               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 12.5.2020
            COM(2020) 192 final
            2020/0076(NLE)
            Voorstel voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            betreffende het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, over de vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters

               TOELICHTING

               1.Onderwerp van het voorstel

               Dit voorstel betreft het besluit tot bepaling van het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (“de overeenkomst”)
                  1
               , in verband met de voorgenomen vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters.

               2.Achtergrond van het voorstel

               2.1.De tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst EU-Ivoorkust

                  De overeenkomst heeft tot doel in overeenstemming met de Overeenkomst van Cotonou een initieel kader voor een economische partnerschapsovereenkomst vast te stellen. De overeenkomst wordt sinds 3 september 2016 voorlopig toegepast.

               2.2.Het EPO-comité

                  Het EPO-comité is het gemeenschappelijke institutionele orgaan van de overeenkomst. Volgens artikel 73 van de overeenkomst is het EPO-comité verantwoordelijk voor het beheer van alle door de overeenkomst bestreken gebieden en voor de uitvoering van alle in die overeenkomst genoemde taken. Het EPO-comité besluit bij consensus. De werking van het EPO-comité wordt beschreven in het reglement van orde
                     2
                   ervan.

               2.3.De beoogde handeling van het EPO-comité

                  Het EPO-comité zal op zijn vijfde vergadering van [datum] een besluit vaststellen over de procedures voor de beslechting van geschillen (“de beoogde handeling”).

                  Artikel 59, lid 1, van de overeenkomst bepaalt dat op de procedures voor de beslechting van geschillen het reglement van orde van toepassing is dat door het EPO-comité wordt vastgesteld.

                  De beoogde handeling strekt ertoe de regels en procedures vast te stellen voor de uitvoering van de in titel V van de overeenkomst bedoelde handelingen ter beslechting van eventuele geschillen tussen de partijen. De vaststelling van deze regels is een essentieel element voor de voltooiing van het operationele kader van de bepalingen van de overeenkomst inzake het beslechten van geschillen.

               3.Namens de Unie in te nemen standpunt

                  Dit voorstel voor een besluit van de Raad bepaalt het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, over de vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters.

                  De partijen bij de overeenkomst hebben ingestemd met dit ontwerpbesluit, dat door hen is geparafeerd tijdens de vierde vergadering van het EPO-comité op 27 en 28 november 2019, en zouden, onder voorbehoud van de besluitvormingsprocedures van de Europese Unie, dit ontwerpbesluit moeten goedkeuren tijdens de volgende vergadering van het EPO-comité, die eind 2020 moet plaatsvinden.

                  Dit besluit is van essentieel belang om uitvoering te geven aan de bepalingen van titel V inzake het vermijden en beslechten van geschillen, teneinde de juiste toepassing van de overeenkomst te waarborgen.

               4.Rechtsgrondslag

               4.1.Procedurele rechtsgrondslag

               4.1.1.Beginselen

                  Artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voorziet in de vaststelling van besluiten tot bepaling van “de standpunten die namens de Unie worden ingenomen in een krachtens een overeenkomst opgericht lichaam, wanneer dit lichaam handelingen met rechtsgevolgen vaststelt, met uitzondering van handelingen tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst”.

                  Het begrip “handelingen met rechtsgevolgen” omvat tevens handelingen die rechtsgevolgen hebben uit hoofde van de op het betrokken lichaam toepasselijke volkenrechtelijke bepalingen. Onder dit begrip vallen tevens instrumenten die volkenrechtelijk niet bindend zijn, maar die “beslissende invloed [kunnen hebben] op de inhoud van de regelgeving die de wetgever van de Unie vaststelt”
                     3
                  .

               4.1.2.Toepassing op het onderhavige geval

                  Het EPO-comité is een lichaam dat is opgericht krachtens een overeenkomst, te weten de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds.

                  De door het EPO-comité vast te stellen handeling is een handeling met rechtsgevolgen. De beoogde handeling zal overeenkomstig de artikelen 59 en 67 van de overeenkomst volkenrechtelijk bindend zijn.

                  De beoogde handeling strekt niet tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst.

                  De procedurele rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is derhalve artikel 218, lid 9, VWEU.

               4.2.Materiële rechtsgrondslag

               4.2.1.Beginselen

                  De materiële rechtsgrondslag voor een overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU te nemen besluit wordt in de eerste plaats bepaald door de doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling ten aanzien waarvan namens de Unie een standpunt wordt ingenomen. Wanneer de beoogde handeling een tweeledige doelstelling heeft of bestaat uit twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoelstelling of hoofdcomponent, terwijl de andere doelstelling of de andere component slechts ondergeschikt is, moet het overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU, te nemen besluit op één materiële rechtsgrondslag worden gebaseerd, namelijk die welke vereist is voor de hoofddoelstelling of de hoofdcomponent.

               4.2.2.Toepassing op het onderhavige geval

                  De doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling hebben in de eerste plaats betrekking op de gemeenschappelijke handelspolitiek. De materiële rechtsgrondslag van het voorgestelde besluit is derhalve artikel 207 VWEU.

               4.3.Conclusie

               De rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is artikel 207, lid 4, eerste alinea, VWEU, in samenhang met artikel 218, lid 9, VWEU.

               5.BEKENDMAKING VAN DE BEOOGDE HANDELING

               Aangezien de handeling van het EPO-comité strekt tot wijziging van de overeenkomst, is het passend die handeling na de vaststelling ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie bekend te maken.

               2020/0076 (NLE)

               Voorstel voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               betreffende het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, over de vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 207, lid 4, eerste alinea, in samenhang met artikel 218, lid 9,

               Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)De tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (“de overeenkomst”)
                  4
               , is namens de Unie ondertekend op grond van Besluit 2009/156/EG van de Raad
                  5
               . De overeenkomst wordt sinds 3 september 2016 voorlopig toegepast.

               (2)Overeenkomstig artikel 59, lid 1, van de overeenkomst moet het EPO-comité het reglement van orde en de gedragscode voor de procedures betreffende de beslechting van geschillen vaststellen.

               (3)Het EPO-comité moet op zijn eerstkomende jaarlijkse vergadering een besluit vaststellen tot vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters.

               (4)Het is passend het standpunt te bepalen dat namens de Unie in het EPO-comité moet worden ingenomen ten aanzien van het beoogde besluit, aangezien dat voor de Unie bindend zal zijn.

               (5)Het standpunt van de Unie in het EPO-comité moet derhalve worden gebaseerd op het aangehechte ontwerpbesluit,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               Het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, is gebaseerd op het aan dit besluit gehechte ontwerpbesluit van het EPO-comité tot vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters.

               Artikel 2

               Dit besluit treedt in werking op de datum van de vaststelling ervan.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 59 van 3.3.2009, blz. 3.

                     (2)

                        PB L 194 van 31.7.2018, blz. 158.

                     (3)

                        Arrest van het Hof van Justitie van 7 oktober 2014, Duitsland/Raad, C‑399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, punten 61 tot en met 64.

                     (4)

                        PB L 59 van 3.3.2009, blz. 3.

                     (5)

                        Besluit 2009/156/EG van de Raad van 21 november 2008 tot ondertekening en voorlopige toepassing van de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (PB L 59 van 3.3.2009, blz. 1).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 12.5.2020
            COM(2020) 192 final
            BIJLAGE
            bij het
            Voorstel voor een Besluit van de Raad
            betreffende het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in het EPO-comité dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, over de vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters

               ONTWERP VAN

               BESLUIT Nr. 1./2020 VAN HET EPO-COMITÉ
                  dat is opgericht bij de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds,

               van ….

               tot vaststelling van de procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters

               HET EPO-COMITÉ,

               Gezien de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (“de overeenkomst”), die op 26 november 2008 te Brussel is ondertekend en die sinds 3 september 2016 voorlopig wordt toegepast, en met name artikel 59, lid 1, en artikel 73,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)In artikel 59, lid 1, van de overeenkomst wordt bepaald dat op de procedures van hoofdstuk 3 (Procedures voor de beslechting van geschillen) van titel V (Vermijden en beslechten van geschillen) van de overeenkomst het reglement van orde voor de beslechting van geschillen van toepassing is, dat door het EPO-comité wordt vastgesteld.

               (2)Op grond van artikel 73 van de genoemde overeenkomst is, voor de tenuitvoerlegging ervan, het EPO-comité verantwoordelijk voor het beheer van alle door die overeenkomst bestreken gebieden en voor de uitvoering van alle daarin genoemde taken,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               1.De procedures voor de beslechting van geschillen en de gedragscode voor scheidsrechters worden vastgesteld zoals opgenomen in de bijlage.

               2.Deze procedures en deze gedragscode laten bijzondere regels die in de overeenkomst zijn vastgelegd of door het EPO-comité kunnen worden vastgesteld, onverlet.

               Artikel 2

               Dit besluit treedt in werking op de datum waarop het wordt ondertekend.

