title: VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD HOUDENDE VASTSTELLING VAN EEN SECTORIEEL PROGRAMMA VOOR ONDERZOEK EN ONTWIKKELING OP HET GEBIED VAN HET MILIEU (MILIEUBESCHERMING EN KLIMATOLOGIE) (indirecte en gecoördineerde acties) 1981 - 1985 (door de Commissie bij de Raad ingediend)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (80) 343
Vol. 1980/0124
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983,
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit
règlement.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic
Community and the European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243,
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983,
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. September 2003
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5
der genannten Verordnung freigegeben.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                   COM(80)343 def.
                                                   Brussel . 24 ïum 1980
                                        Λ
                                   C; \
                      VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD
                  HOUDENDE VASTSTELLING VAN EEN SECTORIEEL
                  PROGRAMMA VOOR ONDERZOEK EN ONTWIKKELING
                           OP HET GEBIED VAN HET MILIEU
                       (MILIEUBESCHERMING EN KLIMATOLOGIE )
                       ( indirecte en gecoördineerde acties )
                                    1981 - 1985
                   ( door de Commissie bij de Raad ingediend )
  C0M(80 ) 343 def .
 ---pagebreak---                                INHOUDSOPGAVE
                                                     Biz .
A. Inleiding            '                             1
B. Motivering en doelstellingen                       6
C. Inhoud van het Programma                           9
   I.   Milieubescherming
        Onderzoekgebied 1 *, Bronnen , Overdrachts-
        wegen en effecten van verontreinigende
        stoffen                                       9
        Onderzoekgebied 2 : Technieken voor de
        vermindering , en preventie van
        verontceiniging                              15
        Onderzoekgebied 3 : Bescherming , behoud
        en beheer van het natuurlijk milieu          17
        Onderzoekgebied 4 :    Mi lieu-Informatie-
        beheer            /                          18
        Onderzoekgebied 5 : Globale wisselwer
        kingen tussen mens en milieu : methodolo
        gische aanpak                                20
   II . Klimatologie
D. Structuur , tenuitvoerlegging én beheer van het
   programma                                     .22
E. Wegen en middelen                                 25
   Bijlage I      Onderzoekgebieden en -onderwerpen  26
                  yoor het deelprogramma milieu
                  bescherming
   Bijlage II : Voorstel voor een besluit van de     32
                  raad
   Bijlage III : Financiële gegevens                 48
 ---pagebreak--- A. INLEIDING
Dit voorstel heeft , betrekking op een nieuw programma vopr 0 & 0 op het gebied
van het mi lieu '(mi lieubescherming en klimatologie ); deze sector werd in de con
clusies van de 619e vergadering van de Raad op 20 december 1979 aangemerkt als
van prioritair belang ( doe . 4230V80 /RECH.1 ) . De Raad, die de aanbeveling formu
leerde de communautaire 0 8 O-programma 's te bundelen en de mogelijkheid te
bestuderen van een groepering van de communautaire indirecte en gecoördineerde
actieprogramma 's in een passend meer jarenkader, stelde ook voor de structuren
voor de uitwerking , . de bestudering en de tenuitvoerlegging van communautaire 0 & 0-
programma 's te rationaliseren .
In lijn met deze aanbevelingen heeft de Commissie het onderhavige voorstel uitge
werkt waarin wordt gepoogd verschillende gecoördineerde en indirecte onderzoek-
aeties , die 1n ruime zin het milieu betreffen, te groeperen ,            ' ,
Eind 1979 waren er de volgende 0 & O-acties ( naast de directe actie ) :
- tweede 0 & O-programma op milieugebied ( indirecte actie ) ( 1976 /1980). herzien op
  9 Oktober 1979; 1 ) ;      , '                       '     .          -             A
- communautaire gecoördineerde actie op het gebied van de behandeling en het gebruik
   van zuiveringsslib en de ,over legovereenkomst Gemeenschap-COST 68bis ), ( 27 septem
   ber 1977 - 26 september 1980) (2) ;               ~
- communautaire gecoördineerde actie betreffende de analyse van organische microver-
   ontreinigingen in water en over legovereenkomst' Gemeenschap-COST ( C0ST 64b bis )
   ( november 1978 - oktober 1982 )
- communautaire gecoördineerde actie inzake het fysiöch-chemisch gedrag van lucht -,
   verontreinigingen en overlegovereenkomst Gemeenschap-COST ( C0ST 61a bis ) ( november
                          (4)
   1978 - Oktober 1982 )
   COST-actie betreffende benthonische ecosystemen langs de kust met deelneming van
                                                             (5 )
   de Gemeenschap ( C0ST 47 ) ( april 1979 - april 1984 ).
   onderzoekprogramma op het gebied van de klimatologie ( indirecte actie ) ( 1980-1984)
(1 )                                            (4)
      PB L 74 , 20.3.76                             PB L 311 , 4.11.78
      PB L 258 , 13.10.79                           PB L 39 , 15.2.80
(2 )                                            (5)
      PB L 267 , 19.10.77                           PB   * - –    -
      PB L 72 , 23.3.79 ,                       (6)
(3 )                                                PB L 12 , 17,1 , 80
      PB L 311 , 4.11.78
      PB L 39 , 15.2.80
 ---pagebreak---                                         - 2 -
                             t                    • ' "         .
                            i                     ,                -
Volgens het bijgaand ontwerf-besluit voor een 0 & O-programma op het gebied van .
het milieu zouden de indirecte en gecoördineerde acties worden gegroepeerd in twee
deelprogramma 's :
1 ) milieubescherming /                                       .
2 ) klimatologie .
Hier wordt alleen het deelprogramma milieubescherming in detail besproken voor
wat motivering en inhoud betreft . Het betreft hier een vervolg op de lopende indi
recte acties , met daarnaast de drie gecoördineerde acties , die gewoonlijk COST 61a
bis , 62b bis en 68 bis worden genoemd .                .     .
Het - deelprogramma klimatologie , dat in dit nieuwe sectoriële onderzoekprogramma
wordt opgenomen , is beschreven in document COM(78)408 def .
Het deelprogramma milieubescherming is , te zamen met het directe actieprogramma
              (1)
( 1980-1983 )     , waarmee het nauw verwant is , voornamelijk gericht op het verschaffen
van wetenschappelijke en technische steun voor het milieubeleid van de EG en haar
actieprogramma .               j   /
                                                          .( 2 )
Dit beleid heeft zich sedert de eerste opzet in 1973              , voortdurend ontwikkeld
in het licht van een steeds veranderende situatie , met een daaruit voortvloeiende-
verschuiving van de prioriteiten en dit was ook het geval voor het 0 8 O-programma ,
zoals onder meer blijkt uit de recente herziening (9 oktober 1979 ) van het tweede
onderzoekprogramma van de indirecte actie .                                           , ,
Terwijl het zwaartepunt aanvankelijk bijna . uitsluitend werd gelegd op de veront
reiniging , de mate, effecten en bestrijding ervan, wordt er nu meer plaats ingeruimd
aan de preventie van verontreiniging door het gebruik van " schone " technieken waar
bij dus minder vervuiling optreedt , minder afvalstoffen ontstaan en de natuurlijke
hulpbronnen in mindere mate worden aangesproken . Daarnaast wordt er meer aandacht
besteed aan het beheer van afvalstoffen, waaronder giftige afvalstoffen en aan de -
terugwinning " van grondstoffen uit afval enerzijds om energie en grondstoffen te .
besparen en anderzijds om de problemen op het stuk van de afvalverwijdering te ver
minderen.'                  -               »                                           ,
Ook wordt er meer aandacht besteed aan het behoud en de bescherming van het platte-
landsmilieu , de bescherming van in het wild levende fauna en flora en de verbetering
van het leefklimaat of de " kwaliteit " van het leven , . die wordt beïnvloed door het
geïntegreerde effect van '-een gehele reeks milieuvariabelen en niet alleen door de
verontreiniging .                              •, »
 (1 ) PB L 72 , 18.3.80             ' '                                          -    *
 (2) PB C 112 , 20.12.73 en C 139, 13.6.77
 ---pagebreak--- Ten aanzien van - de verontreiniging zelf moet er nog veel onderzoek worden verricht
met betrekking tot verontreinigende stoffen die al snel tot bezorgdheid aanleiding
gaven zoals~bi jvoorbeeld lood of cadmium , doch ook is er een groeiende ongerustheid
over de invloed van chronische blootstelling aan organische microverontreinigingen
op de gezondheid , de problemen in verband met verspreide verontreinigingsbronnen ,
of de "onzichtbare " effecten van luchtverontreiniging op commerciële gewassen .
De veiligheidsevaluatie van bestaande of nieuwe chemische stoffen die in het milieu
worden geloosd , kwam centraal te staan , evenals de gevaren van besmetting bij
ongevallen hetzij door industriële bedrijven ( Seveso ) of olietankers ( Amoco-Cadiz ) . ,
En last but not least , moet. het stijgende kooldioxydegehalte in de lucht worden
genoemd , dat is uitgegroeid tot een ernstig globaal verontreinigingsprobleem .
Bij de vorige programma 's voor milieu-onderzoek , met inbegrip van directe, indirecte
en gecoördineerde acties werden waardevolle resultaten Verkregen die in de algemeen
toegankelijke wetenschappe li j ke 'literatuur (meer dan 500 documenten) en in samen
                     (1)
vattende rapporten         werden gepubliceerd .   .
Talrijke projecten werden uitgevoerd in de laboratoria van de lid-staten en de daarbij,
verkregen resultaten hebben ertoe bijgedragen dat liet voornaamste doel van'de program
ma 's werd bereikt . Dit vcx^rnaamste doel bestaat er in, zoals reeds vermeld, een weten
schappelijke en technische grondslag te verschaffen voor het communautair milieube
leid terwijl de specifjeke doelstellingen van elk onderzoekprogramma overeenkomen met
de doelstellingen van de _ onderzoekgebieden van de programma' ^ te weten : vaststelling
van het verband tussen blootstelling en effect ( criteria ) voor verontreinigende
stoffen en hinder ; het beheer van mi lieu-informatie ; vermindering en preventie van
verontreinigingen hinder; bescherming en verbetering van het natuurlijk milieu .
                                     /
Aldus werd een groot aantal uiteenlopende problemen aangepakt , zoals de effecten van
luchtverontreinigingen , zware metalen en geluidsemissie op ^de gezondheid , screening-
tests voor de genetische en- ecologische effecten van chemische-stoffen, een proef-
databank voor mi lieuchemicaliën ( ECDIN ), de analyse van organische microverontreini-
gingen, teledetectie van luchtverontreinigingen en hun fysisch-chemisch gedrag ,
chemisch gedrag van ozon in de stratosfeer , het gebruik van zuiveringsslib , behande
ling van afvalwater , verontreiniging van de zee , het beheer van natuurgebieden , enz .
m
     Reeks Milieu en kwaliteit van 'liet leven , EUR-5970 , 1978 ; EUR-6388 , 1980 ,
     Bureau voor Officiële Publikaties der EG , BP 1003 Luxembourg , Zie ook EUR-6415
     en rapporten over de COST-projecten : EUCO/ SP /48 /75 , EUCO / MDU/74 /76 en EUCO / SO2 /69 /
     PB L 311 , 4.11 . 78 , btz . 10   \         ,
 ---pagebreak---                                      - 4 -
Van de verwezenlijkingen van de vorige programma 's worden hieronder enkele wille
keurig cpkozen voorbeelden gegeven :   .
- het relatief aandeel van Loodhoudende benzine in de loodbesmetting un he "^ milieu
  en de lichaamsbelasting in lood werden gekwantificeerd ;                    '
- psychologische tests bij aan lood blootgestelde werknemers hebben aanzienlijke
                               «
  storingen in het geheugen , het concentratievermogen en de psychomotorische functies
  uitgewezen en bij proefdieren werd een verstoring van het leervermogen aangetoond ,
  zelfs nadat de toediening van Lood was gestaakt ;                                  /
- er werd een Lijst opgesteld van ruim 1.500 potentieel toxische organische chemica-
  liën in de oppervlaktewateren en andere mi Lieucomponenten in de Gemeenschap; deze
  lijst wordt voortdurend bijgewerkt ;
- de methodologie voor de screening van het mutageen en carcinogeen potentieel van
  synthetische organische chemicaliën werd aanzienlijk uitgebreid en verbeterd door
  een gezamenlijke inspanning van de voornaamste gekwalificeerde nationale Laboratoria
  waarbij de meeste beschikbare genetische systemen werden gebruikt ( micro-organismen,
  insecten , gekweekte menselijke cellen , enz .);
- de technische uitrusting voor de teledetectie van luchtverontreiniging en van
  micro-meteorologische parameters , die ten dele in het kader van het programma was
  ontwikkeld , werd bij veldcampagnes beproefd in de buurt van grote met kolen gestookte
  elektrische centrales , in Frankrijk , Italië en het Verenigd Koninkrijk . Europese
  deskundigen-teams hebben bij deze campagnes hun technieken voor verspreidingsstudies
  en de ontwikkeling van modellen vergeleken;               -            /
- er werden veranderingen in het slaappatroon en het psychologisch functioneren aan- .
  getoond bij in lawaaigebied wonende personen ;
- bepaalde ziekte - en sterfte-factoren bleken in correlatie te staan met waterkwali-
  teitsparameters in vijf lid-staten ;
- er werden nieuwe testssystemen ontwikkeld waarbij bi jvoorbeeld . rioolbacteria en
  zoutwater-weekdieren uit de zee werden gebruikt voor het testen van de ecologische
  effecten van anorganische én organische verontreinigingen in zoet - en zoutwater-
  milieus ;
- de methoden voor de bewaking van de microbiologische verontreiniging van water werden
  verbeterd ;  .            "                                                    ~
- er werd aangetoond dat de onderlinge wisselwerking tussen verschillende luchtver-
  ontreinigende stoffen ( zwavel - en sti kstofoxyden , ozon ) in hun effecten op de
  gewassen in aanmerking moest worden genomen als een belangrijke factor bij de vast
  stelling van grenswaarden voor de luchtkwaliteit ;                                   .
- de relatieve betekenis van verschillende mechanismen voor de fotochemische oxydatie
  van zwaveldioxyde in de lucht werd verklaard ;
 ---pagebreak---                                1
                                      - 5 -
  - er werden belangrijke datasets verzameld omtrent de ecologische effecten van
      chemicaliën met het oog op invoer daarvan in de proefdatabank vóór milieu-
     chemicaliën ( ECDIN );                                          ,        ■
  - er kon een correlatie worden aangetoond tussen dé daling in de zeehonden
     populatie in de Nederlandse Waddenzee en de verontreiniging met polychloor-
     bi feny len ;
– er werd een gemeenschappelijke methodologie uitgewerkt voor de analyse van
     zware metalen in zuiveringsslib welke werd geijkt door middel van vergelijkende
\    proeven ;          •
  - er werd een gemeenschappelijke methodologie voor veldstudies en laboratoriumproe-
     ven en voor de evaluatie van de gunstige en ongunstige effecten van de toepassing
     van slib op bouwland ontwikkeld; voorts werd er een evaluatie gemaakt van de .
     waarde van de in zuiveringsslib aanwezige stikstof als meststof .
