van het project besliste het panel dat In de
   eerste plaats Interviews moesten worden afgenomen van alle nationale
   onderzoekgroepen . Na een eerste ontmoeting met leden van het EUROTRA-
   projectteam en personeelsleden van DG XIII In Luxemburg werden alle
   nationale groepen en leden van de contactgroep geïnterviewd . Voor zover
   dit moge lijk was , werden de Interviews af genomen door ten minste twee
   leden van het panel en een lid van het secretariaat . De meeste
   Interviews vonden plaats In de nationale onderzoekcentra en enkele In
   Luxemburg .
15 Voorts werden Interviews afgenomen van leden van het CBC-12 , de
   Gemeenschappelijke stuurgroep en personeel van het EUROTRA-project . Ook
   een afgevaardigde van het Europese Parlement werd geïnterviewd . Op basis
   van deze Interviews , studiewerk en diverse plenaire vergaderingen werd
   een tussentijds rapport opgesteld . Dit rapport was de neerslag van de
   waarnemingen en opvattingen van het eva luat lepanel en werd alleen onder
   het personeel van DG XIII verspreid .
16 In dit eindrapport wordt In de hoofdstukken 1-5 een kritische evaluatie
   van de huidige stand van zaken gemaakt . Het panel heeft getracht Inzicht
   te verkrijgen In de ultelndel I Jke doe Iste I I Ing(en ) van het project .
   Vanuit dit Inzicht heeft het de kwaliteit en de Inhoud van de verrichte
   werkzaamheden geëvalueerd alsmede het organisatorische kader waarin deze
   hebben plaatsgevonden . In de hoofdstukken 6 en 7 zijn de door het panel
   getrokken conclusies en zijn aanbevelingen voor de toekomst vervat .
                               Elndrapport - p    8
 ---pagebreak--- 3. DOELSTELLINGEN
Overzlcht van da doe I sta I I I ngen
17   De officiële doelstellingen van het EUROTRA-progr amma , zoals aangegeven
      In het Besluit van de Raad van 4 november 1982 , zijn heel specifiek :
              ... de totstandbrenging van een geavanceerd systeem voor
              automatische vertaling ( EUROTRA ) dat voor alle officiële talen van
              de Gemeenschap geschikt Is .
18   Van bij de aanvang zag men evenwel In dat een dergelljk programma
     uitvoerig fundamenteel onderzoek vergde en dat het voordelen zou
     opleveren die verder gaan dan het louter praktische resultaat , namelijk
     de produktie van een nieuw automatisch vertaalsysteem .
19   Het panel      Is bijgevolg van oordeel dat het programma een vierledig doel
     heeft  :
              - politiek
              - wetenschappe l l Jk en technisch
              - econom I sch
              - onderwl J s en opleldlng .
20   Het DO I 1 1 I eke doe I bestaat hoofdzakelijk In de ontwikkeling van een grote
     Europese bekwaamheid op het gebied van automatische vertaling , en in dit
     opzicht werpt het programma klaarblijkelijk vruchten af . Een politieke
     belemmering voor het programma Is het principe dat alle negen talen
     dezelfde status hebben , hetgeen leidt tot anomalieën wat betreft de
     omvang en de aard van het profijt dat de verschillende landen ervan
     trekken .
21   BIJ de wetenschappe I I Ike en technische doelstellingen gaat het vooral om
     het fundamentele linguïstische onderzoek en de ontwikkeling van een
     computerondersteund systeem . De op dit punt geboekte vooruitgang wordt
      in hoofdstuk 5 behandeld . Voorts dient te worden aangetoond dat
     automatische vertaling mogeiljk Is met de linguïstische beginselen van
     EUROTRA .
22   Het economische doel Is de produktie van een geavanceerd , bruikbaar ,
     efficiënt systeem voor automatische vertaling dat bijdraagt tot een
     vermindering van de zware uitgaven die de Commissie momenteel voor
     vertalingen moet doen . Ultelndelljk zou het systeem als " Industrieel "
     produkt commercieel winstgevend kunnen worden , maar dit werd
     oorspronkelijk niet als een van de doelstellingen aangegeven .
                                    Eindrapport - p . 9
 ---pagebreak--- 23   Hot Is bij voorbeeld niet du I de lijk hoeveel voor - en nabewerking nodig
     zal zijn met het ultelndelljk bereikte systeem . Er werd geen
     streefcijfer vastgesteld voor de prestaties van het systeem qua
     ver taa l sne l he l d . Enkele van de onderzoekgroepen betwijfelen of het wel
     raadzaam Is een systeem met stape I verwerk I ng te verkiezen boven een
     Interactief systeem , terwijl andere groepen overtuigd zijn van het nut
     van een systeem met stape I verwerk Ing .
Hoe het eindprodukt er precies zal ultzlen , Is blijkbaar niet In detail
omschreven .
24   De doelstellingen OP het gebied van onderwl ls en opleiding houden
     duidelijk verband met het politieke doel . Dank zij het programma werd
     ongetwijfeld een belangrijke basis gelegd voor de opleiding van nieuwe
     specialisten ter zake . BIJ gebrek aan ervaren onderzoekers In diverse
     landen werden voor de samenstelling van de groepen enthousiaste Jonge
     afgestudeerden aangetrokken die “ ter plekke het vak leren ".
Er werd geconstateerd dat de onderzoekgroepen volledig bereid lijken de
politieke doelstellingen van het programma naast de wetenschappelijke te
accepteren .
25   Momenteel worden het wetenschappelijke ( d.w.z . onderzoek ) en het
     economische doel ( d.w.z . ontwikkeling ) van het project gelijktijdig
     nagestreefd , maar deze doelstellingen zullen mettertijd steeds minder met
     elkaar te verenigen zijn . Het Is moeilijk te voorspellen wanneer deze
     situatie onhoudbaar zal worden , maar dat dit zal gebeuren kan In geen
     geval worden genegeerd .
26   Eveneens onverenigbaar In het project zijn de behoefte aan flexibiliteit
     ten einde het grootst mogelijke nut uit het onderzoek te halen ( wat dit
     ook oplevert ) en de noodzaak om vaste , meetbare doelen vast te stellen en
     te verwezen I I Jken .
27   Het Is onvermijdelijk dat de doelstellingen van land tot land anders
     worden geïnterpreteerd en dat de meningen over de te verwachten voordelen
     uiteenlopen . De Duitse groep bij vcorueeld streeft naar een oplossing
     die voldoet aan de oorspronkelijke specificatie ; volgens de Denen Is
     het de bedoeling betere vertalingen af te leveren dan met enig ander AV-
     systeem moge lijk Is . De Italiaanse groep ( Turijn ) heeft een zeer
     pragmatische aanpak en wil In de beschikbare tijd zoveel mogelijk
     bereiken .      Anderen zien het veeleer In een ruimer perspectief en hebben
     meer oog voor de vooruitgang op het gebied van onderzoek , die op lange
     termijn grotere voordelen za . opleveren . De Griekse groep bij voorbeeld
     beschouwt EUROTRA voornamelijk als een onderzoekproject dat ten doel
     heeft het linguïstische Inzicht In de Europese talen te verbeteren .
                                     Elndrapport - p. 10
 ---pagebreak--- EUROTRA-werkmethode
23      In de van bij de aanvang gevolgde werkmethode werd meer de nadruk gelegd
       op linguïstisch onderzoek dan In andere AV-proJecten het geval was . Dit
       kan als een potentiële moeilijkheid worden beschouwd , aangezien nauwe
       samenwerking tussen specialisten In de computerwetenschappen en de
        linguïstiek van fundamenteel belang Is en er , zoals hieronder vermeld ,
       een tekort Is aan specialisten In de computerlinguïstiek .
29     De aanvankelijke beslissing een declaratief systeem te nemen zonder de
        procedurele mogelijkheden om de behandeling van bijzondere taalkenmerken
        te controleren , levert nog steeds problemen op het stuk van efficiëntie
       op . Maar de grotere begrijpelijkheid van de regels vergeleken met
        procedurele implementaties pleit voor deze beslissing .
M I dde I en
30      Er Is In de Gemeenschap een tekort aan bekwame mensen met de nodige
        vakkennis voor het project , en nu er zoveel in dienst worden genomen , Is
       er concurrentie met andere werkgevers die In deze sector personeel
        zoeken . Er Is niet alleen een tekort aan linguïsten , maar ook aan
       computerspecialisten en In het bijzonder computer I I nguïsten , vooral In
       Spanje , Portugal en Griekenland . Zelfs waar er computerspecialisten in
       overvloed zijn , Is het moeilijk ze met een dergelljk gespecialiseerd
       project naar zich toe te halen , vooral waar geen concurrerende salarissen
       worden aangeboden .
31     Volledig afge7len van het Inherente gebrek aan voldoende geschikte mensen
        In de Lld-Staten , is het niet altijd gelukt het personeel met de meeste
       ervaring voor het project aan te werven . Dit is gedeeltelijk te wijten
       aan het feit dat de mensen er niet meteen voor te vinden zijn zich full ¬
       time te verbinden aan een project dat slechts gedurende korte tijd
       werkzekerheid biedt , wat nog werd verergerd door de vertraging waarmee de
       werkzaamheden werden aangevat . In Italië en Spanje werd gezegd dat
       sommige werknemers weinig zin hadden zich volledig aan EUROTRA te
       verbinden , omdat de toekomst van het project als onzeker werd beschouwd .
32     Er werd geconstateerd dat de meeste EUROTRA-personee l s I eden het werk
       veeleer doen om de Intellectuele uitdaging dan om de financiële beloning .
33     De meeste bestaande onderzoekgroepen zijn aan een un I vers I telt verbonden
       en zijn als dusdanig over het algemeen bekwaam om het onder zoekgedee l te
       van het programma op zich te nemen . Men Is echter van oordeel dat
       slechts weinigen echt bekwaam zijn om zich met de ontwikkelingsfase bezig
       te houden .
                                  Elndrapport - p. 11
 ---pagebreak--- 34   Tijdens de eerste en de tweede fase had het linguïstische onderzoen
     voorrang op programmatuurontw I klce I l ng en was er over het algemeen een
     gebrek aan vakkundigheid Inzake programmatuur .
35   Men had de Indruk dat de Luxemburgse nationale groep , die zou voorzien in
     een documentatiecentrum en clearing house voor het project ( bij het
     I EG I ) . wel enthousiast was , maar de bekwaamheid miste om deze taken naar
     behoren te vervul len .
36   Het terminologische werk van de Ierse groep werd als onvoldoende
     nauwkeurig bestempeld en heeft trouwens nog steeds geen erkenning
     gevonden .
Het panel Is van mening dat de centrale organisatie en de technische leiding
van het project zware hinder hebben ondervonden van de grote vertraging
waarmee de afdeling van de heer Perschke werd bemand . Degenen die daarvoor
verantwoordelijk zijn verdienen te worden bekritiseerd . Zorgwekkend Is
bovendien het gebrek aan bekwaamheid , ervaring en opleiding van sommige
personeelsleden die onlangs In de centrale eenheid zijn aangesteld .
Onderzoek tegenover ontwikkeling
37   Hoewel het de gewoonte Is over 0 & 0 te spreken alsof onderzoek en
     ontwikkeling mln of meer hetzelfde zouden zijn , Is dit laatste zeker niet
     het geval . Het essentiële van onderzoek Is dat het resultaat van de
     werkzaamheden niet te voorspellen Is . De ontwikkeling van een produkt o f
     proces zoals In de Industrie gebruikelijk Is , wordt gekenmerkt door een
     volledige functionele specificatie die wordt opgesteld en overeengekomen
     voordat met het eigenlijke werk wordt begonnen . Tussen onderzoek en
     ontwikkeling ligt natuurlijk een grijs gebied dat over het algemeen
     toegepast onderzoek wordt genoemd . In dit geval wordt In algemene termen
     een doel geformuleerd , terwijl de bijzonderheden van een eventuele
     oplossing precies het thema van het verrichte onderzoekswerk zijn .
38   Onderzoek op het gebied van computerlinguïstiek Is " zwaar " onderzoek dat
     onvermijdelijk veel tijd en bekwaam personeel vergt .       Het effent het pad
     voor de oprichting van " taa I Industr leen " die zich niet alleen met
     automatische vertaling zouden bezighouden . Deze Industrieën vormen een
     belangrijke tak van de Informatiediensten die van zo fundamenteel belang
     zijn voor de ontstaande nieuwe economie . Deze twes factoren lelden tot
     een filosofie Inzake 0 & O-beleld die uit alle oogpunten dient te worden
     bekeken .
                                  Elndrapport - p. 12
 ---pagebreak--- 39 Onderzoek op het gebied van de menswetenschappen wordt al te vaak
   beschouwd als weinig veeleisend Inzake personele en financiële middelen ,
   vergeleken met onderzoek In de exacte wetenschappen zoals fysica of
   biologie .   Deze opvatting Is misleidend , vooral wanneer het linguïstiek
   betreft . Voor de samenstelling van een elektronisch woordenboek moeten
   honderdduizenden regels worden geschreven , wat zo tijdrovend Is dat het
   bijna monnikenwerk Is . Elk woord moet In al zijn verschillende
   betekenissen en syntactische vormen worden geïdentificeerd . De produktle
   van een prototypewoordenboek Is een taak die alleen Is uit te voeren door
   diverse specialisten ter zake met medewerking van anderen wier werk
   nauwgezet moet worden gecontroleerd . De bestudering en onderlinge
   verbinding van alle syntactische regels Is eveneens een veeleisend
   karwei .   De kwaliteit van het eindresultaat kan slechts worden beoordeeld
   nadat een grote hoeveelheid materiaal Is verwerkt . Voor de ontwikkeling
   van de vereiste bekwaamheid' Is een standvastig beleid op lange termijn
   nodig ; niets kan op korte termijn met beperkte middelen worden
   verwezen lijkt .
40 Voor de overschrijding van de kritieke drempel moet men over een
   samenhangend geheel van middelen beschikken ( Indien wenselijk verdeeld in
   gedecentraliseerde , maar streng gecoördineerde teams ). Er moet een
   stimulans worden geboden voor een Initiatief uit de prlvó-sector in
   Europa met het oog op de totstandbrenging van al wat nodig Is om de basis
   voor een taal industr Ie te leggen . Indien er niet op vrijwillige basis
   iets wordt ondernomen , zal er slechts langzaam vooruitgang zijn
   vergeleken met de ontwikkelingen die in Noord-Amer I ka en Japan waar te
   nemen zijn en zullen de resultaten vooral voortkomen van uitwisselingen
   van vergaarde kennis tussen de machtigste centra , met alle gevolgen van
   dien wat de Inperking van de vrijheid betreft .
41 De momenteel in het kader van de tweede fase uitgevoerde werkzaamheden
   voor EUROTRA kunnen als " toegepast onderzoek " worden beschouwd . Dit is
   een rechtstreeks gevolg van de gekozen weg , zoals die In het hoofdstuk
   over de EUROTRA-werkmethode wordt beschreven , d.w.z . eerst de
   linguïstische basis door onderzoek versterken voordat het uiteindelijk
   tot stand te brengen systeem wordt gespecificeerd . Aangezien
   automatische vertaling op dit ogenblik als een onvolgroeide technologie
   moet worden beschreven , Is dit een logische , zij het ambitieuze aanpak .
42 BIJ onderzoek , inclusief toegepast onderzoek , moeten verschillende
   keuzemogelijkheden worden onderzocht en geëvalueerd en moeten de beste
   worden geselecteerd . Dit vergt een zekere flexibiliteit bij het leiden
   van de werkzaamheden , alsmede geregelde besprekingen over de richting die
   op bepaalde punten moet worden Ingeslagen . Dit komt tot uiting in de
   momenteel gevolgde werkwijze die wl J ais coördinatie veeleer dan
   systeembeheer kunnen beschrijven .    Het coörd I nat I ewerk Is momenteel
   verdeeld tussen Centrale taken onder leiding van dr . Perschke en de
   Contactgroep .
                              Elndrapport - p. 13
 ---pagebreak--- 43    Zodra het stadium wordt bereikt waarin het toegepaste onderzoek ten einae
       loopt en met de ontwikkeling van een praktisch bruikbaar systeem voor
      automatische vertaling moet worden begonnen , zal een andere wijze van
      beheer moeten worden toegeoast . Coördinatie zal dan niet langer
      volstaan .       In plaats daarvan zal er systeembeheer moeten komen met
      volledige hiërarchisch gestructureerde bevoegdheid tot leiding geven .
Gezien deze overwegingen gaat het panel niet akkoord met de oorspronkelijke
definitie van de derde fase , namelijk dat zal worden gewacht tot het einde van
de derde fase alvorens met het ontwikkelingswerk te beginnen .
Nationale tegenover Europese doelstellingen
44    Dit was In de meeste landen geen probleem .           In het VK vulden de EUROTRA-
      werkzaamheden en de werkzaamheden In het kader van het Al vey-programma
      elkaar veeleer aan dan dat ze met elkaar concurreerden .           In Duitsland
      werd het EUROTRA-proJect met succes gebruikt als argument om aan de
      un I vers I te I ten van Berlijn en Stuttgart bijkomende activiteiten Inzake
      fundamenteel onderzoek op het gebied van computerlinguïstiek op te
      zetten .
45     In Frankrijk zijn er , evenals In andere landen , moeilijkheden geweest met
      de organisatie van de Franse bijdrage tot het communautaire project , dat
      onvermijdelijk arbeidskrachten opslorpt die anders voor nationale
      projecten zouden kunnen worden gebruikt . In hoofdstuk B.3.5 wordt de
      nieuwe organisatie van de Franse nationale groep weergegeven .
Exp lo I tat I emoge I I Jkheden
46     Ideaal zou zijn dat een programma van deze omvang produkten op levert met
       exploitatiemogelijkheden bulten de Commissie en de Gemeenschap . Men Is
       evenwel de mening toegedaan dat , ook al zou er extern vraag kunnen zijn
       naar een systeem dat een veelheid van talen kan verwerken , er slechts
       weinig ( of geen ) klanten zullen worden gevonden voor een vertaalsysteem
       dat Juist deze 72 talenparen aankan . De Commissie Is de enige potentiële
       klant voor een systeem met deze mogelijkheden . Tevens moet worden erkend
       dat de verwerking van zo een groot aantal talenparen een kenmerk Is
       waardoor EUROTRA In een categorie op zichzelf naast andere AV-systemen Is
       onder te brengen .
Voor de totstandbrenging van zo een omvangrijk systeem l-s bijgevolg volledige
overhe I dsf I nanc ler I ng vereist .
47     Er zijn heel wat gebieden waarop het EUROTRA-proJect explol tat lekansen
       biedt .    Daarvan wordt hierna een ( nlet-l Iml tat leve ) lijst gegeven :
                                       E Indrapport - p. 14
 ---pagebreak---   Ver ta I I ng
         - hulp PIJ de vertaling van gespecialiseerde technische teksten
             ( handelsdocumenten , onder houdshand I e I d I ngen , enz .) ;
         - hulp bij de vertaling van sleutelwoorden die voor wetenschappelijke ,
             technische , administratieve en Juridische Informatie worden gebruikt ;
         - hulp bij de vertaling van resumés van wetenschappelijke en technische
             publ Ikat les ;
         - automatische tekstver ta I I ng waarbij gebruik wordt gemaakt van " systemen
             met gecontroleerde Invoer " ( meteorologie , farmacologie , openbare
             velli ghe I d , enz . ) .
  A I gemene t aa I I ndust r I e
         - samenstelling van veeltalige databases en databanken ;
         - veeltalige normalisatie van technische nomenclaturen ( luchtvaart ,
             kernenergie , Informatietechnologie , enz .) ;
         - hulp bij het schrijven van " gecontroleerde invoertekst " ; Interactieve
             voorbewerking ;
         - automatische bestudering van In vreemde talen gestelde teksten ten
             einde de hoofdinhoud eruit te halen ( wetenschappelijke .       Industriële en
             militaire opleiding ) ;
         - hulp bij de voorbereiding van allerlei woordenboeken en
             gespecialiseerde encyclopedieën ;
         - hulp bij tekstverwerking , zoals automatische correctie van spelfouten ;
         - hulp bij het aanleren van zowel moedertaal als vreemde talen ;
         - hulp bij theoretische en praktische taalstudie ( studeren van klassieke
             en moderne talen ) ;
                                       Elndrapport - p. 15
%
 ---pagebreak--- Andere gebleden
      - computerarchitectuur - met het EUROTRA-pro Ject werd er opnieuw de
        aandacht op gevestigd dat een Europees project Inzake ontwikkeling van
        nieuwe computerarchitectuur voor taalverwerking kan worden opgezet ;
      - verfijning van computerprogrammeertalen ten einde ze dichter bij
        natuurlijke talen te brengen ;
      - omschrijving van nieuwe doelstellingen voor onderzoek op het gebied van
        artificiële Intelligentie .
Andere gebieden die niet noodzakelijk direct van EUROTRA zijn afgeleid
      - hulp In eenvoudige veeltalige situaties waarin courante uitdrukkingen
        worden gebruikt ( toerisme , zakenreizen , enz .), Inclusief
        vertaalsystemen met microcomputer In zakformaat , al of niet met
        synthetische spraak ;
      - onderzoek naar de authenticiteit of de oorsprong van teksten , enz . ;
      - spraakherkenning en -synthese ( op lange termijn ) ;
      - hulpmiddelen voor mensen met een spraakgebrek .
48    Indien een Industrieel produkt op basis van EUROTRA wordt verkregen , zou
      er een aanzienlijke markt voor kunnen zijn .      In een recent rapport * van
      Dataquest wordt voorspeld dat de wereldmarkt voor automatische vertaling
      tegen 1990 een bedrag van $ 500 miljoen zal vertegenwoordigen , vergeleken
      met $ 45 miljoen In 1986 . Positief was dat de Spaanse groep sprak over
      mogelijkheden tot vruchtbare contacten met andere Spaanse taa Iprojecten ,
      met name In de VSA , Mexico en Zuld-Amer Ika .
49    Volgens de Deense groep zijn er bijzondere voordelen verbonden aan het
      feit dat Deense Industriëlen toegang krijgen tot talen als Grieks en
      Portugees . De Denen zijn ook voornemens EUROTRA te gebruiken In bepaalde
      ministeries , zoals het ministerie van Buitenlandse Zaken .
