title: Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD betreffende de tenuitvoerlegging op communautair niveau van de hoofdfase van het strategisch programma op het gebied van innovatie en overdracht van technologie SPRINT 1989-1993 (Mededeling van de Commissie)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (88) 426
Vol. 1988/0158
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 concernant
l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique européenne et de
la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, p. 1) modifié en dernier
lieu par le règlement (UE) 2015/496 du Conseil du 17 mars 2015 (JO L79 du 25. 3.2015, p. 1), ce
dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents classifiés présents dans ce dossier
ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit règlement ou sont considérés déclassifiés
conformément aux articles 26(3) et 59(2) de la décision (UE, Euratom) 2015/444 de la
Commission du 13 mars 2015 concernant les règles de sécurité aux fins de la protection des
informations classifiées de l'Union européenne.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 concerning
the opening to the public of the historical archives of the European Economic Community and the
European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as last amended by Council
Regulation (EU) 2015/496 of 17 March 2015 (OJ L 79, 27.3.2015, p. 1), this file is open to the
public. Where necessary, classified documents in this file have been declassified in conformity
with Article 5 of the aforementioned regulation or are considered declassified in conformity with
Articles (26.3) and 59(2) of the Commission Decision (EU, Euratom) 2015/444 of 13 March 2015
on the security rules for protecting EU classified information.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1. Februar
1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft und
der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983, S. 1), zuletzt geändert durch die
Verordnung (EU) Nr. 2015/496 vom 17. März 2015 (ABI. L 79 vom 25.3.2015, S. 1), ist dieser Akt
der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit erforderlich, wurden die Verschlusssachen in diesem Akt in
Übereinstimmung mit Artikel 5 der genannten Verordnung freigegeben; beziehungsweise werden
sie auf Grundlage von Artikel 26(3) und 59(2) der Entscheidung der Kommission (EU, Euratom)
2015/444 vom      13. März 2015 über die Sicherheitsvorschriften für den Schutz von EU-
Verschlusssachen als herabgestuft angesehen.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                    СОМ(88 ) 426  def.
                                                    Brussel , 26 september 1988
                                                      •X
                                   V
                            Voorstel voor een ^
                         BESCHIKKING VAN- DE RAAD^
       betreffende de tenuitvoerlegging op communautair niveau
    van de hoofdfase van het strategisch programma op het gebied
             van innovatie en overdracht van technologie
                             SPRINT 1989-1993
                     ( Mededeling van de Commissie )
 ---pagebreak---                                                I NHOUD
                                                                  ОоП
                                                                                BIz .
I.   I n I e I d I ng                                                                   1
     1 . Achtergrond                                                                    1
           1.1        Innovât le en overdracht van technologie                          1
           1.2        De si tuât le In Europa                                           4
     2 . Communautaire Inltlatleven en berelkte resultaten                              5
II . Communautalr programma ter bevorderlng van de Innovatie en
     overdracht van technologie                                                         9
     1 . Doelstel I Ingen                                                               9
     2 . Programma van prioritaire actles                                               9
           2 . A.     Versterken van de Europese Infrastructuur
                      voor Innovat led lensten door het opzetten van
                      Intracommunautaire netwerken                                    10
                      2.A.1    Versterken van de Intracommunautaire
                                Innovât lenetwerken                                   11
                      2 . A. 2 Begeleldende maatregelen                               12
                               2 . A. 2 . a Bevorderen van Innovât lemanagement       13
                               2 . A. 2 . b Speclfleke maatregelen ter verbeterlng
                                            van de doelmat Igheld van de netwerken    14
                               2.A.2.C      Markt Introduct le van dank zlj netwerken
                                            tôt stand gekomen Innovât les             15
           2 . B.     Ondersteunen van proefprojecten op het gebled van
                      Intracommunautaire Innovât leoverdracht                         16
           2.C.       Verbeteren van het Innovat lekl Imaat dank zlj een beter
                      Inzlcht In het Innovat leproces en Intenslever overleg
                      tussen de Lld-Staten en de Commlssle                            19
                      2.C.1    Nauwlettend volgen van het Innovât legebeur en
                                In Europa
                               (" European Innovation Monltorlng System ")            20
 ---pagebreak---                     2.C.2     Intensiveren van het overleg en de ultwissellng van
                              ervarlng tussen de Lld-Staten
                              en de Commlssle                                       20
III .    Tenu ! tvoer legg Ing van het programma van prioritaire actles             21
IV .     Conclus le                                                                 22
B I J lage  -       Voorstel voor een beschlkking betreffende de tenultvoer -
                     legglng op communautalr niveau van de hoofdfase van het
                    strateglsch programma voor Innovatie
                    en overdracht van technologle - SPRINT - 1989-1993
                    Bi J lage I :  Doe Iste I I Ingen en omschrijving van de actles
                    Bijlage II :    Interne verdellng van de kredleten
                    Bijlage III : Resultaten van het eerste programma
                                                          SPRINT 1983-1988
                    Mémorandum betreffende de gevolgen voor werkgelegenheid
                    en concurrentievermogen
                                                                                3
 ---pagebreak---        INLEIDING
1.     ACHTERGROND
“Meer dan 60 X van de produkten die over 10 Jaar dagelijks zullen worden
gebruikt , bestaat nog niet ".
