                             EUROPESE
                             COMMISSIE
                                                    Brussel, 10.6.2016
                                                    COM(2016) 395 final
                                                    2016/0184 (NLE)
                                      Voorstel voor een
                                 BESLUIT VAN DE RAAD
   betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst van Parijs, die
     is aangenomen in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake
                                     klimaatverandering
NL                                                                                NL
 ---pagebreak---                                              TOELICHTING
   1.       ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL
   •        Motivering en doel van het voorstel
   Het voorstel betreft een besluit van de Raad dat moet worden vastgesteld overeenkomstig
   artikel 218, lid 6, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), dat
   betrekking heeft op de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst van Parijs
   die uit hoofde van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering
   (UNFCCC) is aangenomen.
   Tijdens de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (de zogenoemde COP 21), die
   van 30 november tot en met 12 december 2015 in Parijs plaatsvond, is de tekst van een
   overeenkomst betreffende het versterken van het mondiale antwoord op de
   klimaatverandering aangenomen. De Overeenkomst treedt in werking op de dertigste dag na
   de datum waarop ten minste 55 Partijen bij het Verdrag die in totaal naar schatting goed zijn
   voor ten minste 55 % van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, hun akte van
   bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding hebben ingediend.
   In haar mededeling over de gevolgen van de Overeenkomst van Parijs 1 heeft de Commissie
   erop gewezen dat deze Overeenkomst zo spoedig mogelijk moet worden ondertekend en
   bekrachtigd. De Europese Raad heeft de mededeling van de Commissie gunstig ontvangen en
   benadrukt dat de Europese Unie en haar lidstaten in staat moeten worden gesteld de
   Overeenkomst van Parijs zo spoedig mogelijk te bekrachtigen en op tijd om vanaf de
   inwerkingtreding ervan Partij bij de Overeenkomst te zijn2. Als eerste stap is de
   Overeenkomst op 22 april 2016 tijdens de ondertekeningsceremonie op hoog niveau in New
   York door de Commissie en de Raad namens de Europese Unie en door alle 28 lidstaten in
   eigen naam ondertekend.
   De Overeenkomst van Parijs is een mondiale mijlpaal bij de versterking van de mondiale
   collectieve actie en draagt bij aan een snellere wereldwijde overgang naar een koolstofarme
   en klimaatbestendige samenleving. Deze Overeenkomst dient ter vervanging van de aanpak in
   het kader van het Protocol van Kyoto van 1997, waarin verplichtingen tot het einde van 2020
   zijn opgenomen. Deze verplichtingen zullen na 2020 niet worden voortgezet.
   De Overeenkomst van Parijs biedt kansen voor economische hervormingen, werkgelegenheid
   en groei en is een centraal element in de verwezenlijking van bredere doelstellingen op het
   gebied van duurzame ontwikkeling, alsook van de prioriteiten van de EU wat investeringen,
   concurrentievermogen, circulaire economie, onderzoek, innovatie en energietransitie betreft.
   De Overeenkomst van Parijs bevat een kwalitatieve emissiereductiedoelstelling voor de lange
   termijn in overeenstemming met de doelstelling om de wereldwijde temperatuurstijging ruim
   onder 2 °C te houden en om te streven naar een maximum van 1,5 °C. Om dit doel te bereiken
   zullen de Partijen opeenvolgende nationaal vastgestelde bijdragen voorbereiden,
   bekendmaken en handhaven. Vanaf 2023 zullen de Partijen om de vijf jaar een algemene
   inventarisatie uitvoeren, gebaseerd op de laatste stand van de wetenschap en de uitvoering tot
   dusver, waarbij de vorderingen in kaart worden gebracht en de emissiereducties, adaptaties en
   ondersteuning in aanmerking worden genomen.
   1
           COM(2016) 110 van 2 maart 2016.
   2
           Conclusies van de Europese Raad van 18 maart 2016.
NL                                                    2                                           NL
 ---pagebreak---    Voorafgaand aan de COP 21 hebben de Partijen bij het UNFCCC melding gemaakt van hun
   voorgenomen nationaal vastgestelde bijdrage aan de Overeenkomst. De Europese Unie en
   haar lidstaten maakten op 6 maart 2015 als eerste grote economie hun voorgenomen nationaal
   vastgestelde bijdrage openbaar, waarin het beleidskader voor klimaat en energie 2030 zoals
   vastgesteld door de Europese Raad van oktober 20143 en de blauwdruk van de Europese
   Commissie voor de aanpak van de wereldwijde klimaatverandering na 20204 werden
   weerspiegeld. De EU heeft een ambitieuze doelstelling voor de gehele economie vastgesteld om
   de eigen broeikasgasemissies in 2030 met ten minste 40 % te hebben verminderd.
   De EU is al begonnen met de verwezenlijking van de doelstelling van ten minste 40 %
   reductie van de broeikasgasemissies. Wat de sectoren betreft die onder het
   emissiehandelssysteem (ETS) vallen, heeft de Commissie op 15 juli 2015 haar goedkeuring
   gehecht aan een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot
   wijziging van Richtlijn 2003/87/EG ter bevordering van kostenefficiënte emissiereducties en
   koolstofarme investeringen. Het voorstel is erop gericht de bovengenoemde doelstelling te
   bereiken voor de sectoren die onder de EU-ETS vallen.
   De Europese Unie en haar lidstaten hebben het voornemen uitgesproken om in het kader van
   de Overeenkomst van Parijs gezamenlijk op te treden5 en dit komt tot uitdrukking in artikel 4
   van de Overeenkomst. De Unie en haar lidstaten zijn derhalve overeenkomstig lid 18 van dat
   artikel gezamenlijk verantwoordelijk voor het voorbereiden, bekendmaken en handhaven van
   de opeenvolgende nationaal vastgestelde bijdragen die zij willen bereiken, en voor het nemen
   van nationale mitigatiemaatregelen met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen
   van de nationaal vastgestelde bijdrage ingevolge lid 2 van dat artikel.
   In artikel 4, lid 16, van de Overeenkomst van Parijs is bepaald dat het secretariaat in kennis
   moet worden gesteld van het gezamenlijke optreden, met inbegrip van het emissieniveau dat
   binnen de relevante periode aan elke Partij is toegekend. Het respectieve emissieniveau dat
   aan de Unie is toegewezen, dekt de emissie van broeikasgassen uit hoofde van
   Richtlijn 2003/87/EG. De respectieve emissieniveaus van de lidstaten en de opneming van
   landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw in het beleidskader voor energie en
   klimaatverandering 2030 zullen in toekomstige wetgeving worden bepaald.
   Noorwegen en IJsland hebben laten weten dat zij voornemens zijn deel te nemen aan het
   gezamenlijke optreden van de Unie en de lidstaten. De voorwaarden voor mogelijke deelname
   door Noorwegen en IJsland worden in bijbehorende wetgeving opgenomen. Dit voorstel loopt
   niet vooruit op de wijze waarop Noorwegen en IJsland aan het gezamenlijke optreden zullen
   deelnemen.
   •         Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein
   In de mededeling van de Commissie van 2 maart 2016 (Wat na Parijs? Een beoordeling van
   de implicaties van de Overeenkomst van Parijs) wordt benadrukt dat voor een wereldwijde
   omschakeling naar schone energie veranderingen inzake investeringsgedrag en
   stimuleringsmaatregelen op alle beleidsgebieden noodzakelijk zijn. Het is een essentiële
   prioriteit van de Unie om een veerkrachtige energie-unie tot stand te brengen om haar burgers
   betrouwbare, duurzame, concurrerende en betaalbare energie te verstrekken. Om dat te
   3
           Conclusies van de Europese Raad van 24 oktober 2014.
   4
           COM(2015) 81 van 25 februari 2015.
   5
           Conclusies van de Raad van 18 september 2015.
NL                                                     3                                          NL
 ---pagebreak---    bereiken, is voortzetting van een ambitieus klimaatbeleid en vooruitgang op andere aspecten
   van de energie-unie nodig.
   •         Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie
   In het beleidskader voor klimaat en energie 2030 voor de EU is een ambitieuze doelstelling
   voor de gehele economie vastgesteld om de eigen broeikasgasemissies in 2030 met ten minste
   40 % te hebben verminderd, evenals doelstellingen op het gebied van hernieuwbare energie
   en energie-efficiëntie van ten minste 27 %6. De uitvoering van het beleidskader voor klimaat
   en energie 2030 is een prioriteit in het kader van de follow-up van de Overeenkomst van
   Parijs. Later dit jaar zal de Commissie voorstellen indienen tot aanpassing van het
   regelgevingskader van de EU voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie, waaronder de
   nieuwe opzet van de energiemarkt.
   2.        RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID
   Het voorstel berust op artikel 192, lid 1, in combinatie met artikel 218, lid 6, VWEU. In
   artikel 218 VWEU is de procedure vastgelegd voor het onderhandelen over en het sluiten van
   overeenkomsten tussen de Europese Unie en derde landen of internationale organisaties. Op
   grond van lid 6 moet de Raad, op voorstel van de Commissie als onderhandelaar, een besluit
   vaststellen waarbij machtiging wordt verleend tot sluiting van een overeenkomst namens de
   Europese Unie.
   Overeenkomstig artikel 191 en artikel 192, lid 1, VWEU moet de Europese Unie bijdragen tot
   het nastreven van onder meer de volgende doelstellingen: behoud, bescherming en
   verbetering van de kwaliteit van het milieu; bevordering op internationaal vlak van
   maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen, en in het
   bijzonder de bestrijding van de klimaatverandering.
   Bestaande wetgeving in de Unie waarmee deze doelstellingen worden verwezenlijkt, moet
   worden herzien met het oog op de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en dit kan
   alleen worden verwezenlijkt door middel van EU-wetgeving.
