title: VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN MEERJARENPROGRAMMA VAN DE EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP VOOR ONDERZOEK EN ONTWIKKELING OP HET GEBIED VAN DE TOEPASSING VAN NIEUWE TECHNOLOGIEEN

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (83) 350
Vol. 1983/0139
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983,
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit
règlement.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic
Community and the European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243,
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983,
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. September 2003
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5
der genannten Verordnung freigegeben.
 ---pagebreak--- COMMISSIE V A N DE E U R O P E S E G E M E E N S C H A P P E N
                                           COM(83) 350 def.
                                            Brussel, 18 j u l i 1983
                      VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD
         tot vaststelling van een meerjarenprogramma   van de Europese Econo
         mische Gemeenschap voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van
         fundamenteel technologisch onderzoek
                      VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD
          tot vaststelling van een meerjarenprogramma   van de Europese Econo
          mische Gemeenschap voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van
          de toepassing van nieuwe technologieën
                       (door de Commissie bij de Raad ingediend)
  COM(83) 350 def.
 ---pagebreak---                                                            INHOUD
ACTIEPROGRAMMA                   VOOR          ONDERZOEK        OP       HET     GEBIED         VAN     INDUSTRIËLE
TECHNOLOGIEËN
                                                                                Bladzijde
 I.                 D o e l s t e l l i n g e n van h e t programma                                                      1
 II.                          Inhoud van het programma                                                                    2
 III.               R o l van de Gemeenschap                                                                              4
  IV.                Beheer van het actieprogramma                                                                        8
 V.                  B l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g en i n d i e n i n g van
                     voorstellen                                                                                12
  VI.                K l e i n e en middelgrote ondernemingen                                                            13
  VII.                Algemeen                                                                                14
   B i j l a g e I - KORTE BESCHRIJVING VAN BESTAANDE                              SUBPROGRAMMA'S                         16
   B i j l a g e I I - FUNDAMENTEEL TECHNOLOGISCH ONDERZOEK - PROGRAMMAVOORSTEL                                           32
    I.                 Inleiding                                                                                32
    II.                 R o l van de Gemeenschap                                                                           34
    III.                Beheer van het programma                                                                           36
     IV.                B l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g en i n d i e n i n g van v o o r s t e l l e n       38
     V.                 K l e i n e en middelgrote ondernemingen                                                            39
     VI.                 Technische inhoud van het programma                                                                40
     VII.                F i n a n c i e r i n g van het programma en benodigd p e r s o n e e l                            60
      VIII.              Algemeen                                                                                62
                         V o o r s t e l voor een b e s l u i t van de Raad
                          Bijlage
       B i j l a g e I I I - TOEPASSING VAN NIEUWE TECHNOLOGIEËN                               (KLEDINGFABRICAGE)
                                   -    PROGRAMMAVOORSTEL                                                                    70
        I.                 Inleiding                                                                                70
        II.                R o l van de Gemeenschap                                                                          72
        III.                Beheer van het programma                                                                         73
                            B l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g en i n d i e n i n g van v o o r s t e l l e n      77
        IV.
                            K l e i n e en middelgrote ondernemingen                                                          78
        V.
                            De t e c h n i s c h e inhoud van h e t programma                                                 79
         VI.
 ---pagebreak--- VII.  F i n a n c i e r i n g van het programma en personeelsbehoeften 84
VIII. Algemeen                                                         86
      V o o r s t e l voor een b e s l u i t van de Raad
      Bijlage
 ---pagebreak---                                                           - 1 -
      A C T I E P R O G R A M M A VOOR ONDERZOEK OP HET G E B I E D                      VAN I N D U S T R I Ë L E    TECHNOLOGIEËN
I. Doelstellingen                van   het     programma
   1.      Technologisch geavanceerde                        industrieën             (informatietechnologie,                   biotech
   nologie)           zullen      in   de   Gemeenschap o n g e t w i j f e l d            een voorname,             steeds     belang
   rijkere          rol     spelen.        De o v e r i g e     sectoren         v a n de    industrie          zullen     echter       in
   de     voorspelbare             toekomst        een a a n z i e n l i j k e     bijdrage       blijven         leveren      tot    het
   BBP v a n de           Gemeenschap.             Deze     sectoren           zullen     bijgevolg         een     essentieel
   element           blijven       voor    de o p l o s s i n g     v a n de e c o n o m i s c h e en s o c i a l e        problemen
   v a n de        Gemeenschap.            Verbetering            van       het   concurrentievermogen                 ervan     moet
    een      hoofddoel          zijn    van     het     O & O - b e l e i d v a n de     Gemeenschap en het               vormt      dan
    ook      een b e l a n g r i j k e    doelstelling             van      het    kaderprogramma.
    2.        Het     actieprogramma            voor      onderzoek           op  het    gebied      van     industriële          techno
     logieën          vormt      het   middel       om d e b e l e i d s l i j n e n     van    het    desbetreffende             deel
    van       het     kaderprogramma            ten     uitvoer         te    brengen.        Met    dit     programma         wordt
    getracht            de   juiste      rol    van      het   door        de   Gemeenschap o n d e r s t e u n d e        0&0     te
     omschrijven              als   bijdrage         tot    de o p h e f f i n g     of   vermindering           van    handelsbelem
     meringen           en de      aanmoediging           van t e c h n o l o g i s c h    onderzoek          (gelegen        tussen
      fundamenteel              onderzoek        en p r o d u k t     ontwikkeling)            in   het      precommerciële
      stadium,          waarbij       de p r i m a i r e    verantwoordelijkheid                  v a n de      industrie        in   dit
      verband          wordt      erkend.
       3.      Aan de        hand van d e z e algemene b e s c h o u w i n g e n               worden       twee     nieuwe       sub
      programma's             voorgelegd,           het    ene v o o r        fundamenteel        technologisch              onderzoek
       (bijlage          II)     en het     andere        voor     toepassing           van nieuwe          technologieën
       (bijlage             III).
       4.       Bij    een     beschouwing          van     wat    de p r i o r i t e i t e n   zijn     binnen       de    gebieden
       waarop         dit    actieprogramma              voor    onderzoek           van t o e p a s s i n g   i s ,   zal   de    waarde
       v a n de       initiatieven          v a n de      Gemeenschap n i e t             alleen     worden         bepaald door         de
        bijdrage          die    deze vormen           tot   de o p l o s s i n g     v a n de    algemene problemen                 die
        eigen        zijn     aan het      E u r o p e s e 0&0 e n de t e c h n o l o g i s c h e         toepassingen           daarvan,
        maar       ook    aan de      hand van         algemene          beschouwingen          van     s o c i a l e en    economische
        aard       (ook     die     welke    bijdragen          tot       arbeidsomstandigheden,                  gezondheid         en
        veiligheid)             en v o o r a l    a a n de    hand van           beschouwingen over               de    industriestrategie.
 ---pagebreak---                                                                   - 2. -
         Bovendien        moet,       willen     ontwikkelingen              van t e c h n o l o g i s c h e   aard    ten      volle
         worden    benut,          waar n o d i g    vooruitgang           worden      geborkt       wat     betreft        andere
        problemen,          vooral       die    welke     te    maken h e b b e n      met    de     industrie-strategie.
        0S0 kan een b i j d r a g e           vormen t o t       de o p l o s s i n g    v a n de p r o b l e m e n    van     de
        Europese       industrie;           op   zich     is    het  echter          ontoereikend.
II.     Inhoud van         het      programma
       5.     In  dit      actieprogramma             op    het   gebied       van    industriële           technolgieën           is
      binnen      een g e m e e n s c h a p p e l i j k e    managementstructuur                 een    aantal       bestaande
      en g e p l a n d e    O&O-activiteiten               ondergebracht,             waarvan       de d o e l s t e l l i n g e n  vooral
      betrekking          h e b b e n op de b e v o r d e r i n g     van      het    industriële            concurrentievermogen
      van    industrieën             die   niet     worden g e r e k e n d       tot   de t e c h n o l o g i s c h   geavanceerde.
      De b e l a n g r i j k s t e    onderdelen         van    het   programma          en de      lopende       (1)     of    geplande
      sub-programma's                zijn    de v o l g e n d e   :
      a.   Maatregelen            die    gericht       zijn     op o p h e f f i n g   of    vermindering           van     handelsbelem
           meringen
           1)   BCR    (bestaand          programma         met    deelname         van    het   GCO)
          2.) K e r n t e c h n i s c h e m e t i n g e n   (bestaand         programma        -  GCO G e e l )
     b.   Multisectorieel               onderzoek,          d.w.z.     onderzoek          aan i n d u s t r i ë l e    technologieën
          met    toepassingen             in   verschillende           sectoren         v a n de      industrie
          1) F u n d a m e n t e e l t e c h n o l o g i s c h o n d e r z o e k   (programmavoorstel                bijgevoegd)
    (1)     zie   bijlage          I   voor    een k o r t e     beschrijving           v a n de     bestaande         sub
           programma's.
 ---pagebreak---                                                  - 3 -
   2)    Hoge-temperatuurmaterialen                    (bestaand         programma          -   GCO P e t t e n )
    3)   COST    (Lopende         en gepLande         maatregelen)
c.  Toepassing         van nieuwe t e c h n o l o g i e ë n i n s p e c i f i e k e        sectoren      van      de
    industri e
    1)   Textiel        (bestaand         programma)
    2)    Onderzoek        in    de    staalindustrie           (bestaand        EGKS-programma)
    3)    Toepassing van nieuwe                tecnologieën           -   kledingindustrie              (programma-
          voorstel        bijgevoegd)
d.   Proefprojecten                d.w.z.     projecten         om h e t    onderzoek          op g e s e l e c t e e r d e   gebieden
    te    ontwikkelen          tot     het  punt    w a a r o p de    e c o n o m i s c h e en t e c h n i s c h e     haalbaarheid
    op p r o d u k t i e s c h a a l   worden    gedemonstreerd,              met     dusdanige       regelingen            dat   de
    rechtstreeks            betrokken       bedrijven         geen e x c l u s i e v e v o o r d e l e n     genieten.
    1)    Proefprojecten              voor  de   staalindustrie             (nieuw        EGKS-programma)
    2)    Proefprojecten              voor  fundamenteel           technologisch             onderzoek        en     kleding
          industrie         (opgenomen        in   de b i j g e v o e g d e    programma's)
6.     Naast   de     bovengenoemde o n d e r z o e k p r o g r a m m a ' s          zullen      andere       activiteiten
in   het   actieprogramma              betrekking       hebben op          situatieanalyses             en     prognoses
in   de   vorm    van     "case-studies" die              door     de    Commissie in            nauwe      samenwerking
met    de  industrie          worden      verricht.          Voor deze         case-studies          is    actieve          en
directe     deelname door              een   aantal     ondernemingen             in     geselecteerde            sectoren
van de     industrie          vereist,       waarbij       regelingen          worden g e t r o f f e n      om     derden
gemakkelijk         toegang         te  verlenen      tot      de  resultaten.              Met   de   studies          moet
worden     geanalyseerd              welke   nieuwe     technologieën             met      succes      kunnen         worden
toegepast       in     een bepaalde          sector     en w e l k e     gevolgen          dit   heeft     voor      de     produk-
tiviteit      in    de    verschillende           activiteiten           van de        industrie       (produktie,             mana
gement,      marketing,           enz.).       Het   essentiële          van deze          studies     ten     aanzien         van
 ---pagebreak---                                                                    - 4 -
       het     actie-programma                  is   dat    hiermee        wordt      bepaald        in   welke      mate     0&0 o p         het
       gebied        v a n de t o e p a s s i n g e n v a n de t e c h n o l o g i e ë n           het     concurrentievermogen
       v a n de b e t r o k k e n        s e c t o r e n kan v e r b e t e r e n      en welke         rol   de     Gemeenschap,              20
       mogelijk,           kan      spelen bij           de  stimulering            en    coördinering           van    het     0&0.          Deze
       evaluatie           zal      worden        uitgevoerd         in    het    kader      van een onderzoek               van        het
       huidige         en v e r w a c h t e       toekomstige         e c o n o m i s c h e en     sociale       belang      van       de
      betrokken            sector        en de p o s i t i e       van deze         s e c t o r wat      betreft      de     internationale
       concurrentie              en z o d o e n d e de       relevante           vraagstukken            van   het    industriële               beleid.
III.  R o l v a n de G e m e e n s c h a p
      7.     Technologisch onderzoek                        dat    moet      worden      verricht,         wil     een    industriële
     onderneming               concurrerend             blijven,         is    in  principe          de v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d   van
     de      industriële             onderneming            zelf.        In    principe        dient      een onderneming                dus
     geheel          verantwoordelijk                  te   zijn    voor       het    zelf     uitvoeren         van   het      vereiste
     onderzoek,             voor       het     treffen       van     regelingen          met     andere      organisaties              om     dit
     op      contract         te     d o e n , of      voor    het    verwerven          v a n de t e c h n o l o g i e    van       anderen
     via       licenties           of    andere g e s c h i k t e        kanalen.
     8.       Waar d i t         principe           centraal       moet      blijven       staan       in  het     O&O-beleid van                de
     Gemeenschap               wat     betreft         0&0 d a t    ondernemingen              nodig      hebben ten         einde         nieuwe
     produkten            en procédés              op d e m a r k t     te    kunnen       brengen,        is    het   evenwel           zo     dat
     technologisch                 o n d e r z o e k op     langere        termijn       in    E u r o p a met     bepaalde          problemen
     kampt         :
     -    t e c h n o l o g i s c h onderzoek             op   langere        termijn        is   in     verhouding        duur,         vanwege
          het     karakter           duurt       het     lang   voordat         investeringen             vruchten       afwerpen,             en
          vaak       is   multidisciplinaire                  t e c h n i s c h e en w e t e n s c h a p p e l i j k e   deskundigheid
          vereist         die      niet      aanwezig i s         in    een     individuele           onderneming          of     zelfs
          in    de    industriële              sector      waar     de n i e u w e     technologie           vereist       is.         Communica
          tiekanalen            t u s s e n de m a k e r s o f        verkopers          van e i n d p r o d u k t e n w a a r i n     onderzoek
          resultaten            kunnen         worden      verwerkt,          en de o n d e r z o e k e r s     zijn     vaak        gebrekkig
          en o n t b r e k e n       soms g e h e e l .
 ---pagebreak---                                                        - 5 -
    Aangezien        de t e c h n o l o g i e ë n   wijd      verspreid          zijn       over      veel       l a n d e n v a n de
    Gemeenschap,          kunnen        ontoereikende              coördinatie            binnen        een s e c t o r        en
    ontoereikende            coördinatie           tussen       verschillende                sectoren          v a n de       industrie
     leiden     tot    subkritische            en o v e r l a p p e n d e      resultaten.              Met      andere        woorden
    de d i v e r s e   vereiste          bekwaamheden d i e              in   de G e m e e n s c h a p a a n w e z i g         zijn,
     worden     niet     op v o l d o e n d e     schaal geïntegreerd                    om r e s u l t a t e n       op t e     leveren
     die    van p r a k t i s c h    nut     kunnen     zijn       voor      de    industrie;
-    tot    dusver     is     het    in    Europa buitengewoon                  moeilijk           g e b l e k e n de       onderzoek-
     deskundigheid           v a n de      universiteiten               en d i e     v a n de      industrie            bij    elkaar      te
     brengen.         Hoewel        in   dit    verband        enige       vooruitgang             is    geboekt,           zijn    de
     ontwikkelingen             niet     ver    genoeg of           snel     genoeg g e g a a n en het                  is   dan    ook
      ongebruikelijk            dat     samenwerking           tot      stand      komt      t u s s e n een          universitaire
      instelling        in    de ene       Lid-Staat         en een b e d r i j f           in   een      andere;
 -    veel    Lid-Staten          verlenen        een    z e k e r e mate        van      steun      voor       industrieel           0&0
      al   naar   gelang        de    specifieke        nationale             omstandigheden.                   Een f e i t      is   evenwel
      dat   de v o o r t d u r e n d e    onderzoekinspanningen                    alleen         ten     g o e d e komen         aan
      ondernemingen           binnen        de d e s b e t r e f f e n d e    Lid-Staten            en n i e t       dienen       ter
      verbetering         van     het     industriële           concurrentievermogen                      v a n de Gemeenschap
      als    geheel     ten     opzichte         van   haar        belangrijkste              handelspartners.                    Bovendien
      worden     deze nationale               onderzoekactiviteiten                     over      het     algemeen           niet
      gecoördineerd,             zodat      de   werkzaamheden d i e                in    andere        L i d - S t a t e n vaak       over-
       lappen    of   zelfs        dupliceren
   9.     Er  zij    nog    e e n s op gewezen d a t               de b e l a n g r i j k s t e     handelspartners                van    de
   Gemeenschap,          de    VS e n J a p a n ,     beide        omvangrijke            centrale           overheidssteun
   beschikbaar         stellen         voor    0 & 0 dat           bestemd        is    om r e c h t s t r e e k s        ten   goede
   te    komen    aan    hun     industrieën.             Zoals        in   de b i j g a a n d e      voorstellen              voor
   nieuwe      subprogramma's              in  meer     detail         wordt     verklaard>             is     de     Amerikaanse
   en    Japanse     overheidssteun               voor    industrieel            0 & 0 aanzienlijk                     en wordt        in   veel
   gevallen       100% g e f i n a n c i e r d     uit    centrale          overheidsfondsen.                       Tevens i s        het
   duidelijk       dat     de o n d e r z o e k a c t i v i t e i t e n    in   deze       landen       over        het     algemeen
 ---pagebreak---                                                            - 6 -
 goed g e c o ö r d i n e e r d    worden,         waarbij       zorg     wordt      gedragen       voor   de     efficiëntie
 van   het  onderzoek            en v o o r      een d o e l t r e f f e n d e   verspreiding         v a n de       resultaten
  met  het  o o g op een n u t t i g e            exploitatie           door     de    industrieën        in   deze       landen.
  10.   Initiatieven             v a n de G e m e e n s c h a p m o e t e n t o t       doel     hebben deze           tekort
 komingen     te    verminderen             en het      volgende          moet    dan ook        in  acht    worden         genomen  :
 -  de  Gemeenschap d i e n t             uitsluitend            technologisch onderzoek                  met    een precom-
    mercieel      karakter           te   ondersteunen, d.w.z.                   dat    het   verrichte         onderzoek
    slechts     zo ver        dient       te    gaan dat        nuttige         resultaten        tot   stand       worden
    gebracht      die     gelijkelijk             kunnen       worden       benut     door    een a a n t a l     ondernemingen
    die  in   het     stadium         van p r o d u k t o n t w i k k e l i n g   en    marketing       met    elkaar        concur
    reren;    a s p e c t e n van h a r m o n i s a t i e       en n o r m a l i s a t i e  zijn     hier    van       belang;
-   de  Gemeenschap d i e n t             slechts projecten                 te   ondernemen         waarvoor       de     combinatie
    van  mankracht          en f i n a n c i ë l e     m i d d e l e n op     communautair          niveau      "toegevoegde
    waarde"     oplevert;
-   er  dient    een goede k o p p e l i n g            te    b e s t a a n t u s s e n de    initiatieven            van    de
    Gemeenschap en de                markt      en a l v o r e n s    de    werkzaamheden worden               aangevangen
    moeten dan ook            t o e p a s s i n g e n met      commerciële          waarde      worden     verwacht;            met
    andere   woorden          het     ondernomen onderzoek                   moet     onderzoek       zijn     waaraan de
    industrie      werkelijk            behoefte        heeft,        maar d a t      zij   niet     kan   ondernemen
    zonder   financiële              steun;
-   Het  feit    dat      een i n d u s t r i e      in   moeilijkheden             of   verval      is,   is    op     zich    geen
    rechtvaardiging             voor      steun      van    communautaire             zijde.        Initiatieven           van   de
    Gemeenschap         moeten dan ook g e c o n c e n t r e e r d               zijn    op d i e    gebieden        waar     techno
    logische     en andere            sociaal-economische factoren                         een    redelijke         mogelijkheid
    scheppen     voor      een a a n z i e n l i j k e      verbetering           v a n de p r o d u k t i v i t e i t   of   van
   het   concurrentievermogen,                       maar     waar      maatregelen         v a n de   industrie           en
   nationale       maatregelen             ontoereikend              zijn;
 ---pagebreak---                                                        - 7 -
-    de   G e m e e n s c h a p moet        niet    alleen        maar     onderzoek         subsidiëren,          maar     moet
     fungeren        als      een k a t a l y s a t o r     door      zich te      concentreren          op     selectieve
     maatregelen            die    de     industrie         op    ruime      schaal ten         goede     kunnen        komen e n     zo
     doende      een      multiplicatoreffeet                    hebben      met   behulp       van een t a m e l i j k       bescheiden
     financiële           bijdrage          ("geld       zaaien").
  11.     Ten e i n d e        ervoor       te   zorgen dat            in   alle    stadia      op de j u i s t e       wijze     rekening
  wordt     gehouden           met    de    rol    v a n de      Gemeenschap, moeten               bovenstaande            overwegingen
  met    betrekking            tot    de     rol   v a n de      initiatieven           v a n de   G e m e e n s c h a p op    concrete
  wijze     worden         weerspiegeld            in    de    criteria       die     van t o e p a s s i n g   zijn      voor    de
  vaststelling             v a n de o n d e r l i n g e      prioriteit         van      voorstellen        voor        afzonderlijke
  onderzoekprojecten.                      De b e l a n g r i j k s t e    punten      in   dit   verband        zijn     dat    prioriteit
  moet     worden       gegeven          aan p r o j e c t e n     waar     duidelijk         blijk    wordt       gegeven van         een
  aanzienlijke              eigen     bijdrage          v a n de      industrie        en van w e r k e l i j k e      behoefte      aan
  de    betrokken           technologie           in    tenminste          twee    Lid-Staten        die     tot     uiting      komt
  in    grensoverschrijdende                    gezamenlijke              planning,        financiering          en      exploitatie.
   12.     De r o l      die     nationale          regeringen            dienen te        spelen bij        de      bevordering
  van    technologisch               onderzoek          wordt      bepaald door            specifieke         nationale        omstan
   digheden.           Communautaire              en n a t i o n a l e      activiteiten         moeten       door      middel     van
   permanent         overleg,          met     name v i a        het    Raadgevend Comité             inzake        Beheer     en
   Coördinatie            -   Industriële            Technologieën            (CGC),        worden    vergeleken, ten              einde
   onnodige        overlapping              te   vermijden.             Nationale         regeringen        moeten        eveneens      een
   belangrijke            rol     s p e l e n om d e b e t r o k k e n h e i d      v a n de    industrie         en v o o r a l   de
   KMO's      te    bewerkstellingen.
    13.     Internationale                 samenwerking, d.w.z.                 samenwerking          met      onderzoek-activiteiten
    in   niet-EEG-landen,                  komt    reeds      in    verschillende            vormen     voor      in     veel    programma's
    (COST,      EGKS-werkgroepen,                  enz.)       .     Waar w e d e r z i j d s e  belangen         bestaan dient           de
    Gemeenschap            dan ook         open te       blijven         voor   internationale             samenwerking           op   ad   hoc-
    basis,      waarbij          rekening        moet       worden gehouden              met   het  feit      dat      de   nieuwe
    programma's             gericht        zijn    op de b e v o r d e r i n g      van     het   concurrentievermogen                 van
    de   communautaire               industrie         door      de o p l o s s i n g    van problemen          die      specifiek        zijn
    voor     het    communautaire               0 &     0.
 ---pagebreak---                                                              - 8 -
IV. Beheer van       het     actieprogramma
    14.    De a l g e n e n e   regels        voor   het     beheer        die     van t o e p a s s i n g   zijn      op de   verschil
    lende    subprogramma's              in   dit   actieprogramma,                worden     hierna       uiteengezet.            In
    verband    met    de    uiteenlopende            regels         die    van t o e p a s s i n g   zijn        (bijvoorbeeld
    staalonderzoek          en werkzaamheden van                    het    GCO), z i j n      deze      regels       voor    het
    beheer    inderdaad         a l g e m e e n en kunnen           zij    niet      volledig      worden        toegepast       op
    alle   subprogramma's.                Het    zijn   dan ook          in    de e e r s t e  plaats        richtsnoeren          die
    worden    aangepast         a a n de b i j z o n d e r e     omstandigheden             van e l k      subprogramma,           maar
    die   altijd    gericht          zijn     op b e v o r d e r i n g   v a n de d e e l n a m e    v a n de      industrie       en
    bewerkstelliging              dat     deze bij       het     gehele        programma       betrokken            wordt.
    A.   Aard van     communautaire               activiteiten
    15.    Onderzoekprojecten                 zullen    grotendeels              worden     opgezet        in     de   vorm   van
    contractonderzoek             voor      gezamenlijke            rekening         of   van   werkzaamheden             in  overleg.
    Contractonderzoek             voor      gezamenlijke            rekening         k a n de   vorm      aannemen van          proef-
    of   demonstratieprojecten.                   Werkzaamheden i n                overleg      zullen       vooral        worden
    verricht    in    gevallen          waar     met   nationale           middelen        gefinancierde             werkzaamheden
    of   geheel   particulier             gefinancierde             werkzaamheden            reeds     gaande        zijn.      De   rol
    v a n de  Commissie b l i j f t           dan   slechts         beperkt        tot    de o r g a n i s a t i e   v a n de   coördi
    natie    van de     w e r k z a a m h e d e n e n de     communautaire               middelen       worden       slechts     aan
    gewend    om d e    kosten         van de     coördinerende              activiteiten          te    dekken.          In  bepaalde
    gevallen    waar      het     duidelijk         is   dat      meer     nodig       is  dan e e n v o u d i g      coördinatie,
    kan evenwel         in    overleg         met   het    CGC e e n z e k e r e       mate   van    financiering            van   het
    daadwerkelijke          onderzoek           worden     overmogen.              Daarnaast       zullen,         indien      wenselijk,
    regelingen      worden g e t r o f f e n        voor     w e r k z a a m h e d e n op    het   Gemeenschappelijk
    Centrum    voor     Onderzoek, ter              aanvulling           van     activiteiten           onder      dit     actieprogramma,
    maar   goedgekeurd,           gefinancierd          en b e h e e r d       volgens      de n o r m a l e      regels     die   voor
    het   GCO g e l d e n .
 ---pagebreak---                                                                   -    9   -
B.   V o o r b e r e i d i n g , beheer en e v a l u a t i e               van    programma's
16.      De C o m m i s s i e w o r d t       bijgestaan              door     het   CGC i n z a k e       Industriële         Techno
logieën       bij      de o m s c h r i j v i n g     en v o o r b e r e i d i n g    van o n d e r z o e k - ,         ontwikkelings-
en d e m o n s t r a t i e a c t i v i t e i t e n    enerzijds             en het    beheer         hiervan         e n de   coördi
nerende        functies          in    verband        met      programma's           inzake         industriële            technologieën
 anderzijds.
 17.     Aangezien veel                v a n de p r o g r a m m a ' s          sterk   industriegericht                   zullen   zijn,
 zal    de    Commissie overlegprocedures                              met     de  industrie          o p s t e l l e n e n , waar    nodig,
 met    universitaire               instellingen              e n o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n , om h a a r     bij   te  staan
 bij    de    voorbereiding               en het       beheer          van programma's.                 Een d e r g e l i j k    overleg
 mechanisme           moet      tevens        een e x t r a         k a n a a l vormen v o o r        de    verspreiding          van
 resultaten.
  Programma's            zullen        worden onderworpen                     aan e v a l u a t i e p r o c e d u r e s    overeenkomstig
  het    "Communautair               actieprogramma                  voor     de e v a l u a t i e   van     communautaire          onder
  zoek-      en o n t w i k k e l i n g s p r o g r a m m a ' s "        (C0MC83)       1).
   C.  Deelnemers en                projecten
   18.      Aan de        onderzoekprojecten                    kan worden deelgenomen door                             industriële
   ondernemingen,               o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n en u n i v e r s i t e i t e n      die      in  de Gemeenschap
   gevestigd          zijn.         Normaal g e s p r o k e n d i e n e n o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n en            universi
   teiten       alleen deel             te    nemen a a n g r o e p e n           waarin      industriële              ondernemingen     een
   aanzienlijke              (financiële            of    andere)          bijdrage        leveren.
    Er   zal    voorrang          worden gegeven aan p r o j e c t e n                    die      worden        ondernomen       door
    deelnemers           uit     meer      dan één        Lid-Staat.
    De o m v a n g v a n d e p r o j e c t e n          dient          voldoende te          zijn      om e s s e n t i ë l e  onderzoek
    resultaten           op t e      l e v e r e n en een o p t i m a l e           uitwerking           te    verzekeren.
 ---pagebreak---                                                              -    10    -
 D.  Financiële           aspecten
 19.     De f i n a n c i e r i n g    door     de G e m e e n s c h a p d i e n t ,          in  het    algemeen, niet        meer
te   bedragen dan             50% v a n d e t o t a l e            kosten       van       het  project.       Het    resterende
deel     dient       te  worden        verschaft             door      de   industriële           ondernemingen         die
deelnemen           aan het      project.             Hierover            zal   per      project      worden   beslist      aan
de   h a n d v a n de      k e n m e r k e n e r v a n , de          mate     waarin        het   voldoet     aan de      selectie
 criteria        en de omvang v a n             het       risico         dat    door       de  voorstellers       v a n de    projecten
wordt      aanvaard.
De C o m m i s s i e z a l     rekening         h o u d e n met           alle     andere      bijdragen      zodat     het   totale
bedrag       v a n de    communautaire               en n a t i o n a l e       steun       over    het   algemeen n i e t     meer
zal    b e d r a g e n d a n 50% v a n d e t o t a l e                kosten.
Voor     demonstratieprojecten                    moet           maximaal       50% v a n d e       subsidie     worden     terug
betaald        in    het   geval       van   commerciële                  exploitatie.
                                                    e   v  a   n
E.   Toegang t o t         en e x p l q i t a t j _                resultaten;             verspreiding       van    informatie
20.      De r e g e l s    voor      toegang        tot          en e x p l o i t a t i e   van   resultaten      moeten     zo
duidelijk          mogelijk        worden       o m s c h r e v e n om t e          voorkomen        dat    deze een      beperkende
factor       worden      voor      deelname vanuit                   de    industrie.            Met   name m o e t e n ,  voor  de
nieuwe      programma's            in    het    kader            van   het    actieprogramma             op  het  gebied     van
industriële           technologieën,              bestaande procedures                        worden     aangepast,       zodat
rekening         wordt     g e h o u d e n met       het         feit    dat,     hoewel       het   onderzoek      een    precommer-
cieel      karakter        heeft,        de  resultaten                gewoonlijk           commerciële       waarde      zullen
hebben.          De o p t e      stellen        regels            moeten      een e v e n w i c h t    vormen    tussen     de
belangen         v a n de o o r s p r o n k e l i j k e          uitvinder        en v o l d o e n d e   verspreiding       van  de
resultaten           naar    andere ondernemingen                        in   de G e m e e n s c h a p .
 ---pagebreak---                                                          -   11     -
21.       Er  is  een pakket            standaarvoorwaarden                 in    voorbereiding          waarbij        de
industrie        assistentie            en a d v i e z e n g e e f t      via    CORDI.        Deze z u l l e n    worden
besproken        met    het     CGC.       Zij    zullen        w o r d e n g e b a s e e r d op de v o l g e n d e     algemene
beginselen          :
a)     de  rechten      om g e b r u i k    te    maken v a n         industriële           eigendom d i e        voortvloeit
   uit     werkzaamheden i n             het    kader       v a n de p r o g r a m m a ' s     berusten       in   de    eerste
   plaats       bij    de   contractant           die      de   uitvinding           doet;
b)     in  volgorde       van p r i o r i t e i t     zal      met    voorrang        tegen      redelijke        voorwaarden
    toegang      worden       verleend         tot    "voorgrondinformatie"                     (onder    het     contract
    geproduceerde           informatie)            en " v o o r g r o n d o c t r o o i e n "   (onder    de     contracten
    verkregen         octrooien)          aan    :
    -    overige      deelnemers          aan het        subprogramma             indien      nodig   voor      de    uitvoering
         van   hun    eigen       contract;
    -    overige      deelnemers          aan het         subprogramma;
     -   andere      ondernemingen           in    de    Gemeenschap a l s             hun e i g e n   0 & 0-       resultaten
         anders      niet    kunnen       worden       toegepast;
     -    andere ondernemingen               in    de G e m e e n s c h a p .
 Voorts       heeft     de   Commissie d e ,           in     z o ' n programma          zeer     belangrijke,           verant
woordelijkheid            ervoor       te   zorgen dat           de     resultaten          binnen   een      redelijke
termijn       worden      benut      op e e n w i j z e       die     de g e h e l e    Gemeenschap en h a a r             industrie
ten     goede    komt.        De c o n t r a c t u e l e    bepalingen          om d e z e v o o r w a a r d e   vast     te   leggen
zullen       worden     g e b a s e e r d op de      in     document         C0M(83)18 u i t e e n g e z e t t e      beginselen.
22.       Waar   sprake       is    van d e m o n s t r a t i e p r o j e c t e n   moet      de  contractant          in    elk
 geval       verplicht       worden       andere ondernemingen                    in   de    Gemeenschap t e          laten      zien
 hoe de       faciliteiten           en u i t r u s t i n g    die     betrekking          hebben op de          projecten,
 worden g e b r u i k t .        Als echter          industriële            en    commerciële        belangen         kunnen
 ---pagebreak---                                                                     -    12    -
       worden      geschaad of            het      s l a g e n van het          project      in    gevaar      kan      worden     gebracht,
       k a n de    contractant           een bezoek             weigeren          of   een   "toegangsprijs"               in   rekening
      brengen na g o e d k e u r i n g             v a n de     Commissie.             Met   de    industrie          wordt    over     dit
      onderwerp          gediscussieerd.