“ In de loop van de afgelopen vijftien Jaar Is het aantal octrooiaanvragen
In de Lld-Staten tot de helft gedaald , terwijl het In de Verenigde Staten
gelijk Is gebleven en In Japan met een factor 2,5 Is gestegen ".
Belde enigszins overtrokken , maar niettemin vaak aangehaalde beweringen
Illustreren duidelijk de situatie op het gebied van de Innovatie In Europa .
ZIJ vestigen de aandacht op het toenemend tempo van de technologische
veranderingen en de voortdurende noodzaak tot Innovatie enerzijds en op de
verscherpte concurrentie op technologisch gebied , het mondiale karakter van
deze concurrentie en de verzwakking van de concurrentiepositie van Europa
anderz I jds .
1.1 .  Innovatie en overdracht van technologie
Innovatie wordt In het algemeen omschreven als een proces waarbij uit
onderzoek of marktobservat Ie voortgesproten nieuwe Ideeën worden omgezet In
nleuwe of verbeterde produkten . procédés of dlensten die een commercleel
succes kennen of , wanneer het om nlet-verhandelbare goederen en d lensten
gaat , een ruime sociale acceptatie vinden .
Innovatie Is bijgevolg toepasselijk op alle menselijke activiteiten en alle
sectoren van de economische bedrijvigheid , zelfs de meest traditionele .
 ---pagebreak--- Het Innovat leproces is fundamenteel verbonden met de overdracht van
technologie en vait er In vele gevallen zelfs mee samen .
De overdracht van technologie geschledt in het algemeen op twee manier en ,
die elkaar In de praktljk vaak overlappen :
.     de verticale overdracht van technologie maakt de overgang van het
      onderzoek ( Individueel of collectief ) naar de commerciële toepassing
      mogelijk . Vaak gaat het daarbij om fundamentele vernieuwingen die een
      doorbraak teweegbrengen en uit strategisch oogpunt het belangrijkst ,
      maar teg I I Jker t I Jd ook het minst talrijk zijn . Het is een complex
      proces waarbij In vele gevallen een groot aantal partijen betrokken
       Is : onderzoekinstellingen en un I vers I te I ten , " technopol en " en " sclence
      parks ", bedrijvencentra e.d ., , octroo I agenten , gespecialiseerde
       Intermediairs , adviseurs op het gebied van ondernemingsstrategie en
      marketing , Instellingen die gespecialiseerd zijn op het gebied van de
      vroegtijdige financiering van Innovatieprojecten en , uiteraard , de
      bedr I J ven zelf .
      De wijze waarop deze verticale overdracht van technologie
      plaatsvindt , gaat van onderzoek en ontwikkeling op contractbasis tot
      de oprichting van high tech bedrijven door onderzoekers en de
      overdracht van uitvindingen aan ondernemingen die deze ontwikkelen en
      op de markt brengen .
      De horizontale overdracht van technologie heeft betrekking op de
      overdracht van Innovaties van het ene land naar het andere , van de
      ene onderzoekinstelling naar de andere , van het ene bedrijf naar het
      andere en van de ene bedrijfstak naar de andere . Door de toenemende
      verwevenheid van de markten In alle delen van de wereld en de steeds
      snellere ontwikkeling van de techniek wordt de levenscyclus van
      produkten en diensten steeds korter . Om een Innovatie maximaal te
       laten renderen , is men bijgevolg genoodzaakt om deze zo snel moge lijk
      over een zo groot mogelijke markt te verspreiden . Deze tweede wijze
      van technologieoverdracht is bijgevolg van essentieel belang voor
      kleinere ondernemingen die niet over de nodige onderzoekscapaciteit
      beschikken om nieuwe technologieën te ontwikkelen en die bovendien
      uit financieel , technisch en commercieel oogpunt niet over de nodige
      middelen beschikken om een door hen voortgebrachte Innovatie op ruime
      schaal te verspreiden .
 ---pagebreak---                                      - 3 -
      Een ander aspect van deze horizontale overdracht van technologie Is
      de sectoroverschrijdende verspreiding van uit de verschillende takken
      van de wetenschap of Industrie afkomstige Innovaties . Deze wijze van
      verspreiding komt het meest voor bij generieke technologieën ( b.v .
      laser , elektronlka . Informatica , biotechnologie ), die op zeer
      uiteenlopende gebieden toepassing vinden , zowel voor
      produkt letechnlsche doeleinden als voor opneming In produkten en
      diensten .
      Een en ander neemt In de praktijk de vorm aan van tussen
      ondernemingen gesloten samenwerkingsovereenkomsten op technisch en
      Industrieel gebied en de verhandeling van licenties , octrooien of
      know-how . Daarbij wordt een beroep gedaan op gespecialiseerde centra
      voor geavanceerde technologie , I leent lemakelaars en ook op
      fabrikanten van produkt leapparatuur , grote Industriële concerns ,
      organlsat le-adv lesbureaus en gespecialiseerde raadgevend Ingenieurs .