   6
           De energie-efficiëntiedoelstelling wordt tegen 2020 geëvalueerd, waarbij een EU-streefcijfer van 30 %
           wordt overwogen.
NL                                                        4                                                      NL
 ---pagebreak---                                                            2016/0184 (NLE)
                                             Voorstel voor een
                                         BESLUIT VAN DE RAAD
     betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst van Parijs, die
       is aangenomen in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake
                                            klimaatverandering
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192,
   lid 1, in samenhang met artikel 218, lid 6, onder a),
   Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
   Gezien de goedkeuring door het Europees Parlement,
   Overwegende hetgeen volgt:
   (1)      Tijdens de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde
            Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC), die van 30 november tot en met
            12 december 2015 in Parijs plaatsvond, is de tekst van een overeenkomst betreffende
            het versterken van het mondiale antwoord op de klimaatverandering aangenomen.
   (2)      Overeenkomstig Besluit (EU) 2016/590 van de Raad van 11 april 20167 is de
            Overeenkomst van Parijs op 22 april 2016 ondertekend.
   (3)      De Overeenkomst van Parijs treedt in werking op de dertigste dag na de datum waarop
            ten minste 55 Partijen bij het UNFCCC die in totaal goed zijn voor naar schatting ten
            minste 55 % van de totale uitstoot van broeikasgassen, hun akte van bekrachtiging,
            aanvaarding, goedkeuring of toetreding hebben nedergelegd. De Unie en haar lidstaten
            maken deel uit van de Partijen bij het UNFCCC. In zijn conclusies van 18 maart 2016
            heeft de Europese Raad erop gewezen dat de Europese Unie en haar lidstaten de
            Overeenkomst van Parijs zo spoedig mogelijk en op tijd moeten bekrachtigen om
            vanaf de inwerkingtreding ervan Partij bij de Overeenkomst te zijn.
   (4)      De overeenkomst van Parijs vervangt de aanpak in het kader van het Protocol van
            Kyoto van 1997.
   (5)      De Overeenkomst van Parijs bevat onder meer een streefcijfer op lange termijn dat
            strookt met de doelstelling om de wereldwijde temperatuurstijging ruim onder 2 °C in
            vergelijking met het pre-industriële tijdperk te houden en om inspanningen te blijven
            leveren zodat de stijging beperkt blijft tot 1,5 °C. Om dit doel te bereiken zullen de
            Partijen opeenvolgende nationaal vastgestelde bijdragen voorbereiden, bekendmaken
            en handhaven.
   (6)      Ingevolge de Overeenkomst van Parijs moeten de Partijen vanaf 2023 om de vijf jaar
            een algemene inventarisatie uitvoeren, gebaseerd op de laatste stand van de
            wetenschap en de uitvoering tot dusver, waarbij de vorderingen in kaart worden
            gebracht en de emissiereducties, adaptaties en ondersteuning in aanmerking worden
   7
            PB L 103 van 19.4.2016, blz. 1.
NL                                                   5                                             NL
 ---pagebreak---           genomen, en waarbij elke achtereenvolgende bijdrage van een Partij verder moet gaan
          dan de op dat moment geldende bijdrage van deze Partij en een zo hoog mogelijk
          ambitieniveau moet weerspiegelen.
   (7)    Wat de reductie van de in de EU uitgestoten broeikasgassen betreft, schaarde de
          Europese Raad zich in zijn conclusies van 23-24 oktober 2014 over het kader voor het
          klimaat- en energiebeleid 2030 achter een bindend streefcijfer van ten minste 40 %
          eigen reductie van broeikasgasemissies in 2030 ten opzichte van 19908. In de zitting
          van de Raad van 4 maart 2015 is deze bijdrage van de Unie en haar lidstaten formeel
          goedgekeurd als hun voorgenomen nationaal vastgestelde bijdrage, die op 6 maart
          2015 bij het secretariaat van het UNFCCC is ingediend9.
   (8)    In de mededeling bij het voorstel ter ondertekening van de Overeenkomst van Parijs
          door de Unie10 wordt benadrukt dat voor een wereldwijde omschakeling naar schone
          energie veranderingen inzake investeringsgedrag en stimuleringsmaatregelen op alle
          beleidsgebieden noodzakelijk zijn. Het is een essentiële prioriteit van de Unie om een
          veerkrachtige energie-unie tot stand te brengen om haar burgers betrouwbare,
          duurzame, concurrerende en betaalbare energie te verstrekken. Om dat te bereiken, is
          voortzetting van een ambitieus klimaatbeleid en vooruitgang betreffende andere
          aspecten van de energie-unie noodzakelijk11.
   (9)    De Raad heeft in zijn conclusies van 18 september 2015 bevestigd dat de Unie en haar
          lidstaten voornemens zijn in het kader van de Overeenkomst van Parijs gezamenlijk op
          te treden en is ingenomen met het voornemen van IJsland en Noorwegen om aan dit
          gezamenlijke optreden deel te nemen.
   (10)   Het gezamenlijke optreden van de Unie en de lidstaten zal te zijner tijd worden
          overeengekomen en zal betrekking hebben op het respectieve emissieniveau dat
          krachtens Richtlijn 2003/87/EG aan de Unie is toegekend en op de respectieve
          emissieniveaus van de lidstaten.
   (11)   In artikel 4, lid 16, van de Overeenkomst van Parijs is bepaald dat het secretariaat in
          kennis moet worden gesteld van het gezamenlijke optreden, met inbegrip van het
          emissieniveau dat binnen de relevante periode aan elke Partij wordt toegekend.
   (12)   De Overeenkomst van Parijs stemt overeen met de milieudoelstellingen van de Unie
          als bedoeld in artikel 191 van het Verdrag, te weten behoud, bescherming en
          verbetering van de kwaliteit van het milieu; bescherming van de gezondheid van de
          mens; en bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden
          aan regionale of mondiale milieuproblemen, en in het bijzonder de bestrijding van de
          klimaatverandering.
   (13)   De Overeenkomst van Parijs moet derhalve namens de Unie worden gesloten,
   HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
                                                   Artikel 1
   De Overeenkomst van Parijs die op 12 december 2015 in het kader van het Raamverdrag van
   de Verenigde Naties inzake klimaatverandering is aangenomen, wordt namens de Europese
   Unie goedgekeurd.
   8
          EUCO 169/14.
   9
          http://www4.unfccc.int/submissions/indc/Submission%20Pages/submissions.aspx
   10
          COM(2016) 110 van 2 maart 2016.
   11
          COM(2015) 80 van 25 februari 2015.
NL                                                     6                                          NL
 ---pagebreak---    De tekst van de Overeenkomst van Parijs is als bijlage I aan dit besluit gehecht.
   De in bijlage II aan dit besluit gehechte bevoegdheidsverklaring wordt eveneens namens de
   Unie goedgekeurd.
                                              Artikel 2
   De voorzitter van de Raad wijst de persoon (personen) aan die namens de Unie gemachtigd is
   (zijn) de akte van bekrachtiging, samen met de bevoegdheidsverklaring, bij de Secretaris-
   Generaal van de Verenigde Naties neder te leggen, overeenkomstig artikel 20, lid 1, van de
   Overeenkomst van Parijs.
                                              Artikel 3
   1. De akte van bekrachtiging van de Unie wordt nedergelegd bij de Depositaris.
   De lidstaten spannen zich in de noodzakelijke stappen te nemen met het oog op een
   gelijktijdig nederlegging met de Unie.
   2. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van hun besluit betreffende de bekrachtiging
   van de Overeenkomst van Parijs of naar gelang van de omstandigheden, van de vermoedelijke
   datum waarop de noodzakelijke procedures zullen zijn afgerond.
                                              Artikel 4
   Dit besluit is gericht tot de lidstaten.