      23.       E r moet       worden      gezorgd voor               een goede          verspreiding          van      informatie       die  indus
      triële       en    commerciële            belangen niet               schaadt.         Er    zullen      procedures         worden     opgesteld
      waarmee        systematische              informatie           over       lopende      werkzaamheden b e s c h i k b a a r          is.
      Deze p r o c e d u r e s     zullen         met     het    CGC e n d e         betrokken        industrie          worden     besproken
      in    het    kader      v a n de     afzonderlijke                programma's.
V.   Blijken        van b e l a n g s t e l l i n g       eri i n d i e n i n g    van    voorstellen
     24.      De C o m m i s s i e i s       z i c h bewust         van      het     feit   dat     de    administratieve            en
     financiële          belasting           van het         opstellen           van    volledig       uitgewerkte            onderzoek-
     voorstellen            zonder      garantie           dat    deze worden            aangenomen, vaak                een   beperkende
     factor       vormt      voor    deelname             aan   communautaire             0 & O-programma's,                  vooral
    voor      KMO's.         Dit    is    een b e l a n g r i j k e       reden       om a l s    instrument          de    "blijken
    van b e l a n g s t e l l i n g "     in     te     voeren,        waarmee de t o e g a n k e l i j k h e i d         voor    afzonder
     lijke      ondernemingen            moet        worden        vergemakkelijkt.
    Er     zal    een verzoek          om " b l i j k e n       van b e l a n g s t e l l i n g "    worden       gepubliceerd          zodra
    voorstellen            voor     nieuwe programma's                    worden       voorgelegd          aan de       Raad.      Door
    de     Commissie in           kennis        te     stellen        van     hun b e l a n g s t e l l i n g  en een         korte
   globale         beschrijving            van       mogelijke          projecten         in   te    dienen,        hebben      afzonder
    lijke      ondernemingen             de     mogelijkheid             om met        de   Commissie te            verifiëren        of
   hun p r o j e c t e n       in  principe            in   overeenstemming               zijn     met     het   programma        en
   kunnen        zij    de    C o m m i s s i e v e r z o e k e n om a s s i s t e n t i e      bij     de    vorming       van    inter
   nationale          groepen.          Ook z u l l e n        de     "blijken         van b e l a n g s t e l l i n g "   een   duiidelijke
   indicatie          g e v e n v a n de p r i o r i t e i t e n         v a n de      industrie,         doordat        de   belang
   stelling         v a n de      leiding         van     afzonderlijke              ondernemingen            voor     het    programma
   wordt      bevestigd,           terwijl          zij     zullen       bijdragen         tot    een     snelle       start     zodra
   een programma              is   goedgekeurd door                 de      Raad.
 ---pagebreak---                                                            - 13 -
     25.     Een v e r z o e k     om " b l i j k e n   van b e l a n g s t e l l i n g "    zal    niet    in   de   plaats
     komen v a n e e n      formeel       verzoek         om v o o r s t e l l e n ,  dat      zal   worden gedaan            nadat
     het    programma        is    goedgekeurd          door     de    Raad,     maar     verwacht        wordt     dat    de     dan
     ontvangen      voorstellen           voor       een g r o o t    deel     afkomstig           zijn   v a n de    groepen
     of   organisaties           die   belangstelling             hebben voor           samenwerking           en d i e      zijn
     gevormd     tijdens         de e e r d e r e     procedure.
VI.  Kleine     en  middelgrote            ondernemingen
     26.     Gezien      het     economische belang               v a n de      KMO's     en hun        rol   bij   de     totstand
     brenging      van     nieuwe      werkgelegenheid              dienen       de    KMO's       zoveel     mogelijk         te
     worden     betrokken          bij   de d i v e r s e    subprogramma's.                 Bovendien        is   extra       aandacht
     voor    KMO's    op     zijn     plaats,        aangezien         :
     -   KMO's   zich      vaak      het   best       lenen    voor      de e x p l o i t a t i e   van nieuwe         technologie
         in  zijn   beginfasen           en vaak        het     snelst      zijn     wat     betreft      de v o l t o o i i n g   van  de
        technische         ontwikkeling            e n de    marketing          van    het     nieuwe       produkt;
     -   de   leiding      van     KMO's     vaak      de  meest       dynamische          karakteristieken              heeft     en
         sneller    speculatieve             ontwikkelingen              zal    opzetten.
    27.      De d e e l n e m i n g   van    KMO's      laat     zich echter,           zoals       uit   de e r v a r i n g    op
    nationaal       niveau         is  gebleken,          vaak    moeilijk          verwezenlijken.
    28.      Over   het     algemeen        zullen       de m o g e l i j k h e i d   om K M O ' s     erbij     te  betrekken         en
    de    mate   waarin       dit     gebeurt,         sterk     afhangen        van de        aard    van    specifieke
    subprogramma's.               De v o l g e n d e    mechanismen z i j n           b e s t e m d om h u n      deelneming
    te    stimuleren        en    alleen       de p r a k t i j k   kan    het     antwoord         geven welke         manier
    of    manieren      het     meest     geschikt         zijn     :
    -   samenwerking          met     grote      ondernemingen            die    reeds      gebruik         maken v a n KMO's          als
        toeleveranciers             of   die     hun p r o d u k t e n    op de      markt       brengen;
 ---pagebreak---                                                                       -   14     -
     -  deelneming           van      coöperatieve            of    collectieve            organisaties          waarbij    KMO's
         zijn      aangesloten           (deze o r g a n i s a t i e s        kunnen o f w e l     voor     de    KMO's   onderzoek
        doen       in   het     programma dan wel                 helpen        KMO's      te  identificeren          die    individueel
        kunnen        deelnemen
     -  deelneming           van e n / o f        communicatie            met      universiteiten         die     zich   reeds     bezig
         h o u d e n met     problemen            die     van b e l a n g     zijn      voor    KMO's;
     -   informatie          die     wordt        verschaft         door      vakvereni                     kamers     van    koophandel,
        overheidsinstellingen,                        enz.
VII. Algemeen
     29.       De n o o d z a a k    v a n meer         en e f f i c i ë n t e r    lange-termijnonderzoek               met    het   oog
     op    een b e t e r     concurrentievermogen                     v a n de      industrie      wordt      algemeen      gezien
     als     cruciaal        voor      het      toekomstige           e c o n o m i s c h e en   sociale      welzijn     van    de
     Gemeenschap.               Dit    actieprogramma               alleen         vormt    geen v o l l e d i g   antwoord      op
     deze      grote      uitdaging,            het     kan e v e n w e l , v i a       stimulering,        de     coördinatie
     van onderzoek              op    het    gebied         van   industriële             technologieën          zeker   bevorderen
     en de       krachten         in   beweging           brengen d i e         helpen dit        doel    te     bereiken.        Zonder
     dergelijke           communautaire               maatregelen           is     het    onwaarschijnlijk           dat   het    soort
     werkzaamheden dat                 vereist          is,   wordt       ondernomen          of  zullen      deze    werkzaamheden
     pas     worden      ondern        men a l s        het   te    laat       is.
     30.       De C o m m i s s i e i s      z i c h bewust         v a n de       noodzaak      dat   geen overbodige            admi
     nistratieve           en j u r i d i s c h e       beperkingen           worden g e c r e ë e r d    voor      samenwerking
     op    0 & O - g e b i e d , met         name wat         betreft         het     concurrentiebeleid.              Zij    geeft    op
     dit     ogenblik        extra       aandacht           aan d i t     probleem.
     31.       Dit    actieprogramma                is    niet    in    de e e r s t e     plaats    b e d o e l d om z e e r    groot
     schalige         o n d e r z o e k p r o j e c t e n op gang         te    brengen.         Her   zal    echter      bijdragen
     tot     een b e t e r e      definiti              v a n de j u i s t e       rol    van de   Gemeenschap b i j          de    steun
     aan de        industrie         om w a t       thans     diepgewortelde               problemen       zijn,     op t e    lossen.
 ---pagebreak---                                                -     15     -
Uiteraard      is  het  mogelijk   om, naar            mate       ervaring    in   dit     programma       wordt
opgedaan,     de   rol  van de   Gemeenschap t e n                aanzien van d i t        programma en         andere
0 & O-programma's         die  van belang          zijn        voor   de  industrie,         beter      af te   stemmen,
zodat    het   rendement     optimaal      is.        Dat      wil    zeggen dat       de u i t g a v e n  van    over
heidsgeld      en de   institutionele          betrokkenheid             kunnen     worden        teruggebracht
tot   hetgeen      minimaal   noodzakelijk            is      in  het   licht   v a n de e i g e n      middelen
v a n de  industrie     en v a n o n t w i k k e l i n g e n     die  plaatsvinden          buiten      de G e m e e n s c h a p .
 32.    De R a a d  wordt   verzocht     in    te     s t e m m e n met    de b o v e n s t a a n d e  algemene      richt
 snoeren     en de   twee   bijgevoegde        programmavoorstellen                 goed t e         keuren.
 ---pagebreak---                                                    -  16     -                                                         BIJLAGE      1
                  KORTE B E S C H R I J V I N G      VAN B E S T A A N D E      SUBPROGRAMMA'S
                             Communautair          Referentiebureau                (BCR)
  Het B C R - s u b p r o g r a m m a h e e f t   tot     doel       de n a u w k e u r i g h e i d   van    metingen         te
 verbeteren           e n d a a r m e e de o v e r e e n s t e m m i n g      v a n de     resultaten          van     deze
 metingen         in    de g e h e l e     Gemeenschap.              Het    werkterrein            omvat      metrologie,
  analytische            scheikunde          en t e c h n o l o g i s c h e   metingen.            Er wordt         gewerkt
  aan   problemen            van e c o n o m i s c h , commercieel              of   industrieel           b e l a n g op
  communautair             niveau,        waardoor      h e t BCR        het    karakter         van een         nutsbedrijf
  heeft.
 De   met     het     programma           verkregen       resultaten            worden      tot      stand    gebracht         door
 -  onderlinge             vergelijkingen,d.w.z.                  activiteiten             in     samenwerkingsverband
    waarbij         verschillende              hooggekwalificeerde                  laboratoria          hun       resultaten
    vergelijken,               de o o r z a k e n v a n d i s c r e p a n t i e s    b e s p r e k e n en de        mogelijheden
    o n d e r z o e k e n om d e g e ï d e n t i f i c e e r d e       foutenbronnen             te    elimineren.
 -  de    vervaardiging               van    universeel         bruikbare          metrologische             normen        of
    soortgelijke               referentiematerialen                  om a l l e    andere        gebruikers           in  de
    Gemeenschap              in   staat      te  stellen        hun      metingen        onderling         in     overeenstemming
    in    brengen         door      een b e t e r e   ijking         van    hun    apparatuur           en   methodes.
 Nauwkeurigheid                kan    alleen     worden        bevestigd          door     vergelijking            en    het
 programma          berust        daarom      vooral      op    samenwerking.                Laboratoria            met
 voldoende          expertise           in   alle    Lid-Staten           worden       uitgenodigd           deel      te   nemen.
 Deelname         staat       eveneens open v o o r             alle       laboratoria           van    het GCO.
 Waar    metingen            worden       verricht      door      een g r o t e      verscheidenheid                aan    labo-
 ratoria,         zijn       voor     deze metingen           geschikte           instrumenten           vereist         die    stabiel
en b e t r o u w b a a r       zijn,      of  materiaalmonsters                 en   stoffen         die   stabiel        en   homo-
geen      zijn.         Het     beschikbaar          maken      hiervan         is   een     andere      doelstelling            van
 het    programma.
 De b e l a n g r i j k s t e     gebieden die          deel      uitmaken         van     het     BCR-programma in              de
vorm     van      w e r k z a a m h e d e n op   contract         zijn      :
-   mechanische               metrologie
-   optische           metrologie
-     temperatuurmetrologie
 ---pagebreak---                                             - 17 -
-   elektrische            metrologie
-    stromingsmetingen
-    analyses voor            het  milieu
-    analyses voor            voedingsmiddelen
 -   a n a l y s e s van     metalen  en   grondstoffen
 -   meting        v a n de   mechanische eigenschappen van               materialen
 -   biomedische           analyse.
   Dit   programma         is   flexibel   in  die  zin    dat    het   kan worden       aangepast        aan
  bijzondere            niet  voorziene    behoeften    die     aan het     licht    kunnen       treden.
   Tevens       bestaat      de   mogelijkheid    om h e t  programma       aan t e   p a s s e n a a n de
   veranderende           behoeften    van   andere d i e n s t e n  v a n de  C o m m i s s i e (DG I I I ,  VI,
   XI).
 ---pagebreak---                                                    -    18    -
                                      Kernfysische              Metingen
Het   subprogramma              referentiemetingen                 en   referentiemateriaten                   wordt       uitvoerd
onder    de    verantwoordelijkheid                    van de       GCO-vestiging            te     Geel(CBMK).             De
meeste     werkzaamheden             worden       op     het     CBMK v e r r i c h t ,     maar      ook    wordt      samen
gewerkt      met       laboratoria         van de        Lid-Staten         en    met    betrekking            tot     bepaalde
aspecten       wordt        assistentie          van n a t i o n a l e     laboratoria            gezocht        via    onder
 linge   samenwerking             of   via      contracten.             Het  doel      van     de     meeste        betrokken
werkzaamheden i s              de o n d e r s t e u n i n g    v a n de    kernindustrie,              maar       daarnaast
heeft    een     aanzienlijk           deel      betrekking           op n i e t - n u c l e a i r e    toepassingen.
Zoals    de n a a m a a n g e e f t ,      wordt       de e x p e r t i s e  die     ten     grondslag           ligt     aan
het   subprogramma, gevormd door                         de    kennis     van     het    meten       en    meer      in   het
bijzonder        de     kennis     van     het    verrichten           van nauwkeurige                metingen         met   wel
omschreven          fouten.       De v e r s c h a f f i n g     van    standaards          en    referenties           als    een
gecentraliseerde               dienstverlening               heeft     dan ook       de     nadruk.
De d o e l s t e l l i n g e n   van d i t     subprogramma             zijn    :
(a)   Het   verschaffen            van fundamentele                 gegevens        over     de d o o r s n e d e s     voor
     neutronenabsorptie                  met     de v e r e i s t e    nauwkeurigheid               voor     een      beter
     begrip         van v e l e    a s p e c t e n v a n de o p t i m a l i s a t i e      van      ontwerp        en   bedrijf
     van s p l i j t i n g s r e a c t o r e n    en a a n v e r w a n t e   industriële             p r o c e s s e n en    als
     bijdrage           tot    de t e c h n o l o g i s c h e    ontwikkeling          van      fusiereactoren.
(b)  Het    verschaffen            van g e s p e c i a l i s e e r d e    referentiematerialen                     ten    behoeve
     v a n de      kernindustrie,              vooral       analytische           metingen          in   de     splijtstof
     kringloop,            de m e t i n g   van neutronendoses                 in    de    reactorkern             en de     meting
     van    radioactiviteit                in    het     milieu       ten   gevolge        van      het    gebruik        van
     kernenergie             door    de    mens.
(c)  Het    gebruik          van k e r n f y s i s c h e    meettechnieken             voor      de o n t w i k k e l i n g    en
     karakterisering               van    referenties             op   het   gebied        van      (1)    de    meting      van
     metaalsporen              in  biologische            materialen         waardoor          wordt        bijgedragen
     tot    een beter            inzicht       in    de g e v o l g e n   van     sporenelementen                in   het    milieu
     voor     de g e z o n d h e i d , en        (2)    de    analyse van          materiaaloppervlakken                     die
     van toenemend               belang     zijn      voor      de    halfgeleiderindustrie,                     voor    de
     chemische            industrie       en v o o r      de      metaalindustrie.
 ---pagebreak---                                             -   19     -
(d)   Het   verLenen          van    rechtstreekse            steun      aan het    programma         van het    Commu
      nautair      Referentiebureau                bij     de   vervaardiging,            conditionering,        bemons
      tering    en     conservering            van bepaalde            niet-nucLeaire             referentiematerialen.
(e)   De o n t w i k k e l i n g   en t o e p a s s i n g   van    kernfysische           meettechnieken        voor     de
      meting     van      het     verval      van    radionucliden           (belangrijke            actinide-isotopen
      in   de  splijtstofkringloop,                     isotopen       voor    medische t o e p a s s i n g ,   enz.)
      de   meting      van n e u t r o n e n f l u x      en - d o s i s   (met  name d o o r       mensen g e a b s o r
      beerde     dosis)          en de    meting        van    zeer    kleine     concentraties           onzuiverheden
       in  de   atmosfeer.
 (f)   Waar   mogelijk           een b i j d r a g e     te   leveren      tot  een b e t e r e      meting   van    funda
       mentele      constanten,            met    name h e t       atoomgewicht         van     silicium     hetgeen      op
       zijn   beurt        zal     leiden     tot     een b e t e r e     waarde    voor       de  constante     van
       Avogadro.
 (g)    Rechtstreekse             assistentie         te    verlenen        aan  het     Directoraat        Veiligheids
        controle       van      Euratom door           contra-analyses           van     controlemonsters           uit    te
        voeren.
 Het    subprogramma            is   in   grote      trekken       een v o o r t z e t t i n g   van  het   GCO-programma
  1980-1983     op     het      gebied     van     kernfysische           metingen,         maar    thans   is  dit     uit
 gebreid      met    enkele        punten      die     vroeger       deel    uitmaakten          van  andere    programma's,
  bijvoorbeeld         analytische            metingen         voor    de   veiligheidscontrole,              zodat     het
  thans    de  volledige            activiteit         van     het   GCO G e e l   vormt.          Tevens v i n d t   binnen
  het   subprogramma             een z e k e r e   heroriëntering            plaats       van     splijtingsreactoren
  naar    fusiereactoren             e n , ongeveer          15%, naar       niet-nucleaire            werkzaamheden.
 ---pagebreak---                                                            -   20   -
                                        Hoge-temperatuurmateri alen
      Met    het     subprogramma           hoge-temperatuurmaterialen                       wordt       getracht     te     voorzien
      in   de b e h o e f t e    aan c o n s t r u c t i e m a t e r i a l e n  voor     Langdurig         gebruik       in
      agressieve         milieus         met    hoge t e m p e r a t u u r ,    met   name i n        de   kritische        gebieden
      van b e l a n g r i j k e    industriële          processen.             Er wordt        zodoende een          wetenschap
     pelijke         dienst     verleend          in  de vorm        van m a t e r i a a l g e g e v e n s , g e g e v e n s v e r
      werking        en e i g e n o n d e r z o e k p r o g r a m m a ' s , waarmee de o n t w i k k e l i n g        van     betere
      constructiematerialen                  en    componenten wordt                bevorderd.
     De w e r k z a a m h e d e n i n     dit    subprogramma            zijn    gericht         op   :
    -    ontwikkeling           van nieuwe en b e t e r e              materialen        die       speciaal     zijn      ontworpen
        voor      gebruik       in    de    milieus      van     industriële          processen;
    -    karakterisering              v a n de e i g e n s c h a p p e n v a n     materialen           en  componenten;
   -    produktie        en v e r w e r k i n g      van     materialen;
   -    ontwikkeling            van      prototypecomponenten;
   -    vormgeving          van     componenten door              verspaning           en     andere       processen;
   -     verbindingstechnologie;
   -    ontwerp        en v o o r s p e l l i n g   van      levensduur;
   -    a n a l y s e van g e b r e k e n / o p e r a t i o n e l e   ervaring       onder         bedrijfomstandigheden;
   De     nadruk       wordt     g e l e g d op     hoge-temperatuurmaterialen                       zoals    metaal legeringen,
   coatings,           keramische          constructiematerialen,                   vuurvaste         materialen         en
   composieten.
  Het      grote      economische belang                van t e c h n o l o g i s c h e   ontwikkelingen             op    het
  gebied         van    hoge-temperatuurmaterialen                       blijkt      uit     het    feit    dat    hiermee
 de      volgende        mogelijkheden             worden       geschapen         :
 -     hoger       rendement        dank      zij    hogere       procestemperaturen,
-      hogere        betrouwbaarheid             en dus minder              storingen,
-      veiligheid         voor      bedienend personeel                  en p l a a t s e l i j k e   bevolking,
-      langere        geplande         levensduur         en dus       spreiding        van       kapitaalbehoeften,
-      bestandheid tegen                de   steeds       corrosievere           milieus         die    het  gevolg        zijn
van       het     gebruik       van     laagwaardiger             brandstoffen.
 ---pagebreak---                                                    -  21   -
Er  wordt    samengewerkt          met      een    aantal      nationale      en i n d u s t r i ë l e organi
saties   die     kunnen       worden      ingedeeld        in    de    volgende  categorieën            :
-  research-afdelingen             van      materiaalproducenten,              voor    de      optimatisatie
   van e i g e n s c h a p p e n ;
-  organisaties          op    het gebied         van ontwerp van           installaties          en   ontwikkeling
   van p r o c e s s e n ,  voor   de     selectie       van       materialen;
-  constructeurs           en o p e r a t e u r s   van  installaties,         voor    de e f f e c t e n  van
   onderhoud       van     materialen         alsmede      bovenstaande        aspecten;
-  onderzoekinstellingen                en u n i v e r s i t e i t e n , voor  kennis      op     het  gebied  van
   de mechanica.
 ---pagebreak---                                                        -    22   -
        Activiteiten             in   het kader        v a n de E u r o p e s e     samenwerking           op het      gebied
         van    het      wetenschappelijk             en t e c h n i s c h    onderzoek           (COST)
    COST 501 -         Programma op het q e b i e d               van h i t t e b e s t e n d i q e   materialen        voor
   met   fossiele          brandstoffen         gestookte           conventionele            systemen voor           de
   opwekking        e n de o m z e t t i n g     van e n e r g i e
   De b e l a n g r i j k s t e   doelstelling           van d i t     programma         is    het o p z e t t e n   en  coordi-
  neren     van onderzoek              door    middel        van werkzaamheden               in overleg         met d e
  deelnemers,            met h e t o o g o p       :
  -   verbetering            v a n de e i g e n s c h a p p e n en de b e p r o e v i n g        van materialen          die
      bestemd       zijn       om l a n g e   tijd    bij      hoge    temperaturen            te   worden     gebruikt      in
      installaties             voor    de o p w e k k i n g   en o m z e t t i n g   van e n e r g i e ,     voor    het  gebruik
      van   conversieprodukten                 en i n      andere      geavanceerde            systemen;
  -   de o n t w i k k e l i n g    van nieuwe        methoden         voor     materiaalbewerking               met h e t o o g
      op e e n e c o n o m i s c h v e r a n t w o o r d    gebruik       hiervan;
  -   studie     v a n de m o g e l i j k h e d e n      van m a t e r i a l e n   d i e de c o n v e n t i o n e l e   hoog-
      smeltende          legeringen         kunnen       vervangen.
  De   resultaten            v a n de werkzaamheden              zouden moeten            bijdragen         tot    :
  (1)    een verhoogd             rendement       van brandstoffen                (bijvoorbeeld           olie,      kolen,
         combinatie            van kolen       en o l i e ,     bruinkool,         turf,       enz.);
  (2)   technische             en economische v e r b e t e r i n g e n          v a n de p r e s t a t i e s    van    instal
         laties       en      apparatuur;
  (3)   een z u i n i g e r       gebruik      van m a t e r i a l e n ,   vooral       gericht       op het       behoud
        van    strategisch            belangrijke           elementen        en op        hergebruik;
  (4)   een b e t e r e       beheersing        v a n de       vervuiling.
  COST 5 0 2 -        Programma op het g e b i e d               van c o r r o s i e    in    de     bouwnijverheid
  De b e l a n g r i j k s t e    doelstelling          van d i t      programma        is    het o p z e t t e n    en  coor-
 dineren       van onderzoek              in   samenwerkingsverband                  met h e t      oog op e e n       effi-
 cienter       gebruik          v a n d e i n d e bouw          aangewende         materialen         en de      beperking
van     corrosieschade.
Enkele       v a n de s p e c i f i e k e      doelstellingen            zijn      :
-    toepassing           van nieuwe         methodes         voor    de s t u d i e    en p r e v e n t i e   van    corrosie;
-    betere     exploitatie             v a n de s t e r k t e     v a n de m a t e r i a l e n     door    de    preventie
     van   corrosieproblemen                 ten gevolge           van zware         belasting        van     materialen;
 ---pagebreak---                                                   -   23     -
-    invoering         van nieuwe t e c h n i e k e n           of    nieuwe       procédés       daar     waar      de    corrosie-
     bestrijding           van e s s e n t i e e L belang            is;
 -   bescherming tegen                 het   toenemend           corrosieve           karakter      van t a l r i j k e       milieus
      zowel    in    de     lucht,       in  het    water        als     in   de    bodem;
 -    uitwerking          en b e p r o e v i n g  van nieuwe             materialen          en b e s c h e r m i n g s m e t h o d e s .
   COST   503 -       Programma op            het    gebied        van      poedermetallurgie
   De b e l a n g r i j k s t e   doelåbelling        van d i t        programma          is   het   opzetten          en    coordi-
   neren    van     onderzoek           in  samenwerkingsverband ten                       einde     de     concurrentie-
   positie      v a n de        Europese poedermetallurgie                       te    håndhaven       en t e       verstevigen
   door    de t e c h n o l o g i s c h e    capaciteit           van deze i n d u s t r i e        wat    betreft        de
   poederverwerking               te     vergroten.
    Specifieke          onderzoekgebieden onder                     dit     programma         hebben b e t r e k k i n g       op     :
    (1)   vervaardiging              en k a r a k t e r i s e r i n g   van     mataalpoeders
    (2) p e r s e n v a n       poeder
    (3)    sinteren
    (4)   metaalspuiten              van s t a a l    met      warmpersen, vooral                 voor     snijgereedschap
    (5)    kwaliteitscontrole
    (6)   ontwikkeling              van    richtlijnen            voor      het   ontwerp        van onderdelen              op
          basis        van      poedermetallurgie
     (7)   verbetering            v a n de p r e s t a t i e s      van      produkten
     COST 5 0 4 -        Programma op            het   gebied         v a n de      giettechnologie
     De b e l a n g r i j k s t e    doelstelling           van het         programma         is   het   opzetten          en     coordi-
     neren     van      in    samenwerkingsverband v e r r i c h t                    onderzoek      ter      stimulering             van
      het  gebruik          van nieuwe         giettechnieken                 om d e     kwaliteit        v a n de      produkten
     te   verbeteren            en   het    concurrentievermogen                    v a n de    industrie         te    verzekeren.
 ---pagebreak---                                                     -    24     -
Specifieke           onderzoekgebieden in                    het     kader      van d i t     programma        hebben
betrekking           op     :
(1)   direct         gieten         van h a l f f a b r i k a t e n    in   n a g e n o e g de  eindvorm         in    metaal-
       Legeringen             met      een smeltpunt           boven       1.000      °C,   met    inbegrip        van     staalsoorten
       (vooral          roestvrij            staal);
(2)   verbetering               v a n de p r o d u k t i v i t e i t     en de       kwaliteit      van g i e t s t u k k e n   van
      nodulair            gietijzer            (gietijzer         G S ) , van     staal      en van     non-ferrometalen
(3)    i n v l o e d ,van m e t a l l u r g i s c h e      parameters           (bijvoorbeeld          zuiverheid)           van
      primaire            en s e c u n d a i r e a l u m i n i u m l e g e r i n g e n    op de g i e t t e c h n i e k e n  en
      de e i g e n s c h a p p e n v a n         gietstukken.
COST 5 0 5 -          Programma op              het qebied         van m a t e r i a l e n    voor    stoomturbines
De b e l a n g r i j k s t e      doelstelling           van het         programma         is  de   verbetering            van  het
rendement          e n de b e t r o u w b a a r h e i d      van     stoomturbines            door   een b e t e r        inzicht
in   het     gedrag        van de m a t e r i a l e n        onder        bestrijfsomstandigheden.
De t e c h n i s c h e d o e l s t e l U n g e n v a n d i t           programma          zijn   :
-  v e r b e t e r i n g v a n de d o e l t r e f f e n d h e i d      van    het     ontwerp      van    turbineonderdelen
-  ervoor        te     zorgen dat            materialen          met    de j u i s t e    eigenschappen beschikbaar
   zijn      om t e       voldoen          aan de n i e u w e      e i s e n v a n de       industrie
-  verbetering             v a n de        raming    v a n de       resterende           levensduur      van     met      ruime
   marge o n t w o r p e n            turbineonderdelen;
Het   onderzoek            heeft         met    name b e t r e k k i n g    op     :
(1)   uitwendige              i n v l o e d e n op de e i g e n s c h a p p e n
(2) b r e u k m e c h a n i c a
(3)    c o r r o s i e - e r o s i e van z w a a r b e l a s t e        materialen
(4)   materialen              voor       bouten
(5)    raming         v a n de       resterende         levensduur
(6)   effecten            van     het      lassen    en van         het    ontlaten        van   spanningen
(7)   verhoging            van de b e t r o u w b a a r h e i d        van     onderdelen
(8)   gedrag          bij     hoge        temperaturen
 ---pagebreak---                                               -    25     -
                                           Textiel
De a l g e m e n e d o e l s t e l l i n g   van     het      subprogramma           op  het      gebied        v a n de     textiel
is  de    handhaving           en u i t b r e i d i n g     van   het     industriële           en    commerciële
potentieel         v a n de t e x t i e l -      en k l e d i n g i n d u s t r i e   in   de     Gemeenschap.              Aangezien
de p o s i t i e    van deze        industrie           in    international           verband        slechts          kan    worden
verdedigd         als    voortdurend           wordt        gewerkt       aan t e c h n o l o g i s c h e     innovatie,         vormt
deze    innovatie          de d o e l s t e l l i n g    van     het   onderzoek         in     dit     subprogramma.
Het   subprogramma             omvat      vier      onderdelen          :
a)  Fysiologie           en    constructie            van      kleding
Het   eerste        deel     van    het     programma           dat  vooral         betrekking          heeft       op    het
comfort       van     kleding,         is   nauw      verweven       met      de t e x t i e l i n d u s t r i e .      Het    ligt
onder     andere        in   de   bedoeling           in    communautair            verband       een     geharmoniseerd
maatsysteem           in    te   voeren      ten      einde      de   intracommunautaire                  handel        te   verge
makkelijken.
b)  Kwaliteit           van g e b r e i d e     weefsels         en   artikelen         van b r e i - o f         haakwerk
De d o e l s t e l l i n g    is  hier      een g r o t e r e      stabiliteit          te    bewerkstellingen                 van
de  maat      van     zowel      gebreide         weefsels         als    van     artikelen         van b r e i -       of    haakwerk.
Beoogd      wordt       het    concurrentievermogen                   te    verbeteren           door     een       betere
prijs/kwaliteitsverhouding                        tot     stand     te    brengen.          Daarnaast            is    evenwel
een g r o t e r e     flexibiliteit             vereist         alsmede             het   v e r m o g e n om s n e l l e r      te
reageren         op   marktschommelingen,                    aspecten die           moeten       voortvloeien              uit
het    subprogramma.
 c) Toepassing van nieuwe                     spintechnieken               in  de     wolindustrie
 De  Europese wolsector,                   met    300.000        werknemers,           bezit       reeds een           aanzienlijke
technologische              know-how.           Deze       sector     levert        meer d a n de         helft       van    de
wereldproduktie               van kam- en k a a r d g a r e n .             Het     subprogramma            is     er   dan    ook
vooral      op g e r i c h t     deze waardevolle                kennis       en e r v a r i n g    te    behouden          en
verder      uit     te     bouwen.
 ---pagebreak---                                                    -  26  -
d)   Veredeling           van     vlassoorten
In   dit  verband          wordt       gestreefd         naar  de e x p l o i t a t i e   van een    hoogwaardige
natuurlijke           vezel die          het     voordeel     heeft      dat   hij     in  de  Gemeenschap wordt
geproduceerd.
Er   kan een nieuwe              weefselvariëteit             worden g e c r ë e r d      met   behulp   van   geschikte
mengsels       van v l a s - , k a t o e n - en k u n s t s t o f v e z e l .      Hiertoe      moet  het   gehele
proces    v a n de        linnen produktie               worden g e m o d e r n i s e e r d , van de    teelt   tot   .
aan het       eindprodukt.
De d o e l s t e l l i n g  van      het    onderzoek dat            in  verschillende          laboratoria     plaats
vindt,     is   de v e r b e t e r i n g       v a n de   consistentie         en k w a l i t e i t van   vlasprodukten
in   alle   produktiestadia                  :   roten,     zwingelen,        kaarden,       spinnen,    weven,
verven,     enz.          Bovendien z a l            worden g e t r a c h t   de g e r e d e  produkten     met   het
oog op     hun t o e p a s s i n g e n t e         verbeteren        : kleding,         interieur    decoratie,     enz.
De o n d e r z o e k r e s u l t a t e n   z u l l e n op   zo r u i m   mogelijke        schaal    worden    verspreid
om de p r a k t i s c h e      t o e p a s s i n g en b e n u t t i n g  van de       resultaten     ten   behoeve
v a n de g e h e l e      Europese t e x t i e l i n d u s t r i e      te   bevorderen.