               Gedaan te [plaats], op [datum]

               Voor de Republiek Ivoorkust
                     Voor de Europese Unie

               BIJLAGE

               PROCEDURE VOOR DE BESLECHTING VAN GESCHILLEN

               Artikel 1

               Definities

               Voor de toepassing van dit reglement wordt verstaan onder:

               Adviseur: een natuurlijke persoon die door een partij is aangesteld om die partij te adviseren of bij te staan bij een procedure van het arbitragepanel;

               Arbitragepanel: een krachtens artikel 50 van de overeenkomst ingesteld panel;

               Scheidsrechter: een lid van een op grond van artikel 50 van de overeenkomst ingesteld arbitragepanel;

               Assistent: een natuurlijke persoon die in het kader van het mandaat van een scheidsrechter voor die scheidsrechter onderzoek verricht of ondersteunende taken uitvoert;

               Dag: een kalenderdag;

               Dag die geen werkdag is: elke zaterdag en zondag en alle andere door een partij voor de toepassing van dit reglement als vrije dag aangewezen dagen;

               Vertegenwoordiger van een partij: een natuurlijke persoon in dienst van of aangewezen door een ministerie, een overheidsdienst of een ander overheidsorgaan van een partij, die de partij met betrekking tot een geschil in het kader van deze overeenkomst vertegenwoordigt;

               Partij waartegen de klacht gericht is: de partij ten aanzien waarvan wordt gesteld dat zij inbreuk maakt op in artikel 46 van de overeenkomst bedoelde bepalingen;

               Klagende partij: de partij die op grond van artikel 49 van de overeenkomst om de instelling van een arbitragepanel verzoekt.

               Artikel 2

               Toepassingsgebied

               1.De bepalingen van deze bijlage vormen een aanvulling op en specificatie van de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (“de overeenkomst”), met name wat de artikelen 49 en volgende inzake arbitrage betreft.

               2.Dit reglement van orde is bedoeld om de partijen in staat te stellen geschillen die tussen hen kunnen rijzen, te beslechten door met behulp van het arbitragemechanisme tot een wederzijds bevredigende oplossing te komen.

               3.Alle partijen kunnen een beroep doen op arbitrage in het kader van de tenuitvoerlegging van de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, met het oog op de beslechting van eventueel tussen hen gerezen geschillen.

               Artikel 3

               Inleiding van de arbitrageprocedure en Kennisgevingen

               1.De arbitrageprocedure wordt geacht te zijn ingeleid op de datum waarop de partij waartegen de klacht gericht is en het EPO-comité het verzoek tot instelling van een arbitragepanel ontvangen overeenkomstig artikel 49, lid 2, van de overeenkomst.

               2.Onder “kennisgeving” in de zin van dit reglement van orde wordt verstaan elk verzoek, elke mededeling, elk schriftelijk stuk of ander document in verband met de arbitrageprocedure, met dien verstande dat:

               a)elke kennisgeving afkomstig van het arbitragepanel tegelijkertijd aan beide partijen wordt toegezonden;

               b)elke kennisgeving afkomstig van een partij en gericht tot het arbitragepanel, tegelijkertijd in kopie aan de andere partij wordt toegezonden;

               c)elke kennisgeving afkomstig van een partij en gericht tot de andere partij, in voorkomend geval tegelijkertijd in kopie aan het arbitragepanel wordt toegezonden.

               3.Alle kennisgevingen worden gedaan via e-mail of, indien van toepassing, via enige andere vorm van telecommunicatie waarbij de verzending wordt geregistreerd. De kennisgeving wordt geacht te zijn afgeleverd op de datum van verzending, tenzij wordt aangetoond dat dit niet het geval is.

               4.Alle kennisgevingen worden respectievelijk aan het directoraat-generaal Handel van de Europese Commissie van de Europese Unie en aan de door Ivoorkust aangewezen coördinator toegezonden.

               5.Kleine verschrijvingen in de kennisgevingen in verband met de arbitrageprocedure kunnen worden hersteld door indiening van een nieuwe kennisgeving waarin de daarin aangebrachte wijzigingen duidelijk zijn aangegeven.

               6.Indien de laatste dag waarop een kennisgeving kan worden ingediend, valt op een dag die geen werkdag is in Ivoorkust of de Europese Unie, mag de kennisgeving op de volgende werkdag worden ingediend. Kennisgevingen of verzoeken van welke aard ook worden niet geacht te zijn ontvangen op een dag die geen werkdag is.

               7.Afhankelijk van de aard van de kwesties waarop het geschil betrekking heeft, wordt van alle verzoeken en kennisgevingen die overeenkomstig dit reglement van orde aan het EPO-comité worden gezonden, tevens een kopie gestuurd naar de andere betrokken institutionele organen.

               Artikel 4

               Aanwijzing van scheidsrechters

               1.Indien een scheidsrechter overeenkomstig artikel 50 van de overeenkomst door loting wordt aangewezen, stelt de voorzitter van het EPO-comité de partijen onmiddellijk in kennis van de datum, het tijdstip en de plaats van de loting.

               2.De partijen mogen bij de loting aanwezig zijn en de loting wordt verricht met de aanwezige partijen.

               3.De voorzitter van het EPO-comité stelt elke aangewezen persoon schriftelijk in kennis van zijn of haar aanwijzing als scheidsrechter. Elke persoon bevestigt zijn of haar beschikbaarheid aan beide partijen binnen vijf dagen vanaf de datum waarop die persoon over zijn of haar aanwijzing werd geïnformeerd.

               4.Indien de in artikel 64 van de overeenkomst bedoelde lijst van scheidsrechters niet is opgesteld of niet voldoende namen bevat op het moment waarop een verzoek krachtens artikel 50, lid 2, van de overeenkomst wordt ingediend, worden de scheidsrechters door loting aangewezen uit de personen die officieel door een of beide partijen zijn voorgedragen.

               Artikel 5

               Overleg tussen partijen en arbitragepanel

               1.Tenzij de partijen anders overeenkomen, komen zij binnen zeven dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel met dat panel bijeen om te beslissen over de aangelegenheden die de partijen of het arbitragepanel passend achten, met inbegrip van:

               a)de aan de scheidsrechters verschuldigde bezoldigingen en vergoedingen, die in overeenstemming moeten zijn met de WTO-normen;

               b)de bezoldiging van elke assistent van een scheidsrechter, ter hoogte van maximaal 50 procent van de totale bezoldiging van die scheidsrechter;

               c)het tijdschema van de procedure.

               2.De scheidsrechters en de vertegenwoordigers van de partijen kunnen per telefoon of per videoconferentie aan deze bijeenkomst deelnemen.

               3.Tenzij de partijen binnen vijf dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel anders overeenkomen, luidt de taakomschrijving van het panel als volgt:

               “In het licht van de desbetreffende bepalingen van de overeenkomst de in het verzoek om instelling van het arbitragepanel beschreven aangelegenheid onderzoeken, zich uitspreken over de verenigbaarheid van de maatregel in kwestie met de in artikel 46 van de overeenkomst bedoelde bepalingen en een uitspraak doen overeenkomstig de artikelen 52, 62 en 63 van de overeenkomst.”

               4.De partijen stellen het arbitragepanel binnen drie dagen na het bereiken van overeenstemming over de taakomschrijving in kennis van de overeengekomen taakomschrijving.

               Artikel 6

               Schriftelijke stukken

               Uiterlijk twintig dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel dient de klagende partij haar eerste schriftelijke stuk in. Uiterlijk twintig dagen na de datum van indiening van het eerste schriftelijke stuk dient de partij waartegen de klacht gericht is, haar verweerschrift in.

               Artikel 7

               Werkwijze van de arbitragepanels

               1.De voorzitter van het arbitragepanel zit alle bijeenkomsten van het panel voor. Een arbitragepanel kan de bevoegdheid tot het nemen van administratieve en procedurele besluiten op het betrokken gebied aan zijn voorzitter delegeren.

               2.Overeenkomstig artikel 9 van dit reglement van orde zijn de scheidsrechters en de opgeroepen personen gedurende de hoorzitting aanwezig. Tenzij in de overeenkomst of in dit reglement van orde anders is bepaald en onverminderd artikel 9, lid 5, van dit reglement van orde, kan het arbitragepanel zijn activiteiten verrichten per telefoon, fax of via enig ander middel, waaronder digitale kanalen.

               3.Hoewel alleen scheidsrechters aan de beraadslagingen van het arbitragepanel mogen deelnemen, kan het arbitragepanel toestaan dat zijn assistenten de beraadslagingen van het panel bijwonen.

               4.Het opstellen van uitspraken is een exclusieve bevoegdheid van het arbitragepanel, die niet mag worden gedelegeerd.

               5.Bevindingen, vaststellingen en aanbevelingen van het arbitragepanel overeenkomstig de artikelen 51 en 52 van de overeenkomst worden zoveel mogelijk bij consensus aangenomen; wanneer geen consensus kan worden bereikt, gebeurt dit met meerderheid van stemmen van de leden ervan. Scheidsrechters kunnen geen afzonderlijke meningen geven over aangelegenheden waarover geen unanimiteit is bereikt.

               6.Wanneer zich een procedureel vraagstuk voordoet dat niet in de bepalingen van titel V van de overeenkomst (Vermijden en beslechten van geschillen) is geregeld, kan het arbitragepanel na overleg met de partijen een geschikte procedure vaststellen die in overeenstemming is met die bepalingen en een gelijke behandeling van de partijen waarborgt.