Op het gebied van de technologieoverdracht , die van vitaal belang Is voor
de technologische vernieuwing en het concurrentievermogen , heeft Europa nog
een grote achterstand op zijn belangrijkste concurrenten , zowel wat
efficiency als organisatie betreft .
Hoewel Innovatie in toenemende mate door de technologische inbreng wordt
gekarakteriseerd ( de Informatietechnologieën zijn van essentieel belang
voor de bedrijfsorganisatie ), is men het er over eens dat de Invoering van
een technische vernieuwing In ondernemingen of organisaties een Ingewikkeld
proces Is , dat weliswaar In de eerste plaats , maar geenszins uitsluitend ,
door technische factoren wordt bepaald . Doordat In de meeste Innovaties
thans ook een Informat iecomponent Is ingebouwd , wordt het steeds moei lijker
om het produkt los te zien van de daarmee onverbrekelijk verbonden
dienstverlening . Dit verklaart waarom de koppeling van technologie en markt
nog steeds een van de moei lijkste problemen Is .
                                                                               6
 ---pagebreak---                                        4
Zo Impliceert Innovatie het aanleren van nieuwe managementmethoden , de
toepassing van specifieke managementinstrumenten ( waarde-analyse , design ,
kwaliteitszorg , marketing van nieuwe produkten , enz .) en het treffen van
maatregelen op het gebied van arbeidsorganisatie , motivatie en opleiding ,
waarbij het accent op het onverminderde belang van de " menselijke factor "
wordt gelegd . Tegen deze achtergrond krijgen de communicatie tussen de
deelnemers aan dit proces en de netwerken via welke deze communicatie
plaatsvindt , een bijzondere betekenis .
1.2    De situât le in Europa
De economische bloei van de Gemeenschap hangt grotendeels af van het mln of
meer geavanceerde karakter van haar activiteiten en de voordelen die
daaraan verbonden zijn . De mate waarin de Gemeenschap erin slaagt om de
ontwikkeling van de technologie In goede banen te lelden en om bij de
 Innovat lerace In de kopgroep te blijven Is van doorslaggevend belang voor
haar concurrentiepositie In de wereld .
Het karakteristieke van de huidige situatie is dat de verandering , waarvan
het tempo door de koplopers wordt bepaald , een permanent karakter heeft
gekregen en dat de onderlinge afhankelijkheid van de economieën en de
overlapping van de markten de concurrentie verscherpen en de cumulatieve
effecten daarvan In termen van voorsprong en achterstand In alle sectoren
van de bedrijvigheid versterken .
Hoewel Europa In dit opzicht talrijke sterke troeven In handen heeft , zijn
er ook zwakke punten .
Het herziene Verdrag heeft ten doel om vla de verwezenlijking van de
 interne markt en de versterking van de economische en sociale samenhang van
de Gemeenschap bepaalde zwakke punten zoals de extreme fragmentatie van de
markten , de uiteenlopende regelgeving en de nog bestaande verschillen
tussen de diverse regio 's volledig of ten dele weg te werken .
                                                                             1
 ---pagebreak--- Het gevaar bestaat echter dat bepaalde zwakke punten zullen blijven
bestaan , Indien de bezinning en actie op het gebied van de
technologieoverdracht uitsluitend op nationaal of regionaal niveau
plaatsvindt en de Europese dimensie daarbij over het hoofd wordt gezien .
Dit laatste kan worden vermeden door de vorming van " structurele "
Intracommunautaire netwerken waarin de bij de technologieoverdracht en de
ondersteuning van Innovatie betrokken partijen zijn opgenomen , en die met
name mogelijkheden bieden voor een coördinatie van de Instrumenten en voor
een Intensievere uitwisseling van ervaring .
  2.    COMMUNAUTAIRE INITIAT IEVEN EN BEREIKTE RESULTATEN
 In verband met deze noodzaak om de ontwikkeling van de technologie In goede
banen te lelden en de Innovatie blijvend te stimuleren , heeft de Europese
Gemeenschap diverse Initiatieven genomen , die reeds bemoedigende resultaten
hebben opgeleverd .
Uit de resultaten van de grote strategische programma 's inzake onderzoek en
ontwikkeling op technologisch gebied ( ESPRIT , RACE , BRITE ) die zich
" stroomopwaarts " van het programma SPRINT situeren , blijkt dat de
aanzienlijke Inspanningen om de slagvaardigheid van Europa tegenover de
concurrentie van buitenaf op het gebied van speerpunt technologieën en de
modernisering van traditionele sectoren te vergroten - door middel van een
strategie voor transnationale samenwerking bij het precompet I t lef onderzoek
- vruchten begint af te werpen .