50    Het panel heeft geconstateerd dat In de assoclat lecontracten uitvoerig
      aandacht wordt besteed aan de rechten van Intellectuele eigendom
      betreffende alle Informatie , uitvindingen of verbeteringen die uit het
      programma voortvloeien .
* H . Uhler . Translation Systems .   San José , Cal If .    Dataquest Inc ., 1986 .
                                Eindrapport - p . 16
 ---pagebreak---    U i tvoerbaar he I d
   Verschillende geïnterviewde onderzoekgroepen verklaarden erin te geloven dat
   zij de doelstellingen van de tweede fase kunnen verwezenlijken ; zij waren
   optimistisch over de afloop van het project In zijn geheel . Deze houding was
   het sterkst aanwezig bij de nieuwe groepen , maar za ! waarschijnlijk worden
   gematigd naarmate zij met de echte problemen worden geconfronteerd . Er zij op
   gewezen dat het panel dit optimisme niet helemaal deelt . Daarvoor zijn er
   verschillende redenen .
   51     Een daarvan is het gebrek aan de vereiste vakbekwaamheid In sommige Lid ¬
          staten .       In Spanje en Griekenland bij voorbeeld had men weinig of geen
          ervaring met computerlinguïstiek , üe gevolgen van dit gemis zullen
          steeds meer tot uiting komen naarmate het project vordert , vooral op
           lexicaal gebied .
   52     Een andere reden Is dat de werkzaamheden In een aantal        landen , zoals
           Italië , Nederland en Spanje met vertraging zijn aangevangen . De oorzaken
          voor deze vertragingen zijn veeleer van bureaucratische dan van politieke
          aard . De situatie werd nog verergerd door vertragingen bij het
          beschikbaar stellen van onderzoekmiddelen , hoewel erkend wordt dat dit
          niet te wijten Is aan een gebrek aan toewijding aan het project , maar aan
          moeilijkheden bij het bepalen van nationale financieringsbronnen .
   Het panel Is van oordeel dat de meeste doelstellingen van de tweede fase niet
   binnen het oorspronkelijke tijdschema voor alle 42 oorspronkelijke talenparen
   kunnen worden verwezenlijkt .
   53     De Griekse groep heeft met bijzondere problemen te kampen omdat er voor
          modern Grieks slechts weinig linguïstisch onderzoek Is verricht . Er zijn
          geen echt gezaghebbende woordenboeken en tot nu toe Is er nog geen
          taal analyse verrlcht .
   54     De politieke steun op nationaal niveau was niet overal gelijk .         HIJ was
          het sterkst waar een Indrukwekkende nationale EUROTRA-'‘kamp loen " naar
          voren trad uit de openbare dienst of de academische wereld .
   Zoals eerder reeds werd vermeld , Is het panel ernstig bezorgd over de
   fundamentele onverenigbaarheid van de doelstellingen van het project op het
   gebied van onderzoek en ontwikkeling in het kader van zijn huidige algemene
   organisatie . Dit zal een belemmering zijn voor de verwezenlijking van de
   doe I ste l I l ngen .
   55     Zoals in het hoofdstuk over de middelen werd opgemerkt , was het moeilijk
          om vakbekwaam en ervaren personeel voor het project aan te trekken , en
          dit zal ook In de toekomst zo zijn , vooral wanneer in de behoeften van de
          derde fase zal moeten worden voorzien .
                                         Elndrapport - p. 17
H5
 ---pagebreak--- 4 . BEREIKTE RESULTATEN
Algemene Ind rule
56    Er moet nog een hele weg worden afgelegd om het hoofddoel van het project
      - een nieuw automatisch vertaalsysteem voor de Gemeenschap - te
      verwezen I I Jlcen , maar er Is al aanzienlijke vooruitgang geboekt , vooral
      wanneer men bedenkt dat het heel moeilijk Is om zo een grootschalig
      Internationaal project op te zetten en te beheren .
57    Een bijzondere reden tot lof Is het behaalde succes bij het leggen van
      een degelijke basis voor samenwerking tussen zoveel over de hele
      Gemeenschap verspreide onderzoekgroepen . De In dit onderdeel van de
      onderneming opgedane ervaring Is van onschatbare waarde . Dank zij deze
      samenwerking zijn netwerken van deskundigen op het gebied van de
      linguïstiek en de computerlinguïstiek opgezet die gedurende lange tijd
      van nut zul len zijn .
58    Voorts zijn er aanwijzingen dat het project veel positieve neveneffecten
      heeft . Zo Is men zich veel beter bewust geworden van het belang van
      onderzoek dat ertoe bijdraagt de communicatie tussen verschillende Lid¬
      staten van de Gemeenschap te vergemakkelijken . Het vormde ongetwijfeld
      een stimulans om op het gebied van linguïstisch onderzoek nieuwe
      richtingen In te slaan .
59    Het project heeft ook nuttige nevenwerkingen op onderwijsgebied ( zie ook
      paragraaf 66 ). In Spanje werd gemeld dat EUROTRA de stoot had gegeven
      tot de ontwikkeling van universitaire en polytechnische cursussen waarin
       linguïstiek met Informatica en wiskunde werd gecombineerd , zodat bekwame
      krachten op het gebied van computerlinguïstiek werden opgeleid .
60    De vooruitgang werd zwaar bemoeilijkt door de eerste voor testdoeleinden
      geleverde programmatuur , die buitengewoon langzaam bleek te werken . ( Dit
      punt zal In hoofdstuk 5 verder worden behandeld .) Dit probleem Is
      gedeeltelijk te wijten aan het gebrek aan personeel met de nodige
      ervaring en aan het gebrek aan leiding vanuit het centrum .
Planning en controle
61    Het panel Is er zich goed van bewust dat het lastig Is te zorgen voor een
      behoorlijke planning en controle van onderzoekprojecten In het algemeen
      en var projecten op het gebied van automatische vertaling In het
      bljzorder , omdat het In dit laatste geval moeilijk Is bepaalde etappen
      vast ie stellen waartegen de vooruitgang kan worden gemeten .
                                    Elndrapport - p. 18
                                                                                K-
 ---pagebreak--- Het panel ziet weliswaar in dat het moeilijk Is praktische testcrlterla voor
het einde van de tweede fase vast te stellen , maar wenst toch zijn bezorgdheid
uit te drukken over het feit dat dit probleem niet is opgelost .
62   Het Is van essentieel belang te beschikken over een prototype voor de
     verdere evaluatie van het linguïstische model . Een goed prototype kan
     nuttige aanwijzingen verstrekken voor het onderzoek en een instrument
     zijn om de uitvoerbaarheid van een project aan te tonen .
63    In diverse Interviews werd gesproken over de mate waarin het centrum
     regelend moest optreden ten aanzien van het ontwerp van het systeem . In
     Frankrijk en Italië was men het erover eens dat er voor verschillende
     aspecten verschillende regel Ingsnlveaus nodig waren , namelijk :
             - voor de Interface , krachtige wetgeving ;
             - voor syntactische aspecten , " verstandige richtlijnen " ;
             - voor morfologische aspecten , volledige vrijheid .
64   De vooruitgang die In de deelnemende landen ten opzichte van de
     doelstellingen werd geboekt , wordt In Bijlage A weergegeven .
Kwaliteit van het werk
65   De technische aspecten van het project zullen in hoofdstuk 5 worden
     besproken , maar er zij hier al op gewezen dat het panel een positieve
      indruk heeft gekregen van de kwaliteit van de door de nationale groepen
     uitgevoerde werkzaamheden .
66   Er werd geconstateerd dat sommige onderzoekers bezig zijn met het
     opstellen van thesissen op basis van hun EUROTRA-werkzaamheden , waardoor
     het project een hogere academische status krijgt . Deze ontwikkeling is
     gunstig om het project In de toekomst gezond te houden en getuigt van de
     sterke motivatie van de onderzoekers .
67   Voorts Is gebleken dat van de deelneming aan het project nuttig gebruik
     wordt gemaakt door mensen die werkzaamheden buiten het EUROTRA-
     werkterrein verrichten . Voorbeelden daarvan zijn de DlMA-groep in
     Turijn , de IAI In Saarbrtlcken en de groep In Leuven .
Betrokkenheld van de   industrie
Gezien de voor EUROTRA uitgestippelde weg is het logisch dat de Industrie tot
nu toe niet bij het project Is betrokken .    Het panel acht het evenwel
wenselijk nu al voorbereidingen te treffen om de Industrie binnenkort bij het
project te betrekken .   Dit zou geruime tijd vóór de uitwerking van het
prototype aan het eind van de tweede fase moeten geschieden .
                                Eindrapport - p . 19
 ---pagebreak--- 68 Dit sluit niet uit dat onafhankelijk parallel onderzoek kan worden
   verricht , Indien nodig bulten elke Industriële betrokkenheid om .
69 De Spaanse groep heeft , ondanks de sterke overheidssteun , moeilijkheden
   ondervonden om vanuit de Industrie steun of aandacht te krijgen , omdat
   handelsondernemingen allemaal vinden dat EUROTRA dichter bij het
   onder zoekstadl urn dan bij het ontwikkelingsstadium staat .
70 Er werd een vergadering gehouden met een groep van vijf Franse
   Industriëlen uit bedrijven met belangstelling voor taalverwerking . BIJ
   die gelegenheid bleek dat zij bedenkingen hadden over de waarde van
   EUROTRA In zijn huidige vorm . Het werd als niet realistisch beschouwd te
   streven naar een woordenlijst van 20 000 woorden ; het streefcijfer zou
   100 000 woorden moeten zijn voor een In de praktijk te gebruiken systeem .
   Voorts was men de mening toegedaan dat de 'doelstel I Ingen van EUROTRA
   duidelijker moesten worden omschreven .
                               Elndrapport - p. 20
                                                                              48
 ---pagebreak---    5 . ORGAN I SATOR I SCHE EN F I NANO I ELE ASPECTEN
   Advlescoml tés en beheerscoral tés
   71   In het leader van het EUROTRA-proJect zijn op verschillende niveaus
        adviescomités en beheerscomités werkzaam . In het bijgevoegde schema wordt
        de beheersstructuur gedeeltelijk weergegeven . CBC-12 Is het adviescomité
        dat de algemene verantwoordelijkheid draagt voor taa l aange l egenheden en
        bijgevolg ook voor het EUROTRA-proJect en dat aan de Lid-Staten
        rapporteert . De gemeenschappelijke stuurgroep ( GS ) beheert de
        assoc i at lecontracten namens de Lld-Staten en zorgt er sinds de oprichting
        bij het begin van fase 2 voor dat de nodige middelen voor het project
        beschikbaar worden gesteld . Deze middelen werden toegewezen maar
        bureaucratische procedures verhinderden de projectgroepen er gebruik van
        te maken .
   72   De contactgroep bestaat uit de voorzitters van de nationale
        onderzoekgroepen en Is het belangrijkste orgaan voor de leiding van het
        onderzoek . De belangrijkste kritiek was dat de contactgroep zich te vee'
        met detailkwesties bezighoudt . Sommige nationale groepen zijn van oordeel
        dat ze te veel tijd besteedt aan beheerskwesties van ondergeschikt belang ,
        terwijl andere menen dat reeds In subgroepen besproken technische details
        steeds opnieuw worden ter sprake worden gebracht .
   73   De Indruk bestaat dat het project niet voldoende op lange termijn wordt
        gepland . De contactgroep maakt enkel plannen op een termijn van drie
        maanden , wat voor een deel kan worden toegeschreven aan het feit dat de
        EUROTRA-contracten voor korte perioden worden afgesloten .
   74   Een aantal nationale groepen maakt zich zorgen over de voortdurende druk
        die wordt uitgeoefend om tot praktische resultaten te komen . Naast de
        hoofdwerkzaamheden wordt momenteel door twee nationale groepen een
        onderzoekproject uitgevoerd , maar dit Is door Centrale taken eigenlijk
        niet goedgekeurd .
   De contactgroep werkt verrassend goed , ondanks de vele uiteenlopende
   wetenschappelijke opvattingen die vertegenwoordigd zijn . Het lijkt
   onwaarschijnlijk dat een ontwikkelingsproject van enige omvang op deze manier
   kan worden beheerd , maar dit gemeenschappelijk onderzoekproject maakt met een
   dergelijke onconventionele aanpak goede vorderingen .
47                                       Eindrapport - p . 21
 ---pagebreak--- Central® taken
75 B I J DG X I I I werken momenteel slechte twee deskundigen op het gebied van
    automatische vertaling . Bovendien ging de situatie er nog op achteruit
    door het plotselinge wegvallen van het iSSCO-team . Centrale taken doet
    sinds 1985 pogingen om meer personeel te krijgen , maar de Commissie was
    niet bereid om personeel van bulten aan te werven , in plaats daarvan
    werden door DG IX vertalers gedetacheerd die meestal over geen ervaring op
    het gebied van computerlinguïstiek beschikken . Deze vertalers hebben
    vooral tot taak rechtstreeks contact te onderhouden met de nationale
    groepen en hen bij te staan bij de coördinatie en het beheer . De vertalers
    bezitten evenwel niet de nodige kennis of deskundigheid om de nationale
    groepen te helpen en in het bijzonder om de nieuwkomers de achterstand te
    helpen Inhalen . Bovendien Is de begroting voor de reiskosten zo beperkt
    dat de vertalers niet In staat worden gesteld om de groepen waarmee zij
    contact moeten onderhouden ter plaatse te bezoeken .
76  De meningen van de verschillende nationale groepen lopen uiteen over de
    mate van centrale wetenschappelijke leiding die voor het project vereist
    Is . Wetenschappelijk gevorderde groepen zijn van mening dat zij geen
    leiding nodig hebben , terwijl diegene die achterstand proberen In te halen
    meer leiding menen nodig te hebben . Vele groepen zijn van oordeel dat
    Sergel Perschke de vier hoofdfuncties , namelijk beheer , planning ,
    politieke aspecten en wetenschappelijke leiding , zonder enige bijstand
    vanwege de Commissie heeft willen uitvoeren .
77  Hiermee wordt een aanvankelijke kritiek bevestigd , namelijk dat het
    project Integraal deel uitmaakt van een administratieve afdeling . Een
    ambtenaar die reeds In dienst was , werd In een bestaande hiërarchie ais
    projectleider aangesteld . Normaal gezien zou er een projectbeheerder zijn
    die naar bulten toe administratieve verantwoordelijkheid draagt en een
    projectleider die voor het dagelijks beheer verantwoordelijk Is . Toen het
    relatief onafhankelijke ISSCO-bureau het secretariaat en de
    administratieve taken op zich nam , was de verantwoordelijkheid beter
    gespreid . In het huidige beheer zijn de rollen niet duidelijk afgebakend ,
    waardoor een efficiënte leiding niet gewaarborgd Is .
78  Over de traagheid van de momenteel gebruikte programmatuur heerst algemene
    ontevredenheid . Er werden verschillende versies gebruikt , waarover in
    Bijlage C nadere bijzonderheden worden verstrekt , maar verscheidene
    groepen voelen zich door de traagheid van de huidige versie geremd .
79  De voornaamste technische Inbreng In EUROTRA werd geleverd door subgroepen
    bestaande uit personen die deeltijds met nationale groepen samenwerken of
    die voltijds voor Centrale taken werken hoewel zij deel uitmaken van
    nationale groepen . Deze subgroepen die door l SSCO–personee I werden
    gecoördineerd , blijken In het verleden goed werk te hebben geleverd .
                                  E I ndrapport - p . 22
 ---pagebreak---    80  Eind april 1987 Is het I SSCO-contract voor technische bijstand en
       coördinatie afgelopen . Hierdoor Is bij Centrale taken een vacuüm ontstaan
       dat door de gedetacheerde vertalers niet kon worden opgevuld . Voor
       bepaalde functies werd administratief personeel aangeworven , maar op het
       gebied van programmatuur en coördinatie vormt het gebrek aan deskundigheid
       een remmende factor .
   Het panel l3 van oordeel dat de belangrijke taak van ISSCO tot dusver niet op
   bevredigende wijze door het centraal personeel is overgenomen .
   81  Er werd nota genomen van het Initiatief Inzake het Centraal EUROTRA-
       Instltuut van de Duitse delegatie bij CBC-12 . Daar tot dusver bijna alle
       pogingen om " Europese onderzoekinstituten " op te richten zijn mislukt ,
       wordt door het panel niet betreurd dat het document door CBC-12 werd
       verworpen .
   Nationale onderzoekgroepen
   82  De nationale groepen zijn verschillend gestructureerd en worden op
       verschillende manieren gefinancierd . In Bijlage B worden hierover meer
       bijzonderheden verstrekt . De door de Commissie aan de nationale groepen
       betaalde bedragen variëren van 25 % voor Duitsland en Frankrijk tot 85 %
       voor Luxemburg . Er blijkt een verband te bestaan tussen het door de
       Commissie betaalde begrot I ngsaandee l en de mate waarin het gezag van
       Centrale taken door de nationale groepen wordt erkend . De Duitse en
       Italiaanse groepen zijn onafhankelijke instituten , terwijl de overige deel
       uitmaken van de afdelingen talen , linguïstiek of computerlinguïstiek van
       de un I vers I te I ten .
   83  Dat de nationale groepen laat met hun taak zijn begonnen , heeft
       verscheidene oorzaken . In sommige gevallen liet de ondertekening van de
       assoc I at l econtracten door de reger I ngsdepar tementen op zich wachten ,
       terwijl In andere gevallen het contract ondertekend werd , maar de
       financiële middelen van de Commissie pas na meer dan zes maanden bij de
       nationale groepen beschikbaar waren . In de meeste gevallen worden door de
       nationale f I nanc Ier ingsorganen voorlopige middelen ter beschikking
       gesteld , terwijl de middelen van de Comissie door de administratie worden
       verwerkt . Voor de cash flow Is de financiering uit twee bronnen een
       voordeel gebleken . Toch zijn er In dit verband een aantal problemen
       gerezen .
   84  In sommige gevallen kunnen er onverenigbaarheden ontstaan tussen de
       nationale en de CEG-f I nanc l er I ng , daar de CEG-mlddelen na ontvangst naar
       een volgend boekjaar kunnen worden overgeboekt , terwijl dat met de
       nationale middelen niet het geval Is . Vertragingen In het project hebben
       ertoe geleld dat door de nationale groepen veel te weinig werd uitgegeven ,
       waardoor misschien projectmiddelen verloren zijn gegaan .
ζλ                                   Elndrapport - p. 23
 ---pagebreak--- 85  BIJ de nationale groepen wordt een verschillend per sonee i sDe i e i d gevoerd .
    Sommige groepen willen hoofdzakelijk met voltijds personeel werken ,
    terwijl andere alleen werken met deeltijds onderzoekpersoneel dat
    daarnaast een deeltijdse leeropdracht vervult . In de algemene
    projectfinanciering wordt geen rekening gehouden met de personeelskosten
     in de verschillende landen . Dit betekent dat waar de salarissen lager
    liggen , zoals bij voorbeeld In het Verenigd Koninkrijk , er meer personeel
    bij het project kan worden betrokken .
De communicatie tussen de verschillende nationale groepen verloopt In het
algemeen goed , maar Is beter tussen groepen die raakpunten hebben wat
taalschool en linguïstische traditie betreft .
86  In het Verenigd Koninkrijk , Frankrijk , Duitsland , Griekenland en Italië is
    het werk onder verscheidene onderzoekeenheden verdeeld . In sommige landen
    Is er een taakverdeling tussen de groepen , terwijl In andere landen
    onderdelen van de werkzaamheden aan de andere onderzoekeenheid         In
    onderaanbesteding worden gegeven . Sommige onderzoekeenheden staan onder
    politieke druk van de regering om het werk met andere onderzoekeenheden in
    hun land te delen . Alleen In Frankrijk en Griekenland geeft deze
    werkverdeling aanleiding tot coördinatieproblemen .
                               E I ndrapport - p . 24                                 Si
 ---pagebreak---     6 . WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ASPECTEN
    Ref erent I ehandboek ( Reference manual )
    87   EUROTRA-referent I ehandboeken worden opgesteld door gespecialiseerde
         technische subgroepen . Ze zijn bedoeld om EUROTRA-medewerlcers een idee te
         geven van de stand van het project en als algemene basis voor
         bespreK I ngen , onderzoek en planning . Sommige nationale groepen zien het
         referent I ehandboek als een soort specificatie , terwijl andere het
         uitsluitend als een discussiebasis beschouwen .
    Het ziet er bijgevolg naar uit dat het referent I ehandboek zowel de functie wil
    vervullen van norm- of spec I f I cat I edocument als van communicatiemiddel voor
    het overbrengen van de recentste Ideeën die ter bespreking of voor commentaar
    naar voren zijn gebracht . Uit het referent i ehandboek blijkt niet welke
    onderdelen welke functie moeten vervullen .
    Linguïstische aspecten
    88   De i I nguï st I sche aspecten moeten worden bekeken In het licht van de
         tweeledige doelstelling van het project , namelijk het onderzoek bevorderen
         en een prototypesysteem ontwikkelen . Enerzijds zijn vaststelling van
         fundamentele problemen , overwegingen Inzake theorie en methode ,
         zorgvuldige keuze van gegevens , experimenteermogelijkheden , vooruitzichten
         op lange termijn enz ., essentieel , terwl J I anderzijds vroegtijdige
         beslissingen Inzake methodologische richtsnoeren , linguïstische
         " shor teuts " , compromissen , vooruitzichten op korte termijn , enz ., op de
         voorgrond treden . Deze situatie leidt onvermijdelijk tot pragmatische
         op l oss l ngen .
    89   Oe eenvoudige algemene structuur - analyse , overbrenging , generatie - die
         werd gekozen , Is welbekend . In de gegeven situatie Is ook de keuze van
         linguïstische modellen redelijk . Voor zover deze structuur Is
         gespecificeerd , wordt gebruik gemaakt van elementen uit bij voorbeeld de
         strat l f I cat Ione le grammatica , dependency grammatica en casusgrammatica . De
         medewerkers aan het project zijn zich ervan bewust dat een aantal
         belangrijke problemen met deze ( of In sommige gevallen ook met andere )
         middelen slechts ten dele of helemaal niet kan worden opgelost . Dit is bij
         voorbeeld het geval voor anaforische pronomina , de bepaaldheid van
         substantieven , de modaliteit van werkwoorden , verschillende types correcte
         maar complexe structuren , ongrammaticale zinnen ( die steeds weer
         voorkomen ), enz .