  Het ligt in de verwachting dat de resultaten van de tweede fase van het tweede pro-
                                ι
  gramma , die not met beschikbaar zijn, enkele van de hierboven genoemde bevindingen
  zullen vestigen en nuttige informatie zullen verschaffen omtrent problemen die
- voordien niet werden behandeld , bijvoorbeeld op hèt gebied van de schone technieken ,
  de bestrijding van olievlekken en de vogelbescherming .
  Van evenveel belang als de verwerving van resultaten is hetgeen is bereikt in het
  kader van de voor de bevordering van de samenwerking tussen milieukundigen van de
  lid-staten en het Gemeenschappelijk centrum voor onderzoek via gemeenschappelijke
                                                                                V.
  projecten , contactgroepen en onderzoekseminana , De nauwe betrekkingen tussen het
  Raadgevend comité voor programmabeheer en de ambtenaren van de Commissie die door
                                          \
  de jaren heen zijn gegroeid , hebben hun vruchten afgeworpen . Het proces van
  coördinatie van de nationale en communautaire onderzoekactiviteiten op milieuge-
  bied is begonnen en vordert gestadig .
  De opstelling van dit voorstel werd in hoge mate vergemakkelijkt door de verge
  lijkende werkzaamheden van het CREST in 1979 , die tot nuttige aanbevelingen hebben
           <1 >
  geleid
  Het huidige programmavoorstel is voortgekomen uit de twee eerste indirecte actie
  programma 's , waarbij rekening is gehouden met, de nieuwe onderzoekbehoeften , die
  door het uitgevoerd onderzoek alsmede door de, huidige trends in het milieubeleid
  van de EG en de lid-staten aan het licht zijn gebracht . Het omvat de vier onder-
  zoekgebieden die reeds in het tweede programma waren opgenomen, waarbij, het
  zwaartepunt echter enigszins is verlegd , terwijl ook nieuwe onderwerpen werden
  toegevoegd evenals een vijfde onderzoekgebied met betrekking tot de methodologische
    1 Doc . CREST 1213 v*n 10 mei 1979
 ---pagebreak---  benadering van het onderzoek met betrekking tot de globale wisselwerkingen tussen
mens en mi lieu .
B. MOTIVERING EN DOELSTELLINGEN
Het deelprogramma voor onderzoek op het gebied van de milieubescherming heeft
in hoofdzaak drie doelstellingen :
1 . het moet in eerste instantie wetenschappelijke en technische gegevens verschaf
    , fen ter ondersteuning van het actieprogramma inzake het milieu , zoals dit aan
   ■ vankelijk door de Raad in 1973 werd vastgesteld en in 1977 voor een periode van
      vijf jaar werd verlengd . Dit actieprogramma ( PB C 139 van 13.6.77 ) is voorname
      lijk gericht op de vermindering van verontreiniging en hinder ( titel II ) en
      het niet-destructieve gebruik en het rationeel beheer van grond , milieu en
      natuurlijke hulpbronnen ( titel III ).
      Per 1 juli 1979 was er , ingevolge dit actieprogramma , een gehele reeks richt
      lijnen, resoluties of andere besluiten , waarvan er tot dusverre 50 door de
      Raad zijn goedgekeurd . Op het gebied van het onderzoek is nog een aanzienlijke
  v inspanning nodig om de tenuitvoerlegging van diverse van deze besluiten te
      vergemakkelijken en de toepassing ervan te beoordelen zoals o.m . :
                            1
      a ) de richtlijn van de Raad van 4 mei 1976 inzake verontreiniging, veroorzaakt
          door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeen
          schap worden geloosd ( PB L 129 van 18.5.76 );
      b ) de richtlijn van de Raad inzake het behoud van de vogelstand van 2 april
          1979 ( PB L 103 van 25.4.79 )
      c ) de richtlijn van de Raad^van 18 september 1979 houdende zesde wijziging    ,
          van de richtlijn van juni 1967 inzake gevaarlijke stoffen ( PB L 259 van
          15.10.79 );
      d ) de resolutie van de Raad van 26 juni 1978 tot instelling van een actiepro
          gramma van de Europese Gemeenschappen inzake de controle op en de beperking
          van verontreiniging van de zee door lozingen van koolwaterstoffen ( P9 C 162
          van 8.7.78 );
      e ) de resolutie van de Raad van . 30 mei 1978 betreffende chloorfluorkoolwater-
          stoffen in het milieu ( PB C 133 van 7.6.78 );
      f ) het voorstel van 14 mei 1979 voor een beschikking van de Raad betreffende
          chloorfluorkoolwaterstoffen in het milieu ( C0M(79)242 def .).
 ---pagebreak--- g ) de resolutie van de Raad van 3 maart 1975 betreffende energie en milieu
     ( PB C 168 van 25.7.75 );
h ) de richtlijn van de Raad van 19 juni 1979 betreffende de bescherming van het
    grondwater tegen verontreiniging door bepaalde gevaarlijke stoffen . ( PB L 20 ,
    26 januari 1980 ); " .
het onderzoekprogramma moet ook minder onmiddelijk problemen bestrijken en de
weg effenen voor beleidsregels die op de middellange tot lange termijn ten uit
voer moeten worden gelegd , waarbij rekening wordt gehouden met de te verwachten
milieutrends . Het programma moet tevens methoden opleveren voor de evaluatie van
de milieu-implicaties van de huidige beleidsregels die op de bescherming van het ~
mi lieu zijn gericht ;
als laatste , maar niet minst belangrijke punt is het onderzoekprogramma inzake het
milieu ook een'werktuig om de coördinatie van de nationale onderzoekactiviteiten
op milieugebied in communautair verband te bevorderen , opdat de globale inspanning
betere resultaten kan opleveren door de bevordering van gemeenschappelijke pro
jecten en het vermijden van nodeloze duplicatie en van leemten in het door het
onderzoek bestreken gebied .
In dit verband moet worden opgemerkt , dat ofschoon de financiële bijdrage van de
Gemeenschap tot het milieu-onderzoek slechts een gering percentage vormt van de
           ' .    .   .   ......        .     '                   (1)
globale financiering in de lid-staten ( welke voor het jaar 1978      is geraamd op
178 miljoen ERE ), de communautaire actie zal leiden tot een doeltreffende coördi-
natie van een groot gedeelte van de globale inspanning .
m
      Doc . CREST No . 1245 / 79                                /
 ---pagebreak---                                          "8 "                      –                    -     Ê
Dit programme zal worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met andere onderzoek
programma 's van de EG met een mi Lieucomponent . Het betreft hier : de delen van het
                                                                               (1)
programma van het Gemeenschappelijk centrum voor onderzoek ( 1980-1983 )            Milieu
beschermingu en"Teledetectie uit de ruimte "/ met name de volgende projecten :
                - ECDIN ,
                - blootstelling aan chemicaliën, met name verontreiniging binnenshuis
                  en organische verbindingen ;
                - luchtkwaliteit ;
                - waterkwaliteit ;
                - zware metalen en effecten op de gezondheid ;
                - milieu-effect van conventionele elektrische centrales ;
                - teledetectie : bescherming van de zee ;
            « -   •           ; ...     . .    •                                          ' (2 )
- het 0 & O-programma inzake recycling van stedelijk en industrie-afval ( 1979-82 )              ;
- het 0 & O-programma betreffende recycling van papier en karton ( 1978-1981 )^;
                                                          (4 )
- het programma voor landbouwonderzoek ( 1979-1983 )           met name deel A daarvan
   sociaal-structurele doeleinden
                - bodemgeschiktheid en plattelandsontwikkeling
                - afvalstoffen van de landbouwindustrie en mest en gier van de bio-
                    industrie                                   •
- de onderzoekprojecten van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal met name die
   welke betrekking hebben op de milieuproblemen in de staalindustrie
De problemen in verband mqt de radioactieve besmetting van het milieu zijn onderge
bracht in twee onderzoekprogramma 's in het kader van het Euratom-Verdrag :
                - biologie-bescherming van de gezondheid ( 1980-84)^
                - beheer en opslag van radioactieve afvalstoffen ( 1980-84 )      ^
     PB L 72 , 18.3.80                                                                             !
(2 )            _____                                                                              I
     PB 293 , 20.11.79
     PB L 107 , 21.4.78
U) PB   L 316, 10.11.78
(5 ) PB C 147, 13.6.79
 6 PB   L 78, 25.3.80
(?) PB  L 78, 25.3.80
                                                                               r
 ---pagebreak---  C.   .  INHOUD VAN HET PROGRAMMA
 I.      Mi lieubescherming
 Het deelprogramma milieubescherming bestrijkt vijf onderzoekgebieden :
1 ) Onderhoek dat is gericht of het begrip vayi het globale gedrag van veront-
    reinigende stoffen in het milieu , d.w.z . onderzoek naar bronnen en over-
    drachtswegen in het milieu , metabolisme in levende organismen en effecten
    op de gezondheid van de msns en op alle componenten van ecosystemen, na
    blootstelling op korte en lange termijn . Op grond van dit onderzoek zullen
    er criteria worden vastgesteld .( dosis-effectrelaties ) .
2 ) Onderzoek en ontwikkeling inzake de vermindering en de preventie van veront - -
    reiniging en hinder, waarbij de nadruk wordt gelegd op de "schone " technieken
    (minder verontreiniging en afval , geringer verbruik van energie en hulp
    bronnen ) in geselecteerde bedrijfstakken , een en ander in samenhang met de
    prioriteiten van het actieprogramma .
3 ) Onderzoek inzake de bescherming , het behoud en het beheer van het natuurlijk
    milieu, met studies van ecosystemen en biogeochemische kringlopen .
4 ) Onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot het mi lieu-informatiebeheer
5 ) Systemen met complexe wisselwerkingen : tussen mens en milieu, methodologische
    aanpak .
Deze vijf onderzoekgebieden zijn . onderverdeeld in een aantal onderwerpen en deel
onderwerpen : deze indeling is enigszins willekeurig gekozen in plaats daarvan
had men andere schema 's kunnen gebruiken die net zo logisch zijn .   ;
ONDERZOEKGEBIED 1 : BRONNEN , OVERDRACHTSWEGEN EN EFFECTEN VAN VERONTREINIGENDE
                       STOFFEN
Naast de vaststelling van criteria ( dosis-effectrelaties ) heeft het programma nog
een ruimere draagwijdte . Het omvat ondersoek inzake de gehele aaneenschakeling
van verschijnselen die verband houden met verontreinigende stoffen : de verschil
lende bronnen daarvan en - hun relatief aandeel , overdrachtswegen in het milieu ,
effecten op mens en milieu na blootstelling op korte en lange termijn en de
methodologie voor de voorspelling van deze effecten door middel van eenvoudige
 ---pagebreak--- en snelle tests , zoals voor carcinogene en mutagene effecten .
                                         •   *    '                             I
                                     \                               .
Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de evaluatie van potentiele
risico 's hetzij voor de glezondheid van de mens hetzij voor het milieu , waarbij
het gewicht van de afzonderlijke factoren wordt beoordeeld ( duur van de bloot-
stelling , wisselwerking , leeftijd , gezondheidstoestand ...) waardoor het metabolisme
en de toxiciteit van de verontreinigende stoffen kunnen worden gewijzigd . In dit
verband zullen overzichtsstudies van ri sico.lopende bevolkingen van bijzonder nut
zi jn . '          .
1.1 . Zware metalen
        De te bestuderen metalen zijn hoofdzakelijk die waaraan prioriteit werd
        gegeven in het communautair actieprogramma inzake het milieu , zoals Pb ,
        Cd , Hg , Cr , V, As , 'Tl . Hierbij wordt de blootstelling via -lucht , water ,
        bodem en voedsel in beschouwing genomen . De onderzoekbehoeften die op het
        in juli 1978 in Gui Idf ord ( VK ) gehouden seminarium " Blootstelling aan spoor-
        metalen en effecten op de gezondheid ". Handelingen : EUR-6389 , Pergamon Press ,
        1979 ) werden omschreven, zullen in aanmerking worden genomen , waarbij niet uit
        het oog zal worden verloren dat de bezorgdheid van de Gemeenschap op het ge
        bied van de metalen alle soorten van blootstelling via het milieu betreft .
1.1.1 . Bronnen en blootstelling ( verbetering van de betrouwbaarheid van analyse
        methoden )
1.1.2 . Uiteindelijke bestemming (" fate ") en overdrachtswegen in het milieu ( met
      . inbegrip van de ontwikkeling van modellen)
1.1.3 . Ecologische effecten
1.1.4 . Metabolisme en effecten op de gezondheid ( interactie en synergisme , chrono-
        biologie , vroegri jdige biologische indicatoren , risicolopende bevolkingsgroepen
        specifiek blootgestelde personen, toxische werking op celniveau).
NB .    Zware metalen worden ook behandeld in het kader van onderwerp 1.4 ( kwaliteit
        van de lucht ), onderwerp 1.5 ( kwaliteit van zoet water) en onderwerp 1.7        .y
        ( kwaliteit van het mariene milieu ).                ,                             ƒ
 ---pagebreak---                                           - 11 -
 1.2 . Nheüwe : chemisch «? Stoffen en organische microverontreiniginqen
        Dit onderzoek is nauw afgestemd op de reeds van kracht of nog in voorbereiding
        zijnde richtlijnen van de Gemeenschap inzake toxische en gevaarlijke stoffen
                                                          »
        in milieu en levensmiddelen .
        Voor deze reglementerende activiteiten is een hechtere methodologie voor de
        toxicologische en ecotoxicologische evaluatie van organische stof fen noodzake
        lijk , met name de ontwikkeling , evaluatie en verbetering van sereeningsmethoden
        ( zie Rapport van het Europese Parlement PE 54100 over de hoorzitting van 22-23
       mei 1978 inzake kankerverwekkende stoffen in het milieu ). Er is meer en betere
        kennis nodig omtrent de overdrachtswegen en uiteindeli jle bestemmingen van
        belangrijke organische verontreinigingen in het milieu en van' hun effecten op-
        de gezondheid van de mens en verschillende andere objecten damtievmens ,. met ■>>
        inbegrip van ecosystemen .                                    ^ roic i <"
                         . «.                      '
1.2.1 De gecoördineerde actie        Analyse van organische microverontreinigingen in water )
        ( vervolg van COST 64 B ) wordt tenminste tot eind 1983 voortgezet .
                                                                                <é
1 . 2.2 . Uiteindeli jke bestemming (" fate ") en overdrachtswegen in het milieu waaronder
        biologische afbreekbaarheid in milieu en voedselketens .
1.2.3 Ecologische effecten . - ■
1.2.4 Metabolisme en effecten op de gezondheid op zowel korte als lange termijn
        (met name carcinogene /" mutagene en immunologische effecten), waarónder structuur /
        functie-relaties .
1.2.5 Ontwikkeling van screening-methoden voor chronische en lange termijn-effecten .
                                                                            «
NB . : Organische microverontreiniginen worden ook behandeld in het kader van de –
          onderwerpen 1.5 . en 1.7 .                         ......
 ---pagebreak---   1.3 Asbest en andere vezelachtige Stoffen
      - Onder het publiek is er groeiende bezorgdheid over de gevaren van asbest en andere
        vezelachtige stoffen voor de gezondheid van de mens < Resolutie van het Europese
        Parlement over de gevaren van asbest voor de gezondheid van 9 / 1 /78 ). Er is behoef
        te 3an een uitgebreid onderzoek-werkzaamheid met het oog oft. in het bijzonder ,
*       een betere detectie en meting van asbest en de evaluatie van effecten van lage
        concentraties op de ge'zondheid . Het voorgestelde onderzoek zal tevens de studie
        van de effecten van potentiële vervangingsprodukten voor asbest op de gezondheid
        omvatten .