De reacties op het COMETT-programma voor transnationale samenwerking tussen
un I vers I tel ten en ondernemingen op het uiterst belangrijke gebied van de
opleiding in nieuwe technologieën zijn het bewijs dat dit programma op een
belangrijke en dringende behoefte Inspeelt . In aanvulling op en In nauwe
 Interactie met SPRINT , biedt COMETT een kader en een draagvlak voor de
tenuitvoerlegging van algemene transnationale opleidingsprogramma 's op het
gebied van de verspreiding van Innovatie en de overdracht van technologie .
 In het programma SPRINT ligt het accent daarentegen op bewustmaking ,
voorlichting , stimulering en overdracht van know-how aan belanghebbende
professionele groepen .
 ---pagebreak---                                        - 6 -
Programma 's , zoals STAR of VALOREN , werden gelanceerd op grond van artikel
7 van het reglement van het EFRO , ten einde gebieden met een
ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande Industrieën In de Gemeenschap
de mogelijkheid te geven een gedeelte van hun achterstand In essentiële
sectoren , zoals telecommunicatie en energlebeheerslng , In te halen . Het In
voorbereiding zijnde programma STRIDE heeft ten doel deze gebieden beter In
staat te stellen aan de communautaire acties ter bevordering van het
onderzoek deel te nemen .     Dank zij de eveneens In het kader van het
regionaal beleid verleende steun voor de oprichting van bedrijven- en
Innovatiecentra In omschakel Ingsgeb leden kan bovendien het
regenerat levermogen van het economisch bestel In deze probleemgebieden
worden vergroot .
Het momenteel In uitvoering zijnde actieprogramma ten behoeve van het
midden- en kleinbedrijf omvat een aantal concrete maatregelen om de
oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen te
bevorderen en om deze ondernemingen In de gelegenheid te stellen de
mogelijkheden die hen door de verwezenlijking van de interne markt In 1992
zullen worden geboden , te benutten . Het gaat hierbij om een tweeledige
act Ie :
         - verbeteren van het ondernem I ngsk I Imaat ult flscaal , administrât lef
           en Jurldlsch oogpunt ;
         - verlenen van dlensten , blj voorbeeld op het gebied van
           I nformat leoverdracht en samenwerk Ing , ten elnde de ondernemlngen
           In staat te stellen zlch aan de Interne markt aan te passen .
Ten einde de trannsnat lona Ie samenwerking tussen ondernemingen op basis van
het onderhavige programma te bevorderen , heeft de Commissie een reeks
aanvullende maatregelen genomen :
 ---pagebreak---                                       - 7 -
       -   een Europees netwerk , BC-NET ( Business Coopération Network ), dat
           een bljdrage levert tôt de tenultvoer legging van diverse
           communautaire beleldsvormen en dat de In het programma SPRINT
           beoogde overdracht van technologie en Innovât le bevordert ;
       -   het programma EUROPARTENAR IAT , dat te zamen met het DG Regionaal
           beleid wordt uitgevoerd en aanzetten wil geven tot het sluiten van
           samenwerkingsovereenkomsten binnen de Gemeenschap ter bevordering
           van de ontwikkeling van achtergebleven gebieden en gebieden met
           achteruitgaande Industrleën ;
       -   bevorderlng van transnationale ul tbestedlng .
Deze doelstellingen zijn in overeenstemming met de Resolutie van de Raad
betreffende de verbetering van het ondernemingsklimaat en de bevordering
van de ontwikkeling van ondernemingen , met name In het klein- en
middenbedrijf , waarin wordt gewezen op de noodzaak om de mogelijkheden tot
grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemingen uit te breiden . Met
het oog hierop krijgt het project BC-NET bijzondere steun .
Recente of geplande Initiatieven om bepaalde f Inanc Ier Ingstechn leken toe te
passen op projecten ter bevordering van de transnationale samenwerking op
technologisch gebied dragen ertoe bij , of zullen ertoe bijdragen , dat op
ruimere schaal gebruik wordt gemaakt van de bestaande Instrumenten en
Instellingen voor de financiering van de ter versterking van het
concurrentievermogen van Europa noodzakelijke Investeringen .
De tenultvoer leggi ng van een Europees beleld en een programma van
prlorltaire actles voor de ontwlkkellng van een markt voor
 Informat ledlensten draagt In aanzlenlljke mate blj tot het scheppen van een
gunstig klimaat voor de overdracht van Innovatie , met name doordat de
ondernemlngen die de ontwlkkellng van de technlek en van de markts I tuat le
wll len volgen , daarbljde beschlkklng krljgen over geavanceerde
Informat ledlensten .
 ---pagebreak---                                         - 8 -
Het programma SPRINT ( Strategie Programme for Innovatlon and Technology
Transfer ) en het daaraan voorafgaande " Programma voor de transnationale
ontwikkeling van een Infrastructuur met het oog op de bevordering van
Innovatie en overdracht van technologie ", waarvan het eerstgenoemde
programma een voortzetting Is , hebben het mogelijk gemaakt om bij wijze van
experiment diverse soorten acties - los van en als aanvulling op de acties
ter bevordering van onderzoek en technologische ontwikkeling - op touw te
zetten , die door hun aard en omvang kunnen bijdragen tot een verbetering
van de situatie op het gebied van de Innovatie en de overdracht van
technologie in de gehele Gemeenschap ( zie bijlage III voor een
gedetailleerd overzicht ).