    90   De Interface-structuur , die de semantische Inhoud van de tekst weergeeft ,
          Is gebaseerd op de voorafgaande analyseniveaus van de te vertalen uiting .
         Dit betekent dat deze structuur in zekere mate taalgebonden is . Een meer
         abstracte representatie zou wenselijk zijn geweest , maar gezien de huidige
         stand van zaken is een dergelijke beschrijving slechts fragmentarisch
         mogelijk en kan op dit punt moeilijk kritiek worden uitgeoefend .
t>d                                      Elndrapport - p. 25
 ---pagebreak--- Voor de specificatie van semantische kenmerken en semantische relaties die
vereist zijn voor het uitwerken van de Interf ace-s t ructuur moeten evenwel nog
grote Inspanningen worden geleverd .
91  Het woordenboek In de ruime zin van het woord - opsomming van woorden en
    uitdrukkingen met hun betekenissen en combinatorische eigenschappen -vormt
    een cruciaal onderdeel van een automatisch vertaalsysteem en van de meeste
    systemen voor de verwerking van natuurlijke talen . De hoeveelheid werk die
    vereist was om dit woordenboek op te stellen , werd bij dit project zeker
    onderschat . In het algemeen bestaan er goede of vrij goede gedrukte
    verklarende woordenboeken voor de betrokken talen , maar het vergt een
    grote Inspanning om deze In automatische woordenboeken om te zetten . Er Is
    geen behoefte aan alleen maar een elektronische versie van het
    desbetreffende woordenboek , maar aan een versie met bijkomende Informatie
    en een veel grotere specificiteit In overeenstemming met de overeengekomen
    formele regels .
92  De twee aantallen voorgeschreven woordenboek I ngangen voor het
    prototypesysteem (2 000 en 20 000 ) zijn vrij willekeurig gekozen , wat te
    maken heeft met de willekeurig gekozen omvang van het corpus en met de
    SYSTRAN-ervar I ng . De cijfers stellen ook Iets anders voor naar gelang zij
    op het Frans , Duits of Italiaans , enz . betrekking hebben . Desalniettemin
     Is 20 000 Ingangen te veel voor een prototypesysteem , maar veel te weinig
    voor een operationeel systeem .
93  Het tekort aan vertalende woordenboeken Is In veel gevallen een nadeel dat
    door veel en nauwgezet werk zal moeten worden gecompenseerd . Historisch
    gezien zijn alle negen talen dialecten van . dezelfde Indo-europese
    prototaal , wat van nut zou moeten zijn , ook al hebben deze talen een
    uiteenlopende ontwikkeling doorgemaakt ( hoofdzakelijk Germaans of
    Romaans ). In leder geval verdient het belangrijke contrastieve aspect veel
    meer aandacht .
94  Het Is duidelijk dat de Inhoud van een zin niet volledig en ondubbelzinnig
    kan worden opgemaakt uit de opeenvolging van letters . Een werkelijk
    krachtig systeem moet behalve van het ultgebrelde en zeer gedetailleerde
    woordenboek gebruik maken van een ruimere ( soms veel ruimere ) context en
    van een omvattende , zeer Ingewikkelde kennisbasis . Maar ook In dat geval
    kan In een computeromgev I ng geen sprake zijn van taalbegrip , maar kan ten
    hoogste een zekere decodering plaatsvinden . Dit Is evenwel een uiterst
    belangrijk doel en de weg daarheen Is zeer leerzaam .
95  Daar een volledig automatische vertaling van hoge kwaliteit niet haalbaar
     Is , zijn bijkomende stappen noodzakelijk . De meest voor de hand liggende
     Is nabewerking , waarover onder de projectmedewerkers algemene
    overeenstemming bestaat . Deze stap moet als haast vanzelfsprekend worden
    beschouwd .
                                 Elndrapport - p. 26
 ---pagebreak---         Er werden evenwel ook suggesties gedaan In verband met de brontekst in die
        zin dat beperkingen zouden worden opgelegd aan de schrijvers van de te
        vertalen stukken . Dit kan echter kwalijke gevolgen hebben voor de taal , de
        taalgebruikers en hun cultuur . Een dergelijke maatregel zou bijgevolg
        slechts gedurende korte tijd , als voorlopige oplossing kunnen worden
        toegepast .
    96  Het Besluit van de Raad van 4 november 1982 heeft betrekking op een
        onderzoek - en ontwikkelingsprogramma Inzake " een geavanceerd systeem voor
        automatische vertaling ". Het ligt voor de hand dat het ontwerp van een
        systeem geavanceerd kan zijn - wat fundamenteel is voor onderzoek - terwijl
        het taalkundige resultaat niet noodzakelijkerwijs aan de hoogste
        kwaliteitsnormen beantwoordt .
    Systeemarchitectuur en programmatuur
    97  De EUROTRA-systeemarch I tectuur en -hulpmiddelen zijn momenteel gebaseerd
        op de virtuele computer voor automatische vertaling . Zoals In Bijlage C.3
        meer In detail wordt beschreven ,        is het systeem voor automatische
        vertaling waartoe fase 2 zou moeten leiden , gebaseerd op het Framework -
        Eng I neer I ng-rapport dat Is opgesteld door de groep systeemontwikkeling van
        Centrale taken , Luxemburg . BIJ deze benadering wordt de nadruk gelegd op
        de toepassing van een reeks transformaties in de te vertalen tekst . Deze
        reeks bestaat uit een opeenvolging van representaties en
        ver taa l programma ' s .
    98  De algemene opzet van een status-overgangssysteem als basis voor de
        EUROTRA-computer voor automatische vertaling vormt in leder geval een
        geschikte benadering die vervolgens moet worden aangevuld met adequate
        algemene transformat I ehu I pm I dde I en en representat i eschema ' 3 . Het Is de
        taak van het Fr amework-Eng I neer I ng-rapport deze componenten te
        omschr l J ven .
    99  Deze methodologische benadering Is meer systematisch dan de vorige waarbij
        verschillende soorten vertaalprogramma 's , generatoren en woordenboeken als
        verschillende componenten werden toegepast , zoals het geval Is bij de
        huidige EUROTRA-programmatuur , versie 1.2 . Framework Engineering ( FE )
        bevat elementen van toegepaste kunstmatige intelligentie voor automatische
        vertaling en betekent dan ook een veelbelovende start voor toekomstige
        automatische vertaalsystemen waarmee Ingewikkelde semantische
        vertaalproblemen kunnen worden opgelost .
    100 Daar de prototypesystemen voor automatische vertaling vlug beschikbaar
        moeten zijn om het woor denboekenwerk , I nter f ace-bepa l l ngen en
        vertaalprogramma 's te kunnen testen , werd deze systematische benadering
        niet toegepast voor de momenteel beschikbare EUROTRA-programmatuur , versie
        1.2 . Uit besprekingen met Centrale taken , Luxemburg , Is gebleken dat men
        er zich degelijk van bewust is dat het ontwerp van vlug beschikbare
        prototypesystemen enerzijds en van meer systematisch opgezette systemen
        anderzijds , een verschillende aanpak vergt .
55"                                   Elndrapport - p . 27
 ---pagebreak---     Tevens la het duidelijk dat het tekort aan Informatici die over ervaring
    beschikken met de ontwikkeling van het huidige programmatuursysteem geleld
    heeft tot de lage efficiëntie van versie 1.2 van de programmatuur .
101 BIJ de ontwikkeling van de huidige prototypeprogrammatuur moet efficiëntie
    worden afgewogen tegen flexibiliteit en de snelle ontwikkeling van een
    prototype . Daar de componenten voor automatische vertaling zoals
    woordenboeken , representaties en transformat leprogramma 's zich nog In het
    onderzoekstad lum bevinden , Is flexibiliteit met het oog op een
    gemakkelijke wijziging van bij voorbeeld woordenboek Ingangen en regels
    essentieel . De grootste flexibiliteit kan worden bereikt met systemen die
    werken met ver to I k I ngsprogramma ' s , die gewoonlijk weinig efficiënt zijn .
    Efficiëntie mag evenwel de vorderingen bij de beproeving van nieuwe
    taalkundige concepten en componenten niet afremmen . Ten derde Is voor de
    snelle ontwikkeling van een prototype de toepassing van zoveel mogelijk
    bestaande hulpmiddelen vereist .
102 De momenteel bestaande EUROTRA-programmatuur , versie 1.2 , die gebruik
    maakt van PROLOG op een mlcro-VAX , voldoet aan deze criteria Inzake het
    gebruik van beschikbare programmatuurhu l pm l dde l en en Inzake een zekere
    flexibiliteit dank zij de PROLOG-e I genschappen . Het PROLOG-systeem heeft
    evenwel een lage efficiëntie . De toepassing van de FE-methoden In versie
    3.1 van de EUROTRA-programmatuur heeft tot doel de efficiëntie te
    verbeteren en de flexibiliteit te bewaren of zelfs te verhogen .
    Tegelijkertijd moet een beroep worden gedaan op Informatici om de EUROTRA-
    systeemarch I tectuur voor apparatuur en programmatuur te verbeteren . Er
    moeten kwaliteitsaspecten voor Industriële systemen worden Ingevoerd
    waardoor meer mogelijkheden worden geboden voor hergebruik van
    programmatuur van fase 2 voor ander projectwerk en voor andere CEG-
    toepasslngen .
103 Overeenkomstig de bestaande plannen zal de flexibiliteit door het gebruik
    van een database worden gehandhaafd . De efficiëntie zal worden verhoogd
    door middel van snellere computers en door de rechtstreekse Interpretatie
    van transformat lerege I s door een In C geïmplementeerde vertolker . Op
    middellange termijn zou onderzoek op het gebied van mogelijk parallellisme
     In rege I ver . erk I ng resultaat moeten afwerpen . Overdraagbaarheid zal worden
    gehandhaafd door het gebruik van UNIX en de C-taal . Recente experimenten
    met de UNIX-subset zoals bepaald In XOPEN hebben bemoedigende resultaten
    opge I everd .
104 De e*gonomle en bijgevolg de efficiëntie van het taa l groepenwerk zou
    kunnsn worden verbeterd door beter gebruik te maken van de
    meer takenverwerk I ngsf ac I I I te I ten van UNIX ; d I a loog I ntens lef
    ontwikkelingswerk kan hoge prioriteit worden verleend , terwijl het testen
    van grammatica 's en regels of de compilatie van woordenboeken als
    achtergrondwerk kan worden verricht . Daartoe moeten de EUROTRA-teams
    kunnen beschikken over computers met grote capaciteit die , gezien de
    algemene eisen Inzake hoger werkrendement bij EUROTRA , van moderne
    werkstations moeten zijn voorzien .
                                     E Indrapport - p. 28
                                                                                5&
 ---pagebreak---    De oorspronke l I Jke beslissing om voor EUROTRA gebruik te maken van een
   dec I arat lesysteem houdt bepaalde operationele eisen In voor de EUROTRA-
   archltectuur voor apparatuur en programmatuur . De ongeschikte keuze van de
   methoden voor programmatuur imp 1 ementat I e en de apparatuur met een lage
   capaciteit , rekening houdend met de huidige pr I J s / capac I te 1 1 verhoud i ng
   voor computers en met de verwachte ontwikkelingen , geven momenteel
   aanleiding tot problemen In verband met het vermogen van de
   programmatuurvers I e 1.2 . Een betere rege I verstaanbaar he I d ten opzichte van
   de procedurele Implementaties van systemen voor automatische vertaling ,
   een verbeterde programmatuur Imp I ementat I e en apparatuur met grotere
   capaciteit zijn factoren die pleiten voor de door Framework Engineering
   verdedigde oorspronkelijke beslissing .
5?                              Elndrapport - p. 29
 ---pagebreak--- 7 . CONCLUS I ES
Schaal van het project
105   Automatische vertalingen worden door een systeem uitgevoerd . De
      architectuur van systemen evolueert over het algemeen stap voor stap
      ( vooral door verbeterde subsystemen ) en soms door een Ingrijpende
      verandering van de opzet . Dit laatste Is riskant . Een oergelljke nieuwe
      opzet moet daarom op zo klein mogelijke schaal worden beproefd .
106   BIJ EUROTRA werd ervoor gekozen het project te baseren op uitvoeriger
      fundamenteel onderzoek dan bij enig ander bestaand vertaalsysteem het
      geval Is . Voor de beproeving van de deugdelijkheid van het
      onderzoekresultaat zou men er normaliter de voorkeur aan geven dit op zo
      klein mogelijke schaal te doen . De voor EUROTRA getroffen politieke
      beslissing Impliceerde echter dat deze aanpak terzijde werd geschoven en
      dat onderzoek en Implementatie voor de negen talen gelijktijdig moesten
      plaatsvinden . Daardoor werd het aan het project verbonden risico
      aanzienlijk vergroot , terwijl de kans om een praktisch vertaalsysteem te
      realiseren werd verkleind .
107   EUROTRA Is momenteel gebaseerd op de veronderstelling dat al het
      vertaalwerk van de Commissie centraal zal worden uitgevoerd . Het panel
      twijfelt aan de Juistheid van deze veronderstelling en acht het mogelijk
      dat ook decentraal   In de Lld-Staten vertaalwerk wordt verricht .
108   Het Is duidelijk dat dit soort project nooit als een commercieel
      onderzoekproject zou zijn ondernomen en alleen met volledige
      overheidsfinanciering kon worden opgezet .
EUROTRA-beg I nse I en
109   Er moet fundamentele vooruitgang worden geboekt op diverse cruciale
      gebieden : het bij de verwerking van brontalen te gebruiken
      abstractieniveau , Interfaces tas ten twee talen , contextbegr lp en
      computertechnieken . De ontwikkeling zal voortkomen uit de diepere
      kennis , onvermijdelijk verrijkt met een flinke dosis empirisme , die zal
      worden afgeleid uit de fundamentele linguïstiek , de wetenschap omtrent en
      de architectuur van Informatieverwerkingssystemen ( tekstueel , nlet -
      mathemat Isch ) en uit een zekere mate van artificiële Intelligentie .
                                 Elndrapport - p  30
 ---pagebreak---    110  De meeste deelnemende nationale teams zijn aan een unlversiteit
        verbonden , maar er zijn er ook enkele met een grotere onafhankelijkheid
        en een sterkere praktische gerichtheid . Hierbij zij opgemerkt dat de
         laatstgenoemde teams zich niet van de EUROTRA-werkmethode hebben
        afgekeerd , niettegenstaande deze op taalonderzoek Is gericht . Dit
        betekent dat deskundigen die een sterkere band met de praktijk hebben dan
        de gemiddelde universitaire wetenschapper , ook geloven in het
        uiteindelijke nut van het EUROTRA-pro Ject .
   Référant lehandboek
   111  Het referent I ehandboek had een tweevoudige functie : zij moest normen en
        voorschriften vaststellen en dienen als middel       van communicatie tussen de
        onderzoekgroepen . Dit heeft een zekere verwarring teweeggebracht ,
        aangezien deze functies In de tekst van de handboeken niet voldoende tot
        uiting kwamen .
   Beheer
   112  De centrale organisatie en leiding van het project ondervonden hinder van
        de grote vertragingen bij de beschikbaarstelling van personeel en
        middelen . Hoewel de contactgroep In deze fase goed blijkt te
        functioneren , werd zij wegens het gebrek aan centrale middelen zwaarder
        belast met centrale beheersact I v I te I ten dan nodig . Als Instrument voor
        het beheer van een gedistribueerd onderzoekproject Is de groep efficiënt
        geweest , maar zij wordt niet als een doeltreffend middel beschouwd om een
        toekomstig ontwikkelingsproject te beheren .
   113  Er werd In het project niet voldoende onderscheid gemaakt tussen de
        uitvoerende functies en de hoofdfuncties . Het project lijkt een
         Integrerend deel van een administratieve afdeling van de Commissie , een
        situatie die niet bevorderlijk Is voor een efficiënt projectbeheer .
   114  Er werd geen poging gedaan om praktische tester l ter la voor het einde van
        de tweede fase van het project vast te stellen . Dit bleek gedeeltelijk
        te wijten aan het feit dat men centraal niet over de nodige
        vakbekwaamheid beschikte om de resultaten van de diverse
        onderzoekcomponenten te evalueren en te Integreren . De vergelijking met
        door de mens gemaakte vertalingen moet de basis van een van de criteria
        zijn .
                                   Elndrapport - p. 31
57
 ---pagebreak---   115   BIJ zo een duur en ambitieus project moeten de resultaten van de
        werkzaamheden worden aangetoond In de vorm van toepassingen , of moeten de
        fasen In de vooruitgang met praktische resultaten worden aangewezen .
        Daarom Is het ten zeerste wenselijk dat het onderzoek en de organisaties
        die belangstelling hebben voor de oprichting van een taa I Industr ie ,
        voortdurend met elkaar In verbinding staan . Alleen Industriële
        ondernemingen kunnen commercieel haalbare doelstellingen omschrijven die
        verenigbaar zijn met de stand van de wetenschap .
  116   Er zijn zeer veel toepassingsgebieden voor computerlinguïstiek ;      In
        hoofdstuk 3 wordt daarvan een ( nlet-l Iml tat leve ) lijst gegeven .
  Financiële middelen
  117   Er zijn moeilijkheden geweest wegens gebrek aan centrale financiële
        middelen . Dit betekende dat het centrale personeel niet over de nodige
        begrotingsmiddelen beschikte om met sommige nationale groepen nauw
        contact te houden .
  118   Om diverse redenen heeft het In veel gevallen buitengewoon lang geduurd
        voordat de financiële middelen van de Commissie bij de nationale groepen
        zijn terechtgekomen . In enkele gevallen werden nationale middelen
        beschikbaar gesteld om het tekort aan te vullen . In andere gevallen
        heeft het project daardoor onaanvaardbare vertraging opgelopen .
. Taal regels
  119   De keuze van een declaratleve methode voor de codering van de taalregels
        lijkt aannemelijk , maar de eff Ic lënt Ie ervan moet nog blijken . Er zijn
        twee argumenten die de keuze aannemelijk maken . Het eerste , dat bij de
        keuze blijkbaar de doorslag heeft gegeven , houdt In dat er meer
        mogelijkheden tot modulaire opbouw worden geboden en de coördinatie
        tussen de verschillende talen vlotter verloopt . Het tweede argument
        heeft te maken met het feit dat er In de computertechnologie In het
        algemeen steeds meer belangstelling bestaat voor deciaiatleve talen .
                                  Elndrapport - p. 32
                                                                                hC‘
 ---pagebreak---   Systeemontwerp
  120  BIJ automatische vertaling wordt gewerkt met talen . Gezien de aard van
       het project Is het niet onlogisch het onderzoekingswerk hoofdzakelijk te
       richten op taalanalyses en - syntheses . Het meer mechanische vertaalwerk
       moet door computers worden uitgevoerd . Computers kunnen met enorm hoge
       snelheden gegevens verwerken , maar zij hebben tevens hun beperkingen .
       Het zou logisch zijn meer rekening te houden met de mogelijkheden van
       computerapparatuur en -programmatuur . Doordat momenteel bijna
       uitsluitend de nadruk wordt gelegd op de linguïstische kant van het
       systeem , kan deze wenselijke wisselwerking niet plaatsvinden en wordt
       alweer het risico vergroot dat het u I te I nde I I Jke doel , namelijk een
       praktisch bruikbaar systeem , niet wordt bereikt .
  121  In de filosofie achter het project is geen sprake van een eventuele
       wisselwerking tussen de vertaler en het systeem . Het panel vraagt zich
       af of een dergelijke aanpak wel Juist Is . Met het oog op de talrijke
       ontwikkelingen op het gebied van computerprogrammatuur , waardoor
       voorbewerking met steeds betere Instrumenten en verfijndere methoden
       mogelijk werd , zouden enkele voorzichtige stappen In die richting kunnen
       worden overwogen .
  122  Voorts zou het verstandig zijn rekening te houden met een zekere mate van
       nabewerking .  De medewerkers aan het project zijn het daarover algemeen
       eens en bovendien moet het als voor de hand liggend worden beschouwd .
  Computersystemen
  123  De programmatuur is voor EUROTRA een knelpunt waarvoor zeer dringend een
       oplossing moet worden gevonden . Het ziet ernaar uit dat een oplossing
       binnen een aanvaardbare periode slechts mogelijk Is Indien spoedig bij
       derden zeer bekwame krachten op het gebied van programmatuur arch l tectuur
       en - technologie worden aangetrokken .
  124  Indien de programmatuur niet kan worden verbeterd , Is het mogelijk dat
       noch de grammatica , noch de woordenboeken aan het einde van de tweede
       fase behoorlijk kunnen worden beproefd .
  125  De vereisten Inzake apparatuur en architectuur voor het algemene
       systeemontwerp doen eveneens een knelpunt ontstaan dat zal verergeren
       naarmate de programmatuur wordt verbeterd .
И                                Elndrapport - p. 33
 ---pagebreak--- Ontwikkellng van de woordenboeken
126 BIJ de ontwikkeling van praktische vertaalsystemen en de daaropvolgende
      voortdurende bijwerking vergen de samenstelling en de uitbreiding van de
      woordenboeken het leeuwedeel van werk en kosten . Daarom wordt gewoonlijk
      zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande elektronische
      woordenboeken .
127   De EUROTRA-werkmethode leidt tot de samenstelling van woordenboeken die
      niet meteen met de bestaande verenigbaar zijn . Pas wanneer de
      eindresultaten aanzienlijk beter blijken te zijn dan al wat reeds
      bestaat , zullen de zware extra kosten kunnen worden verantwoord .
128   In de huidige EUROTRA-structuur wordt er met betrekking tot de
      samenstelling van de woordenboeken blijkbaar niet voldoende gepland . Het
      panel Is ervan overtuigd dat voor dit werk tot op zekere hoogte andere
      mensen en een andere organisatie nodig zijn dan voor het toegepaste
      onderzoek naar de taalregels .
129   Bovendien ziet het ernaar uit dat de voor de samenstelling van de
      woordenboeken benodigde middelen sterk werden onderschat .
St Imuler Ing
130   Het EUROTRA-proJect Is zeker geslaagd In zijn streven de
      computerlinguïstiek In de Lld-Staten te bevorderen . Het heeft gezorgd
      voor een grotere belangstelling voor het thema In het algemeen en een
      stimulerend effect gehad op de werkzaamheden voor de talen die op het
      gebied van linguïstisch onderzoek minder ver gevorderd zijn .