 ---pagebreak---                                                  -   27   -
                                           StaaLonderzoek
Het   subprogramma op                 het     gebied     van      staalonderzoek                vormt       een b i j d r a g e  tot
de g e m e e n s c h a p p e l i j k e b e h o e f t e n    aan o n d e r z o e k       in    zowel       procesgerichte
als   produktgerichte                 technologische              sectoren          met     als     uiteindelijke             doel-
stelling       de     verbetering             v a n de   internationale                 concurrentiepositie                  van
de   communautaire              staalindustrie.                 Er wordt          voorrang          gegeven aan t o e p a s s i n g s -
gerichte       problemen             met   doelstellingen               op k o r t e      termijn,          waar     mogelijkheden
bestaan      om d e p r o d u k t i e k o s t e n       te    verlagen          e n de p r o d u k t i v i t e i t      te   verhogen,
de p r o d u k t k w a l i t e i t    te    verbeteren          en s t a a l      te    propageren            als     constructie-
en   bouwmateriaal.
Het    wegenschappelijk                 en t e c h n i s c h o n d e r z o e k      dat      in    het    kader      van     dit
subprogramma            wordt        uitgevoerd,          wordt       ingedeeld            in    de v o l g e n d e     vijf
 hoofdgebieden            :
 (i)   R e d u c t i e van         ijzererts
 Twee v a n d e        belangrijkste               onderwerpen           zijn      de    verbetering           van     het     bedrijf
 van   hoogovens -            ten      einde       de p r o d u k t i v i t e i t   te     v e r h o g e n en het         grondstoffen-
 verbruik       te     verbeteren           -    en v e r m i n d e r i n g    v a n de e n e r g i e k o s t e n .        Aangezien
 energiekosten            ongeveer          eenderde         v a n de t o t a l e        kosten        v a n de      ijzerproduktie
 vertegenwoordigen,                  zijn      de   mogelijkheden              om b e l a n g r i j k e      economische
 voordelen         te   behalen           aanzienlijk.
 (ii)    Staalproduktie
 Een g r o o t     deel      v a n de      werkzaamheden op                het     g e b i e d v a n de        staalproduktie
 heeft    betrekking             op    het     continugietprocédé                  met     als      belangrijkste            doel-
 stellingen           verbetering            v a n de o p p e r v l a k t e k w a l i t e i t       en i n w e n d i g e   kwaliteit
 van gegoten           produkten           en v e r b e t e r i n g    v a n de      besturing           en    bedrijfsprestaties
 van g i e t i n s t a l l a t i e s .       Er    zijn     aanzienlijke             energiebesparingen                   mogelijk
 dank    zij     het    beperkte           aantal       bewerkingsfasen.                    Voorts        worden      projecten
 uitgevoerd           met    het     o o g op de        verlaging          v a n de      bedrijfskosten               bij    de
 produktie         v a n e l e k t r o s t a a l , de o n t w i k k e l i n g        van betere            vuurvaste         materialen
 en   langer       durende          fundamentele            studies        v a n de t h e r m o c h e m i s c h e       eigenschappen
 van m a t e r i a l e n     voor      de     staalproduktie.
 ---pagebreak---                                                  -  28     -
  (iii)      Walsen        en m e c h a n i s c h e    bewerking
  Het   walserijonderzoek                loopt      uiteen       v a n de o n t w i k k e l i n g     van     energie
  besparende         maatregelen           in   ovens voor           het     verhitten        van blokken            tot
  studies      naar      de v e r l a g i n g   v a n de o n d e r h o u d s k o s t e n    van     walserijen          door
  verlenging         v a n de    levensduur           v a n de     walsen.         Bij    het     warmwalsen          blijkt
 uit    het   onderzoek         de b e l a n g s t e l l i n g     voor     de o p t i m a l i s e r i n g   van    de
  staaleigenschappen              door       technieken          voor      gecontroleerde             vervorming         en
 afkoeling,          terwijl      een b e t e r e       regeling         van de     vorm     een kernpunt             blijft
 v a n de w e r k z a a m h e d e n o p      het    gebied       van      het   koudwalsen.
  (iv)   Metingen         en   analyses
 Een g r o o t    deel      van   het     onderzoek          op    het     gebied     van    metingen         en    analyses
 heeft    betrekking           op k w a l i t e i t s b e o o r d e l i n g   en - c o n t r o l e ,    vooral      bij    hoge
 temperaturen.               Ook m o e t e n    in   verband         met    de   hogere      eisen        aan de      nauwkeurig
 heid    van de        afmetingen         en de o p p e r v l a k t e k w a l i t e i t    van gewalste             produkten
 meer g e a v a n c e e r d e   monotoring-            en    controlemethodes              ontwikkeld          worden.         Op
 het   gebied        v a n de   chemische           analyse       wordt       onderzoek        verricht        met      het  oog
 op de v e r b e t e r i n g    v a n de n a u w k e u r i g h e i d       en  snelheid        van       analytische
 technieken          voor     procesregeling              in  verschillende              stadia       v a n de   ijzer-      en
 staalproduktie.
 (v)   Eigenschappen              en     gebruiksgedrag
 Op h e t   g e b i e d v a n de e i g e n s c h a p p e n en          het    gebruiksgedrag              van   staalsoorten
 dat   een derde          van   het    totale        programma           vertegenwoordigt,                is  nog     steeds
 behoefte       aan b e t e r     wetenschappelijk                inzicht        in   lasbaarheid,            corrosie       en
 beschermingsmethodes, breukeigenschappen, vervormbaarheid                                                 en   hogetempera-
tuureigenschappen.
 Daarnaast        h e b b e n meer      specifieke           ontwikkelingswerkzaamheden                       onder      andere
betrekking          op o n d e r z o e k    van    staalsoorten             voor    offshore         constructies           en
gasleidingen,             voor   de o p w e k k i n g      van e l e k t r i c i t e i t   en    voor      gebruik       in
auto's.        De a l g e m e n e d o e l s t e l l i n g     is    de     bescherming         en v e r s t e r k i n g   van
bestaande        markten        en het        openen van nieuwe                markten       voor       staal    met     de
nadruk      op   de p r o d u k t i e     v a n meer g e a v a n c e e r d e p r o d u k t e n       met     een    hogere
toegevoegde            waarde.
 ---pagebreak---                                                 -  29   -
                          Proefprojecten              voor     de      staalindustrie
Naast    de   technologische onderzoekactiviteiten                                   bestaat         er   in    toenemende
mate   behoefte          tegelijkertijd              de   h a a l b a a r h e i d van       innoverende           technologieën
vast   te   stellen          met    behulp        van p r o e f -     en/of      demonstratieprojecten                    voor
afgaand     a a n de o p e r a t i o n e l e       fase.       Dit     geldt        vooral      voor      de    ijzer-     en
staalindustrie             a a n g e z i e n de    innovatiemogelijkheden                      ernstig        zijn     verzwakt
door   de   verslechterende                  financiële          situatie.
Talrijke      waardevolle             nieuwe       procédé's          en t e c h n o l o g i e ë n     zijn     in   de   loop
v a n de  jaren        ontwikkeld            in   de  Europese          staalindustrie,                maar     zijn    verder
onbenut     gebleven.              Dit     is   vooral      te    wijten        geweest        aan de      hoge k o s t e n       van
de   industriële          ontwikkeling,              hoge     investeringen,                gebrek       aan     financiële
middelen      en t e c h n i s c h e        risico's.
In   het  kader        van d i t      subprogramma k a n de                 Commissie          daarom        financiële
steun    verlenen          aan p r o e f -      en d e m o n s t r a t i e p r o j e c t e n   in    de   ijzer-      en    staal
industrie       die      de o v e r g a n g     mogelijk       maken n a a r          industrialisering               en    commer
cialisering          van p r o d u k t i e t e c h n i e k e n ,    procédé's           en i n s t a l l a t i e s   en   produkten
die   zelf    of     in    hun t o e p a s s i n g e n i n n o v e r e n d      zijn,       en waarvoor            grote
investeringen            vereist         zijn     om d e t e c h n i s c h e     en/of        commerciële           haalbaarheid
aan t e   tonen.           De p r o j e c t e n    moeten v o o r u i t z i c h t e n          b i e d e n op e c o n o m i s c h e
levensvatbaarheid               die      blijken      uit    voorafgaande               studies        en o n d e r z o e k e n .
Het   proefstadium             wordt       gekenmerkt         door      de b o u w ,       het    bedrijf        en de     ontwikkeling
van   een   installatie             met      voldoende        capaciteit            waarbij        gebruik        wordt     gemaakt
met   componenten d i e             groot       genoeg      zijn     om d e p r a k t i s c h e         uitvoerbaarheid
van t h e o r e t i s c h e    concepten of           laboratoriumconcepten                     te     verifiëren         en/of
de   betrouwbaarheid              te     verhogen van t e c h n i s c h e            en e c o n o m i s c h e g e g e v e n s     die
nodig    zijn      voor      de o v e r g a n g    naar     het     demonstratiestadium                   en,     in   sommige
gevallen,       naar       het     industriële          en/of       commerciële             stadium.
Het   demonstratiestadium                    wordt    gekenmerkt           door      de bouw e n / o f          het    bedrijf
van een     installatie             van      industriële          omvang        waarmee a l l e          technische         en
economische          gegevens kunnen               worden      verzameld, ten                einde       met   een zo       laag
mogelijk      risico         over     te    gaan t o t     commerciële             en/of       industriële            exploitatie
van de     technologie.
 ---pagebreak---                                                                :
                                                          30
   ELke o n d e r n e m i n g , o n d e r z o e k i n s t e l l i n g    of    andere       organisatie        die     werkzaam
   heden v e r r i c h t       op    het    gebied        van      ijzer   en    staal       en d i e   gevestigd        is   op
   het    grondgebied            v a n de     L i d - S t a t e n , kan b i j      de    Commissie aanvragen                indienen
   om f i n a n c i ë l e    steun       in   het     kader       van d i t    subprogramma.              Alle    projecten
   moeten b e t r e k k i n g        hebben op de t o e p a s s i n g            van nieuwe          technieken        of    techno
   logieën        met    de v o l g e n d e     doelstelling(en)               :   lagere       produktie-       en     bedrijfs
   kosten,        hogere p r o d u k t i v i t e i t       van de      installaties,              hogere produkt            kwaliteit
   lagere       investeringskosten                  v a n de      installaties,           ontwikkeling         van     nieuwe
  procédé's           of  produktiemiddelen,                     betere    prestaties           v a n de p r o d u k t e n ,  meer
  toepassingsmogelijkheden                        v a n de       produkten.
  Bovendien          moeten       zij     aan de v o l g e n d e       voorwaarden             voldoen      :
 -   zij     moeten b e t r e k k i n g         hebben op           industriële         proefinstallaties              of    demon
     stratie-installaties,
 -   er    moet      gebruik        worden gemaakt                van t e c h n i e k e n   of    procédé's      met     een
     innoverend           karakter,           hetzij       op     zichzelf,        hetzij       door   hun    toepassing,
 -   zij     moeten       redelijke           vooruitzichten             bieden       op t e c h n i s c h e en   economische
     betrouwbaarheid,                 g e b a s e e r d op e e r d e r e    onderzoekresultaten,
 -   zij     moeten       van b e l a n g       zijn     voor       de G e m e e n s c h a p .
 De p r o j e c t e n     k u n n e n met      name b e t r e k k i n g     h e b b e n op de        volgende     gebieden       :
-    sinteren          en    pelletiseren
-    gebruik         van    c o k e s en a f g e l e i d e        produkten       in    de     staalindustrie
-    h o o g o v e n s en d i r e c t e       reductie
-    oxi-     en      elektrostaalfabricage
-    gieten        en    stollen
-    omzetten          van s t a a l      (ovens,        warm- en        koudwalsen)
-    verwerking           van h a l f f a b r i k a t e n ,      eindprodukten            en    nevenprodukten
-    gebruik         en p r o p a g e r i n g    van     staal.
 ---pagebreak---                                                    -  31    -
              DE S U B P R O G R A M M A ' S VAN HET ACTIEPROGRAMMA            VOOR ONDERZOEK
                         OP HET G E B I E D     VAN I N D U S T R I Ë L E  TECHNOLOGIEËN
      PROGRAMMA                                                                   DUUR         B E D R A G ( M L n . ECU)
 Communautair      Referentiebureau             (GR)                           1983-1987                25.0
 Kernfysische       metingen                    (GCO)                          1984-1987                63.9
 Hoge-temperatuurmateriaten                     (GCO)                          1984-1987                28.4
 COST    501                                                                   1982  ...
 COST 5 0 2 ,  503,    504,      505                                           1983  ...
 Text i e L                                      (GR)                          1981-1984                  3.9
 Staalonderzoek                                  (EGKS)                        Jaarlijkse  begrotingskredieten
 Proefprojecten        voor     de    staalindustrie          (EGKS)            1983-1987                50.0
 Fundamenteel      technologisch             onderzoek       (GR)              1984-1987               135.0
 Toepassing     van    nieuwe       technologieën            (GR)              1984-1987                 35.0
 (GR)        Gezamenlijke          rekening
(EGKS)       Europese      Gemeenschap v o o r        K o l e n en      Staal
 (GCO)       Gemeenschappelijk              Centrum   voor     Onderzoek
 ---pagebreak---                                                                      32
                                                                                BIJLAGE I I
   FUNDAMENTEEL TECHNOLOGISCH ONDERZOEK - PROGRAMMA VOORSTEL
    [. I n l e i d i n g
   1.      Fundamenteel              technologisch        onderzoek          (FTO)     i s het onderzoekgebied dat
   t o t doel heeft vooruitgang te brengen i n d i e fundamentele technologieen die
  door de i n d u s t r i e kunnen worden gebruikt voor de o n t w i k k e l i n g van de concur-
  rerende produkten en procédés                          van     de     toekomst.       Het      midden houdend           tussen
  lange t e r m i j n           fundamenteel onderzoek en k o r t e                 termijn        technisch      0 & 0 , is
  FTO v o o r a l lange t e r m i j n t e c h n i s c h onderzoek dat p l a a t s v i n d t               i n het precom-
  merciele           stadium. Dat w i l zeggen dat aan de geavanceerde                                 technologieen die
  voortvloeien               u i t het    FTO    verder      industrieel          0    & 0 moet         worden       verricht
  alvorens deze met                  succes kunnen worden toegepast i n commerciele produkten of
  procédées. FTO i s v o o r a l b e l a n g r i j k omdat de r e s u l t a t e n ervan kunnen leiden
  tot     toepassingen i n een a a n t a l                industrié'le         s e c t o r e n , waardoor     het concur-
  rentievermogen van de i n d u s t r i e                 i n het algemeen             wordt v e r g r o o t . Het       onder
  zoek past geheel i n het programmapunt van het Kaderprogramma met                                              betrekking
  tot de bevordering van het concurrentievermogen van de i n d u s t r i e . Het heeft
 betrekking op gebieden a l s betrouwbaarheid, s l i j t a g e , a a n t a s t i n g , l a s e r t e c h -
 nologie,             polymeren         en    andere       nieuwe         materialen,            oppervlaktewetenschap
 en     -technologie,               membraanwetenschap             en    -technologie,            nieuwe   testmethodes,
 verbindingstechnieken, CAD/CAM                          en k a t a l y s e .
 2.      Hoewel FTO de technologieen kan opleveren d i e n o o d z a k e l i j k z i j n voor de
 handhaving van het i n d u s t r i e l e concurrentievermogen i n de kornende decennia,
wordt        FTO      i n de b e l a n g r i j k s t e onderzoekcentra van Europa t a m e l i j k verwaar-
 loosd. E n e r z i j d s was en i s fundamenteel onderzoek, dat een hoog n i v e a u heeft
behouden het kernpunt van het onderzoek aan de u n i v e r s i t e i t e n ,                                  terwijl       FTO
vaak wordt beschouwd                     a l s te t e c h o l o g i s c h of te toegepast voor v e e l univer
s i t e i t e n . A n d e r z i j d s bestaat b i j i n d u s t r i S l e ondernemingen               de tendens de 0 &
O-activiteiten                     te    concentreren             op      werkzaamheden              die      naar         alle
waarschijnlijkheid                    binnen     een    zeer     klein      aantal        jaren     zullen     l e i d e n tot
commercieel              winstgevende          produkten,         hetgeen       vooral          te wijten      i s aan       de
constante               druk        van     cash       flow      problemen           en        de    steeds       zwaardere
c o n c u r r e n t i e s t r i j d om de markten.
 ---pagebreak---                                                                           33
  3.      Daarnaast          i s het t o t dusver buitengewoon m o e i l i j k gebleken om                                 i n Europa
  de onderzoekdeskundigheid                         van de u n i v e r s i t e i t e n en die van de i n d u s t r i e b i j
  e l k a a r Ue brengen. Hoewel i n d i t verband                              enige vooruitgang i s geboekt,                    zijn
  de ontwikkelingen n i e t                    v e r genoeg of s n e l genoeg gegaan en het i s dan                                 ook
  ongebruikelijk                dat      samenwerking              tot    stand       komt        tussen    een    universitaire
  instelling           i n de       ene    L i d - S t a a t en een b e d r i j f          i n een andere.        Het      resultaat
  i s dat geen s i g n i f i c a n t e onderzoekresultaten worden voortgebracht of op                                               een
  j u i s t e w i j z e worden overgedragen                        om  door      de i n d u s t r i e i n de Gemeenschap i n
  de p r a k t i j k te worden gebracht.
  4.      Tevens d i e n t         erop      te worden gewezen dat de aard van het FTO                                  zodanig i s
  dat d i t s o o r t onderzoek b u i t e n het b e r e i k van v e e l a f z o n d e r l i j k e onderzoek
  centra        valt       en     zeker       buiten         de     mogelijkheden             van     kleine    en    middelgrote
 ondernemingen. Voor FTO                       i s b i j v o o r b e e l d vaak kennis v e r e i s t u i t twee of meer
 wetenschappelijke                  disciplines             en eveneens technische deskundigheid u i t meer
 dan       een     industriële               sector.         De     onderzoekactiviteiten                 die    op    dit      gebied
 worden o n t p l o o i d z i j n           dan      ook vaak van            s u b k r i t i s c h e omvang, dat w i l zeggen
 dat      de    uiteenlopende              deskundigheid              die vereist             i s om    resultaten        te    produ
 ceren        die      van      praktisch           belang         voor     de     industrie          kunnen     zijn,       niet    op
 toereikende s c h a a l b i j e e n wordt gebracht.
 5.        In    de    VS     en     Japan       wordt        sinds      een      aantal jaren            het   belang        hiervan
 i n g e z i e n en wordt een b i j d r a g e geleverd t o t de technologische grondslag voor
 de volgende            g e n e r a t i e produkten            ; deze landen hebben de u i t c e n t r a l e overheids
 bronnen geleverde middelen                           verhoogd        en onderzoek van                hoge k w a l i t e i t   op d i t
 gebied        gebundeld.            De   Amerikaanse              federale       steun aan           industrieel 0 & 0            van
 d i t type bedraagt               thans honderden miljoenen d o l l a r s per j a a r , t e r w i j l s o o r t
 g e l i j k e steun van het MITI i n Japan thans ongeveer 50-100 m i l j o e n d o l l a r per
j a a r bedraagt           en nog        steeds toeneemt. Ook worden de o n d e r z o e k a c t i v i t e i t e n i n
deze landen             over het algemeen goed gecoördineerd. In Japan vinden                                               bijvoor
beeld         veel      van       deze      activiteiten              plaats        binnen          een  programma          getiteld
"Onderzoek- en                o n t w i k k e l i n g s p r o j e c t op het       gebied van           fundamentele          techno
l o g i e voor de industrieën van de toekomst".
6.       Ondanks het belang voor het concurrentievermogen                                            van de Europese           indus
t r i e kampt FTO n i e t a l l e e n b i j de bestaande                            c e n t r a voor communautair              onder
zoek       met      gebrek        aan      elementaire             belangstelling,                maar   ook   kampt        het    met
a a n z i e n l i j k e h i n d e r n i s s e n d i e v o o r t v l o e i e n u i t een            gebrek aan      goede samen
werking.
 ---pagebreak---                                                                      34
7.       Ten     einde een programma voor FTO                         op   te s t e l l e n    dat beantwoordt              aan de
werkelijke             behoeften          van       de  communautaire           industrie,          heeft        de    Commissie
studies           verricht,          besprekingen             gevoerd       met     het       raadgevend          Comité        voor
Industrieel              Onderzoek en             Ontwikkelingswerk            (CORDI) en           i n f o r m e l e contacten
gelegd         met      bedrijfsverenigingen                 en   afzonderlijke             deskundigen          en    bedrijven
 (grote ondernemingen en tevens een a a n t a l k l e i n e en middelgrote ondernemin
gen      (KMO's)). Deze t a l r i j k e                inputs hebben b e l a n g r i j k e        aanwijzingen opgele
verd met          b e t r e k k i n g t o t de p r i o r i t e i t e n d i e een communautair programma voor
FTO moet bevatten.
I I . Rol van de Gemeenschap
8.      Het v o o r g e s t e l d e programma moet fungeren a l s een k a t a l y s a t o r of stimu
lans voor het onderzoekproces                            en het      concurrentievermogen van                     de   communau
t a i r e i n d u s t r i e , zodat d e r g e l i j k onderzoek              z i c h z e l f kan gaan bedruipen. Het
coördinerende                effect      van      de werkzaamheden            i n het        kader     van     het     programma
moet ertoe l e i d e n dat een efficiënter g e b r u i k t wordt gemaakt van de beschik
bare       middelen            doordat        overlappende          activiteiten            worden       beperkt,          terwijl
elkaar         aanvullende            activiteiten           d i e thans      gescheiden          p l a a t s v i n d e n , worden
gebundeld voor een efficiëntere verdere o n t w i k k e l i n g .
9.      Het onderzoek moet g e r i c h t z i j n op r e s u l t a t e n d i e ten goede komen aan de
industrieën               in     de   Gemeenschap            die    intrinsiek           gezond      zijn,        maar      worden
bedreigd door c o n c u r r e n t i e van b u i t e n de Gemeenschap, en waarvan de                                       toekomst
afhankelijk              i s van      een      aantal      factoren       waaronder          de  invoering           van     nieuwe
t e c h n o l o g i e d i e kan b i j d r a g e n t o t het          concurrentievermogen.
10.       Het programma heeft n i e t                    t o t d o e l het onderzoek            i n de Europese              indus
t r i e eenvoudigweg t e subsidiëren ; de b e l a n g r i j k s t e nadruk                                z a l l i g g e n op de
aanpak van f a c t o r e n met                 een Europese dimensie d i e a a n l e i d i n g hebben gegeven
t o t de h u i d i g e s i t u a t i e . Het programma i s dan ook bedoeld a l s stimulans voor
precommercieel                 onderzoek         dat n i e t    door     de   industrie         wordt      u i t g e v o e r d , met
het oog op :
        een betere coördinatie van de werkzaamheden d i e op d i t o g e n b l i k i n
        v e r s c h i l l e n d e L i d - S t a t e n door de i n d u s t r i e en door          andere
        o r g a n i s a t i e s l o s van e l k a a r worden v e r r i c h t ;
-       de      bevordering            van       internationale           samenwerking           tussen          verschillende
        s e c t o r e n van de i n d u s t r i e en tussen i n d u s t r i e en u n i v e r s i t e i t .
        Er z a l s p e c i a l e aandacht worden geschonken                         aan de deelname van KMO's
        (zie V).
 ---pagebreak---                                                                       35
11.        De     voor       de   verschillende               gebieden           van      d i t programma voorgestelde
bedragen          zijn      een a f s p i e g e l i n g van de h i e r             genoemde p r i n c i p e s . Z i j z i j n i n
verhouding l a a g en worden beschouwd a l s het minimum dat noodzakelijk i s om
de o n d e r z o e k d o e l s t e l l i n g e n t e b e r e i k e n .
R e l a t i e met n a t i o n a l e programma's
 12.      U i t besprekingen met                  de i n d u s t r i e , u n i v e r s i t a i r e deskundigen en n a t i o
nale       functionarissen                i s gebleken            dat      i n verschillende                Lid-Staten     van    de
Gemeenschap a c t i v i t e i t e n worden o n t p l o o i d op een aantal van de                                  FTO-gebieden.
 Er    lopen b i j v o o r b e e l d       programma's op                het     gebied van            corrosie     en van mem
braantechnologie                i n Duitsland,              terwijl         er een programma op het gebied van
 polymeren           i n voorbereiding              i s . In het Verenigd K o n i n k r i j k wordt                   een   aantal
 activiteiten              op   alle      gebieden waarop                 d i t programma betrekking h e e f t ,                 ge
 steund door de Science and Engineering Research C o u n c i l , t e r w i j l een a a n t a l
 wordt       gesteund         door      het      Britse       Department            of Industry. In Nederland                  zijn
 werkzaamheden gepland op het gebied van polymeren                                              en composieten. In Frank
 r i j k bestaan plannen voor omvangrijke programma's op het gebied van m a t e r i
 alen       en    bepaalde        p r o d u k t i e t e c h n i e k e n . B i j de        opstelling          van  het    FTO-pro-
 gramma i s z o v e e l m o g e l i j k getracht gebieden d i e reeds deel uitmaken van deze
 n a t i o n a l e programma's t e vermijden. V o l l e d i g e informatie over gesubsidieerde
  industriële            onderzoekprojecten i s echter n i e t a l t i j d beschikbaar.
  13.      Met het oog op het bovenstaande                              z a l de volgende aanpak worden gevolgd:
  -       onderwerpen d i e d u i d e l i j k d e e l uitmaken van n a t i o n a l e programma's
         worden vermeden, t e n z i j                 (zoals i n sommige landen) de n a t i o n a l e                       autori
          teiten         te   kennen         hebben        gegeven         dat      z i j bereid           zijn   hun    nationale
         programma's             te     integreren            i n het         communautaire               programma     en/of     hun
          programma's zodanig aan                      te passen dat z i j een a a n v u l l i n g vormen op                        de
          FTO-werkzaamheden;
  -       blijken           van      belanstelling                voor         FTO-onderzoekprojecten                  zullen       de
          grondslag          vormen voor             een     nadere         inperking          van      de   gebieden     die   deel
          uitmaken van het programma, zodat overlapping wordt vermeden;
          bij     de b e o o r d e l i n g van        o n d e r z o e k v o o r s t e l l e n z u l l e n voor de b e o o r d e l i n g
          aangetrokken             deskundigen             en     het      Raadgevend            Comité       inzake    Beheer      nn
          Coördinatie            (CGC)        ( z i e 15)      worden        verzocht aan                te  geven   welke     voor
          s t e l l e n werkzaamheden behelzen d i e naar het s c h i j n t overeenkomen met                                        de
          n a t i o n a l e werkzaamheden;
 ---pagebreak---                                                                        36
-       waar dank z i j deze werkwijze aanwijzingen                                   worden gevonden voor
        overlappende             nationale            activiteiten             op      een      bepaald          programmagebied,
        zullen        zo nodig werkzaamheden i n o v e r l e g worden opgezet met                                          een   hogere
        financiële b i j d r a g e dan voor deze werkzaamheden g e b r u i k e l i j k i s .
III.      Beheer van het Programma
A. Aard van Communautaire Maatregelen
14.       P r o j e c t e n i n het kader van                  het    FTO-programme z u l l e n worden uitgevoerd
door       middel        van     contracten            voor       gezamenlijke             rekening           (met      inbegrip     van
p r o e f - en demonstratieprojecten)                           en werkzaamheden i n o v e r l e g . De                    omvang van
de p r o j e c t e n z a l u i t e e n l o p e n , maar de o p l o s s i n g van problemen d i e van                             belang
z i j n voor de i n d u s t r i e , kan               a l l e e n worden gevonden door steun aan                             projecten
van a a n z i e n l i j k e omvang. Het                 gevolg       i s dat voor het               gemiddelde p r o j e c t drie
of     vier       full-time          onderzoekers               of    gelijkwaardige               krachten           moeten     worden
aangesteld              gedurende           drie        of      vier      jaar        met       geschikte             ondersteunende
faciliteiten.              Aangezien de              t y p i s c h e kosten         van     een      dergelijk           onderzoek op
het     ogenblik          i n Europa ongeveer                  100.000 Ecu per manjaar bedragen,                               betekent
dit     dat de uitgaven per                    t y p i s c h p r o j e c t 900.000 t o t 1,6                 m i l j o e n Ecu    zullen
bedragen.
B. Beheer en E v a l u a t i e
15.        B i j het        beheer        van     het       programma         z a l het         Raadgevend             Comité     inzake
Beheer          en      Coördinatie             (CGC)        -     Industriële             technologieën                de   Commissie
a s s i s t e r e n b i j de b e o o r d e l i n g van            onderzoekvoorstellen                   en het volgen van            de
werkzaamheden naarmate het                          programma v o r d e r t , w i j z i g i n g e n i n het                  programma
v o o r s t e l l e n en i n het algemeen de Commissie a d v i s e r e n b i j het beheer van de
werkzaamheden,               Aangezien           d i t programma             sterk        i n d u s t r i e g e r i c h t i s , z a l de
Commissie echter o v e r l e g plegen met                            de   i n d u s t r i e en i n voorkomend geval met
u n i v e r s i t a i r e i n s t e l l i n g e n en o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n om        hun     deelname aan het
programma te b e w e r k s t e l l i n g e n en gebruik                       te kunnen maken van hun                       technische
e x p e r t i s e , v o o r a l wat      b e t r e f t het beheer en de m o g e l i j k aanpassingen van het
programma.
16.        Het      programma         wordt        onderworpen            aan      evaluatieprocedures                    in   overeen
stemming            met      het       "Communautair                Actieprogramma                voor       de       Evaluatie      van
Communautaire Onderzoek- en Ontwikkelingsprogramma's"                                                   (COM(83)l).
 ---pagebreak---                                                                 37
Bij      de     samenstelling             van     de   evaluatiepanels          z a l a l het mogelijke             worden
gedaan         om     de    belangen van            de   industrie     op     de    juiste     wijze   te vertegen
woordigen.
C. Deelnemers en P r o j e c t e n
17.       Aan een p r o j e c t kan worden deelgenomen door industriële ondernemingen,
onderzoekinstellingen                       en    universiteiten       d i e i n de         Gemeenschap        gevestigd
zijn.         Over        het     algemeen          dient    de   hoofdcontractant             of   leider         in   een
projectgroep               of -consortium             een industriële onderneming                te z i j n   met     grote
belangen            bij       de     verwachte          resultaten.       Er      zal     extra    aandacht         worden
 geschonken aan de deelname van KMO's ( z i e V ) .
 18.        Er wordt voorrang                   verleend    aan p r o j e c t e n   d i e worden    ondernomen         door
 deelnemers u i t meer dan één L i d - S t a a t .
 D. Financiële Steun
 19.        De f i n a n c i e r i n g    door de Gemeenschap d i e n t , i n het algemeen, n i e t meer
 te bedragen dan 50 % van de t o t a l e kosten van het p r o j e c t . Het                                   resterende
 deel        dient        te     worden         verschaft     door    de      industriële         ondernemingen         die
 deelnemen            aan het p r o j e c t .        Over de omvang van de communautaire                      financiële
 steun z a l per p r o j e c t worden b e s l i s t aan de hand van de kenmerken ervan, de
 s e l e c t i e c r i t e r i a en de movang van het r i s i c o dat door de v o o r s t e l l e r s van de
 p r o j e c t e n wordt aanvaard. De Commissie z a l rekening houden met                                   a l l e andere
 ontvangen             of     verwachte          steun    zodat   het     totale        bedrag van       nationale        of
  communautaire              steun over het algemeen n i e t meer z a l bedragen dan 50 % van de
  t o t a l e kosten. Voor demonstratieprojecten moet maximaal 50 % van de s u b s i d i e
 worden t e r u g b e t a a l d i n het g e v a l van commerciële e x p l o i t a t i e .
  20.         In      gevallen          waar      met    nationale      middelen          ondersteunde         of    geheel
  p a r t i c u l i e r g e f i n a n c i e r d e werkzaamheden reeds gaande z i j n , kan de r o l van de
  Commissie beperkt b l i j v e n t o t a l l e e n maar het organiseren van de coördinatie
  van       de     werkzaamheden,               en   behoeven    de    communautaire          middelen        slechts     te
  worden aangewend om de kosten van deze coördinerende a c t i v i t e i t e n te dekken.
  In     bepaalde            gevallen         waar     het  duidelijk        i s dat       voor   werkzaamheden          van
  strategisch               belang        meer     nodig     is   dan      eenvoudige         coördinatie,          kan    de
  Commissie,             i n overleg          met    het CGC,    een hogere b i j d r a g e        van    communautaire
  z i j d e i n overweging nemen.
 ---pagebreak---                                                                           38
   E. V e r s p r e i d i n g     van     Informatie,             Toegang t o t en E x p l o i t a t i e van
         Resultaten
   21.        De     regels        voor      de     verspreiding          van      informatie            en   de    toegang      tot     en
   e x p l o i t a t i e van      r e s u l t a t e n worden gebaseerd op de p r i n c i p e s d i e z i j n uiteen-
   gezet i n het document inzake het actieprogramma. Aangezien het                                                      FTO-programma
   evenwel een             zeer ruim gebied b e s t r i j k t                  n i e t a l l e e n wat        betreft         technische
   onderwerpen maar ook                      onderwerpen d i e u i t e e n l o p e n             van     nagenoeg         fundamenteel
   onderzoek t o t demonstratieprojecten, z a l het                                    nodig z i j n de          r e g e l s per    geval
  aan      te passen en              de w e t t e l i j k e voorwaarden op                 te nemen i n de              afzonderlijke
   contracten.             Een      ander       s p e c i f i e k aspect       van      het      FTO-programma,             is   dat    de
  projecten             onderling           zullen          samenhangen,          niet       alleen         binnen        een   bepaald
  onderzoekgebied                 zoals        katalyse,           maar    ook     projecten            uit   verschillende            ge-
  bieden. Zo i s het mogelijk dat de r e s u l t a t e n van werkzaamheden op het                                                 gebied
  van     de    oppervlaktetechnologie                       kunnen worden toegepast op bepaalde problemen
  op     het     gebied         van      slijtage.           In    dergelijke         gevallen           dient     de     in   bepaalde
  projecten           verkregen voorgrondkennis tegen r e d e l i j k e voorwaarden beschikbaar
  te worden g e s t e l d zodat b e t e r                    en s n e l l e r r e s u l t a t e n kunnen worden verkregen
  i n andere projecten waarvoor deze i n f o r m a t i e v e r e i s t i s .