   Gedaan te Brussel,
                                               Voor de Raad
                                               De voorzitter
NL                                                7                                            NL
 ---documentbreak---                           EUROPESE
                          COMMISSIE
                                                  Brussel, 10.6.2016
                                                  COM(2016) 395 final
                                                  ANNEX 1
                                      BIJLAGE
                                          bij
                         Voorstel voor een besluit van de Raad
    betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst die is
   aangenomen op de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de
                     Verenigde Naties inzake klimaatverandering
                               Overeenkomst van Parijs
NL                                                                               NL
 ---pagebreak--- Overeenkomst van Parijs
         De Partijen bij deze Overeenkomst,
         Zijnde Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering,
hierna "het Verdrag" genoemd,
         Overeenkomstig het Platform van Durban voor versterkte maatregelen dat bij Besluit 1/CP.17
van de zeventiende zitting van de Conferentie van de Partijen bij het Verdrag is ingesteld,
         Strevende naar verwezenlijking van het doel van het Verdrag en op basis van de beginselen
ervan, waaronder het beginsel van billijkheid en gezamenlijke, doch verschillende,
verantwoordelijkheden en onderscheiden mogelijkheden, in het licht van uiteenlopende nationale
omstandigheden,
         Erkennende dat een doeltreffende en gestaag vorderende reactie op het dringende gevaar van
klimaatverandering op basis van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis noodzakelijk is,
         Tevens erkennende dat rekening moet worden gehouden met de specifieke behoeften en
bijzondere omstandigheden van Partijen die ontwikkelingslanden zijn, met name die welke voor de
nadelige gevolgen van klimaatverandering bijzonder kwetsbaar zijn, zoals bepaald in het Verdrag,
         Ten volle rekening houdende met de specifieke behoeften en bijzondere omstandigheden van
de minst ontwikkelde landen wat de financiering en de overdracht van technologie betreft,
         Erkennende dat Partijen wellicht niet alleen door klimaatverandering worden getroffen, maar
ook door de gevolgen van de maatregelen die worden genomen om klimaatverandering tegen te gaan,
         Nadruk leggende op het intrinsieke verband tussen maatregelen inzake klimaatverandering,
optreden om klimaatverandering tegen te gaan en gevolgen van klimaatverandering enerzijds en
billijke toegang tot duurzame ontwikkeling en uitbanning van armoede anderzijds,
         Erkennende dat het waarborgen van voedselzekerheid en het beëindigen van honger
fundamentele prioriteiten zijn en dat voedselproductiesystemen bijzonder kwetsbaar zijn voor de
nadelige gevolgen van klimaatverandering,
         Rekening houdende met de verplichtingen van een rechtvaardige transitie voor werknemers en
van het scheppen van fatsoenlijk werk en kwalitatief hoogwaardige banen in overeenstemming met
nationaal vastgestelde ontwikkelingsprioriteiten,
         Beseffende dat klimaatverandering een gemeenschappelijke zorg voor de mensheid is, dienen
de Partijen bij hun optreden om klimaatverandering tegen te gaan hun respectieve verplichtingen
betreffende mensenrechten, het recht op gezondheid, de rechten van inheemse volken, plaatselijke
gemeenschappen, migranten, kinderen, personen met een handicap en mensen in kwetsbare situaties,
en het recht op ontwikkeling, alsmede de gelijkheid van vrouwen en mannen, de emancipatie van de
vrouw en de solidariteit tussen de generaties te eerbiedigen, te bevorderen en in aanmerking te
nemen,
         Erkennende dat de in het Verdrag bedoelde instandhouding en uitbreiding, indien van
toepassing, van putten en reservoirs van broeikasgassen van belang is,
         Wijzende op het belang van het waarborgen van de integriteit van alle ecosystemen,
waaronder oceanen, en de bescherming van biodiversiteit, die door sommige culturen als Moeder
Aarde wordt erkend, en wijzende op het belang dat het begrip "klimaatrechtvaardigheid" voor
sommigen heeft, bij het nemen van maatregelen om klimaatverandering aan te pakken,
         Het belang bevestigende van onderwijs, opleiding, bewustwording, deelname van het publiek,
toegang tot informatie en samenwerking op alle niveaus over de onderwerpen in deze Overeenkomst,
         Het belang erkennende van de inzet van alle bestuursniveaus en verschillende actoren,
overeenkomstig de respectieve nationale wetgevingen van de Partijen, in de aanpak van
klimaatverandering,
                                                   1
 ---pagebreak---          Tevens erkennende dat een duurzame levensstijl en duurzame consumptie- en
productiepatronen, waarbij Partijen die ontwikkelde landen zijn, het voortouw nemen, in de aanpak
van klimaatverandering een belangrijke rol spelen,
Zijn het volgende overeengekomen:
                                                 Artikel 1
         Voor de toepassing van deze Overeenkomst zijn de begripsomschrijvingen van artikel 1 van
het Verdrag van toepassing. Daarnaast wordt verstaan onder:
         a)      "Verdrag": het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering,
aangenomen te New York op 9 mei 1992;
         b)      "Conferentie van de Partijen": de Conferentie van de Partijen bij het Verdrag;
         c)      "Partij": een Partij bij deze Overeenkomst.
                                                 Artikel 2
1.       Deze Overeenkomst beoogt, door de uitvoering van het Verdrag en de doelstelling ervan te
verbeteren, de wereldwijde reactie op het gevaar van klimaatverandering te versterken in de context
van duurzame ontwikkeling en inspanningen om armoede uit te bannen, onder meer door:
         a)      de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde ruim onder 2 °C te houden in
vergelijking met het pre-industriële niveau en inspanningen te blijven leveren zodat de stijging
beperkt blijft tot 1,5 °C, daarbij erkennende dat dit de risico's en de gevolgen van klimaatverandering
aanzienlijk beperkt;
         b)      het vermogen te vergroten om zich aan de negatieve gevolgen van klimaatverandering
aan te passen en klimaatbestendigheid en de ontwikkeling van een lage uitstoot van broeikasgassen te
bevorderen op een wijze die de voedselproductie niet in gevaar brengt; en
         c)      geldstromen te doen sporen met een traject naar geringe broeikasgasemissies en
klimaatbestendige ontwikkeling.
2.       Bij de uitvoering van deze Overeenkomst wordt rekening gehouden met billijkheid en
gezamenlijke, doch verschillende, verantwoordelijkheden en onderscheiden mogelijkheden, in het
licht van uiteenlopende nationale omstandigheden.
                                                 Artikel 3
         Alle Partijen moeten, als nationaal vastgestelde bijdragen aan het mondiale antwoord op
klimaatverandering, ambitieuze inspanningen leveren en mededelen, zoals bedoeld in de artikelen 4,
7, 9, 10, 11 en 13, met het oog op het bereiken van het doel van deze Overeenkomst, zoals bedoeld in
artikel 2. De inspanningen van alle Partijen moeten gestaag vorderen, waarbij de noodzaak wordt
erkend om Partijen die ontwikkelingslanden zijn, bij de doeltreffende uitvoering van deze
Overeenkomst te ondersteunen.
                                                 Artikel 4
1. Om de in artikel 2 bedoelde temperatuurdoelstelling voor de lange termijn te behalen, streven de
Partijen ernaar de piek van de wereldwijde broeikasgasuitstoot zo snel mogelijk te bereiken, waarbij
wordt erkend dat deze piek voor Partijen die ontwikkelingslanden zijn, later zal worden bereikt, en de
uitstoot daarna overeenkomstig de beste beschikbare wetenschappelijke kennis snel te verminderen,
zodat in de tweede helft van deze eeuw, op basis van billijkheid en in de context van duurzame
ontwikkeling en inspanningen om armoede uit te bannen, een balans tussen antropogene emissies per
bron en verwijderingen per put van broeikasgassen wordt bereikt.
                                                     2
 ---pagebreak--- 2.       Elke Partij stelt achtereenvolgens een nationaal vastgestelde bijdrage op die zij wil bereiken,
deelt deze mede en handhaaft deze. De Partijen nemen nationale mitigatiemaatregelen met het oog op
de verwezenlijking van de doelstellingen van deze bijdrage.
3.       Elke achtereenvolgende nationaal vastgestelde bijdrage moet verder gaan dan de op dat
moment geldende nationaal vastgestelde bijdrage van deze Partij en een zo hoog mogelijk
ambitieniveau weerspiegelen, waaruit de gezamenlijke, doch verschillende, verantwoordelijkheden en
onderscheiden mogelijkheden van de Partij in het licht van uiteenlopende nationale omstandigheden
blijken.
4.       De Partijen die ontwikkelde landen zijn, moeten het voortouw blijven nemen door zich te
verbinden tot absolute emissiereductiedoelen voor de gehele economie. De Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, moeten hun mitigatie-inspanningen blijven versterken en worden ertoe
aangemoedigd in het licht van uiteenlopende nationale omstandigheden geleidelijk over te stappen
naar emissiereductie- of emissiebeperkingsdoelen voor de gehele economie.
5.       Voor de uitvoering van dit artikel wordt overeenkomstig de artikelen 9, 10 en 11
ondersteuning verleend aan Partijen die ontwikkelingslanden zijn, waarbij wordt erkend dat meer
ondersteuning voor Partijen die ontwikkelingslanden zijn, van hun kant ambitieuzere maatregelen
mogelijk maakt.
6.       De minst ontwikkelde landen en kleine insulaire ontwikkelingslanden kunnen strategieën,
plannen en maatregelen opstellen en mededelen voor de ontwikkeling van een lage uitstoot van
broeikasgassen die hun bijzondere omstandigheden weerspiegelen.
7.       Bijkomende mitigatievoordelen als gevolg van de adaptatiemaatregelen en/of plannen voor
economische diversificatie van de Partijen kunnen bijdragen tot mitigatieresultaten uit hoofde van dit
artikel.
8.       Bij de mededeling van hun nationaal vastgestelde bijdrage verstrekken alle Partijen de
informatie die overeenkomstig Besluit 1/CP.21 en eventuele relevante besluiten van de Conferentie
van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, voor
duidelijkheid, transparantie en begrip nodig is.
9.       Overeenkomstig Besluit 1/CP.21 en eventuele relevante besluiten van de Conferentie van de
Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, deelt elke Partij om de
vijf jaar een nationaal vastgestelde bijdrage mede en wordt zij geïnformeerd over de resultaten van de
in artikel 14 bedoelde algemene inventarisatie.
10.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, overweegt tijdens haar eerste zitting gemeenschappelijke termijnen voor nationaal
vastgestelde bijdragen.
11.      Een Partij mag op elk moment de bestaande nationaal vastgestelde bijdrage aanpassen om het
ambitieniveau te verhogen, overeenkomstig de richtlijnen van de Conferentie van de Partijen die als
vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert.
12.      Door de Partijen medegedeelde nationaal vastgestelde bijdragen worden opgenomen in een
openbaar register dat door het secretariaat wordt bijgehouden.
13.      Partijen verantwoorden hun nationaal vastgestelde bijdrage. Bij de verantwoording van
antropogene emissies en verwijderingen overeenkomstig hun nationaal vastgestelde bijdrage
bevorderen de Partijen de milieu-integriteit, transparantie, nauwkeurigheid, volledigheid,
vergelijkbaarheid en consistentie en zorgen zij ervoor dat dubbeltellingen worden voorkomen,
overeenkomstig de richtlijnen van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen
bij deze Overeenkomst fungeert.
14.      In het kader van de nationaal vastgestelde bijdragen houden de Partijen bij de erkenning en
uitvoering van mitigatiemaatregelen betreffende antropogene emissies en verwijderingen, zo nodig,
rekening met bestaande methoden en richtlijnen ingevolge het Verdrag, in het licht van de bepalingen
van lid 13 van dit artikel.
                                                    3
 ---pagebreak--- 15.      Bij de uitvoering van deze Overeenkomst houden de Partijen rekening met de belangen van
Partijen met economieën die het zwaarst door de gevolgen van maatregelen inzake
klimaatverandering worden getroffen, met name van Partijen die ontwikkelingslanden zijn.