 1.3.1 Verbetering van de detectie in lucht , water , biologische en andere materie ; ,
 1.3.2 Effecten op de gezondheid ( waaronder epidemiologisch onderzoek ) van asbest en
        potentiële vervangingsprodukten ;    • ■ _
 1.4 Kwaliteit van de lucht
        Terwijl de onderwerpen 1.1 t /m 1.3 specifieke categoriëën verontreinigende
        stoffen in het milieu betreffen , gaat her hier om de algemene vraagstukken van
        de verontreiniging van één medium ( lucht ) door gassen , vloeistoffen en deeltjes .
    . Dit is een aanvullende benadering , waarbij het vooral gaat om de vraagstukken die
        voor een groot aantal verontreinigende stoffen in de lucht gelden, alnaargëlang
        van hun fysische vorm en de reacties die tussen de stoffen onderling kunnen
        optreden . Het onderzoek omvat detectiemethoden en het gebruik daarvan bij de.
        studie van de verspreiding uit verschillende bronnen , het fysisch-che.nisch
        gedrag van verontreinigingen en hun effecten op de gezondheid van de mens , de
       vegetatie en de ecosystemen, hetzij op zich genomen hetzij in combinatie .
     . Het onderzoek zal speciaal worden toegesneden op zwavelverbindingën , stikstof-
        oxyden , fotochemische oxydantia en zwevende deeltjes . De fysich-chemische .
        reacties tussen deze verschillende verontreinigingen vormen het onderwerp van
        een gecoördineerde actie waartoe in 1978 door de Raad voor een periode van
        vier jaar werd besloten , en die in dit programma voorstel is opgenomen . .
        Ten aanzien van de effecten op gewassen komt de nadruk te liggen op veldonderzoek
 ---pagebreak---                                          - 13 -
   voor de experimentele bepaling van de effecten van de omgevingslast aan veront-
    reinigende stoffen op de plantengroei , waaronder de opbrengst van commerciële
   gewassen .
• 1.4.1    Teledetectietechnieken voor metingen van de luchtverontreiniging ( gecom
           bineerd met andere technieken )
   1.4.2   Verspreiding en transport van luchtverontreiniging (met inbegrip van de
           ontwikkeling van modellen )
   1.4.3   Gecoördineerde actie inzake het " fysisch-chemi sch gedrag van luchtveront
           reinigingen ( vervolg van COST 61 A ) ; deze actie wordt tenminste tot eind
 ,         1983 verlengd .
   1.4.4   Effecten op de gezondheid waaronder epidemiologisch onderzoek
   1.4.5   Effecten op gewassen en ecosystemen
   1 .5    Kwaliteit van zoet water ( Oppervlakte - eri grondwater )
           Evenals bij de luchtkwaliteit gaat het hier om onderzoek met betrekking tot
           de algemene vraagstukken van de verontreiniging in ecosystemen in de binnen
           wateren , waarbij de som van eventueel aanwezige verontreinigingen in aanmerking
           wordt genomen; voorts epidemiologisch onderzoek inzake de gezondheid van
           geselecteerde bevolkingsgroepen voor wat de kwaliteit van het drinkwater be
           treft en bepaling van de kenmerken van de waterkwaliteit . Dit onderwerp houdt
           ook verband met onderwerp 1.2 en speciaal met de gecoördineerde actie " Analyse
           van organische microverontreinigingen in water ".
           Er zijn diverse communautaire richtlijnen of ontwerp-richtli jnen met betrekking
           tot de kwaliteit van het water voor verschillende doeleinden ( drinkwater ,
           grondwater , zwemwater , schelpdierwater en water voor het leven van vissen );
           het hierbedoelde onderzoek is voor al deze onderwerpen noodzakelijk .
                                                      ( )
   1.5.1   Verbeterde evaluatie van de waterkwaliteit ( chemische parameters en bio-indi-
                                                    i '1
           catoren )
               /
   1.5.2   Typologie van de binnenwateren
   1.5.3   Verontreiniging van het grondwater; bronnen, transport , gevolgen
   1.5.4 . Effecten van drinkwater op de gezondheid waaronder epidemiologisch onderzoek
           na afloop of ter aanvulling van de onderzoekingen die tijdens het tweede
           onderzoekprogramma inzake het milieu zijn gedaan m.b.t . het verband tussen
 ---pagebreak---                                          - 14 -
      de kwaliteit van het water-én de parameters voor de gezondheid .
1.5.5 Effecten op planten en dieren
1.5.6 Microbiologische verontreiniging
      Zie ook 1.2.1 en 1.2.5 .
1.6   Afvalwarmte
      Aangezien er in nationaal verband op dit gebied reeds veel onderzoek wordt
      verricht , in hoofdzaak door de elektriciteitsbedrijven; kan de bijdrage op
      dit gebied voornamelijk bestaan in coördinerende werkzaamheden, waaronder
      enkele contracten voor gezamenlijke rekening .
1.7   Kwaliteit van het mariene milieu
      Onder dit onderwerp vallen diverse aspecten van de verontreiniging van de
      zee en riviermondingen door organische stoffen en zware metalen . Het zwaarte
      punt zal worden gelegd op de verontreiniging met koolwaterstoffen gezien de
      recente ongevallen en de bedreiging van de kustwateren en mede gelet op de
      desbetreffende Resolutie van de' Raad van 26 juni 1978 .
      Er zal worden gezorgd voor de nodige verbinding met andere internationale
      programma 's , . zoa Is het programma voor de Middellandse Zee van UNEP . Ook de
      gecoördineerde actie COST 47 ) betreffende fundamentele studies van . de kust-
      ecologie heeft betrekking op dit brede onderwerp .
1.7.1 Ontwikkeling van een methodologie voor de bewaking van de kwaliteit van
      het zeewater , waaronder teledetectietechnieken .       .
1.7.2 Onderzoek in situ en onder beheerste omstandigheden inzake de uiteindelijke
      bestemming (" fate ") en de effecten van verontreinigende stoffen ( met uit
      zondering van koolwaterstoffen ).
1.7.3 Uiteindelijke bestemming (" fate ") en effecten van koolwaterstoffen speciaal
      in verband met exploiteerbare hulpbronnen vanuit de gezichtshoek van het
      gehele ecosysteem . >
                                              ν
                                                                      »
1.7.4 Pathobiologie van mariene organismen in verband met verontreiniging .
1.7.5 Fundamentele studies betreffende bentonische ecosystemen langs de kust
      ( speciaal in verband met project COST 47 ).                        •
 ---pagebreak--- 1.8        Geluidshinder
           Het tweede programma was op dit punt geconcentreerd op de effecten' van Lawaai
          op slaap en de psychologische functies . Deze en andere resultaten/ die onlangs
          bekend werden gemaakt ( derde Internationale congres over lawaai als probleem
          voor de volksgezondheid, Freiburg 1978 ), hebben de noodzaak aangetoond van
          een bestudering van de effecten op de gezondheid op lange termijn , waaronder
          epidemiologisch onderzoek en onderzoek inzake de wisselwerkingen tussen
           lawaai en andere hi:nder en verontreiniging . De fysiologische en psychologischs -
          effecten van bepaalde geluidstypen b.v . zeer korte , stotende geluiden moeten
          eveneens worden onderzocht om te beoordelen of er speciale normen noodzake
          lijk zijn of dat deze typen      op 'dezelfde wijze kunnen worden beschouwd als
          andere geluidstypen op basis van de geluidsenergie equivalentie .
1.8.1     Effecten op de gezondheid van blootstelling aan lawaai op lange termijn ,
        ( speciaal op hét hart - en vaatstelsel ) waaronder epidemiologisch onderzoek-en
          .individuele gelui dsdosimetr ie .                                              '
1.8.2     Wisselwerkingen tussen lawaai an andere hinder ( b.v . vibratie in verband met
          de gezondheid .
1.8.3     Effecten van specifieke geluidstypen, waaronder stotend geluid , vibratie ,
          infrasorye en ultrasone trillingen .                                        -
ONDERZOEKGEBIED 2 : TECHNIEKEN VOOR DE VERMINDERING EN PREVENTIE VAN VERONTREINIGING
Dit zeer ruime gebied omvat de vermindering of de preventie van verontreiniging . Op -
de vergadering van de Raad van Milieu-ministers van 9 april 1979 werd de nadruk gelegd
op het belang van minder Vervuilende produktieprocédés en het hergebruik van afval
stoffen . Bij die gelegenheid verzocht de Raad de Commissie voorstellen in te dienen
om het onderzoek op dit gebied te bevorderen . Andere lopende onderzoekprogramma 's
houden nauw met dit gebied verband ( bv .„ indirecté actie op het . gebied van de
recycling van papier en karton , gecoördineerde aktie inzake de behandel ,ing en het
                                                                      . \
gebruik van zuiveringsslib , 0 8 O-programma en demonstratieprojecten voor energie
besparing ). Hetzelfde'geldt voor het onlangs door de Raad goedgekeurde 0 & O-programma
op het gebied van de recycling van stedelijk en industrie-afval ( C0M(78)407 ) , gpzi?r>     -
de duidelijk gunstige milieu-implicaties van acties die zijn gericht op de terug-
      ν             -                                 ' I
winning van grondstoffen uit afval .                            -
In het kader van dit onderzoekgebied moeten er pogingen worden ondernomen om zowel
economisch • levensvatbare technieken als nieuwe produkten te selecteren en technieken
en processen tot het stadium van de proefinstallatie te ontwikkelen of nieuwe
chemicaliën te produceren die de verontreiniging eventueel kunnen verminderen en / of
 ---pagebreak---                                - 16 -
voorkomen .
Dit onderzoek zou tevens gericht zijn op de ontwikkeling van bestri jdings-
technieken indien bij ongevallen grote hoeveelheden verontreinigende stoffen
vrijkomen ( bijv . in de zee vrijgekomen olie ).
2.1     Gecoördineerde actie betreffende de behandeling en het gebruik van .
        zuiveringsslib ( vervolg van COST 68 bis ); deze actie wordt ten minste
        tot eind 1983 verlengd .
2 .2    Bestrijding van de verontreiniging in lucht , water en bodem en verminde
        ring van de geluidshinder
        Dit onderzoek is gericht op de ontwikkeling - tot het stadium van de
        proefinstallatie - van speerpunt- technieken voor de vermindering van de
        verontreiniging die door de huidige industriële processen alsmede door
        andere bronnen wordt veroorzaakt . Ook zal de ontwikkeling van nieuwe
        produkten ter beperking van de verontreiniging in lozingen worden over- ;
        wogen .
2 .3   "Schone " technieken
        Geheel in lijn met de verklaring van de Raad van Milieu-ministers van
        9 april 1979 waarbij de Commissie werd aangezocht haar onderzoekactivi-
        teiten te ontwikkelen en technische informatie in deze sector te
        verspreiden , wordt er op dit gebied een speciale inspanning voorzien .
        Met déze nieuwe technieken wordt hetzij getracht het ontstaan van
        een specifiek type verontreiniging te vermijden hetzij het energie - en
        materiaalverbruik evenals de hoeveelheid afval aanzienlijk terug te
        brengen . Het onderzoek zou worden beperkt tot een uitvoerbaarheidsstudie
        of tot ontwikkeling van deze technieken tot het stadium van de proef
        installatie voor bepaalde processen en' bedrijfstakken, die moeten worden
        geselecteerd aan de hand van de prioriteiten van het actieprogramma .
2.4     Gevolgen van de programma 's voor afvalbeheer                   '
        Dit gedeelte heeft betrekking op de gevolgen van de verschillende
        methoden van afval verwijdering voor het milieu , waaronder de veront -
                                                                                ^
                                                                                C
        reiniging van bodem en grondwater en de landschapsvervuiling . ( In dit
        verband zij opgemerkt dat de vraagstukken in verband met organische
        afvalstoffen van de veeteelt onder het landbouw-onderzoekprogramma
        vallen).
 ---pagebreak---                                                        - 17 -
 f                                           .
>              ' "
         2.5 '       gestH jdingsteehnieken voor de verontreiniging met keelwateratoff en
                    Het betreft hier voornamelijk de chemische dispersie van uitgestroomde
                    olie of de mechanische terugwinning uit het oppervlaktewater , wanneer
                    deze daarin bij ongeluk terecht is gekomen, zoals bijv . bij offshore
                    boorwerkzaamheden of schipbreuk van grote' tankers . In dit. verband moet
                    ook de bacteriële afbraak van olie worden bestudeerd . Dit onderzoek
                    houdt verband met dat van onderwerp 1.7.3 (uiteindelijke bestemming en
                    effecten van verontreiniging door koolwaterstoffen). In de bovengenoemde
                    Resolutie van de Rviad van 26 juni 1978 werd op onderzoek - en ontwikkelings
                    werk op dit gebied aangedrongen .
       2 .6         Effect van nieuwe ''technieken
                    De milieu-implicaties van nieuwe technieken moeten zo vroeg mogelijk in
                    aanmerking worden genomen, zodat de nodige veranderingen in het proef
                    stadium kunnen worden doorgevoerd en niet nadat de ontwikkeling volledig
                    is afgesloten . Dit onderwerp staat in verband met onderwerp 2.3 .
       ONDERZOEKGEBIED 3            BESCHERMING - BEHOUD EN BEHEER VAN HET NATUURLIJK MILIÈU
                                                              • I '       '       ■
       Het onderzoek op dit gebied betreft voornamelijk de natuurlijke ecosystemen
       alsmede de globale effecten van anthropogene storingen in het milieu . In dit
       verband moet aandacht worden besteed aan de vraagstukken in verband met bij
       zonder kwetsbare of bedreigde regio 's ( aan erosie onderhevige grond en hellingen ,
       bossen , beschermde gebieden, enz .). De risico 's van een verder bederf alsmede
       de mogelijkheden van regeneratie moeten kunnen worden geëvalueerd . De effecten
   ^   van de moderne landbouw op de ecosystemen en de methoden om de nadelige gevolgen
       daarvan te voorkomen vallen onder dit onderzoekgebied . Hetzelfde geldt voor het
       onderzoek inzake het behoud van de vogelstand . ,
     • 3.1         Studies van ecosystemen                 '            '
                  Er dient te worden gewerkt aan de ontwikkeling van doelgericht fundamenteel
                  onderzoek inzake de structuur > de werking en de ontwikkeling van ecosystemen
                  om de gevolgen van anthropogene invloeden beter te kunnen voorspellen , waar
                  onder die van de moderne landbouwmethoden . Ook valt hieronder de populatie
       .         'ecologie . - van bedreigde * of . kwetsbare soorten .
       3.2         Biogeochemische kringlopen
                   De studie van biogeochemische kringlopen ( koolstof , zuurstof en ozon, zwavel ,
                   stikstof, fosfor , metalen, en2 . .....); is essentieel voor ons begrip van het
 ---pagebreak---                                          - 18 -
          milieu , speciaal voor een meer nauwkeurige beoordeling van de mate van
          verontreiniging , transport , accumulatie en verzamelplaatsen . Van bijzondere
          betekenis is de koolstofkringloop , gezien de vraagstukken in verband met
          de accumulatie van kooldioxyde in de lucht tengevolge van de verbranding
          van fossiele brandstoffen en de ontbossing . Een en ander slaat in verband
         met het voorgestelde onderzoekprogramma inzake klimatologie ( C0M(78 ) 408 ) ,
         waarin mogelijke klimaatsveranderingen tengevolge van de opeenhoping van
 ^    *   kooldioxyde en het effect daarvan worden beschouwd .