Belang van het project
131   De autoriteiten zijn zich In de loop van de uitvoering van het project
      slechts geleidelijk bewust geworden van de complexiteit van het probleem
      van automatische vertaling . De linguïsten zien het project als een echte
      uitdaging .
132    In een onderzoek - en ontwlkke I Ingsteam Is vakkennis op hoog niveau
      geconcentreerd .   Indien de financiering wordt onderbroken , zal er ge«n
      kennisoverdracht van de tweede fase naar de derde fase plaatsvinden en
      zullen de hoofddoelstellingen zeker niet worden verwezenlijkt .
                                 Elndrapport - p. 34
 ---pagebreak---     Samenvat t I ng
    133   In dit stadium kan onmogelijk worden uitgemaakt of alle doelstellingen
         van het project verwezenlijkt zijn . De algemene conclusie van het panel
          Is dat EUROTRA tot nu toe zijn doelstellingen op politiek gebied alsmede
         op het gebied van onderwijs en opleiding heeft bereikt , en zijn
         wetenschappelijke en technische doelstellingen gedeeltelijk heeft
         verwezenlijkt . Aan de economische doelstellingen werd In dit stadium
         blijkbaar geen aandacht besteed .   De aanbevelingen van het panel hebben
         ten doel dit te verhelpen .
                                   Elndrapport - p. 35
(fl
 ---pagebreak--- 8    AANBEVELINGEN
134  De aanbevelingen zijn onder te verdelen In drie delen die elk als een
     afzonderlijk geheel kunnen worden beschouwd :
I    TOEKOMST VAN EUROTRA
135  Er moet zowel de nadruk worden gelegd op het belang van het project voor
     de Europese Gemeenschap In haar geheel als op de enorme
     bezu l n I g I ngsmoge l I Jkheden die het Inhoudt . Het heeft gevolgen voor alle
     communautaire Instellingen - de Raad , het Europese Parlement , het
     Europese Hof , het Europese Octroo I bureau - alsmede op cultureel gebied .
     Nadat een dergelijk project werd opgezet en vakbekwame mensen werden
     aangetrokken , zou het een stap achteruit zijn als de Commissie het zou
     opgeven .
136  De financiering van het project mag volgens het panel niet worden
     onderbroken , en vooral mag men sommige nationale groepen niet laten
     wachten op andere groepen . Er zal onvermijdelijk een gespreide overgang
     van onderzoek naar ontwikkeling zijn . De overgang van de tweede naar de
     derde fase verloopt al gespreid voor diverse deelnemers , wat door de
     assoc lat lecontracten wordt bevestigd ( zie bijlage A ) .
137  Er moeten realistischer tijdslimieten voor de tweede fase worden
     vastgesteld en de basis voor de derde fase moet worden gewijzigd . Als
     uiterste datum voor de voltooiing van de tweede fase wordt voor alle
     deelnemers eind 1988 voorgesteld .
138  De werkzaamheden voor de Implementatie van talenparen mogen niet worden
     stopgezet omdat andere paren een achterstand moeten Inlopen .
Organ I sat I evorm
139  De organisatie van het beheer van het project moet onmlddellljk voor het
      resterende deel van de tweede fase worden herzien .         Met name de centrale
      leiding moet de benodigde middelen opnieuw bekijken . Voor de derde fase
      Is een uitvoerig beheersplan vereist . Daar moet In de nabije toekomst
     werk van worden gemaakt wegens de aanpassing die nodig Is als
      voorbereiding op de deelneming aan het project door derden . Dit geldt
     ook voor de aanbevel Ingen In punt III .
140   Het panel Is van mening dat de derde fase , zoals beschreven In hoofdstuk
      2 , l « hoofdzaak hierop moet neerkomen dat onderzoek en ontwikkeling
      worden gescheiden en de ontwikkeling op Industriële leest wordt
      geschoeid . EUROTRA moet zich dan verder ontwikkelen vla twee parallelle
      wegen die elk naar duidelijk omschreven doelstellingen lelden :
                                       E Indrapport - p. 36
 ---pagebreak---                   ( 1 ) onderzoek naar linguïstische aspecten OD oasis van de in de tweede
                  fase bereikte resultaten ;
                  ( 2 ) ontwikkeling van praktische toepassingen voor de onderzoekresultaten
                  net als doel de produktle van een volledig operationeel automatisch
                  vertaa I systeem .
          141     in de onderstaande figuur wordt een overzicht van de twee parallelle
                  wegen gegeven .
                                            ONDERZOEK              ONTWIKKELING
2 “ fase
eind 1988
3 e fase
               ir
                                                                    EURÛTRA
             ti j d                  andere
                               toepassingen
                                             E I ndr appor t P. 37
 ---pagebreak--- I I   ONDERZOEK
I nhoud
142   Het ligt voor de hand dat het onderzoek op het gebied van
      computer I I nguTst I ek nog lange tijd moet worden voortgezet . Dit onderzoek
       Is belangrijk voor de oprichting van " taa l Industr leen " In verbinding met
       Informatiediensten , wat volgens het panel van fundamenteel belang is voor
      de ontstaande nieuwe economie .
143   Met betrekking tot het huidige EUROTRA-programma moet bij het
       linguïstisch onderzoek meer aandacht worden besteed aan de volgende
      gebieden : de cruciale component van het systeem , namelijk de
      woordenboeken ; de contrastieve aspecten van vertaling , aangezien
      slechts een minderheid van de 72 talenparen eerder uit dit oogpunt is
      bestudeerd ; en de gerezen semantische problemen ( semantische kenmerken
      en relaties ), die zeer belangrijk zijn voor de Interf acestructuur en een
      grote extra Inspanning vergen .
144   Voorts moet meer aandacht worden geschonken aan : standaardvers les van
      computerarchitectuur , beter gebruik van de mogelijkheden van de bestaande
      architectuur en beter gebruik van de bestaande programmatuurm I dde l en .
145   Het onderzoek naar geavanceerde computerarchitectuur , vooral parallelle
      en associatieve architectuur , moet worden gestimuleerd . Deze
      architectuur zou belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de toekomstige
      taa I I ndustr Ie .
146   Het panel doet de aanbeveling dat het CBC12 aandacht zou besteden aan de
      wijze waarop onderzoek , academisch of zonder concurrent ledoe I , parallel
      met EUROTRA zou kunnen worden uitgevoerd .        Er zou een stimulans uitgaan
      van de aanwezigheid , met onderlinge wedijver , van een klein aantal
      Europese teams van mensen die soortgelijke Ideeën hebben en parallel
      werken met de In het kader van de 3e fase gevolgde ontwikkelingslijn .
      Deze teams zouden bij voorkeur worden gevormd door associatie tussen
      un I vers 1 1 » I len en Industriële ondernemingen . 0 & O-voorste I len zouden
      betrekking kunnen hebben op duidelijk omschreven praktische problemen of
      fundamentelere aangelegenheden . Extra financiële middelen voor onderzoek
      zouden kunnen worden verkregen uit projecten zoals ESPRIT of uit het
      kaderprogramma .
                                      Elndrapport - p  38                             Ç'G
 ---pagebreak---        ONTW I KKEL I NG
  147  Het panel     Is van oordeel dat de oorspronkelijke definitie van de fasen
       van EUROTRA niet realistisch l3 . Dit geldt vooral voor de overgang van
       de momenteel toegepaste werkwijze naar Industriële ontwikkeling , een
       proces dat In de tijd Is gespreid .- Het panel vindt dat het voorstel om
       de industrie pas na voltooiing van de 3e fase bij het project te
       betrekken , niet beantwoordt aan het hoofddoel van EUROTRA .
  148  Het EUROTRA-programma zou produkten kunnen op leveren die bulten de
       Commissie en de Gemeenschap kunnen worden geëxploiteerd . Een dergelijk
        project zou echter nooit als commercieel onderzoek zijn ondernomen en de
       communautaire Instellingen zullen waarschijnlijk de er.ige klanten zijn
        voor een systeem met deze bijzondere 72 talenparen . Daarentegen moet
       worden erkend dat EUROTRA door deze brede waaier van talenparen een
        categorie op zichzelf vormt naast andere AV-systemen . Voor de
        totstandbrenging van zo een omvangrijk systeem is bijgevolg volledige
       overheidsfinanciering vereist .
  149   De financiële middelen die nodig zijn om eer. praktisch en door de
        communautaire Instellingen te gebruiken systeem te laten ontwikkelen door
        een ( In wezen ) Industrieel consortium , zijn momenteel niet te ramen . Het
        staat evenwel vast dat de middelen voor EUROTRA , die nu beschikbaar zijn
       gesteld en een bestemming hebben gekregen , voor dat doel niet zullen
       volstaan . Het opnemen van dit ontwikkelingsproject in de huidige
       begrotingen zou In een dubbel opzicht een negatief effect hebben : het
        zou het einde betekenen van de onderzoekinspanningen en leiden tot een
        zeer onvolmaakt systeem , waarvan geen betere prestaties te verwachten
        zouden zijn dan van alternatieve bestaande systemen .
  150  Het panel doet de aanbeveling een derde instantie met de opdracht te
       belasten een studie uit te voeren over de definitie en de kosten van de
       ontwikkeling van een praktisch EUROTRA-systeem op basis van de reeds
       bereikte en binnenkort te verwachten onderzoekresultaten .
  Organ I sat le
  151   Zoals hierboven uiteengezet , moeten mogelijke realistische doelstellingen
       voor een ontwikkelingsproject voor het automatisch vertaalsysteem verder
       worden besproken en bestudeerd . Hoe geavanceerd moet het systeem zijn ?
       Voor welke klanten ? Zoals voor alle produkten geldt ook hier : hoe
        beperkter de doelstellingen , des te groter de kansen op slagen .
                                    Elndrapport - p. 39
Й
 ---pagebreak--- 152  De Commissie moet meer aandacht besteden aan de organisatorische
     vereisten voor de uitvoering van de volgende fase . bij voorbeeld de
     werkzaamheden met het oog op de samenstel l ing van woordenboeken . Volgens
     het panel beschikken de meeste groepen niet over voldoende middelen om op
     grote schaal aan de samenstelling van woordenboeken te werken .
153  Vóór het einde van de 2e fase moeten particuliere ondernemingen bij het
     project worden betrokken , zodat deze kunnen helpen bij de verwezenlijking
     van de doelstellingen en de definitie van het eindprodukt .      Specifieke
     gebieden waarvoor externe medewerking vereist Is zijn ( a ) de
     samenstelling van woordenboeken en ( b ) de specificatie van de voor de 3e
     fase benodigde programmatuur .
Planning en ultvoerlng
154  De Commissie moet ervoor zorgen dat maatregelen worden getroffen voor de
     oprichting van een ( multinationaal ) Industrieel consortium dat met het
     hierboven omschreven ontwikkelingswerk zou worden belast . De oprichting
     van , dit consortium zal gemakke I I Jker verlopen Indien Industriële
     organisaties reeds In de loop van de 2e fase bij het project worden
     betrokken .
155  Er moet meer worden nagedacht over de mogelijke wisselwerking tussen zo
     een consortium en de EUROTRA-organ I sat Ie . De deelnemers zouden met de
     EUROTRA-onderzoekgroepen overleg moeten plegen ten einde de
     toepasbaarheid van hun onderzoekresultaten te beoordelen . Dit overleg
     hoeft niet tot de 3e fase te worden uitgesteld . De vakbekwaamheid van de
     bestaande nationale groepen moet worden gebruikt bij de voorbereidende
     werkzaamheden voor de ontwikkelingsfase . Diverse groepen zijn nu reeds
     bezig met de uitwerking van externe contracten .
156  Er wordt voorgesteld de bestaande onderzoekgroepen te verzoeken
     voorstellen voor onderzoekprojecten In het kader van de 3e fase In te
     dienen .     BIJ enkele daarvan zouden Industriële partners kunnen worden
     betrokken .
157  De werkzaamheden van het Industriële consortium moeten worden ondersteund
     door de activiteiten van Centrale taken ( verricht door bij voorbeeld het
      l EG I als Luxemburgse nationale groep ) voor de beproeving , het onderhoud
     en de distributie van het EUROTRA-produkt In naam van de Europese
     Comm l ss l e .
                                  Elndrapport - p   40
 ---pagebreak---    BIJLAGE A - GEBOEKTE VOORUITGANG TEN OPZICHTE VAN DE DOELSTELLINGEN ( stand OD
   31 Juli 1987 )
   158   In de figuur worden de datum van de onder teken I ng van het contract en de
        aanvangsdatum voor de nationale projectgroepen vermeld . De vooruitgang
        ten opzichte van het vastgestelde tijdschema wordt hieronder beschreven .
   159  BELGIE
        Werkzaamheden voor de Nederlandse taal - Late start wegens moeilijkheden
        met de Nederlandse bureaucratie , maar de achterstand zou goeddeels zijn
        weggewerkt .
        Werkzaamheden voor de Franse taal - Ook hier een      late start . De
        unlversltelt van Luik legt zich toe op lexicografische aspecten .
   160  DENEMARKEN
        Was als een van de eerste groepen uit de startblokken .      Goed op srh<».;ia
        dank zij degelijke steun en financiering .
   161  DUITSLAND
        Gelooft erin binnen de voor het project gestelde tijdslimieten te kunnen
        blijven .    Goed op schema .
   162  GRIEKENLAND
        Begon laat wegens door de Griekse regering veroorzaakte vertragingen en
        werd ook opgehouden doordat geen computer beschikbaar was . Heeft het
        nadeel dat de Griekse taal nog niet Is onderzocht uit het oogpunt van de
        moderne linguïstiek en dat er geen geschikte woordenboeken voorhanden
        zijn .  De situatie wordt nu als stabiel beschouwd .     De computer was voor
        eind juni 1987 gepland en de onderzoekgroepen zouden tegen oktober 1987
        compleet moeten zijn .     Professor Koutsoudas hoopt dat zij de opgelopen
        achterstand tegen oktober 1987 kunnen wegwerken en zich dan op de meeste
        gebieden aan het tijdschema kunnen houden .
   163  FRANKRIJK
        Late start om drie redenen       :
                ( 1 ) Middelen laattijdig beschikbaar ;
                ( 2 ) Gebrek aan toewijding aan het project bij sommige
                onderzoekers , die vinden dat het project op technisch gebied te
                wensen over laat .
                ( 3 ) Meningsverschillen tussen de twee hoofdgroepen ( Nancy en
                Par Ijs ).
                                      Elndrapport - p. 41
£7
 ---pagebreak---                     Do Franse dool nem ing Is nu Ingrijpend gereorganiseerd en
                    mevrouw Danlos Is ervan overtuigd dat positieve resultaten
                    zullen worden bereikt . De verdeling van de werkzaamheden
                    tussen de nationale groepen wordt ook in B.3.5 behandeld .
164 I ERLAND
    Er waren moeilijkheden wegens gebrek aan vakbekwame mensen .                 Andere
    groepen twijfelen aan de waarde van deze component en staan er niet
    vol ledig achter .
165 ITALIE
    Assoc I a t I econt r act pas In Januari 1987 ondertekend , vooral door
    bureaucratische vertragingen . De uiterste datum voor de voltooiing van
    het analysewerk Is september 1987 . Het Is de bedoeling zoveel mogelijk
    te doen In de beschikbare tijd , veeleer dan te streven naar perfectie .
166 LUXEMBURG
    Late start wegens gebrek aan vakbekwaamheid en het ontbreken van een
    onder zoekomgev I ng .
167 NEDERLAND
    Ging laat van start wegens moeilijkheden tussen Nederlandse ministeries .
    Door de beschikbare vakbekwaamheid op het gebied van EUROTRA kan de groep
    haar achterstand vlug Inlopen .
168 PORTUGAL
    Samen met Spanje een laatkomer In het project .            Het EUROTRA-contract van
    Portugal werd pas In maart 1987 ondertekend . De Portugese groep verwacht
    echter geen moeilijkheden met het vinden van het nodige personeel en hun
    twee J arenprogramma zou haar In staat moeten stellen de andere nationale
    groepen In te halen . ZIJ hoopt haar analyse van de eerste cyclus tegen
    februari 1988 te voltooien .           ( Uit het EUROTRA-Jaar ve . s I ag over 1986
    blijkt evenwel dat Portugal en Spanje een Jaar na de andere landen met de
    tweede fase klaar zullen zijn .)
169 SPANJE
    De Spaanse groep heeft nog maar pas haar flnjncièie middelen ontvangen en
    door l nvoermoe I I I J kheden Is haar computer tegengehouden . Zij denkt haar
    oorspronkelijke programma tegen eind 1989 uit te kunnen voeren .
                                    E I ndrappor t - p . 42
                                                                                7C
 ---pagebreak---      170     VERENIGD KONINKRIJK
     Goed op schema voor het analysewerk , maar vertraging opgelopen bij het
     testen van het computersysteem door de traagheid van de programmatuur .
     0e Britse groep denkt zich aan de tijdslimieten te kunnen houden .
OFFICIEEL STANDPUNT
171  In het vierde Jaarverslag van EUROTRA ( 1986 ) worden In de paragrafen
     33-35 de volgende veelbetekenende toegevingen gedaan :
     " Eind 1986 leek de situatie bij de nationale teams zeer bevredigend ; er
     werden elf contracten gesloten en het twaalfde was gereed voor
     ondertekening . Maar de werkelijke implementatie van de contracten geeft
     toch wel een ander beeld te zien .
172  In het werkprogramma van de nationale teams was de afsluiting van de
     eerste Implementat lecyclus gepland voor eind Januari 1987 . Tegen eind
     1986 bleek dat slechts drie teams , nl . DK , D en VK , het programma op tijd
     gereed zouden krijgen .
     - Italië was zelfs nog niet begonnen ;
     - het Nederlandse team was net begonnen en samen met zijn Belgische
        partner kon het slechts gedeeltelijke resultaten Inzake eentalige
        analyse en synthese verwachten , maar geen overdrachtscomponenten ;
     - Frankrijk en Griekenland konden slechts partiële componenten op het
        gebied van eentalige analyse en/of synthese leveren .
     De achterstand In Frankrijk en Griekenland Is vooral te wijten aan
     interne organisatorische problemen en het tekort aan computers ."
                               Elndrapport - p. 43
 ---pagebreak---       Figuur - AANVANGSDATUMS VOOR DE NATIONALE GROEPEN
                       Contract-     Aanvangs-       Middelen  Vernieuwing E Inde
                       onder te-     datum           beschik-  voor fase 2 fase 2
                       ken Ing                       baar
Belgi «
      Leuven           17.09.84       15.10.84       04.12.84              Jul  . 38
      Luik             apr . 86                                 apr . 86   Jul  . 88
Denemarken             25.10.84      01 . 11 . 84     Jan . 85  jun.85     Jul  . 88
Duitsland              20.12.84      01 . 01 . 85    06.03.85   apr . 85   Jul  . 88
Gr leken land          dec. 84       01.10.85                   Jun.85     Jul  . 88
Frankr 1 Jk            Jul . 85      01 . 01 . 86                 -
                                                                            Jul . 88
1er land               dec . 84      01.10.85                   sep. 85     Jul  . 88
Itali «                J an . 87     01 . 01 . 87                 -
                                                                            Jul  . 88
Luxemburg               Jun.84        01 . 01 . 85              apr . 85    Jul  . 88
Neder I and            sep . 86       01 . 09.86      17.12.86    -
                                                                            Jul  . 88
Portuga 1              maa . 87       01 . 07.87                  -        maa . 89
Spanje                 dec. 86        01 . 09.87      27.05.87    -        dec. 88
Verenigd Koninkrijk    apr . 85       01 . 10.85                okt . 85    Ju L. 88
                                 Elndr apport      p. 44
 ---pagebreak---    BIJLAGE B : ORGANISATORISCHE EN FINANCIËLE ASPECTEN
   B.1 Algemeen beheer EUROTRA
   B.1 .2     C8C-1 2
   173 CBC-12 Is het adviesorgaan van de Europese Commissie inzake taalkundige
         problemen . Het adviseert alle OG 's en beslaat alle taa l aange l egenheden .
         Momenteel Is EUROTRA het enige grote project op d I t gebied en EUROTRA
         vormde tevens de hoof daan I e I d I ng voor de oprichting van CBC-12 . Het heeft
         de rol overgenomen van het RCPB ( Raadgevend comité Inzake programma ¬
         beheer ). CBC-12 Is officieel een CREST-subcom I té en bestaat uit twee
         nationale afgevaardigden uit elke Lld-Staat , gewoonlijk hogere ambtenaren ,
         en uit twee vertegenwoordigers van de Commissie . Het is gebleken dat CBC -
         12 een goed geïnformeerd comité Is dat zich ruim opstelt en voorstellen
         van Individuele afgevaardigden ( b.v . Inzake het centraal EUROTRA-
         Instltuut ) bespreekt . Vergaderingen worden ten minste een keer per jaar
         gehouden . Daarbij geldt een quorum van twee derde van de
         vertegenwoordigers van de Lld-Staten en de Commissie .
   174 een technische task force van deskundigen , voorgezeten door Professor
         Zampolll , bereidt op verzoek van CBC-12 technische stukken voor .
   B.1 . 3    Gemeenschappelijke stuurgroep ( GS )
   175 De gemeenschappelijke stuurgroep werd In het leven geroepen ter
         vereenvoudiging van het beheer van de assoc I at l econtracten door de
         Europese Commissie en de financier Ingsorganen In de Lld-Staten . De
         gemeenschappelijke stuurgroep oefent het toezicht uit dat anders door de
         verschillende f I nanc I er I ngsorganen Individueel zou moeten worden
         uitgeoefend . De GS werd opgericht bij het begin van fase 2 toen de
         assoc I at I econtracten ten uitvoer werden gebracht en vergadert drie keer
         per Jaar . Beslissingen over belangrijke onderwerpen die specifiek zijn
         voor een bepaald assoc I at lecontr act mogen In principe enkel worden genomen
         door de leden die de Gemeenschappen en de geassocieerde vertegenwoordigen .