  IV. B l i j k e n van B e l a n g s t e l l i n g en Indiening                   van      Voorstellen
 22.        Op      dit      ogenblik          wordt         verzocht       om     blijken          van     belangstelling            van
 bedrijven             en     onderzoekorganisaties.                    Degenen          die       antwoorden,            verplichten
 z i e h op geen enkele w i j z e , maar moeten de volgende i n f o r m a t i e v e r s c h a f f e n                                  :
         identiteit            van      de    organisatie            en  informatie            over       degenen       die    bij   het
         onderzoek z u l l e n worden betrokken;
-        een körte b e s c h r i j v i n g van het v o o r g e s t e l d e p r o j e c t alsmede de
         technische           doelstellingen;
-        de voorgestelde duur van                        de werkzaamheden en de benodigde f i n a n c i e n ;
        eerste         i n d i c a t i e s wat       b e t r e f t andere o r g a n i s a t i e s        waarmee samenwerking
        mogelijk i s ;
-       i n voorkomend geval een verzoek aan                               de Commissie deze i n f o r m a t i e               door te
        geven aan           anderen d i e b l i j k geven van                    b e l a n g s t e l l i n g voor s o o r t g e l i j k e
       werkzaamheden en                   die      eventueel b e l a n g s t e l l i n g hebben voor                   samenwerking
        i n een       project.
 ---pagebreak---                                                                         39
  23.       De b l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g worden door de Commissie beoordeeld
  i n o v e r l e g met h e t GCG. Aan de hand van de ontvangen b l i j k e n van belang
  s t e l l i n g roept de Commissie groepen potentiële deelnemers b i j e e n t e n einde
  samenwerkingsovereenkomsten aan t e moedigen.
  24.        Nadat         de Raad          h e t FTO-programma             heeft      goedgekeurd,              publiceert     de
 Commissie             een f o r m e e l v e r z o e k om v o o r s t e l l e n .       Verwacht wordt dat de dan
 ontvangen              voorstellen              grotendeels          afkomstig        zijn       van de             groepen van
 o r g a n i s a t i e s met b e l a n g s t e l l i n g voor samenwerking d i e z i j n gevormd                           tijdens
 de voorafgaande procedure.
 V. K l e i n e en m i d d e l g r o t e ondernemingen
 25.        Aangezien w a a r s c h i j n l i j k          v e e l van de v o o r g e s t e l d e werkzaamheden van
 direct         b e l a n g of nut voor de KMO's z i j n ,                     dienen deze z o v e e l m o g e l i j k t e
 worden b e t r o k k e n b i j de d a a d w e r k e l i j k e u i t v o e r i n g van het programma. KMO's
 z u l l e n op e l k e m o g e l i j k e w i j z e worden aangemoedigd                       onderzoekvoorstellen i n
 te     d i e n e n en a c t i e f        d e e l t e nemen aan de onderzoekwerkzaamheden                               en/of een
 financiële               b i j d r a g e t e l e v e r e n t o t e l d e r s t e v e r r i c h t e n onderzoek dat voor
 hun      v a n b e l a n g i s . B i j de s e l e c t i e               van o n d e r z o e k v o o r s t e l l e n   z a l om de
volgende             redenen          extra      aandacht worden            gegeven      aan d i e welke               betrekking
 hebben op KMO's :
         een a a n t a l van de industrieën d i e van d i t programma moeten p r o f i t e r e n ,
         b e s t a a t voor een groot d e e l u i t KMO's;
         KMO's lenen z i c h vaak het best voor de e x p l o i t a t i e van nieuwe techno
         logie         i n zijn          beginfasen         en z i j n      vaak     het s n e l s t         wat b e t r e f t  de
         v o l t o o i i n g van de t e c h n o l o g i s c h e o n t w i k k e l i n g en het op de markt brengen
        van nieuwe produkten;
        het      management van KMO's h e e f t vaak de meest dynamische kenmerken en z a l
         eerder            speculatieve             ontwikkelingen            ondernemen             dan        veel       grotere
        bedrijven.
26.         Bepaalde            onderzoekgebieden -                   slijtage      en a a n t a s t i n g ,        oppervlakte
wetenschap en - t e c h n o l o g i e , l a s e r t e c h n o l o g i e , v e r b i n d i n g s t e c h n i e k e n , CAD/CAM
en membraanwetenschap                        en - t e c h n o l o g i e    - zijn      gebieden waarop                 KMO's een
b e l a n g r i j k e r o l kunnen s p e l e n en v o o r a l op deze gebieden z a l e x t r a aandacht
worden geschonken aan voldoende deelname van KMO's.
27. Z o a l s i n h e t hoofddocument                      u i t e e n i s gezet, l a a t de deelname van KMO's
z i c h vaak m o e i l i j k r e a l i s e r e n . De volgende mechanismen moeten, met e l k a a r ,
 ---pagebreak---                                                                     40
b i j d r a g e n t o t hun deelname ; s l e c h t s de e r v a r i n g kan l e r e n welke manier of
manieren het meest g e s c h i k t z i j n :
-       veel         KMO's         zijn       aangesloten         b i j de       coöperatieve               of      collectieve
        organisaties               d i e i n een a a n t a l L i d - S t a t e n      bestaan. Deze               organisaties
        kunnen         i n h e t programma             zelf     onderzoek        verrichten            voor      de KMO's of
        kunnen helpen KMO's t e i d e n t i f i c e r e n d i e a f z o n d e r l i j k kunnen deelnemen;
        grotere          ondernemingen             d i e g e w o o n l i j k KMO's      inschakelen             a l s toeleve
        r a n c i e r s of d i e hun produkten op de markt brengen kunnen h e t programma
        onder        de aandacht              van de KMO's brengen                of hen e r b i j            betrekken a l s
        onderzoekpartners;
-       u n i v e r s i t e i t e n d i e z i c h reeds bezighouden met problemen                            d i e betrekking
        hebben op KMO's, kunnen KMO's i n groepen                                   b i j e e n b r e n g e n om g e z a m e l i j k
        v o o r s t e l l e n i n t e dienen;
-       bedrijfsverenigingen,                     kamers van koophandel,                  regionale          a f d e l i n g e n van
        overheidsdiensten                   d i e betrokken          zijn    bij 0         & 0, en andere                     lokale
        i n s t e l l i n g e n d i e kunnen worden benaderd v i a o v e r h e i d of b e d r i j f s l e v e n ,
        kunnen k l e i n e ondernemingen                  opsporen met b e l a n g s t e l l i n g voor de i n het
        programma opgenomen onderzoekgebieden.
        De b l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g z u l l e n een b e l a n g r i j k e b i j d r a g e vormen t o t
de aanmoediging van de deelname van KMO's en de vorming van groepen.
VI.     Technische inhoud van het programma
28. U i t de s t u d i e s van de Commissie                       en u i t c o n t a c t e n met vertegenwoordigers
van       het b e d r i j f s l e v e n         i s gebleken           dat e r een b e l a n g r i j k e               mate van
overeenstemming                  b e s t a a t over     de gebieden           van fundamenteel                  technologisch
onderzoek d i e van belang z i j n voor communautaire                                       initiatieven.              Ook i s men
het      e r over het algemeen over eens dat o n t w i k k e l i n g e n op deze gebieden van
essentieel             belang z i j n          w i l de i n d u s t r i e    i n de Gemeenschap haar                        concur
rentievermogen h e r k r i j g e n en zodoende een passend aandeel op de i n t e r n a t i
onale markt verwerven. De g e s e l e c t e e r d e gebieden z i j n d i e welke v o l d o e n aan
de volgende c r i t e r i a :
1)      Op d i t o g e n b l i k wordt             door h e t p a r t i c u l i e r e   onderzoek, n a t i o n a l e pro
        gramma's en andere                     communautaire          programma's h i e r a a n onvoldoende                      aan
        dacht besteed.
2)      De verwachte o n d e z o e k r e s u l t a t e n z i j n van b e l a n g voor en moeten l e i d e n
 ---pagebreak---                                                                     41
        tot      toepassingen             i n een a a n t a l b e l a n g r i j k e      communautaire       industrieën.
        Dit      z i j n v o o r a l de verwerkende industrieën, i n het v e r l e d e n en i n de
        v o o r s p e l b a r e toekomst een onmisbare p e i l e r van de economische k r a c h t van
        de Gemeenschap.
3)      Het onderzoek i s m u l t i d i s c i p l i n a i r - de werkzaamheden dragen b i j t o t een
        beter i n z i c h t           i n de fundamentele p r i n c i p e s en l e i d e n t o t geavanceerde
        geïntegreerde                 toepassingen          van    fysica,        chemie        en techniek.      Zodoende
        vormen deze werkzaamheden een a a n v u l l i n g                            op     de onderzoekgebieden van
         andere communautaire 0 & O-programma's en v o o r a l van de reeds g e s t a r t e
         programma's              op     het     gebied      van    de      informatietechnologie             (ESPRIT)  en
         biotechnologie
4)       De gebieden lenen z i c h v o o r samenwerkingsprojecten waaraan v e r s c h i l l e n d e
         ondernemingen                  of      onderzoekinstellingen                   deelnemen         (bedrijfsleven,
         overheid           en     universiteit).            Deze     samenwerking            i s vereist     vanwege het
         m u l t i d i s c i p l a i r e k a r a k t e r van de onderwerpen, maar i s tevens w e n s e l i j k
         aangezien één van de b e l a n g r i j k s t e d o e s t e l l i n g e n van het programma wordt
         gevormd door de s t i m u l e r i n g van onderzoek i n samenwerkingsverband binnen
         de Gemeenschap.
 5)      De potentiële industriële toepassingen van het onderzoek z i j n d u i d e l i j k ,
         maar het v e r r i c h t e onderzoek z e l f i s precommercieel, d.w.z. dat ook a l s
         het       onderzoek met               succes i s a f g e r o n d , de             industrie     met   zijn   eigen
          financiële             middelen          verdere       0     &     O-werkzaamheden           moet    verrichten,
          a l v o r e n s de r e s u l t a t e n met succes kunnen worden verwerkt i n verkoopbare
          produkten of procédés. Zodoende z a l van de werkzaamheden een stimulans
         uitgaan             en        zullen         de    belanghebbende                industriële        ondernemingen
          gelijkelijk             een b e t e r e t e c h n o l o g i s c h e p o s i t i e verwerven, met        name ten
          o p z i c h t e van hun Amerikaanse en Japanse concurrenten. De                                    ondernemingen
          moeten evenwel                 zelf      de    nieuwe     technologie           vertalen      i n concurrerende
          produkten.
 6)       Het onderzoek kan l e i d e n t o t t e c h n o l o g i s c h e doorbraken op het gebied van
          de       industriële             produktiviteit,              de     betrouwbaarheid            van   produkten,
          originaliteit                van   ontwerp       en a l g e h e l e    kwaliteit,        d i e stuk voor     stuk
          b i j d r a g e n t o t een b e t e r concurrentievermogen.
  29. De i n d u s t r i e h e e f t reeds b l i j k gegeven van b e l a n g s t e l l i n g voor deelname
 aan onderzoek i n samenwerkingsverband op deze gebieden, m i t s een zekere mate
 van       financiële steun b e s c h i k b a a r                i s . Deze samenwerking               en   overheidssteun
  z i j n buitengewoon welkom want :
          het      werk wordt vaak g e z i e n a l s dermate s p e c u l a t i e f of het probleem i s
          van t o e p a s s i n g op z o v e e l v e r s c h i l l e n d e produkten dat één onderneming d i t
 ---pagebreak---                                                                             42
           n i e t a l l e e n ten u i t v o e r kan brengen,                        hoewel het voor deze onderneming
           zeer        interessant               is      als      de      risico's            kunnen          worden          gedeeld        met
          v e r s c h i l l e n d e ondernemingen en o v e r h e i d s i n s t e l l i n g e n ;
           de     resultaten              kunnen        van      belang         zijn       voor       de      o n t w i k k e l i n g van     de
          produktielijn(en)                    van      een      onderneming, maar                    de     v e r e i s t e technologie
          ontbreekt geheel of ten d e l e binnen de onderneming.
  30. Hieronder v o l g t een k o r t e u i t e e n z e t t i n g van                               de b e l a n g r i j k s t e      aspecten
  van de g e s e l e c t e e r d e onderzoeksgebieden                           en van de behoefte van de                            industrie
  aan werkzaamheden op deze gebieden. I n het algemeen d i e n t h i e r b i j evenwel te
  worden aangetekend                    dat a l deze gebieden en de onderwerpen binnen de gebieden
  zijn        gekozen          v i a een          zorgvuldig            proces        van       selectie           en      definitie        van
  o n d e r z o e k p r i o r i t e i t e n . De gebieden              hangen op een                a a n t a l manieren             samen en
  vormen naar wordt aangenomen een hanteerbaar geheel voor d i t FTO-programma.
  1) Betrouwbaarheid, s l i j t a g e en a a n t a s t i n g
  31. A l s de betrouwbaarheid van Europese                                      produkten wordt v e r b e t e r d , z a l een
 g r o t e r d e e l van de i n d u s t r i e                i n de Gemeenschap d u i d e l i j k met                         name van       de
 Japanse c o n c u r r e n t i e minder t e duchten hebben dan op d i t o g e n b l i k . Of het nu
 gaat         om      een       auto,         een      keukentoestel                of     een        geautomatiseerd                 continu
 i n d u s t r i e e l procédé, de hedendaagse consument k i j k t i n de e e r s t e p l a a t s naar
 betrouwbaarheid                  a l s h i j i e t s wenst aan t e s c h a f f e n . De                         t e c h n o l o g i e van   de
 i n d u s t r i e i n de Gemeenschap h e e f t over het algemeen g e l i j k e                                            t r e d gehouden
 met     de e i s e n van de consument wat b e t r e f t l i c h t e r e en s t e r k e r e m a t e r i a l e n ,
 maar          de       technologie                om       tevens          betrouwbaarheid                    te       waarborgen          is
 achtergebleven en een zwak punt geworden i n het vermogen van de i n d u s t r i e om
 concurrerende                produkten           op    de markt te brengen.                       Er i s dan           ook       uitgebreid
 onderzoek nodig ten einde over de gehele l i n i e de p r e s t a t i e s t e verbeteren
wat b e t r e f t de betrouwbaarheid van componenten, systemen en m a t e r i a l e n .
32. Om          betrouwbaarder                produkten          te f a b r i c e r e n i s het e s s e n t i e e l dat eerst
bevredigende               methodes worden o n t w i k k e l d voor de                           raming van de w a a r s c h i j n
lijke        levensduur van                  machines en             componenten en                 de     voorspelling              van   het
w a a r s c h i j n l i j k e t i j d s t i p en de aard van gebreken. Deze voorspellingsmethodes
zijn       zowel        nodig         tijdens         de     o n t w i k k e l i n g s f a s e van       het      produkt          a l s voor
inspectie            tijdens          de     f a b r i c a g e en      tijdens         de     g e b r u i k s d u u r van         de    gerede
produkten.
 ---pagebreak---                                                                           43
 33. Wat         b e t r e f t s p e c i f i e k e middelen             om de betrouwbaarheid               van produkten t e
v e r b e t e r e n , moeten bepaalde                  deelgebieden van het onderzoek                          worden gestimu
 leerd.        Aangezien           bijvoorbeeld             slijtage           een      fundamentele      f a c t o r vormt    voor
het       f u n c t i o n e r e n , de v e i l i g h e i d       en de betrouwbaarheid                 van     technische sys
 temen, moeten s l i j t a g e p r o b l e m e n worden aangepakt.                                 Er i s v o o r a l geconcen
 t r e e r d onderzoek v e r e i s t op het gebied van de t r i b o l o g i e - de wetenschap en
technologie              van      op    e l k a a r inwerkende                 oppervlakken          die   ten      opzichte     van
e l k a a r bewegen alsmede de                        t e c h n i e k e n en werkwijzen              die hierop betrekking
hebben. Vooruitgang op het gebied van t r i b o l o g i e kan n i e t a l l e e n l e i d e n t o t
c o n c u r r e r e n d e r produkten            ( v o o r a l i n g e v a l l e n waar s l i j t a g e de b e l a n g r i j k s t e
beperkende f a c t o r voor                  de levensduur vormt), maar kan tevens een b i j d r a g e
l e v e r e n t o t de b e p e r k i n g van de grote economische v e r l i e z e n d i e v o o r t v l o e i e n
uit      s l i j t a g e en d i e op d i t o g e n b l i k worden geraamd op 1 a 2 % van het                                     BNP
van de i n d u s t r i e l a n d e n . Hoewel het m o g e l i j k i s dat een groot d e e l van d i t
v e r l i e s n i e t t e v e r m i j d e n v a l t , i s de t o t a l e omvang zodanig dat z e l f s                            een
b e s p a r i n g van 10 % dank z i j FTO een a a n z i e n l i j k v o o r d e e l o p l e v e r t .
34. De t e c h n o l o g i e van t r i b o l o g i s c h e systemen b e r u s t op d i t o g e n b l i k g r o t e n
d e e l s op e m p i r i s c h e grondslagen. Het onderzoek                                  z a l dan ook g e r i c h t z i j n  op
het v a s t s t e l l e n van          de fundamentele                   r e l a t i e s tussen materiaaleigenschappen
en      g e b r u i k s e i s e n . De     belangrijkste                betrokken           gebieden     zijn      d i e welke    te
maken hebben met                     sterk       schurende             omstandigheden,              bijvoorbeeld         verspanen
 (buitengewoon                belangrijk            in      sterk         geautomatiseerde             produktielijnen           met
r o b o t s waar o v e r s c h r i j d i n g van t o l e r a n t i e s of d e f e c t e componenten e r n s t i g e
gevolgen hebben), l a g e r s i n v u i l e omgevingen, schurend gedrag b i j v l o e i s t o f
fen      (pompen en w a a i e r s ) en s l i j t a g e ten gevolge van hoge temperaturen                                     en i n
turbines.
35.       In de        meeste g e v a l l e n waar sprake                       i s van       hydrodynamische smering             of
g r e n s v l a k s m e r i n g wordt de o n t w i k k e l i n g op d i t o g e n b l i k beperkt door
v e r m o e i i n g , a a n g r o e i i n g en v a s t l o p e n . Het onderzoek z a l daarom tevens worden
gericht           op      vermindering             van        de      slijtage           i n overbrengingsinrichtingen,
z u i g e r s , g l i j l a g e r s en r o l - en Kogellagersystemen, alsmede c o n t i n u v a r i a b e l e
transmissiesystemen                   (beperkende              factor        i s de lage wrijvingscoëfficient van
ongeveer 10 % ) . Er z a l worden g e s t r e e f d naar een v e r b e t e r i n g van 30 - 100 %
die       belangrijke              potentiële            voordelen            moet       opleveren       met      name voor       de
a u t o i n d u s t r i e en de vrachtwagen-                   en b u s i n d u s t r i e .
 ---pagebreak---                                                                      44
36. Ook de breukmechanica                           vormt een b e l a n g r i j k         concept b i j het onderzoek
naar de s l i j t a g e en v e i l i g h e i d van mechanisch b e l a s t e onderdelen. H i e r wordt
aan de hand van bestaande                            scheuren i n componenten onderzocht                           onder    welke
omstandigheden                 scheurtjes           zich   kunnen         v o o r t p l a n t e n en   t o t breuk         kunnen
l e i d e n . B i j breukmechanica                  wordt    uigegaan van de r e a l i s t i s c h e aanname dat
het       vrijwel          onmogelijk            i s tijdens          een     gespecificeerde             levensduur          alle
beschadigingen t e vermijden. Er worden daarom o p z e t t e l i j k dynamische                                            scheu-
ren t o e g e l a t e n , maar er wordt op t o e g e z i e n dat deze scheuren n i e t l e i d e n tot
een v o l l e d i g d e f e c t van m a t e r i a l e n , componenten of s t r u c t u r e n . Met behulp
van      de breukmechanica                  kan h e t m o g e l i j k worden v e i l i g h e i d s a n a l y s e s u i t te
voeren         van componenten                  op b e l a n g r i j k e   t e c h n i s c h e gebieden,          waarmee een
optimaal            m a t e r i a a l g e b r u i k wordt       bevorderd            en     overdimensionering              wordt
vermeden           (vooral belangrijk                 a l s de i n v o e r i n g van nieuwe m a t e r i a l e n wordt
overwogen).             Er z a l r e k e n i n g worden gehouden met s o o r t g e l i j k e werkzaamheden
van het Gemeenschappelijk                          Centrum voor Onderzoek en de werkazaamheden die
moeten worden v e r r i c h t i n het v o o r g e s t e l d e 0 & O-programma op h e t gebied van
de k e r n r e a c t o r v e i l i g h e i d .
37. Op a l l e            gebieden van de t e c h n o l o g i e                s t a a n componenten van machines,
systemen           en i n s t a l l a t i e s     tevens b l o o t       aan c y c l i s c h e b e l a s t i n g e n ,   bijvoor-
beeld        i n de vorm van a l t e r n e r e n d e mechanische                           of thermische            spanningen.
Onder deze omstandigheden                          zijn   gegevens over de m a t e r i a a l s t e r k t e d i e z i j n
bepaald onder s t a t i s c h e b e l a s t i n g , over het algemeen n i e t l a n g e r g e l d i g . Met
andere woorden componenten d i e worden onderworpen aan c y c l i s c h e b e l a s t i n g e n ,
kunnen bezwijken b i j spanningsniveau's d i e v e r onder hun nominale                                                statische
s t e r k t e l i g g e n , t e n gevolge van een d e f e c t dat bekend s t a a t a l s vermoeiing.
38. De grote b e t e k e n i s van v e r m o e i i n g voor                        de levensduur van industriële
produkten b l i j k t             u i t het f e i t      dat v e r m o e i i n g v e r a n t w o o r d e l i j k i s voor 95%
van a l l e breukschade.                    Het op d i t gebied t e v e r r i c h t e n onderzoek                      i s daarom
g e r i c h t op de o n t w i k k e l i n g van maatregelen om vermoeiingsschade t e vermijden
en zodoende de betrouwbaarheid en v e i l i g h e i d van industriële produkten te
verbeteren.               Het       onderzoek          z a l worden           geconcentreerd             op      de      nieuwere
m a t e r i a l e n en componenten d i e b l o o t s t a a n aan de v e e l hogere                           spanningen die
thans i n de t e c h n i e k g e b r u i k e l i j k worden.
39.      De      betrouwbaarheid                 en   levensduur          van produkten             wordt       tevens       sterk
beïnvloed           door de a a n t a s t i n g van m a t e r i a l e n , met c o r r o s i e a l s één van de
meest aangehaalde problemen waarvoor op d i t gebied een o p l o s s i n g moet worden
 ---pagebreak---                                                                          45
gevonden. Behalve                    het      feit     dat het onderzoek                   ertoe kan b i j d r a g e n dat              een
b e l a n g r i j k d e e l van          de economische v e r l i e z e n ten gevolge van c o r r o s i e ,                              op
dit     o g e n b l i k geraamd op                2 t o t 4 % van het BNP                    i n de i n d u s t r i e l a n d e n ,     kan
worden vermeden, kan het onderzoek                                   e r t o e b i j d r a g e n dat een o p l o s s i n g wordt
gevonden voor                de     s p e c i f i e k e corrosieproblemen d i e worden beschouwd a l s de
h u i d i g e b e p e r k i n g voor v e r d e r e o n t w i k k e l i n g e n i n bepaalde i n d u s t r i e t a k k e n en
technologieën.
40. De werkzaamheden z u l l e n zo worden opgezet dat aanverwante werkzaamheden
die      op d i t o g e n b l i k worden u i t g e v o e r d onder het EGKS-Verdag, i n het                                          kader
van COST en binnen de werkzaamheden van het Gemeenschappelijk                                                           Centrum voor
Onderzoek, v o l l e d i g kunnen worden geïntegreerd. Voorts z a l rekening worden
gehouden met               lopende n a t i o n a l e programma's. De werkzaamheden z u l l e n v o o r a l
betrekking               hebben          op       de     ontwikkeling               van      materialen            met        een     hoge
 corrosievastheid                    voor          gebruik          in       agressieve           media,           onderzoek             aan
w a t e r s t o f v e r b r o s s i n g en t e c h n i e k e n voor een b e t e r e t i j d e l i j k e en permanente
 corrosiebescherming.
 41.     Een      ander        gebied van             aanzienlijk           en     steeds g r o t e r wordend economisch
belang binnen                 d i t onderzoekgebied                  i s dat van            de b i o c o m p a t i b i l i t e i t   en   de
b i o l o g i s c h e a a n t a s t i n g van m a t e r i a l e n . V o o r a l i n verband met                       de toenemende
 vraag naar kunstmatige onderdelen voor het m e n s e l i j k lichaam b e s t a a t er een
 grote behoefte aan de o n t w i k k e l i n g van m a t e r i a l e n d i e verenigbaar z i j n                                         met
 de      chemische            processen             in    het      lichaam          en     die    bestand          zijn        tegen      de
 belangrijkste                degeneratieve               effecten          h i e r v a n . Op     een      geheel         ander       vlak
 b e s t a a t er behoefte aan werkzaamheden op het gebied van de m i c r o b i o l o g i s c h e
 aantasting             van       c o n s t r u c t i e m a t e r i a l e n en     daarom       i s d i t eveneens                 in    het
 programma opgenomen.
 2) Oppervlaktewetenschap                          en - t e c h n o l o g i e
 42.      Onderzoek            aan       oppervlakte-eigenschappen                        i s de     laatste          tijd        i n ver-
 schillende             industriële               sectoren         steeds        belangrijker           geworden vanwege                  de
 toenemende behoefte aan f u n c t i o n e l e t e c h n i s c h e oppervlakken, de noodzaak van
 r a t i o n e e l m a t e r i a a l g e b r u i k en e n e r g i e b e s p a r i n g en de noodzaak van een betere
 levensduur             en     bescherming             van      componenten            tegen     de    hierboven             behandelde
 a a n t a s t i n g s p r o c e s s e n z o a l s c o r r o s i e , s l i j t a g e , enz.
 43. O p p e r v l a k t e t e c h n o l o g i s c h e processen vinden dan ook                           steeds meer toepas-
 sing         in     uiteenlopende                  takken        van      de      industrie         en      zijn        van        invloed
 ---pagebreak---                                                                 46
    op de f u n c t i e , k w a l i t e i t en betrouwbaarheid van industriële produkten. Voor
    de      gebruiker         zijn    eigenschappen        a l s afwezigheid                  van       porositeit,          lage
   eenheidsprijzen,               plaatselijke    t o e p a s b a a r h e i d , betrouwbare               regeling      van de
    i n v l o e d van een behandeling op de o v e r i g e eigenschappen                                van m a t e r i a l e n en
   componenten, enz. van buitengewoon                    belang.
   44. U i t r e c e n t e r e ontdekkingen van het f y s i s c h - c h e m i s c h onderzoek b l i j k t dat
   er     veelbelovende mogelijkheden               zijn      voor       processen           die zijn            gebaseerd op
   moderne          hulpmiddelen           als   hoogvacuümtechnologie                        en        plasmatechnieken.
   Buitengewoon b e l a n g r i j k i s de p l a a t s e l i j k e v e r b e t e r i n g van de eigenschappen
  van       componenten met behulp              van nieuwe            o p p e r v l a k t e t e c h n i e k e n . Ook moeten
  maatregelen worden g e t r o f f e n om bekende oppervlaktetechnologieën v e r d e r te
  onwikkelen t e n einde het onderzoek                      t o t industriële wasdom t e brengen. Een
  belangrijk             aspect       in     dit   verband            is       technologisch                 onderzoek         om
  laboratoriumprocessen,                  vooral    d i e waarbij               gebruik           wordt         gemaakt      van
  hoogvacuüm, u i t t e bouwen t o t p r o d u k t i e s c h a a l en u i t e i n d e l i j k p r o d u k t i e -
  procédé's.
  3) Lasertechnologie, en toepassingen h i e r v a n alsmede andere nieuwe
        methodes voor de vormgeving van metalen
  45.      De      toepassingsmogelijkheden van vermogenslasers                                   b i j de mechanische
  produktie          zijn       talrijk     en worden        i n Europa            nog       lang       niet       ten volle
 onderzocht           of benut.         De   exploitatie          i n Europa           wordt         slechts        belemmerd
 doordat          t o t dusver      voldoende     onderzoek            en dus k e n n i s            van de         betrokken
 fundamentele v e r s c h i j n s e l e n ontbreken, hetgeen g r o t e n d e e l s h e t g e v o l g i s van
 het f e i t dat het weinige onderzoek dat wordt v e r r i c h t , v e r s p r e i d , ongecoör
 d i n e e r d en i n de meeste g e v a l l e n s u b k r i t i s c h p l a a t s v i n d t . Het MITI i n Japan
 daarentegen           v o e r t reeds     een zevenjarenprogramma u i t i n het kader                               van een
 p r o j e c t voor f l e x i b e l e produktiesystemen. D i t programma h e e f t een budget van
 ongeveer         50 m i l j o e n Ecu en e r nemen ongeveer                 20 ondernemingen aan d e e l . In
de VS h e e f t Batelle-Columbus onlangs een g r o t e onderzoekaccommodatie gebouwd
om de i n d u s t r i e t e helpen b i j de t o e p a s s i n g van l a s e r t e c h n o l o g i e .
46.       Gezien       de verwachte         jaarlijkse       groei         van v e e l         toepassingen           van de
lasertechnologie                (30 % voor " l a s e r s m e d e r i j " aan de a s s e m b l a g e l i j n ) en het
grote a a n t a l s e c t o r e n dat kan p r o f i t e r e n van deze t e c h n o l o g i e (b.v. motor
voertuigen,              werktuigbouw,          luchtvaartuigen,                  medische              uitrusting           en
 ---pagebreak---                                                                          47
  e l e k t r o n i s c h e i n d u s t r i e ) , i s het van c r u c i a a l belang dat Europa z i c h op d i t
  gebied doet             gelden.
  47.      Vermogenslasers                  worden        i n een       aantal          g e v a l l e n reeds      gebruikt    voor
  snijden,            boren,          lassen          en    oppervlaktebewerking.                      Het    voordeel    van    de
  l a s e r t e c h n o l g i e i s dat deze              zonder grote problemen kan worden geïntegreerd
  i n bestaande p r o d u k t i e l i j n e n . B i j verspanende bewerkingen b i e d t de methode
  in     kleine          series         voordelen.           Voorts       i s de          lasertechnologie geschikt               om
 p l a a t s e l i j k de oppervlakteeigenschappen                          van componenten te w i j z i g e n .
 48. Het 0 & O-werk i n het programma z a l g e r i c h t z i j n op een b e t e r b e g r i p en
 beheersing               van        de      wisselwerking              tussen           laserbundels           en   metalen     en
 niet-metalen,                  ten       einde        hiervan       met       name         technisch         gezien    beter    en
 economischer                gebruik         t e kunnen maken. V o o r a l de                      bewerking      van   koper-   en
 aluminiumhoudende m a t e r i a l e n i s i n d i t verband                                     een    belangrijk     onderwerp.
 Voorts         z u l l e n werkzaamheden worden bevorderd                                  om    de     levensvatbaarheid      van
 l a s e r b e w e r k i n g i n de          industrie        te bepalen             ; er z a l zeker aandacht worden
 geschonken aan de v e i l i g h e i d van werkprocedures                                    voor het gebruik van           lasers
 in produktielijnen.
 49. N i e t d i r e c t verband houdend met                          l a s e r t o e p a s s i n g e n , maar economisch even
 b e l a n g r i j k en met            een     even groot t o e p a s s i n g s g e b i e d , i s een a a n t a l recente
 technologieën voor                      de     vormgeving van              metalen.           Van      zeer   groot   belang    is
 poedermetallurgie                    voor        "near      net     shape"          produktie           van   componenten      van
 u i t e e n l o p e n d e m a t e r i a l e n . Ontwikkelingen op het gebied van deze t e c h n o l o g i e
kunnen r e s u l t e r e n i n a a n z i e n l i j k e besparingen van energie en g r o n d s t o f f e n en
 i n a a n z i e n l i j k v e r b e t e r d e mechanische en andere t e c h n o l o g i s c h e                    eigenschappen
van de m a t e r i a l e n van componenten dank z i j de homogene k o r r e l s t r u c t u r e n d i e
met behulp van deze t e c h n o l o g i e worden verkregen.
50. Op d i t gebied z u l l e n de werkzaamheden g e r i c h t worden op poederproduktie,
persen         en     s i n t e r e n , w a a r b i j e x t r a aandacht wordt geschonken aan                           hoogsmel-
tende metalen.                  Voor de p r o d u k t i e van             componenten voor                 toekomstige    gastur-
b i n e s z i j n o n t w i k k e l i n g e n v e r e i s t op het gebied van het i s o s t a t i s c h warmper-
sen samenpersing,                   een t e c h n o l o g i e d i e i n de VS en Japan vergevorderd i s . Het
gebrek aan              fundamentele k e n n i s i n de Gemeenschap l e i d t                              reeds t o t problemen
b i j b i j v o o r b e e l d het           l a s s e n van    t u r b i n e o n d e r d e l e n . Deze s i t u a t i e kan   zich
ook voordoen op het gebied van het i s o s t a t i s c h warmpersen, een t e c h n i e k d i e
zal      worden aangewend voor                         de   produkt        van      m a t e r i a l e n voor     de   toekomstige
keramische              g a s t u r b i n e s . Onnodige          h e r h a l i n g van         werkzaamheden         die  worden
u i t g e v o e r d i n het programma COST 503, z a l worden vermeden.