16.      Wanneer Partijen, met inbegrip van regionale organisaties voor economische integratie en
lidstaten daarvan, die een overeenkomst hebben gesloten om ingevolge lid 2 van dit artikel
gezamenlijk op te treden, hun nationaal vastgestelde bijdrage mededelen, stellen zij het secretariaat in
kennis van de bepalingen van die overeenkomst, met inbegrip van het emissieniveau dat binnen de
relevante periode aan elke Partij is toegekend. Het secretariaat informeert op zijn beurt de Partijen bij
en de ondertekenaars van het Verdrag over de bepalingen van die overeenkomst.
17.     Elke partij bij een dergelijke overeenkomst is overeenkomstig de leden 13 en 14 van dit
artikel en de artikelen 13 en 15 verantwoordelijk voor haar emissieniveau zoals bepaald in de in
lid 16 van dit artikel bedoelde overeenkomst.
18.      Indien Partijen die gezamenlijk handelen, dit doen in het kader van, en samen met, een
regionale organisatie voor economische integratie die zelf Partij is bij deze Overeenkomst, is elke
lidstaat van die regionale organisatie voor economische integratie afzonderlijk en samen met de
regionale organisatie voor economische integratie verantwoordelijk voor zijn eigen emissieniveau,
dat overeenkomstig de leden 13 en 14 van dit artikel en de artikelen 13 en 15 in de ingevolge lid 16
van dit artikel medegedeelde overeenkomst is vastgesteld.
19.      Alle Partijen moeten proberen strategieën voor de ontwikkeling van een lage uitstoot van
broeikasgassen op de lange termijn te formuleren en mede te delen, indachtig artikel 2, volgens
hetwelk rekening wordt gehouden met hun gezamenlijke, doch verschillende, verantwoordelijkheden
en onderscheiden mogelijkheden, in het licht van uiteenlopende nationale omstandigheden.
                                               Artikel 5
1.      De Partijen moeten maatregelen nemen om, indien van toepassing, putten en reservoirs van
broeikasgassen, waaronder bossen, in stand te houden en uit te breiden als bedoeld in artikel 4, lid 1,
onder d), van het Verdrag.
2.       De Partijen worden aangemoedigd maatregelen te nemen om het bestaande kader zoals
vastgelegd in de desbetreffende ingevolge het Verdrag reeds overeengekomen richtlijnen en
besluiten, uit te voeren en te ondersteunen, onder meer door op resultaten gebaseerde betalingen,
voor: beleidsmaatregelen en positieve stimulansen voor activiteiten in verband met de reductie van
emissies als gevolg van ontbossing en bosdegradatie en de rol van het behoud, het duurzaam beheer
van bossen en verbetering van de koolstofvoorraden van bossen in ontwikkelingslanden; en
alternatieve beleidsmaatregelen, zoals een gezamenlijke aanpak betreffende mitigatie van en adaptatie
aan klimaatverandering bij het geïntegreerde en duurzame beheer van bossen, waarbij opnieuw het
belang wordt bevestigd om, indien van toepassing, met dergelijke maatregelen samenhangende
koolstofvrije voordelen te stimuleren.
                                               Artikel 6
1.       De Partijen erkennen dat sommige Partijen bij de uitvoering van hun nationaal vastgestelde
bijdrage voor vrijwillige samenwerking kiezen om een hoger ambitieniveau van hun mitigatie- en
adaptatiemaatregelen mogelijk te maken en om duurzame ontwikkeling en milieu-integriteit te
bevorderen.
2.       Wanneer Partijen zich op vrijwillige basis inzetten voor een gezamenlijke aanpak waarbij
gebruikgemaakt wordt van internationaal overgedragen mitigatieresultaten naar nationaal vastgestelde
bijdragen, bevorderen zij duurzame ontwikkeling en waarborgen zij milieu-integriteit en
transparantie, onder meer op het gebied van bestuur, en houden zij bovendien een robuuste
boekhouding bij om onder meer dubbeltellingen te voorkomen, overeenkomstig de door de
Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert,
aangenomen richtlijnen.
                                                  4
 ---pagebreak--- 3.       Het gebruik van internationaal overgedragen mitigatieresultaten om nationaal vastgestelde
bijdragen ingevolge deze Overeenkomst te bereiken gebeurt op vrijwillige basis en wordt door de
deelnemende Partijen toegestaan.
4.       Onder het gezag en de leiding van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de
Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, wordt een mechanisme ingesteld om aan de mitigatie van de
uitstoot van broeikasgassen bij te dragen en duurzame ontwikkeling te bevorderen, dat de Partijen op
vrijwillige basis kunnen gebruiken. Dit mechanisme staat onder toezicht van een daartoe door de
Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert,
benoemd orgaan en beoogt:
         a)      de mitigatie van de uitstoot van broeikasgassen te bevorderen en hierbij duurzame
ontwikkeling te stimuleren;
         b)      de deelname aan de mitigatie van de uitstoot van broeikasgassen door hiertoe door
een Partij gemachtigde publiek- en privaatrechtelijke instellingen te stimuleren en te faciliteren;
         c)      bij te dragen tot de vermindering van het emissieniveau in de gastpartij, die baat zal
hebben bij mitigatieactiviteiten die leiden tot emissiereducties die ook door een andere Partij kunnen
worden gebruikt om aan haar nationaal vastgestelde bijdrage te voldoen; en
         d)      een algemene mitigatie van de wereldwijde uitstoot te realiseren.
5.       Emissiereducties die uit het in lid 4 van dit artikel bedoelde mechanisme voortvloeien, mogen
niet worden gebruikt om aan te tonen dat de gastpartij haar nationaal vastgestelde bijdrage heeft
behaald indien deze door een andere Partij worden gebruikt om aan te tonen dat deze laatste haar
nationaal vastgestelde bijdrage heeft bereikt.
6.       De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, garandeert dat een deel van de opbrengsten van activiteiten ingevolge het in lid 4 van dit
artikel bedoelde mechanisme wordt aangewend ter dekking van administratieve uitgaven en om
Partijen die ontwikkelingslanden zijn en die bijzonder kwetsbaar zijn voor de nadelige gevolgen van
klimaatverandering te helpen de kosten van adaptatie op te brengen.
7.       De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, neemt tijdens haar eerste zitting regels, voorschriften en procedures aan voor het in lid 4 van
dit artikel bedoelde mechanisme.
8.       De Partijen erkennen dat het belangrijk is dat zij in de context van duurzame ontwikkeling en
uitbanning van armoede over een geïntegreerde, holistische en evenwichtige, niet op de markt
gebaseerde aanpak beschikken om op gecoördineerde en doeltreffende wijze te helpen bij de
uitvoering van hun nationaal vastgestelde bijdrage, onder meer door middel van mitigatie, adaptatie,
financiering, technologieoverdracht en capaciteitsopbouw, naargelang van het geval. Deze aanpak
heeft tot doel:
         a)      het streven naar mitigatie van en adaptatie aan de klimaatverandering te bevorderen;
         b)      deelname van de publieke en private sector bij de uitvoering van nationaal
vastgestelde bijdragen te vergroten; en
         c)      mogelijkheden te scheppen voor de coördinatie tussen instrumenten en relevante
institutionele regelingen.
9.       Hierbij wordt een kader voor een niet op de markt gebaseerde aanpak van duurzame
ontwikkeling vastgesteld om de in lid 8 van dit artikel bedoelde niet op de markt gebaseerde aanpak
te bevorderen.
                                                 Artikel 7
1. Hierbij stellen de Partijen de wereldwijde adaptatiedoelstelling vast om het adaptatievermogen te
vergroten, het herstellingsvermogen te versterken en de kwetsbaarheid voor klimaatverandering te
verminderen teneinde aan duurzame ontwikkeling bij te dragen en passende adaptatiemaatregelen
                                                     5
 ---pagebreak--- te waarborgen in het kader van de in artikel 2 bedoelde temperatuurdoelstelling.
2.      De Partijen erkennen dat adaptatie een wereldwijde uitdaging voor iedereen is met lokale,
subnationale, nationale, regionale en internationale dimensies, en dat adaptatie een belangrijke
component is van en bijdraagt tot de wereldwijde respons op klimaatverandering op de lange termijn
om mensen, bestaansmiddelen en ecosystemen te beschermen, waarbij rekening wordt gehouden met
de dringende en onmiddellijke behoeften van de Partijen die ontwikkelingslanden zijn en die
bijzonder kwetsbaar zijn voor de nadelige gevolgen van klimaatverandering.
3.      De adaptatie-inspanningen van Partijen die ontwikkelingslanden zijn, worden erkend
overeenkomstig voorschriften die de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen
bij deze Overeenkomst fungeert, in haar eerste zitting zal aannemen.
4.      De Partijen erkennen dat de huidige noodzaak van adaptatie aanzienlijk is, dat een hoger
mitigatieniveau de noodzaak van extra adaptatie-inspanningen kan verminderen en dat grotere
adaptatiebehoeften tot hogere adaptatiekosten kunnen leiden.
5.      De Partijen erkennen dat voor adaptatiemaatregelen een door het land gestuurde,
gendersensitieve, participatieve en volledig transparante aanpak moet worden gevolgd, waarbij
rekening wordt gehouden met kwetsbare groepen, gemeenschappen en ecosystemen, dat deze
maatregelen moeten worden gebaseerd op en aangestuurd door de best beschikbare
wetenschappelijke kennis en, in voorkomend geval, traditionele kennis, kennis van inheemse volken
en lokale kennissystemen, met het oog op de integratie van de adaptatie in de relevante
sociaaleconomische en ecologische beleidslijnen en -maatregelen, indien van toepassing.