         Gebleken Is dat de GS er op een bijzonder doeltreffende manier heeft voor
         gezorgd dat de nodige middelen voor het EUROTRA-proJect beschikbaar werden
         gesteld . Het was de GS die er ultelndelljk heeft voor gezorgd dat de
         contactgroep over personeel kon beschikken door haar bevoegdheden te
         overschrijden en zich rechtstreeks tot de leden van de Commissie in
         Brussel te wenden . De leden van de GS zijn hoofdzakelijk beheerders van
         un l vers l te l ten of In deze sector werkzame ambtenaren .
   176 De GS-leden zijn van oordeel dat onvoldoende controle wordt uitgeoefend op
         de financiële of op de technische aspecten van het project . Er worden niet
         voldoende mogelijkheden geboden om deskundigen aan te trekken met het oog
         op een onderzoek en een kritisch advies Inzake de financiële en technische
         s l tuat I e .
                                         Elndrapport - p. 45
73
 ---pagebreak---                                       OVERZICM ; VAN  DE  EUROTRA-ORGANISATIE
                                              ( FINANC1ERING ^
                                                    FINANCIERING
                                                   / EG \ en
                                                   l Lid-Staten
                                                     Lid-Staten J
  CONTROLE ORGAAN
  CONTROLEORGAAN                              UITVOERING C.E.G.          I                                I      ADVIESORGAAN
                            i          -                             -                        i
                     TAALGROEPEN
                     TAALGROEPEN                     COHRDINATIE .
                                                     COÖRDINATIE                     CENTRALE     TAKEN
                                                                                CENTRALE TAKEN
                     _              -.I         I_ _J                          I-;--r_I
                     I O '                                                     i-– -r --Ti
                     “• , . .                                                  I           C E G
                                                                                Beheer
                     I    10. .                                                    Admi ni s t ra t i e
                     1 - •.•»!
                     !.      »1          --M
                                              f
                                                     :ONTACTGROEP\^ r
                                                    CONTACTGROEP
                                                      fu   f ,.
                                                                     \ - -"• VDoajmentafiecentn
                                                                      P
                                                                      1      ■  '?'
                                                                                ?
                                                                                DocunentaFTereninin
                                                                                clearinghouse
                                                                                clearing
                                                                                cieanng   house
                                                                                nouse  |
                                                                                / P» CBCCBC -- 12
                                                                                12
                                                                                / ’ Vertegenwoor-- ~
                                                                                /  '  ( Vertegenwooi–
                                                                                Vertegenwoor
                                                                                _A
                                                                                L' \\
    Onderteke -
JL  naars van     Dh  L (F '.-il---A onderzoekeenheden(Hoofden
                                                      ( Hoofden
                                                                     I      1-                   -1              digers van
                                                                                digers    van de
                                                                                de \
    associatie -              I ,            *Aonderzoekeenheden) J)
                                                                                I             [NI Lid-Staten
                                                                                Lid-Staten)) OKj
L   contracten     E                                              j _ * • fiRL >> V« ; I  > IRL             V                     FJ
                      l . .1^ l. -il-                                            _Terminologie
                                                                                Terminologie
                                                                                \^
                                                                        W*• Gespecialiseerde
                                                                                Gespecialiseerde
                                                                                Onderzoekgroepen
 ---pagebreak--- B.1.4 .  Contactgroep
177 De contactgroep bestaat uit het hoofd van de onderzoekeenheid of de
    aangewezen plaatsvervanger uit elke nationale groep en het hoofd of een
     lid van de contr actpro jectgroep . Elke nationale groep beschikt over één
    stem en de Commissie heeft een stem en een vetorecht .
178 De contactgroep heeft de volgende bevoegdheden :
    werkprogramma 's voor elke onderzoekeenheid ter goedkeuring door de GS
    voorbere I den ;
    richtpunten , evaluatiemethoden en -procedures bepalen voor de tussentijdse
    resultaten en eindresultaten voor elke fase ;
    de door de onderzoekeenheden in acht te nemen theoretische ,
    wetenschappelijke en technische opties bepalen ;
    de door nlet-geassoc leerde contractanten in acht te nemen theoretische ,
    wetenschappelijke en theoretische opties bepalen -,
    adviezen over de rapporten inzake associat iecontracten voorbereiden en
    goedkeuren ;
    aanbevelingen voor het projecthoofd opstellen betreffende de leiding van
    de werkzaamheden van gemeenschappelijk belang ;
    door ad hoe werkgroepen te behandelen probleemgebieden vaststellen en de
    oprichting , samenstelling en bevoegdheden van deze groepen bepalen .
719 De contactgroep bespreekt het beheer en de technische Inhoud van het
    project . De voorzitter bereidt de agenda voor en zendt deze rond voor
    commentaar . De taken van de voorzitter nemen ongeveer een halve dagtaak in
    beslag . Documenten voor de vergadering worden door de voorzitter en door
    de technische werkgroepen voorbereid . Tevens worden door Individuele
    nationale groepen voortgangsrapporten ingediend . De projectplannlng wordt
    verricht door de contactgroep , maar dan wel slechts telkens voor drie
    maanden . Er blijkt op geen enkel niveau een planning op lange termijn te
    bestaan en verscheidene leden van de contactgroep beklaagden zich erover
    dat zij slechts voor ten hoogste drie maanden plannen konden uitwerken .
                                Elndrapport - p. 47
 ---pagebreak--- 180 Tijdens do maandelijkse tweedaagse vergaderingen worden circa 20
    beslissingen genomen . De meeste worden eenparig genomen , maar over 2 of 3
    wordt gestemd . Er Is een twee derde meerderheid vereist ( op voorwaarde dat
    deze steeds de stem van de Commissie omvat ) en de Commissie heeft een veto
    waarvan zelden gebruik wordt gemaakt . Wanneer men tot geen beslissing kan
    komen , wordt de GS gevraagd te beslissen .
181 Op verschillende punten werd kritiek geleverd ten aanzien van de
    contactgroep . Sommige nationale groepen ( zoals de Franse ) beweerden dat er
    enkel over beheerskwesties werd gesproken en dat men nooit aan belangrijke
    technische kwesties toekwam . Andere groepen waren van mening dat er steeds
    weer onnodig over technische detailpunten werd gediscussieerd die reeds in
    de technische subgroepen waren uitgepraat .
182 De contactgroep werkt verrassend goed , ondanks de vele uiteenlopende
    wetenschappelijke standpunten die vertegenwoordigd zijn . Het lijkt
    onwaarschijnlijk dat een ontwikkelingsproject van enige ompvang op deze
    manier kan worden beheerd , maar een communautair onderzoekproject maakt
    met deze onconventionele bes I u 1 1 vorm I ngsmethode toch goede vorderingen .
183 Over het veto van de Commissie heerst bij een aantal nationale groepen een
    zekere bezorgdheid , met name bij diegenen die reeds lang aan het project
    meewerken en die zich door de Commissie verplicht voelen om met
    " resultaten " te komen , terwijl zij het onderzoek willen voortzetten en
    meer willen experimenteren alvorens met de praktische uitvoering te
    beginnen . Op d I t punt komt de onduidelijke afbakening tussen onderzoek en
    ontwikkeling het meest tot uiting .
184 Nederland en het Verenigd Koninkrijk werken momenteel aan een nevenp'-o ject
    dat oorspronkelijk door de contactgroep werd verworpen . Dit project
    beoogde de beproeving van de EUROTRA-theor l e door ze op een bepaald
    talenpaar toe te passen . Het omvat modules die door andere groepen niet
    werden ontwikkeld of toegepast . Belde groepen werkten zelfstandig verder
    aan dit nevenproject dat vervolgens In het EUROTRA-pro Ject werd opgenomen .
    Het was het eerste project dat op deze wijze werd aanvaard en veie groepen
    hopen dat dit ook met andere projecten het geval zal zijn . Eerst werd het
    door eer veto verhinderd , omdat gedacht werd dat er problemen zouden
    ontstaan Indien het onderzoek zich In te veel verschillende richtingen
    tegelijk zou ontwikkelen . Centrale taken In Luxemburg heeft met deze
    benadering nog steeds zijn Instemming niet betuigd .
                                 E l ndrappor t - p   48
                                                                                7C
 ---pagebreak--- B.2 . Centrale taken
185 Centrale taken bestaat uit personen die niet door een nationale groep
      worden gefinancierd , hoewel ze daarvan deel kunnen uitmaken . Er kan een
      duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen : a ) degenen die in Luxemburg
      zijn gevestigd , b ) degenen die In de nationale groepen werken en c ) vóór
      april 1987 ,    ISSCO .
B.2.1 .   Luxemtourg
186 Centrale taken In Luxemburg werkt sinds 1981 aan het EUROTRA-pro ject . Bij
      het EUROTRA-team van DG XIII In Luxemburg zijn slechts twee specialisten
      op het gebied van automatische vertaling werkzaam , namelijk Sergei
      Perschke en Nlno Varlle . De begroting van Centrale taken omvat middelen
      voor 14 personen . Sinds 1985 wordt gepoogd om het aantal medewerkers te
      verhogen , aanvankelijk door vier vertalers te " lenen ", maar door de
      Commissie zelf werd op het gebied van aanwerving blijkbaar geen
      medewerking verleend . Onlangs werden door DG IX meer vertalers'
      gedetacheerd om met de nationale groepen te werken . In twee gevallen
      hadden deze vertalers ervaring op het gebied van computerlinguïstiek , maar
      bij de meeste was dit niet het geval . Momenteel loopt voor deze vertalers
      een cursus over computerlinguïstiek , maar verwacht wordt dat zij ten
      minste één Jaar aan het werk zullen moeten zijn , alvorens volledig
      efficiënt te kunnen werken . Op dit ogenblik zijn 8 van de 9
      vertalersposten bezet . Er zijn 5 nieuwe posten gepland .
                              Contact nationale groep
Flavla Borsanl                Belgie ( Nederlands ); Nederland
Panayota Kalamvoka            Grlekenland ; Veren i gd Konlnkrljk
Peter Lau                     Denemarken ; Spanje
Joachlm Ozdoba                Frankrljk ; Dultsland ; Portugal
Erw I n Val ent I n I         I tal le
Jürgen Vol Imer               Belgle ( Frans ); lerland
Mar lan O'Leary               Luxemburg
187 De nationale groepen staan In het algemeen zeer kritisch tegenover
      Centrale taken . ZIJ zijn van oordeel dat onder de gegeven omstandigheden
      de ondersteunende contactpersonen niet alleen over geen ervaring
      beschikken , maar ook niet het Initiatief nemen om met de nationale groepen
      van gedachten te wisselen . Sommige onderzoekgroepen hebben hun
      contactpersoon nooit gezien , maar andere zeggen dat er op dit niveau toch
      geen behoefte Is aan contact . Een bijkomend probleem is dat er geen
      passende re I skostenbegrot i ng Is , zodat vergaderingen met de contact ¬
      persoon In Luxemburg en de nationale groepen onmogelijk worden gemaakt .
                                    Elndrapport - p. 49
 ---pagebreak---     Hoe zwak het centrale toezicht Is , blijkt uit het gebrek aan
    zelfvertrouwen bij sommige medewerkers van Centrale taken en uit het feit
    dat de communicatie tussen de nationale groepen niet centraal wordt
    gestimuleerd . Een voorbeeld hiervan Is het gebrek aan enthousiasme voor
    het gebruik van het beschikbaar gestelde EUROKOM-commun l ca t i e - en
    conf erent I esysteem . Beweerd wordt dat dit zou liggen aan toegangs - en
    te I ecommun I cat I eprob I omen , maar dit Is een vrij zwak excuus .
188 Vast staat dat Centrale taken niet over de nodige kennis of ervaring
    beschikt om nieuwkomers te helpen om de achterstand in te halen .
189 De nationale groepen verschillen van mening over de mate van
    wetenschappelijke leiding die voor het project vereist Is .
    Wetenschappelijk gevorderde groepen menen geen leiding nodig te hebben
    omdat zij op de meeste gebieden leidinggevend zijn . De later begonnen
    groepen , zoals de Nederlandse , menen dat veel meer leiding nodig is en dat
    problemen op lange termijn zoals bij voorbeeld In verband met semantische
    relaties , centraal moeten worden opgelost .
190 Centrale taken vervult vier hoof df unct I es :
    beheer
    p I ann I ng
    po I 1 1 I eke aspecten
    wetenschappelijke leiding .
191 Vele groepen zijn van oordeel dat Sergel Perschke tot dusver heeft
    geprobeerd al deze functies te combineren en daarin voor geen van alle Is
    geslaagd . Er wordt op hem of op het project als zodanig geen kritiek
    uitgeoefend , maar wel op het tekort aan ondersteuning en middelen waarover
    h I J besch I kt .
192 De administratieve taken van de nationale groepen zijn verlicht dank zij
    de voltijdse administratieve functie van Marlan 0'Leary , waardoor tevens
    de algemene coördinatie tussen de beheersaspecten en de technische
    aspecten werd verbeterd .
                                       E l ndrappor t - p 50
                                                                                π
 ---pagebreak---    B.2.2   Nationale groepen - werkgroepen
   193 In het verleden werd wetenschappelijke ondersteuning verleend door
       subgroepen bestaande uit deeltijdse medewerkers van nationale groepen of
       uit personen die deel uitmaken van nationale groepen en voltijds voor
       Centrale taken werken . Gecoördineerd door het        I SSCO-per sonee I hebben deze
       groepen In het verleden goed werk geleverd . Door de nationale groepen werd
       opgemerkt dat de specifieke technische werkzaamheden van de contactgroep
       goed door deze subgroepen kunnen worden overgenomen , tenzij in Luxemburg
       ervaren medewerkers zouden worden ingeschakeld .
   194 De volgende subgroepen staan momenteel vermeld In de door het Luxemburgse
       documentatiecentrum verspreide documentatie ( d.d . 3 Juni 1987 ):
       Werkgroep ( beheerd door )
       EUROTRA-p I ancom I té ( nog steeds ISSCO vermeld )
       EÜROTRA-prob I eembureau ( nog steeds ISSCO vermeld )
       EUROTRA centraal team MU-2 ( Utrecht )
       MU-1 -groep / I S-groep ( nog steeds ISSCO vermeld )
       EUROTRA-coörd I natoren ( nog steeds ISSCO opgegeven )
       Woordenboekgroep ( UMIST )
       Turbogroep ( Saarbrücken )
       Democomité ( UMIST )
       Eng I neer I ng-Fr amework-groep ( Centraal - N. Var lle )
       l S-groep ( Centraal - E. Valentlnl )
       Gebru I kerstaa Igroep ( Centraal - B. Maegaard )
       Woor der.boek - task - force ( Centraal - A. Mlchlels )
       Term I no log I egroep ( Centraal - C. Albertlnl )
   195 Blijkbaar neemt het belang van deze groepen af daar er In de Interviews
       weinig over werd gesproken . Door het Verenigd Koninkrijk werd opgemerkt
       dat blijkbaar niemand meer weet wat deze groepen Inhouden , wie er deel van
       uitmaakt en wie de contactpersonen zijn . Deze Informatie is evenwel steeds
       on- 1 Ine op EUROKOM beschikbaar . Een van de hoofdproblemen Is dat er veel
       te weinig hoofdexperts zijn en dat hun werkpr ior I te i ten veranderen . De
       Framework groep heeft vele middelen van de andere werkgroepen in beslag
       genomen .
   196 In Juli was de situatie Inzake de werkgroepen als volgt ;
       Werkgroep ( beheerd door )
       EUROTRA-p l ancom I té ( B. Maegaard )
       EUROTRA-prob I eembureau ( nog nlet besllst )
       EUROTRA centraal team MU-2 ( onbestaande )
77                                      Elndrapport - p. 51
 ---pagebreak---     MU - 1 -groep ( Centraal - E. Valentinl )
    EUROTRA-coörd I natoren ( Centraal - S. Perschke )
    Woor denboekgroep ( geïntegreerd In de task force )
    Tarbogroep ( opgenomen In de Engineering Framework groep )
    Democomité ( Centraal - A. Becker )
    Eng l neer I ng-Fr amework-groep ( Centraal - N. Var Me )
    IS-groep ( Centraal - E. Valentinl )
    Gebru I kerstaa I groep ( Centraal - D. Maas )
    Woordenboek - task - force ( Centraal - A. Michiels )
    Term I no log I egroep ( Centraal - C. Albertlnl )
197 Ook de Luxemburgse nationale groep meent dat er te weinig coördinatie is .
    ZIJ beschouwt zich als deel van Centrale taken daar zij toezicht houdt op
    documentatie en beproeving , maar nationale groepen kunnen " optioneel "
    documenten verstrekken en veranderingen doorgeven , zodat de groep niet
    alles ontvangt wat geproduceerd wordt en niet steeds van personele
    veranderingen op de hoogte wordt gebracht . ZIJ meent ook als centrum te
    moeten fungeren voor het ontwerpen van de vereiste testomgeving voor de
    EUROTRA-programmatuur en voor de ontwikkeling van tester I ter I a . Daar IEGI
    zal zorgen voor het onderhoud en de verspreiding van de EUROTRA-
    programmatuur , dient deze functie In de EUROTRA-cont racten te worden
    gespecificeerd . Coördinatie zou tevens het verzamelen van Informatie over
    de ontwikkeling van woordenboeken voor de verschillende talen kunnen
    omvat ten .
B.2.3      ISSCO
198 De rol van Centrale taken Is veranderd sinds het         I SSCO-cont ract eind april
    1987 Is afgelopen . Voordien werden de volgende taken met verdeeld succes
    duor I SSCO uitgevoerd :
    secretariaat contactgroep
    prob I eemcent rum
    contact met Individuele groepen
    beheer van diverse werkgroepen
    wetenschappelijke leiding
    opleiding .
199 Van deze taken zijn de notulen van de contactgroep en de beginnerscursus
    nu door het Centrale team In Luxemburg overgenomen , terwijl het
    prob leembureau door een van de vertalers wordt beheerd . Blijkbaar werd op
    het prob I eembureau zelden een beroep gedaan sinds het naar Luxemburg is
    overgebracht .
                                    E I ndrappor t - p 52                                FC
 ---pagebreak---    200 Het panel Is van oordeel dat de In het algemeen nuttige rol die door I SSCO
       werd vervuld tot dusver niet op bevredigende wijze door het centrale
       personeel werd overgenomen .
   201 Het Is zeer moeilijk om achter de Juiste reden voor de opzegging van het
       I SSCO-contract te komen . Voor zover we konden vaststellen , speelden
       politieke problemen een rol bij de Lld-Staten die vonden dat een kritische
       taak niet kon worden verricht door een organisatie van een n i et-L I d-Staat .
       Op te merken valt dat alle organisaties in het CREST voorstander zijn van
       samenwerking met ISSCO .
   B.2.4 Centraal EUROTRA-lnst I tuut
   202 Op de CBC-1 2-b I Jeenkomst In november 1985 werd door de Duitse delegatie
       een document Ingediend betreffende een voorstel over een Centraal EUROTRA-
       Instltuut ( CE I ) , waarin de voortdurende problemen van het Centrale team in
       Luxemburg en de taken van een dergelljk CE I waren samengevat en mogelijke
       structuren , vestigingsplaatsen en financiering werden besproken . De
       volgende taken werden voor geste ld :
       centraal O&O-werk -      I I nguTst I ache spec l f I cat I es
                                programmatuur spec I f I cat I es
                                programmatuur lmp I ementat i e
                                intégrât le van I Inguïst Ische modules
                                opstellen en bijhouden van het referent l ehandboek
                                Interactle met nationale centra
                                evaluatiemethoden voor deel - en eindresultaten
                                voorbereiding van een voorstel        Inzake Industriële
                                lmp I ementat le
       analyses en evaluaties betreffende de technische stand van zaken
       voorbereiding van kaderprogramma en strategieën
       definitie van Individuele projecten
       techno log le-overdracht
       onderwl Js en opleidlng
   203 Dit document werd kort besproken , maar er kwam geen follow-up en het
       voorstel werd door CBC-12 verworpen . Daar tot dusver alle pogingen om oen
       " Europese onderzoekinstelling " op te richten zijn mislukt , wordt door het
       panel niet betreurd dat het document door CBC-12 niet werd aangenomen .
ЧА                                     Elndrapport - p. 53
 ---pagebreak--- B.3 Nationaal beheer
B.3.1      Flnancleel beheer
204 De nationale groepen zijn verschillend gestructureerd en worden OD
    verschillende manieren gefinancierd . In alle landen , behalve In Duitsland
    en Italië , maken zij deel uit van een un l vers I te 1 1 . Sommige vormen een
    onderdeel van speciale afdelingen voor computerlinguïstiek , andere van
    meer algemene taal - en I I tteratuurfacul te l ten .  In Duitsland en Italië
    behoort de EUROTRA-groep tot afzonderlijke Instituten die werkzaam zijn op
    het gebied van vertaling en linguïstiek In een ruimer kader dan EUROTRA .
205 Wanneer de EUROTRA-groepen deel uitmaken van een un I vers I te l tsaf de I Ing
     zijn de financieringsmethoden verschillend . In Nederland werd bij
    voorbeeld een afzonderlijke Stichting Taa l technolog Ie opgericht die
     rechtstreeks door het bevoegde reger Ingsdepartement wordt gefinancierd .
    Deze Stichting wordt vervolgens ook rechtstreeks door de Europese
    Commissie gesteund . De Stichting betaalt dan de unlversltelt voor het
    personeel en voegt aan het honorarium 10 X toe . In andere landen , b.v . In
     het Verenigd Koninkrijk , wordt de unlversltelt rechtstreeks door de
    Commissie betaald . In Portugal ontvangt de groep rechtstreekse steun van
     de JNICT . De      Institutionele structuur van ILTEC omvat de drie
    un I ver s I te I ten van Lissabon , Porto en Colmbra en de JNICT . Deze
     verschillende organisatiestructuren geven geen aanleiding tot praktische
    prob lernen .
206 Het bedrag dat aan de EUROTRA-begrot Ing van de nationale groepen door de
    Commissie wordt bijgedragen varieert van 25 X In het geval van Duitsland
    en Frankrijk tot 85 X In het geval van Luxemburg . Deze bijdrage werd
    berekend op basis van een formule die rekening houdt met het
    bevolkingscijfer en het bruto nationaal produkt ( BNP ).