               7.Wanneer het arbitragepanel van oordeel is dat een andere procedurele termijn dan die welke zijn vastgesteld in titel V van de overeenkomst (Vermijden en beslechten van geschillen) moet worden gewijzigd of dat een andere procedurele of administratieve aanpassing nodig is, stelt het de partijen schriftelijk in kennis van de redenen voor de wijziging of aanpassing, en van de benodigde termijn of aanpassing. Het arbitragepanel kan die wijziging of aanpassing na overleg met de partijen goedkeuren.

               8.De partijen kunnen in onderling overleg alle in dit reglement van orde vermelde termijnen verlengen. Op verzoek van een partij kan het arbitragepanel de in het kader van de procedure toepasselijke termijnen wijzigen.

               9.Op gezamenlijk verzoek van de partijen schorst het arbitragepanel de procedure op elk moment gedurende een door de partijen overeengekomen periode van ten hoogste twaalf opeenvolgende maanden.

               10.In geval van schorsing worden de toepasselijke termijnen verlengd met een tijdsduur die overeenkomt met periode waarin de procedure bij het arbitragepanel geschorst was. Het arbitragepanel hervat de procedure op elk moment indien de partijen daar gezamenlijk om verzoeken, of aan het eind van de overeengekomen schorsingsperiode op schriftelijk verzoek van een van de partijen. Het verzoek wordt meegedeeld aan de voorzitter van het arbitragepanel en, in voorkomend geval, aan de andere partij. Indien de procedure bij het arbitragepanel gedurende meer dan twaalf opeenvolgende maanden is geschorst, vervalt de met de instelling van het arbitragepanel verleende bevoegdheid en wordt de procedure bij het arbitragepanel beëindigd. De partijen kunnen te allen tijde overeenkomen de procedure voor het arbitragepanel te beëindigen. In dat geval stellen de partijen de voorzitter van het arbitragepanel daarvan gezamenlijk in kennis.

               11.De beëindiging van de werkzaamheden van het arbitragepanel doet geen afbreuk aan de rechten van de partijen in een andere procedure over dezelfde aangelegenheid uit hoofde van titel V van de overeenkomst (Vermijden en beslechten van geschillen).

               Artikel 8

               Vervanging

               1.Indien een scheidsrechter niet aan de procedure kan deelnemen, zich terugtrekt of moet worden vervangen, wordt overeenkomstig artikel 50 van de overeenkomst een vervanger aangewezen.

               2.Wanneer een partij van oordeel is dat een scheidsrechter de gedragscode schendt en daarom moet worden vervangen, stelt zij de andere partij daarvan in kennis binnen vijftien dagen na de datum waarop zij kennis heeft gekregen van de omstandigheden die aan de vermeende schending van de gedragscode door de scheidsrechter ten grondslag liggen.

               3.De partijen plegen binnen 15 dagen na de in lid 2 bedoelde datum van kennisgeving overleg. De partijen stellen de scheidsrechter in kennis van zijn vermeende schending en kunnen hem verzoeken de noodzakelijke stappen te ondernemen om deze te verhelpen. Indien zij daarover tot overeenstemming komen, kunnen zij de scheidsrechter ook uit zijn functie ontzetten en een nieuwe scheidsrechter aanwijzen overeenkomstig de procedure van artikel 50, lid 2, en in voorkomend geval van artikel 50, lid 3, van de overeenkomst.

               4.Indien de partijen het niet eens worden over de vraag of een scheidsrechter, niet zijnde de voorzitter, moet worden vervangen, kan elke partij verzoeken de aangelegenheid aan de voorzitter van het arbitragepanel voor te leggen, tegen wiens beslissing geen beroep kan worden ingesteld.

               5.Indien de voorzitter, zoals gevraagd, concludeert dat een scheidsrechter de gedragscode voor scheidsrechters schendt, wordt overeenkomstig artikel 50, lid 3, van de overeenkomst een nieuwe scheidsrechter aangewezen.

               6.Wanneer een partij van oordeel is dat de voorzitter van het arbitragepanel de gedragscode voor scheidsrechters schendt, plegen de partijen hierover onderling overleg en ontzetten zij, indien zij daarover tot overeenstemming komen, de scheidsrechter uit zijn functie en wijzen zij een plaatsvervanger aan overeenkomstig de procedure van artikel 50 van de overeenkomst.

               7.Indien de partijen het niet eens worden over de vraag of de voorzitter moet worden vervangen, kan elke partij verzoeken de kwestie voor te leggen aan een van de personen op de krachtens artikel 64 van de overeenkomst opgestelde lijst van personen die zijn aangewezen om als voorzitter van het arbitragepanel te fungeren. Zijn of haar naam wordt door loting aangewezen door de voorzitter van het EPO-comité. De aldus gekozen persoon beslist of de voorzitter voldoet aan de eisen van de gedragscode voor scheidsrechters. Tegen de beslissing van deze persoon kan geen beroep worden ingesteld.

               8.Indien wordt geoordeeld dat de voorzitter de gedragscode voor scheidsrechters schendt, wordt de nieuwe voorzitter aangewezen overeenkomstig artikel 50, lid 3, van de overeenkomst.

               Artikel 9

               Hoorzittingen

               1.Op basis van het tijdschema dat is vastgesteld krachtens artikel 5, lid 1, stelt de voorzitter van het arbitragepanel, na overleg met de partijen en de overige scheidsrechters, de partijen in kennis van de datum, het tijdstip en de plaats van de hoorzitting. De partij die belast is met de logistieke organisatie van de procedure maakt deze informatie toegankelijk voor het publiek, onder voorbehoud van artikel 11.

               2.Tenzij de partijen anders overeenkomen, wordt de hoorzitting in Brussel gehouden als de klagende partij Ivoorkust is, en in Abidjan als de klagende partij de Europese Unie is.

               3.Het arbitragepanel kan aanvullende hoorzittingen organiseren indien de partijen zulks overeenkomen.

               4.Alle scheidsrechters zijn gedurende de gehele hoorzitting aanwezig.

               5.De volgende personen kunnen een hoorzitting bijwonen, ongeacht of de procedure openstaat voor het publiek:

               a)de vertegenwoordigers van de partijen;

               b)de adviseurs van de partijen;

               c)administratief personeel, tolken, vertalers en notulisten;

               d)de assistenten van de scheidsrechters;

               e)deskundigen die overeenkomstig artikel 60 van de overeenkomst door het arbitragepanel zijn gekozen.

               6.Uiterlijk vijf dagen voor de datum van een hoorzitting verstrekt elke partij het arbitragepanel en de andere partij een lijst met de namen van de natuurlijke personen die namens die partij op de hoorzitting pleidooien of uiteenzettingen zullen houden en van andere vertegenwoordigers of adviseurs die de hoorzitting zullen bijwonen.

               7.Het arbitragepanel voert de hoorzitting op de volgende wijze en ziet er daarbij op toe dat de klagende partij en de partij waartegen de klacht gericht is, dezelfde spreektijd hebben:

               Pleidooien

               a)pleidooi van de klagende partij;

               b)pleidooi van de partij waartegen de klacht gericht is.

               Weerleggingen

               a)repliek van de klagende partij;

               b)dupliek van de partij waartegen de klacht gericht is.

               8.Het arbitragepanel kan op elk moment van de hoorzitting aan beide partijen vragen stellen.

               9.Het arbitragepanel laat een proces-verbaal van de hoorzitting opstellen en laat dit binnen vijftien dagen na de hoorzitting aan de partijen bezorgen. Tot maximaal vijf dagen na de bezorging van het proces-verbaal kunnen de partijen daarover opmerkingen indienen, die het arbitragepanel in zijn overweging kan betrekken.

               10.Elke partij kan binnen tien dagen na de datum van de hoorzitting bij de scheidsrechters en de andere partij een aanvullend schriftelijk stuk indienen over alle aspecten die tijdens de hoorzitting aan de orde zijn gekomen.

               Artikel 10

               Schriftelijke vragen

               1.Het arbitragepanel kan op elk moment van de procedure aan een of aan beide partijen schriftelijke vragen stellen. Beide partijen ontvangen een exemplaar van de vragen van het arbitragepanel.

               2.Elke partij verstrekt voorts aan de andere partij een kopie van haar schriftelijke antwoord op de vragen van het arbitragepanel. Elke partij wordt in de gelegenheid gesteld binnen vijf dagen na de datum van het antwoord van de andere partij schriftelijke opmerkingen over dat antwoord in te dienen.

               Artikel 11

               Transparantie en vertrouwelijkheid

               1.Elke partij en het arbitragepanel behandelen informatie die door de andere partij aan het arbitragepanel is verstrekt en als vertrouwelijk is aangemerkt, als vertrouwelijk. Wanneer een door een partij bij het arbitragepanel ingediend schriftelijk stuk vertrouwelijke informatie bevat, verstrekt zij binnen 15 dagen na de indiening van dat stuk tevens een niet-vertrouwelijke versie van het schriftelijke stuk, die openbaar mag worden gemaakt.

               2.Niets in dit reglement van orde belet dat een partij haar eigen standpunten openbaar maakt voor zover zij, wanneer zij naar door de andere partij verstrekte informatie verwijst, geen informatie openbaar maakt die door de andere partij als vertrouwelijk is aangemerkt.

               3.Het arbitragepanel komt in besloten zitting bijeen wanneer de stukken en pleidooien van een partij vertrouwelijke zakelijke informatie bevatten. Wanneer een hoorzitting van het arbitragepanel in besloten zitting plaatsvindt, respecteren de partijen het vertrouwelijke karakter van de hoorzitting.