6.      De Partijen erkennen dat het belangrijk is adaptatie-inspanningen te ondersteunen en hierbij
internationaal samen te werken en dat het belangrijk is rekening te houden met de behoeften van de
Partijen die ontwikkelingslanden zijn, met name van die landen die bijzonder kwetsbaar zijn voor de
nadelige gevolgen van klimaatverandering.
7.      De Partijen moeten hun samenwerking betreffende de verbetering van adaptatiemaatregelen
intensiveren en daarbij rekening houden met het adaptatiekader van Cancún, onder meer met
betrekking tot:
         a)     de uitwisseling van informatie, goede praktijken, ervaringen en geleerde lessen, in
voorkomend geval met inbegrip van die welke betrekking hebben op wetenschap, planning, beleid en
uitvoering betreffende adaptatiemaatregelen;
         b)     de versterking van institutionele regelingen, waaronder de regelingen uit hoofde van
het Verdrag die voor deze Overeenkomst van nut zijn, ter ondersteuning van de synthese van
relevante informatie en kennis, en de verlening van technische ondersteuning en begeleiding aan de
Partijen;
         c)     de verbetering van de wetenschappelijke kennis over klimaatverandering, waaronder
onderzoek, systematische observatie van het klimaatsysteem en systemen voor vroegtijdige
waarschuwing, op een wijze die de klimaatdiensten op de hoogte houdt en de besluitvorming
ondersteunt;
         d)     de ondersteuning van Partijen die ontwikkelingslanden zijn, bij de vaststelling van
doeltreffende adaptatiepraktijken, adaptatiebehoeften, prioriteiten, ontvangen en verleende
ondersteuning voor adaptatiemaatregelen en -inspanningen, alsmede uitdagingen en lacunes, op een
wijze die in overeenstemming is met het aanmoedigen van goede praktijken; en
         e)     de verbetering van de doeltreffendheid en duurzaamheid van adaptatiemaatregelen.
8.      De gespecialiseerde organisaties van de Verenigde Naties worden aangemoedigd om de
inspanningen van de Partijen ter uitvoering van de in lid 7 van dit artikel bedoelde maatregelen te
ondersteunen, rekening houdend met de bepalingen van lid 5 van dit artikel.
9.      Elke Partij neemt, indien van toepassing, deel aan processen voor de planning van adaptatie
en aan de uitvoering van maatregelen, waaronder de ontwikkeling en versterking van relevante
plannen, beleidslijnen en/of bijdragen, die kunnen bestaan uit:
                                                   6
 ---pagebreak---          a)      de uitvoering van adaptatiemaatregelen, -verbintenissen en/of -inspanningen;
         b)      het proces voor het opstellen en uitvoeren van nationale adaptatieplannen;
         c)      de beoordeling van de gevolgen van en de kwetsbaarheid voor klimaatverandering,
met het oog op het formuleren van nationaal vastgestelde prioritaire maatregelen, rekening houdend
met kwetsbare personen, plaatsen en ecosystemen;
         d)      monitoring en evaluatie van en het trekken                van    lessen  uit  plannen,
beleidsmaatregelen, programma's en acties voor adaptatie; en
         e)      het opbouwen van het herstellingsvermogen van sociaaleconomische en ecologische
systemen, waaronder door middel van economische diversificatie en duurzaam beheer van natuurlijke
hulpbronnen.
10.      Elke Partij moet, indien van toepassing, een adaptatiemededeling indienen en regelmatig
actualiseren, waarin zij haar prioriteiten, behoeften aan uitvoering en ondersteuning, plannen en acties
kan opnemen, zonder dat dit leidt tot extra lasten voor Partijen die ontwikkelingslanden zijn.
11.      De in lid 10 van dit artikel bedoelde adaptatiemededeling wordt, indien van toepassing,
ingediend en regelmatig geactualiseerd als onderdeel van of in samenhang met andere mededelingen
of documenten, waaronder een nationaal adaptatieplan, een in artikel 4, lid 2, bedoelde nationaal
vastgestelde bijdrage en/of een nationale mededeling.
12.      De in lid 10 van dit artikel bedoelde adaptatiemededelingen worden opgenomen in een
openbaar register dat door het secretariaat wordt bijgehouden.
13.      Bij de uitvoering van de leden 7, 9, 10 en 11 van dit artikel krijgen Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, voortdurend grotere internationale ondersteuning overeenkomstig de
bepalingen van de artikelen 9, 10 en 11.
14.      De in artikel 14 bedoelde algemene inventarisatie beoogt onder meer:
         a)      de erkenning van de adaptatie-inspanningen van de Partijen die ontwikkelingslanden
zijn;
         b)      de verbetering van de uitvoering van adaptatiemaatregelen, waarbij rekening wordt
gehouden met de in lid 10 van dit artikel bedoelde adaptatiemededeling;
         c)      het onderzoek van de doelmatigheid en doeltreffendheid van adaptatie en voor
adaptatie verstrekte ondersteuning; en
         d)      het onderzoek van de algehele vooruitgang bij de verwezenlijking van de in lid 1 van
dit artikel bedoelde wereldwijde adaptatiedoelstelling.
                                                Artikel 8
1.       De Partijen erkennen het belang van het voorkomen, beperken en aanpakken van verlies en
schade door de nadelige gevolgen van de klimaatverandering, zoals extreme weersomstandigheden of
traag op gang komende verschijnselen, en de rol van duurzame ontwikkeling bij het verminderen van
het risico van verlies en schade.
2.       Het internationale mechanisme van Warschau voor verlies en schade door klimaatverandering
wordt onderworpen aan het gezag en de leiding van de Conferentie van de Partijen die als
vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, en kan worden verbeterd en versterkt,
zoals bepaald door de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze
Overeenkomst fungeert.
3.       De Partijen moeten op een coöperatieve en faciliterende basis het inzicht, de maatregelen en
de ondersteuning betreffende het verlies en de schade door de nadelige gevolgen van de
klimaatverandering versterken, in voorkomend geval onder meer via het internationaal mechanisme
van Warschau.
                                                     7
 ---pagebreak--- 4.      Gebieden waarop wordt samengewerkt en gefaciliteerd om het inzicht, de maatregelen en de
ondersteuning te versterken, kunnen derhalve de volgende zijn:
        a)      systemen voor vroegtijdige waarschuwingen;
        b)      het voorbereid zijn op noodsituaties;
        c)      traag op gang komende verschijnselen;
        d)      gebeurtenissen die tot onherstelbaar en blijvend verlies en onherstelbare en blijvende
        schade kunnen leiden;
        e)      allesomvattende risicobeoordeling en -beheer;
        f)      risicoverzekeringsfaciliteiten,   bundeling    van     klimaatrisico's   en     andere
        verzekeringsoplossingen;
        g)      niet-economische verliezen; en
        h)      herstellingsvermogen van gemeenschappen, bestaansmiddelen en ecosystemen.
5.      Het internationaal mechanisme van Warschau werkt samen met bestaande organen en
deskundigengroepen in het kader van de Overeenkomst, alsmede met relevante organisaties en
deskundige instanties buiten de Overeenkomst.
                                                Artikel 9
1.      De Partijen die ontwikkelde landen zijn, blijven hun bestaande verplichtingen ingevolge het
Verdrag nakomen en verstrekken derhalve financiële middelen ter ondersteuning van Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, zowel voor mitigatie als voor adaptatie.
2.       Andere Partijen worden aangespoord op vrijwillige basis dergelijke ondersteuning te
(blijven) verlenen.
3.       Als onderdeel van een wereldwijde inspanning moeten Partijen die ontwikkelde landen zijn,
het voortouw blijven nemen bij de mobilisering van klimaatfinanciering uit allerlei bronnen,
instrumenten en kanalen, waarbij op de significante rol van overheidsmiddelen wordt gewezen, door
middel van een scala van maatregelen, waaronder het ondersteunen van door het land gestuurde
strategieën, en waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften en prioriteiten van de Partijen die
ontwikkelingslanden zijn. Deze mobilisering van klimaatfinanciering moet verder gaan dan eerdere
inspanningen.
4.       De verstrekking van opgeschaalde financiële middelen moet erop gericht zijn een evenwicht
tussen adaptatie en mitigatie tot stand te brengen, waarbij rekening wordt gehouden met door de
landen gestuurde strategieën, enerzijds, en de prioriteiten en behoeften van Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, anderzijds, met name die welke bijzonder kwetsbaar zijn voor de nadelige
gevolgen van klimaatverandering en grote capaciteitsproblemen hebben, zoals de minst ontwikkelde
landen en kleine insulaire ontwikkelingslanden, gezien de behoefte aan overheidsmiddelen en als
subsidie verstrekte middelen voor adaptatie.
5.      De Partijen die ontwikkelde landen zijn, delen om de twee jaar indicatieve kwantitatieve en
kwalitatieve informatie mede betreffende de leden 1 en 3 van dit artikel, indien van toepassing,
waaronder, voor zover beschikbaar, het verwachte niveau van financiële overheidsmiddelen die
worden verstrekt aan Partijen die ontwikkelingslanden zijn. Andere Partijen die middelen
verstrekken, worden aangemoedigd om dergelijke informatie om de twee jaar vrijwillig mede te
delen.
6.      Bij de in artikel 14 bedoelde algemene inventarisatie wordt rekening gehouden met de
relevante informatie over inspanningen voor klimaatfinanciering die wordt verstrekt door Partijen die
ontwikkelde landen zijn en/of door organen in het kader van de Overeenkomst.
7.       Overeenkomstig de voorschriften, procedures en richtlijnen die de Conferentie van de
                                                   8
 ---pagebreak--- Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, krachtens artikel 13,
lid 13, in haar eerste zitting zal aannemen, verstrekken Partijen die ontwikkelde landen zijn, om de
twee jaar transparante en consistente informatie over ondersteuning van Partijen die
ontwikkelingslanden zijn,
                                                   9
 ---pagebreak--- die zij via overheidsinterventies hebben verstrekt en gemobiliseerd. Andere Partijen worden
aangespoord dit eveneens te doen.