                                     Elndrapport - p   54
 ---pagebreak---     Land                      CEG-bIJdrage ( % )           Nationale bijdrage ( % )
    België ( Leuven )*                 60                    40
    België ( Luik )                    60                    40
    Denemarken                         80                    20
    Du I ts I and                      25                    75
    Spanje                             60                    40
    Frankr I jk                        25                    75
    Gr I eken I and                    80                    20
    I er I and                         80                    20
    Italië                             33                    67
    Luxemburg                          85                    15
    Neder I and                        60                    40
    Portuga I                          80                    20
    Verenigd Koninkrijk                30                    70
* oorspronke I I Jk 50 / 50
207 De mate waarin het toezicht door Centrale taken wordt aanvaard       Is In
    sommige gevallen afhankelijk van de bijdrage van de Commissie .
208 Deze financiële middelen uit nationale en Europese bronnen zijn bestemd
    voor apparatuur , salarissen , overheadkosten en reiskosten . In de groepen
    die al Jaren aan EUROTRA werken , gaat circa twee derde van het geld naar
    salaris- en reiskosten en een derde naar reis- en ul trust Ingskosten .
    Recenter opgerichte groepen besteden een groter gedeelte aan uitrusting .
209 Onlangs waren er In bepaalde gevallen problemen met de overmaking van het
    geld . In het geval van Spanje werd de associatieovereenkomst In december
    1986 ondertekend . De financiële middelen werden In april 1987 goedgekeurd ,
    maar kwamen pas in Juni 1987 In Spanje aan . Dit veroorzaakte aanzienlijke
    vertraging voor de start van de nationale groep en had tot gevolg dat
    onderzoekers zonder salaris moesten werken om het project van start te
    kunnen laten gaan .     In Portugal werden nationale middelen gebruikt om met
    het project te beginnen vóór de CEG-mlddelen waren aangekomen .
                                  E l ndrappor t p. 55
 ---pagebreak--- 210 In vele gevallen “ financiert " het nationale f Inanc Ier ingsor gaan oe
    plaatselijke nationale groep door de uitgaven te dekken totdat het CEG-
    geld Is ontvangen . Dit bewijst dat de financiering uit twee bronnen in
    sommige gevallen goed werkt . In bepaalde gevallen Is de nationale
    financiering evenwel niet voldoende om de achterstallige CEG-f Inanc Ier Ing
    te compenseren , wat tot grote vertragingen In het onderzoek heeft geleld .
211 De nationale groepen moeten rapporten Indienen waarin het gebruik van CEG-
    mlddelen en nationale middelen wordt gespecificeerd . Deze rapporten moeten
    worden overgelegd alvorens de middelen door de CEG worden vrijgegeven . Tot
    dusver werden de rapporten steeds goedgekeurd , maar toch heerste er In
    sommige gevallen bij de centrale administratie ontevredenheid over het
    werk en de rapportering van de nationale groepen .
212 In sommige gevallen kunnen er onverenigbaarheden ontstaan tussen de
    nationale en de CEG-f Inanc Ier Ing . De CEG-mlddelen kunnen naar het volgende
    boekjaar worden overgedragen , maar voor nationale middelen Is dit niet
    steeds het geval . Door vertragingen In het project hebben nationale
    groepen veel te weinig uitgegeven , wat tot gevolg kan hebben dat nationale
    middelen verloren zijn gegaan . De centrale administratie Is momenteel aan
    het uitzoeken wat precies door de nationale groepen Is uitgegeven en
    uitgetrokken om een Idee te krijgen over de situatie Inzake te hoge of te
     lage uitgaven . Indlen landen te weinig hebben uitgegeven , kan dit bedrag
    eventueel bij hun volgend assoclat lecontract worden afgetrokken .
B.3.2   Personeelsbeleld
213 In sommige landen werkt het personeel deels met een onderwijsopdracht of
    een andere onderzoekopdracht voor een unlversltelt en deels voor EUROTRA .
     In het Verenigd Koninkrijk bij voorbeeld wordt daarentegen met voltijds
    EUROTRA-personee I gewerkt . In Nederland hebben vrijwel alle EUROTRA-
    medewerkers tevens een onderwijsopdracht .
214 In Saarbrücken werken behalve een kern van voltijdse linguïsten vele
    vertalers deels voor EUROTRA en deels voor commerciële projecten . In
     Italië moet met een afzonderlijk Instituut worden gewerkt , onder meer
    omdat het grote moeilijkheden oplevert wanneer unl vers I te I tspersonee l ook
    voor externe organisaties werkt . In de Portugese groep werkt al het
    personeel momenteel deeltijds . Het hoofd van de Deense groep Is door DG IX
     In Brussel permanent beschikbaar gesteld . De Ierse situatie Is
    gecompliceerd omdat daar alle aanwervingen In het hoger onderwijs
    geblokkeerd zijn , terwijl er door het vertrek van medewerkers
    moeilijkheden voor de voortzetting van het project zijn ontstaan .
                                Elndr apport - p. 56
 ---pagebreak---      215 Een anomalie die aan het licht Is gekomen , houdt verband met de
         personeelskosten in de verschillende landen . De financiering gebeurt In
         elk land op dezelfde algemene basis , maar de personeelskosten lopen sterk
         uiteen . In het Verenigd Koninkrijk kan bij voorbeeld meer personeel aan
         het project werken , omdat de salarissen en de overheadkosten veel lager
         liggen dan In andere landen .
     B.3.3 Intern beheer
     216 Sommige groepen zijn meer gestructureerd dan andere wat het Intern beheer
         van hun EUROTRA-pro Jectgroep betreft . In Duitsland , waar zij deel uitmaken
         van een extern Instituut , hoeft geen tijd aan administratie te worden
         besteed , omdat de leider van dit Instituut zich hiermee bezighoudt . De
         Nederlandse groep heeft berekend dat zij ongeveer 20 % van haar tijd aan
         beheer In plaats van aan onderzoek besteedt .
     B.3.4  Contact tussen nationale groepen
     217 De communicatie tussen nationale groepen onderling verloopt In het
         algemeen uitstekend . Er Is een bijzondere samenwerking ontstaan tussen
         personen die aan hetzelfde onderdeel van het project of In dezelfde
         subgroep ( MU-2 of semantische aspecten b.v .) werken enerzijds en in
         verband met de werkzaamheden inzake specifieke talenparen anderzijds . In
         het geval van de Britse en de Nederlandse / Leuvense groep heeft dit geleid
         tot een specifiek subproject dat elders wordt besproken .     In zekere mate
         wordt hierdoor geïllustreerd hoe landen van dezelfde taalschool en met
         soortgelijke linguïstische tradities de neiging vertonen om nauwer samen
         te werken .
     218 Wanneer nieuwe groepen EUROTRA vervoegen , werken zij vaak zeer nauw samen
         met een bestaande nationale groep die over ervaring beschikt . Dit geldt
         voor Spanje dat een nauwe werkrelatie met de groep uit Saarbrücken heeft
         ontw i kke I d .
     B.3.5   Subgroepen binnen nationale groepen
     219 In het Verenigd Koninkrijk , Frankrijk , Griekenland , Duitsland en Italië Is
         het werk onder verschillende onderzoekeenheden gespreid . Dit heeft in een
         aantal   landen problemen veroorzaakt .
     220 In het Verenigd Koninkrijk werd dit goed georganiseerd . De hoofden van
         elke onderzoekgroep maken beurtelings deel uit van de contactgroep ( wat
         ook zijn nadelen heeft ) en de groepen vergaderen vaak onderling . Er
         bestaat een zekere werkverdeling tussen de i nter f ace-structuren en de
         overbreng I ngsmodu I es en tussen terminologie en programmatuur .
C 1–
50
                                      Eindrapport - p . 57
 ---pagebreak--- 221 In Duitsland Is het onderzoekwerk In Saarbrucken geconcentreerd , maar
    wordt een deel van het werk In onderaanneming in Bonn uitgevoerd .
    Stuttgart en Berlijn zijn nieuwe nationale onderzoekcentra op het gebied
    van computerlinguïstiek en fungeren als kritische waarnemers ten aanzien
    van de EUROTRA- D- groep .
222 In Frankrijk zijn problemen ontstaan met de coördinatie tussen de
    verschillende EUROTRA - 1 nst I tuten . Momenteel wordt het onderzoek door
    Parijs en Nancy uitgevoerd , maar Grenoble en een ander Parijs Instituut
    worden nu bij het project betrokken . Er zijn nu vier Franse groepen :
    Laboratoire de linguistique formelle ( LLF ) - Unlversltelt van Parljs .
    o.l.v . Prof . Cu lloll ;
    Póle Lorraln - de Nancy-groep die nu opgedeeld Is -,
    Groupe d' études pour la traduction automatique ( GETA ) - Unlversltelt van
    Grenob I e ;
    Laboratoire d' automatique documentaire et linguistique ( LADL ) - eveneens
    In Parljs , o.l.v . de heer Gross .
223 Om te vermijden dat problemen uit het verleden zich herhalen , werd door
    CNRS een coördinator aangesteld om het project vanuit nationaal oogpunt te
    beheren .
224 Italië Is laat van start gegaan en het Is niet duidelijk of Plsa volledig
    achter het project staat . Het TurIJn-team werkt hard en neemt ongeveer
    55 % van het werk voor zijn rekening , maar Pisa begint pas In september en
    zal werken met de overbreng I ngsmodu I es voor Spaans , Portugees en Grieks .
225 In Griekenland werd slechts óón Interview gehouden . Het werk In Athene
    lijkt op gang te zijn gekomen , maar Kreta heeft startmoe I I I Jkheden .
226 In Spanje Is de nationale groep In Barcelona gevestigd . ZIJ moet vanaf
    oktober samenwerken met de un I vers I telt van Madrid die bij het onderzoek
    zal wo'<.‘en betrokken .
                                 E I ndrappor t - p  58
 ---pagebreak--- 3IJLAGE C : TECHNISCHE ASPECTEN
C.1 Referent lehandboek
227 De belde voor raadpleging opgestelde referent l ehandboeken 2.1 en 3.0
    werden In februari 1987 In Utrecht uitgewerkt . Ze bevatten de volgende
    hoofdstukken :
    - beglnselen
    - kader
    - woordenboek
    - I I nguTst I sche théorie
    - gebru I ker staa I
    - Imp I ementat I ebeschr I j v I ng
228 In het referent I ehandboek wordt gezegd dat het bedoeld Is om de Euro'tra-
    medewerker een Idee te geven van de stand van het project en als algemene
    basis voor besprekingen , onderzoek en planning .
229 Het was moeilijk om er achter te komen welke basisideeën precies aan het
    referent l ehandboek ten grondslag liggen . Sommige nationale groepen zoals
    de Nederlandse beschouwen het als een soort specificatie , maar           in het
    referent lehandboek zelf wordt gezegd dat het " niet noodzakelijkerwijs
    betekent dat het correct , volledig of geheel samenhangend Is ". Dit Is
    begrijpelijk , want uit de lijst van auteurs blijkt dat elke deskundige het
    hoofdstuk over zijn eigen vakgebied heeft geschreven .
230 De Britse groep meende dat bepaalde hoofdstukken na goedkeuring de
    bovengenoemde functie kunnen vervullen , b.v . EUROTRA-conf l gurat i estructuur
    ( ECS ) of EUROTRA relationele structuur ( ERS ), maar dat sommige delen ,
    zoals b.v . de I nter f ace-structuur , vaag moeten blijven . Andere groepen
    waren het daarmee niet eens omdat zij niet verder konden werken , gezien de
    onduidelijkheid In verband met de Interface-structuren .
231 Het ziet er bijgevolg naar uit dat het referent I ehandboek zowel de functie
    wil vervullen van norm- of spec l f I cat I edocument als van communicatiemiddel
    voor het overbrengen van de recentste Ideeën die ter bespreking of voor
    commentaar naar voren zijn gebracht . Uit het referent I ehandboek blijkt
    niet welke onderdelen welke functie moeten vervullen .
232 Verscheidene groepen waren van mening dat EUROTRA geprobeerd had
    ontwi kke I i ngs- en Imp l ementat l emater l aa I zonder voldoende stevige
    theoretische onderbouw In het referent I ehandboek op te nemen .
                                       Elndrapport - p. 59
 ---pagebreak--- 233 Het ging met het referent lehandboek de verkeerde richting uit toen
    begonnen werd met het definiëren van de virtuele computer en Perschke de
    opdracht gaf om aan de I InguTst Ische aanvulling te werken . Toen dit werk
    werd besproken , werd geoordeeld dat er iets misliep en werd besloten de
    taken te reorganiseren . In dat stadium werd met het schrijven van de
    volgende versie van het referent lehandboek Intern In Luxemburg begonnen .
    Deze versie Is onlangs vljgegeven .
234 Men was het erover eens dat de eindversie van het referent lehandboek In
    feite de specificatie voor het EUROTRA-systeem zou zijn ( In 1990 ).
C.2 Linguïstische aspecten
235 De linguïstische aspecten moeten worden bekeken In het licht van de
    tweeledige doelstelling van het project , namelijk het onderzoek bevorderen
    en een prototypesysteem ontwikkelen . Enerzijds zijn vaststelling van
    fundamentele problemen , overwegingen Inzake theorie en methode ,
    zorgvuldige keuze van gegevens , experimenteermogelijkheden , vooruitzichten
    op lange termijn , enz ., essentieel , terwijl anderzijds vroegtijdige
    beslissingen Inzake methodologische richtsnoeren , linguïstische
    'shortcuts' , compromissen , vooruitzichten op korte termijn , enz ., op de
    voorgrond treden . Deze situatie leidt onvermijdelijk tot pragmatische
    oplossingen .
236 De welbekende algemene structuur - analyse , overbrenging , generatie - die
    werd gekozen , heeft het voordeel van de eenvoud . Wanneer echter met veel
    talen wordt gewerkt , vormt het aantal talenparen - n(n-D waarin n voor
    het Aantal talen staat - een potentiële hinderpaal . Dit vormt nu reeds een
    probleem voor het EUROTRA-proJect . Indien het aantal talen met slechts
    vier wordt verhoogd , wordt het aantal talenparen meer dan verdubbeld ,
    namelijk van 72 naar 156 . Dit zou erop kunnen wijzen dat een aangepaste of
    geheel nieuwe algemene structuur op lange termijn wenselijk Is .
237 In de gegeven situatie Is de keuze van linguïstische modellen redelijk .
    Voor zover deze structuur Is gespecificeerd , wordt gebruik gemaakt van
    elementen uit bij voorbeeld de strat If Icat lonele grammatica , dependency
    grammatica en casusgrammatica . De medewerkers aan het project zijn zich
    ervan bewust dat een aantal belangrijke problemen met deze ( of in sommige
    gevallen ook met andere ) middelen slechts ten dele of helemaal niet kan
    worden opgelost . Dit Is bij voorbeeld het geval voor anaforische
    pronomina , de bepaaldheid van substantieven , de modaliteit van
    werkwoorden , verschillende types correcte maar complexe structuren ,
    ongrammaticale zinnen ( die steeds weer voorkomen ), enz .
                                E indrapport - p . 60                           2?
 ---pagebreak--- 238 Da i nter f ace-structuur , die de semantische inhoud van de tekst weergeeft ,
    is gebaseerd op de voorafgaande analyseniveaus van de te vertalen uiting .
    Dit betekent dat deze structuur In zekere mate taalgebonden Is . Een meer
    abstracte representatie zou wenselijk zijn geweest , maar gezien de huidige
    stand van zaken Is een dergelijke beschrijving slechts fragmentarisch
    mogelijk en kan op dit punt moeilijk kritiek worden uitgeoefend . Voor de
    specificatie van semantische kenmerken en semantische relaties die vereist
    zijn voor het uitwerken van de I nter f ace-structuur moeten evenwel nog heel
    wat Inspanningen worden geleverd .
239 Het woordenboek vormt een cruciaal onderdeel      van een automatisch
    vertaalsysteem en van de meeste systemen voor de verwerking van
    natuurlijke talen . De hoeveelheid werk die vereist was om dit woordenboek
    op te stellen , werd bij dit project zeker onderschat . In het algemeen
    bestaan er goede gedrukte verklarende woordenboeken voor de betrokken
    talen , maar het vergt een grote Inspanning om deze In automatische
    woordenboeken om te zetten , gezien de specificiteit en de bijkomende
    gegevens die vereist zijn .
240 De twee aantallen voorgeschreven woordenboek I ngangen voor het
    prototypesysteem (2 000 en 20 000 ) zijn vrij willekeurig gekozen , wat te
    maken heeft met de willekeurig gekozen omvang van het corpus en met de
    SYSTRAN-ervar I ng . De cijfers stellen ook Iets anders voor naar gelang zij
    op het Frans , Duits of Italiaans , enz . betrekking hebben . Desalniettemin
    Is 20 000 Ingangen te veel voor een prototypesysteem , maar veel te weinig
    voor een operationeel systeem .
241 Het tekort aan vertalende woordenboeken Is In veel gevallen een nadeel dat
    door veel en nauwgezet werk zal moeten worden gecompenseerd . In het '
    algemeen verdient het belangrijke contrastieve aspect veel meer aandacht .
242 Het Is duidelijk dat de Inhoud van een zin niet volledig en ondubbelzinnig
    kan worden opgemaakt uit de opeenvolging van letters . Een werkelijk
    krachtig systeem moet behalve van het ultgebrelde en zeer gedetailleerde
    woordenboek gebruik maken van een ruimere ( soms veel ruimere ) context en
    van een omvattende , zeer Ingewikkelde kennisbasis . Maar ook In dat geval
    kan In een computeromgev l ng geen sprake zijn van taalbegrip , maar kan ten
    hoogste een zekere decodering plaatsvinden . Dit Is evenwel een uiterst
    belangrijk doel en de weg daarheen Is zeer leerzaam .
                                    >
                                  Eîndrapport - p. 61
 ---pagebreak--- 243 Daar een volledig automatische vertaling van hoge kwaliteit niet haalbaar
    Is , zijn bijkomende stappen noodzakelijk . De meest voor de hand liggende
    Is nabewerking , waarover onder de projectmedewerkers algemene
    overeenstemming bestaat . Deze stap moet als haast vanzelfsprekend worden
    beschouwd . Er werden evenwel ook suggesties gedaan In verband met de
    brontekst , In die zin dat beperkingen zouden worden opgelegd aan de
    schrijvers van de te vertalen stukken . Dit kan echter kwalijke gevolgen
    hebben . Elke vorm van voorbewerking waardoor het gebruik van gewone
    natuurlijke taal aan beperkingen wordt onderworpen , moet sterk worden
    ontraden . Het feit dat In alle soorten teksten duidelijkheid en
    leesbaarheid moet worden nagestreefd , staat daar geheel los van .
244 Historisch gezien zijn alle negen talen dialecten van dezelfde Indo-
    europese prototaal . Dit Is waarschijnlijk van nut voor het project , ook al
    hebben deze talen een uiteenlopende ontwikkeling doorgemaakt . Wat de
    vera igemeenbaarhe l d In ruimere zin betreft - met talen zoals Japans ,
    Chinees , Swah I I I , Hongaars , enz . - moet het resultaat worden af gewacht .
245 Het Besluit van de Raad van 4 november 1982 heeft betrekking op een
    onderzoek - en ontwikkelingsprogramma Inzake " een geavanceerd systeem voor
    automatische vertaling ". Het ligt voor de hand dat het ontwerp van een
    systeem geavanceerd kan zijn - wat fundamenteel Is voor onderzoek - terwijl
    het taalkundige resultaat niet noodzakelijkerwijs aan de hoogste
    kwaliteitsnormen beantwoordt . Deze situatie doet denken aan Burgers
    gedicht over de stervende eigenaar van een wijngaard die zijn kinderen
    vertelde dat deze een schat bevat . De kinderen gingen overal graven maar
    er werd niets gevonden . ZIJ begrepen de boodschap echter het Jaar daarop
    toen de wijnstokken drie keer zoveel druiven opleverden als voordien .
C.S Systeemarch I tectuur
246 De virtuele computer voor automatische vertaling Is het huidige concept
    waarop de hulpmiddelen , zowel apparatuur als programmatuur , moeten worden
    gebaseerd . Het automatische vertaalsysteem dat momenteel In fase 2 wordt
    ontwikkeld , Is gebaseerd op het Framework-Eng l neer I ng-rappor t . De volgende
     Informatie Is voor een deel gebaseerd op een Interview met Nlno Varlie .
                                   Elndrapport - p. 62
                                                                                c 0
 ---pagebreak---    247 Framework Engineering gaat uit van de basisidee dat automatische vertaling
       verloopt vla een reeks representaties van de te vertalen tekst . De
       overbrengingen tussen de representaties worden uitgevoerd door
       vertaalprogramma 's . Een representatie wordt bepaald door een generator die
       gebruik maakt van een grammatica , m.a.w . een rege I verzame li ng ( structuur -,
       semant I sch-kenmerk - en f I I ter rege I s ) . Deze algemene regels omvatten het
       " woordenboek 1' waarin de regels betreffende semantische kenmerken zijn
       opgenomen . De vertaalprogramma 's worden hoofdzakelijk bestuurd door de
       generator fasen vla “ Indlen-n let -dan“ -over breng Ingsr egels die niet
       expliciet zijn geschreven , maar door de generatoren worden gegenereerd .
       Hierdoor wordt de ontwikkeling van vertaalprogramma 's vereenvoudigd .
       Generatorstructuurrege I s bevatten variabelen die de efficiëntie van het
       programma verhogen .
   248 Deze methodologische benadering van de automatische vertaling is meer
       systematisch dan de vorige waarbij verschillende soorten
       vertaalprogramma 's , generatoren en woordenboeken als verschillende
       componenten werden gebruikt . BIJ deze benadering wordt gewerkt met een
       database-systeem voor de eenvormige opslag van grammatica 's en
       over brenglngsr egels . Er Is nog steeds een rege I ver to I ker vereist dat
       evenwel niet langer een standaard PROLOG-ver to I ker hoeft te zijn , maar
       geoptimaliseerd kan worden totdat voor de regels ( grammatica 's ) de
       optimale vorm 13 bereikt zoals die In het project voor automatische
       vertaling Is ontwikkeld . Daar de representatie van regels In het database¬
       systeem In een vertol kbaar formaat moet kunnen worden getransformeerd , kan
       dit transformat leprogramma zowel voor de rege I representat Ie als voor de
       regelvertolker worden geoptimaliseerd . Op die manier wordt door middel van
       het database-systeem flexibiliteit gehandhaafd , terwijl efficiëntie door
       doeltreffende vertol klngs- en transformat I eprogramma ' s kan worden bereikt .