 ---pagebreak---                                                                            48
     4) V e r b i n d i n g s t e c h n i e k e n
     51. De meeste thans geproduceerde goederen bestaan u i t een a a n t a l v e r s c h i l
     lende m a t e r i a l e n d i e met              elkaar z i j n        verbonden met                behulp       van     oude tech
     nieken of moderne v a r i a t i e s daarvan. Met de komst evenwel van nieuwe produk-
     tiemethoden met              onder andere r o b o t s , a u t o m a t i s e r i n g en c o n t i n u e                    processen,
    moeten         de    bestaande             verbindingstechnieken                      ingrijpend            worden        gewijzigd.
    Bovendien bestaat er een toenemende behoefte aan b e t e r e betrouwbaarheid                                                           van
    samengevoegde onderdelen en een r a t i o n e l e r g e b r u i k van v e r b i n d i n g s m a t e r i a l e n
    met     het oog       op e n e r g i e b e s p a r i n g . Het          onderzoek dat v e r e i s t                i s om      i n deze
   behoeften          te v o o r z i e n i s dan           ook     u i t g e b r e i d , maar de potentiële voordelen
    z i j n voor een groot a a n t a l b e d r i j f s t a k k e n van                    belang.
   52. Op d i t o g e n b l i k z i j n de b e l a n g r i j k s t e v e r b i n d i n g s t e c h n i e k e n l a s s e n , het
   g e b r u i k van l i j m e n en combinaties van b e i d e . Problemen doen z i c h e c h t e r met
   name voor waar m a t e r i a l e n van v e r s c h i l l e n d e aard met                               e l k a a r moeten worden
   verbonden, b i j v o o r b e e l d f e r r o - en n o n - f e r r o m e t a l e n , metalen met polymeren en
   composietmaterialen,                     metalen         met        keramische              materialen             enz.      Met       het
   toenemend          gebruik         van       materialen          die moeilijk                kunnen worden               gelast        met
  behulp         van   s m e l t t e c h n i e k e n , wordt de o n t w i k k e l i n g van                 technieken          om    i n de
  vaste         fase    te     lassen          (diffusielassen,                w r i j v i n g s l a s s e n ) de      komende j a r e n
  belangrijk.
  53.      Een    ander gebied waar meer 0 & 0 moet worden v e r r i c h t                                             i s de      verdere
  ontwikkeling            van       goedkope           geautomatiseerde                 lastechnieken waarbij                      gebruik
  wordt gemaakt van                  microprocessors               en     d i e moeten r e s u l t e r e n i n een                  hogere
  produktiviteit              en      een       constante         hogere          kwaliteit           van       het     produkt.         Dit
  onderzoek omvat de o n t w i k k e l i n g van                      sensoren           en z i c h aanpassende r e g e l s y s
  temen. In Japan wordt aan deze o n t w i k k e l i n g e n v e e l aandacht geschonken.
 54. E l e k t r o n e n b u n d e l l a s s e n was       o o r s p r o n k e l i j k een Europese o n t w i k k e l i n g aan
 het       e i n d van     de     jaren v i j f t i g ,         maar Japan               i s leidinggevend                wat     betreft
 toepassingen            voor onder andere stoomturbineonderdelen,                                         hoofd-       en     ringnaden
van       drukvaten        en onderdelen               van    k e r n r e a c t o r e n . Een       succesvolle exploitatie
van       hoogvermogen-elektronenbundellassen                                z a l leiden           t o t b e l a n g r i j k e econo
mische v o o r d e l e n dank z i j het f e i t dat de l a s i n één                                     l a a g wordt v o l b r a c h t
 ( i n s t a a l d i k t e n t o t 250 mm)              i n p l a a t s van         i n meerdere l a g e n z o a l s b i j het
booglassen           ( i n s t a a l d i k t e n t o t 6 mm per l a a g ) , e r geen v u l m a t e r i a l e n worden
g e b r u i k t , de vervorming                van     het werkstuk g e r i n g i s en de                          energiebehoeften
geminimaliseerd               zijn.
 ---pagebreak---                                                                     49
   55. V e r l i j m i n g i s een t e c h n i e k d i e reeds r o u t i n e m a t i g wordt toegepast i n de
  l u c h t v a a r t i n d u s t r i e , maar voor       toepassing i n snelle                  p r o d u k t i e l i j n e n (b.v.
  motorvoertuigenindustrie)                        moet    een a a n t a l        fundamentele            problemen            i n de
  p r o d u k t i e t e c h n o l o g i e worden o p g e l o s t (gedrag van de v e r b i n d i n g , t e s t e n van
  v e r b i n d i n g e n , g e s t e l d h e i d van t e v e r b i n d e n oppervlakken).
  5) Nieuwe testmethodes waaronder n i e t - d e s t r u c t i e v e t e s t , o n - l i n e - t e s t s en
        computergesteunde                  tests.
  56. De betrouwbaarheid, k w a l i t e i t en levensduur van communautaire produkten
  z i j n aspecten d i e s t e r k kunnen worden v e r b e t e r d met behulp van bovengenoemd
  onderzoek           dat b e t r e k k i n g h e e f t op s l i j t a g e         en a a n t a s t i n g van produkten.
 Willen          deze aspecten e c h t e r een constante en erkende                                 eigenschap van onze
 produkten worden,dan dienen a a n z i e n l i j k e v o r d e r i n g e n t e worden geboekt wat
 b e t r e f t t e c h n i e k e n om deze produkten t e t e s t e n .
 57. Het d o e l van n i e t - d e s t r u c t i e v e t e s t s kan worden vergeleken met dat van
 medische           diagnose,            d.w.z, dat i n d i e n       d e f e c t e n i n produkten              i n een vroeg
 stadium kunnen worden o n t d e k t , m o g e l i j k e kansen                         op gebreken               i n een l a t e r
 stadium kunnen worden vermeden.
 58.      Van groot b e l a n g              i s de o n t w i k k e l i n g van de middelen                  om de produkt-
 k w a l i t e i t v a s t t e s t e l l e n door, v o o r a l t i j d e n s de p r o d u k t i e en subassembla-
 gestadia            van h e t p r o d u k t i e p r o c e s , componenten               volledig            automatisch           te
 t e s t e n . S t e e k p r o e f c o n t r o l e van de k w a l i t e i t van componenten i s n i e t langer
 t o e r e i k e n d , evenmin wordt de k w a l i t e i t van de componenten gegarandeerd                                        door
het       feit       dat het gerede               geassembleerde          produkt      functioneert.                Voor betere
kwaliteitstests                  dienen evenwel          nieuwe methodes              (b.v. b e t e r e n i e t - d e s t r u c -
tieve         tests)         en      praktische        middelen        (b.v. de         c o m p u t e r i s e r i n g van deze
processen             i n een v o l l e d i g        geïntegreerd          test-      en c o r r e c t i e s y s t e e m i n de
produktielijn)                  t e worden          geïntegreerd,           waarvoor        over        de      gehele         linie
a a n z i e n l i j k e nieuwe onderzoekinspanningen v e r e i s t                     zijn.
59. De voor onderzoek                      op d i t gebied g e s e l e c t e e r d e onderwerpen hangen r e c h t -
s t r e e k s samen met d i e op het gebied van betrouwbaarheid                                        ( s l i j t a g e en aan-
t a s t i n g ) , polymeren              en composieten, l a s e r t e c h n o l o g i e ,       oppervlaktewetenschap
en v e r b i n d i n g s t e c h n i e k e n .
 ---pagebreak---                                                                          50
  60.       Functiegerelateerde                     testmethodes            voor      de    aantasting         van       materialen
  moeten v e r d e r worden o n t w i k k e l d met het oog op de steeds toenemende k w a l i
  t e i t s e i s e n . De nadruk z a l komen t e l i g g e n op w a t e r s t o f v e r b r o s s i n g , breuk
  mechanica,             fretting         en f r e t t i n g s v e r m o e i i n g   onder v e r w i j z i n g naar de func
  tionele          omstandingheden                tijdens       bedrijf,           meting     en b e p r o e v i n g van w r i j -
  vingsschade en testmethodes voor b i o l o g i s c h e a a n t a s t i n g .
  61. N i e t - d e s t r u c t i e v e testmethodes ( a n a l y s e van a k o e s t i s c h e e m i s s i e , u l t r a -
  s o o n s p e c t r o s c o p i e , onderzoek met f o u c a u l t s t r o m e n , enz.) moeten v e r d e r worden
 o n t w i k k e l d , met name met het oog op g e l i j k t i j d i g e o f sequentiële toepassing
 in     s t e r k e mate computergestuurde                        p r o d u k t i e , m.a.w. e r moeten                computerge-
 steunde o n - l i n e testmethodes worden o n t w i k k e l d . V o o r t s z a l worden                                   gewerkt
 aan n i e t - d e s t r u c t i e v e        tests      voor     gebouwen, bruggen               en andere           bouwwerken.
 Deze werkzaamheden z u l l e n nauw worden gecoördineerd met bepaalde werkzaam
 heden i n het ESPRIT-programma op h e t gebied van computergestuurde p r o d u k t i e .
 62. Een e s s e n t i e e l c r i t e r i u m b i j de b e o o r d e l i n g van k w a l i t e i t                  en betrouw
 baarheid van industriële produkten i s de levensduur. Kennis van spanningen
 onder        b e d r i j f s o m s t a n d i g h e d e n i s een k r i t i s c h e        voorwaarde         voor        rationeel
 m a t e r i a a l g e b r u i k en o p t i m a l i s a t i e van componenten en s t r u c t u r e n , v e r e i s t om
 het concurrentievermogen t e handhaven en " o v e r d i m e n s i o n e r i n g " t e vermijden.
 Er moet onderzoek                    worden v e r r i c h t        aan sensoren en i n s t r u m e n t e n voor het
 monitoren van spanningen, alsmede testmethodes voor m a t e r i a l e n en onderdelen
 onder reële o f gesimuleerde b e d r i j f s o m s t a n d i g h e d e n .
 6) CAD/CAM en wiskundige modellen
63.       Computergesteund                 ontwerp        (CAD) i s een b e l a n g r i j k           h u l p m i d d e l voor de
v e r b e t e r i n g van de p r o d u k t k w a l i t e i t en de b e s p a r i n g van m a t e r i a l e n dank z i j
een      b e t e r ontwerp            en g e b r u i k . Bovendien                 i s h e t n o d i g om, naar            mate de
omschakeling van a r b e i d s i n t e n s i e v e naar s t e r k geautomatiseerde en g e r o b o t i
seerde         produktie v o o r t s c h r i j d t ,          het ontwerp             van produkten            t e h e r z i e n en
rekening            t e houden           met      eigenschappen             d i e het m o g e l i j k maken             de   nieuwe
p r o d u k t i e p r o c e s s e n o p t i m a a l t e benutten. Ook i n d i t verband kan computer-
gesteund ontwerp een b e l a n g r i j k e b i j d r a g e l e v e r e n .
 ---pagebreak---                                                                            51
64. Computergestuurde                      p r o d u k t i e (CAM) vormt op z i c h een e s s e n t i e e l onderdeel
van de o n t w i k k e l i n g van de meer geautomatiseerde p r o d u k t i e l i j n . Hiermee kan
het p r o d u k t i e p r o c e s b e t e r worden geregeld en moet het m o g e l i j k z i j n                                     produk-
ten      te f a b r i c e r e n met          een b e t e r e en c o n s t a n t e r e k w a l i t e i t en                 betrouwbaar
heid.
65. I n de L i d - S t a t e n van de Gemeenschap i s v e e l werk v e r r i c h t op het gebied
van CAD         en CAM,         i n de VS en Japan h e e f t evenwel z o v e e l 0 & 0 plaatsgevonden
met      steun van o v e r h e i d s i n s t e l l i n g e n dat Europa                       thans over het algemeen i s
a c h t e r g e b l e v e n t e n o p z i c h t e van de besten t e r wereld.
66. Er d i e n t op              te worden gewezen dat het doel van het onderzoek                                                 aan deze
onderwerpen i n het kader van het FTO-programma n i e t i s gelegen i n de bevor
dering          van      CAD/CAM          t e c h n o l o g i e a l s zodanig, maar                   i n de         aanpassing         van
CAD/CAM-technieken t e n einde deze g e s c h i k t t e maken voor naar                                                        verhouding
eenvoudige             p r o d u k t i e p r o c e s s e n i n de verwerkende industrieën                                (bijvoorbeeld
gereedschapswerktuigen, scheepsbouw, polymeren en m a t r i j s s m e d e r i j ) en v o o r a l
 i n KMO's. De meest geavanceerde                                 toepassingen van CAD/CAM-technologie maken
 d e e l u i t van het ESPRIT-programma en het m i c r o e l e k t r o n i c a programma.
 67.     Om     CAD      en CAM         op     efficiënte w i j z e              t e kunnen gebruiken i n de moderne
 produktieprocessen,is                       een     beter inzicht                i n de v e r s c h i l l e n d e        facetten       van
 deze p r o d u k t i e p r o c e s s e n v e r e i s t - hetgeen kan worden verkregen door middel
van de o n t w i k k e l i n g van mathematische                             modellen. Werkzaamheden op d i t gebied
 z u l l e n z i c h t o e s p i t s t e n op de o p s t e l l i n g van modellen voor een groot a a n t a l
 b e d r i j f s t a k k e n en voor            zowel k l e i n e           a l s grote p r o d u k t i e - i n s t a l l a t i e s .    Een
 belangrijke doelstelling                          i s de t o e p a s s i n g van CAD               en CAM        en de        wiskundige
 m o d e l l e r i n g binnen het financiële b e r e i k van de KMO's te brengen.
 7) Polymeren, composieten en andere nieuwe m a t e r i a l e n
 68.      Polymeren           worden steeds b e l a n g r i j k e r                 omdat z i j een vervanging kunnen
 vormen          voor       schaarse           m a t e r i a l e n en          omdat      de      uiteenlopende              belangrijke
 mechanische eigenschappen                           ( b i j v o o r b e e l d l i c h t h e i d , c o r r o s i e v a s t h e i d , gemak
 kelijke          vervormbaarheid)                  kunnen r e s u l t e r e n         in talrijke            t e c h n i s c h e toepas
  singen.
 ---pagebreak---                                                                         52
   69. Hoewel de Commissie                        fiit   tladrük i s gewaarschuwd dat de toekomst van de
   communautaire              i n d u s t r i e i n s t e r k e mate a f h a n k e l i j k i s van haar vermogen om
   polymeren t e v e r v a a r d i g e n met bepaalde bétere t e c h n o l o g i s c h e eigenschappen
    (bijvoorbeeld             verbeterde sterkte                  en s t a b i l i t e i t ) ,       wordt      d i t vermogen op
   tweeërlei w i j z e b e d r e i g d . E n e r z i j d s z i j n e r reeds hoogwaardige                                i n de VS en
   i n Japan geproduceerde polymeren op de markt, hetgeen inhoudt dat e r reeds
   een t e c h n o l o g i s c h e a c h t e r s t a n d i s d i e e e r s t moet worden i n g e l o p e n . Ander
   z i j d s produceren de Oosteuropese en de o l i e p r o d u c e r e n d e landen de polymeren
   van      gewone k w a l i t e i t          voor      stahdaardtöëpassingeri                  tegen        lage p r i j z e n .      Het
   gebrek aan animo om op een van beide gebieden a c t i v i t e i t e n t e o n t p l o o i e n , i s
  dan ook groot en kan hét bést worden overwonnen met steun van de Gemeen
  schap.
  70. Het polymerenortderzoek i h d i t programma z a l g e r i c h t z i j n op :
  -        de o p l o s s i n g      van problemen             waardoor          de d a a d w e r k e l i j k e t o e p a s s i n g i n
          produkten wordt                 belemmerd, b i j v .          i n verband met s t a b i l i t e i t                 op lange
          t e r m i j n , v l a m v a s t h e i d , mechanische          s t e r k t e , t o x i c i t e i t en de v e r b i n d i n g
          van polymeren met e l k a a r o f mët andere m a t e r i a l e n ;
          het a n t i c i p e r e n van nieuwe behoeften, v o o r a l voor medische toepassingen
          (protheses,             orgaarivervangingj               enz.),         agrarische             toepassingen               (bijv.
          nieuwe technieken voor de b e h e e r s i n g van z i e k t e n en plagen) en communi
          c a t i e - en e l e k t r o n i s c h e t e c h n o l o g i e ( g e l e i d e n d e polymeren);
         de      noodzaak         van een b e t e r e prödüktiviteit                         b i j de o m z e t t i n g van de
         materialen.
 71. V o o r t s moeten composieten, d i e meerfasige m a t e r i a l e n                                      zijn        w a a r i n de
 essentiële eigenschappen                        en v o o r d e l e n van de v e r s c h i l l e n d e             "traditionele"
 m a t e r i a l e n z o a l s rubber, g l a s of metalen z i j n v e r e n i g d , worden o n t w i k k e l d
 ten einde t e voldoen aan de toekomstige e i s e n van de consument.                                                    Composieten
 worden         altijd       gebruikt           om     een s p e c i f i e k e     t e c h n o l o g i s c h e d o e l s t e l l i n g te
bereiken            : v e r b e t e r i n g van de eigenschappen v e r g e l e k e n met m a t e r i a l e n d i e
u i t één component bestaan ( b i j v . v e r b e t e r i n g van de mechanische, o p t i s c h e en
 thermochemische               eigenschappen). A l l e e n door de o n t w i k k e l i n g van composieten
kan      een a a n t a l b e l a n g r i j k e         produkten en componenten worden v e r b e t e r d wat
b e t r e f t s l i j t a g e , s t e r k t e , gewicht en i s o l e r e n d e eigenschappen. S p e c i a l e "op
maat gemaakte" composieten vormen een antwoord                                           op de toenemende v r a a g naar
met name l i c h t e r e en s t e r k e r e m a t e r i a l e n .
 ---pagebreak---                                                                           53
72. Het onderzoek op h e t gebied van de composieten z a l b e t r e k k i n g hebben op
de o n t w i k k e l i n g van nieuwe composietmaterialen met s p e c i f i e k e mechanische en
fysische             eigenschappen,                  rendabele             produktietechnologieën                     en      geschikte
v e r b i n d i n g s t e c h n i e k e n . V o o r t s i s het nodig de fundamentele f y s i s c h e                               eigen
schappen i n r e l a t i e met de u i t e i n d e l i j k e toepassingen te k a r a k t e r i s e r e n om
inzicht          te krijgen              i n de r e l a t i e s         tussen s t r u c t u u r en eigenschappen. Het
onderzoek wordt g e r i c h t op algemene problemen d i e van algemeen belang z i j n
voor de i n d u s t r i e .             G e s p e c i a l i s e e r d e toepassingen van c o m p o s i t i e m a t e r i a l e n ,
v o o r a l voor de v e r v o e r s s e c t o r , z u l l e n worden opgenomen i n een nader program
ma     over m a t e r i a l e n           waarvoor           b i n n e n k o r t , naar wordt              gehoopt,        voorstellen
worden i n g e d i e n d . V o o r t s i s onderzoek v e r e i s t aan andere nieuwe                                        materialen
met      speciale           elektrische,               magnetische            en o p t o - e l e k t r o n i s c h e   eigenschappen
met name voor s p e c i a l e t o e p a s s i n g e n op e l e k t r o t e c h n i s c h gebied.
73.      In het buitenland                      wordt         reeds omvangrijk onderzoek v e r r i c h t                           op het
gebied van m a c r o m o l e c u l a i r e chemie, polymeren en composietmaterialen. In de
VS v i n d t        d i t plaats           i n het kader van een U n i v e r s i t y / I n d u s t r y Cooperative
Research           Centre Programme                     (UICR)         van de N a t i o n a l           Science Foundation en
andere         programma's. I n Japan                         steunt        het MITI onderzoek                    aan polymeren en
c o m p o s i e t m a t e r i a l e n i n h e t kader van h e t "Onderzoek- en o n t w i k k e l i n g s p r o j e c t
op     h e t gebied van fundamentele                                 technologie            voor       de industrieën van de
toekomst".
8) Membraanwetenschap en - t e c h n o l o g i e en problemen op het gebied van
      elektrochemie
74. Het vermogen om op economische w i j z e m a t e r i a l e n van e l k a a r t e scheiden
is     van c r u c i a a l          b e l a n g en vaak              de beperkende               factor        voor    grootschalige
industriële               processen.             Tegelijkertijd                 zijn      veel        bestaande        processen en
vooral         scheidingsprocédés minder                             aantrekkelijk              geworden door             de gestegen
k o s t e n van e n e r g i e en g r o n d s t o f f e n , met a l s gevolg dat nieuwe                                        processen
moeten worden                  aangepast            aan de veranderde                    energie-          en g r o n d s t o f f e n v o o r -
ziening           en      produktie-eisen.                    Vooral         s c h e i d i n g s p r o c e s s e n met     behulp        van
membranen v o l d o e n aan deze e i s e n .
75. Het p r i n c i p e van de membraanwetenschap i s t a m e l i j k eenvoudig, n a m e l i j k
de f y s i s c h e s c h e i d i n g van bepaalde s t o f f e n u i t v l o e i s t o f - of gasmengsels,
maar de t e c h n o l o g i e om de wetenschap                             t e v e r t a l e n i n p r a k t i s c h e industriële
t o e p a s s i n g e n i s complex. H i e r v o o r i s het soort g r o o t s c h a l i g e en gecoördi
neerde werkzaamheden v e r e i s t dat t o t dusver i n Europa nog n i e t met succes
van de grond i s gekomen. Hoewel funamenteel onderzoek i n Europa de af ge-
 ---pagebreak---                                                                     54
lopen twee decennia een a a n t a l o n t w i k k e l i n g e n op het gebied van membraanwe-
tenschap          en - t e c h n o l o g i e h e e f t opgeleverd dat b e l o f t e inhoudt voor                          talrijke
toepassingen i n i n d u s t r i e en geneeskunde, l a g het zwaartepunt                                          van de    techno-
l o g i s c h e o n t w i k k e l i n g en c o m m e r c i a l i s e r i n g van         deze o n t w i k k e l i n g e n g r o t e n -
deels i n de VS en meer recent i n Japan, dank z i j de b e t r o k k e n h e i d van deze
landen b i j 0 & 0 op d i t gebied                            (10 % van de t o t a l e Japanse financiën voor
het MITI-programma op het gebied van                                  fundamentele technologieën voor                            toe-
komstige industrieën, o f w e l ongeveer 50 m i l j o e n Ecu t o t 1990).
76.      Het       potentieel             van      de      membraantechnologie              i s echter            nog   lang     niet
v o l l e d i g o n t w i k k e l d en wordt a l s zodanig vermeld                           i n FAST-studies.           De     jaar-
l i j k s e verkopen             van      alle      membraanscheidingssystemen, d i e zo'n                            dertig      jaar
geleden          vrijwel          niet       bestonden,         bedragen        thans        500     m i l j o e n Ecu,     terwijl
volgens de h u i d i g e prognoses de verkopen                               zullen stijgen                 t o t t e n minste        15
maal d i t bedrag. Dank z i j de o n t w i k k e l i n g e n z u l l e n bestaande s c h e i d i n g s t e c h -
nieken         ten d e l e worden vervangen,                      waardoor nieuwe mogelijkheden                           ontstaan
voor c o n s t r u c t i e b e d r i j v e n .
77. Aangezien               z i c h problemen voordoen met b e t r e k k i n g t o t de b e s c h i k b a a r h e i d
van g e s c h i k t e en s t a b i e l e m a t e r i a l e n voor de p r o d u k t i e van membranen en op
het gebied van de industriële toepassingen van membranen, z a l het onderzoek
i n d i t programma worden g e r i c h t op :
- o n t w i k k e l i n g van nieuwe membraanmaterialen, met                                 i n b e g r i p van     ceramische;
- s c h e i d i n g van gassen i n hun b e s t a n d e l e n , b i j v o o r b e e l d z u u r s t o f van
    s t i k s t o f en aardgas, zure bestanddelen u i t a f g a s s e n ;
- s c h e i d i n g door per v a p o r a t i e van k l e i n e hoeveelheden o r g a n i s c h e
    bestanddelen i n water, k l e i n e hoeveelheden water i n o r g a n i s c h e
    v l o e i s t o f f e n en organische v l o e i s t o f m e n g s e l s van het a l i f a t i s c h / a r o m a t i s c h
    type;
- s c h e i d i n g s p r o c e s s e n met v l o e i b a r e membranen (emulsietype of
    geïmmobiliseerde v l o e i s t o f t y p e ) voor a f v a l w a t e r z u i v e r i n g en i n de
    hydrometallurgie;
- s c h e i d i n g door h y p e r f i l t r a t i e en u l t r a f i l t r a t i e van een mengsel van i n
    water opgeloste s t o f f e n met behulp van een c o n t i n u e membraankolom, met
    e x t r a aandacht voor het v e r v u i l i n g s p r o b l e e m .
78. Een a a n t a l van de fundamentele processen op het gebied van de membraan-
t e c h n o l o g i e i s tevens van t o e p a s s i n g op bepaalde problemen op het gebied van
de toegepaste                e l e k t r o c h e m i e . D i t i s een e s s e n t i e e l proces              i n de n o n - f e r r o -
m e t a a l i n d u s t r i e . Van         s p e c i a a l belang   zijn       de      irreversibele verschijnselen
van anodische                systemen en gesmolten                 z o u t e l e k t r o l y s e . Deze problemen worden
daarom opgenomen i n d i t programma.
 ---pagebreak---                                                                       55
9) K a t a l y s e en d e e l t j e s t e c h n o l o g i e
79. De meeste voor d i t FTO-programma v o o r g e s t e l d e onderzoekprojecten moeten
resulteren              i n voordelen            voor        een   a a n t a l industrieën. Er               i s evenwel          één
bijzonder              gebied         van      chemisch-technologisch                  onderzoek        dat       de    Commissie
v o o r s t e l t op t e nemen, z e l f s a l z i j n de voornaamste toepassingen het belang
r i j k s t voor de chemische i n d u s t r i e . Het                        gaat h i e r om het v e r s c h i j s e l k a t a
 lyse,        o f w e l de        eigenschap          van      stoffen      d i e chemische r e a c t i e s vergemakke
 lijken         zonder         zelf       t e worden v e r b r u i k t . U i t e r a a r d i s k a t a l y s e tevens             van
 algemeen b e l a n g wat b e t r e f t de b e s t r i j d i n g van de m i l i e u v e r v u i l i n g en voor
 b e d r i j v e n d i e hun v e r v u i l e n d e e m i s s i e moeten v e r l a g e n .
 80. Hoewel v o o r a l van b e l a n g voor de chemische en aanverwante i n d u s t r i e , i s
 k a t a l y s e een dermate u n i v e r s e e l mechanisme i n deze u i t g e b r e i d e en economisch
 b e l a n g r i j k e s e c t o r van de i n d u s t r i e dat d i t v e r s c h i j n s e l s p e c i a l e aandacht
 waard i s - 90 % van a l l e industriële chemische produkten worden v e r v a a r d i g d
  v i a één of meer k a t a l y t i s c h e               processtappen.
  81. Zowel i n de VS a l s i n Japan z i j n u i t g e b r e i d e programma's g e s t a r t om het
  katalyse-onderzoek                      t e bevorderen.           De     financiële b i j d r a g e van             de  overheid
  wordt i n de VS geraamd op 20-25 m i l j o e n Ecu/jaar en i n Japan op ongeveer 5
  m i l j o e n E c u / j a a r . De          potentiële markt i s e c h t e r geweldig.                        In de VS       wordt
   geraamd dat a l l e e n a l de o l i e i n d u s t r i e , chemische i n d u s t r i e en a u t o i n d u s t r i e
   i n 1980 k a t a l y s a t o r e n met            een waarde van 1,36               m i l j a r d US d o l l a r g e b r u i k t e n .
   De v o o r s p e l d e g r o e i i s ongeveer 3,5 % per j a a r .
   82. Overeenkomstig de FAST-aanbevelingen                                      z a l de b e l a n g r i j k s t e   doelstelling
   van het communautaire onderzoek op d i t gebied worden gevormd door de ontwik
    k e l i n g van nieuwe k a t a l y s a t o r e n met een hoge s p e c i f i c i t e i t voor de p r o d u k t i e
    van fijnchemicaliën.
    83.      De     b e l a n g r i j k s t e v o o r d e l e n van     de     nieuwe k a t a l y s a t o r e n z u l l e n worden
    gevormd door :
    - b e t e r g e b r u i k van g r o n d s t o f f e n aangezien minder m a t e r i a a l wordt g e b r u i k t
        voor de p r o d u k t i e van ongewenste                      nevenprodukten;
     - a f s c h e i d i n g van de nevenprodukten z a l minder kostbaar z i j n omdat er minder
         t i j d , k a p i t a a l (scheidingseenheden)                   en energie nodig i s ;
     - i n a c t i v e r i n g van k a t a l y s a t o r e n door nevenprodukten kan a a n z i e n l i j k worden
         teruggedrongen                  met     als       gevolg       een      langere         levensduur          van   de       dure
         k a t a l y s a t o r e n en dientengevolge minder v e r b r u i k van de kostbare m a t e r i a l e n
          ( i r i d i u m , p l a t i n a , enz.) d i e i n de k a t a l y s a t o r e n verwerkt                zijn.
 ---pagebreak---                                                    - 56 -
 84.        S p e c i f i e k g q g e r z o g j c op d i f g g g i g g z ^ l b j t ^ e ^ i p j       hebben op :
 1) d e t o e p a s s i n g v a n z e o l i e t e n a l s k a t a l y s a t o r e n v o o r p i e t - p e t r o c h e m i s c h e
 toepassingen.                 Het b e l a n g r i j k s t e o n d e r z o e k g e b i e d i s d e o n t w i k k e l i n g      van
 zeolieten voor vormselectievekatalyse.                                       De f u n d a m e n t e l e k e n n i s i s i n
 E u r o p a g o e d o n t w i k k e l d , maar t o e p a s s i n g s g e r i c h t o n d e r z o e k d i e n t t e            worden
 gestimuleerd;
 2) homogene k a t a l y s e i s e v e n e e n s een g e b i e d waar e e n g o e d e k e n n i s a a n w e z i g
 i s , maar waar t o t d u s v e r o n v o l d o e n d e i s g e d a a n                aap t o e p a s s i n g e n .       Het
 v o o r d e e l v a n homogene k a t a l y s e i s d a t vaak e e n h o g e r e s e l e c t i v i t e i t                      kan
 worden         verkregen.            Het o n d e r z o e k wordt g e r i c h t         op k a t a l y s a t o r e n    waarin
g e b r u i k wordt gemaakt                 v a n p a l l a d i u m en de o n e d e l e m e t a l e n k o b a l t ,          molybdeen,
 v a n a d i u m en mangaan v o o r t o e p a s s i n g i n o x y d a t i e r e a c t i e s ;
 3) de k a t a l y t i s c h e z u i v e r i n g v a n i n d u s t r i ë l e e f f l u e n t e n i s een              ander
 b e l a n g r i j k o n d e r w e r p met        het oog op aanpak               van de z u r e r e g e n .          Het
 o n d e r z o e k w o r d t g e r i c h t o p d e v e r w e r k i n g v a n g a s v o r m i g e SO., e n NO^                 -
 effluenten.
 85.        Een a n d e r e b e l a n g r i j k e t e n d e n s i n de k a t a l y s e i s de o n t w i k k e l i n g             en
t o e p a s s i n g van g e i m m o b i l i s e e r d e enzymen             a l s industriële k a t a l y s a t o r e n .            Op
dit      g e b i e d worden         i n d i t programma evenwel geen werkzaaheden                                 verricht,
 aangezien d i t reeds deel uitmaakt van het communautaire                                              programma voor
 0 S 0 op h e t g e b i e d v a n de                 biotechnologie.
 86.        Inzicht         i n het g e d r a g van d e e l t j e s vormt een e s s e n t i e e l element i n
 v e e l van de werkzaamheden                      op k a t a l y s e g e b i e d .   Er wordt e c h t e r n i e t            voor
g e s t e l d de werkzaamheden                    op het g e b i e d v a n de d e e l t j e s t e c h n o l o g i e i n d i t
programma t e b e p e r k e n t o t de a s p e c t e n v a n k a t a l y s e .                     Deeltjestechnologie i s
van b e l a n g i n v e e l i n d u s t r i ë l e s e c t o r e n , b i j v o o r b e e l d de p r o c e s i n d u s t r i e          en
de apparatenbouw.                     Er i s i n v e r h o u d i n g w e i n i g bekend o v e r het gedrag en
transport            van d e e l t j e s , hetgeen l e i d t              tot aanzienlijke verliezen                      van
m a t e r i a l e n en        energie.
R e l a t i e t u s s e n h e t FTQ-programma en a n d e r e c o m m u n a u t a i r e                   0 & O-programma's
87.        Algemene          onderzoekonderwerpen d i e z i j n opgenomen i n v e r s c h i l l e n d e ,
b e s t a a n d e en v o o r g e s t e l d e , communautaire                  0 & O-programma's, maken t e v e n s
d e e l u i t van het FTO-programma.                            G e z i e n de u i t e e n l o p e n d e s p e c i f i e k e    onder-
z o e k d o e l s t e l l i n g e n van het FTO-programma en v a n d e z e a n d e r e p r o g r a m m a ' s
kunnen         deze onderwerpen evenwel g e z a m e n l i j k worden                          behandeld.             Een      goede
 ---pagebreak---                                                        - 57 -
interne         coördinatie            d i e n t e r v o o r t e z o r g e n d a t o n n o d i g d u b b e l werk           wordt
vermeden          e n d a t de s p e c i f i e k e werkzaamheden a a n d e z e onderwerpen                               i n de
v e r s c h i l l e n d e programma's e l k a a r               zoveel mogelijk wederzijds aanvullen.