   3.3    Bescherming van ecosystemen                       -
          Dit onderwerp staat in verband met onderwerp 3.1 ; hierbij wordt het onder
          zoek uitgebreid tot de ontwikkeling van beheersystemen voor de instand
          houding van in het wild levende soorten en ecosystemen op een hechte weten
          schappelijke basis . .
. 3.4    Bescherming van vogelsoorten
          De reeds genoemde richtlijn van de Raad van 1979 inzake tiet behoud van de
         vogelstand voorziet in een coördinatie van het onderzoek op dit gebied . Het
         onderzoek heeft betrekking op populatie-dynamica ^ habitat-studies en maat
          regelen voor de instandhouding .
                                           \                  •' .                    1 .
  3.5    Regeneratie van beschadigde eco-systemen                            'r ■ '
          Er moeten methoden worden bestudeerd om die gebieden van het menselijk leef
         milieu , zoals riviermondingen en kustwateren, die door activiteiten als mijn'
         bouw en de lozing van toxische afvalstoffen en afvalwater zijn beschadigd ,
          te herstellen . In dit verband moet ook bodemherstel worden overwogen , met
         o.m . het gebruik van goedkope organische afvalstoffen .
                                                       .. "             /'                  '   v
 r'                                -   '                            ' ■    :        ' " ■•v
    ONDERZOEKGEBIED 4 : MILIEU - INFORMATIEBEHEER
                               1                                 'V                           '
   Ofschoon het zwaartepunt nog moet blijven liggen bij ECDIN ( Netwerk voor gegevens
   en informatie over mi lieuchemicaliën) als verlengstuk van het tweede programma ,
  moet dit onderzoekgebied worden uitgebreid tot andere technische aspecten van het
   beheer van de milieu-informatie , zoals de evaluatie van gegevens vóór de opslag
   daarvan en de exploitatie van de talrijke in de EG bestaande mi lieu-gegevensbases
   om te worden gebruikt bij de tenuitvoerlegging van communautaire richtlijnen en
  andere voorschriften .
 ---pagebreak---                                      - 19 -
 Er zal een nauwe samenwerking worden onderhouden   met de activiteiten van de
Dienst Milieuzaken en consumentenbelangen en die van het Directoraat-generaal
Wetenschappli jk en technische informatie en informatiebeheer .
4.1   ECDIN ( databank voor chemische produkten die mogelijk gevaar opleveren
      voor het milieu ■
    ^ De als proefproject bij' het GCO Ispra opgezette databank zal door het GCO
      worden beheerd als een systeem dat moet voldoen aan de behoeften en ver
      zoeken van de Commissie in verband met de toepassing van de vele richtlijnen
      en ontwerprichtlijnen inzake het milieu vrijkomende chemische stoffen . Deze
      pre-operationele fase vereist nog onderzoek en ontwikkeling m.b.t . soft-ware
      en data-bevestiging , welke werkzaamheden evenals in het verleden gedeeltelijk
      in het kader van het indirecte actieprogramma worden uitgevoerd .
4.2   Evaluatie , selectie en exploitatie van gegevens
      Dit punt omvat onderzoek inzake de mogelijke methoden voor de evaluatie van
      de praktische waarde van gegevens , de relevantie daarvan voor banken en      N
      gebruikers en hun mogelijke toepassing op een groot aantal uiteenlopende
      milieuproblemen . Er is nauwe samenwerking noodzakelijk tussen degenen die
      onderzoekresultaten ter beschikking stellen en de gebruikers , om de methoden
      waarmee deze resultaten worden weergegeven, opgeslagen , geïnterpreteerd en
      geëxploiteerd door de met de bescherming van het milieu belaste instanties ,
      te verbeteren .
4.3   Ecologische cartografie
                                                                             /
      Ter ondersteuning van het actieprogramma is er voorts nog enig onderzoek
      noodzakelijk inzake de verwerving , opslag en weergave van gegevens en het
      gebruik daarvan door de besluitvormers .
 ---pagebreak---                                      - 20 -
ONDERZOEK GEBIED 5 '. GLOBALE WISSELWERKINGEN TUSSEN MENS EN MILIEU : METHODOLOGISCHE
                      AANPAK
Dit nieuwe  onderzoekgebied heeft betrekking op de methodologie van het onderzoek naar
de globale wisselwerkingen tussen mens en milieu .               *
Voor de door het onderzoek te verstrekken antwoorden op de vragen van de besluit
vormende organen, is vaak een bundèling van een groot aantal sectoriële onderzoek-
activiteiten noodzakelijk . Het gewicht van iedere factor varieert als functie van
wetenschappelijke - technische , economische , sociale en politieke overwegingen .
                                                     ' '  '
Terwijl een sectoriële aanpak misschien kan volstaan voor het begrip van elementaire
mechanismen en als grondslag voor de vaststelling van aanbevelingen en normen , is
het voor het begrip en de|evaluatie van de mens op het milieu en van het milieu op
de mens noodzakelijk een geïntegreerde aanpak te volgen welke een groot aantal compo
nenten in aanmerking neemt .
In de afgelopen jaren maakte de sectoriële methodologie een aanzienlijke vooruitgang
door ; er werden belangrijke wiskundige werktuigen ontwikkeld , die momenteel nog
verdere verbetering behoeven . Anderzijds moeten er voor de evaluatie van de globale
gevolgen van de veelvuldige wisselwerkingen, problemen tot oplossing worden gebracht
die methodologisch vrij moeilijk liggen .
In een complex systeem zijn de studie van de relatie tussen de componenten en de
identificatie van grensvlakmechanismen van groot belang . Het theoretisch aspect van
de problemen kan alleen worden ontwikkeld op basis van reële gevallen , d.w.z . theorie
en praktijk kunnen niet worden losgekoppeld .
Aldus zal in het kader vart dit onderzoekgebied worden gepoogd te verklaren hoe de
mens , door zijn behoeften , aspiraties , gedrag , beroepsactiviteiten en vrijetijds
besteding van incloed is op het milieu en op zijn beurt door het milieu wordt
beïnvloed .                                                       ' • •  t.
 ---pagebreak---                                       - 21 -
In een eerste fase kunnen voornamelijk twee onderwerpen worden overwogen :
- de effecten op de gezondheid ( in de ruimste zin des woords ) van zowel natuur
   lijke als door de mens veroorzaakte verstoringen van het milieu - het onderzoek
   zal betrekking hebben op biometeorologie , synergisme tussen biologische ,
   fysische , chemische , psychologische en psychologi sch - sociaal - economische fac
   toren , de perceptie van risico 's en de evaluatie van de kwaliteit van het leven
   ( door middel van epidemiologisch onderzoek );
- de globale milieu-implicaties op middellange en . lange termijn van moderne land
   bouwmethoden, energieproduktie , industriële activiteiten, vervoersystemen , enz ...
Het ligt in de bedoeling dat het werk op dit interdisciplinaire gebied op kleine
schaal wordt gestart met een of meer proefprojecten ;
II . Klimatologie
      Het deelprogramma klimatologie wordt in detail beschreven in document
      COM ( 78)408 def .
 ---pagebreak--- D. STRUCTUUR , TENUITVOERLEGGING EN BEHEER VAN HET PROGRAMMA
De groepering van een aantal indirecte en gecoördineerde acties in het huidige
programma heeft verschillende implicaties voor de structuur , het behcc,       en de
tenuitvoerlegging .                                   _
1 . STRUCTUUR
                  S
    Het programma is onderverdeeld in twee deelprogramma 's :      milieubescherming
    en " klimatologie ".
    A. Mi lieubescherming
       Het onderzoek met betrekking tot de in het voorgaande punt beschreven onder
       werpen wordt uitgevoerd door middel van indir'ecte en gecoördineerde acties .
                              ;
       De indirecte actie is het vervolg op de tweede indirecte actie ( 1976-1980 ).
       De gecoördineerde acties zijn aan het begin van het programma , de acties die
       op een eerder tijdstip werden gelanceerd en die de grondslag vormen voor de
       over legovereenkomsten tussen de Gemeenschap en COST :
       a ) fysisch-chemisch gedrag van luchtverontreinigingen ( COST 61 a bis ),
       b ) analyse van organische micro-verontreinigirigen in water ( COST 64 b bis ),
       c ) behandeling en gebruik van zuiveringsslib ( COST 68 bis ).
       Het programmabeslui t omvat deze drie acties , die tot 31 december 1983 worden
       verlengd , d.w.z-, een verlenging van 14 maanden voor a ) en b ) en een ver
       lenging van 2 jaar voor c ). In het besluit wordt tevens voorzien dat de
       besluiten waarbij de communautaire gecoördineerde acties in 1978 werden
                     (1 )
       vastgesteld        per 1 januari 1981 worden ingetrokken . De desbetreffende
       overlegovereenkomsten Gemeenschap-COST worden door het nieuwe programma-
       besluit niet geraakt .                               "
       Tijdens de loopduur van het programma kunnen er eventueel nieuwe gecoördi
       neerde acties worden ondernomen .                ~
            PB L 311 van 4.11.78
 ---pagebreak---                                       - 23 -
B. Klimatologie
   Het lopende programma klimatologie ( indirecte actie ) dat in 1980 van start
   ging ( 2 ) is in het huidige programma opgenomen en het desbetreffende pro-
   grammabesluit wordt ingetrokken .
   2  TENUITVOERLEGGING EN BEHEER
      Door de rationalisering en de vereenvoudiging van de procedures , waarop
      de huidige poging om de 0 8 O-acties op milieugebied opnieuw te groeperen
      voornamelijk is gericht , moet er ook meer flexibiliteit komen in de ten
      uitvoerlegging en het beheer van het programma .
      Het ligt in de bedoeling , dat de Commissie met de steun en actieve deel
      neming van twee raadgevende comités voor programmabeheer (1 - milieube-     ,
      scherming , 2 - klimatologie ) over de details van de tenuitvoerlegging van
      het programma zal beslissen, met name over de spreiding van de werkzaam
      heden over indirecte en gecoördineerde acties , over de opzet van nieuwe
      gecoördineerde acties en in zekere mate over de overdracht van financiële
      middelen binnen het programma .
                                        i
      Ten aanzien van de indirecte acties wordt overwogen om , naast de gebruike
      lijke contracten voor gézamenlijke rekening ( in beginsel 50-50%), de vrij
      willige coördinatie te bevorderen van onderzoek , dat in nationaal verband
      over specifieke onderwerpen wordt gefinancierd . Dit zou geschieden door een
      geringe    mate van financiering van projecten die tot de nationale programma 's
      behoren ( 5-10% van de totale uitgaven ). r
                                              ί        ■ '
      Ten einde versnippering over deze zeer ruime scala van onderwerpen te
      vermijden, zullen de ter financiering voorgelegde onderzoekvoorstellen zo
      worden geselecteerd ( afgezien van hun verdiensten op grond van wetenschappe
      lijk gehalte , kans van slagen, kosten , enz .), dat de spanningen op bij uit
      stek prioritaire onderwerpen geconcentreerd worden, zodat coördinatie moge
      lijk wordt en nodeloze duplicatie en leemten in het bestreken gebied worden
      vermeden .                               : r         r
                            I .                ■V          ; /          "
           PB L 12 van 17.1.80
 ---pagebreak---                                   - 24 -
Er wordt voorgesteld aan het huidige programma de opzet van glijdend
programma te geven . Het programma wordt aan het eind van het derde jaar
opnieuw herzien , hetgeen zou kunnen leiden tot een nieuw programmavoorstel
aan de hand van de verkregen resultaten en een bijgewerkte beoordeling van
de onderzoeksbehoef ten . Het nieuwe programma zou het lopende programma op
het' eind van het vierde jaar vervangen om alzo een grotere continuïteit
van het onderzoek te garanderen en elke oplossing van continuïteit in de
financiering van de contracten te voorkomen .
De wetenschappelijke samenwerking en coördinatie tussen de deelnemers aan
het programma zal worden bevorderd en vergemakkelijkt door de reeds beproef
de technieken van contactgroepen en onderzoekseminaria , welke laatste
gemeenschappelijk onder auspiciën van de Commissie en de desbetreffende
instanties van de lid-staten worden gehouden .
In het ontwerp-programmabesluit zijn voorzieningen getroffen om de samen
werking uit te breiden tot niet - lid- staten.
 ---pagebreak---  WEGEN EN MIDDELEN
 1 . Financiering
       De in totaal voor de periode 1981-1985 noodzakelijke financiering wordt
   ... geraamd op 51 miljoen ERE , welk bedrag als volgt is onderverdeeld :
       Milieubescherming
          Indirecte actie          :  42 miljoen ERE
          Voorlopige verdeling
            Research area 1           50 - 55%
                          2           20 - 25%
                          3           15 - 20%
                          4            5-10%
                          5                  5%
         Gecoördineerde acties     :  1 miljoen ERE
         Klimatologie     [        :  8 miljoen ERE ( reeds begroot )
       Het aangevraagde bedrag is afgestemd op de aanzienlijk verruimde draag
       wijdte van het deelprogramma milieubescherming ( b.v . schone technieken ,
      olievlekken , natuurlijk milieu ) alsmede op de gestegen kosten van de
       uitvoering en het beheer van het onderzoek .
2 . Personeelssterkte
       De voor het beheer van het programma aangevraagde personeelssterkte wordt
       geraamd op 18 man , hetgeen neerkomt op twee extra personeelsleden .
      Momenteel is de personeelssterkte als volgt verdeeld :
           - indirecte actie milieu     10
           - gecoördineerde acties       3
                   . COST 61 a bis
                   . COST 64 b bis
                   . COST 68 bis
           - klimatologie                3
       Er worden twee extra functionarissen aangevraagd met het oog op de voor
      de behandeling van de nieuwe onderzoekonderwerpen nodige competentie .
      Voorts wordt gepland om nationale deskundigen te belasten met de coördinatie
                                              l
      van sommige wetenschappelijke projecten .
 ---pagebreak---                          - 26 -
                                                     BIJLA^fc
ONDERZOEKGEBIEDEN EN -ONDERWERPEN VOOR HET DEELPROGRAMMA MILIEU
BESCHERMING : verdeling van de werkzaamheden over indirecte en
gecoördineerde acties , schakels met de overige programma 's .
 ---pagebreak---                                           - 27 -
                                                                  BIJLAGE I
  Onderzoekqebied 1                         Bronnen , overdrachtswegen en effecten van
                                            verontreinigende stoffen
Doelstel Lingen : studie van het globale gedrag van verontreinigende stoffen in
het milieu om te kunnen beschikken over een wetenschappelijke basis voor
voorschriften en andere maatregelen waartoe in Gemeenschapsverband wordt beslo
ten ( criteria , normen , richtlijnen , aanbevelingen ) tervermindering van de
risico 's van verontreiniging voor de gezondheid en ecosystemen
                                                                     Gecoordi - Con - Directe
       Onderwerp                   Deelonderwerp                      neerde    trac - actie
                                                                      actie     ten & ( p.m J
                                                                                Coord .