               Artikel 12

               Eenzijdige contacten

               1.Het arbitragepanel komt niet met een partij bijeen en neemt evenmin contact op met een partij in afwezigheid van de andere partij.

               2.Een scheidsrechter mag inhoudelijke aspecten van de procedure niet met een partij of de partijen bespreken in afwezigheid van de andere scheidsrechters.

               Artikel 13

               Bijdragen van amici curiae

               1.Niet-gouvernementele personen die op het grondgebied van een partij gevestigd zijn, kunnen in overeenstemming met het bepaalde in de punten 2 tot en met 5 als amicus curiae opmerkingen indienen bij het arbitragepanel.

               2.Tenzij de partijen binnen vijf dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel anders overeenkomen, kan het arbitragepanel ongevraagde schriftelijke stukken in ontvangst nemen, op voorwaarde dat deze stukken binnen tien dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel worden ingediend, met inbegrip van eventuele bijlagen in elk geval niet meer dan 15 getypte bladzijden tellen en direct van belang zijn voor de kwestie die door het arbitragepanel wordt onderzocht.

               3.Deze stukken bevatten een beschrijving van de natuurlijke of rechtspersoon die het stuk indient, met inbegrip van de aard van zijn activiteiten en zijn financieringsbron, alsook nadere gegevens over het belang dat die persoon bij de arbitrageprocedure heeft. De stukken zijn opgesteld in de talen die de partijen overeenkomstig artikel 16, leden 1 en 2, van dit reglement van orde hebben gekozen.

               4.De stukken worden verstrekt aan de partijen, zodat zij hun opmerkingen kunnen indienen. De partijen kunnen binnen tien dagen na de toezending van de stukken hun opmerkingen aan het arbitragepanel kenbaar maken.

               5.Het arbitragepanel vermeldt in zijn uitspraak alle ontvangen stukken die voldoen aan de voorwaarden van dit reglement van orde. Het is niet verplicht in zijn uitspraak op de in die stukken naar voren gebrachte argumenten in te gaan. Het arbitragepanel legt elk stuk dat het ontvangt aan de partijen voor opdat deze daarover opmerkingen kunnen maken.

               Artikel 14

               Dringende gevallen

               In dringende gevallen als bedoeld in artikel 52, lid 2, van de overeenkomst past het arbitragepanel de in dit reglement van orde vastgestelde termijnen na overleg met de partijen zo nodig aan, in welk geval het de partijen daarvan in kennis stelt.

               Artikel 15

               Kosten

               1.Elke partij draagt haar eigen kosten van deelname aan de arbitrageprocedure.

               2.De partij waartegen de klacht gericht is, is belast met de logistieke organisatie van de arbitrageprocedure, in het bijzonder de organisatie van de hoorzittingen, en zij draagt alle kosten die voortvloeien uit de logistieke organisatie van de hoorzitting. De partijen dragen echter gezamenlijk en in gelijke mate de overige administratieve kosten in verband met de arbitrageprocedure en de bezoldiging en de kosten van de scheidsrechters en de kosten van hun assistenten.

               Artikel 16

               Werktaal voor de procedure, vertaling en vertolking

               1.Tijdens het in artikel 50, lid 2, van de overeenkomst bedoelde overleg, en uiterlijk op de in artikel 5, lid 1, van dit reglement van orde bedoelde bijeenkomst proberen de partijen tot overeenstemming te komen over een gemeenschappelijke werktaal voor de procedure voor het arbitragepanel.

               2.Indien de partijen geen overeenstemming bereiken over een gemeenschappelijke werktaal, draagt elke partij zorg voor de vertaling van haar schriftelijke stukken in de door de andere partij gekozen taal, tenzij de stukken zijn opgesteld in een van de werktalen van de WTO. De partij waartegen de klacht gericht is, zorgt voor de vertolking van de mondelinge uiteenzettingen naar de door de partijen gekozen talen.

               3.De verslagen en uitspraken van het arbitragepanel worden opgesteld in de door de partijen gekozen taal of talen. Indien de partijen het niet eens zijn over een gemeenschappelijke werktaal, worden het tussentijds verslag, het eindverslag en de uitspraken van het arbitragepanel gepresenteerd in een van de werktalen van de WTO.

               4.Eventuele kosten voor de vertaling van een uitspraak van het arbitragepanel in de door de partijen gekozen taal of talen worden gelijkelijk door de partijen gedragen.

               5.Een partij kan opmerkingen indienen over de nauwkeurigheid van een overeenkomstig dit reglement van orde gemaakte vertaling van een document.

               6.Elke partij draagt zelf de kosten die zij maakt in verband met de vertaling van haar schriftelijke stukken. De kosten voor de vertaling van uitspraken van het arbitragepanel worden gelijkelijk door de partijen gedragen.

               Artikel 17

               Berekening van termijnen

               Alle termijnen die zijn vastgelegd in titel V (Vermijden en beslechten van geschillen) van de overeenkomst en in dit reglement van orde, met inbegrip van de termijnen waar arbitragepanels aan gehouden zijn voor de kennisgeving van hun uitspraken, kunnen met wederzijdse instemming van de partijen worden gewijzigd; zij worden gerekend in kalenderdagen vanaf de dag volgende op de handeling of het feit waarop zij betrekking hebben, tenzij anders is bepaald.

               Artikel 18

               Verdere procedures

               De in dit reglement van orde vermelde termijnen worden aangepast overeenkomstig de bijzondere termijnen zoals voorzien in de procedures uit hoofde van de artikelen 54 tot en met 57 van de overeenkomst inzake de naleving van een uitspraak van het arbitragepanel.

               Bijlage bij de procedure voor de beslechting van geschillen

               GEDRAGSCODE VOOR SCHEIDSRECHTERS

               Artikel 1

               Definities

               Voor de toepassing van deze gedragscode wordt verstaan onder:

               –“scheidsrechter”: een lid van een op grond van artikel 50 van de overeenkomst ingesteld arbitragepanel;

               –“assistent”: een natuurlijke persoon die in het kader van het mandaat van een scheidsrechter voor die scheidsrechter onderzoek verricht of ondersteunende taken uitvoert;

               –“kandidaat”: een persoon wiens naam voorkomt op de in artikel 64 van de overeenkomst bedoelde lijst van scheidsrechters en wiens aanwijzing als scheidsrechter overeenkomstig artikel 50 van de overeenkomst wordt overwogen;

               –“bemiddelaar”: een natuurlijke persoon die overeenkomstig artikel 48 van de overeenkomst een bemiddeling verricht;

               –“personeel”: met betrekking tot een scheidsrechter, andere natuurlijke personen dan assistenten die onder zijn leiding en toezicht werkzaam zijn.

               Artikel 2

               Grondbeginselen

               1.Om de integriteit en de onpartijdigheid van het mechanisme voor geschillenbeslechting te vrijwaren, moet elke kandidaat-scheidsrechter:

               a)kennis nemen van deze gedragscode;

               b)onafhankelijk en onpartijdig zijn;

               c)directe en indirecte belangenconflicten vermijden;

               d)laakbaar gedrag en de schijn van laakbaar gedrag of partijdigheid vermijden;

               e)de hoogste gedragsnormen in acht nemen, en

               f)zich niet laten beïnvloeden door eigenbelang, druk van buitenaf, politieke overwegingen, publieke protesten, trouw aan een partij of vrees voor kritiek.

               2.De scheidsrechters mogen rechtstreeks noch middellijk verplichtingen aangaan of voordelen aanvaarden die de goede uitoefening van hun taken verstoren of lijken te verstoren.

               3.De scheidsrechters gebruiken hun positie als lid van het arbitragepanel niet om persoonlijke of particuliere belangen te dienen. Zij onthouden zich van handelingen die de indruk kunnen wekken dat anderen in een positie verkeren waardoor zij invloed op hen kunnen uitoefenen.

               4.De scheidsrechters laten hun gedrag of oordeel niet beïnvloeden door huidige of vroegere financiële, zakelijke, professionele, persoonlijke of sociale relaties of verantwoordelijkheden.

               5.De scheidsrechters gaan geen relaties aan of verwerven geen financiële belangen die hun onpartijdigheid in het gedrang kunnen brengen of waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat daarmee de schijn van laakbaar gedrag of partijdigheid wordt gewekt.

               Artikel 3

               Openbaarmakingsplicht

               1.Voorafgaand aan de bevestiging van hun aanwijzing als scheidsrechter op grond van artikel 50 van de overeenkomst geven de kandidaten opening van zaken over alle belangen, relaties of aangelegenheden die van invloed kunnen zijn op hun onafhankelijkheid of onpartijdigheid of waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij tijdens de procedure de schijn van laakbaar gedrag of partijdigheid zouden kunnen wekken.

               2.Daartoe doen de kandidaten alle redelijke inspanningen om zich bewust te worden van dergelijke belangen, relaties en aangelegenheden, met inbegrip van financiële belangen, professionele belangen, werkgelegenheids- of familiebelangen.

               3.De openbaarmakingsplicht krachtens lid 1 heeft een permanent karakter; scheidsrechters moeten dergelijke belangen, relaties en aangelegenheden derhalve openbaar maken ongeacht het stadium van de procedure waarin deze zich voordoen.