Hoewel het niet In het kaderprogramma Inzake onderzoek en technologische
ontwikkeling wordt vermeld , Is het programma SPRINT een logisch verlengstuk
daarvan aangezien dank zij de overdracht van Innovatie en technologie
economische toepassingen kunnen worden gevonden voor de nieuwe of
verbeterde produkten , procédés en diensten die direct of Indirect uit de
resultaten van het onderzoek en de technologische ontwikkeling
voortvloeien .
Dit eerste experiment , dat een periode van meer dan vier Jaar heeft
bestreken , heeft het moge lijk gemaakt :
      de behoeften en de condltles voor het welslagen van een communautair
      beleld ter bevorderlng van de Innovatle en overdracht van technologle
      vast te stel len ;
      enkele instrumenten van een dergelijk beleid te beproeven en te
      beoordelen ;
      geschikte partners voor de tenuitvoerlegging van het beleid In te
      schakelen ;
      de noodzake I I Jkhe i d te onderkennen van een coordlnatle van de
      versch I I lende communauta I re Inltlatieven en van een Intenslef overleg
       tussen de Lid-Staten en de Commlssle ;
-     de noodzaak aan te tonen van de vaststelllng van een programma met
      duldelljker omlijnde doelstel I Ingen en meer mlddelen .
                                                                                ))
 ---pagebreak---                                        - 9 -
II .  COMMUNAUTAIR PROGRAMMA VOOR INNOVAT IE EN OVERDRACHT VAN TECHNOLOGIE
Uit het door de Commissie naar aanleiding van de tenuitvoerlegging en
evaluatie van het vorige programma gepleegde overleg met de Lld-Staten en
de diverse bij het Innovatieproces betrokken economische subjecten , Is een
grote mate van overeenstemming gebleken over de doelstellingen en
actiegebieden van het volgende communautaire programma ter bevordering van
Innovatie en overdracht van technologie met het doel de technologische
ontwikkeling in de Europese bedrijven te versnellen .
1 .   DOELSTELLINGEN
      De doe Iste I I ingen van het voorgestelde programma zljn :
      1 . versterken van de Innovât lecapacl tel t van de Europese producenten
           van goederen en dlensten In het voorultzlcht van de Interne markt
           van 1992 ;
      2 . bevorderen van een snelle penetratie van de nieuwe technologieën
           In het gehele economische bestel van de Gemeenschap , en met name
           In de regio 's en bedrijfstakken waar deze nog onvoldoende
           toepassing hebben gevonden , ten einde aldus de economische en
           sociale samenhang van de Gemeenschap op het gebied van Innovatie
           en technologieoverdracht te versterken , zulks In nauwe
           overeenstemming c.q . samenwerking met andere door de Commissie
           bevorderde beleidsvormen , Instrumenten en organen ;
       3 . de op regionaal , nationaal en communautair niveau bestaande
            Instrumenten en beleidsvormen op het gebied van Innovatie
           doeltreffender maken en beter op elkaar afstemmen .
2.     PROGRAMMA VAN PRIORITAIRE ACTIES
Om voornoemde doe I ste 1 1 Ingen te verwezen I I Jken , stelt de Commlssle voor om ,
daarblj terdege met bestaande Inltiatleven rekenlng houdend :
                                                                                I2_
 ---pagebreak---                                        10 -
      de Europese Infrastructuur van Innovat led lensten te versterken door
      het opzetten of consolideren van Intracommunautaire netwerken , met
      name gebruik makend van de In de verschillende regio 's bestaande
      organen ;
      proefprojecten op het gebied van de Intracommunautaire overdracht van
       Innovatie te ondersteunen ;
      het Innovât lekl Imaat te verbeteren dank zi J een beter inzlcht In de
       Innovât leprocessen en een Intenslever overleg tussen de Lld-Staten en
      de Commlssle .
2A .  Versterken van de Europese Inf rastructuur voor Innovât ledlensten door
      het opzetten van Intracommunauta I re netwerken
De verscherping van de mondiale concurrentie op technologisch gebied en de
versnelde vernieuwing van de daaruit ontstane technieken en produkten , gaan
onvermijdelijk gepaard met een toenemende specialisatie voor steeds meer
technologieën , produkten of diensten en bedrijfstakken . Dit komt tot uiting
In de toegenomen behoefte aan hulp van buitenaf en in de toenemende
specialisatie en het steeds professioneler karakter van de aan de bedrijven
te verlenen diensten . Een en ander accentueert de behoefte aan en het
belang van het groeiende aantal bedr I Jfstakgebonden of regionale netwerken
waarmee de diverse specialismen aan elkaar kunnen worden gekoppeld of
worden samengebundeld .