 1.1 Zware metalen     - bronnen en analyse                                      X
                         uiteindelijke bestemming (" fate ") en                  X
                         overdrachtswegen
 1 . 2. Organische       ecologische , effecten                                  X
        microveront-     effecten op de gezondheid                               X
        reinigingen      analyse van micro-verontreinigingen
        en nieuwe        in   water ( COST 64 bis )
        chemische
        Stoffen
 1 .3 Asbest en an      detectie en analyse                                     X
        dere vezelach-   effecten op de gezondheid                               X
        tige Stoffen
 1,4 Kwaliteit van       detectie en verspreiding van veront-
        de lucht         reinigende stoffen                                      X
                         effecten op de gezondheid                               X
                         effecten op gewassen                                    X
                         fysisch-chemisch gedrag van lucht
                         verontreinigingen ( 1978-83 ( COST
                         61a bis )           i
 1.5 Kwaliteit van       analysé van de waterkwaliteit                           X
        zoet water       typologie van de binnenwateren                          X
        ( oppervlakte    grondwater                                              X
        en grondwater)   effecten op de gezondheid
                         effecten op planten en dieren                           X
                         microbiologische verontreiniging                        X
 1.6 Afvalwarmte       - ecologische effecten
 1.7 Kwaliteit van       bewaking van de kwaliteit van het            X          X
        het mariene      zeewater                           ..     C0ST 47 )     X
        m i l i eu       uiteindelijke bestemming C'fate " en
                         effecten van koolwaterstoffen
                         pathobiologie van mariene organismen
                         gezondheidseffecten van blootstelling
                         op lange termijn
 1.8 Geluidshinder     - gezondheidseffecten van blootstelling
                         op lange termijn                                        X
                         wisselwerking tussen lawaai en
                         andere hinder                                           X
                         specifieke geluidstypen ( intrasone
                                                                                X
                         en ultrasone trillingen , vibratie
                          stotend geluid )
 ---pagebreak---                                           - 28 -
 Qndepzeekgebied t        VerffH ode ping en preventie van verantreiMaina an Mnelep
 Doelstellingen : ontwikkeling van technieken voor de verbetering van de kwaliteit
 van lucht , bodem en'water door vermindering of beperking van de emissies van
 verontreinigende afvalstoffen en voor reinigingswerkzaamheden na ongeval len .
   Onderwerp                       Deelonderwerp                  j Gecoôrdi - Con-    Directe
                                                                    neerde     trac -   actie
                                                                     actie     ten &    ( p.m.0
                                                                            .  Coör-
                                                                               dinatie
2.1 Zuiveringsslib        Behandeling en gebruik van zuive-
                          ringsslib ( 1977-83 ) ( COST 68 bis )
2.2 Bestrijding van        in de lucht : vermindering van ( vaste
      verontreiniging      en mobiele ) emissiebronnen
      in een bepaald       in de bodem :    afvalverwijdering                   X
      medium ( lucht ,     in het water    : behandeling van af-                X
      bodem , water en     valwater , ui tlogen van vaste afval-
      vermindering van     stoffen ( voo r koolwaterstoffen
      de geluidshinder     zie 2.6
                           vermindering van de geluidsemissie
                           van verschi l lende bronnen
2.3 Preventie van       ■   schone " technieken ( minder veront
      verontreiniging      reiniging en afvalstoffen ) in gese
      ( schone tech       lecteerde bedrijfstakken
        nieken          ■"milde " technieken ( waarbij minder
                        . .hulpbronnen en energie worden
                           gebruikt ) in geselecteerde bedrijfs
                           takken
2.4 Ecologische •          verontreiniging van oppervlakte-
      effecten van de      en grondwater door afvalverwijde-
      verwijdering van     ring                    !>,-~
      vaste afvalstof
      fen
2.5 Technieken voor        fysische methoden                           X        X
      de bestrijding       chemische methoden                          X        X
      van door koolwa     biologische methoden                        X        X
      terstoffen ver
      oorzaakte ver
      ontreinigingen
2.6 Effect var             milieu-implicaties
      nieuwe tech         overdracht van verontreiniging
      nieken
 Hiermee verwante programma 's :
 -  Recycling van papier en karton
 -  Recycting van stedelijk en industrieafval ( secundaire grondstoffen)
 -  Energiebesparing ( waaronder demonstratieprojecten )
 -  Projecten van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal ( Staalindustrie )
 -  Programma voor Landbouwonderzoek : afvalstoffen van de landbouw-industrie
 ---pagebreak---                                        - 29 -
                                                                BIJLAGE I
       -   .       '  '     I
Onderzoekgebied 5         Bescherming , behoud en beheer van het natuurlijk milieu
Doelstel lingen : begrip van een rol en functies van ecosystemen en biogeochemi sche
kringlopen om de gevolgen van verschillende beleidsregels voor het milieubeheer te
kunnen voorspellen
ΟηάθΓΗΘΓρ             ν          Deelonderwerp                  I Gecoôrdi- Con       Direct'
                                                                   neerde    trac -   actie
                                                                   actie     ten S    ( p. m .)
                                                                             Coôr-
                                                                             dinatie
3.1  Studies van eco - - kwetsbare ecosystemen                                  X
     Systemen              structuur van ecosystemen                            X
                           werking van ecosystemen                              X
3.2 Biogeochemi-           zuurstof en ozon
     schs studies          stikstof
                           koolstof
                           zwave l                                           ) X
                           fosfor
                           meta len
3.3 Behoud van eco -    -  b®herming van ecosystemen                        )
     systemen              ruimtelijke planning                              ) X
                           beheer van natuurgebieden                         >
3.4 Vogelbescherming - gevaren voor het leven en de voort        )         )
                           planting van vogels                    >) X*     )) Xx
                           studies van vogelpopulaties
                           habitats bescherming                    )        )
3.5 Regeneratie van     - Ecologisch herstel van riviermon-                  )
    beschadigde            dingen en kustwateren                            ) X
    ecosystemen            bodemherstel                                     )       .
verwant programma :
- Programma voor Landbouwonderzoek : landgebruik
 ---pagebreak---                                          - 30 -
 Onderzoekgebied 4                    Milieu - informatiebeheer
 Doelstellingen :     Verbeterd gebruik van wetenschappelijke mi li eu-gegevens ten
                      behoeve van de besluitvormers en de ni lieu-effectrapportering
 Onderwerp                       Deelonderwerp                    1 Gecoôrdi- Con -    Di recte
                                                                     neerde    trac -   actie
                                   ι
                                                                     actie     ten &    ( p.m .)
                                                                               Cogr-
                                                                               dinatie
4.1 Databank vo«r         - onderzoek m.b.t . sof twaresystemen                   X        X
    m i tieuchemica -     - beheer ( eerste drie jaar ) van de                             X
    lien ECDIN              ECDIN-bank ten behoeve van EG-ge-
                            bruikers
                         •- aansluiting van meer gespeciali-                      X        X
                            seerde databanken
4.2 Evaluatie , opslag - methodologie                                             X
    en exploitatie        - sectoren                                              X
    van gegevens
4.3 Cartografie           - methodologie van de ecologische       )
                            kartering                             )  met de Dienst Milieu
                          - gebruik ten behoeve van de milieu )      zaken en consumenten-
                            effect rappor tering                  )  belangen
                                                                /
 ---pagebreak---                                       - 31 -
  Onderzoekgebied 5     Globale wisselwerkingen mens-milieu :
                        methodologische aanpak
Doelstelling : Integratie van de resultaten van multidisciplinair milieu-onderzoek
om de globale wisselwerkingen tussen mens en milieu te ramen .
             .   ....     .    ..       Contracten en  *•     ..     ,      v
             Gecoördineerde actie          ....  . .
                                         coordinatie
                                                       Directe actie ( p.m .)
                      X                        X
                                    ( met de Dienst
                                      Milieuzaken en
                                      consumentenbe-
                                      langen )
 ---pagebreak---                                    - 32 -
                                                             BIJLAGE II
                     VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD
           ^     houdende vaststelling van een sectorieel . programma
        voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van het milieu ( milieu
                           bescherming , klimatologie )
                     ( indirecte én gecoördineerde acties )
                                  1981-1985
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN       .                              ~
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel 235 ,
Gezien het voorstel van de Commissie ,
Gezien het advies van het Europese Parlement ,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ,
Overwegende dat de Gemeenschap krachtens artikel 2 van het Verdrag onder andere
tot taak heeft de harmonische ontwikkeling van de economische activiteit binnen
de gehele Gemeenschap alsmede een gestadige en evenwichtige expansie en een
toenemende verbetering van de levensstandaard te bevorderen;
Overwegende dat onderzdek op het gebied van het milieu een bijdrage kan leveren
tot de verwezenlijking van deze doelstellingen en door de Raad , in zijn conclusies
van 20 december 1979 , als een sector van prioritair belang is aangemerkt ;
Overwegende dat de Raad met zijn verklaring van 17 mei 1977 zijn goedkeuring heeft
gehecht aan de doelstellingen en beginselen van- een milieubeleid in de Gemeenschap
alsmede aan de algemene beschrijving van de in communautair verband te ondernemen
    • *
projecten
          (1) ;                                                               -
Overwegende dat de onderzoekprojecten waarop dit besluit betrekking heeft dan
ook noodzakelijk zijn voor de verwezenlijking van bepaalde doelstellingen van de
Gemeenschap in het kader van de Gemeenschappelijke Markt ;
   PB N° Z, 139 van 13.6.77
 ---pagebreak---                                                            BIJLAGE TT
Overwegende dat de Raad met zijn resolutie van 14 januari 1974 een eerste
actieprogramma van de Europese Gemeenschappen op het gebied van wetenschap en
technologie heeft vastgesteld en heeft beklemtoond dat gebruik moet worden
                                                (1)
gemaakt van alle beschikbare wegen en middelen ;
Overwegende dat de Gemeenschap bevoegd is om op de onder dit besluit vallende
gebieden overeenkomsten met derde landen te sluiten , en dat na goedkeuring van
dit besluit onderhandelingen met deze landen moeten worden geopend zodat deze
overeenkomsten zo snel mogelijk kunnen worden gesloten;
Overwegende dat de Raad zijn goedkeuring heeft gehecht aan gecoördineerde
acties van de Gemeenschap op het gebied van :
                                                                      (2 )
- de behandeling en het gebruik van zuiveringsslib <27 september 1977)
- de analyse van organische microverontreinigingen in water(9 oktober 1978 )P ^
                                                                            C4 )
- het fysisch-chemische gedrag van luchtverontreinigingen (9 oktober 1978 )
Overwegende dat de Raad overeenkomsten voor overleg Gemeenschap - COST heeft
gesloten inzake gecoördineerde acties op het gebied van :
- de behandeling en het gebruik van zuiveringsslib ( 19 maart 1979)^
- de analyse van organische microverontreinigingen in water (27 maart 1980)^
- het fysisch-chemische gedrag, van luchtverontreinigingen (27 maart 1980)^
Overwegende dat de lid-staten voornemens zijn om in het kader van de op hun
nationale programma 's van toepassing zijnde voorschriften en procedures het
onderzoek zoals beschreven in de tabellen 1 , 2 en 3 onder punt C van de
bijlage uit te voeren , en dat zij bereid zijn dit tot 31 december 1983 op
communautair niveau te laten coördineren;           %
                                    ι
(1)   PB N° C7 van 29.1.74
(2 )  PB N° L 267 van 19.10.77
(3 )  PB N° L 311 van 4.11 . 78
(4)   PB N° L 311 van 4.11.78
( 5 ) PB N° L72 van 23.3;79
( 6 ) PB N° L39 van 15.2.80 .
( 7 ) PB N° L39 , 15.2.80 '
 ---pagebreak---                                     - 34 -
Overwegende dat er een gemeenschappelijke intentieverklaring betreffende de uit
                                                                         (1 )
voering van de actie COST 47 ( benthoni sche ecosystemen langs de kust )      is
ondertekend ;           x                                        ,
Overwegende dat de Raad o|j 18 december 1979 een meerjaren-onderzoekprogramma
van de Europese Economische Gemeenschap op het gebied van de klimatologie heeft
vastgesteld ( 2 ) ;
Overwegende dat de Raad op 13 maart 1980 ^ een meerjarenprogramma voor het
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek heeft vastgesteld dat mede onderzoek-
activiteiteo op het gebied van het milieu omvat ;
Overwegende dat de Raad de Commissie in zijn conclusies van 20 december 1979
heeft verzocht voorstellen inzake de rationalisering van de structuren voor het
uitwerken, het bestuderen en het ten uitvoer leggen van communautaire programma 's
voor onderzoek en ontwikkeling ; alsmede dat een groepering van de indirecte en
de gecoördineerde acties op het gebied van het milieu een eerste aanzet, zou zijn
voor het bereiken van voornoemde doelstellingen;               '
Overwegende dat het Verdrag hiet voorziet in de hiertoe noodzakelijke handelings-
bevoegdheid;
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek ( CREST )
advies over het voorstel van de Commissie heeft uitgebracht / BESLUIT :
                                  Artikel 1
Er wordt een programma voor onderzoek en ontwikkeling van de Europese Economische
Gemeenschap op het gebied van het milieu ( mi lieubescherming , klimatologie ) vast
gesteld voor een periode van 5 jaar met ingang van 1 januari 1981 zoals beschre
ven in biilage . De bijlage maakt een integrerend deel uit Van dit besluit .
(1 ) PB   -  -   *  - - -
(2 ) PB N° L 12 r 17.1.80
(3 ) PB N° L 72 - 18.3.80
 ---pagebreak---                                       - 35 -
"  Het programma omvat indirecte en gecoördineerde acties .
   De gecoördineerde acties 1 , 2 en 4 van punt A van de bijlage lopen af op 31
   december 1983 . behoudens verlenging overeenkomstig de bepalingen van artikel 3 .
                                     Artikel 2
   De voor de uitvoering van het programma benodigde kredieten worden geraamd op
   ten hoogste 51 triljoen Europes® rekeneenheden, het aantal personeelsleden op 18 ,
  waarin ook de middelen die nodig zijn voor de coördinatie van de gecoördineerde
  acties 1 , 2 en 4 van punt A van de bijlage begrepen zijn . De Europese rekeneen
  heid wordt omschreven in de geldende financiële reglementen . •
  In punt 9 van de bijlage is een indicatieve verdeling van de kredieten opgenomen .
                                     Artikel 3
   Het programma wordt aan het eind van het derde jaar opnieuw herzien .
   In overeenstemming met de betreffende procedures , kan deze herziening leiden
   tot een besluit van de Raad voor een nieuw vi jf jarenprogramma dat het lopende
   programma op het einde van het vierde jaar zou vervangen .
                                     Artikel 4
                                ι
  De Commissie zorgt voor de uitvoering van het programma voor wat de indirecte acties
  betreft , en is verantwoordelijk voor de coördinatie van de gecoördineerde acties .
  Zij besluit over de details van de uitvoering , met name ten aanzien van de indeling
  van de activiteiten in indirecte acties en gecoördineerde acties , alsmede van de
  tenuitvoerlegging van nieuwe gecoördineerde acties , zoals in bijlage beschreven,
  in het kader van het programma .