8.      Het financiële mechanisme van het Verdrag, met inbegrip van de instellingen die met de
werking ervan zijn belast, is ook het financiële mechanisme van deze Overeenkomst.
9.      De instellingen die de uitvoering van deze Overeenkomst ondersteunen, waaronder de met de
werking van het financiële mechanisme van het Verdrag belaste instellingen, streven ernaar een
doeltreffende toegang tot financiële middelen te waarborgen voor Partijen die ontwikkelingslanden
zijn, met name de minst ontwikkelde landen en kleine insulaire ontwikkelingslanden, in het kader van
hun nationale klimaatstrategieën en -plannen, via vereenvoudigde goedkeuringsprocedures en grotere
ondersteuning voor paraatheid.
                                               Artikel 10
1.      De Partijen delen een langetermijnvisie over het belang om de ontwikkeling en overdracht
van technologie ten volle te realiseren teneinde de weerbaarheid tegen klimaatverandering te
verbeteren en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
2.      De Partijen wijzen op het belang van technologie voor de uitvoering van mitigatie- en
adaptatiemaatregelen ingevolge deze Overeenkomst, erkennen de huidige inspanningen voor de inzet
en verspreiding van technologie en versterken derhalve hun samenwerking op het gebied van de
ontwikkeling en overdracht van technologie.
3.      Het bij het Verdrag ingestelde Technologiemechanisme is ook voor deze Overeenkomst van
toepassing.
4.      Hierbij wordt uit hoofde van de in lid 1 van dit artikel bedoelde langetermijnvisie een kader
voor technologie vastgesteld om overkoepelende richtsnoeren te bieden voor de werkzaamheden in
het kader van het Technologiemechanisme bij het bevorderen en vergemakkelijken van extra
maatregelen voor de ontwikkeling en overdracht van technologie ter ondersteuning van de uitvoering
van deze Overeenkomst.
5.      Voor een doeltreffend wereldwijd antwoord op klimaatverandering op de lange termijn en
voor de bevordering van economische groei en duurzame ontwikkeling is het versnellen, stimuleren
en mogelijk maken van innovatie van cruciaal belang. Een dergelijke inspanning wordt, indien van
toepassing, ondersteund, onder meer door het Technologiemechanisme en in de vorm van financiële
middelen door het financiële mechanisme van het Verdrag, voor de gemeenschappelijke aanpak van
onderzoek en ontwikkeling en om de toegang tot technologie, met name voor vroege stadia van de
technologiecyclus, voor Partijen die ontwikkelingslanden zijn, te vergemakkelijken.
6.       Voor de uitvoering van dit artikel wordt aan Partijen die ontwikkelingslanden zijn,
ondersteuning, waaronder financiële ondersteuning, verleend, onder meer ter versterking van de
samenwerking op het gebied van de ontwikkeling en overdracht van technologie tijdens de
verschillende fasen van de technologiecyclus, teneinde een evenwicht tussen ondersteuning van
mitigatie en adaptatie te bereiken. Bij de in artikel 14 bedoelde algemene inventarisatie wordt
rekening gehouden met de beschikbare informatie over inspanningen betreffende de ondersteuning
van Partijen die ontwikkelingslanden zijn bij de ontwikkeling en overdracht van technologie.
                                               Artikel 11
1.      Capaciteitsopbouw ingevolge deze Overeenkomst moet de capaciteit en het vermogen van
Partijen die ontwikkelingslanden zijn, met name de landen met de geringste capaciteit, zoals de minst
ontwikkelde landen, en de landen die bijzonder kwetsbaar zijn voor de nadelige gevolgen van
klimaatverandering, zoals kleine insulaire ontwikkelingslanden, versterken om doeltreffende
maatregelen inzake klimaatverandering te nemen, onder meer ter uitvoering van adaptatie- en
mitigatiemaatregelen, en moet de ontwikkeling, verspreiding en inzet van technologie, de toegang tot
klimaatfinanciering, relevante aspecten van onderwijs, opleiding en bewustmaking, en de
transparante, tijdige en accurate informatieverstrekking vergemakkelijken.
2.      Capaciteitsopbouw moet, ook op nationaal, subnationaal en lokaal niveau, door de landen
                                                   10
 ---pagebreak--- worden aangestuurd, zijn gebaseerd op en aansluiten bij nationale behoeften en de eigen
verantwoordelijkheid van de Partijen bevorderen, met name voor Partijen die ontwikkelingslanden
zijn. Capaciteitsopbouw moet worden aangestuurd door lessen die onder meer uit activiteiten voor
capaciteitsopbouw ingevolge het Verdrag zijn geleerd, en moet een doeltreffend, herhalend proces
zijn dat participatief, transversaal en gendersensitief is.
3.       Alle Partijen moeten samenwerken met het oog op de versterking van de capaciteit van
Partijen die ontwikkelingslanden zijn, om deze Overeenkomst uit te voeren. De Partijen die
ontwikkelde landen zijn, moeten meer ondersteuning bieden aan capaciteitsopbouwende maatregelen
in Partijen die ontwikkelingslanden zijn.
4.       Alle Partijen die de capaciteit om deze Overeenkomst uit te voeren van Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, versterken, onder meer via regionale, bilaterale en multilaterale methoden,
doen regelmatig mededeling over deze acties of maatregelen voor capaciteitsopbouw. Partijen die
ontwikkelingslanden zijn, moeten regelmatig informatie verstrekken over de gemaakte vorderingen
bij de uitvoering van plannen, beleidslijnen, acties of maatregelen inzake capaciteitsopbouw om deze
Overeenkomst uit te voeren.
5.       Capaciteitsopbouwende activiteiten worden versterkt via passende institutionele regelingen
ter ondersteuning van de uitvoering van deze Overeenkomst, waaronder de ingevolge het Verdrag
vastgestelde institutionele regelingen die op deze Overeenkomst van toepassing zijn. De Conferentie
van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, zal tijdens haar
eerste zitting een besluit over de aanvankelijke institutionele regelingen inzake capaciteitsopbouw
overwegen en aannemen.
                                                Artikel 12
         De Partijen werken samen bij het nemen van maatregelen, indien van toepassing, ter
bevordering van onderwijs, opleiding, bewustmaking, participatie en toegang van het publiek tot
informatie betreffende klimaatverandering en erkennen daarbij het belang van deze activiteiten om de
maatregelen ingevolge deze Overeenkomst te verbeteren.
                                                Artikel 13
1.       Om wederzijds vertrouwen te kweken en een doeltreffende uitvoering te bevorderen, wordt
hierbij een versterkt kader voor transparantie van maatregelen en ondersteuning ingesteld, met
ingebouwde flexibiliteit waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende capaciteiten van de
Partijen en wordt voortgebouwd op collectieve ervaring.
2.       Het kader voor transparantie biedt de Partijen die ontwikkelingslanden zijn, bij de uitvoering
van de bepalingen van dit artikel de flexibiliteit die zij eventueel gezien hun capaciteiten nodig
hebben. De in lid 13 van dit artikel bedoelde voorschriften, procedures en richtlijnen weerspiegelen
die flexibiliteit.
3.       Het kader voor transparantie is gebaseerd op en versterkt de transparantieregelingen
ingevolge het Verdrag, waarbij de bijzondere omstandigheden van de minst ontwikkelde landen en
kleine insulaire ontwikkelingslanden worden erkend, wordt uitgevoerd op een faciliterende, niet-
invasieve, niet bestraffende wijze, met respect voor de nationale soevereiniteit, en vermijdt onnodige
lasten voor Partijen.
4.       De transparantieregelingen ingevolge het Verdrag, waaronder nationale mededelingen,
tweejaarlijkse rapporten en tweejaarlijkse actualiseringsrapporten, internationale evaluatie en toetsing
en internationaal overleg en analyse, maken deel uit van de ervaring waaruit bij de ontwikkeling van
de voorschriften, procedures en richtlijnen ingevolge lid 13 van dit artikel wordt geput.
5.       Het kader voor transparantie van maatregelen heeft tot doel een duidelijk begrip van
maatregelen tegen klimaatverandering in het licht van de doelstelling van het Verdrag als bedoeld in
artikel 2 daarvan te geven, waaronder duidelijkheid en het volgen van vooruitgang naar
verwezenlijking van de individuele nationaal vastgestelde bijdragen van de Partijen ingevolge
                                                     11
 ---pagebreak--- artikel 4 en de adaptatiemaatregelen van de Partijen ingevolge artikel 7, waaronder goede praktijken,
prioriteiten, behoeften en lacunes, ter informatie voor de algemene inventarisatie ingevolge artikel 14.
6.       Het kader voor transparantie van ondersteuning heeft ten doel duidelijkheid te verschaffen
over de ondersteuning die de relevante individuele Partijen in het kader van maatregelen op het
gebied van klimaatverandering ingevolge de artikelen 4, 7, 9, 10 en 11 hebben verstrekt en
ontvangen, alsmede, voor zover mogelijk, een volledig beeld van totale verstrekte financiële steun te
krijgen, ter informatie voor de algemene inventarisatie ingevolge artikel 14.
7.       Elke Partij verstrekt regelmatig de volgende informatie:
         a)      een nationaal inventarisatierapport van antropogene emissies per bron en
verwijderingen per put van broeikasgassen, opgesteld met gebruikmaking van methoden die door de
Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering als goede praktijken zijn aanvaard en
door de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, zijn overeengekomen; en
         b)      gegevens die nodig zijn om de voortgang bij de uitvoering en de verwezenlijking van
de nationaal vastgestelde bijdrage ingevolge artikel 4 te volgen.