BIJ de tenul voer legg Ing van het huldlge programma werd voornamelljk
aandacht besteed aan de structurer I ng van deze wereld van intermedialrs In
Intracommunautaire netwerken , of dat nu macronetwerken zljn , die het
volledige grondgebied van de Gemeenschap bestrijken ( zoals bljvoorbeeld de
Internationale organisatles EVCA - European Venture Capital Association -en
Tll - Association européenne pour le transfert de technologie , de
                                                                              13
 ---pagebreak---                                          11
l'lnnovatlon et de I ' Informat Ion Industr iel Ie ) , of gespecialiseerde
micronetwerken , die voor de bedrijven zelf van meer direct nut zijn ( zoals
netwerken van deskundigen of centra voor collectief onderzoek ) en waarbij
deze rechtstreeks kunnen betrokken worden .
Dank zij de aldus opgedane ervaringen werd een duidelijk beeld verkregen
van de communautaire toegevoegde waarde die Intracommunautaire netwerken
van Intermediairs op leveren In termen van verspreiding van Innovatie ,
overdracht van technologie , vorming van kennisreservoirs en overdracht van
" beste werkwijzen” voor de ontwikkeling van Innovaties , alsmede van de
voordelen die dergelijke netwerken voor de bedrijven zelf opleveren .
2.A.1 .     Versterken van de Intracommunautaire Innovat lenetwerken
De Commissie zal zich verder blijven beijveren voor de totstandbrenging van
een Europese Infrastructuur van diensten , de verhoging van het
professionele karakter van de diensten en de versterking van het
mul t Ipl Icatoreffect daarvan op het niveau van de ondernemingen , met name
door deze laatste op meer directe wijze bij de acties te betrekken . Een en
ander zal geschieden In coördinatie met en In aanvulling op de netwerken
( Euro- Infocentra , BC-Net , enz .) die de Commissie voorstaat , ten einde de
 Integratie van kleine en middelgrote ondernemingen In de economie van de
Gemeenschap te bevorderen .
Deze acties zullen zich op vier gebieden richten :
        consolidering en uitbreiding van de bestaande netwerken , en met name
        de netwerken van consultants , sectorlële centra voor collectief
        onderzoek en instellingen voor Innovatief Inanc Ier Ing , ten einde het
        bestreken gebied , zowel uit geografisch oogpunt als wat het aantal
        specialismen betreft , uit te breiden ;
                                                                                '4
 ---pagebreak---                                         - 12 -
        een verder gaande specialisatie van de netwerken naar aard van de
        Instelling en de Intermediair , ten einde alle deelnemers aan het
        Innovatieproces nauwer met elkaar In contact te brengen , zonder hun
        specifieke kenmerken uit het oog te verliezen -, hierbij valt met name
        te denken aan onderzoekinstellingen die op contractbasis werken ,
        technische adviesbureaus , deskundigen op het gebied van
        kwaliteitszorg en waarde-analyse .
        gelet op de belangrijke rol die zij vervullen - rol die door het
        Europees Parlement * speciaal Is benadrukt - zal bijzondere
        aandacht worden besteed aan het tot stand brengen van een nauwere
         Intracommunautaire samenwerking tussen Instellingen die zich op het
        raakvlak onderzoek / Industr Ie en un I vers I te 1 1 / Industr Ie bewegen , zoals
        " sclence parks " en " technopolen " ;
        versterking van het mul t lp I Icatoref fect , met name door vla passende
        maatregelen de onderlinge koppeling van de transnationale netwerken ,
        alsmede van de bestaande regionale netwerken te bevorderen en door de
        bedrijven op meer directe wijze bij de werking daarvan te betrekken .
        Dit kan bijvoorbeeld worden verwezenlijkt door het opzetten van
        databanken voor technologische mogelijkheden .
2.A.2 .     Begeleldende maatregelen
Gelet op het streven om deze Infrastructuur voor Innovat led lensten te
vervolledigen en op de noodzaak om met de verschillen In
ontwikkelingsniveau tussen de verschillende regio 's en tussen de betrokken
beroepen rekening te houden , dienen een aantal flankerende maatregelen te
worden genomen op de drie hierna volgende gebieden : opleiding van
intermediairs en bedrijfsleiders , ontwikkeling van middelen en methoden om
de uitwisseling van technologieën te vergemakkelijken en de acceptatie
daarvan door de ondernemingen te verbeteren , en marktintroductie van dank
zij de netwerken tot stand gekomen Innovaties .
* Cf . werkdocument , opgesteld door de heer BAUDIS ten behoeve van de
  Commlssle Energie , onderzoek en technologie van het Europees Parlement .
                                                                                IG
 ---pagebreak---                                         13
2.A.2.a . Bevorderen van Innovat lemanagement
De Invoering van Innovaties en technologische veranderingen In
ondernemingen vereist de toepassing van specifieke managementtechnieken ,
middelen en vaardigheden ( financiering , management van Innovatieprojecten ,
creat Ivlteits- en ontwerptechnieken , waarde-ana lyse , kwaliteitszorg ,
personeelsbeheer , beheer van technologische hulpmiddelen , marketing van
nieuwe produkten , enz .), ten einde een koppeling tussen technologie en
markt te leggen .