 ---pagebreak---                                          - 36 -
                                       Artikel 5
- De Commissie wordt bij het vervullen van de in artikel 4 genoemde taken bijge
  staan door de volgende comités :
       a)     het Raadgevend Comité inzake programmabeheer "milieubescherming "
       b)     het Raadgevend Comité inzake programmabeheer " klimatologie "
                              /
  Het mandaat en de samenstelling van deze Comités worden, wat de indirecte acties
  betreft , vastgesteld overeenkomstig de Resolutie van de Raad van 18 juli 1977
                                                                 (1)
  betreffende de Raadgevende comité 's inzake programmabeheer        *
  Voor de gecoördineerde acties is het mandaat van het onder a ) hierboven genoemde
  Comité in gedeelte C van de Bijlage vastgesteld .
                                       Artikel 6
  Bij de indirecte acties geschiedt de verspreiding van de uit de uitvoering van
  deze acties voortvloeiende kennis overeenkomstig Verordening ( EEG ) N° 2380 /74 van
  de Raad van 17 september 1974 tot vaststelling van de regels voor de verspreiding
  van kennis betreffende onderzoekprogramma 's voor de Europese Economische Gemeen
  schap ( 2 ) .
 ---pagebreak---                                    Artikel 7
Ten aanzien van de gecoördineerde acties , die volgens een door de Commissie
met comité a ) in Artikel 5 , overeen te komen procedure zijn vastgesteld , wordt
door de deelnemende lid-staten en de Gemeenschap regelmatig alle terzake
dienende informatie uitgewisseld over de uitvoering van de onderzoekwerkzaam-
heden in het kader daarvan . De deelnemende lid-staten verstrekken de Commissie
alle voor de coördinatie dienstige gegevens . Voorts zullen zij er zich
beijveren om de Commissie informatie te verstrekken over onderzoekactiviteiten
die door organen die niet onder hun bevoegdheid vallen op dit gebied worden
gepland of uitgevoerd . Op verzoek van de betrokken lid-staat worden de ver
strekte gegevens als vertrouwelijk behandeld /
                                                                   è
Aan het eind van het programma legt de commissie , in overleg met comité a ), aan
de lid-staten en aan het Parlement een samenvattend verslag betreffende de uit
voering en de resultaten van de gecoördineerde acties voor . Zij publiceert dit
verslag zes maanden na mededeling ervan aan de lid-staten, behalve wanneer een
vari de lid-staten hier bezwaar tegen maakt . In 'dat geval wordt het verslag in
overleg met comité a ) uitsluitend verstrekt aan die instellingen en ondernemingen
die daartoe een aanvraag hebben ingediend en wier onderzoek - of produktie-acti vi-
teiten de toegang tot de resultaten van het in het kader van de gecoördineerde
acties verrichte onderzoek rechtvaardigen . Be Commissie kan maatregelen treffen
waardoor de informatie als vertrouwelijk wordt behandeld en niet aan derden wordt
medegedeeld .                                                               •  ,
                                   Artikel 8
                          /
1 . Overeenkomstig artikel 228 van het Verdrag mag de Gemeenschap met derde landen ,
en met name die landen die deelnemen aan de Europese samenwerking op het gebied
van het wetenschappelijk en technisch onderzoek ( COST ) overeenkomsten sluiten,
om hen bij de gehele of een deèl van de cmmunëutaire actie te betrekken .
                                                ' 1      ' '
2 . De CommissieMs gerechtigd de voor de in paragraaf 1 bedoelde overeenkomsten
nodige onderhandelingen te voeren .           '
De onderhandelingen over overeenkomsten met derde landen die deel uitmaken van
COST worden gevoerd overeenkomstig de conclusies van de Raad van 18 juli 1978
 ---pagebreak--- betreffende de Europese samenwerking op het gebied van het wetenschappelijk en
                                 (1 )
technisch onderzoek ( COST ) .
                               »
                                      Artikel 9
De volgende besluiten van de Raad :
- besluit van 9 oktober 1978 ( 2 ) tot vaststelling van een gecoördineerde actie
  op het gebied van de analyse van organische microverontreinigingen in water
- besluit van 9 oktober 1978 ( 3 ) tot vaststelling van een gecoördineerde actie op
   het gebied van het fysisch-chemische gedrag van luchtverontreinigingen
- besluit van 18 december 1979 ( 4 ) tot vaststelling van een meerjaren-onderzoek-
  programma op het gebied van de k-iimatologie                              v _    -
worden per 1 januari 1981 ingetrokken »
                                                        Gedaan te Brussel#
                                                          Voor de Raad/
                                                          De Voorzitter
 ---pagebreak---                                         A.  WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE INHOUD
DEELPROGRAMMA I    MILIEUBESCHERMING
                                                  Indirecte actie                        Gecoördineerde actie
                                                  ( contracten +
                                                     coordinatie )
Onderzoekgebied 1 : Bronnen , overdrachts-
wegen en effecten van verontreinigende
stoffen
1 .1  zware meta Len
1.2 - organische microverontreinigingen                                    (1 )
      en nieuwe chemische produkten                                        Analyse van organische microverontreinigingen
                                                                           in water ( COST 64b bis ) tot 31 / 12 / 1983 )
                                                                           De onderzoekobjecten en de verdeling van de
                                                                           werkzaamheden per land zijn aangegeven in
                                                                           tabel 1 , sub C.
1.3   asbest en andere vezelachtige Stoffen              X                 (2)
1.4   kwaliteit van de lucht                             X                 Fysisch-chemisch gedrag van luchtverontreini
                                                                           gingen ( COST 61a bis ) ( tot 31 / 12 / 1983)
                                                                           De onderzoekobjecten en de verdeling van de
                                                                           werkzaamheden per land zijn aangegeven in
                                                                           tabel Z , sub C.
1.5   kwaliteit van zoet water ( oppervlakte-
      en grondwater )                                    X
1.6   thermische verontreiniging                         X                 (3 )
1.7   kwaliteit van het mariene milieu                   X                 Benthonische ecosystemen langs de kust ( COST 47)
                                                                           1 . sedimentbodem
                                                                           2 . Steenachtige bodem - zone tussen de twee
                                                                                getijden
                                                                           3 . Steenachtige bodem - zone onder het lage
                                                                                getij
1 .8  geluidshinder
 ---pagebreak---                                                 Indirecte actie         Gecoördineerde actie
                                              ( contracten +
                                                 coördinatie )
Onderzoekgebied 2 : Vermindering en
preventie van verontreiniging en hinder                         (4)
2.1  Zuiveringsslib                                             Behandeling en gebruik van zui veringssiib ,
                                                                ( COST 68 bis ) ( tot 31 / 12 / 1983 )
                                                                De onderzoekob jecten en de verdeling iran
                                                                de werkzaamheden per land zijn aangegeven
                                                                in tabel 3 , sub C.
2.2  Technologie voor de bestrijding van
     verontreiniging                                  X
2.3  Schone technieken                                X
                                                                                Ο
2.4 "Ecologische effecten van de verwijdering
     van vaste afvalstoffen
2.5  Technieken voor de bestrijding van
     door koolwaterstoffen veroorzaakte
     verontreinigingen                                 x
2.6  Effect van nieuwe technieken
 ---pagebreak---                                                 Indirecte actie Gecoördineerde actie
                                                ( contracten +
                                                  coördinatie )
Onderzoekgebied 3 : Bescherming , behoud en be
heer van het natuurlijke milieu
3.1  Studie van ecosystemen                            X
3.2  Biogeochemi sche kringlopen                       X
3.3  Behoud van ecosystemen                            X
3.4  Vogelbescherming                                  X
                                                                                ι
3.5  Regeneratie van beschadigde ecosystemen           X
                                                                                I
Onderzoekgebied 4 : Mi lieu-informati ebeheer
                               <
4.1  Databank voor milieuchemicaliën                   X
4.2  Evaluatie, opslag en exploitatie van
     gegevens                                          X
4.3  Ecologische cartografie                           X
Onderzoekgebied 5 : Systemen met complexe
wisselwerkingen    wisselwerkingen mens-milieu         Χ
 ---pagebreak---   DEELPROGRAMMA KLIMATOLOGIE ( indirecte actie )
                                                                                /
  Onderzoekgebied 1 : Begrip van het klimaat
    -   1.1  Reconstructie van het klimaat in het verleden
        1.2  Ontwikkeling van klimaatmodèllen en voorspelling
  Onder zoekgebied 2 : Wisselwerkingen mens ~ klimaat
        2.1  Veranderlijkheid van het klimaat en Europese hulpbronnen
                    i         -  ■                '            - '     ■
        2.2  Invloeden van de mens op het klimaat
' Ondersteunende activiteiten
        3.1  Interdisciplinaire studies        s
        3.2 Inventarisatie^0         In uitbreiding van de Europese gegevens over het klimaat
 ---pagebreak---                                             - 43 -
      •INDICATIEVE V ERDELING VAN DE KREDIETEN      ( 1981-1985 )
Sector I     Mi lieubeschermmg :        43 miljcen ERE - indirecte acties 42 miljoen ERE
                                                        - gecoördineerde acties 1 miljoen ERE
                                                                               (1)
Onderzoekgebied 1 : 50-55 A met inbegrip van                  0,8 miljoen ERE        voor
gecoördineerde acties n° 1 ( COST 64 bis )                  ( 0.4 miljoen ERE )
                            n° 2 ( COST 61a bis )           ( 0,4 miljoen ERE )
                            tot 31 / 12 /83
                                                          (1 )
Onderzoekgebied 2      20-25 %     met inbegrip van 0,2         miljoen ERE voor gecoördineerde
actie                       n° 4 ( C0ST, 68 bis ) .
Onderzoekgebied 3      15-20 %
Onderzoekgebied 4        5-10%
Onderzoekgebied 5        5 %
                                                                                *
                                                                           *
Sector II     Klimatologie :      8 miljoen ERE
Onderzoekgebied 1        45-50 %
Onderzoekgebisd 2      . 45-50 %
Ondersteunende activiteiten 5-10 %
( 1 ) Deze bedragen zijn niet indicatief aangezien zij zijn Uitgetrokken voor de
      financiering van de communautai re bijdrage tot de overeenkomsten voor
      overleg Gemeenschap-COST
 ---pagebreak---                                              C. GE'.OOKDINEfiRDE ACTIFS
                                                   Tabel 1
                       " Analyse van organische? microverontreinigingen in water
             DEELNEMING VAN DE LID - STATEN EN VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK CENTRUM
             VOOR ONDERZOEK ( GCO ) IN DE ACTIE NAAR ONDERZOEKGEBIED
                                                                      Vrrdclin® v«n  WHivr /ortwvHiMjmlmltil
               Onderzoekobjecten                         ■    ~
                                                                •1I7lΓ~1             1  I      ικ    NI      νκ  (.< o
1 . Bemonstering, cn monsterbehandeling                            X       X            X
                                                                                I x     ' χ  I x*
     – algemene ontwikkeling en beoordeling van methoden
     – methoden voor het bemonsteren van afzettingen en indi-
        catororganismen
2. Gaschromatografîsche analyse                                 X  X       X       X
                                                                                I x       X     X       X    X
                                                                                I
X Koppeling van gaschromatografen aan massaspcctrometer*        X          X       X            X     X            X
4. Antlcrc sdiciclingNtechiiickcn                                          X 1                       X             X
                                                                               I
     – ontwikkeling van methoden voor vloeistofchromatogfaric
        verbetering van apparatuur
     – anderc scheidingstechnieken
5 . Verzamelen en verwerken van gegevens                   *    x  X       X       X                  X
                                                                                I
                                                                                ! *      X
   • – „nard copy^-verzameling afdrukken van spectra ..
     – aanlegden Van een spectrumbibliotheek
6.   Oo«»ell*ne van inventarissen          1                    X   X      X       X    X       X     X'I     X     X
     – inventaris van verontreinigingen
     – verzameling van gegevens betreffende omzetting
 ---pagebreak---                                                   - 45
                                        C. GECOÖRDINEERDE ACTIES
                                               Tabel 2
                      Fysisch-chemisch gedrag van luchtverontreiniginqen "
              DEELNEMING VAN DE LID-STATEN EN VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK
              CENTRUM VOOR ONDERZOEK ( GCO) IN DE ACTIE NAAR ONDERZOEK-
              GEBIED
                                      I                       ;
                                                                    Vfrdclin « ran d« ontlrr /nrkwrrVr.Mmhrtlrn
                   Onderzoekobjecten
                                                                B D     l)K       f       I      INI. Ξ         νκ GCO
                                                                                «
1 . Studies over de omzetting en het vervoer van luchtveront-
    reinigingen
    a)  lahoratoriumonderzoek                                     X              X       X        X     X       X   X
    b) veldonderzoek          1                                 X X     X        X      X               X       X   X
    c) opstelling van modellen                                    X                     X               X           X
2. Studies over de afzetting en de absorptie van iuchtveront*
    ηιηίιιιηκοη                                                                  X
                                  i
                                  i
 ---pagebreak---                                                                - 46 -
                                                  C. GECOÖR DI NEERDE ACTIES
                                                            ■ Tab el 5
                                     " Behandeling en gebruik van zuiveringsslib "
                      DEELNEMING VAN DE LIDSTATEN IN DE ACTIE NAAR ONDERZOEKGEBIED
                                                                          Verdeling van de onderzoekwerkzaamheden over de Lid'Starrn
                       Onderzoekobjecten
                                                                        Β        D       DK    0 F         !    IRL       NL
                                                                       Lux.
1 . Stabilisatie van slib cn problemen in verband met stank :
    – definitie cn bepaling van „stabiliteitsgraad" en samen
         hang met stankliini'cr                                                          X        X                                  X
    – vergelijkende evaluatie van de stab{lisaticproc(.'dés                     X      • X                X
2. Vraagstukken die verband houden met ontwatering van
    slib :
    – onderzoek betreffende het waterbindingsvermogen                                                                     X
    – ontwikkeling cn normalisering van methoden voor de
         beoordeling van de ontwatcring^eigenschappcn                   X ;     X                 X       X                          X
    – problemen in verband met het gebruik van uitvlokkings-
         middelen                                                                X                X                                  X
                                                                                I
    – vergelijkende evaluatie van indikktngs- cn ontwaterings-
         uitruvting                                                                                X               X I
                                                                                «
3 . An.ilysevn.mrukkcn die verband houden met de behande
    ling en het gebruik vjn slib :                     ■ %*
    – k.ir.iktnitrriiH* v.in rickteverwekkers en evaluatie van                   (
                                                                        X        X       X
    – gehalte aan verontreinigende stoffen cn hun scheikun
        dige s.inu n\i > lliiv- (zware metalen, persistente organi
         st he vu bindingen ) en ontwikkeling van gestandaardi
        seerde analysemethoden                                          X                         X                                  X
4. Milieuvraagstukken in verband met het gebruik van slib :
    – speciale behandeling van slib voor landbouwdoeleinden
        ( bij voorleeld c<>mpo<.tering) met inbegrip van de ver
        betering van de procédés voor ontsmetting cn verwij
        dering vjn dc verontreinigende stoffen                                  X                 X       X               X
    – ovcrdr.u ï»t van verontreinigende stoffen -op gewassen
        en sch Jiicti}ke gevolgen voor dc vegetatie                                      X        X                       X          X
        effecten van langdurig gebruik van slib op bodemkwali"
        teit en grondwater                                              X       X                 X              X                   X
        optini.uJ gebruik nn het land van * zuiveringslib, met
        mUy.tip van ilib afkomstig van fosfaatvcrwijdcrings-
        tnsulhttis                                                              X                 X                       X          X
                                                                                )_
 ---pagebreak---                                      ~4 1-
                               C. 0ECOÖRBINEERDE ACTIES
               MANDAAT VAN COMITÉ a ), IN ARTIKEL 5
1.     Voor iedere gecoördineerde actie .zal het Comité :
1.1    zijn advies geven omtrent alle gezichtspunten van het programma en
       daardoor bijdragen tot zijn optimale uitvoering ;
1 .2 ^ dé resultaten van het project beoordelen en conclusies trekken voor
       wat betreft hun toepassing ;
1.3    verantwoordelijk zijn voor de uitwisseling van informatie waarvan
       sprake in Artikel 7 ;
1.4    op de hoogte blijven van nationale onderzoekactiviteiten in het
       kader van het project , en meer specifiek van wetenschappelijke en
       technische ontwikkelingen , die invloed op de uitvoering van het
       project zouden kunnen hebben .