8.       Elke partij moet tevens informatie verstrekken over de gevolgen van en de adaptatie aan
klimaatverandering ingevolge artikel 7, indien van toepassing.
9.       Partijen die ontwikkelde landen zijn, verstrekken informatie over financiële ondersteuning en
ondersteuning bij technologieoverdracht en capaciteitsopbouw die ingevolge de artikelen 9, 10 en 11
aan Partijen die ontwikkelingslanden zijn, worden verstrekt; andere Partijen die ondersteuning
bieden, moeten dit eveneens doen.
10.      Partijen die ontwikkelingslanden zijn, moeten informatie verstrekken over financiële
ondersteuning en ondersteuning bij technologieoverdracht en capaciteitsopbouw die ingevolge de
artikelen 9, 10 en 11 nodig zijn en worden ontvangen.
11.      Informatie die ingevolge de leden 7 en 9 van dit artikel door elke Partij wordt ingediend,
wordt overeenkomstig Besluit 1/CP.21 door technisch deskundigen getoetst. Voor de partijen die
ontwikkelingslanden zijn en waarvoor dit gezien hun capaciteiten noodzakelijk is, maakt bijstand bij
het vaststellen van de behoeften op het gebied van capaciteitsopbouw deel uit van het toetsingsproces.
Bovendien neemt elke Partij deel aan een faciliterende, multilaterale overweging van de vooruitgang
betreffende de inspanningen ingevolge artikel 9 en de respectieve uitvoering en verwezenlijking van
haar nationaal vastgestelde bijdrage.
12.      De toetsing door technisch deskundigen ingevolge dit lid bestaat uit een beschouwing van de
door de Partij verstrekte ondersteuning, voor zover relevant, en de uitvoering en verwezenlijking van
haar nationaal vastgestelde bijdrage. Bij de toetsing wordt tevens vastgesteld waar voor de Partij
verbetering mogelijk is, en wordt bekeken of de informatie strookt met de in lid 13 van dit artikel
bedoelde voorschriften, procedures en richtlijnen, waarbij rekening wordt gehouden met de ingevolge
lid 2 van dit artikel aan de Partij geboden flexibiliteit. Bij de toetsing wordt met name rekening
gehouden met de respectieve nationale mogelijkheden en omstandigheden van de Partijen die
ontwikkelingslanden zijn.
13.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, neemt tijdens haar eerste zitting met het oog op de transparantie van maatregelen en
ondersteuning, indien van toepassing, gemeenschappelijke voorschriften, procedures en richtlijnen
aan, waarbij wordt voortgebouwd op de transparantieregelingen ingevolge het Verdrag en de
bepalingen van dit artikel verder worden uitgewerkt.
14.      Ontwikkelingslanden worden bij de uitvoering van dit artikel ondersteund.
15.      Partijen die ontwikkelingslanden zijn, worden ook permanent ondersteund bij de
capaciteitsopbouw op het gebied van transparantie.
                                                    12
 ---pagebreak---                                                Artikel 14
1.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, maakt regelmatig een stand van zaken op betreffende de uitvoering van deze Overeenkomst
teneinde de gezamenlijke voortgang naar verwezenlijking van het doel van deze Overeenkomst en de
langetermijndoelstellingen ervan te beoordelen (de "algemene inventarisatie" genoemd). Zij doet dit
op een allesomvattende en faciliterende wijze en neemt daarbij mitigatie, adaptatie en de middelen
voor uitvoering en ondersteuning in aanmerking in het licht van billijkheid en de beste beschikbare
wetenschappelijk kennis.
2.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, voert de eerste algemene inventarisatie uit in 2023 en vervolgens elke vijf jaar, tenzij de
Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert,
anderszins besluit.
3.      Het resultaat van de algemene inventarisatie informeert de Partijen over waar zij hun
maatregelen en ondersteuning op een nationaal vastgestelde wijze overeenkomstig de relevante
bepalingen van deze Overeenkomst moeten actualiseren en versterken en waar zij de internationale
samenwerking betreffende het klimaat moeten versterken.
                                               Artikel 15
1.      Hierbij wordt een mechanisme vastgesteld om de uitvoering van de bepalingen van deze
Overeenkomst te vergemakkelijken en de naleving ervan te bevorderen.
2.      Het in lid 1 van dit artikel bedoelde mechanisme bestaat uit een comité van deskundigen dat
op transparante, niet-contentieuze en niet bestraffende wijze faciliterend van aard en functie is. Het
comité besteedt met name aandacht aan de respectieve nationale mogelijkheden en omstandigheden
van Partijen.
3.      Het comité verricht zijn werkzaamheden volgens de voorschriften en procedures die de
Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, op
haar eerste zitting zal hebben aangenomen, en brengt jaarlijks verslag uit aan de Conferentie van de
Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert.
                                               Artikel 16
1.      De Conferentie van de Partijen, het hoogste orgaan van het Verdrag, fungeert als vergadering
van de Partijen bij deze Overeenkomst.
2.      Partijen bij het Verdrag die geen Partij bij deze Overeenkomst zijn, kunnen als waarnemer
deelnemen aan de zittingen van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij
deze Overeenkomst fungeert. Wanneer de Conferentie van de Partijen als vergadering van de Partijen
bij deze Overeenkomst fungeert, worden besluiten ingevolge deze Overeenkomst uitsluitend
genomen door de Partijen bij deze Overeenkomst.
3.      Wanneer de Conferentie van de Partijen als vergadering van de Partijen bij deze
Overeenkomst fungeert, wordt een lid van het Bureau van de Conferentie van de Partijen dat een
Partij bij het Verdrag vertegenwoordigt die op dat moment geen Partij bij deze Overeenkomst is,
vervangen door een extra lid, te kiezen door en uit de Partijen bij deze Overeenkomst.
4.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, toetst regelmatig de uitvoering van deze Overeenkomst en neemt, binnen haar mandaat, de
besluiten die nodig zijn ter bevordering van de doeltreffende uitvoering ervan. Zij verricht de haar
krachtens deze Overeenkomst toegewezen taken en:
         a)      stelt de hulporganen in die voor de uitvoering van deze Overeenkomst noodzakelijk
worden geacht; en
         b)      vervult alle andere functies die voor de uitvoering van deze Overeenkomst nodig
                                                    13
 ---pagebreak--- kunnen zijn.
             14
 ---pagebreak--- 5.       Het reglement van orde van de Conferentie van de Partijen en de financiële procedures die
ingevolge het Verdrag worden toegepast, zijn in het kader van deze Overeenkomst van
overeenkomstige toepassing, tenzij de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen
bij deze Overeenkomst fungeert, bij consensus anders beslist.
6.       De eerste zitting van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij
deze Overeenkomst fungeert, wordt door het secretariaat belegd samen met de eerste zitting van de
Conferentie van de Partijen die na de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst is gepland.
Daaropvolgende gewone zittingen van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de
Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, worden samen met de gewone zittingen van de Conferentie
van de Partijen gehouden, tenzij de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij
deze Overeenkomst fungeert, anders beslist.
7.       Buitengewone zittingen van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen
bij deze Overeenkomst fungeert, worden gehouden op elk ander door haar noodzakelijk geacht
tijdstip, of op schriftelijk verzoek van een Partij, op voorwaarde dat dit verzoek binnen zes maanden
nadat het door het secretariaat aan de Partijen is medegedeeld, door ten minste een derde van de
Partijen wordt gesteund.
8.       De Verenigde Naties, haar gespecialiseerde organisaties en de Internationale Organisatie voor
Atoomenergie, alsmede alle lidstaten daarvan of waarnemers daarbij die geen Partij bij het Verdrag
zijn, kunnen op zittingen van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij
deze Overeenkomst fungeert, worden vertegenwoordigd als waarnemer. Elke nationale of
internationale, gouvernementele of niet-gouvernementele instelling of organisatie die bevoegd is voor
aangelegenheden die onder deze Overeenkomst vallen en het secretariaat haar wens te kennen heeft
gegeven op een zitting van de Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze
Overeenkomst fungeert, als waarnemer te zijn vertegenwoordigd, kan als zodanig worden toegelaten,
tenzij ten minste een derde van de Partijen hiertegen bezwaar maakt. De toelating en de deelneming
van waarnemers wordt geregeld in het in lid 5 van dit artikel bedoelde reglement van orde.
                                               Artikel 17
1.       Het bij artikel 8 van het Verdrag ingestelde secretariaat fungeert als secretariaat van deze
Overeenkomst.
2.       Artikel 8, lid 2, van het Verdrag, inzake de taken van het secretariaat, en artikel 8, lid 3, van
het Verdrag, inzake voor het functioneren van het secretariaat getroffen regelingen, zijn van
overeenkomstige toepassing op deze Overeenkomst. Daarnaast verricht het secretariaat de ingevolge
deze Overeenkomst en door Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze
Overeenkomst fungeert, aan het secretariaat toegewezen taken.
                                               Artikel 18
1.        Het Hulporgaan voor wetenschappelijk en technologisch advies en het Hulporgaan inzake de
uitvoering, ingesteld bij de artikelen 9 en 10 van het Verdrag, fungeren als respectievelijk het
Hulporgaan voor wetenschappelijk en technologisch advies en het Hulporgaan inzake de uitvoering
van deze Overeenkomst. De bepalingen van het Verdrag inzake het functioneren van deze twee
organen zijn van overeenkomstige toepassing op deze Overeenkomst. Zittingen van de vergaderingen
van het Hulporgaan voor wetenschappelijk en technologisch advies en het Hulporgaan inzake de
uitvoering van deze Overeenkomst worden samen met de vergaderingen van respectievelijk het
Hulporgaan voor wetenschappelijk en technologisch advies en het Hulporgaan inzake de uitvoering
van het Verdrag gehouden.