               4.De kandidaten of scheidsrechters delen het EPO-comité ter overweging door de partijen onverwijld alle eventuele aangelegenheden met betrekking tot feitelijke of mogelijke schendingen van deze gedragscode mee nadat zij zich ervan bewust zijn geworden.

               Artikel 4

               Taken van scheidsrechters

               1.Na de aanvaarding van hun aanwijzing zijn de scheidsrechters beschikbaar voor de vervulling van hun taken, die zij gedurende de gehele procedure nauwgezet, snel en billijk uitoefenen.

               2.De scheidsrechters onderzoeken uitsluitend vragen die in de procedure aan de orde worden gesteld en voor de uitspraak noodzakelijk zijn, en delegeren deze taak niet aan een andere persoon.

               3.De scheidsrechters nemen alle passende maatregelen om ervoor te zorgen dat hun assistenten en personeel bekend zijn met de artikelen 2, 3, 4 en 6 van deze gedragscode en deze naleven.

               Artikel 5

               Verplichtingen van voormalige scheidsrechters

               Voormalige scheidsrechters vermijden handelingen die de schijn kunnen wekken dat zij bij de uitoefening van hun taken partijdig waren of voordeel hadden bij de uitspraak van het arbitragepanel.

               Artikel 6

               Vertrouwelijkheid

               1.De scheidsrechters of voormalige scheidsrechters mogen op geen enkel tijdstip niet-openbare informatie over of verkregen tijdens een procedure openbaar maken of gebruiken, behalve voor de doeleinden van die procedure, en mogen deze informatie in geen geval openbaar maken of gebruiken om persoonlijk voordeel te behalen, anderen voordeel te verschaffen of de belangen van anderen te schaden.

               2.De scheidsrechters mogen uitspraken van het arbitragepanel of delen daarvan niet openbaar maken voordat zij overeenkomstig artikel 63 van de overeenkomst worden bekendgemaakt.

               3.De scheidsrechters of voormalige scheidsrechters mogen op geen enkel tijdstip informatie over de beraadslagingen van een arbitragepanel of over het standpunt van een panellid openbaar maken.

               Artikel 7

               Uitgaven

               De scheidsrechters houden de aan de procedure bestede tijd en de hiervoor gedane uitgaven, alsmede de door zijn assistent hieraan bestede tijd en hiervoor gedane uitgaven, bij en leggen hiervan een eindafrekening voor aan de partijen.

               Artikel 8

               Bemiddelaars

               Deze gedragscode is mutatis mutandis van toepassing op bemiddelaars.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2020
            COM(2020) 194 final
            2020/0078(NLE)
            Voorstel voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            over het namens de Europese Unie in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie in te nemen standpunt over kennisgeving van vrijwillige deelname aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA) vanaf 1 januari 2021, en over de optie die wordt gekozen voor de berekening van de compensatievereisten die in de periode 2021-2023 van toepassing zijn op de luchtvaartmaatschappijen

               TOELICHTING

               1.Onderwerp van het voorstel

               Dit voorstel heeft betrekking op een besluit tot vaststelling van het namens de Unie in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) in te nemen standpunt over vrijwillige deelname aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA) vanaf 1 januari 2021, en over de optie die wordt gekozen voor de berekening van de compensatievereisten die in de periode 2021-2023 van toepassing zijn op luchtvaartmaatschappijen.

               2.Achtergrond van het voorstel

               2.1.Het Verdrag van Chicago en de Overeenkomst van Parijs

               Het Verdrag van Chicago (“het verdrag”) heeft tot doel het internationale luchtvervoer te regelen. Bij dit verdrag, dat in werking is getreden op 4 april 1947, is de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie opgericht.

               De Overeenkomst van Parijs is in december 2015 gesloten door de Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake klimaatverandering van de Verenigde Naties, en heeft tot doel de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot beduidend minder dan 2 °C in vergelijking met het pre-industriële tijdperk, en te streven naar een maximale stijging van 1,5 °C. Alle bedrijfstakken van de economie moeten tot deze emissiebeperking bijdragen, inclusief de internationale luchtvaart.

               Alle EU-lidstaten zijn partij bij beide verdragsteksten. De EU en haar lidstaten zijn partij bij de Overeenkomst van Parijs en hebben zich er gezamenlijk toe verbonden hun broeikasgasemissies te verminderen.

               2.2.De Internationale Burgerluchtvaartorganisatie

               De Internationale Burgerluchtvaartorganisatie is een gespecialiseerd agentschap van de Verenigde Naties dat ernaar streeft de beginselen en technieken van de internationale luchtvaart te ontwikkelen en de planning en ontwikkeling van internationaal luchtvervoer te bevorderen. De EU is ad-hocwaarnemer in veel organen van de ICAO (de algemene vergadering en andere technische organen).

               2.3.De regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA)

               Op 27 juni 2018 heeft de ICAO-raad tijdens de 214de zitting volume IV van bijlage 16 bij het verdrag goedgekeurd: de internationale normen en aanbevolen praktijken inzake milieubescherming — regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation — CORSIA).

               De in bijlage 16, volume IV, vastgestelde monitoring-, rapporterings- en controlevereisten met betrekking tot de CO2-emissies van internationale vluchten zijn van toepassing sinds 1 januari 2019. De eisen met betrekking tot CO2-compensatie uit hoofde van bijlage 16, volume IV, worden van toepassing met ingang van 1 januari 2021.

               Volgens hoofdstuk 3, punten 3.1.3 en 3.2.1, en aanhangsel 1 (“Administration Procedures”) van bijlage 16, volume IV, moeten de ICAO-lidstaten de ICAO uiterlijk op 30 juni 2020 in kennis stellen van:

               •
                     hun besluit om vrijwillig deel te nemen of om de vrijwillige deelname stop te zetten met ingang van 1 januari 2021
                  1
               ;

               •
                     de optie die zij hebben gekozen voor de berekening van de compensatievereisten die in de periode 2021-2023 van toepassing zijn op de luchtvaartmaatschappijen.

               2.4.Het EU-systeem voor de handel in emissierechten

               De luchtvaartsector is sinds 2012 opgenomen in de EU-regeling voor de handel in emissierechten (EU-ETS)
                  2
               . De EU-ETS had betrekking op emissies van vluchten die aankomen in en vertrekken uit de Europese Economische Ruimte (EER), met inbegrip van vluchten van en naar derde landen. Om de nodige vaart te brengen in de werkzaamheden van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie en gemakkelijker stappen te kunnen zetten op weg naar een mondiale aanpak van de internationale luchtvaartemissies, heeft de Unie tijdelijke afwijkingen vastgesteld om het geografische toepassingsgebied te beperken tot uitsluitend intra-EER-vluchten en extra-EER-vluchten uit te sluiten in afwachting van internationale ontwikkelingen
                  3
               .

               In artikel 28 ter van de recentste herziening van Richtlijn 2003/87/EG, die dateert van 2017, wordt expliciet vermeld dat CORSIA zal worden toegepast door middel van een herziening van de EU-ETS-regeling, na onderzoek van de belangrijkste kenmerken van CORSIA, onder meer ook wat de participatie betreft, en dat dit moet worden bereikt op een wijze die in overeenstemming is met de klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030 (overeenkomstig het niet-terugvalbeginsel van de Overeenkomst van Parijs
                  4
               ).

               3.Namens de Unie in te nemen standpunt

               3.1. Chronologisch overzicht

               De Unie is een groot voorstander van de wereldwijde marktgebaseerde maatregel van de ICAO met betrekking tot de emissies van de internationale luchtvaart (CORSIA), die mee helpt de klimaatverandering te bestrijden. De steun van de Unie blijkt onder meer uit het feit dat het Europees Parlement en de Raad drie keer de EU-ETS hebben gewijzigd om vooruitgang in de ICAO te vergemakkelijken.

               Hoewel de aanvankelijke doelstelling van CORSIA beperkt is tot het compenseren van de toename van de emissies vanaf 2020, is het belangrijk om de eerste vooruitgang te ondersteunen en bij te dragen tot een passende participatie met het oog op de verwezenlijking van de doelstelling.

               Bij Besluit (EU) 2016/915 van de Raad
                  5
                is het standpunt vastgesteld dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen over een internationaal instrument dat moet worden opgesteld binnen de organen van de ICAO en dat tot doel heeft vanaf 2020 één mondiale marktgebaseerde maatregel toe te passen om de emissies van de internationale luchtvaart aan te pakken.

               Verordening (EU) 2017/2392
                  6
                heeft met name tot doel “de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden”. In de verordening is als volgt bepaald: “Voor de concrete toepassing [van die maatregel] zullen de ICAO-partijen echter actie moeten ondernemen op nationaal niveau.”

               In artikel 28 ter van Richtlijn 2003/87/EG (de ETS-richtlijn)
                  7
                is als volgt bepaald: “Binnen twaalf maanden na de goedkeuring door de ICAO van de relevante instrumenten, en voordat de wereldwijde marktgebaseerde maatregel ingaat, dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in waarin zij onderzoekt hoe die uit te voeren instrumenten door middel van een herziening van deze richtlijn in het Unierecht kunnen worden opgenomen. De Commissie neemt in dat verslag zo nodig tevens de regels in aanmerking die voor vluchten binnen de EER gelden. In het verslag wordt tevens de ambitie en de algemene milieu-integriteit van de wereldwijde marktgebaseerde maatregel onderzocht, met inbegrip van de mate van algemene ambitie met betrekking tot de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, het participatieniveau, de afdwingbaarheid ervan, de transparantie, de sancties voor niet-naleving, de processen voor inbreng van het publiek, de kwaliteit van de compensatiecredits, de monitoring, rapportage en verificatie van de emissies, de registers, de verantwoordingsplicht alsook de regels voor het gebruik van biobrandstoffen.”