   249 Er zij tevens op gewezen dat de toepassing van kunstmat Ige-
       Intel I igent lemethoden door deze benadering wordt bevorderd . Framework
       Engineering kan reeds als een kunstmat 1 g– Intel I Igent lesysteem worden
       beschouwd .
   250 Het Framework Engineering progr ammatuursysteem Is gebaseerd op een UNIX -
       omgevlng , waarbij gebruik wordt gemaakt van C als Imp l ementat i etaa I en van
       UNIFY als database-systeem . Met deze basishulpmiddel omgeving en een goede
       UN IX - Imp I ementat ie zal de efficiëntie van het automatisch vertaalsysteem
       hoogst waarschijnlijk aanzienlijk worden verhoogd . Daartoe Is een
       krachtige computerapparatuur van het moderne 32-blts- type vereist ( in het
       bijzonder voor de unificatie ). De mogelijkheden van parallelle verwerking
       bij automatische vertaling moeten verder worden onderzocht .
   251 Framework Engineering is een veelbelovende benadering , maar alle
       mogelijkheden die het inhoudt , zullen pas tot uiting komen dank zij goed
       ontworpen en doeltreffend geïmplementeerde C-programma ' s met een kwaliteit
       van Industrieel niveau .
                                       Elndrapport - p. 63
H4
 ---pagebreak--- C.4 Programmatuur
252 De momenteel beschikbare programmatuur Is een vrij oude versie In
      vergelijking met de reeds bestaande nieuwere versies . Uit de besprekingen
     met Centrale taken Is gebleken dat bij de beslissingen betreffende de
     volgende programmatuurgenerat les zeer wel rekening Is gehouden met de
     onverenigbaarheden tussen flexibiliteit en efficiëntie . Tegelijkertijd
     werden aanzienlijke Inspanningen geleverd om de overdraagbaarheid van
     programmatuur te bewaren en zelfs te vergroten .
253 Als resultaat van deze besprekingen en beslissingen werden betere methoden
      Inzake programmatuurtechnologle toegepast en een aantal veranderingen In
     de computer l l nguTst l sche methoden aangebracht . Deze laatste worden In nog
     niet gepubliceerde EUROTRA-documenten besproken . Programmatuurpakket ten
      die van deze nieuwe methoden gebruik maken , worden momenteel In de
      centrale EUROTRA-ontw I kke I I ngsf ac I I I te I ten getest maar zijn nog niet
      vrijgegeven . De Jongste besl Isslngen op het gebied van programmatuur ¬
      technologle zouden moeten lelden tot de afsluiting van contracten met de
      Industrie met het oog op prototype-lmplementat Ie . De referent le-
      specificaties voor deze Implementaties zijn nog niet geschreven en het Is
      nog niet duidelijk hoeveel personeel en computercapaciteit voor deze
      belangrijke taak beschikbaar Is . Het Is du l de i I Jk .dat deze industriële
      Implementaties eigendom van de CEG moeten zijn . ZIJ moeten In nauwe
      samenwerking met het centrale EUROTRA-team worden ontwikkeld om EUROTRA In
      staat te stellen verder aan deze nieuwe Industriële versies te werken .
C.4 . 1 Gech leden Is van de EUROTRA-programnatuur
254 In 1981 achtten S. Perschke , R. Johnson en N. Var lle het noodzakelijk om
      voor de ontwikkeling van automatische vertaalsystemen flexibele
      programmatuur te ontwikkelen . Met het oog op een zo groot moge lijke
      overdraagbaarheid werd UNIX als basisbesturingssysteem gekozen . De C-taal
      zou een geschikte programma tuuromgev I ng zijn geweest , maar met het oog op
      de snelle ontwikkeling van een prototype werd PROLOG gekozen .
                                    Elndrapport - p. 64
                                                                                IZ
 ---pagebreak--- 255 De programmatuur vers I es werden en zijn nog steeds genummerd volgens de
    desbetreffende referent lehandboeken
    Datum            Ref .   handboek       Programma tuur ver s I e  Opmerk I ngen
    jan. 1986        1.0                    1 .0
    ma .    1 986    1 . 1                  1.1                       nlet verspreid
    Jul I 1986       1 .2                   1 .2                      huidige versie
    okt .   1986     2.0                    2.0                       nieuwe concepten
    feb .   1987     2.1                    2.1                       geattr Ibueerde gram
    feb .   1987     3.0                   Twee alternatieven
                                            3.0 Invoerlng van co- l ndexer I ng
                                            3.1 Framework Engineering
256 De lage efficiëntie van versie 1.2 heeft verschillende oorzaken :
    - PROLOG Is niet geschikt voor de Implementatie van de eerste , In hoge
    mate procedurele parsers ;
    - de auteur had slechts weinig ervaring met PROLOG-systeem Imp I ementat i e
    ( voor het efficiënte gebruik van zeer hoge talen Is kennis Inzake de
    Implementatie van de taal vereist );
    - de verbeterde versie 1.2 ( Saarbrtlcken ) werd verspreid maar door de
    taalgroepen niet veel gebruikt .
257 De nieuwe versies 2.0 en 3.0 worden momenteel getest en zijn nog niet
    verspreid . De groep programmatuurontw l kke l l ng van Centrale taken heeft
    sterk de nadruk gelegd op de Framework-Eng I neer I ng-vers i e 3.1 , waar o.a .
    bepaalde regels voor overbrenging tussen twee generator fasen automatisch
    kunnen worden afgeleid . De nieuwe versies hebben tot doel de
    gebru I ksef f I c I ënt I e te verhogen door middel van :
    - krachtigere taalconcepten ( relationele grammatica )
    - nieuwe concepten Inzake rege l verwerk l ng ( volledige unlflcatle-
     imp I ementat Ie I n C )
    - nieuw concept Inzake regelbeheer , -generatie en - vertolking .
258 Om tot de laatstgenoemde verbetering te komen , worden regels en
    grammatica 's In een database-systeem ( UNIFY ) opgeslagen . De Inhoud van de
    database wordt nu vertaald In PROLOG-pred I katen die vervolgens door een
    PROLOG-rege l ver to I ker worden geïnterpreteerd . In de toekomst zal de Inhoud
    van de database worden overgebracht naar het werkgeheugen van een in C
    geïmplementeerde rege I ver to I ker . Voor deze overbrenging moet de vertolker
    worden aangepast en verder worden ontwikkeld , zodat deze het
    hoofdonderdeel kan vormen van de nieuwe referent l espec i f l cat i e voor
     industriële contractanten .
                                       E I ndr apport - p . 65
 ---pagebreak--- 259 Het voordeel van deze benadering zou een zeer efficiënte rege l vertolk ing
    zonder het PROLOG-forma I I sme zijn , gecombineerd met de flexibiliteit van
    '■ego I I nvoer - , bijwerking- en beheer door middel van een database-systeem .
    Hoewel de toepassing van een database-systeem de flexibiliteit van regel ¬
    en grammat Icaops lag zou moeten vergroten , is de keuze van een relationele
    database en van UNIFY In het bijzonder twijfelachtig , gezien de soorten op
    te slaan en terug te zoeken Informatie . Maar het gebrek aan doelgerichte
    database-systemen zou de keuze van een zeer efficiënte en flexibele
    database kunnen rechtvaardigen . Het Is evenwel niet duidelijk of UNIFY
    bijzonder geschikt Is voor deze toepassing .
260 Deze Framework-Eng l neer Ing-benader Ing lijkt redelijk , maar Is sterk
    afhankelijk van de aard van de regelopslag In het database-systeem en van
    de rege l transformat Ie voor de In C geïmplementeerde rege l vertolker . Tot
    dusver bevindt dit zich nog In het onder zoekstad lum .
C.4.2 Samenvatt Ing
261 De flexibiliteit zal bewaard blijven dank zij de database-benader Ing . De
    overdraagbaarheid zal bevorderd worden door het gebruik van UNIX / XOPEN en
    C.
262 De efficiëntie zal verhogen dank zij het gebruik van snellere computers en
    door de Implementatie van rege I verwerk l ng In de C-taal . Op middellange
    termijn zou het onderzoek naar de mogelijkheid van parallelle
    rege I verwerk I ng resultaat moeten afwerpen , wat door het gebruik van een
    I COT-computer nog zou moeten worden bevorderd .
263 De overdraagbaarheid zal gewaarborgd blijven door het gebruik van UNIX en
    C. Recente ervaringen met XOPEN waren zeer bemoedigend .
264 De ergonomie van taa Igroepenwerk zou kunnen worden verbeterd door
    toepassing van UNIX-el genschappen ( ontwikkelingswerk als achtergrondwerk ,
    terwijl rege I / grammat I catests op de voorgrond worden uitgevoerd ). Hiervoor
    zijn zeer krachtige computers vereist die nodig zijn om het EUROTRA 08.0-
    proces te bespoedigen .
265 De oorspronkelijk beslissing om een dec larat lesysteem te gebruiken zonder
    procedurele mogelijkheden om de taalspecifieke verwerking te besturen ,
    stelt nog steeds problemen Inzake efficiëntie . Maar de betere
    rege I verstaanbaarhe ld In vergelijking met procedurele Implementaties pleit
    voor deze beslissing .       Er werd dan ook een comp lex I te I tsana l yse van de
    programatuurvers Ie 1.2 uitgevoerd , waaruit duidelijk is gebleken dat de
    procedurele A-regels In het PROLOG-systeem de oorzaak zijn van de lage
    efficiëntie van deze versie .
                                    Elndr apport - p. 66
                                                                                Vf
 ---pagebreak--- 266 Er wordt een test van versie 3.1 met de syntactische complexiteit van
    versie 1.2 uitgevoerd . De eerste resultaten zullen medio 1987 beschikbaar
    zijn . Op deze resultaten zal het onderzoek worden gebaseerd voor de
    over dr ach 1 1 r ansforma t I es  In versie 3.1 en voor de nieuwe
    ref er ent i espec I f I cat i es voor de Industriële contracten
                                        Elndrapport - p. 67
 ---pagebreak--- BIJLAGE D : INTERVIEWS AFGENOMEN TOT EIND JULI 1987
Europees Parlement :         M. Gauthier
CBC-12 / GSG :               J.M. Czermak
                             A. Saunders
                             P . Rothwe I 1
                             A. Zampol I I
CEG :                        M. Carpentler
                             V. Parajon Col lada
                             C. Jansen van Rosendaal
Centrale taken :             S. Perschke
                             G. Var l Ie
                             M. O'Leary
                             E. Valentlnl
                             J . Vol Imer
                             L. Rolling
Contactgroep :               B. Maegaard
NATIONALE GROEPEN
Denemarken :                 P. Andersen
                             A. Bech
                             A. Hartnack
                             B. Maegaard
                             0 . Togeby
Nederlands :                 S . « rauwer
                             L. des Tombes
                             F. Van Eynde
                             Prof . Van Hinken
Frans :                      L. Danlos
                             M. Gross
                             L. Vlet
Dultsland :                  H. Haller
                             P. Schmidt
                             A. Wrlght
                             R. Sharp
                             D. Maas
Grlekenland :                A. Kout soudas
                              Elndr apport - p. 68
                                                     %
 ---pagebreak--- Ieri and   :          C.    A 1 ber 1 1 η 1
Italië   :            C. 0 1 tana
                      V. A 1 1 egr anza
                      L. Se i o 1 la
                      G. Malnati
Luxemburg :           H.    Risedette
                      H.    Z 1 nge 1
Portugal     :        Joao Peres
Spanje :              N.    Bel-Rafecas
                      R.    Cerda Masso
                      Μ ..  Meya-Ll opart
                      J ., C. Rulz-Anton
                      J.,   Vida I-Vl Μ a Iba
                      S.,   Ba 1 ar l-Raver a
                      E..   Mas Bata I I a
Verenigd Koninkrijk : J .. Durand
                      D.. Arnold
                      L., Sadler
                      L.. Humphrey
                      J., Pugh
                       Eindrapport - p . 69
 ---pagebreak--- BIJLAGE E : CURRICULUM VITAE VAN DE LEDEN VAN HET EVALUAT I EPANEL
Dr. A.E. Pannenborg
1922            geboren In Den Haag
1943-1946       mllltalre dlenst blj de Prinses Irene Brigade van de Nederlandse
                Str I Jdkrachten
1947            elnddlploma In de technische natuurkunde , Technische Unlverslteit
                Delft
1952            doctor In de technische natuurkunde , Technische Unlversltelt Delft
1948-1951       wetenschapper , Philips Natuurkundig Laboratorium , Eindhoven
1952-1955       Development Coord Inat Ion Bureau , hoofdkantoor , Philips , Eindhoven
1955-1963       opr I chter-d l recteur van het Philips Forschungs-Laborator lum . Aken ,
                Du I ts I and
1963-1968       directeur research van het Philips Natuurkundig Laboratorium ,
                E I ndhoven
1969            lid van de Raad van Bestuur van N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken
1977            v I ce-voor z I t ter van de Raad van Bestuur van N.V. Philips
1.6.84          gepensioneerd bij N.V. Philips
Andere funct les
     voorzitter van de Raad van de Nederlandse Stichting Toekomstbeeld der
     Techniek ( STT )
-    voorzitter van de Raad van Commissarissen van de Nederlandse Philips
     Bedr I J ven B . V .
     part-tlme hoogleraar voor Bedrijfskundige aspecten van onderzoek en
     ontwikkeling In de natuurkunde aan de Technische Unlverslteit Delft
     adviseur bij de minister van Industrie van de Republiek Singapore
      lid van de Raad van de Techn I sch-Phys l sche Dienst ( TH-TNO ), Delft
-    voorzitter van de Adviesraad van de Technology Management Unit van het
      l M I ( International Management Instltute )
-    september / oktober 1985 , gastdocent aan de Harvard Business School
     part-tlme hooglerair aan de Erasmus-Un I vers I te 1 1 , T I nbergen- 1 eerstoe I ,
     voor de cursus 198J-1987
                                        Eindrapport - p . 70
 ---pagebreak---   Onder sche i d I ngen :
  Doktor Ingenieur ehrenhalber van de Rheinisch-Westfälische Technische
  Hochschule , Aken , Dultsland
  Erelid van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs
  Officier In de Orde van Oran Je-Nassau
  Ridder  In de Orde van de Nederlandse Leeuw
  Bultenlands lld van de l ngen Joersvetenskapsakadem l ens , Stockholm
  Cor responderend lld van de Schweizerische Akademie der technischen
  Wissenschaften , Zürich
  Buitenlands lid van de Brltlsh Fellowshlp of Engineering , Londen
  André Danzin
  1919             geboren In Parijs . Studeerde aan de Ecole Polytechnique en de
                   Ecole Supérieure d ‘ E I ectr I c I té
  1943-1972        blj de groep Compagnie Générale de TSF ( CSF ), later Thomson CSF
                   ( 1967 ). Achtereenvolgens research i ngen i eur , hoofd van het
                   laboratorium , technisch directeur , algemeen directeur , en vice-
                   voorz I tter-a I gemeen directeur ( 1965-1972 )
  1972-1980        directeur van IRIA ( Institut de Recherche d' informatique et
                   d 'Automat i que )
  1980-             Internationaal consulent ; voorzitter van het Intergovernmental
                    Information Technology Committee van de Unesco ; adviseur bij de
                   Commissie van de Europese Gemeenschappen en de NAVO
  Andere functies
  Ex-voorz I tter van het CERD ( Europees comité voor 0 & 0 ).         Auteur van " Science
  and Second Renaissance of Europe " ( Pergamon 1979 ) en " La société française et
  la technologie " ( Documentation française 1981 ). Tevens verantwoorde l i jk voor
  de afdeling elektronica van de encyclopédie " Les techniques de l' ingénieur ".
                                         Eindrapport - p . 71
r
 ---pagebreak--- Sture AI len
 1928          geboren In Göteborg
 1965          F M • Dr . t Scandinavische talen , Unlversltelt van Göteborg
 1972          hoogleraar In de computer l inguTst lek , Zweedse Researchraad en
               Unlversltelt van GOteborg
1980           een van de achttien In de Zweedse Academie
1980-1986      vlce-rector Un I vers I telt van GOteborg
1986           vaste secretaris van de Zweedse Academie
Publlkatles ( selectle )
Graphemlc Analysis as a Basis for Text Editing 1-2 , Dlss . 1965 , Natural
Language Processing ( Ed. ) 1970
Frequency Dictionary of Present-Day Swedish 1-4 ( samen met anderen ) 1970-1980
Text Processing , Proceedings of a Nobel Symposium ( Ed. ) 1980
A Dictionary of Swedish ( samen met anderen ), 1986
Possible Worlds In Arts and Sciences , Proceedings of a Nobel Symposium ( Ed. ),
1986
Hartwlg U. Steusloff
1937           geboren In Gelsenkirchen , BRD
               opleiding In de communicatietechniek aan de Technische
               Un I vers I tel ten van Darmstadt en Mtlnchen , BRD
1977           Dr . rer . nat . In de computerwetenschappen aan de Technische
               Unlversltelt van Karlsruhe , BRD
1987           hoogleraar aan de afdeling Computerwetenschappen van de Technische
               Unlversltelt van Karlsruhe
H. U. Steusloff Is directeur In het Fraunhofer-lnst | tu;e of Information and
Data Processing , Karlsruhe , BRD , en het Instltute of Applied Research In
Computer Science voor toepassingen van computersystemen In produktle . Zijn
voornaamste werkgebieden zijn apparatuur , besturingsprogrammatuur en talen
voor real-tlme computersystemen , Inclusief databases en artificiële
Intel I Igent Ie .
Zijn activiteiten als wetenschapsman en docert hebben betrekking op
computerarchitectuur voor parallelle verwerking en de ondersteunende
progr ammatuurcomponenten zoals communicatiesystemen alsmede systeembouwkunde .
                                     Elndrapport - p. 72
 ---pagebreak--- Henri  Dleuzelde
1925         geboren
1960         directeur , onderwijsprogramma 's Franse radio en TV
1967         directeur , Dl Vision Contents Methods of Educatlon , Unesco
             directeur , Prosoects - Unesco kwartaalblad Inzake onderwijs
             ( uitgegeven In 6 talen )
1982         gastdocent aan de School of Educatlon , Stanford University , VSA
1985          I nspecteur-generaa I voor het onderwijs In vreemde talen bij het
             Franse ministerie van Onderwijs
Helen L. Henderson
Helen Henderson is Executive Dl rector van Information Management and
Engineering , een in Londen gevestigd bedrijf dat zich bezighoudt met
computerprogrammatuur en adviesverstrekking . Zij Is ook secretaris van
EUSIDIC , de Europese vereniging van Informatiediensten , en Is reeds meer dan
15 Jaar werkzaam In de Europese informat le-lndustr Ie ais gebruiker ,
leverancier en adviseur .
ZIJ Is eigenlijk geoloog en heeft zich onder meer beziggehouden met de leiding
van een grote Industriële I nformat I e-eenhe I d , het geven van lezingen over het
bibliotheekwezen In de praktijk , de marketing van geologische databases en met
catalogiseren voor de Britlsh National Bibl lography .
Zij heeft gewerkt als consulent Inzake beheer van Informat lehulpm Iddel en ,
studies met het oog op de marketing van databases , elektronische uitgeverij en
documentverschaffing , en zij heeft meegewerkt aan de planning , het ontwerp en
de samenstelling van databases van de " derde generatie ".
Peter Vlckers
De heer Vlckers heeft bij de de Havllland Alrcraft Company een opleiding tot
vl iegtuigbouwkundlg Ingenieur gevolgd , en na twee Jaar In Parijs en Rome te
hebben doorgebracht , trad hij opnieuw bij dit bedrijf in dienst als
documentalist . Later , toen hij In de elektriciteitssector werkte , kreeg hij
belangstelling voor de toepassing van computerondersteunde Informatiesystemen .
In 1967 trad hij , na veertien Jaar praktijk als Informaticus , in dienst bij de
Asllb Consultancy Service en In 1979 werd hij hoofd van de afdeling Research
and Consultancy . Als consulent heeft hij In veel landen meegewerkt aan een
brede waaier van projecten . De laatste jaren heeft hij zich echter
gespecialiseerd In Informat lebeheersprojecten voor overheidsinstellingen en
grote Industriële bedrijven . HIJ Is nu vennoot In een onafhankelijk
adviesbureau , The Information Partnership . HIJ heeft veel gepubliceerd in de
vakpers en Is Fellow van het Instltute of Information Sclentists .
                                 Elndrapport - p. 73
 ---pagebreak---                                                                  B I JL AGE II
                                     EUROTRA-WERKPROGRALMA
                                       VOOR DE DERDE FASE
 1 .  INLE1D1NG
Het werkprogramma heeft betrekking op de volgende Eurotra-deelnemers :
- de " taalgroepen” die zich bezighouden met de analyse en synthese van hun
     eigen taal en met de overbrenging van de andere talen naar hun eigen taal :
     DK , DE , EN , ES , FR , GR , IT , NL , PT ;
- de Ierse groep die belast Is met de coördinatie van het terminologisch
     werk ;
-    de Luxemburgse groep die zorgt voor het beheer van het documentatiecentrum
     en van het test - en referent lecentrum en het clearing house voor de
     programmatuur ;
-    het projectteam bij de Commissie - aangevuld met wetenschappers uit de
     nationale groepen en adviseurs - dat de centrale taken voor zijn rekening
     neemt .
2 . Werkproaramma van de taalaroepen
Het werkprogramma van de taalgroepen beslaat twee hoofdaspecten :
-    de uitvoerende werkzaamheden die gericht zijn op de uitvoering van de
     passende analyse-, synthese- en overbrenglngsmodules , met Inbegrip van het
      lexicografisch en terminologisch werk ;
-    toegepast taalkundig onderzoek betreffende algemene taalkundige problemen
     en specifieke talen .
Geraamd wordt dat circa 50 X van de middelen van elke taalgroep aan de
Implementat lewerkzaamheden en 50 X aan onderzoek zal worden besteed .
2.1    Imolementat lewerkzaamheden
     De Implementat lewerkzaamheden zijn gebaseerd op de centraal opgestelde
     taalspeclf Icatles die vermeld zijn In het referent lehandboek dat regelmatig
     wordt herzien onder toevoeging van de op het toegepast onderzoek gebaseerde
     verbeteringen . De hoofddoelstellingen zijn de verruiming van het taalberelk
     van de modules en de uitschakeling van dubbelzinnigheden .