Deze vorm           van coördinatie               voldoet reeds goed, zoals b l i j k t                          u i t het huidige
onderzoek            aan keramische m a t e r i a l e n .                 K e r a m i s c h e m a t e r i a l e n worden    behandeld
in    h e t g r o n d s t o f f e n p r o g r a m m a , h e t e n e r g i e b e s p a r i n g s p r o g r a m m a en het programma
v a n GCO P e t t e n , e c h t e r a l t i j d           met c o m p l e m e n t a i r e       onderzoekdoelstellingen.
 88.       I n de v o l g e n d e p a r a g r a f e n worden              de r e l a t i e s aangegeven              tussen het
 FTO-programma en de andere communautaire                                       0 & O-programma's waar d e kans
b e s t a a t d a t d u b b e l werk w o r d t             verricht.
 -     j5t_i_mul£ri_ng_
 89.       Het s t i m u l e r i n g s p r o g r a m m a i s g e r i c h t         op de b e v o r d e r i n g i n u i t e e n l o p e n d e
 veelbelovende d i s c i p l i n e s van tamelijk                            fundamenteel onderzoek d a t nog v e r
 verwijderd             i s van industriële                toepassingen.                 Werkzaamheden d i e samenhangen
 met     d i e i n h e t FTO-programma kunnen                          p l a a t s v i n d e n op h e t g e b i e d v a n k a t a l y s e ,
 membranen,             l i j m e n e n p o l y m e r e n , maar d e s t i m u l e r i n g           heeft      alleen betrekking
 op de f u n d a m e n t e l e a s p e c t e n v a n d e z e o n d e r w e r p e n              en e r z u l l e n geen       specifieke
 industriële             t o e p a s s i n g e n worden        beoogd.            Dit laatste          staat uiteraard           centraal
  in    h e t FTO-programma.
  -     J3iotecJTri£l_ogj_e_
  90.       Zowel       h e t b i o t e c h n o l o g i e p r o g r a m m a a l s h e t FTO-programma b e v a t t e n werk-
  zaamheden op het g e b i e d v a n k a t a l y s e .                        D u b b e l werk k a n e v e n w e l      alleen
  voorkomen           op het g e b i e d van de enzymkatalyse.                                Omdat d i t s p e c i f i e k e
  onderwerp           i n h e t b i o t e c h n o l o g i e p r o g r a m m a i s opgenomen, wordt                    het niet    behandeld
   in   het FTO-programma.                      Wel l i g t     h e t i n de b e d o e l i n g e e n nauwe band t e hand-
   haven t u s s e n h e t b i o t e c h n o l o g i e p r o g r a m m a en degenen                  d i e aan katalyseprojecten
   werken        i n h e t F T O - p r o g r a m m a om e e n v r u c h t b a r e u i t w i s s e l i n g v a n i d e ë n t e
   bewerkstellingen.
 ---pagebreak---                                                                 - 58 -
       -      Milieu
       91.      De w e r k z a a m h e d e n      i n h é t mi t'iëüpróg'ramma d i e b e t r e k k i n g h e b b e n o p                   schone
      t e c h n o l o g i e ë n , k u n n e n t o t o p z e k e r e hoog'te é é n a s p e c t v a n d e                        katalyséwerk-
      zaamheden           i n het FTO-programma o v e r l a p p e n , n a m e l i j k k a t a l y t i s c h e                        zuivering
      van industriële e f f l u e n t e n .                    Dë F T Ö - w è r k z a a m h e d ë n    op' d i t g e b i e d z u l l e n
      daarom        i n nauwe s a m e n w e r k i n g          mét hét m i l i e u p r o g r a m m a         worden o p g e z e t , t e n
      einde o n d e r z o e k r e s u l t a t e n t e b e r e i k e n d i e van w e d e r z i j d s b e l a n g                    zijn.
     -     _Ener^i_eb_es£a£ijng _st_aa_l jen_yeij i£h_ei_d v a r j ^e£nre_act^o_rejn
                                            x                        :
     92.       Onderzoek           i n het FTO-programma kan t o t op z e k e r e hoogte s a m e n v a l l e n
    met o n d e r w e r p e n        v a n de 0 8 O - p r o g r a m m a ' s op h e t g e b i e d v a n                   energiebesparing,
     s t a a l en de v e i l i g h e i d van k e r n r e a c t o r e n .               In deze programma's z i j n                      de
    o n d e r z o e k d o e l s t e l l i n g e n evenwel s p e c i f i e k g e k o p p e l d aan de g l o b a l e                     doel-
    stelling          v a n het d e s b e t r e f f e n d e p r o g r a m m a , d.w.z. b e p e r k t t o t de                       oplossing
    v a n b e p a a l d e p r a k t i s c h e p r o b l e m e n i n v e r b a n d met               r e s p e c t i e v e l i j k nieuwe     en
    a l t e r n a t i e v e e n e r g i e b r o n n e n , s t a a l p r o d u k t i e en de bouw v a n k e r n r e a c t o r e n .
    De FTO- w e r k z a a m h e d e n           z i j n algemeen g e r i c h t op u i t b r e i d i n g van de f u n d a -
   mentele k e n n i s van deze onderwerpen                              met    h e t oog op m o g e l i j k e i n d u s t r i ë l e
   t o e p a s s i n g e n op r u i m e         schaal.
   -      ^r£nds_tqffen_
   93.        Het subprogramma                 v o o r de v e r v a n g i n g v a n g r o n d s t o f f e n i n h e t              huidige
  g r o n d s t o f f e n p r o g r a m m a kan FTO-werkzaamheden                      o v e r l a p p e n op het g e b i e d van
  de v e r v a n g i n g v a n m a t e r i a l e n v o o r o p p e r v l a k t e b e w e r k i n g e n c o a t i n g s                (slijt-
  v a s t e en c o r r o s i e v a s t e         c o a t i n g s ) e n , i n m i n d e r e mate, de v e r v a n g i n g v a n
  s n i j d e n d e en v e r s p a n e n d e g e r e e d s c h a p p e n .
 94.         De w e r k z a a m h e d e n     op d e z e g e b i e d e n i n h e t g r o n d s t o f f e n p r o g r a m m a           hebben
e c h t e r b e t r e k k i n g op h e t g e b r u i k v a n a n d e r e g r o n d s t o f f e n d i e m i n d e r d u u r en
 i n d i e n m o g e l i j k b e t e r b e s c h i k b a a r z i j n , t e r w i j l de b e l a n g r i j k s t e                 doelstelling
i n h e t FTO-programma o v e r h e t a l g e m e e n de v e r b e t e r i n g v a n e i g e n s c h a p p e n en
t e c h n i e k e n op d i t g e b i z d i s .
 ---pagebreak---                                                       -   59 -
-     _ES£rJ_t_
95.        Hoewel z o w e l i n het            Esprit-programma als                     i n het   FTO-programma aan
CAD/CAM z a l worden g e w e r k t ,                z u l l e n d e z e werkzaamheden e l k a a r n i e t               overlappen,
a a n g e z i e n het       FTO-werk u i t s l u i t e n d       beperkt        zal zijn        tot    de e e n v o u d i g e r
t o e p a s s i n g e n van de C A D / C A M - c o n c e p t e n i n de c o n v e n t i o n e l e          bedrijven.
-     _C0ST_
96.        Er z i j n    verschillende            COST-activiteiten die betrekking                            hebben op
onderwerpen u i t               het     FTO-programma, n a m e l i j k             corrosie       i n de     bouwnijverheid
 (COST 5 0 2 ) , p o e d e r m e t a l l u r g i e      (COST 503)         en m a t e r i a l e n     voor     stoomturbines
(COST 5 0 5 ) .          De c o ö r d i n a t i e   zal plaatsvinden                  i n het   k a d e r van het       actie-
programma v o o r            onderzoek.
-     _Gejrieejij^cJhajDpe^_i_j k_ _Cej2t_rum _vo£r_0jnder_zqek_
97.        De a c t i v i t e i t e n     van het     G e m e e n s c h a p p e l i j k Centrum v o o r Onderzoek op
het     g e b i e d van de m.ateri a a l k u n d e             (vooral      hoge-temperatuurmateri alen)                      en
materiaalbeproeving                     kunnen een a a n z i e n l i j k e        bijdrage         leveren tot         het
w e l s l a g e n van het           FTO-programma.
98.        Hoewel de v e r s c h i l l e n d e        0 & O - p r o g r a m m a ' s van de Gemeenschap e l k a a r
overlappen,            v e r s c h i l l e n de o n d e r z o e k d o e l s t e l l i n g e n van de d i v e r s e      programma's
over       het    algemeen s t e r k ;           de F T O - d o e l s t e l l i n g e n z i j n   o v e r het      algemeen
ruimer        en meer i n d u s t r i e g e r i c h t       dan d i e van de meeste a n d e r e                  programma's.
Een n a u w g e z e t t e      uitwisseling           van i n f o r m a t i e moet o v e r b o d i g d u b b e l werk
vermijden           of,    wat e r g e r      zou z i j n , de a f w i j z i n g          van een goed v o o r s t e l         in
een van de m o g e l i j k e              programma's         i n de v e r o n d e r s t e l l i n g    dat   het    onder een
a n d e r programma z a l worden aangenomen.                             Uit      ervaring        i s g e b l e k e n dat    deze
coördinatie            mogelijk           i s en de s i t u a t i e     in dit          verband z a l verder           worden
verbeterd           met de i n v o e r i n g      v a n het       actieprogrammaconcept.
 ---pagebreak---                                                                      - 60 -
                                                                     ι
VII.    F i n a n c i e r i n g van het programma en bënodig'cl p e r s o n e e l
       99.        De f i n a n c i ë l e       m i d d e l e n d i e v o o r ètë v e r s c h i l l e n d e d e e l g e b i e d e n geraamd
       worden, z i j n             het minimum dat n o o d z a k e l i j k                    wordt g e a c h t       om het      onderzoek-
       n i v e a u i n de g e h e l e Gemeenschap boven het                                   subkritische            niveau te         verheffen,
        z o d a t deze m i d d e l e n een n u t t i g e en b e l a n g r i j k e                       invloed zullen            uitoefenen
       op de b e t r o k k e n t e c h n o l o g i e ë n .                Een d e e l van de m i d d e l e n              (15 m i l j o e n ECU)
       wordt i n e e r s t e i n s t a n t i e               niet      v o o r een s p e c i f i e k g e b i e d b e s t e m d .           De
       b l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g          z u l l e h bijdracjen             tot      een d u i d e l i j k   indicatie
       van de b e l a n g r i j k s t e           projecten            b i n n e n de v e r s c h i l l e n d e d e e l g e b i e d e n en de
       k o s t e n h i e r v a n en dus van de b e s t e v e r d e l i n g                          v a n de m i d d e l e n .
       100.        Het v o o r g e s t e l d e programma h e e f t                     betrekking            op een p e r i o d e      van    vier
      jaar,        maar het           is duidelijk             dat,        terwijl        een a a n t a l       onderzoekdoelstellingen
      binnen v i e r            jaar      kan worden v e r w e z e n l i j k t ,               a n d e r e p a s na een l a n g e r e         periode
      kunnen worden b e r e i k t .                     Het    ligt        daarom i n de b e d o e l i n g d a t              het    programma
      de vorm van een v o o r t d u r e n d                    aangepast v i e r j a r e n p r o g r a m m a             krijgt     met een
      b e o o r d e l i n g en h e r z i e n i n g van het programma aan het                                   e i n d van e l k       jaar.
      101.         Met de c o n t r a c t e n d i e worden g e s l o t e n na het                             eerste       formele      verzoek
      om v o o r s t e l l e n , z a l o n g e v e e r de h e l f t                 v a n de i n t o t a a l         nodig      geachte
      communautaire                m i d d e l e n worden v a s t g e l e g d .               De r e s t e r e n d e     helft    wordt       in
      r e s e r v e gehouden om i n d i e n n o d i g t e                       worden g e b r u i k t         als aanvullende              finan-
      ciering         van p r o j e c t e n        d i e buitengewoon                 v e e l b e l o v e n d z i j n , en v o o r de
     subsidiëring                van de c o n t r a c t e n d i e worden g e s l o t e n na een tweede                                verzoek
     om v o o r s t e l l e n d a t na een h e r z i e n i n g                    halverwege             het   programma wordt              gedaan.
     102.         De t o t a l e k o s t e n van het programma worden g e r a a m d op 270 m i l j o e n ECU
     met een communautaire b i j d r a g e                           van o n g e v e e r 50%.               De Communautaire              financiële
     bijdrage           d i e voor e l k           van de g e s e l e c t e e r d e g e b i e d e n wordt v o o r g e s t e l d                is :
     1)     betrouwbaarheid,                   slijtage         en a a n t a s t i n g                      20 m i l j o e n ECU
     2)     o p p e r v l a k t e w e t e n s c h a p en - t e c h n o l o g i e                            10 m i l j o e n ECU
     3) t o e p a s s i n g e n van l a s e r t e c h n o l o g i e               alsmede
           a n d e r e nieuwe methodes v o o r de                           vormgeving
           van m e t a l e n                                                                                15 m i l j o e n ECU
 ---pagebreak---                                                    -    61    -
4)     verbindingstechnieken                                                                             10 mi L j o e n ECU
5) n i e u w e t e s t m e t h o d e s ,   waaronder            niet-destructieve
      tests,        on-line-tests          en c o m p u t e r g e s t e u n d e     tests                 15 mi L j o e n ECU
6)    CAD/CAM en w i s k u n d i g e         model Len                                                    10 mi Ljoen ECU
7) p o L y m e r e n , c o m p o s i e t e n en a n d e r e         nieuwe
      m a t e r i aLen                                                                                20 m i l j o e n ECU
8) membraanwetenschap en                      -technologie                                                10 m i l j o e n ECU
9) k a t a l y s e en d e e L t j e s t e c h n o L o g i e                                               10 mi L j o e n ECU
      niet       vastgelegd                                                                               15 m i l j o e n ECU
                                                                              Totaal                    135 m i l j o e n ECU
B e n o d i g d p e r s o n e e l v a n de Commissie
 103.        Ten a a n z i e n van het          benodigd personeel d i e n t te                     worden         aangetekend
dat     dit      een n i e u w programma i s en n i e t een v o o r t z e t t i n g van een b e s t a a n d
programma,             z o d a t e r geen k e r n a a n w e z i g i s van een b e s t a a n d e v a s t e                    staf
 om van u i t          te gaan.        De Commissie v e r w a c h t             dat     t e n m i n s t e 26 p e r s o n e n
 moeten worden a a n g e s t e l d om d i t                  programma op de j u i s t e               wijze te           beheren.
 Dit     aantal        wordt a l s een minimum b e s c h o u w d , a a n g e z i e n hiermee                          slechts
 wordt v o o r z i e n i n de m a n k r a c h t            d i e de w e t e n s c h a p p e l i j k e    d i s c i p l i n e s en
 t e c h n i s c h e b e h o e f t e n van de b o v e n b e s c h r e v e n o n d e r z o e k g e b i e d e n kan o m v a t t e n .
 De c o n t r a c t e n       zulLen gewoonlijk              kortlopende           contracten          z i j n , d.w.z.         dat
 zij     ten      h o o g s t e de d u u r van het programma b e s t r i j k e n ,                   t e n e i n d e een u p - t o -
 date t e c h n i s c h e kennis mogelijk te                       maken v a n . d e d e s k i n d i g e n waarvan              in
 principe           wordt v e r w a c h t    dat       zij   n a a r hun Land van herkomst t e r u g k e r e n                     aLs
  hun c o n t r a c t e n       afLopen.       De s p e c i f i e k e p e r s o n e e l s b e h o e f t e i s       :
  A     Rang        -     15              (twee p e r s o n e n v o o r e l k          van de v i j f        grootste          onder
                                          z o e k g e b i e d e n , een p e r s o o n v o o r e l k van de                 resterende
                                          vier      g e b i e d e n , alsmede een p e r s o o n d i e                verantwoorde
                                          lijk       i s v o o r de o n d e r h a n d e l i n g    over       contracten,          enz.)
  B     Rang        -     3               (ondersteunend              p e r s o n e e l i n gewone v e r h o u d i n g           tot
                                          A-ambtenaren)
   C    Rang         -     8
   Totaal                26
 ---pagebreak---                                                                    -    62 -
VIII.   Algemeen
        104.        De d o e l s t e l l i n g van d i t             programma i s b o v e n a l de s t i m u l e r i n g                  van
        fundamenteel               t e c h n o l o g i s c h o n d e r z o e k i n s a m e n w e r k i n g s v e r b a n d op een s c h a a l
        d i e t o e r e i k e n d i s om het                c o n c u r r e n t i e v e r m o g e n v a n de E u r o p e s e          industrie
        krachtig te              be'invloeden.                Deze d o e l s t e l l i n g        moet       in    a l l e f a s e n van het
        programma i n g e d a c h t e n worden gehouden en v o o r o p s t a a n b i j                                       de     besluit-
        vorming.            O n d e r z o e k v o o r s t e l l e n van a c a d e m i s c h b é l a n g d i e e v e n w e l geen
       belangrijke               of    ruime p o t e n t i é l e          industriéle             t o e p a s s i n g e n a a n g e v e n , worden
       afgewezen.
        105.        Er z i j       met nadruk op gewezen d a t                           de a a n m o e d i g i n g v a n t e c h n o l o g i s c h
       o n d e r z o e k op z i c h n i e t            kan L e i d e n t o t           verbetering            v a n het       communautaire
       industriéle               concurrentievermogen.                           Technologisch onderzoek i s                         slechts
       één f a c t o r        van de v e l e d i e              Leiden t o t           een
       kan a l l e e n e f f e c t i e f          zijn       a l s t e g e l i j k e r t i j d de j u i s t e             industriéle,
       e c o n o m i s c h e en s o c i a l e v o o r w a a r d e n worden g e s c h a p e n .                         De C o m m i s s i e i s
       e c h t e r van mening d a t de b e v o r d e r i n g v a n FTO en v o o r a l                                     FTO i n    communautair
       s a m e n w e r k i n g s v e r b a n d , een n o o d z a k e l i j k e v o o r w a a r d e i s v o o r h e t                   herstel
       van de i n d u s t r i e           i n de Gemeenschap.                        Zonder een i n j e c t i e             van de n i e u w e
       t e c h n o l o g i e é n d i e dank z i j              FTO kunnen worden o n t w i k k e l d ,                      bestaat      de k a n s
       dat     v e e l communautaire b e d r i j v e n d i e v o o r a l t e n g e v o l g e van de A m e r i k a a n s e
       en J a p a n s e c o n c u r r e n t i e          r e é d s met e r n s t i g e p r o b l e m e n k a m p e n , op               korte
      termijn niet                 overleven, terwijl                     bedrijven           waarmee het              op d i t    ogenblik
      ogenschijnlijk                   goed g a a t , op l a n g e r e t e r m i j n n i e t                  overleven.             De n i e u w e
      t e c h n o l o g i e é n op z i c h en de t o e g a n g d i e                       innoverende ondernemingen, k l e i n e ,
      middelgrote,                 hiertoe        h e b b e n , kunnen ook s t i m u l e r e n d                  werken wat           betreft
      de g r o t e r e       o n d e r n e m i n g s g e e s t en g r o t e r e            rentabiliteit               die vereist         zijn
      v o o r de g r o e i           en b l i j v e n d e      g e z o n d h e i d v a n de c o m m u n a u t a i r e           industrie.
       106.        De i n d u s t r i e       heeft        een b e l a n g r i j k e        bijdrage          geleverd tot            de s e l e c t i e
      van de o n d e r z o e k o n d e r w e r p e n , maar o n d e r z o e k v o o r s t e l L e n z u L l e n a l l e e n
      worden g e s t e u n d a l s de i n d u s t r i e                    zich vastlegt                v i a een b e l a n g r i j k e      finan-
      c i é l e deelname, door voortdurend                                 a d v i e s t e g e v e n met b e t r e k k i n g t o t             het
      b e h e e r van het programma en d o o r o v e r het                                    algemeen v o o r t d u r e n d          belang-
      stelling          te      t o n e n v o o r het          w e l s l a g e n van het            programma.              De C o m m i s s i e
      zal      vooral         l e t t e n op de b e r e i d h e i d van de i n d u s t r i e                      om de werkzaamheden
      met z u i v e r p a r t i c u l i e r e           m i d d e l e n en i n o n d e r l i n g e            concurrentie            voort      te
      z e t t e n a l s de p r e c o m m e r c i é l e werkzaamheden v a n het                                  programma z i j n          afgerond.
 ---pagebreak---                                                                        -   63   -
                                                                 VOORSTEL
                                                                      voor
                                                        BESLUIT VAN DE RAAD
tot     vaststelling               v a n een m e e r j a r e n p r o g r a m m a     van de Europese Economische
Gemeenschap v o o r                o n d e r z o e k en o n t w i k k e l i n g    op het      g e b i e d van        fundamenteel
technologisch                onderzoek.
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
G e l e t op het          Verdrag tot              oprichting            van de E u r o p e s e Economische Gemeenschap,
i n z o n d e r h e i d op a r t i k e l          235,
G e z i e n het       voorstel           van de C o m m i s s i e ,
G e z i e n het        a d v i e s van het           Europese Parlement                  (1),
G e z i e n het        a d v i e s van het           E c o n o m i s c h en S o c i a a l Comité           (2),
Overwegende d a t ,                volgens          het   bepaalde in a r t i k e l           2 van het           V e r d r a g , de
Gemeenschap i n z o n d e r h e i d                 tot   taak       heeft     een h a r m o n i s c h e o n t w i k k e l i n g     van
de e c o n o m i s c h e a c t i v i t e i t ,         een g e s t a d i g e en e v e n w i c h t i g e       e x p a n s i e , alsmede
een toenemende v e r b e t e r i n g                   van de l e v e n s s t a n d a a r d b i n n e n de g e h e l e Gemeenschap
 te    bevorderen;
 Overwegende d a t                fundamenteel             technologisch            onderzoek b i j d r a a g t          tot      het   bereiken
van deze d o e l s t e l l i n g e n              en g e r i c h t     i s op de b e h o e f t e n van v e l e v o o r             de
 Gemeenschap e c o n o m i s c h b e l a n g r i j k e ,                 industriële         takken;
 Overwegende d a t                de b e v o r d e r i n g     van het        concurrentievermogen                  van de E u r o p e s e
 industrie           tot     de b e l a n g r i j k s t e      doelstellingen             van het       Kaderprogramma                behoort;
 Overwegende d a t                een g r o e p e r i n g      van i n d i r e c t e    en g e c o ö r d i n e e r d e   a c t i e s op   het
 gebied van fundamentele                          technologie            een b i j d r a g e  zou vormen t o t              het     bereiken
 van d e z e       doelstelling;
 (1)
 (2)
 ---pagebreak---                                                                     -    64 -
    Overwegende d a t             het     Onderzoek A c t i e Programma b e t r e f f e n d e                       Industriële
    T e c h n o l o g i e ë n een a a n t a l      o n d e r z o e k p r o g r a m m a ' s omvat d i e w a a r d e v o l           zijn
    v o o r de E u r o p e s e i n d u s t r i e ,      doch nog n i e t           een programma b e t r e f f e n d e              multi-
    s e c t o r i e e l en m u l t i - d i s c i p l i n a i r   fundamenteel t e c h n o l o g i s c h onderzoek                       bevat;
    Overwegende d a t             het V e r d r a g n i e t v o o r z i e t        in       de d a a r t o e v e r e i s t e    specifieke
    handelingsbevoegdhei d;
    BESLUIT :
                                                                  Artikel        1
1. Er wordt een programma van de E u r o p e s e E c o n o m i s c h e Gemeenschap v o o r                                         onderzoek
   en o n t w i k k e l i n g op het g e b i e d v a n f u n d a m e n t e e l t e c h n o l o g i s c h o n d e r z o e k              zoals
   b e s c h r e v e n i n de b i j l a g e     v a s t g e s t e l d v o o r een p e r i o d e v a n v i e r               jaar,   ingaande
   op de dag van b e k e n d m a k i n g van d i t                  besluit         i n het       P u b l i k a t i e b l a d van de
   E u r o p e s e Gemeenschappen.
2. Het programma omvat werkzaamheden d i e a l s c o n t r a c t o n d e r z o e k en a l s                                       gecoördineerde
   a c t i e '..'orden u i t g e v o e r d .
   De werkzaamheden z u l l e n worden u i t g e v o e r d v i a c o n t r a c t e n op b a s i s van                                 kostendeling
   d i e worden a f g e s l o t e n met d a a r v o o r i n a a n m e r k i n g komende i n d u s t r i ë l e                       organisaties,
   onderzoeklaboratoria                      of universitaire               i n s t e l l i n g e n of      combinaties daarvan.
     De g e c o ö r d i n e e r d e a c t i e s b e s t a a n u i t       de c o ö r d i n a t i e    op c o m m u n a u t a i r    niveau
    van o n d e r z o e k a c t i v i t e i t e n     d i e d e e l u i t m a k e n van de b e s t a a n d e o n d e r z o e k
    p r o g r a m m a ' s i n de L i d - S t a t e n e n , i n voorkomend g e v a l , van de G e m e e n s c h a p .
    V o o r k e u r z a l worden g e g e v e n aan p r o j e c t e n d i e worden u i t g e v o e r d                         door
    deelnemers u i t            meer dan een L i d - S t a a t , w a a r b i j                 tenminste          één d e e l n e m e r
    een i n d u s t r i ë l e     organisatie            is.
                                                                  Artikel         2
    De k r e d i e t e n n o d i g v o o r de u i t v o e r i n g           van het programma w a a r v a n h e t                   bedrag
    w o r d t g e s c h a t op 135 m i l j o e n           E c u , met      i n b e g r i p van de u i t g a v e n v o o r          26
    personeelsleden,                  worden i n de b e g r o t i n g van de E u r o p e s e Gemeenschappen
    opgenomen.               De g e t a l l e n zijn        indicatief.
 ---pagebreak---                                                                     -   65 -
                                                            Artikel          3
Het programma z a l g e d u r e n d e het                  tweede j a a r          o p n i e u w worden b e z i e n .           Dit  kan
o v e r e e n k o m s t i g de p a s s e n d e p r o c e d u r e s      leiden tot            een h e r z i e n i n g van het
programma d i e            i n de l o o p van h e t d e r d e j a a r               in werking           treedt.
                                                            Artikel           4
  De C o m m i s s i e i s v e r a n t w o o r d e l i j k v o o r de u i t v o e r i n g           van het programma met
  betrekking tot               het     contractonderzoek                  en v o o r de c o ö r d i n a t i e met           betrekking
  tot      de g e c o ö r d i n e e r d e    acties.
  Zij      besluit,         i n het      k a d e r van h e t      p r o g r a m m a , i n z a k e de d e t a i l s van de
  u i t v o e r i n g , met name t e n a a n z i e n van de i n d e l i n g van de werkzaamheden
  tussen contract                o n d e r z o e k en g e c o ö r d i n e e r d e a c t i e s , en de             tenuitvoerlegging
  van n i e u w e g e c o ö r d i n e e r d e        acties.
                                                              Artikel          5
   De C o m m i s s i e w o r d t b i j         het v e r v u l l e n van de i n A r t i k e l              4 genoemde t a k e n
   b i j g e s t a a n door het           Raadgevend          Comité i n z a k e Beheer en                     Coördinatie
   (Industriële              Technologieën)            (CGC) i n g e s t e l d b i j : B e s l u i t                            van de
   Raad
                                                              Artikel           6
   Ten a a n z i e n van de g e c o ö r d i n e e r d e a c t i e s , o v e r e e n k o m s t i g een d o o r de
    Commissie i n o v e r l e g met h e t                 CGC v a s t t e         s t e l l e n p r o c e d u r e , w i s s e l e n de
   deelnemende L i d - S t a t e n en de Gemeenschap r e g e l m a t i g a l l e n u t t i g e                                 informatie
    uit     o v e r de u i t v o e r i n g      v a n h e t o n d e r z o e k i n het           kader d a a r v a n .
    De d e e l n e m e n d e L i d - S t a t e n v e r s t r e k k e n de C o m m i s s i e a l l e v o o r de             coördinatie
    d i e n s t i g e gegevens.              Voorts streven z i j               e r n a a r de Commissie a l l e gegevens
    te v e r s t r e k k e n over g e l i j k s o o r t i g e         o n d e r z o e k w e r k z a a m h e d e n d i e worden g e p l a n d
    of u i t g e v o e r d d o o r o r g a n e n d i e n i e t           o n d e r hun b e v o e g d h e i d v a l l e n .
    Deze g e g e v e n s worden a l s v e r t r o u w e l i j k b e h a n d e l d i n d i e n de L i d - S t a a t                   die
    deze v e r s t r e k t ,       hierom         verzoekt-
      Brussel                                                                                Voor de Raad
 ---pagebreak---                                                                  -   66      -
                                                               BIJLAGE
Het programma omvat werkzaamheden i n de v o l g e n d e negen                                         hoofdgebieden            :
1. B e t r o u w b a a r h e i d , s l i j t a g e      en b e s c h a d i g i n g
   met i n b e g r i p       van i n         het      bijzonder,
   (a)     Methoden v o o r de v o o r s p e l l i n g van de g e b r u i k s d u u r                    en de       beoordeling
           van d e f e c t e n i n w e r k t u i g b o u w k u n d i g e         materialen,         componenten en
           constructies.
   (b)     Weerstand t e g e n s l i j t a g e               van m a t e r i a l e n   voor gebruik            in    abrasieve,
           e r o s i e v e en c o r r o s i e v e media en o n d e r a n d e r e o n g u n s t i g e                 omstandigheden
           en t r i b o l o g i s c h e      f a c t o r e n d i e o p t r e d e n b i j de      v o r m g e v i n g en   bewerking
           van      materialen.
   (c)     Verbeterde             lager materialen                en s y s t e m e n met b e t r e k k i n g       tot   vermoeidheid,
           en s c h a d e v e r o o r z a a k t         d o o r v a s t l o p e n en    cavitatie.
   (d)     Breukmechanica i n werktuigbouwkundige                                   materialen          en c o m p o n e n t e n , met
           i n b e g r i p van o n s t a b i e l e b r e u k , v e r m o e i d h e i d , k r u i p e n en de i n v l o e d           van
           c o r r o s i e op        o n s t a b i e l e en d o o r v e r m o e i d h e i d g e f n d u c e e r d e     breuk.
   (e)     V e r m o e i d h e i d van w e r k t u i g b o u w k u n d i g e       materialen        en componenten               in
           f u n c t i e van de o p g e l e g d e c y c l i s c h e s p a n n i n g e n , de s a m e n s t e l l i n g van de
           m a t e r i a l e n en de b e h a n d e l i n g en k w a l i t e i t          van het         productie        proces.
           Het v e r b a n d t u s s e n m a t e r i a a l          karakteristieken             en     ontwerpvermoeidheids-
           gedrag.
   (f)     C o r r o s i e w e e r s t a n d en c o r r o s i e b e s c h e r m i n g van        werktuigbouwkundige
           materialen            en componenten i n a g r e s s i e v e media en o n d e r                          ongunstige
           o m s t a n d i g h e d e n en w a t e r s t o f v e r b r o s s i n g    i n v e r b a n d met        corrosie.
   (g)     M i c r o b i o l o g i s c h e b e s c h a d i g i n g van w e r k t u i g b o u w k u n d i g e      materialen.
   (h)     Biocompatibiliteit                    van m a t e r i a l e n       die gebruikt        worden i n          implantaten
           en de v e r v a n g i n g van o r g a n e n .
2. O p p e r v l a k t e w e t e n s c h a p en        -technologie
   met i n b e g r i p        van i n het            bijzonder,
   (a)     O p p e r v l a k t e b e h a n d e l i n g en beschermende d e k l a a g t e c h n o l o g i e               ter
           modificatie              van de p h y s i s c h e en m e c h a n i s c h e e i g e n s c h a p p e n van
           materialen,              componenten en               constructies.
   (b)     G e b r u i k i n de p r o d u c t i e l i j n van p r o c e s s e n d i e op                 laboratoriumschaal
           beschikbaar              zijn.
   (c)     O p p e r v l a k t e e i g e n s c h a p p e n en g r e n s v l a k v e r s c h i j n s e l e n .
 ---pagebreak---                                                                      -   67     -
3 . L a s e r t e c h n o l o g i e en t o e p a s s i n g e n d a a r v a n en a n d e r e nieuwe methoden v o o r
     m e t a a l b e w e r k i n g en        vormgeving
     met i n b e g r i p        van i n h e t           bijzonder,
      (a)    Ontwikkeling               en g e b r u i k       van l a s e r s met hoog vermogen v o o r                           materiaal
             bewerking,             inclusief            de w i s s e l w e r k i n g van l a s e r b u n d e l s met                materialen.
      (b)    V e i l i g h e i d en w e r k w i j z e n           bij    het      gebruik         van l a s e r s i n de              productie
             lijn.
      (c)    "Near-net            shape" f a b r i c a t i e            technologie,               i n het b i j z o n d e r       poeder
             technologie.
 4.    Verbindingstechnieken
      met i n b e g r i p        v a n i n het           bijzonder,
       (a)    Nieuwe o f           verbeterde             lastechnieken, inclusief                            electronen          staal-,
              diffusie-en               wrijvingslassen.