Er is in de Gemeenschap heel veel ervaring op dit gebied voorhanden en er
worden aanzienlijke Inspanningen gedaan om de opgedane kennis te
formaliseren . In de verschillende Lld-Staten werden speciale opleidingen
gecreëerd . Nieuwe beroepen hebben hun Intrede gedaan en zijn zich aan het
structureren , zij het niet In dezelfde mate In alle regio 's van de
Gemeenschap . Dit neemt niet weg dat de behoefte aan opleiding van de
betrokken partijen ( werkgevers en werknemers , all-round of gespecialiseerde
intermediairs ) nog zeer aanzienlijk Is .
Op communautair niveau dlent de actle zlch op drie gebleden te rlchten :
       intensiveren van de transnationale uitwisseling van ervaring en
       bevorderen van de formalisering van de bestaande know-how , met name
       door de ondersteuning van onderzoek , bijeenkomsten van deskundigen en
       netwerken van deskundigen In de betrokken managementdlscipl Ines
       ( kwaliteitszorg , waarde-ana lyse , marketing ...);
 .     ervoor zorgen dat de voornoemde managementtechnieken zo snel mogelijk
       en op zo ruim mogelijke schaal in de gehele Gemeenschap ingang vinden
       door het nemen van passende stimuleringsmaatregelen ( conferenties ,
       tentoonstellingen , publlkatles , Europese prijzen , " success stories " ,
       enz .) ;
                                                                                I
 ---pagebreak---                                            14 -
       bevorderen van acties met een transnationaal karakter of doel - in
       aanvulling op wat ter zake reeds op nationaal vlak Is ondernomen en
       met de bedoeling om ten volle profijt te trekken van de op nationaal
       en regionaal vlak opgedane ervaringen - gericht op opleiding ,
       bewustmaking en overdracht van know-how op het gebied van
       Innovat lemanagement en technologische vernieuwing , zulks ten behoeve
       van alle betrokken partijen , met name het leidinggevend en uitvoerend
       personeel van ondernemingen en de Intermediairs .
2.A-2.b . Specifieke maatregelen ter verbetering van de doelmatigheid van de
            netwerken
Ten einde de doelmatigheid van de verschillende netwerken die de
Infrastructuur van Innovat lediensten vormen , te verbeteren , is het zaak de
ontwikkeling te ondersteunen van een aantal specifieke mechanismen of
Instrumenten , bedoeld om het opzetten en het functioneren van deze
netwerken te vergemakkelijken .
In dit verband valt te denken aan de ondersteunlng van Inltlatleven die
ger icht zl Jn op :
.      het vergemakkelijken van het contact tussen de toekomstige deelnemers
       aan het netwerk ( bijvoorbeeld door middel van bezoeken en
       uitwisselingen , Introductiecursussen , enz .);
       het vergemakkelijken van de gegevensuitwisseling betreffende
       technologische mogelijkheden , met name door het nemen van maatregelen
       gericht op :
        . . het versterken van het transnationaal effect van technologische
            beurzen en tentoonstel I Ingen ( samenwerk Ing tussen Organisatoren
            ult versch I I lende reglo's , bezoeken van industrlelen ult andere
            reglo's . . . )
        . . de ontwikkelen en juist gebruiken van doeltreffende Instrumenten
            voor attenderlng op deze technologische mogelijkheden ( catalogi ,
            tentoonstellingen , beurzen , databanken , conferenties en seminars ,
            vldeoconferenclng enz .)
       bevorderen van de vaststelllng van “ beste werkwljzen " ( best
       practices ) voor de overdracht van technologic ;
 ---pagebreak---                                          15 -
      ondersteunen van specifieke maatregeien ter bevordering van een
      ruimere deelneming aan de verschillende intracommunautaire netwerken
      door de regio 's van de Gemeenschap waar de Infrastructuur van
       Innovat led lensten het minst is ontwikkeld .
2.A.2.C. Markt Introduct le van dank zlj netwerken tot stand gekomen
          Innovat les
Het eigenlijke effect van deze netwerken wordt gemeten aan de bereikte
concrete resultaten In de vorm van daadwerkelijk overgedragen Innovaties en
technologieën . Dit impliceert dat in de laatste fase van het proces de
beschikbare financieringsbronnen worden aangeboord .
Afgezien van de diverse Initiatieven die de Commissie op het gebied van de
innovat lef inanc Ier Ing reeds heeft genomen , met name de maatregelen die in
het kader van het vorige programma werden getroffen om de totstandkoming
van een f Inanc Ier Ingssector voor risicokapitaal in de Gemeenschap en de
transnationale consortiumvorming voor de financiering van risicodragende
activiteiten te bevorderen , moet er nog heel wat worden gedaan , wil er
voldoende kapitaal beschikbaar komen voor de financiering van het toenemend
aantal door de netwerken gegenereerde Innovatieprojecten , vooral wanneer
deze nog in de beginfase verkeren .