2.       Partijen bij het Verdrag die geen Partij bij deze Overeenkomst zijn, kunnen als waarnemer
aan de zittingen van de hulporganen deelnemen. Wanneer de hulporganen fungeren als hulporganen
                                                     15
 ---pagebreak---  van deze Overeenkomst, worden besluiten ingevolge deze Overeenkomst uitsluitend genomen door
de Partijen bij deze Overeenkomst.
3. Wanneer de bij de artikelen 9 en 10 van het Verdrag ingestelde hulporganen hun functie uitoefenen
inzake aangelegenheden met betrekking tot deze Overeenkomst, wordt een lid van de bureaus van die
hulporganen dat een Partij bij het Verdrag vertegenwoordigt die op dat tijdstip geen Partij bij deze
Overeenkomst is, vervangen door een extra lid, te kiezen door en uit de Partijen bij deze
Overeenkomst.
                                               Artikel 19
1.       Andere dan in deze Overeenkomst bedoelde hulporganen of andere institutionele regelingen
die bij of ingevolge het Verdrag zijn ingesteld, worden op grond van een besluit van de Conferentie
van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst fungeert, voor deze
Overeenkomst ingezet. De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze
Overeenkomst fungeert, specificeert de functies die door dergelijke hulporganen of regelingen
worden uitgeoefend.
2.      De Conferentie van de Partijen die als vergadering van de Partijen bij deze Overeenkomst
fungeert, kan dergelijke hulporganen en institutionele regelingen nadere richtsnoeren geven.
                                               Artikel 20
1.       Deze Overeenkomst staat open voor ondertekening en behoeft de bekrachtiging, aanvaarding
of goedkeuring door Staten en regionale organisaties voor economische integratie die Partij bij het
Verdrag zijn. Zij staat van 22 april 2016 tot en met 21 april 2017 bij de zetel van de Verenigde Naties
te New York open voor ondertekening. Daarna staat deze Overeenkomst vanaf de dag na de datum
waarop het is gesloten voor ondertekening, open voor toetreding. Akten van bekrachtiging,
aanvaarding, goedkeuring of toetreding worden nedergelegd bij de Depositaris.
2.       Een regionale organisatie voor economische integratie die Partij wordt bij deze Overeenkomst
zonder dat één van haar lidstaten Partij is, is gebonden aan alle verplichtingen ingevolge deze
Overeenkomst. Wanneer één of meer lidstaten van een regionale organisatie voor economische
integratie Partij zijn bij deze Overeenkomst, besluiten de organisatie en haar lidstaten over hun
respectieve verantwoordelijkheden betreffende de nakoming van hun verplichtingen ingevolge deze
Overeenkomst. In dat geval mogen de organisatie en de lidstaten niet tegelijkertijd rechten ingevolge
deze Overeenkomst uitoefenen.
3.       In hun akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding geven regionale
organisaties voor economische integratie de omvang van hun bevoegdheid ter zake van door deze
Overeenkomst geregelde aangelegenheden aan. Deze organisaties geven van belangrijke wijzigingen
betreffende de omvang van hun bevoegdheid tevens kennis aan de Depositaris, die op zijn beurt de
Partijen in kennis stelt.
                                               Artikel 21
1.       Deze Overeenkomst treedt in werking op de dertigste dag na de datum waarop ten minste
55 Partijen bij het Verdrag die in totaal goed zijn voor naar schatting ten minste 55 % van de totale
wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, hun akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of
toetreding hebben nedergelegd.
2.       Uitsluitend voor de beperkte toepassing van lid 1 van dit artikel wordt onder "de totale
wereldwijde uitstoot van broeikasgassen" verstaan de recentste hoeveelheid die op of voor de datum
van aanneming van deze Overeenkomst door de Partijen bij het Verdrag is medegedeeld.
                                                   16
 ---pagebreak--- 3.       Voor elke Staat of regionale organisatie voor economische integratie die deze Overeenkomst
bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt, dan wel hiertoe toetreedt nadat aan de in lid 1 van dit artikel
vastgestelde voorwaarden voor inwerkingtreding is voldaan, treedt deze Overeenkomst in werking op
de dertigste dag volgend op de datum van nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding,
goedkeuring of toetreding door die Staat of regionale organisatie voor economische integratie.
4.       Voor de toepassing van lid 1 van dit artikel wordt een door een regionale organisatie voor
economische integratie nedergelegde akte niet meegeteld naast de akten die door de bij die
organisatie aangesloten Staten zijn nedergelegd.
                                               Artikel 22
         De bepalingen van artikel 15 van het Verdrag, inzake de aanneming van wijzigingen van het
Verdrag, zijn van overeenkomstige toepassing op deze Overeenkomst.
                                               Artikel 23
1.       De bepalingen van artikel 16 van het Verdrag, inzake de aanneming en wijziging van bijlagen
bij het Verdrag, zijn van overeenkomstige toepassing op deze Overeenkomst.
2.       Bijlagen bij deze Overeenkomst maken er integrerend deel van uit en een verwijzing naar
deze Overeenkomst vormt tegelijkertijd een verwijzing naar de bijlagen, tenzij uitdrukkelijk anders is
bepaald. Die bijlagen zijn beperkt tot lijsten, formulieren en andere beschrijvende stukken van
wetenschappelijke, technische, procedurele of administratieve aard.
                                               Artikel 24
         De bepalingen van artikel 14 van het Verdrag, inzake regeling van geschillen, zijn
van overeenkomstige toepassing op deze Overeenkomst.
                                               Artikel 25
1.       Elke Partij heeft één stem, behoudens het bepaalde in lid 2 van dit artikel.
2.       Regionale organisaties voor economische integratie beschikken ter zake van binnen hun
bevoegdheid vallende aangelegenheden over een aantal stemmen dat gelijk is aan het aantal van hun
lidstaten die Partij bij deze Overeenkomst zijn. Bedoelde organisaties oefenen hun stemrecht niet uit
indien een van hun lidstaten zijn stemrecht uitoefent, en omgekeerd.
                                               Artikel 26
         De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties is Depositaris van deze Overeenkomst.
                                               Artikel 27
         Bij deze Overeenkomst kan geen enkel voorbehoud worden gemaakt.
                                               Artikel 28
1.       Na het verstrijken van een termijn van drie jaar te rekenen vanaf de datum waarop deze
Overeenkomst voor een Partij in werking is getreden, kan die Partij deze Overeenkomst opzeggen
door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de Depositaris.
2.       De opzegging wordt van kracht na het verstrijken van een termijn van een jaar te rekenen
vanaf de datum waarop de Depositaris de kennisgeving van opzegging heeft ontvangen, of op enige
latere in die kennisgeving vermelde datum.
3.       Een Partij die het Verdrag heeft opgezegd, wordt geacht ook deze Overeenkomst te hebben
opgezegd.
                                                    17
 ---pagebreak---                                              Artikel 29
        Het origineel van deze Overeenkomst, waarvan de Arabische, de Chinese, de Engelse, de
Franse, de Russische en de Spaanse tekst gelijkelijk authentiek zijn, wordt nedergelegd bij de
Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties.
GEDAAN te Parijs de twaalfde december tweeduizend vijftien.
TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, daartoe naar behoren gemachtigd, deze
Overeenkomst hebben ondertekend.
                                                 18
 ---documentbreak--- NA ---documentbreak---                              EUROPESE
                             COMMISSIE
                                                      Brussel, 10.6.2016
                                                      COM(2016) 395 final
                                                      ANNEX 2
                                          BIJLAGE
                                              bij
                             Voorstel voor een besluit van de Raad
   betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst van Parijs, die
     is aangenomen in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake
                                      klimaatverandering
     Verklaring van de Unie overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de Overeenkomst van
                                             Parijs
NL                                                                                NL
 ---pagebreak---                                              BIJLAGE
                                                bij
                               Voorstel voor een besluit van de Raad
    betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Overeenkomst van Parijs, die
       is aangenomen in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake
                                        klimaatverandering
      Verklaring van de Unie overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de Overeenkomst van
                                               Parijs
   De volgende staten zijn momenteel lid van de Europese Unie: het Koninkrijk België, de
   Republiek Bulgarije, de Tsjechische Republiek, het Koninkrijk Denemarken, de
   Bondsrepubliek Duitsland, de Republiek Estland, Ierland, de Helleense Republiek, het
   Koninkrijk Spanje, de Franse Republiek, de Republiek Kroatië, de Italiaanse Republiek, de
   Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, het Groothertogdom
   Luxemburg, Hongarije, de Republiek Malta, het Koninkrijk der Nederlanden, de Republiek
   Oostenrijk, de Republiek Polen, de Portugese Republiek, Roemenië, de Republiek Slovenië,
   de Slowaakse Republiek, de Republiek Finland, het Koninkrijk Zweden en het Verenigd
   Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland.
   De Europese Unie verklaart dat zij, overeenkomstig het Verdrag betreffende de werking van
   de Europese Unie, en met name artikel 191 en artikel 192, lid 1, bevoegd is om internationale
   overeenkomsten te sluiten en om de daaruit voortvloeiende verplichtingen na te komen, die
   bijdragen tot het nastreven van de volgende doelstellingen:
   -       behoud, bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu;
   -       bescherming van de gezondheid van de mens;
   -       behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen;
   -       bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan
           regionale of mondiale milieuproblemen, en in het bijzonder de bestrijding van de
           klimaatverandering.
   De Europese Unie verklaart dat de verplichting van de voorgenomen nationaal vastgestelde
   bijdrage die op 6 maart 2015 is ingediend, zal worden nagekomen door maatregelen van de
   Unie en haar lidstaten binnen hun respectieve bevoegdheden.
   De Europese Unie blijft geregeld informatie verstrekken over juridische instrumenten van de
   Europese Unie die worden vastgesteld om aan haar verplichtingen in het kader van haar
   nationaal vastgestelde bijdragen te voldoen overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de
   Overeenkomst.
NL                                               2                                               NL