2.     De rapporten en adviezen van het Comité zullen aan de Commissie en
       de aan het project deelnemende lid-staten worden toegezonden .
       De Commissie zal deze adviezen doorgeven aan de CREST .
 ---pagebreak---                               FINANCIËLE GEGEVENS
                        VOOR HET SECTORIEEL PROGRAM MA
                                   " MILIEU "
                    ( indirecte en gecoördineerde acties )
                                   1981-1985
OMSCHRIJVING : Kwaliteit . van het Leven                       Artikel 336
TITEL : " Mi lieu "                                            Post 3360
                                          Omschrijving  ( in miljoen  Personeels-
                                                             ERE )     sterkte ,
                                                       Begroting
- Milieubescherming                           3360 / 1      42           12
- Klimatologie                                3360 / 2       8             3
- Analyse van organisch micro-
   vertontreinigingen in water                336073
- Fysi sch-chemi sch gedrag van
 ~ luchtverontreinigingen                     3360 / 4       1             3
- Behandeling van zuiverings
   slib                                       3360 /5
                         Totaa l                            51           18
 ---pagebreak---                                        - 49 -
                                                            BIJLAGE III
                                    FINANCIËLE GEGEVENS
1 . Beqrotinqsliin :        3360 / 1
2 . Omschrijving van de begrotingslijn :
    Milieubescherming ( indirecte actie )
3 . Juridische grondslag :
    - Toepassing van artikel 235 van het Verdrag tot oprichting van de EEG
    - Besluit van de Raad van     >    -    .  _   _
4 . Beschrijving , doel en motivering van de actie :
    4.1 Beschrijving
        Uitvoering van een gecoördineerd onderzoek programma op milieugebied
        in de vorm van contracten voor gezamenlijke rekening met organisaties
*       in de lid-stagen mlet betrekking tot het volgende :
        1 . Verontreinigingen : bronnen, overdrachtswegen, effecten op mens en
            m i l i eu
        2 . Vermindering en preventie van verontreiniging en hinder, waaronder
            schone technologieën
        3 . Verbetering en beheer van het natuurlijk milieu               j'.
        4 . Beheer van milieu-informatie ( databanken )                   *
        5 . Algemene wisselwerkingen mens-milieu t methodologie .
4.2 Doel                                                              •
     Het verschaffen van een wetenschappelijke en technische basis voor het
     Communautaire beleid inzake het milieu .            .    »   '■
4.3 Motivering
     De uitvoering van een gecoördineerd onderzoek van de lid-staten beoogt
     het voorkomen van duplicatie en vergroot de betekenis van de onderzoek-
     resultaten door dat nationale gespecialiseerde laboratoria worden
     ingezet bij de oplossing van vraagstukken van gemeenschappelijk belang .
 ---pagebreak--- 5 . FINANCIËLE WEERSLAG VAN DE ACTIE OP DE ONDERSTEUNINGSKREDIETEN (met inbe
    grip van de uitgaven voor personeel alsmede de huishoudelijke uitgaven
    van administratieve technische aard .
    5.1 Totale kosten gedurende de beoogde looptijd                           ERE
    5 .2 Aandeel in de financiering :
         - communautaire begroting                               42.000.000   ERE
         - nationale begrotingen                                              ERE
         - andere nationale sectoren                                          ERE
    5.3 Meer jarenvervalboek :
    5.3.1.1 Vastleggingskredieten                            in ERE
Aard van de                         1982 **   1983         1984         1985         T0TAIAL
                     1981
  uitgaven
Personeel         517.800 •     644.000         696.000     752.000    813.000     3.422.800
Huishoudelij
ke uitgaven
van adm . aard    204.200       244.000         263.000     284.000    307.000     1.302.200
Contracten      4.600.000    12.000.000      4.000.000 15.000.000    1.675.000    37.275.000
Totaal          5.322.000    12.888.000      4.959.000 16.036.000    2.795.000    42.000.000
      5.3.1.2  Beta lingskredieten                           in ERE
Aard van de
                  1981         1982        1983       1984        1985                TOTAAL
 uitgaven
Personeel          517.800     644.000*    696.000    752.000     813.000            3.422.800
HuiShoudeli 1 -                                               •
ke uitgaven        204.200     244.000     263.000    284.000     307.000            1.302.200
van adm . aard
Contracten         800.000   7.000.000 1.000.000 6.7 5 0.000 11.050.000 1.675.000 37.275 . 000
                                                                            è
Totaal           1.522.000   7.888.000 1.959.000 7.786.000 12.170.000 1.675.000 42.000.000
    * 1981 personeel 6A, 1B , 3C
   ** 1982 personeel 7A , 1B, 4C
 ---pagebreak---                                                                   BIJLAGE III
 5 .3 .2 Berekeningswijze
         a ) Uitgaven voor personeel
              De personeelsbehoeften werden berekend op grond van een personeelssterkte
             van 12 functionarissen - te weterf :
                  7 functionanssen van categorie A     -                4     .
                  1 functionaris van categorie B
                  4 functionarissen van categorie C.
             Afgezien van dit personeel , zijn bij de berekeningen de stijgingspercen-
             tages van de bezoldigingen van het personeel van de Commissie in aanmer
             king genomen die als basis hebben gediend voor de raming van de kredietef^
             op de begroting 1981 ; voor de volgende jaren heeft men hierop het stijgings
             percentage van het algemene prijspeil in de Gemeenschap toegepast , dat voor
             de vaststelling van de ramingen over een periode van drie jaar werd aange
             houden, nl . 8,1 X per jaar .
                                                                      ι
        b ) Huishoudelijke uitgaven van administratieve en / of technische aard
             Deze uitgaven bestrijken met name de kosten van dienstreizen en de organisa
             tie van vergaderingen . Zij werden geraamd op grond van een aeniidHp 1   varL
             de behoeften .                                               ,
                                                 /
        c ) Uitgaven voor de contracten '
             De uitgaven dekken de financiële deelneming van de Gemeenschap aan het on
             derzoek dat wordt uitgevoerd in het kader van de met ter zake gespeciali
             seerde bedrijven en laboratoria in de lid-staten te sluiten contracten voor
             gezamenlijke rekening ( studie-, onderzoekcontracten, enz .) Aangezien de
             betrokken onderwerpen en de kwali f icaties A/an de contractanten nogal uit
             eenlopen, kan er geen uniforme berekeningswijze worden vastgesteld . Bij de
             raming van de behoeften werd dan ook uitgegaan van een hypothese , die is
             gebaseerd op een bepaald aantal te sluiten cóntracten en een gemiddelde
           ' financiële deelneming van de Gemeenschap in deze contracten in de orde van
             gróótte van 50%   van de kosten . In ieder geval zal het raadgevend comité
             voor programmabeheer ever de bestemming van de kredietèn worden geraad
             pleegd . _                                      {
6 . FINANCIËLE WEERSLAG OP DE KREDIETEN VOOR PERSONEEL EN HUISHOUDELIJKE UITGAVEN
     ( zie punt 5 hierboven )
  * Voor 1981 is het op de begroting aangevraagde personeel als volgt J 6 A , 1 B , 3 C.
 ---pagebreak---                                         * 52 -
                                                                  nik'S'L.m
7.  FINANCIERING VAN DE UITGAVEN :
    7.4 De voor de deelneming van de Gemeenschap aan deze actie benodigde kredieten
         moeten op haar volgende begrotingen worden opgenomen .
8 . EVENTUELE WEERSLAG OP DE INKOMSTEN :
    - Gemeenschapsbelasting op de salarissen van de ambtenaren
    - Bijdrage van de ambtenaren in de pensioenregeling
9 . BEOOGD CONTROLESTELSEL
    - Administratieve controles door DG    " Financiële controle " voor wat de uitvoering
      van de begroting en de regelmatigheid en conformiteit van de uitgaven betreft
      alsmede door de dienst " Contracten " van DG XII .
    - Wetenschappelijke controles : RCPB
                                     Bevoegde ambtenaren van DG XII
 ---pagebreak---                                             53 -
                                                               BIJLAGE III
                      .  - ί
                                  FINANCIËLE GEGEVENS
1 . BEGROTINGSLIJN :    3360 /2
1.1 OMSCHRIJVING VAN DE ACTIE
      Klimatologie ( indirect actie )                 > '• *
2 . JURIDISCHE GRONDSLAG' :
    Toepassing van artikel 235 van het Verdrag tot oprichting van de EEG .
     Besluit van de Raad van
3 . BESCHRIJVING EN DOEL VAN DE ACTIE :                   .
                                I             «
3.1 Beschrijving                                             '
    Onderzoekprogramma inzake het mechanisme en de veranderlijkheid van het klimaat ,
    uit te voeren door middel van met onderzoekorganisaties in de lid-staten te
    sluiten contracten voor gezamenlijke rekening op de volgende gebieden :
                  " studies inzake het mechanisme van het klimaat en reconstructie
                  ' van het klimaat in het verleden ;
                . - studies van de effecten van de veranderlijkheid van het klimaat
                    op bepaalde hulpbronnen, met name water en energie ;
                  - studies van de effecten van bepaalde menselijke activiteiten , met
                    name van de daardoor veroorzaakte verontreiniging op het klimaat ;
3.2 Doel
    Het programma moet bijdragen tot eei\ beter begrip van het mechanisme van het
    klimaat en tot de oplossing van de vraagstukken ten gevolge van de veranderlijk
    heid van het klimaat in verband met belangrijke hulpbronnen . Het moet bijdragen
    tot de eliminering van klimaat risico 's ,, verbonden aan de exploitatie van het
    milieu door de mens en de verontreiniging van het milieu .
4 . MOTIVERING VAN DE ACTIE :
    Er moet dringend kunnen worden beschikt over betere middelen om de effecten te
    ramen die de veranderlijkheid van het klimaat kan hebben cp de waterreserves
    en de landbouwproduktiviteit . Ook moet worden beoordeeld in welke mate menselijke
    activiteiten het klimaat kunnen beïnvloeden .
 ---pagebreak---                                           54 -
                                                                   BIJLAGE III
    5 . FRA'iCIELE WEERSLAG VAN DE ACTIE OP DE KREDIETEN (met Inbegrip van de
        uitgaven voor personeel alsmede de huishoudelijke uitgaven van admini
        stratieve en technische aard .
  '5.1 Totale kosten gedurende de beoogde looptijd                              ERE
    5.2 Aandeel in de financiering :             .
   . .   - communautaire begroting                                              ERE
         - nationale begrotingen                                             * ERE
         - andere natiónale sectoren                                            ERE
    5#3 Keerjaren vervalboek
    5.3.1.1 Vastleggingskredieten                                         in    ERE
Ajrd van de
                        1980     1981 »     1982         1983           1984 .        TOTAAL
 uitgjven
Personeel              157.300   158.400    214.000     185.100      200.100           872.100
                                                                     '•   •   •  •
Hui s'icu^li j ke
uitgaven vsn            33.700     39.600     42.800     46.300         49.900         212.300
adm . aard
Contracten          2.844.000  1.000.000  1.000.000  2.071.600"                      6.915.600
Totaal              3.035.000  1.198.000  1.214.000  2.303.000       250.000         8.000.000
                                                                                /
   5.3.1.2    Betalingskredieten                                 t
                                                                          in ERE
 Aard van de
    uitgaven           1980      1981       1982        1983         1986          1985 -   TOTAAL
Personeel              157.300    158.400    171.200   185.100      200.100         • -       872 . 100
Huishouden jke
uitgaven van            33.700     39.600     42.800    46.300       49.900                   212 . 300
adm . aard
Contracten             909.000 1.800.000  2.135.000   700.600   1.100.300 271.000 6.915.600
Totaal               1.100.000 1.998.000  2.349.000   932 . 000 1.350.000 271.000 8.000 . 000
 ---pagebreak---                                         - 55 -               •;
                                                                BIJLAGE III
5.3.2 . Berek irungSwi jze
         a ) Uitgaven voor personeel
         De personeelsbehoeften werden berekend op grond van een personeels*
         sterkte van 3     functionarissen, te weten s
                   2  functionarissen van categorie A
                   1  functionaris van categorie C
       Afgezien van dit personeel zijn bij de berekeningen de stijgings-
       percentages van de bezoldigingen van het personeel van de Commissie
       in aanmerking genomen, die als basis hebben gediend voor de raming
       van de kredieten op de begroting 1981 , voor de volgende jaren heeft
       men hierop het stijgingspercentage van de algemene prijspeil in de
       Gemeenschap toegepast , dat voor de vaststelling van de ramingen over
       een periode van drie jaar werd aangehouden, nl .: 8,1 X per jaar .
       b ) Huishoudelijke uitgaven van administratieve en / of technische aard
       Deze uitgaven bestijken met name de kosten van dienstreizen en de
       organisatie van vergaderingen . Zij werden geraamd op grond van een
       gemiddelde van de behoeften .
       c ) Uitgaven voor de contracten
       De - zeer beperkte - uitgaven qlekken de financiële deelneming van
       de Gemeenschap aan studies en onderzoekingen die worden uitgevoerd in
       het kader van de met ter zake gespecialiseerde bedrijven en laboratoria
       in de lid-staten te sluiten contracten . Aangezien de betrokken onder
       werpen en de kwalificaties van de contractanten nogal uiteenlopen, kan
       er geen uniforme berekeningswijze worden vastgesteld . Bij de raming
       van de behoeften werd dan ook gitaegaan van een hypothese , die is
       gebaseerd op een bepaald aantal te sluiten contracten en een gemid
       delde financiële deelneming van de Gemeenschap in deze contracten in
       de orde van grootte van 50 % van de kosten , In ieder geval zal het
       Raadgevend Comité over de bestemming van de kredieten worden geraad
       pleegd .
                                                                  î >
                                                                               »
 ---pagebreak--- 6 . FINANCIËLE WEERSLAG OP DE KREDIETEN VOOR PERSONEEL EN HUISHOUDELIJKE
    UITGAVEN :                                    '
    ( zie punt 5 hierboven)
7 . FINANCIERING VAN DE UITGAVEN :
7.4 De van de deelneming van de Gemeenschap aan deze actie benodigde kre
      dieten moeten op haar volgende begrotingen worden opgenomen .