 ---pagebreak---                                           2
   Het lexicografisch werk Is In twee delen verdeeld :
   - de algemene woordenschat die geraamd wordt op circa 5 000 è 6 000
      Ingangen , zal zowel het voor analyse en synthese gebruikte verklarende
      woordenboek omvatten als acht vertalende woordenboeken voor elke groep
      die bij de overbrenging te pas komt ;
   - de technische terminologie van het gekozen gebied ( een subgebled van
      Informatietechnologie ), geraamd op 14 000 è 15 000 ingangen , waarvoor
      geen overbrenging vereist Is .
   2.2 . Toeaepast onderzoek
   Het toegepast onderzoekwerk van de taalgroepen heeft enerzijds betrekking
   op taalgebonden werk dat moet worden uitgevoerd ter aanvulling van de
   algemene taalkundige specificaties die , behalve voor de interface -
   structuren , veeleer als richtsnoer voor elke representatie dienen , alvorens
   met de imp lementat iewerkzaamheden kan worden begonnen . Anderzijds omvat het
   deelneming aan het algemene onderzoek dat door het centrale team wordt
   gecoördineerd en experimentele beproeving van de onderzoekresultaten
   alvorens deze voor de implementatie bindende specificaties worden . Veel
   aandacht gaat uit naar de semantische kenmerken en andere lexicale
   informatie die vereist is voor de uitschakeling van dubbelzinnigheden bij
   de analyse , synthese en overbrenging .
3. I ERLAND
   De hoofdtaak van de Ierse groep Is de coördinatie van het terminologisch
   werk voor Eurotra . Het omvat de volgende aspecten :
   - selectie van de relevante terminologie uit bestaande bronnen ( ISO ,
      Eurodicautom , enz .) in alle beschikbare talen ;
   - selectie van bijkomende termen uit de tijdens de derde fase gebruikte
      tekstcorpora ;
   - coördinatie van de toevoeging van de ontbrekende equivalenten door de
      taalgroepen ;
   - onderzoek naar methoden om het gedeelte van de woordenschat uit te
      breiden dat in Eurotra als terminologie kan worden behandeld ;
   - onderzoek naar de classificatie volgens gebieden en subtalen met het oog
      op het gebruik ervan In Eurotra .
                                                                              ■m
 ---pagebreak---                                            - 3 -
4 . LUXEMBURG
     De Luxemburgse groep Ie belast met twee projectondersteunende taken :
     De groep verzamelt en Indexeert alle In het kader van het project
     opgestelde documenten en stelt deze met name vla een on- 1 Ine database ter
     beschikking van alle Eurotra-medewerkers .
           IflSt- AD referent lecentrum en Cleari ng house voor programmatuur
     De groep verzamelt de bij het project uitgewerkte of gebruikte
     programmatuur , voert de acceptat letesten uit en bezorgt de programmatuur
     aan de andere nationale groepen .
5 . PROJECTTEAM
    Behalve de zuivere beheerstaken van het projectteam ( begrotingen ,
    contracten , middelenbeheer , enz .) worden ook de volgende taken door het
    centrale team uitgevoerd ( het werk wordt gewoonlijk verdeeld tussen
    Commlsslepersoneel en werkgroepen van de nationale groepen ):
    - D I ann I na : uitwerking van een gedetailleerd werkprogramma voor de gehele
       fase , definitie van de doelstellingen van de eerste cyclus en definitie
       van Inhoud en doelstellingen per kwartaal ;
    - Interne eva luat Ie : permanente beoordeling van de door de nationale
       groepen en op het gebied van het algemeen onderzoek geboekte vooruitgang
       en feedback voor de planning door het voorstellen van verbeter Ings-
       maatregelen Indien zich problemen voordoen ;
    - beproeving van taalmodules : na afloop van elke referentieperiode en na de
       formele acceptat letests door het Luxemburgse team analyseert en beproeft
       het projectteam de modules op bereik en conformiteit met de
       spec I f Icat les ;
    - ontwerp en Implementatie van de prototypeprogr ammatuur : het projectteam
       coördineert deze taken en voert met de nieuwe versies conformance tests
       uit , alvorens deze ter beschikking van de nationale groepen worden
       gesteld ;
    - toezicht OP de Industriële Implementatie van de Eurotra-
       bas I sprogrammatuur . Het Is de bedoeling dat de met deze taak belaste
       organisatie vóór het einde van de tweede fase wordt gekozen ;
    - definitie van de onderwerpen voor algemeen toegepast taalkundig
       onderzoek , oprichting van en toezicht op de met deze werkzaamheden
       belaste werkgroepen , coördinatie van de door de nationale groepen
       uitgevoerde experimentele proeven en opname van de resultaten In het
       referent lehandboek ;
    - ul taave van het referent lehandboek .
                                                                                m
 ---pagebreak---                                           4
   - contact met de nationale groepen voor ondersteuning bij foutopspor Ing In
     geval van moeilijkheden en rapportering aan de programma Ie I d Ing ;
   - specificaties Inzake de kenmerken van een Industrieel systeem . Deze
     werkzaamheden zullen In samenwerking met Industriële partners worden
     u I tgevoerd .
   Verwacht wordt dat tegen het einde van de tweede fase de voltallige
   bezetting van 14 medewerkers zal zijn bereikt ( behalve het personeel dat
   door de Commissie voor de projectleiding wordt Ingeschakeld ).
6. IMPLEMENTATIE VAN DE BASJ.SPRQGRAMMATUUB
   De Eurotra-bas I sprogrammatuur Is een essentieel werk - en testmlddel voor de
   nationale groepen die belast zijn met de uitvoering en beproeving van de
   taalmodules en de woordenboeken .
   Voor de derde fase zijn twee parallelle acties gepland :
   - uitwerking van protot ypeDC oor amma tuur.
      Informatici en computer I InguTsten In het centrale team en In de nationale
     groepen zullen hun werkzaamheden met het oog op de functionele
     verbeteringen en de uitbreiding van de bestaande prototypeprogrammatuur
     voortzetten , meestal onder gebruikmaking van PROLOG als hoger hulpmiddel
     voor de opstelling van " werkbare specificaties ";
   - " professlonele " Imp lenentat I e
     daar met de momenteel beschikbare methoden en hulpmiddelen voor het
     uitwerken van prototypes de Juistheid en de volledigheid van de
     specificaties kunnen worden nagegaan , hoewel deze als praktisch
     hulpmiddel voor taalkundige experimenten op grote schaal niet efficiënt
     genoeg zijn , dient een functioneel equivalente maar veel efficiëntere
     programmatuurversie te worden uitgewerkt . Het Is de bedoeling dat deze
     taak wordt uitbesteed aan een contractant die over de vereiste
     beroepskwalificaties beschikt . Het bij het uitwerken van de
     prototypeprogrammatuur betrokken Commlsslepersoneel zal worden belast met
     het toezicht en de acceptat ietests . Met de voorbereiding van de selectie
     van een geschikte contractant Is reeds begonnen .
 ---pagebreak---                                                                       BlUaoe III
                      Ifitstandbrenalng van een geavanceerd systeem
                                voor automatische vertaling
                                         ( Eurotra )
                              FINANCIEEL I NL I CHT I NGENBl. AD "A M
1 . Desbetreffend bearot Inosart I ke I : 751 ( oudo post 7540 )
     Opzetten en bevorderen van werkzaamheden In verband met de
     taa I verscheidenheid .
3 . Ju r idische .grondslag
     EEG-Verdrag , artikel 235 ,
     Besluit 82 / 752 / EEG van de Raad van 4 november 1982 ^),
     Besluit 86/ 591 / EEG van de Raad van 26 november 1986 ( 2 >,
     Voorstel voor een Besluit van de Raad tot goedkeuring van de overgang naar
     de derde fase van het Eurotra-programma .
4 . Beschrijving , doelstellingen en verantwoording van het programma
     4.1 .   Beschr Ilving
             Eurotra Is een onderzoek - en ontwikkelingsprogramma voor de
             totstandbrenging van een geavanceerd systeem voor automatische
             vertaling dat geschikt Is voor alle officiële talen van de
             Gemeenschap .
             Het programma betreft een actie met kostende I Ing . De meeste
             werkzaamheden worden uitgevoerd In gespecialiseerde nationale
             onderzoekcentra op basis van assoclat lecontracten . De hoofdtaak van
             elk centrum Is de analyse en de generatie van zijn eigen taal en de
             overbrenging van andere talen naar zijn eigen taal .
4.2 . Doe Iste 1 1 Ingen
       Het Is de bedoeling dat men na afloop van het programma over een op een
       bepaald gebied en voor beperkte tekstcategor leen operationeel
       prototypesysteem beschikt dat als basis voor een latere Industriële
       ontwikkeling kan dienen .
4.3 . Verantwoordlng
       Het doel van het programma Is de totstandbrenging van hulpmiddelen voor
       het verlagen van de taalbarrières die een hinderpaal vormen voor de
       communicatie binnen en bulten de Gemeenschap , onder behoud evenwel van de
       culturele rijkdom en de verscheidenheid van de Europese talen .
( 1 ) PB nr . L 317 van 13.11.1982 , blz . 19
( 2 ) PB nr . L 341 van 4.12.1986 , blz . 39
                                                                                Α
 ---pagebreak---                                              2
       In Besluit 86 / 591 / EEG van 26 november 1986 betreffende de uitbreiding van
       het Eurotra-programma tot Spanje en Portugal heeft de Raad de voorwaarden
       voor de overgang naar een volgende fase als volgt bepaald ( artikel 1 ,
       lid 1 , sub b ): " BIJ de voltooiing van Iedere fase besluit de Raad ,
       volgens de In het Verdrag bepaalde procedures en aan de hand van een
       verslag van de Commissie en van het advies van het In artikel 3 bedoelde
       Comité ( CBC-12 ), over de eventuele overgang naar de volgende fase ".
       Het onderhavige voorstel voor een Besluit heeft de overgang van het
       Eurotra-programma naar de derde fase per 1 Juli 1988 tot doel .
5 . Financiële gevolgen van de overgang van het Eurotra-programma naar de derde
    fase
    De duur van de derde fase van het programma werd door de Raad vastgesteld
    op twee Jaar . Het vereiste bedrag voor de financiering van de derde fase
    ( Inclusief het bedrag van 6,5 miljoen Ecu waarvoor het besluit door de Raad
    werd verdaagd en waarvoor een afzonderlijk besluit dient te worden genomen )
    werd door de Commissie op 12 miljoen Ecu geraamd . Het onderhavige voorstel
    beoogt bijgevolg de toewijzing van het bedrag van 5,5 miljoen Ecu dat door
    de Raad bij Besluit 82 / 752 / EEG van 4 november 1982 werd vastgelegd .
    De totale kosten van de derde fase ( In 1 000 Ecu ) zijn als volgt
    onderverdeeld ( tussen haakjes de onderverdeling van de 5,5 miljoen Ecu
    waarop dit voorstel betrekking heeft ):
    a)      Communautaire bijdragen voor de nationale groepen     8 400 (4 000 )
    b)      Basi sprogramma tuur                                  1 600 (  500 )
    c)      Taalkundige specificaties                               700 (  500 )
    d)      Ateliers , opleiding , materieel , enz .                300 (  200 )
    e)      Voorbereidende werkzaamheden voor de
            overgang naar een industrieel systeem                 1 000 (  300 )
                                              Totaal              12 000 (5 500 )
    Hierbij dienen nationale bijdragen ten bedrage van 7 miljoen Ecu te worden
    gevoegd , zodat de totale kosten voor de derde fase 19 miljoen Ecu bedragen .
    De percentages waarvoor de Lld-Staten deelnemen In de financiering van de
    werkzaamheden van de nationale groepen zijn vastgelegd In de
    assoc I at lecontracten en moeten In principe voor de derde fase van het
    programma behouden blijven .
    Het f Inancler Ingsschema voor het programma Is In de volgende tabellen
    samengevat :                                 _ _
                                                                                / ht
 ---pagebreak---                                         - 3 -
   Toegewez^D-iDlddelen en duur van da PI oorammaf asen ( In 1 000 Ecu )
   Fase 1 (2 Jaar )                                   2 000
   Fase 2 (3 Jaar )                                 13 000
   Fase 3 (2 Jaar )   5 500 ♦ 6 500                 12 OOP
           Totaal                                   27 000
   Tabel 2
   Financiering van de eerste twee fasen van het programma In de
   begrotingsjaren 1982-1988 door middel van vast legglngskredleten en
   betal Ingskredleten ( In 1 000 Ecu )
   Bearot I nas laar           YK                   BK
   1982                        1 000                   800
   1983                        1 000                   800
   1984                        p .m .                  400
   1985                        4 200                1  500
   1986                        3 950                2  650
   1987                        3 500                4  500
   1988 *                      1 350 **             4  350 ***
   Totaa I                     15 000                15 000
Tabel 3
Programmering van de financiering van de derde fase 1988-1990 ( In 1 000 Ecu ),
post 751 :
Flnancléle gevolgen voor de be le Idskred leten :
Bearot I nas laar              YK                   BK
1988*                          3 150                 1 650
1989                           2 350                2 350
1990                              –                  1 200
1991                              ––                    300
           Totaal              5 500                 5 500
                                                   nihil .
Financiële gevolgen voor de onderzoekkredleten :
• toegewezen middelen In het voorontwerp van begroting 1988 ten behoeve van
artikel 751 ( meertaligheid ) voor Eurotra
*• totaal VK 4 500 000 Ecu
     totaal BK 6 000 000 Ecu
                                                                             ■ AZ
 ---pagebreak---                                                                     Bill aoo IV
                        Totstandbrenging van een geavanceerd systeem
                                    voor automatische vertaling
                                              ( Eurotra )
                                 F1NAMCJEJEL INLICHT WGENBLAD " B "
1 . Desbetreffend begrot Inasart Iket : 738(9 ) ( 8.4 van het Kaderprogramma )
2 . Juridische grondslag
    EEG-Verdrag , artikel 1300 , lid 2 ,
    Besluit 82/752/ EEG van de Raad van 4 november 1982 < 1 ),
    Besluit 86/ 591 / EEG van de Raad van 26 november 1986(2 ),
    Besluit 87/ 516/ Euratom , EEG van 28 september 1987(3 )
    Besluit . ./ _ / EEG van . betreffende de overgang van het
    Eurotra-programma naar de derde faseai ,
    Voorstel voor een Besluit van de Raad betreffende een specifiek programma
    Inzake de voltooiing van een geavanceerd systeem voor automatische
    vertal Ing ( Eurotra )
3 . Beschrijving , doelstellingen en verantwoording van het programma
    4.1 .   B.es£Jic.J-Ly.lnfl
             Eurotra is een onderzoek- en ontwikkelingsprogramma voor de
             totstandbrenging van een geavanceerd systeem voor automatische
             vertaling dat geschikt is voor alle officiële talen van de
             Gemeenschap .
             Het programma betreft een actie met kostendel Ing . De meeste
            werkzaamheden worden uitgevoerd In gespecialiseerde nationale
            onderzoekcentra op basis van assoclat lecontracten . De hoofdtaak van
             elk centrum Is de analyse en de generatie van zijn eigen taal en de
            overbrenging van andere talen naar zijn eigen taal .
4.2 . Doelstel I Jngen
      Het Is de bedoeling dat men na afloop van het programma over een op een
      bepaald gebied en voor beperkte tekstcategor leen operationeel
      prototypesysteem beschikt dat als basis voor een latere Industriële
      ontwikkeling kan dienen .
4.3 . Verantwoordlno
      Het doel van het programma Is de totstandbrenging van hulpmiddelen voor
      het verlagen van de taalbarrières die een hinderpaal vormen voor de
      communicatie binnen en bulten de Gemeenschap , onder behoud evenwel van de
      culturele rijkdom en de verscheidenheid van de Europese talen .
(1)  PB   nr.  L 317 van       13.11.1982 , blz . 19
(2)  PB   nr.  L 341 van        4.12.1986 , blz . 39
(3)  PB   nr . L 302 van       24.10.1987 , blz . 1
(4)  PB   nr.  L        van              , blz .
 ---pagebreak---                                            2
       BIJ de Coreper-besprek Ingen ter voorbereiding van Besluit 86/ 591 / EEG van
       26 november 1986 tot uitbreiding van het Eurotra-programma tot Spanje en
       Portugal werd een compromisovereenkomst bereikt : In verband met de 11
       miljoen Ecu als voorgesteld door de Commissie voor de financiering van de
       uitbreiding , heeft Coreper voorgesteld 4,5 miljoen Ecu voor de tweede
       fase van het programma uit te trekken en het besluit van de Raad over de
       financiering van de derde fase ( 6,5 miljoen Ecu ) te verdagen .
       Het onderhavige voorstel voor een Besluit van de Raad beoogt de
       goedkeuring van de bijkomende kredieten voor de derde fase van het
       programma , waarvoor het besluit van de Raad naar aanleiding van de
       uitbreiding van het programma tot Spanje en Portugal werd verdaagd .
4 . Financiële gevolgen van de ultbreldna van het Eurotra-programma met Spanle
    en PortuaaL
    De duur van de derde fase van het programma werd door de Raad vastgesteld
    op twee Jaar . Het vereiste bedrag voor de financiering van de derde fase
    ( waarvoor het besluit door de Raad werd verdaagd ) werd door de Commissie op
    12 miljoen Ecu geraamd . Het onderhavige voorstel beoogt bijgevolg de
    toewijzing van de ontbrekende 6,5 miljoen Ecu door de Raad .
    De totale kosten van de derde fase ( In 1 000 Ecu ) zijn als volgt
    onderverdeeld ( tussen haakjes de onderverdeling van de 6,5 miljoen Ecu
    waarop dit voorstel betrekking heeft ).
    a)     Communautaire bijdragen voor de nationale groepen    8 400 (4 400 )
    b)     Bas Isprogrammatuur                                  1 600 (1 100 )
    c)     Taalkundige specificaties                              700 (   200 )
    d)     Ateliers , opleiding , materieel , enz .               300 (   100 )
    e)     Voorbereidende werkzaamheden voor de
           overgang naar een Industrieel systeem                1 000 (   700 )
                                            Totaal              12 000 (6 500 )
    Hierbij dienen nationale bijdragen ten bedrage van 7 miljoen Ecu te worden
    gevoegd , zodat de totale kosten voor de derde fase 19 miljoen Ecu bedragen .
    De percentages waarvoor de Lld-Staten deelnemen In de financiering van de
    werkzaamheden van de nationale groepen zijn vastgelegd In de
    assoclat lecontracten en moeten In principe voor de derde fase van het
    programma behouden blijven .
    Het f Inancler Ingsschema voor het programma Is In de volgende tabellen
    samengevat :
                                                                                Uil
 ---pagebreak---                                             3
   TabeL 1
   Toegewezen middelen en duur van de programmaf asen ( In 1 000 Ecu )
    Fase 1 (2 Jaar )                                 2 000
    Fase 2 (3 Jaar )                                13 000
    Fase 3 (2 jaar )      5 500 + 6 500             12 000
            Totaal                                  27 000
   Tabe L Z
    Financiering van de eerste twee fasen van het programma In de
   begrotingsjaren 1982-1988 door middel van vast I egg I ngskred I eten en
   bèta I I ngskred I eten ( In 1 000 Ecu )
   Bearot i nas laar               YK               BK
    1982                           1 000               800
    1983                           1 000               800
    1984                           p.m .               400
    1985                           4 200            1 500
    1986                           3 950            2 650
    1987                           3 500            4 500
    1988 *                         1 350 **         4 350 *
   Totaal                          15 000           15 000
Tabe L 3
Programmering van de financiering van de derde fase 1988-1990 ( In 1 000 Ecu ):
Financiële gevolgen voor de be Ie I dskred I eten :
Bearot I nas laar                  YK               BK
1988                                  _                –
1989                               4 650            2 000
1990                               1 850            2 800
1991                                  –             1 400
1992                                  –                300
            Totaa 1                6 500            6 500
Financiële gevolgen voor de onderzoekkred I eten : nihil .
**   totaal VK 4 500 000
*** totaal BK 6 000 000 Ecu
                                                                                ■U
 ---pagebreak---                                                                  B1JLAGE V
          Advies van het Raadgevend Comité Inzake behe er en coördinatie
               •'Taalkundige problemen " ( CBC-121 van 25 lanuarl 1988
Betreft : Overgang naar de derde fase van het Eurotra -
           onderzoek- en ontwikkelingsprogramma
Het Comité heeft het voorstel van de Commissie betreffende de overgang van het
Eurotra-programma naar de derde fase onderzocht .
Het Comité neemt nota van het feit dat het programma werd geëvalueerd door een
panel van onafhankelijke deskundigen en dat In het voorstel van de Commissie
ten volle met de bevindingen en aanbevelingen van dit panel rekening werd
gehouden .
Met de aanbevelingen van het Comité die zijn gebaseerd op zijn eigen
beoordeling van de stand van het programma werd ook In het voorstel van de
Commissie rekening gehouden .
Het Comité Is van oordeel dat aan de voorwaarden voor een vlotte overgang naar
de derde fase tegen medio 1988 zal zijn voldaan .
Het Comité beklemtoont dat het belangrijk Is de continuïteit van het programma
te garanderen en adviseert de Commissie haar Besluit betreffende de overgang
tijdig te nemen , zodat de derde fase ook werkelijk op 1 Juli 1988 van start
kan gaan .
Het Comité bevestigt zijn advies van 6 mei 1986 dat ertoe strekt de
communautaire begroting te verhogen met 6,5 miljoen Ecu tot In totaal 12
miljoen Ecu , waarbij een passende bijdrage door de Lld-Staten moet worden
gevoegd .
                                                                             441
 ---pagebreak---                                        2
Gezien de beoordeling van het Comité van de tot dusver geboekte vooruitgang en
met het oog op een betere coördinatie van de werkzaamheden op het gebied van
Spaans en Portugees wordt door het Comité voor de derde fase van het programma
een looptijd van maximaal twee en een half jaar aanbevolen .
Het Comité stelt voor dat onmiddellijk met de voorbereidingen voor de
Industriële ontwikkeling van Eurotra een aanvang wordt gemaakt .