               In Besluit (EU) 2018/2027
                  8
                van de Raad is het standpunt bepaald dat namens de Unie in de ICAO moet worden ingenomen met betrekking tot de eerste editie van de SARP’s inzake CORSIA, voor wat aan te melden verschillen betreft. Overeenkomstig dat besluit hebben de lidstaten verschillen tussen de EU-ETS en CORSIA aangemeld bij de ICAO (respectievelijk routegebaseerd of landgebaseerd) en hebben zij de ICAO ervan in kennis gesteld dat de toepassing van CORSIA in de EU zou plaatsvinden via een herziening van de EU-ETS, zoals overeengekomen in de laatste herziening van het besluit in 2017
                  9
               . Het doel was het EU-acquis en de toekomstige beleidsruimte te behouden, zonder afbreuk te doen aan het ambitieniveau van de EU op het gebied van het klimaat.

               Op 4 maart 2020 heeft de Commissie een voorstel voor een “Europese klimaatwet”
                  10
                vastgesteld, waarbij de Unie zich ertoe verbindt klimaatneutraal te worden tegen 2050, met het oog op het bereiken van de temperatuurdoelstelling op lange termijn, zoals uiteengezet in artikel 2 van de Overeenkomst van Parijs. Het voorstel is gebaseerd op de conclusie dat aanvullende maatregelen moeten worden genomen en dat elke sector een bijdrage zal moeten leveren, aangezien het huidige beleid de broeikasgasemissies tegen 2050 naar verwachting met slechts 60 % zal doen afnemen en er dus veel meer moet worden gedaan om klimaatneutraliteit te bereiken.

               Ten slotte heeft de Unie zich er bij verscheidene gelegenheden politiek toe verbonden om CORSIA toe te passen vanaf het begin van de proeffase. Bij de laatste gelegenheid, de verklaring namens de EU en haar lidstaten tijdens de 40ste algemene vergadering van de ICAO in 2019, werd enerzijds aangegeven dat de Unie haar beleidsruimte en klimaatambitie zal behouden met betrekking tot de toepassing van CORSIA via de EU-ETS, en anderzijds dat de Unie en haar lidstaten “krachtige steun blijven verlenen aan CORSIA” en “zich er volledig toe verbinden het toe te passen vanaf het begin van de proeffase”. De Unie heeft voortdurend herinnerd aan de noodzaak om de relevante EU-wetgeving en de klimaatambitie te handhaven, in samenhang met de EU-ETS, zoals laatstelijk herzien, en heeft dit nogmaals herhaald in de verschillen die zijn aangemeld voor 2018 en in de EU-verklaring tijdens de 40ste algemene vergadering van de ICAO. Sindsdien heeft het Europees Parlement de Commissie en de lidstaten opgeroepen om de wetgevende autonomie van de EU bij de uitvoering van de ETS-richtlijn te vrijwaren
                  11
               .

               3.2. Voorgesteld standpunt

               Het is noodzakelijk om vóór de uiterste termijn van 30 juni 2020, die door de SARP’s van CORSIA is vastgesteld, het standpunt te bepalen dat namens de Unie moet worden ingenomen, teneinde de lidstaten in staat te stellen de nodige kennisgevingen te doen.

               Wat het eerste punt betreft - namelijk de kennisgeving van besluiten om vrijwillig deel te nemen of om de vrijwillige deelname stop te zetten vanaf 1 januari 2021 - wordt, gezien de politieke verbintenissen die de Unie al herhaaldelijk is aangegaan en die al door de ICAO zijn erkend, de verwachte voordelen van CORSIA voor het milieu en het internationale vervoer, en het gebrek aan haalbaar alternatief op mondiaal niveau, voorgesteld kennis te geven van de vrijwillige deelname van de lidstaten vanaf het begin van de proeffase op 1 januari 2021. De kennisgeving gebeurt met inachtneming van de verschillen die in 2018 zijn aangemeld overeenkomstig Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad en alle eventuele toekomstige verschillen, en doet geen afbreuk aan de beoordeling van de EU-ETS, zoals overeengekomen in 2017, noch aan de klimaatambitie van de EU en de richtlijn inzake hernieuwbare energiebronnen
                  12
               .

               Wat het tweede punt betreft - namelijk de kennisgeving van de optie die is gekozen voor de berekening van de compensatievereisten van luchtvaartmaatschappijen in de periode 2021-2023 - wordt voorgesteld de optie van de emissies van respectievelijk 2021, 2022 en 2023 te kiezen, voor elk jaar van de proeffase, in plaats van de emissies van 2020 voor elk van deze jaren.  Deze aanpak houdt rekening met de verwachte voordelen voor het milieu en het internationaal vervoer, de behoefte aan stimulansen voor exploitanten om hun milieu-impact te beperken en het belang van snel optreden, maar ook met de omvang van de potentiële compensatiekosten voor Europese exploitanten en de eventuele gevolgen voor hun internationaal concurrentievermogen. De keuze voor de jaren 2021, 2022 en 2023 als referentie zou tot grotere milieueffectiviteit moeten leiden dan de keuze voor 2020 als referentiejaar. De reden hiervoor is dat de emissies van de internationale luchtvaart naar verwachting in 2021, 2022 en 2023 hoger zullen zijn dan in 2020, niet in het minst wegens de aanzienlijke gevolgen van de COVID-19-pandemie voor het luchtverkeer en de emissies.

               In deze context is het noodzakelijk te garanderen dat voldoende rekening wordt gehouden met huidige en eventuele toekomstige verschillen tussen de Uniewetgeving en CORSIA. Daarom moet de bovenvermelde kennisgeving een verwijzing bevatten naar het verschil dat is aangemeld op basis van Verordening (EU) 2018/2027 van de Raad. Aangezien dat verschil, voor zover het nog relevant is, alleen betrekking heeft op de toewijzing van de bevoegdheid van staten ten aanzien van de verschillende exploitanten, wegens bepaalde ontwerpverschillen tussen CORSIA en de EU ETS, moet de bovenvermelde kennisgeving ook voorzien in de mogelijkheid om aanvullende verschillen aan te melden.

               4.Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

               Het voorgestelde besluit is in overeenstemming met en vormt een aanvulling op andere beleidsgebieden van de Unie, met name op het gebied van energie, milieu en vervoer. Het herinnert aan de koppeling tussen de deelname aan CORSIA en een herziening van de EU ETS-richtlijn door het Europees Parlement en de Raad, zoals uiteengezet in Verordening (EU) 2017/2392. De Commissie heeft het bij artikel 28 ter van de ETS-richtlijn voorziene verslag echter nog niet ingediend; meer algemeen is ook de toekomstige beslissing van de wetgever op dit gebied nog niet bekend. Deze kennisgeving moet dan ook als een tussenstap worden beschouwd, gelet op hoofdstuk 3, punten 3.1.3 en 3.2.1 en aanhangsel 1 van bijlage 16, volume IV, bij het Verdrag van Chicago.

               Om te garanderen dat deze tussenstap geen afbreuk doet aan toekomstige beleidsbeslissingen van de medewetgevers, moet in de kennisgeving worden verwezen naar het verschil dat reeds is aangemeld overeenkomstig Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad, alsook voorzien in de mogelijkheid om aanvullende verschillen aan te melden, zoals hierboven vermeld.

               5.Rechtsgrondslag

               5.1.Procedurele rechtsgrondslag

               5.1.1.Beginselen

               Artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voorziet in de vaststelling van besluiten tot bepaling van "de standpunten die namens de Unie worden ingenomen in een krachtens een overeenkomst opgericht lichaam, wanneer dit lichaam handelingen met rechtsgevolgen vaststelt, met uitzondering van handelingen tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst".

               Artikel 218, lid 9, VWEU is van toepassing ongeacht of de Unie lid is van het betrokken lichaam dan wel partij is bij de betrokken overeenkomst
                  13
               .

               5.1.2.Toepassing op het onderhavige geval

               Overeenkomstig hoofdstuk 3, punt 3.1.3 en aanhangsel 1 (“Administration Procedures”) van bijlage 16, volume IV bij het verdrag, moeten de ICAO-lidstaten uiterlijk op 30 juni 2020 de ICAO in kennis stellen van hun besluit om vrijwillig deel te nemen of om de vrijwillige deelname met ingang van 1 januari 2021 stop te zetten, en van de optie die zij, overeenkomstig punt 3.2.1 van bijlage 16, volume IV, hebben gekozen voor de berekening van de compensatievereisten van luchtvaartmaatschappijen in de periode 2021-2023.

               Die bepalingen hebben tot gevolg dat bepaalde juridische gevolgen van CORSIA, vastgesteld via een besluit van de ICAO-raad, een orgaan dat bij overeenkomst is opgericht, afhankelijk zijn van de indiening van relevante kennisgevingen bij de ICAO en van de voorwaarden voor die kennisgevingen. De vaststelling van een standpunt van de Unie met betrekking tot dergelijke kennisgevingen valt derhalve binnen de werkingssfeer van artikel 218, lid 9, VWEU.