8 . EVENTUELE WEERSLAG OP DE INKOMSTEN ï
    - Gemeenschapsbelasting op de salarissen van de ambtenaren
    - Bijdrage van de ambtenaren in - de pensioenregeling
                                                      -•   »
9 . BEOOGD CONTROLESTELSEL
    - Administratieve controles door DG " Financiële controle " voor wat de
       uitvoering van de begroting en de regelmatigheid en conformiteit van
       de uitgaven betreft alsmede door de dienst "Contracten" van DG XII .
    - Wetenschappelijke controles : RCPB
                                      Bevoegde ambtenaren van DG XII *
 ---pagebreak---                                         - 57 -
                                                              BIJLAGE III
                                   FINANCIËLE GEGEVENS
1 . BEGROTINGSLIJN :          3360 / 3
                            !
2 . OMSCHRIJVING VAN DE BEGROTINGSLIJN : Milieubescherming :
   " Analyse van organische microverontreinigingen in water " ( gecoördineerde
     actie )
3 . JURIDISCHE GRONDSLAG : Artikel 235 van het Verdrag tot oprichting van de
                               EEG
                               Besluit van de Raad van  -
4 . BESCHRIJVING . DOEL EN MOTIVERING VAN DE ACTIE :
    4.1 Beschriiving
         Coördinatie van de belangrijkste onderzoekingen op het gebied van de
         analyse van microverontreinigingen in water die in de lid-staten
         worden uitgevoerd of zijn gepland . Aansluiting van derde Europese
         landen moet eveneens worden voorzien .
    4.2 Doel
         Ontwikkeling en uitbreiding van het in het kader van project COST
         64 bis uitgevoerd onderzoek
    4.3 Motivering                                 •      ■      ,
         Het voorgestelde onderzoek is onderdeel van het sectoriële programma
         inzake het milieu . Het staat in rechtstreeks verband met de resolutie
         van de Raad van 14 januari 1974 en met het actieprogramma van de
         Gemeenschappen inzake het milieu en met name de resolutie van de Raad
         van 17 mei 1977 . titel II , hoofdstuk 2 .
 ---pagebreak---                                                               ΒΙΡΑΡΕ 111
   5 . FINANCIËLE WEERSLAG VAN DE ACTIE OP DE KREDIETEN (met inbegrip van de
       uitgaven voor personeel alsmede de huishoudelijke uitgaven van admini
       stratieve en technische aard .
   5.1 Totale kosten gedurende de beoogde looptijd                      ERE •
   5.2 Aandeel in de financiering :
        - communautaire begroting                           340.000     ERE
                                                                        ERE
        - nationale begrotingen                                         ERE
                                                                        ERE
        - andere nationale sectoren                                     ERE
   5.3 Meerjaren veryalboek
   5.3.1.1 Vastleggingskredieten                                    in  ERE
Aard van de
                        1981       1982     1983                            TOTAAL
 uitgaven
Personeel             66.000     71.300  77.100
Hui shoudeli j ke
uitgaven van          24.000     25.700  27.900
adm . aard
Contracten            36.000     12.000   ^ -
Totaal               126.000  . 109.000 105.000                            340.000
   5.3.1.2    Betaltngskredieten                                    in ERE
 Aard van
                       1981       1982    1983                              TOTAAL
   uitgaven
Personeel             66.000   - 71.300  77.100
Huishoudeli jke
                      24.000     25.700  27.900
uitgaven van
adm . aard
Contracten            36.000     12.000
Totaal               126.000    109.000 105.000                            340.000
 ---pagebreak---                                         - 59 -
                                                                BIJLAGE III
  5.3.2 . Berekiningswi jze
           a ) Uitgaven voor personeel
           De personeelsbehoeften werden berekend op grond van een personeels
           sterkte van      functionarissen, te weten :
           1 functionaris van categorie A
            •
           Afgezien van dit personeel zijn bij de berekeningen de stijgings-
           percentages van de bezoldigingen van het personeel van de Commissie
           in aanmerking genomen, die als basis hebben gediend voor de raming
           van de kredieten op de begroting 1981 , voor de volgende jaren heeft
           men hierop het stijgingspercentage van de algemene prijspeil in de
           Gemeenschap toegepast , dat voor de vaststelling van de ramingen over
           een periode van drie jaar werd aangehouden, nl .: 8,1 % per jaar *
           b) Huishoudelijke uitgaven van administratieve en / of technische aard
'        ~                                                       .                 ■
           Deze uitgaven bestijken met name de kosten van dienstreizen en de
!                                          ι
           organisatie van vergaderingen . Zij werden geraamd op grond van een
           gemiddelde van de behoeften .
           c ) Uitgaven voor de contracten
           De - zeer beperkte - uitgaven dekken de financiële deelneming van-
           de Gemeenschap aan studies en onderzoekingen die worden uitgevoerd in
           het kader van de met ter zake gespecialiseerde bedrijven en laboratoria
           in de lid-staten te sluiten contracten . Aangezien de betrokken onder - .
           werpen en de kwalificaties van de contractanten nogal uiteenlopen, kan
           er geen uniforme berekeningswijze worden vastgesteld . Bij de raming
           van de behoeften werd dan ook uitgegaan van een hypothese , die is
           gebaseerd op een bepaald aantal te sluiten contracten en een gemid
           delde financiële deelneming van de Gemeenschap in deze contracten in
           de orde van grootte van 50 % van de kosten . In ieder geval 2al het
           Raadgevend Comité over de bestemming van de kredieten worden geraad
           pleegd .                                 ï :\;
 ---pagebreak---                                         60 -
                                                              BIJLAGE III
6 . FINANCIËLE WEERSLAG OP DE KREDIETEN VOOR PERSONEEL EN HUISHOUDELIJKE
    UITGAVEN :
    ( zie punt 5 hierboven)
7 . FINANCIERING VAN DE UITGAVEN :
7.4 De van de deelneming van de Gemeenschap aan deze actie benodigde kre
      dieten moeten op haar volgende begrotingen worden opgenomen . ,
8 . EVENTUELE WEERSLAG OP DE INKOMSTEN :
    - Gemeenschapsbelasting op de salarissen van de ambtenaren
    - Bijdrage van de ambtenaren in de pensioenregeling              »
9 . BEOOGD CONTROLESTELSEL
    - Administratieve controles door DG " Financiële controle " voor wat de
       uitvoering van de begroting en de regelmatigheid en conformiteit van
       de uitgaven betreft alsmede door de dienst " Contracten " van DG XII .
    - Wetenschappelijke controles : RCPB
                                     Bevoegde ambtenaren van DG XII .
                            y
 ---pagebreak---                                         - 61 -
                                   FINANCIËLE GEGEVENS
1 . BEGROTINGSLIJN :        3360 / 4                         χ·
2 . OMSCHRIJVING VAN DE BEGROTINGSLIJN : Milieubescherming : " Fysisch-
     chemisch gedrag van luchtverontreinigingen " ( gecoördineerde actie )
3 . JURIDISCHE GRONDSLAG : Art . 235 van het EEG-Verdrag
                               Besluit van de Raad van  *  -    •    »   -
4 . BESCHRIJVING - DOEL EN MOTIVERING VAN DE ACTIE :
4.1 Beschrijving
       Coördinatie van de belangrijkste onderzoekingen op het gebied van het
       fysisch-chemisch gedrag van luchtverontreinigingen welke in de lid
       staten worden uitgevoerd of zijn gepland . Aansluiting van de zijde van
       derde Europese landen moet eveneens worden voorzien .
4.2 Doel
       Ontwikkeling en uitbreiding van de in het kader van project COST 61 a
       bis onderzoekingen . Beter begrip van het effect van.:menselijke activi - :
       teiten op de lucht en de milieu-implicaties daarvan .
4.3 Motivering
     Het voorgestelde onderzoek is onderdeel van het sectoriele programma
     inzake het milieu . Het staat in rechtstreeks verband met de resolutie van
     de Raad van 17 mei 1977 er> met het actieprogramma van de Gemeenschappen
    inzake het milieu en met name de resolutie van de Raad van 17 mei 1977 ,
      titel II . hoofdstuk 3 .             -        .
 ---pagebreak---                                                                  BIJLAGE III
     5 . FINANCIËLE WEERSLAG VAN OE ACTIE OP DE KREDIETEN (met Inbegrip van de
         uitgaven voor personeel alsmede de huishoudelijke uitgaven van admini
         stratieve en technische aard .
     5.1 Totale kosten gedurende de beoogde looptijd                       ERE
                                                                         *
     5.2 Aandeel in de financiering :               .
                              ι
          - communautaire 'begroting                       440.000         ERE
          - nationale begrotingen                                          ERE
          - andere nationale sectoren                                      ERE
    5.3 Meerjaren vervalboek
    5.3.1.1 Vastlegglngskredieten                                     in   ERE
  Aard van de
                          1981       1982       1983                     «     TOTAAL
   uitgaven
/
                                  !
 Personeel              92.400       99 .900  108.000
  Huishoudelijke
  uitgaven van                                              >
  adm . aard            42.600       40.100    42.000
  Cont racten                        10.000      5.000
                       135.000 '    150.000   155.000                          440.000
  Totaal             i
    5.3.1.2    Betalingskredieten                                    1n ERE
   Aard van de            1981       1982      1983                            TOTAAL
    uitgaven
 Personeel               92 . 400    99.900 ' 108.000
 Huishoudelijke
 uitgaven van            42.600      40.100    42.000
 adm . aard                                           1
  Contracten                         10.000     5.000
 Totaal                 135.000     150.000   155.000                          440.000
 ---pagebreak---                                                            BIJLAGE III
. 2 . Berekiningswi j2e
       a ) Uitgaven voor personeel
       De personeelsbehoeften werden berekend op grond van een personeels
       sterkte van       functionarissen - te weten :
           1 functionaris van categorie A
           1 functionaris van categorie C
     Afgezien van dit personeel zijn bij de berekeningen de stijgings-
     percentages van de bezoldigingen van het personeel van, de Commissie
     in aanmerking genomen/ die als basis hebben gediend voor de raming
     van de kredieten op de begroting 1981 , voor de volgende jaren heeft
     men hierop het stijgingspercentage van de algemene prijspeil in de
     Gemeenschap toegepast , dat voor de vaststelling van de ramingen over
     een periode van drie jaar werd aangehouden, nl .: 8,1 % per jaar .
     b ) Huishoudelijke uitgaven van administratieve en / of technische aard
     Deze uitgaven bestijken met name de kosten van dienstreizen en de,
     organisatie van vergaderingen . Zij werden geraamd op grond van een
     gemiddelde van de behoeften .
     c ) Uitgaven voor de contracten
     De - zeer beperkte - uitgaven dekken de financiële deelneming van
     de Gemeenschap aan studies en onderzoekingen die worden uitgevoerd in
     het kader van de met ter zake gespecialiseerde bedrijven en laboratoria
     in de lid-staten te sluiten contracten . Aangezien de betrokken onder
     werpen en de kwalificaties van de contractanten nogal uiteenlopen, kan
     er geen uniforme berekeningswijze worden vastgesteld . Bij de raming
     van de behoeften werd dan ook uitgegaan van een hypothese , die is
     gebaseerd op een bepaald aantal te sluiten contracten en een gemid
     delde financiële deelneming van de Gemeenschap in deze contracten in
     de orde van grootte van 50 % van de kosten . In ieder geval zal het
     Raadgevend Comité over de bestemming van de kredieten worden geraad
     pleegd .
 ---pagebreak---                                       - 64 -
6 . FINANCIËLE WEERSLAG OP DE KREDIETEN VOOR PERSONEEL EN HUISHOUDELIJKE
    UITGAVEN :
    ( zie punt 5 hierboven )
7 . FINANCIERING VAN DE UITGAVEN :       *
7.4 De van de deelneming van de Gemeenschap aan deze actie benodigde kre
     dieten moeten op haar volgende begrotingen worden opgenomen .
8 . EVENTUELE WEERSLAG OP DE INKOMSTEN :
    - Gemeenschapsbelasting op de salarissen van de ambtenaren
    - Bijdrage van de ambtenaren in de pensioenregeling
                                               /
9 . BEOOGD CONTROLESTELSEL
    - Administratieve controles door DG " Financiële controle " voor wat de
       uitvoering van de begroting en de regelmatigheid en conformiteit van
       de uitgaven betreft alsmede door de dienst "Contracten" van DG XIX .
    - Wetenschappelijke controles : RCPB
                                     Bevoegde ambtenaren van DG XII .
 ---pagebreak---                                          65 -
                                  FINANCIËLE GEGEVENS
1 . BEGROTINGSLIJN : 3360 /5
2 . OMSCHRIJVING VAN DE BEGROTINGSLIJN : Milieubescherming    Behandeling en
    gebruik van zuiveringsslib " ( gecoördineerde actie )
                                ι
3 . JURIDISCHE GRONDSLAG : artikel 235 van het EEG-Verdrag
                             Besluit van de Raad van  «   „ »   »       \
4 . BESCHRIJVING , DOEL EN MOTIVERING VAN DE ACTIE :
4.1 Beschrijving
     Coördinatie van de belangrijkste onderzoekingen op het gebied van de
     analyse van microverontreinigingen in water die in de lid-staten
     worden uitgevoerd of zijn gepland . Aansluiting van derde Europese
      landen moet eveneens worden voorzien .
4.2 Doel
     Ontwikkeling en uitbreiding van het in het kader van project COST
     68 bis uitgevoerd onderzoek .
4.3 Motivering
     Het voorgestelde onderzoek is onderdeel van het sectoriele programme
     inzake het milieu . Het staat in rechtstreeks verband met de resolutie
     van de Raad van 14 januari 1974 en met het actieprogramma van de
     Gemeenschappen inzake het milieu en met name de resolutie van de Raad
     van 17 mei 1977 , titel II , hoofdstuk 2 .
 ---pagebreak---                                               - 66  -
                                                                       BIJLAGE III
     5 . F If. ANC IELE WEERSLAG VAN DE ACTIE OP DE KREDIETEN (met inbegrip van de
         uitgivon voor personeel alsmede de huishoudelijke uitgaven van admini
         stratieve en technische aard .
     5.1 Totale kosten gedurende de beoogde looptijd                                 ERE
1    5.2 Aandeel in de financiering :                 .
          - coT.nunautaire. begroting                      -      »  ■               ERE
                                                                                ERE
          - nationale begrotingen                            ■   _                   ERE    •
          - andere nationale sectoren                                                ERE
                                  i
    5.3 Meerjaren vervalboek                            ^                     ' **"           (
    5.3.1.1 Vastleggingskredieten                           d'
                                                             J: ■ ■          <n ERE
                                                                             In       ERE
  Aard van de
                            1981      1982         1983                                   TOTAAL
   uitgjven                                                                   .  .  •
  Personeel
  Huishoudelijke
  uitgaven van             70.000     70.000    80.000             »
  adm . aard
                                                                                «
  Cont ra et en
  Totaal                   70.000     70.000    80.000                                     220.000
    5.3.1.2       Betalingskredieten                                         in ERE
   Aard van de
                            1981      1982         1983        *
                                                                                TOTAAL
    uitgaven
  Personeel
                                                                          »
                                                                       «  •
  Huishoudelijke
  uitgaven van             70.000     70.000    80.000
  adm . aard
  Contracten
                                                                        4  •
  Totaal                   70.000     70.000    80.000                                    220.000