       (b)    Goedkoop a u t o m a t i s c h              lassen,          inclusief            s e n s o r e n en a d a p t i e v e
              r e g e l m e c h a n i smen.
       (c)    Nieuwe o f            verbeterde            t e c h n i e k e n voor          k l e v e n , s o l d e r e n en h a r d s o l d e r e n
              en hun a a n p a s s i n g v o o r               gebruik          in massaproductie.                    V e r b i n d i n g van
              n i e u w e en o n g e l i j k s o o r t i g e            materialen.
  5 . Nieuwe b e p r o e v i n g s m e t h o d e n met i n b e g r i p                    van n i e t - d e s t r u c t i e v e      beproeving,
       on-line         b e p r o e v i n g en c o m p u t e r o n d e r s t e u n d e            beproeving
        met    inbegrip           van i n h e t           bijzonder,
        (a)     F u n c t i e verwante             t e c h n i e k e n voor         het meten en b e p r o e v e n van                   materiaal
               beschadigingsprocessen,                             inclusief          corrosie, slijtage,                   b r e u k en s c h e u r -
                initiatie            p r o c e s s e n , b i o l o g i s c h geïnduceerde                    beschadiging.
        (b)     Niet-destructieve                     b e p r o e v i n g s t e c h n i e k e n v o o r de b e s t u d e r i n g ,        opsporing
                en p r e s e n t a t i e       v a n d e f e c t e n en s p a n n i n g e n i n m a t e r i a l e n ,              componenten
                en     constructies.
         (c)     C o m p u t e r o n d e r s t e u n d e b e p r o e v i n g s t e c h n i e k e n en - s y s t e m e n , i n het             bijzonder
                met het          oog op g e b r u i k            i n computer            geïntegreerde              fabricage.
         (d)     Beproevingsmethoden voor m a t e r i a l e n ,                              componenten en c o n s t r u c t i e s            onder
                 bedrijfsspanningen,                      inclusief            simulatie daarvan.
   6 . CAD/CAM en m a t h e m a t i s c h e                  modellen
         met i n b e g r i p        van i n het            bijzonder,
         (a)     CAD/CAM t e c h n i e k e n v o o r p r o d u c t i e p r o c e s s e n i n de                      niet-electronische
                 industrie,              i n het       bijzonder           goedkope t e c h n i e k e n v o o r             kleine       en
                 middelgrote                bedrijven.
 ---pagebreak---                                                                       -    68    -
    (b) M a t h e m a t i s c h e m o d e l l e n van p r o d u c t i e p r o c e s s e n en v e r s c h i j n s e l e n ,
        inclusief            modelwerkzaamheden d i e b e t r e k k i n g                            hebben op         flexibele
        productiesystemen geschikt                                voor        kleine        en m i d d e l g r o t e   bedrijven.
7. Polymeren, composietmaterialen                                 en a n d e r e n i e u w e          materialen
    met i n b e g r i p van i n het                 bijzonder,
    (a) P o l y m e r e n en c o m p o s i e t m a t e r i a l e n             met s p e c i a l e en v e r b e t e r d e        physische
        en m e c h a n i s c h e e i g e n s c h a p p e n en s t a b i l i t e i t                  voor        ruimere
        werktuigbouwkundige,                         m e d i s c h e en l a n d b o u w k u n d i g e          toepassingen.
    (b) Kostenbeperkende p r o d u c t i e ?                        verwerkings-               en      verbindingstechnieken
        v o o r p o l y m e r e n en           composietmaterialen.
    (c) V e r b i n d i n g s m e c h a n i s m e n en w i s s e l w e r k i n g e n aan de g r e n s v l a k k e n van de
        b e s t a n d d e l e n van         composietmaterialen.
    (d) M a t e r i a l e n met s p e c i a l e e l e c t r i s c h e , m a g n e t i s c h e en                     opto-electronische
        eigenschappen voor gebruik                                     in verscheidene                   werktuigbouwkundige
        toepassingen.
    N.B.:   S p e c i a l e t o e p a s s i n g e n van c o m p o s i e t m a t e r i a l e n                i n het    bijzonder         voor
            de t r a n s p o r t i n d u s t r i e            worden opgenomen i n een n a d e r programma                                voor
            geavanceerde               materialen.
8 . Membraanwetenschap en - t e c h n o l o g i e                          en p r o b l e m e n       in    electrochemie
    met i n b e g r i p van i n het                 bijzonder,
    (a) T o e p a s s i n g van membranen i n c o n t i n u e                          scheidingsprocessen, in                      het
        bijzonder            de t o e p a s s i n g van h y p e r f i I t r a t i e ,                ultrafiItratie,              micro-
        filtratie            en d i a l y s e v o o r           industriéle                vloeistoffen.
    (b) Industriéle             t o e p a s s i n g e n van g a s s c h e i d i n g e n met b e h u l p van membranen,
        inclusief              z u u r s t o i f v e r r i j k i n g van l u c h t ,           a f s c h e i d i n g van    zure
        componenten i n u i t l a a t g a s s e n en a a r d g a s , s c h e i d i n g i n a a r d g a s en
        industriéle              procesgassen.
    (c) S c h e i d i n g van v l o e i s t o f m e n g s e l s d o o r p e r v a p o r a t i e                   met  inbegrip         van
        de v e r w i j d e r i n g van w a t e r                uit      organische v l o e i s t o f f e n ,           s c h e i d i n g van
        aromatische-alifatische                             v l o e i s t o f m e n g s e l s en v e r w i j d e r i n g      van
        o r g a n i s c h e componenten u i t                      water.
    (d) Nieuwe m e m b r a a n m a t e r i a l e n               inclusief           keramisch materialen                   voor
        industriéle             en m e d i s c h e t o e p a s s i n g e n .
    (e) V e r v u i l i n g en p r e v e n t i e            van v e r v u i l i n g         van membranen.
    (f) Irreversibele               v e r s c h i j n s e l e n i n a n o d i s c h e systemen                      in   electrolytische
        w i n n i n g van n o n - f e r r o             metalen.
    (g) T e c h n o l o g i e van g e s m o l t e n z o u t                e l e c t r o l y s e v o o r de n o n - f e r r o        metallurgische
        industrie.
 ---pagebreak---                                                                 -    69 -
9. K a t a l y s e en       deeltjestechnologie
   met i n b e g r i p        van i n het         bijzonder,
   (a)     Z e o l i e t e n a l s k a t a l y s a t o r e n i n de o r g a n i s c h c h e m i s c h e   industrie,
           inclusief            productie,           karakterisatie          en v o r m g e v i n g en t o e p a s s i n g
           in vormselectieve                 katalyse.
    (b)     Industriéle            homogene k a t a l y s e , i n h e t b i j z o n d e r v o o r        oxidatie
            reacties.
    (c)     K a t a l y t i s c h e z u i v e r i n g van i n d u s t r i é l e   afvalproducten,           inclusief
            de v e r w i j d e r i n g van         so    en NO .
                                                      2
                                                                x
     (d)     Deeltjestechnologie                   i n h e t b i j z o n d e r , de f a b r i k a t i e van   deeltjes,
            deeltjes           verontreiniging             en het o n t w e r p e n van m a t e r i e e l .
 ---pagebreak---                                                            -   70 -
                                                                                BIJLAGE        III
                           TOEPASSING VAN NIEUWE TECHNOLOGIEËN (KLEDINGFABRICAGE)
                                                     PROGRAMMAVOORSTEL
I.      Inleiding
       1. Of de c o n c u r r e n t i e p o s i t i e         van de i n d u s t r i e        i n de Gemeenschap                 veilig
       kan worden g e s t e l d hangt                 i n hoge mate a f             v a n het     ontwikkelen             v a n de    in
      bijlage           II   beschreven b a s i s t e c h n o l o g i e ë n .           Deze t e c h n o l o g i e ë n vormen een
      belangrijke             b a s i s voor o n t w i k k e l i n g       d o o r de i n d u s t r i e       van nieuwe           produkten
      en p r o c e s s e n , w a a r v o o r i n de komende t i e n j a a r                     en w a a r s c h i j n l i j k    tot   na
      2000 een markt z a l o n t s t a a n .                   Het c o n c u r r e n t i e v e r m o g e n v a n een           industrie
      hangt ook a f van het vermogen van a f z o n d e r l i j k e                               bedrijven           en    bedrijfstakken
     om met s u c c e s aan a n d e r e b e d r i j f s t a k k e n               ontleende nieuwe t e c h n o l o g i e ë n               toe
     t e p a s s e n v o o r hun e i g e n s p e c i f i e k e f a b r i c a g e b e h o e f t e n op een m a n i e r d i e ook
     d o o r KMO's e f f e c t i e f          kan worden           gebruikt.
     2.       V e r g e l e k e n met a n d e r e g e ï n d u s t r i a l i s e e r d e      landen heeft              Europa zeker
     wat b e t r e f t        de o n d e r l i n g e     s a m e n w e r k i n g t u s s e n l a n d e n een         achterstand
     waar het g a a t om het b i j e e n b r e n g e n van u i t                         verschillende               bedrijfstakken
     a f k o m s t i g e t e c h n o l o g i e ë n t e n behoeve van één e n k e l e s e c t o r .                       Om de t e c h n o -
     l o g i s c h e m o g e l i j k h e d e n van Europa o p t i m a a l              te    kunnen b e n u t t e n        is     dergelijke
    s a m e n w e r k i n g e c h t e r van e s s e n t i e e l b e l a n g .            De i n s p a n n i n g moet         worden
    gericht           op d i e s e c t o r e n van de v e r w e r k e n d e            industrie           i n de Gemeenschap d i e
    de m o g e l i j k h e i d b i e d e n om d o o r i n j e c t i e            van h o o g w a a r d i g e t e c h n o l o g i e    zodanig
    te     v e r a n d e r e n dat      zij    z o n d e r h u l p van b e s c h e r m e n d e m a a t r e g e l e n i n s t a a t          is
    de b u i t e n l a n d s e c o n c u r r e n t i e       het   hoofd te          bieden.
   3.        Welke          wegen en m o g e l i j k h e d e n e r          zijn    v o o r het      s t i m u l e r e n v a n samen-
   werking           i n de o n d e r z o e k - en o n t w i k k e l i n g s f a s e t u s s e n b e d r i j f s t a k k e n         en
   landen o n d e r l i n g           kan a l l e e n worden b e p a a l d d o o r m i d d e l v a n een s a m e n w e r k i n g s -
   experiment              dat een b e l a n g r i j k        model z a l o p l e v e r e n v o o r h e t            verrichten         van
   multidisciplinair                   en i n t e r n a t i o n a a l   o p g e z e t o n d e r z o e k op het          g e b i e d van
   de t o e p a s s i n g van nieuwe t e c h n o l o g i e ë n , d a t                  z a l worden g e b r u i k t           ten
 ---pagebreak---                                                                 -    71     -
behoeve v a n een a a n t a l v e r w e r k e n d e i n d u s t r i e e n                       i n de Gemeenschap,
de i n d u s t r i e e n    waar de b e t r e f f e n d e              t e c h n o l o g i e é n v a n d a a n komen            (bij-
v o o r b e e l d m i c r o - e l e k t r o n i c a en machinebouw) en de s e c t o r e n d i e d a a r
gebruik          v a n maken.
4.       De k l e d i n g i n d u s t r i e     ( i n deze t e k s t           omvat        het     woord " k l e d i n g " ook de
gebreide kleding                 i s uitgekozen als testsector                                v o o r het programma omdat
zij      economisch b e l a n g r i j k              i s , en e r een r e é l e m o g e l i j k h e i d                b e s t a a t om
de a l g e h e l e t e n d e n s t o t          aftakeling              i n de a f g e l o p e n j a r e n om t e              zetten     in
een p o s i t i e v e o n t w i k k e l i n g          d o o r m i d d e l van een g e w e l d i g e i n j e c t i e                 van
t e c h n o l o g i e , en omdat de noodzaak t o t                            aanwending van nieuwe                      technologieén
ter      versterking          van het           c o n c u r r e n t i e v e r m o g e n ook v o o r een a a n t a l                 andere
verwerkende              industrieen            i n de G e m e e n s c h a p , g e l d t .
5.       De k l e d i n g i n d u s t r i e     verschaft             momenteel i n de Gemeenschap w e r k g e l e -
g e n h e i d aan meer dan 8 5 0 . 0 0 0 p e r s o n e n , t e r w i j l                         nog e e n s 1,2          miljoen
p e r s o n e n werkzaam z i j n              i n t a k k e n van de t e x t i e l i n d u s t r i e               d i e v o o r hun
economisch bestaan g r o t e n d e e l s afhanke l i j k                                zijn       van de      kledingindustrie.
Gezamenlijk              hebben d e z e b e d r i j v e n             meer dan 8% van de i n de v e r w e r k e n d e
 industrie            van de Gemeenschap werkzame a r b e i d s k r a c h t e n i n d i e n s t ,                                   terwijl
 ze o n g e v e e r 6,4% van de t o e g e v o e g d e waarde van de t o t a l e                                    industrie          i n de
 Gemeenschap v o o r hun r e k e n i n g nemen.                               Hoewel de k l e d i n g i n d u s t r i e             dus e c o
nomisch g e z i e n zeer b e l a n g r i j k                   i s , i s de r e é l e omzet van d e z e                        bedrijfstak
 sinds       1975 a a n z i e n l i j k       gedaald, t e r w i j l              het      a a n t a l a r b e i d s p l a a t s e n met
ongeveer            26% i s    afgenomen.                A l s men n i e t          s n e l de m i d d e l e n v i n d t         om,
 vooral tegenover                 fabrikanten              uit     het      V e r r e O o s t e n , de       concurrentiepositie
te     v e r s t e r k e n z a l de a f b r a a k          van de E u r o p e s e k l e d i n g i n d u s t r i e            van de
 afgelopen jaren               i n v e r s n e l d tempo d o o r g a a n t e r w i j l                 de w e r k g e l e g e n h e i d en
de r e c h t s t r e e k s e en i n d i r e c t e            produktie            i n e r n s t i g g e v a a r komt.               Alleen
 een i n d u s t r i e     die      c o n c u r r e r e n d i s kan w e r k g e l e g e n h e i d g a r a n d e r e n .
 6.      In    concurrerende              l a n d e n b e s t a a n e r r e e d s 0 & 0 - p r o g r a m m a ' s op het
 g e b i e d van de v e r v a a r d i g i n g van k l e d i n g .                      In J a p a n ,     bijvoorbeeId,
 ---pagebreak---                                                                  -    72   -
    is    e r een d o o r het MITI g e f i n a n c i e r d programma van z o ' n 80 m i l j o e n ECU
    v o o r de o n t w i k k e l i n g         van v o L L e d i g g é a u t o m a t i s e e r d e   systemen voor              kleding-
    produktie.               Ook i n Zweden en de V e r e n i g d e S t a t e n w o r d t v e e l op d i t                         gebied
    gedaan.
    7.      In de nu v o l g e n d e h o o f d s t u k k e n           wordt een u i t e e n z e t t i n g          g e g e v e n van de
    t e c h n i s c h e en a d m i n i s t r a t i e v e     i n h o u d van het          programma, z o a l s dat                ontwikkeld
    is    i n o v e r L e g met i n d u s t r i é l e        en a n d e r e d e s k u n d i g e n .
II. De roL van de Gemeenschap
    8.      Het v o o r g e s t e l d e programma z a l een k a t a l y s e r e n d e                    werking        hebben op
    multidisciplinaire                    en i n s a m e n w e r k i n g s v e r b a n d o p g e z e t t e o n d e r z o e k      werkzaam-
    heden d i e g e r i c h t           z i j n op de t o e p a s s i n g van n i e u w e t e c h n o L o g i e e n waarmee
    men een r a d i c a L e v e r s t e r k i n g          van het         concurrentievermogen                    van de        kleding-
    industrie            i n de Gemeenschap wiL                    bewerkstellingen.                   Het programma moet een
    werkmodel o p l e v e r e n v o o r o n d e r l i n g e              samenwerking t u s s e n b e d r i j f s t a k k e n            en
    landen.            Het      sluit     volledig        aan op de h o o f d l i j n van het                   kaderprogramma
    met b e t r e k k i n g        tot    de b e v o r d e r i n g van het           industrieel            concurrentievermogen.
    9.      Het programma i s e r n i e t                  voor s u b s i d i e r i n g       van onderzoek             i n de     kleding-
    industrie.               Zulk       o n d e r z o e k komt v o o r n a m e l i j k     voor      r e k e n i n g v a n de       industrie.
    Het i s g e r i c h t           op d i e p u n t e n   waar E u r o p a v o o r         wat    betreft         onderlinge         samen
    werking t u s s e n b e d r i j f s t a k k e n          en l a n d e n een a c h t e r s t a n d          heeft.         D o e l van
    het     programma i s t e b e r e i k e n d a t                de t e c h n o l o g i s c h e m o g e l i j k h e d e n     van E u r o p a
    v o l l e d i g w o r d e n benut en d a t een                 e c o n o m i s c h e r g e z i e n meer         verantwoord
    gebruik          wordt gemaakt van de b e s c h i k b a r e m i d d e l e n .                      Men w i l      dit      bereiken
    d o o r de h o e v e e l h e i d e l k a a r o v e r l a p p e n d e werkzaamheden t e                        verminderen         en
    elkaar         a a n v u l l e n d e maar momenteel a f z o n d e r l i j k               verrichte           werkzaamheden           bij-
    een t e        b r e n g e n om het         rendement         ervan te         verhogen.
    V o o r a l wat d i t           betreft       z a l s p e c i a l e aandacht          worden g e s c h o n k e n aan de
    betrokkenheid                 van KMO's ( z i e         V).
 ---pagebreak---                                                                    -   73 -
     10.         R e l a t i e met n a t i o n a l e p r o g r a m m a ' s
     Er z i j n      b.v.        momenteel p r o g r a m m a ' s i n u i t v o e r i n g          of   in voorbereiding            in
     Frankrijk,              D u i t s l a n d , N e d e r l a n d en het       Verenigd         Koninkrijk.
     Projecten die                 r e e d s d e e l u i t m a k e n van een programma i n een L i d - S t a a t
     mogen n i e t           nog e e n s worden o v e r g e d a a n .              Zulke p r o j e c t e n    kunnen op b a s i s
     van een o v e r e e n k o m s t e v e n w e l , e e n p a s s e n d e p l a a t s k r i j g e n            b i n n e n het   kader
     van de p r o g r a m m a w e r k z a a m h e d e n .
     Door b l i j k e n        van b e l a n g s t e l l i n g en o v e r l e g b i n n e n het           CGC z a l o v e r l a p p i n g
     van p r o j e c t e n         kunnen worden v o o r k o m e n .
III. B e h e e r v a n het            programma
     A >       a  c    v    n  c
           A £ '_ J. _ 'j. J^ejlkjzajamjie^erj                  vaji d_e_Ge_meerj_s_ch_a_p_
      11.      De p r o j e c t e n       i n het      k a d e r van d i t     programma z u l l e n worden                uitgevoerd
      voor g e z a m e n l i j k e           rekening.
      Aangezien d i t               programma t o e p a s s i n g v a n n i e u w e t e c h n o l o g i e ë n o m v a t ,        zal
      het o n d e r z o e k i n de meeste g e v a l l e n worden v o o r t g e z e t                        tot     de f a s e van
      proef-of           demonstratieprojecten                       ter  b e p r o e v i n g v a n de n i e u w e      technologieën
      in reële bedrijfsomstandigheden.                                   Deze p r o e f p r o j e c t e n   worden a l s       zeer
      belangrijk              b e s c h o u w d , omdat        zij    ten eerste beoordeling mogelijk                        maken van
      de p r a k t i s c h e u i t v o e r b a a r h e i d v a n de n i e u w e t e c h n o l o g i e ë n , alsmede van
      het      eventuele effect                  e r v a n op a n d e r e o n d e r d e l e n van het p r o d u k t i e p r o c e s , en
      t e n tweede de i n d u s t r i e                en v o o r a l de KMO's de g e l e g e n h e i d geven t e                berekenen
        w e l k e k o s t e n en p r o d u k t i v i t e i t s v o o r d e l e n       van i n v o e r i n g van de nieuwe
        technologieën                 mogen worden             verwacht.
 ---pagebreak---                                                                -  74 -
 A a n g e z i e n met het programma wordt g e m i k t                          op een d o o r b r a a k           op het       stuk
 van p r o d u k t i v i t e i t ,       z u l l e n de a f z o n d e r l i j k e      projecten         i n de r e g e l        groot-
 s c h a l i g en m u l t i d i s c i p l i n a i r          worden o p g e z e t .          De a f z o n d e r l i j k e     projecten
 moeten ook p a s s e n i n een a l g e h e e l c o n c e p t , omdat op z i c h z e l f                                staande
 ontwikkelingen produktiviteitsverlagend                                      kunnen w e r k e n , i n d i e n het              probleem
 a l l e e n wordt v e r s c h o v e n o f             i n d i e n e r op een a n d e r g e b i e d één w o r d t g e s c h a p e n .
 B. J^ajna£ejner[t_ej2 e^v^l_uat_i_e
 12.       Het Raadgevend Comité v o o r B e h e e r en C o ö r d i n a t i e                            (CGC) -          Industriële
 T e c h n o l o g i e ë n z a l de Commissie t e r z i j d e                staan bij              de b e s t u d e r i n g   van
projecten            en b i j      het    c o n t r o l e r e n van de werkzaamheden t i j d e n s                       de    uitvoering
van het programma; het                        z a l p r o g r a m m a w i j z i g i n g e n v o o r s t e l l e n en i n het         alge-
meen de Commissie i n het b e h e e r van de werkzaamheden a d v i s e r e n .                                                Aangezien
dit      programma e c h t e r s t e r k              industriegericht                 i s , z a l de C o m m i s s i e o v e r l e g
o r g a n i s e r e n met de i n d u s t r i e , en waar d a t                    n o d i g i s met u n i v e r s i t a i r e      en
o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n , om hun medewerking aan het programma t e                                        verkrijgen
en van hun t e c h n i s c h e k e n n i s , met name op het g e b i e d v a n b e h e e r en e v e n t u e l e
a a n p a s s i n g van het programma, g e b r u i k                    te      kunnen m a k e n .
De k l e d i n g i n d u s t r i e      en a n d e r e b e d r i j f s t a k k e n ,       z o a l s de w e r k t u i g b o u w   en
computerindustrie,                    zullen bij            het o v e r l e g worden b e t r o k k e n n a a r               gelang
het      b e l a n g van het programma v o o r hun                        bedrijfstak.
13.        Het programma z a l worden g e ë v a l u e e r d v o l g e n s de p r o c e d u r e s v a n het
" c o m m u n a u t a i r e w e r k p l a n met b e t r e k k i n g       tot       de e v a l u a t i e v a n      communautaire
o n d e r z o e k - en o n t w i k k e l i n g s p r o g r a m m a ' s "     (C0M(83)            1).
 ---pagebreak---                                                            -    75      -
  C. J)ee^ljne_me_r s_er^ J3roj_ecten
  14.        Aan e e n p r o j e c t        kan worden d e e l g e n o m e n aan i n de Gemeenschap g e v e s -
  tigde        bedrijven,           o n d e r z o e k i n s t e l l i n g e n en u n i v e r s i t e i t e n .      In het     algemeen
  moet een b e d r i j f            met een g r o o t          b e l a n g i n de t e           verwachten r e s u l t a t e n      de
  belangrijkste               contractant             bij    een p r o j e c t         zijn     o f de l e i d i n g  hebben van
  een s a m e n w e r k i n g s v e r b a n d o f         consortium.                S p e c i a l e aandacht z a l        worden
  b e s t e e d aan p a s s e n d e b e t r o k k e n h e i d v a n KMO's ( z i e                    V).
  15.        Er z a l p r i o r i t e i t      worden v e r l e e n d aan p r o j e c t e n              waarvan de d e e l n e m e r s
  uit     meer d a n één L i d - S t a a t komen.                        Er z i j n      maar e n k e l e L i d - S t a t e n d i e  zelf
  over      het     volledige          s p e c t r u m van b e n o d i g d e t e c h n o l o g i e é n b e s c h i k k e n .
  D. Jiij2aj2ci_éjl_e_ste_un_
  16.       Algemene r e g e l           i s dat       de f i n a n c i é l e       s t e u n van de Gemeenschap n i e t
 meer dan 50% b e d r a a g t                v a n de t o t a l e         k o s t e n van het p r o j e c t ,        terwijl       het
 r e s t e r e n d e g e d e e l t e moet worden o p g e b r a c h t                    door      aan het    project        deelnemende
 bedrijven.               Het b e d r a g aan c o m m u n a u t a i r e f i n a n c i é l e             steun z a l voor        elk
 project         afzonderlijk              worden b e p a a l d aan de hand v a n de a a r d van het                               project,
 de mate w a a r i n het              beantwoordt             aan de g e s t e i d e normen en het                    risico      dat
de v o o r s t e l l e r s v a n het             project        bereid zijn               te   dragen.       De C o m m i s s i e z a l
 naar behoren r e k e n i n g                houden met a l l e              andere steun d i e             wordt o n t v a n g e n    of
 verwacht,           zodat       het    totale        b e d r a g aan n a t i o n a l e o f           communautaire          steun
 in    het     algemeen n i e t            meer dan 50% van de t o t a l e                       kosten z a l bedragen.              Bij
demonstratieprojecten                       moet      i n g e v a l van c o m m e r c i é l e e x p l o i t a t i e        van het
project          m a x i m a a l 50% van het              b e s c h i k b a a r g e s t e i d e bedrag terug              worden
betaald.
E.     ^eLe£tjecriteria
17.        De b i j      de s e l e c t i e v a n a f z o n d e r l i j k e          projecten         geldende       criteria
moeten een a f s p i e g e l i n g              zijn      van de n o o d z a a k een p r o j e c t            op Gemeenschaps-
n i v e a u op t e        z e t t e n en g a r a n d e r e n d a t           het     project        is gericht       op     stimulering
van o n d e r z o e k w e r k z a a m h e d e n i n s a m e n w e r k i n g s v e r b a n d b i n n e n de Gemeenschap.
Naast de a l g e m e n e v o o r w a a r d e n             (zie        C en D) en de t e c h n i s c h e i n h o u d van het
programma g e l d e n b i j              de s e l e c t i e de v o l g e n d e c r i t e r i a            :
 ---pagebreak---                                                            -    76 -
   1)    het     v o o r g e s t e l d e onderzoek b e s t r i j k t                een t e r r e i n     dat   niet    voldoende
                                                                                1
   wordt b e s t r e k e n d o o r andere communautaire p r o g r a m m a s , o n d e r z o e k                                  door
   p a r t i c u L i e r e n of n a t i o n a l e        programma's;
   2)    het o n d e r z o e k moet m u l t i d i s c i p l i n a i r              zijn   en de werkzaamheden een
  bijdrage           betekenen t o t              betere       internationale             samenwerking;
  3)     het o n d e r z o e k moet d u i d e l i j k              industriéle          toepassingsmogelijkheden
  b i e d e n , maar de               d a a r a a n v e r b o n d e n werkzaamheden mogen                      niet     cancurrerend
  z i j n , d.w.z.            z e l f s na s u c c e s v o l l e b e é i n d i g i n g     e r v a n i s v e r d e r , d o o r de
  industrie            zelf gefinancierd                  0 & 0-werk n o d i g , v o o r d a t              de r e s u l t a t e n   kunnen
  worden omgezet                 i n verkoopbare produkten                         of  processen;
 4)     het     o n d e r z o e k moet kunnen L e i d e n t o t                   een t e c h n o l o g i s c h e d o o r b r a a k   op
 het      stuk       van p r o d u k t i v i t e i t ,      betrouwbaarheid,               oorspronkelijkheid                   van
 o n t w e r p en algemene k w a l i t e i t , e l e m e n t e n d i e                   stuk       voor      stuk    de    sleutel
 zijn       tot     een g r o t e r e          concurrentiekracht;
 5) de p r o j e c t e n           moeten p a s s e n i n het               kaderconcept            a l s v e r m e l d i n de
 technische              inhoud.
 F. V e r s p r e i d i n g van i n f o r m a t i e ,             toegang t o t        en e x p l o i t a t i e    van de         resultaten
 19.        De r e g e l s v o o r i n f o r m a t i e v e r s p r e i d i n g ,       aismede toegang t o t                 en e x p l o i
t a t i e van r e s u l t a t e n            zullen zijn            g e b a s e e r d op de b e g i n s e l e n d i e         zijn
geformuleerd                i n het document met b e t r e k k i n g                   tot     het      Actieprogramma.
A a n g e z i e n het         kledingprogramma                 een b r e e d s c a l a      van t e c h n i s c h e      onderwerpen
o m v a t , en de u i t v o e r i n g             van de p r o j e c t e n         zich niet         altijd      uitstrekt          tot
aan het d e m o n s t r a t i e s t a d i u m ,            z u l l e n de e x a c t e , v o o r        ieder     project         afzon-
derlijk          g e l d e n d e r e g e l s moeten worden a a n g e p a s t d . w . z .                    i n de     afzonderlijke
contracten             opgenomen j u r i d i s c h e             bepalingen.
 ---pagebreak---                                                        -    77 -
IV. B l i j k e n v a n b e l a n g s t e l l i n g  en      indiening           van     voorstellen
     19.       Momenteel wordt o n d e r z o c h t              of    bedrijven          en       onderzoekinstellingen
     belangstelling               hebben.        Degenen d i e           reageren verbinden               z i c h d a a r d o o r op
    generlei         wijze,         maar z i j     moeten wel de v o l g e n d e g e g e v e n s v e r s t r e k k e n            :
    -   identiteit           van de o r g a n i s a t i e       en i n f o r m a t i e o v e r wie e r b i j          het     onderzoek
       betrokken           zullen         zijn;
    - een k o r t e b e s c h r i j v i n g       van het         v o o r g e s t e l d e p r o j e c t , met v e r m e l d i n g   van
       de t e c h n i s c h e       doelstellingen;
    - de v e r w a c h t e        duur van de werkzaamheden en b e n o d i g d e f i n a n c i ë l e                        middelen;
    -   s u g g e s t i e s over eventuele              s a m e n w e r k i n g met a n d e r e        organisaties;
    -  i n d i e n n o d i g een v e r z o e k aan de C o m m i s s i e om de b o v e n s t a a n d e g e g e v e n s d o o r
       t e g e v e n aan a n d e r e n d i e         i n t e r e s s e tonen i n            soortgelijk         werk en e v e n t u e e l
       aan een p r o j e c t           zouden w i l l e n       meewerken.
    20.       De b l i j k e n van b e l a n g s t e l l i n g       z u l l e n d o o r de C o m m i s s i e i n       overleg
    met het       CGC worden b e k e k e n .             Aan de hand van de binnengekomen                             blijken
    van b e l a n g s t e l l i n g      z a l de C o m m i s s i e v e r g a d e r i n g e n b e l e g g e n van g r o e p e n
    potentiële           d e e l n e m e r s met    het    oog op s t i m u l e r i n g            van  samenwerkingsover-
    eenkomsten .
    21.       Wordt       het    programma d o o r de Raad g o e d g e k e u r d , dan z a l de Commissie
    een o f f i c i ë l e      inschrijving          openen.           Verwacht          wordt d a t      de dan b i n n e n -
    komende v o o r s t e l l e n          voornamelijk          z u l l e n komen van g r o e p e n            organisaties
    die geïnteresseerd                  zijn    in onderlinge               s a m e n w e r k i n g en d i e b i j   eerdere
    overeenkomsten t o t                stand z i j n      gekomen.
 ---pagebreak---                                                                - 78 -
V . K l e i n e en m i d d e l g r o t e        ondernemingen
    22.        A a n g e z i e n een g r o o t        a a n t a l van de v o o r g e s t e l d e      projecten             waarschijnlijk
    van r e c h t s t r e e k s b e l a n g of         voordeel zal z i j n              voor    KMO's, z u l l e n           dergelijke
    bedrijven           zoveel mogelijk bij                    de f e i t e l i j k e    uitvoering         v a n het        programma
    worden b e t r o k k e n .             De KMO's z u l l e n op a l l e m o g e l i j k e            manieren           worden
    g e s t i m u l e e r d om v o o r s t e l l e n       voor o n d e r z o e k - p r o j e c t e n   i n t e d i e n e n en
    actief         d e e l te nemen aan o n d e r z o e k w e r k z a a m h e d e n e n / o f             financieel bij               te
    dragen tot            elders verricht                onderzoek dat             voor      hen v a n b e l a n g      is.
    23.        Z o a l s r e e d s g e z e g d i n het           hoofddocument             is  het    vaak m o e i l i j k         KMO's
    bij      onderzoekwerk te b e t r e k k e n .                  O n d e r s t a a n d e methoden komen i n                  aanmerking
    v o o r het        verkrijgen           van hun m e d e w e r k i n g , h o e w e l a l l e e n de e r v a r i n g               kan
    u i t w i j z e n wat de b e s t e aanpak i s                  :
    -    v e l e KMO's z i j n          aangesloten b i j            de s a m e n w e r k i n g s - o f    collectieve              organi
         s a t i e s d i e e r i n een a a n t a l              Lid-Staat        zijn;        dergelijke           organisaties
         kunnen z e l f         i n het       k a d e r van het programma o n d e r z o e k e n v e r r i c h t e n                   ten
         behoeve van KMO's o f                    helpen v a s t s t e l l e n       w e l k e KMO's e v e n t u e e l          afzonderlijk
         zouden kunnen d e e l n e m e n ;
    -    g r o t e r e ondernemingen d i e g e w o o n l i j k                 KMO's a l s o n d e r a a n n e m e r s         inschakelen
         of d i e produkten                van KMO's i n de h a n d e l b r e n g e n k u n n e n het                   programma
         o n d e r de aandacht van KMO's b r e n g e n o f                           hen t o t     o n d e r z o e k p a r t n e r s maken;
    -    universiteiten              d i e z i c h r e e d s b e z i g h o u d e n met p r o b l e m e n d i e v a n b e l a n g
         zijn      voor      KMO's i n g r o e p e n b i j e e n b r e n g e n         voor gezamenlijke                 indiening
         van      voorstellen;
    -    h a n d e l s o r g a n i s a t i e s , kamers van k o o p h a n d e l , r e g i o n a l e            overheidsbureaus
         d i e z i c h met 0 & 0 b e z i g h o u d e n en a n d e r e p l a a t s e l i j k e                  organisaties,             die
         d o o r de o v e r h e i d o f         vanuit        het  bedrijfsleven              kunnen worden b e n a d e r d ,
         kunnen k l e i n e b e d r i j v e n           uitzoeken die belang                  hebben b i j        o n d e r z o e k op
        de i n het           programma opgenomen g e b i e d e n .