               5.2.Materiële rechtsgrondslag

               Overeenkomstig artikel 192, lid 1, en artikel 191 VWEU moet de Europese Unie bijdragen tot het nastreven van onder meer de volgende doelstellingen: behoud, bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu; bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen, en in het bijzonder de bestrijding van klimaatverandering.

               5.2.1.Beginselen

               De materiële rechtsgrondslag voor een overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU vast te stellen besluit wordt in de eerste plaats bepaald door de doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling ten aanzien waarvan namens de Unie een standpunt wordt ingenomen. Wanneer de beoogde handeling een tweeledige doelstelling heeft of bestaat uit twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoelstelling of hoofdcomponent, terwijl de andere doelstelling of de andere component slechts ondergeschikt is, moet het overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU vast te stellen besluit op één materiële rechtsgrondslag worden gebaseerd, namelijk die welke vereist is voor de hoofddoelstelling of de hoofdcomponent dan wel de belangrijkste doelstelling of component.

               5.2.2.Toepassing op het onderhavige geval

               De hoofddoelstelling en de inhoud van de geplande handeling hebben betrekking op het klimaatbeleid, in de context van de internationale luchtvaart.

               De materiële rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is derhalve artikel 192, lid 1, VWEU.

               5.3.Conclusie

               De rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is artikel 192, lid 1, VWEU, in samenhang met artikel 218, lid 9, VWEU.

               2020/0078 (NLE)

               Voorstel voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               over het namens de Europese Unie in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie in te nemen standpunt over kennisgeving van vrijwillige deelname aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA) vanaf 1 januari 2021, en over de optie die wordt gekozen voor de berekening van de compensatievereisten die in de periode 2021-2023 van toepassing zijn op de luchtvaartmaatschappijen

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1, in samenhang met artikel 218, lid 9,

               Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart (“het verdrag”), dat tot doel heeft het internationale luchtvervoer te regelen, is op 4 april 1947 in werking getreden. Bij dat verdrag is de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) opgericht.

               (2)Alle lidstaten van de Unie zijn overeenkomstsluitende partijen bij dat verdrag en leden van de ICAO, terwijl de Unie de status van waarnemer heeft in bepaalde organen van de ICAO.

               (3)De 21ste Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake klimaatverandering van de Verenigde Naties heeft in december 2015 de Overeenkomst van Parijs vastgesteld, die tot doel heeft de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot beduidend minder dan 2 °C in vergelijking met het pre-industriële tijdperk en te streven naar een maximale stijging van 1,5 °C. Alle bedrijfstakken van de economie moeten tot deze emissiebeperking bijdragen, inclusief de internationale luchtvaart.

               (4)In 2016 is tijdens de 39ste algemene vergadering van de ICAO bij Resolutie A39-3 besloten een wereldwijd marktgebaseerd mechanisme te ontwikkelen om de broeikasgasemissies van de internationale luchtvaart te beperken tot het niveau van 2020. Het standpunt van de Unie ten aanzien van de opstelling en vaststelling van dat mechanisme en de verschillende gedetailleerde elementen daarvan, is vastgesteld bij Besluit (EU) 2016/915 van de Raad
                  14
               .

               (5)Op 27 juni 2018 heeft de ICAO-raad tijdens de tiende vergadering van de 214de zitting, de eerste editie van volume IV van bijlage 16 bij het verdrag goedgekeurd: de internationale normen en aanbevolen praktijken inzake milieubescherming — regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation — CORSIA).

               (6)In 2017 werd Richtlijn 2003/87/EG
                  15
                door het Europees Parlement en de Raad herzien via Verordening (EU) 2017/2392
                  16
               , met name om de toepassing van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden, om wetgevingsvereisten van de Unie vast te stellen voor de monitoring-, rapportering- en controle van emissies met het oog op CORSIA, en om bepalingen inzake rapportering en beoordeling met betrekking tot CORSIA te specificeren.

               (7)De CORSIA-regels zullen bindend worden overeenkomstig het verdrag en binnen de grenzen die daarin zijn uiteengezet. Ze zullen ook bindend worden voor de Unie en haar lidstaten in het kader van bestaande internationale luchtvervoersovereenkomsten.

               (8)Opdat de ICAO volledig rekening zou kunnen houden met de huidige juridische situatie op het niveau van de Unie, hebben de lidstaten verschillen aangemeld overeenkomstig Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad
                  17
               . Volgens die aangemelde verschillen is Richtlijn 2003/87/EG in zijn huidige vorm van toepassing ongeacht de nationaliteit van de luchtvaartmaatschappij en heeft ze in beginsel betrekking op vluchten die vertrekken van of aankomen op een luchthaven die gevestigd is op het grondgebied van een lidstaat waarop het Verdrag van toepassing is. Richtlijn 2003/87/EG is van toepassing zonder onderscheid te maken tussen vluchten binnen en tussen lidstaten en/of landen van de EER. Die beginselen gelden zowel voor de monitoring-, rapporterings- en controlevereisten als voor de compensatievereisten.

               (9)Met inachtneming van die verschillen zijn de in CORSIA uiteengezette monitoring-, rapporterings- en controlevereisten, die van toepassing zijn sinds 1 januari 2019, opgenomen in de wetgeving van de Unie
                  18
               . Volgens die wetgeving moeten in de proeffase gegevens over de emissies worden verzameld en doorgestuurd naar het ICAO-secretariaat.

               (10)Overeenkomstig hoofdstuk 3, punt 3.1.3 en aanhangsel 1 (“Administration Procedures”) van bijlage 16, volume IV bij het verdrag, moeten de ICAO-lidstaten uiterlijk op 30 juni 2020 de ICAO in kennis stellen van hun besluit om vrijwillig deel te nemen of om de vrijwillige deelname stop te zetten met ingang van 1 januari 2021, en van de optie die zij, overeenkomstig punt 3.2.1 van bijlage 16, volume IV, hebben gekozen voor de berekening van de compensatievereisten van luchtvaartmaatschappijen in de periode 2021-2023.

               (11)Die bepalingen hebben tot gevolg dat bepaalde juridische gevolgen van CORSIA, vastgesteld via een besluit van de ICAO-raad, een orgaan dat bij overeenkomst is opgericht, afhankelijk zijn van de indiening van relevante kennisgevingen bij de ICAO en van de voorwaarden voor die kennisgevingen. De vaststelling van een standpunt van de Unie met betrekking tot dergelijke kennisgevingen valt derhalve binnen de werkingssfeer van artikel 218, lid 9, VWEU.

               (12)In dit opzicht is het passend het standpunt te bepalen dat namens de Unie moet worden ingenomen met betrekking tot de bovenvermelde kennisgevingsvereiste, met name omdat de vrijwillige deelname aan CORSIA en de keuze van de optie volgens punt 3.2.1 van bijlage 16, volume IV, bij het verdrag, een beslissende invloed kunnen hebben op de rechten en plichten op een domein dat onder de Uniewetgeving valt, namelijk Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen
                  19
               .

               (13)De Unie en haar lidstaten hebben herhaaldelijk verklaard
                  20
                dat zij vanaf 1 januari 2021 bereid zijn aan CORSIA deel te nemen .

               (14)Vrijwillige deelname aan CORSIA houdt ook in dat, overeenkomstig punt 3.2.1 van bijlage 16, volume IV, van het verdrag, een optie moet worden gekozen voor de berekening van de compensatievereisten van luchtvaartmaatschappijen in de periode 2021-2023. Wat dit punt betreft, is het passend de berekeningen te baseren op de emissies in de jaren 2021, 2022 en 2023. Deze keuze zal waarschijnlijk meer voordelen voor het milieu en het internationaal vervoer opleveren dan de andere beschikbare optie, namelijk de berekeningen baseren op de emissies van 2020, aangezien de emissies van de internationale luchtvaart in 2021, 2022 en 2023 naar verwachting hoger zullen zijn dan in 2020, waardoor ook de compensatievereisten hoger zullen liggen. Dit zou ook zorgen voor meer continuïteit, aangezien in punt 3.2.2 van bijlage 16, volume IV, is bepaald dat vanaf 2024 de berekening moet worden gebaseerd op het de emissies van het respectievelijke jaar.

               (15)De keuze voor de emissies van respectievelijk 2021, 2022 en 2023 voor de berekening van de compensatievereisten zou in de periode 2021-2023 gelden voor alle luchtvaartmaatschappijen die zijn toegewezen aan de desbetreffende lidstaat.

               (16)Zoals hierboven vermeld, wijkt het systeem van Richtlijn 2003/87/EG momenteel op bepaalde punten af van CORSIA. Volgens artikel 28 ter van Richtlijn 2003/87/EG moet de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag indienen waarin zij onderzoekt hoe CORSIA door middel van een herziening van deze richtlijn ten uitvoer kan worden gelegd in de Unie, zulks in overeenstemming met de toezegging inzake reductie van broeikasgasemissies die de Unie voor 2030 voor de hele economie heeft gedaan met het doel om de milieu-integriteit en doeltreffendheid van de klimaatactie van de Unie in stand te houden. Daartoe moet de Commissie, binnen één jaar na de vaststelling van de desbetreffende rechtsinstrumenten door de ICAO en vóór deze in werking treden, bij het Europees Parlement en de Raad een verslag indienen waarin zij, onder meer, de ambitie en klimaatintegriteit van het ICAO-instrument beoordeelt. Indien nodig moet een wetgevingsvoorstel bij dat verslag worden gevoegd. De Commissie heeft dit verslag nog niet ingediend.

               (17)In deze context moet worden gewaarborgd dat voldoende rekening wordt gehouden met huidige en eventuele toekomstige verschillen tussen de Uniewetgeving en CORSIA, teneinde, indien nodig, het systeem van de Unie in stand te houden, met inbegrip van de vrijheid van de wetgever om te beslissen over de toekomstige regeling van de Unie op het desbetreffende gebied. In dit opzicht heeft het Europees Parlement de Commissie en de lidstaten opgeroepen
                  21
                om de wetgevende autonomie van de EU bij de uitvoering van de Richtlijn 2003/87/EG te vrijwaren.

               (18)Daarom moet de bovenvermelde kennisgeving een verwijzing bevatten naar het verschil dat is aangemeld op basis van Verordening (EU) 2018/2027 van de Raad, dat van toepassing is op de kwesties die onder de vrijwillige deelname vallen. Aangezien dat verschil, voor zover het nog relevant is, alleen betrekking heeft op de toewijzing van de bevoegdheid van staten ten aanzien van de verschillende exploitanten, moet de bovenvermelde kennisgeving ook voorzien in de mogelijkheid om aanvullende verschillen aan te melden.

               (19)Het standpunt van de Unie moet tot uiting worden gebracht door de lidstaten van de Unie die lid zijn van de ICAO,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               Het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen met betrekking tot hoofdstuk 3, punten 3.1.3 en 3.2.1, en aanhangsel 1 van bijlage 16, volume IV, van het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart en met betrekking tot de kennisgeving aan de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie van:

               - de vrijwillige deelname van de lidstaten aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart vanaf 1 januari 2021, en

               - de optie die is gekozen voor de berekening van de compensatievereisten van luchtvaartmaatschappijen in de periode 2021-2023,

               is uiteengezet in de bijlage bij dit besluit.

               Artikel 2

               Het in artikel 1 bedoelde standpunt wordt tot uitdrukking gebracht door de lidstaten van de Unie die lid zijn van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie.

               Artikel 3

               Dit besluit is gericht tot de lidstaten.

               Gedaan te Brussel,

                  Voor de Raad

                  De voorzitter

                     (1)

                        Punt 3.1.3 heeft betrekking op de opname van de ICAO-lidstaat in het ICAO-document “CORSIA States for Chapter 3 State Pairs”. In een nota bij dit punt wordt gespecificeerd dat in dit document de ICAO-lidstaten worden vermeld die zich vrijwillig hebben aangemeld om deel te nemen tijdens de nalevingsperiode van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2026. Op grond van aanhangsel 1 zijn de ICAO-lidstaten verplicht de ICAO in kennis te stellen van elk besluit om de vrijwillige deelname stop te zetten, en dit uiterlijk op 30 juni van het jaar dat voorafgaat aan het jaar waarin de vrijwillige deelname wordt stopgezet.

                     (2)

                        Richtlijn 2008/101/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde ook luchtvaartactiviteiten op te nemen in de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap, PB L 8 van 13.1.2009, blz. 3.

                     (3)

                        Indien het Europees Parlement en de Raad tegen december 2023 geen wijziging van de EU-ETS-richtlijn hebben vastgesteld, geldt automatisch weer het oorspronkelijke toepassingsgebied voor de luchtvaart, namelijk alle vluchten die vertrekken van luchthavens in de EU-lidstaten en alle EVA-staten en die aankomen op andere luchthavens in de EU/EVA of in derde landen en, voor zover hiervoor geen vrijstelling is verleend via gedelegeerde wetgeving, vluchten die vanuit derde landen aankomen op luchthavens in de EU/EVA .

                     (4)

                        Artikel 3 van de Overeenkomst van Parijs.

                     (5)

                        Besluit (EU) 2016/915 van de Raad van 30 mei 2016 inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen over een internationaal instrument dat moet worden opgesteld binnen de organen van de ICAO en dat tot doel heeft vanaf 2020 één wereldwijde marktgebaseerde maatregel toe te passen om de emissies van de internationale luchtvaart aan te pakken, PB L 153 van 10.6.2016, blz. 32.

                     (6)

                        Verordening (EU) 2017/2392 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2017 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden, PB L 350 van 29.12.2017, blz. 7.

                     (7)

                        Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie en tot wĳziging van Richtlĳn 96/61/EG van de Raad, PB L 275 van 25.10.2003, blz. 32.

                     (8)

                        Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad van 29 november 2018 inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, met betrekking tot de eerste editie van de internationale normen en aanbevolen praktijken inzake milieubescherming — Regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA), PB L 325 van 20.12.2018, blz. 25.

                     (9)

                        Verordening (EU) 2017/2392 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2017 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden, PB L 350 van 29.12.2017, blz. 7.

                     (10)

                        Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van klimaatneutraliteit en tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1999 (Europese klimaatwet) van 4.3.2020, COM(2020) 80.

                     (11)

                        Resolutie van het Europees Parlement van 28 november 2019 over de VN-klimaatconferentie van 2019 in Madrid, Spanje (COP 25), P9_TA(2019)0079.

                     (12)

                        Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82.

                     (13)

                        Arrest van het Hof van Justitie van 7 oktober 2014, Duitsland/Raad, C-399/12, ECLI:EU:C:2014:2258, punt 64.

                     (14)

                        Besluit (EU) 2016/915 van de Raad van 30 mei 2016 inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen over een internationaal instrument dat moet worden opgesteld binnen de organen van de ICAO en dat tot doel heeft vanaf 2020 één wereldwijde marktgebaseerde maatregel toe te passen om de emissies van de internationale luchtvaart aan te pakken, PB L 153 van 10.6.2016, blz. 32.

                     (15)

                        Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie en tot wĳziging van Richtlĳn 96/61/EG van de Raad, PB L 275 van 25.10.2003, blz. 32.

                     (16)

                        Verordening (EU) 2017/2392 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2017 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden, PB L 350 van 29.12.2017, blz. 7.

                     (17)

                        Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad van 29 november 2018 inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, met betrekking tot de eerste editie van de internationale normen en aanbevolen praktijken inzake milieubescherming — Regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA), PB L 325 van 20.12.2018, blz. 25.

                     (18)

                        Uitvoeringsverordening (EU) 2018/2066 van de Commissie van 19 december 2018 inzake de monitoring en rapportage van de emissies van broeikasgassen overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 601/2012 van de Commissie (PB L 334 van 31.12.2018, blz. 1), Uitvoeringsverordening (EU) 2018/2067 van de Commissie van 19 december 2018 inzake de verificatie van gegevens en de accreditatie van verificateurs krachtens Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 334 van 31.12.2018, blz. 94) en Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/1603 van de Commissie van 18 juli 2019 tot aanvulling van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie aangenomen maatregelen voor de monitoring, rapportage en verificatie van luchtvaartemissies ter uitvoering van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel (PB L 250 van 30.9.2019, blz. 10).

                     (19)

                        Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82.

                     (20)

                        Bijv. de “Verklaring van Bratislava” (bekrachtigd door COREPER, ST 12029/16 (Bijlage I)), ICAO A39- WP/414 (bekrachtigd door COREPER, ST 12029/16 (Bijlage II)), ICAO A40- WP/102 (bekrachtigd door de Raad, ST 10227/1/19 (aanhangsel H)).

                     (21)

                        Resolutie van het Europees Parlement van 28 november 2019 over de VN-klimaatconferentie van 2019 in Madrid, Spanje (COP 25), P9_TA(2019)0079.

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2020
            COM(2020) 194 final
            BIJLAGE
            bij
            Voorstel voor een besluit van de Raad
            over het namens de Europese Unie in de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie in te nemen standpunt over kennisgeving van vrijwillige deelname aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA) vanaf 1 januari 2021, en over de optie die wordt gekozen voor de berekening van de compensatievereisten die in de periode 2021-2023 van toepassing zijn op de luchtvaartmaatschappijen

               BIJLAGE

               Uiterlijk op 30 juni 2020 deelt elke lidstaat het volgende mee:

               –Overeenkomstig hoofdstuk 2, punt 3.1.3 en aanhangsel 1 van hoofdstuk 3 van bijlage 16, volume IV, van het Verdrag van Chicago verklaart [lidstaat] vanaf 1 januari 2021 vrijwillig deel te nemen aan de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (CORSIA).

               –Als optie voor het berekenen van de compensatievereisten van de luchtvaartmaatschappij in de periode 2021-2023, overeenkomstig punt 3.2.1 en aanhangsel 1 van hoofdstuk 3 van bijlage 16, volume IV, van het verdrag, wordt gekozen voor: OE = de onder punt 3.1 vallende CO2-emissies van de luchtvaartmaatschappij in jaar y.

               –Deze mededelingen doen geen afbreuk aan de verschillen die door [lidstaat] zijn aangemeld [*], noch aan eventuele aanvullende verschillen die op een latere datum kunnen worden aangemeld.

               * Verwijs naar de kennisgeving die overeenkomstig Besluit (EU) 2018/2027 van de Raad is gedaan.