 ---pagebreak---                                                        -    79    -
     24.    De b l i j k e n     van b e l a n g s t e l L i n g     zullen       van     veel      nut     zijn  bij    het
     stimuleren         v a n de     K M O ' s om mee t e           doen    en b i j       het    formeren       van   geschikte
     projectgroepen.
VI.. De t e c h n i s c h e    inhoud      van     het     programma
     25.    Op v e r z o e k     v a n de      Commissie heeft               Kurt      Salmon A s s o c i a t e s een         rapport
     samengesteld            over    het     huidige        peil     v a n de      in    de   Europese         kledingindustrie
     toegepaste          technologie.              Een v a n de        c o n c l u s i e s van d i t        rapport,    die      ruim
     schoots door          het   bedrijfsleven              zelf      wordt      o n d e r s c h r e v e n , was d a t  de      industrie
     behoefte        heeft      aan n i e u w e      technologieën,              niet      alleen       voor    het   moderniseren
     van de b e w e r k i n g e n      (met      name o n t w i k k e l i n g      van v o l l e d i g      geautomatiseerde
     produktieprocessen                maar      ook    voor      verbetering            v a n de      bedrijfsvoering           en
      coördinatie          v a n de b e w e r k i n g e n     in    het    bijzonder           ruimere       toepassing        van
      computers).            In   het    rapport         worden       verder       bepaalde          onderzoekterreinen
     aanbevolen          die    kunnen       bijdragen         tot     een     revolutionaire               verhoging      v a n de
     produkti      viteit.
     26.   Er   zijn       constructieve             besprekingen gevoerd door                         vertegenwoordigers             van
     de   kledingindustrie                 (grote      bedrijven,           middelgrote             ondernemingen         en     belang
      enorganisaties             van    kleine        bedrijven)          en f a b r i k a n t e n      van   computers, mecha
      nische     (robotische)             hanterings             apparatuur           en s p e c i a l e machines v o o r           de
      kledingindustrie,               terwijl         ook    academici          met     bijzondere           belangstelling
      voor   de t o e p a s s i n g     van nieuwe           technologieën              aanwezig          waren.
      27.    Doel       v a n b o v e n g e n o e m d e b e s p r e k i n g e n was een d u i d e l i j k e r        beeld       te
      krijgen       v a n de     situatie         in   en de        behoeften         v a n de      kledingindustrie             in
      de  G e m e e n s c h a p a l s m e d e v a n de       specifieke           soorten         technologie        waarmee
      aan d e z e     behoeften         tegemoet          zou kunnen          worden gekomen.                 Vooral    in     het
       laatste      opzicht        is   waardevol          a d v i e s op t a f e l       gekomen,           niet   alleen      van
 ---pagebreak---                                                -    80    -
de    kant    v a n d e s k u n d i g e n op v e r s c h i l l e n d e   technologische            g e b i e d e n maar
ook     van een a a n t a l       grote      kledingzaken           (detailhandel)             die   veel       ervaring
h e b b e n met     het   a d v i s e r e n van     hun     leveranciers          (vaak       kleine     en     middel
grote      bedrijven)         inzake       de t e c h n i e k e n   die   moeten       worden      toegepast          voor
de v e r b e t e r i n g  van     het     ontwerp       en de      kwaliteit        van     hun   produkten.
De C o m m i s s i e i s    derhalve         van    mening       dat   de   c o n c l u s i e s van deze          vergader™
mogen w o r d e n       beschouwd         als  werkelijk           deskundig        advies.
28.       Uit   de b e s p r e k i n g e n  is   het     volgende         naar      voren      gekomen        :
-   in    de  Gemeenschap wordt               bij     de    kledingproduktie              momenteel          weinig
   geavanceerde           technologie          toegepast          -   sinds     de    uitvinding         v a n d e naaima
    chine     e n d a a r n a de e l e k t r i s c h e      naaimachine         hebben        zich   op d i t      gebied
   geen o p z i e n b a r e n d e     technische         ontwikkelingen             voorgedaan;
-   de    fabrikanten         v a n de b e s t a a n d e      apparatuur        denken        meer   in     termen      van
    verbetering          daarvan dan          aan o n t w i k k e l i n g   van nieuwe          soorten         machines
    of    produktie-methoden.                 Zo z i j n     de    naaimachines           en v o o r a l    de    snelheden
    daarvan       verbeterd,          maar    is   er    niet      veel   g e d a a n om d e      tussenliggende
    processtappen           sneller        te   laten       verlopen;
-   in    termen      van e f f i c i e n c y  van      het     produktieproces             is  één    v a n de      grootst!
   gebreken         de t i j d    die     wordt    verspild         met   het     manipuleren          van      stukken
    stof     op en rondom           werkstations,            aangezien dit            nog     steeds       voornamelijk
    met    de   hand     gebeurt;
-   de b e s t a a n d e  kledingfabricerende                   bedrijven       zijn     over     het     algemeen
    klein     en b e s c h i k k e n n i e t   over      de     financiële        middelen       of     technische
    kennis      die     nodig     is    om z e l f s t a n d i g   op  behoorlijke            schaal     0 8 0 op
    moderniserings           gebied        te    verrichten;
-   in    verband       met   de g e r i n g e   omvang v a n         vele    bedrijven         moeten        de    nieuwe
    technologieën           die     eventueel         uit    dit    programma         voortkomen         k u n n e n worden
    aangepast         aan p r o d u k t i e   op k l e i n e      schaal;
 ---pagebreak---                                           -    81     -
-    het    meeste        succes     is  momenteel           weggelegd voor           die    bedrijven           die   over
     voldoende          flexibiliteit          b e s c h i k k e n om h u n p r o d u k t i e    snel      aan t e     passen
      aan de      vraag      en   aan de      veranderende           mode.
 De b e l a n g r i j k s t e   onderzoekgebieden
 29.      Ten e i n d e      tegemoet       te   komen a a n de b e h o e f t e n         v a n de       industrie,
  zoals     die     op    het   door    de    Commissie georganiseerde o v e r l e g                      naar      voren
  zijn    gekomen, z i j n         drie     algemene o n d e r z o e k g e b i e d e n gekozen d i e               in   het
  kader      van d i t     programma        voor       steun      in  aanmerking        komen.          Het     onderzoek,
  waarover         hieronder       een k o r t e      uiteenzetting           volgt,      heeft       betrekking         op   :
  1.   materiaalhanterings                   technologie,
  2.   naai stationtechnologie,
  3.   alternatieve            procédés       en     integratie.
  -    Jjajrtering        van    jüaterialen
  30.     Het onderzoek            naar      betere       materiaalhanteringsmethoden                        is    waarschijn
   lijk    het     onderzoek        dat   voor       produktiviteitsverbetering                      in    de    kleding
  industrie          v a n de    Gemeenschap het              belangrijkst          is.      O n g e v e e r 90% v a n d e
   arbeidstijd           gaat    momenteel         zitten       in   het   in   de n a a i a p p a r a t u u r       invoeren
  van    s t u k k e n s t o f en k l e d i n g s t u k k e n   en   het   van d a a r u i t     overbrengen           naar
   het   volgende          produktiestadium.
   31.     Specifiek          onderzoek        is    nodig       met  betrekking         tot     de t o e p a s s i n g   van
   mechanische           hantering       (vooral         door      robots)     en m a g n e t i s c h e o f      optische
    herkenningstechnologieën                   voor      het     identificeren,          scheiden, vastpakken,
    oriënteren         en    in  de   naaimachine brengen                 van v e r s c h i l l e n d e     soorten
    weefsels,         alsmede voor         het     doorschuiven           (en   vaak     binnenste           buiten      keren)
    van  half afgewerkte            delen      met      het    o o g op v e r d e r e  afwerking.              Een e s s e n
    tieel     aspect       van    het   onderzoek          is    uit   te  vinden      hoe de         componenttechno
    logieën       moeten       worden    aangepast           aan de      specifieke        e i g e n s c h a p p e n van
    weefsel,        b.v.     het   gebrek      aan       stijfheid.
 ---pagebreak---                                          -   82      -
Voor   dit    doet       moet    b.v.    de t e c h n o L o g i e    van   het   mechanisch        hanteren
van m e t a a l p l a a t  drastisch         worden        gewijzigd.
-    Najnte£hj20lo£ie
32.    Hoofddoel          van d i t    programma           is  aanzienlijke        produktiviteits-               en
kwaliteits-verbeteringen                   te     realiseren         aan het     naaistation.             De    bedrijfs-
tijd   v a n de n a a i m a c h i n e s    in     de meeste         kledingfabrieken        neemt         slechts
een k l e i n   deel      van de t o t a l e        arbeidstijd         in  beslag.
33.    Onderzoek          is   vooral      nodig        op  het    gebied    v a n de o n t w i k k e l i n g    van
multi-purpose-naaikoppen                   en dat        van nieuwe        soorten    verbindingen             die
vanaf    één    zijde       kunnen     worden          aangebracht,        alsmede naar       methoden           voor
het  automatisch           terugspoelen             en o p z e t t e n  van een nieuwe       draad,           het
naaien     van    stoffen        in  gefixeerde            positie      en  het   driedimensionale               naaien.
34.    In    vele     gevallen       is    een t o t a a l    nieuw      ontwerp     voor    naaistations
gewenst,      mede t e r       verhoging          van    het   comfort      van de o p e r a t o r    en      de
regeling      v a n de o u t p u t .       Bestaande technologie                 kan worden        aangepast
b.v.   om o p e r a t o r s    in   staat      te      stellen      een   aantal   machines        tegelijk
te  bedienen.           Momenteel        is    een v e r h o u d i n g   van één o p e r a t o r    op      één
machine      in   de k l e d i n g i n d u s t r i e    bijna     algemeen.
-   ^ljtern£tJev^e_procédé£_en_integratie_
35.    Dit    gebied        is   nog n i e t      duidelijk         afgebakend     ,  maar    wordt         wel
algemeen                  gezien als         een t e r r e i n      waarop     onderzoekvoorstellen
met  betrekking           tot    eventuele          alternatieve         produktieprocédés             gewenst
zijn.      De v o o r s t e l l e n  kunnen b e t r e k k i n g        hebben op     het   reorganiseren
van  het     gehele        produktieproces
 ---pagebreak---                                                                83
of     toegespitst z i j n            op bepaalde           aspecten,         b.v. toepassing              van nieuwe
verbindingstechnieken.                   Ook van belang            z i j n i n d i t verband onderzoekvoor-
stellen          met      betrekking         t o t a l t e r n a t i e v e ontwerp-technieken                en daarop
a a n s l u i t e n d e patroonproduktie.             Een t e c h n o l o g i e waarmee het b.v.                mogelijk
is     dat nieuwe ontwerpen door de computer worden samengesteld en r e c h t -
s t r e e k s worden omgezet               i n patronen         voor geautomatiseerde produktie zou
een a a n z i e n l i j k e b i j d r a g e betekenen i n het s t r e v e n naar g r o t e r e                   flexibi-
l i t e i t b i j de k l e d i n g p r o d u k t i e .
36.       Daarnaast             i s het van belang               d a t , wanneer          beginresultaten                zijn
geboekt           op bovengenoemde               onderzoekterreinen,               wordt     nagegaan          hoe deze
h a n d l i n g - en naaitechnologieën voor nieuwe m a t e r i a l e n en/of a l t e r n a t i e v e
fabricage-procédés kunnen worden ingepast i n het kader van een efficiën-
tere        o r g a n i s a t i e van de f a b r i e k a l s geheel.               Wij wijzen          erop       dat       het
 onderzoek op d i t s p e c i f i e k e gebied                  e e r s t z a l worden g e r i c h t op het één
voor       één i n t e g r e r e n van de produktieprocesstappen,                            terwijl        a l s i n een
 l a t e r programmastadium aandacht z a l worden besteed aan v o l l e d i g e systeem-
 integratie,               b.v.     volledig          geautomatiseerde                produktieprocessen.                   In
verband           met h e t zeer           grote     aantal verschillen                 i n produktiestructuur,
 omvang         en s p e c i a l e behoeften           van de b e d r i j v e n        i n de huidige            Europese
 k l e d i n g i n d u s t r i e , bestaat        er geen u n i v e r s e l e technische             of o r g a n i s a t o -
 r i s c h e o p l o s s i n g . A n d e r z i j d s kan een doorbraak op een van de onderzoek-
 gebieden of een stap v o o r u i t i n de r i c h t i n g van geïntegreerde k l e d i n g p r o -
 duktie,          d i e i n de buurt               komt   van een v o l l e d i g          geïntegreerd             systeem
 o n m i d d e l l i j k e voordelen          opleveren       voor de gehele              industrie        en met name
 voor de v e l e KMO's.
 37.      De Commissie verwacht dat op a l l e                          onderzoekterreinen             de nadruk z a l
 worden gelegd                op toepassing          van m i c r o - e l e k t r o n i c a en computergestuurde
 systemen. Voor i n t e g r a t i e van produktieprocessen                               en nieuwe ontwerptech-
 nieken         i s d i t n a t u u r l i j k van groot belang,              en zeker ook voor het onder-
 zoek naar v e r b e t e r i n g van m a t e r i a a l h a n d l i n g           en n a a i s t a t i o n t e c h n o l o g i e .
 ---pagebreak---                                                              84
 Over     het geheel genomen kan t o e p a s s i n g van computertechnologie van nut
 zijn      b i j het d r a s t i s c h    verhogen       van de s n e l h e i d waarmee       kledingfabri
 kanten kunnen i n s p e l e n op de veranderende                    vraag, hetgeen          de s l e u t e l i s
voor het v e r g r o t e n van de c o n c u r r e n t i e k r a c h t     en v o o r a l b e l a n g r i j k voor
KMO's.
R e l a t i e met andere 0 & O-programma's van de Gemeenschap
38. ESPRIT en BTR
Hoewel er zowel i n het kader van het ESPRIT- en BTR-programma werk z a l
worden gedaan op het gebied van CAD/CAM, z u l l e n                            de programma's             elkaar
n i e t overlappen, aangezien het kledingprogramma                            beperkt z a l b l i j v e n tot
toepassing i n de k l e d i n g i n d u s t r i e .
39. Tweede 0 & O-programma op het gebied van t e x t i e l en k l e d i n g
Hoewel d i t programma andere                   doelstellingen        heeft      i s overlapping            i n op
zichzelf        staande     g e v a l l e n m o g e l i j k . Aangezien b e i d e programma's v a l l e n
onder        één enkel        actieprogramma             kan onnodig        dubbel     werk      gemakkelijk
worden vermeden.
VII. FINANCIERING VAN HET PPROGRAMMA EN PERSONEELSBEHOEFTEN
40.     De voor     d i t programma          gevraagde         financiële      middelen moeten worden
beschouwd a l s het minimum dat nodig i s voor het b e r e i k e n van de r e s u l
taten d i e een d u i d e l i j k e f f e c t z u l l e n hebben op het concurrentievermogen
van de k l e d i n g i n d u s t r i e i n de Gemeenschap.
 ---pagebreak---                                                                 85
 41.      V o o r g e s t e l d wordt      het   programma           vier   jaar  te  laten   duren,   maar
 d u i d e l i j k i s dat bepaalde onderzoekdoelen i n k o r t e r e t i j d               kunnen worden
 g e r e a l i s e e r d , t e r w i j l er voor andere onderzoeken meer t i j d             nodig i s . i n
verband hiermee i s het de b e d o e l i n g dat het programma de vorm k r i j g t van
 een      flexibel         vierjarenprogramma             dat      aan  het   einde van   elk jaar    wordt
h e r z i e n en g e w i j z i g d .
42. De t o t a l e kosten van het programma worden geraamd op 70 m i l j o e n Ecu
waarvan ongeveer                 50 % voor rekening van de Gemeenschap komt (35 m i l j o e n
Ecu).        E l k van de v i e r hoofdgebieden van het programma z a l ongeveer 25 %
van de middelen i n b e s l a g riemen :
- materiaalhanteringstechnologie,
- naaistationtechnologie,
- a l t e r n a t i e v e procédés         en i n t e g r a t i e ,
- proefprojecten.
In     d i t stadium wordt               nog   geen     toewijzing         gedaan. De   flexibele   aanpak
moet       worden         gehandhaafd,        omdat      het       i n de   loop  van  het  programma    en
afhankelijk              van    het     succes   van      de     beginwerkzaamheden      nodig   kan   zijn
nieuwe p r o j e c t e n op t e z e t t e n of meer geld te s l u i z e n naar p r i o r i t e i t s
gebieden of s p e c i f i e k e p r o j e c t e n . Verder i s de verwachting dat het i n de
l a t e r e programmafasen nodig z a l z i j n                     geld   te bestemmen voor het      finan
c i e r e n van p r o e f p r o j e c t e n .
 ---pagebreak---                                                                       86
 Personeelsbehoeften van de Commissie
 43. De         Commissie verwacht                    dat er minimaal                7 personen nodig z u l l e n                zijn
 voor een verantwoord                     beheer van het programma. D i t a a n t a l mag                              zeker als
 een minimum beschouwd worden, omdat het i s gebaseerd op de v e r o n d e r s t e l
 l i n g dat bepaalde a d m i n i s t r a t i e v e en t e c h n i s c h e ondersteuning mag worden
 verwacht          van het p e r s o n e e l van het BTR-programma. De met                                        het programma
 gemoeide c o n t r a c t e n z u l l e n van k o r t e duur z i j n en een periode b e s t r i j k e n
 van     ten hoogste             de duur van het programma. De                                s p e c i f i e k e personeelsbe
 hoeften z i j n a l s v o l g t :
A      rang       3     {.personen met              Kennis van r e s p e c t i e v e l i j k r o b o t i c a ,
                        i n f o r m a t i e t e c h n o l o g i e , k l e d i n g f a b r i c a g e en m a t e r i a a l h a n
                        tering)
B      rang        1    (ondersteunend p e r s o n e e l i n de g e b r u i k e l i j k e
                        getalsverhouding
                        t.o.v. het p e r s o n e e l met                een A-rang).
C      rang        2
Totaal            7
V I I I . ALGEMEEN
44.       De     centrale           doelstelling               van     dit       programma            is      stimulering        van
multidisciplinair                   en     i n samenwerking                te v e r r i c h t e n         onderzoek      naar      de
toepassing van nieuwe technologieën t e r v e r s t e r k i n g van het concurrentie
vermogen van de k l e d i n g i n d u s t r i e                   i n de Europese Gemeenschap. In de loop
van de werkzaamheden kan e c h t e r een p r a k t i s c h werkmodel worden                                                ontwik
keld voor het u i t v o e r e n van d i t soort onderzoek,                                     dat op andere           bedrijfs
takken kan worden toegepast waar ook behoefte b e s t a a t aan nieuwe techno
logieën           ter     versterking               van       het     concurrentievermogen.                       Deze    dubbele
d o e l s t e l l i n g moet de l e i d r a a d z i j n van het gehele programma en bepalend
z i j n voor a l l e aspecten van het beheer.
 ---pagebreak---                                                   87
45. De Commissie h e e f t u i t g e b r e i d e steun van de i n d u s t r i e nodig i n a l l e
programmafasen, v o o r a l waar het gaat om de f i n a n c i e r i n g en de permanente
advisering         inzake het beheer van. het programma. De Gemeenschap kan een
zekere mate van financiële steun geven en coördineren, maar het i s aan
de i n d u s t r i e om van d i t programma een succes t e maken.
 ---pagebreak---                                                    - 88 -
                                       VOORSTEL
                                           voor
                               BESLUIT       VAN DE RAAD
tot   vaststelling       van een meerjarenprogramma                      van     de   Europese      Economische
Gemeenschap voor         onderzoek       en o n t w i k k e l i n g    op    het    gebied      van   de   toepassing
van   nieuwe    technologieën.
 DE RAAD VAN DE E U R O P E S E G E M E E N S C H A P P E N ,
Gelet   op  het    Verdrag     tot   oprichting          v a n de      Europese         Economische Gemeenschap,
 inzonderheid      op   artikel      235,
 Gezien   het  voorstel      v a n de     Commissie,
 Gezien   het   advies     van   het    Europese       Parlement            (1),
 Gezien   het   advies     van   het    Economisch en             Sociaal         Comité        (2),
 Overwegende      dat,   volgens      het     bepaalde        in    artikel        2 van      het  Verdrag,      de
 Gemeenschap      inzonderheid        tot     taak    heeft       een    harmonische           ontwikkeling       van
 de  economische      activiteit,        een g e s t a d i g e      en e v e n w i c h t i g e   expansie,     alsmede
 een toenemende       verbetering         v a n de l e v e n s s t a n d a a r d   binnen      de  gehele     Gemeenschap
 te  bevorderen;
Overwegende     dat    onderzoek       naar     de m o g e l i j k h e d e n     voor     toepassing      van   nieuwe
technologieën       bijdraagt      tot     het   bereiken          van    deze       doelstellingen;
Overwegende     dat    het   noodzakelijk          is   de t o e p a s s i n g      van    nieuwe      technologieën
op  ruimere    schaal     in  de G e m e e n s c h a p a a n t e      moedigen         ten     einde   de   volledige
economische     voordelen       van de       Gemeenschappelijke                  Markt     te   waarborgen;       dat
het  eveneens      noodzakelijk        is    technologieën            voortkomende             uit   verschillende
productietakken        samen t e     brengen       ten    behoeve         van     specifieke         industriële
sectoren;     dat   het   nodig    is   de t o e p a s s i n g     van    nieuwe       technologieën         aan    te
moedigen    op een w i j z e    die    vooral      kleine        en m i d d l e g r o t e    ondernemingen        ten
goede    komt;
 (1)
 (2)
 ---pagebreak---                                                          -    89     -
Overwegende         dat     de b e v o r d e r i n g   van      het     concurrentievermogen                v a n de   Europese
industrie        tot    de b e l a n g r i j k s t e   doelstellingen               van    het    Kaderprogramma           behoort;
Overwegende          dat    het   Onderzoek A c t i e             Programma b e t r e f f e n d e         Industriële
Technologieën           een     aantal      onderzoekprogramma's                        omvat     die    waardevol        zijn
voor   de     Europese i n d u s t r i e ,         doch     nog n i e t       e e n programma omvat             dat   tot   doel
heeft    technologieën            van v e r s c h i l l e n d e        oorsprong        samen t e       brengen ten        behoeve
van   specifieke           industriële           sectoren;
Overwegende          dat     de k l e d i n g i n d u s t r i e    door       haar a a r d en door         haar     huidige
economische          toestand       bijzonder           geschikt           isvooreen        eerste        experimenteel
 0&0 p r o g r a m m a   v a n de    Gemeenschap op                het     gebied     v a n de     toepassing           van
nieuwe      technologieën;
 Overwegende         dat     het   Verdrag niet              voorziet          in   de d a a r t o e   vereiste      specifieke
 handelingsbevoegdhei d;
 BESLUIT       :
                                                         Artikel          1
1.  Er wordt         een programma             v a n de      E u r o p e s e Economische Gemeenschap voor
    onderzoek          en o n t w i k k e l i n g    op    het     g e b i e d v a n de t o e p a s s i n g v a n    nieuwe
    technologieën             vastgesteld            zoals       beschreven in           the     bijlage,       voor    een
    periode        van v i e r    jaar,        ingaande          op de d a g v a n b e k e n d m a k i n g v a n       dit
    besluit        in   het     Publikatieblad.
 2. De w e r k z a a m h e d e n w o r d e n      als   contractonderzoek                 uitgevoerd.
     De w e r k z a a m h e d e n z u l l e n     worden        uitgevoerd          via   contracten         op   basis
    van     kostendeling          die      worden       afgesloten             met   daarvoor        in   aanmerking
     komende        industriële          organisaties, onderzoeklaboratoria                              of     universitaire
     instellingen            of  combinaties             daarvan.
      Voorkeur         zal    worden gegeven               aan p r o j e c t e n     die   worden       uitgevoerd        door
      deelnemers           uit   meer     dan een          lid-staat,           waarbij     tenminste          één   deelnemer
      een     industriële         organisatie              is.
 ---pagebreak---                                                          - 90 -
                                                Artikel        2
De k r e d i e t e n  nodig     voor     de u i t v o e r i n g     van    het   programma      waarvan      het   bedrag
wordt    geschat         op 35 m i l j o e n      E C U , met       inbegrip      van de     uitgaven       voor   7
personeelsleden,             worden      in   de b e g r o t i n g     v a n de   Europese Gemeenschappen
opgenomen.           De g e t a l l e n  zijn       indicatief.
                                                Artikel        3
Het programma          zal     gedurende        het     tweede        jaar   opnieuw      worden     bezien.       Dit  kan
overeekomstig          de p a s s e n d e p r o c e d u r e s     leiden     tot   een h e r z i e n i n g van   het   programma
die in    de     loop    van het        derde     jaar     in    werking       treedt.
                                                Artikel         4
De C o m m i s s i e i s   verantwoordelijk               voor      de   uitvoering       van   het     programma.
Zij  besluit,         in   het     kader    van      het   programma,          inzake     de  details       van   de
uitvoering,          met   name t e n      a a n z i e n v a n de       indeling     v a n de   werkzaamheden.
                                                Artikel        5
De C o m m i s s i e w o r d t  bij     het   vervullen           v a n de   in   Artikel     4 genoemde         taken
bijgestaan         door    het     Raadgevend           Comité        inzake     Beheer en       Coördinatie
(Industriële          Technologieën)            (CGC) i n g e s t e l d      bij   Besluit                        van
de  Raad.
Brussel                                                                                Voor  de      Raad
 ---pagebreak---                                                           - 91     -
                                                   BIJLAGE
             GEMEENSCHAPSPROGRAMMA                     IN    HET G E B I E D     VAN DE T O E P A S S I N G E N
                                         VAN NIEUWE            TECHNOLOGIEN
                                             (Kleding          Produktie)
 Een b e d r a g     van     35 M i o    ECU w o r d t      geschat        nodig      te   zijn    voor    de      uitvoering
 van d i t    programma          dat     werkzaamheden              in   de    vier     hierondervermelde             gebieden
 omvat.       Deze o m v a t t e n       het     onderzoek          e n de o n t w i k k e l i n g  van    alle      soorten
 kleding,        van eenvoudige              onderkleding             tot    ingewikkelde          modekleding.           Alle
 soorten      materiaal          kunnen        in   aanmerking           k o m e n met     inbegrip        van      weefsels
 en b r e i w a a r .
 1. H A N T E R I N G V A N M A T E R I A L E N
 Problemen         met    betrekking          tot     de    verplaatsing             van   individuele          weefsel    of
 kledingstukken               naar     iedere       volgende          naaipost,in          de    juiste     hoeveelheid         en
gepaste       s n e l h e i d om e e n o p t i m a l e        produktie          te   verzekeren.          Dit      houdt
 onderzoeks-          en o n t w i k k e l i n g s    werk      in    voor     :
 a)  mechanische transportsystemen                              op    wielen,       kettingen,        rails,        kabels,    enz.
     waarop        de o n d e r d e l e n   apart        of   in   bundels        vervoerd        worden;
b)   regelsystemen             met     continue         terugkoppeling              die   de    materiaalstroom           langs
    dit     systeem kontroleren                   en     regelen.
c) op    afstandbediende                en v o o r g e p r o g r a m m e e r d e    transport       wagentjes;
d)  verzamelsysteem die                   alle     componenten            van     meer d a n e e n      lijn     samenvoegen
    en de      verkregen         bundels          naar      de v o l g e n d e    produktiefase          overbrengen.
e)  toestellen           voor     de    a s s e m b l a g e en     heroriëntatie            van o n d e r d e l e n  sets,     bijvoor
    beeld,door           een    weefselstuk             om t e     draaien        en   het   korcekt      in     een   lijn
    te   leggen        met     het    stuk      waaraan        het     genaaid        moet    worden;
f)  volledige            toestellen          voor      het oppakken           en p l a a t s e n , d i e  de     essentiële
    handelingen            uitvoeren,           die     thans      door     mensen worden          uitgevoerd,         dwz    :
 ---pagebreak---                                                -92     -
     -    twee of       meer      stukken     of   delen         identificeren
     -     grijpen
     -     richten
     -     samenleggen
     -    het   verzamelde g r i j p e n          en    uitlijnen
     -    het   verzamelde          korrekt       leggen       voor       het   naaien
     -    het   genaaide          onderdeel        opnemen        en n a a r    de v o l g e n d e   transport         fase
          overbrengen
g)    vereenvoudigde              toestellen         voor       het     oppakken     en p l a a t s e n   bestemd        voor
     één     enkel      soort      weefsel,       bijvoorbeeld             voor   het    omdraaien        en n a a i e n    van
     de     zoom       van een       kledingstuk.
h)    verscheidene             hulpstukken        die     essentiel          of  nuttig       zijn    voor     de
       hierbovenvermelde              toestellen          :
      -    aftasttoestellen            om e e n o n d e r d e e l       te    herkennen
       -   merktechnieken            om h e t    aftasten         te      vergemakkelijken
       -   grijptoestellen,            pennen,        zuigtechniek,             magneten,        enz.
       -   richttoestellen            om t w e e o f      meer      stoffen      in  een b e p a a l d e      richting
       •   en p o s i t i e    te   plaatsen.
 •j)   robots,       geschikt        om k l e d i n g o n d e r d e l e n  op t e   pakken       en t e    plaatsen,
       maar    met     veel      ruimere       toepassingen              wat   betreft     de m o g e l i j k h e i d   een
       bepaalde        volgorde       van   werkzaamheden te                  leren  en d i e      in  staat        zijn
       bewegingen          in   drie   dimensies          uit     te     voeren.
 2.     DE T E C H N O L O G I E VAN HET N A A I S T A T I O N
 De v o o r z i e n e    werkzaamheden omvatten                   onderzoek        naar      :
 a)     programmeerbare              naaisequenties,              uitbreiding        van     de b e s t a a n d e    toepassingen
 b)    onderzoek         in    het   automatisch          naaien         van    bundels            onderdelen,          met
        inbegrip         van     automatische           in voertoestellen.
 c) u i t w i s s e l b a r e   naaikóppen        en n a a i t o e s t e l l e n  voor      meervoudige
        werkingen.
 d)    beweegbare             naaikóppen.
 ---pagebreak---                                                -93   -
e)    driedimension aal naaien.
f)    stiktechnologie,              nieuwe       stiktechnieken         om s a m e n s t i k k e n v a n a f   één
      kant      mogelijk      te    maken.
g)    organisatie          van     het     naaistation             met   inbegrip       van      :
~ b e d i e n i n g door     de o p e r a t o r    van meerdere        machines die           dezelfde        handeling
     verrichten        op    charges van o n d e r d e l e n , waarbij            de o p e r a t o r         het
     juiste       programma       voor      elke    machine      kiest.
-    regeling       door     de   operator         van meerdere         machines die           ieder     een r e e k s van
     opeenvolgende           handelingen               uitvoeren.
 3.   ALTERNATIEVE           P R O C E S S E N EN I N T E G R A T I E
 In   dit     brede     gebied       is    onderzoek       ontwikkeling         vereist        in   de   volgende      gebieden:
 a)   verv a a r d i g i n g   van v o l l e d i g e    patronen       met  behulp       van      microprocessoren
       uitgaande        v a n de t e k e n i n g e n    of   specificaties         v a n de o n t w e r p e r ,    met
       inbegrip         van    het     maken v a n      alle    vereiste       patroonvariaties              die   nodig
       zijn      om d e   verschillende             maten    te    realiseren.
  b)   totale         organisatie            van    het   fabricageprocess           in      het    bijzonder       waar
       dit     ontwikkeling          naar      computer      ondersteunde        produktie           betreft;
  c)   onderzoek        en o n t w i k k e l i n g   in   gebieden die         hiervoor         niet   speciaal
       genoemd       zijn,      voor      snijden,      afwerking       en v e r p a k k i n g ,   waar     verdere
       ontwikkelingen            nodig        zijn   indien     voortgang       in    het    gebied      van     volledige
       automatisering             moet      worden     gemaakt;       processen waarbij              het     materiaal
        zolang      mogelijk        samen op de          rol   blijft     tot   een     later      stadium,       zodat
        met     name h e t    snijden         in   een   later     stadium      plaatsvindt.
  d)   onderzoek         naar     de    integratie         van  modules       in v o l l e d i g   geautomatiseerde
        systemen;
  e)    alternatieve          samenvoegingsprocessen, dwz. v e r s c h i l l e n d                    van     het  naaiprocess.
 ---pagebreak---                        - Sl:'+ -
4. PROEF� EN DEMONSTRATIE PROJEKTEN
a)  volle schaal van nieuwe processen met het doel de ekonomische
   uitvoerbaarheid te demonstreren in een typische
   bedrijfssituatie.
b) demonstratie van komplete systemen die verschillende graden van
   automatisering en robotisatie omvatten.