In het kader van het Innovatiebeleid Is het zaak dat het overleg tussen de
kapitaalverschaffers ( banken , kredietinstellingen ...), technici ( met name
die welke van de netwerken deel uitmaken ) en de vla de netwerken
geïdentificeerde potentiële innovators wordt gestimuleerd , ten einde de
kansen op een snelle exploitatie binnen de Gemeenschap van dank zij de
netwerken tot stand gekomen innovaties te vergroten ( b.v . door organisatie
van Intracommunautaire " investment fora " en " brokerage meetings "). Met het
oog hierop zal een voor alle betrokken partijen toegankelijke projecten¬
database worden opgezet .
 ---pagebreak---                                         - 16 -
2B .  Ondersteunen van proefprojecten op het qebled van Intracommunautaire
       Innovât leoverdrecht
Om de hierboven beschreven " Infrastructurele " aanpak te vervolledigen , om
een Inzicht te krijgen In de methoden en mechanismen die daaraan ten
grondslag liggen en het effect van deze aanpak te versterken Is het zaak
dat gelijktijdig met de hierboven beschreven acties proefprojecten op het
gebied van de overdracht van technologie en de stimulering van Innovatie op
touw worden gezet , die voor talrijke bedrijfstakken en ondernemingen een
katalysatorfunct Ie kunnen vervullen .
Een groot aantal technologieën vindt Immers nog onvoldoende toepassing ,
ondanks de gebleken voordelen qua produkt I v l te 1 1 of prestaties . De
voornaamste reden hiervoor Is dat de ondernemingen , die van nature uit al
geneigd zijn om risico 's zoveel moge lijk uit de weg te gaan , onvoldoende
met deze nieuwe technologieën bekend zijn .
Deze projecten - met een transnationaal karakter en de industriële
samenwerking bevorderend - zullen vooral gericht zijn op de toepassing van
bestaande speerpunt technologieën In bepaalde sectoren over de gehele
Gemeenschap , zij het bij voorkeur In gebieden met een
ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande Industrieën , waar deze
technologieën meestal niet zijn ontstaan , maar waar wel ondernemingen zijn
gevestigd die In staat zijn deze te exploiteren .
Gedacht wordt aan gecombineerde acties op het gebied van bewustmaking ,
demonstratie van de mogelijkheden van de betrokken technologieën , opleiding
en technische bijstand aan ondernemingen en daadwerkelijke overdracht .
Daarbij zal gebruik worden gemaakt van gespecialiseerde netwerken voor
technologieoverdracht en centra voor geavanceerde technologie en zullen
nauwe samenwerkingsverbanden tot stand worden gebracht tussen de betrokken
ondernemingen , onderzoekinstellingen of un I vers I te I ten , lokale economische
subjecten en financiële Instellingen .
De projecten zullen een zeer concrete bljdrage leveren tot de
verwezen I I Jk I ng van de algemene doelstel I Ing , d.w.z . modernlser Ing van de
Industrleen of dlensten en versterking van de economlsche en sociale
samenhang binnen de Gemeenschap , en zullen tege I I Jker t I Jd als verlengstuk
dienen van de communauta I re Inspann Ingen op het gebied van onderzoek en
technologische ontwlkke I Ing .
                                                                                '3
 ---pagebreak---                                          17 -
ZIJ zullen het communautair© Innovatiebeleid beter zichtbaar maken en
zullen tevens de mogelijkheid bieden om de ondernemingen rechtstreeks bij
de vaststelling en tenuitvoerlegging van dit beleid te betrekken .
Concreet hebben zij ten doel de Innovatie In geselecteerde sectoren te
stimuleren , een verruiming van het toepassingsgebied van bepaalde
technologieën te bewerkstelligen en het algemene Innovat lek I imaat - dank
zij het exemplarische karakter van de projecten - te verbeteren door aan te
tonen dat Innovatie op doeltreffende wijze kan bijdragen tot een
versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en
een vergroting van het welzijn van haar bewoners .
 In dit verband is een tweeledlge aanpak mogelljk :
       die waarbij , uitgaande van een Identificatie van de beschikbare
       technologieën welke op grond van hun kosten-batenverhouding In
       aanmerking komen om op ruime schaal In gebieden met een
       ontwl kke I Inggsachterstand of achteruitgaande Industrieën te worden
        Ingevoerd , de toepassing van de aldus geïdentificeerde technologieën
        in de betrokken sectoren wordt bevorderd ;
.      die waarbij , uitgaande van de onderkenning van een solvabele
       collect levs behoeft® van een groep ondernemlngen ult een bepaalde
       sector of reglo , het onderzoek naar en de eventuele aanpasslng van de
       voor de op loss I ng van het onderkende probleem beschlkbare
       technologieen wordt gest Imuleerd .
De geplande projecten zullen , ongeacht de gekozen aanpak , voldoende rulm
van opzet moeten zljn om op het gebled van de ontwlkkellng van de betrokken
sectoren en/of de toepasslng van de technologleen In kwestle een
kata lysator funct le te kunnen vervullen .
ZIJ zullen eveneens volledig of ten dele aan de hierna volgende criteria
dienen te voldoen :
-      een exemplarisch karakter hebben door de hantering van een globale
       systeembenadering bij de Invoering van technologische vernieuwingen ,
       zulks zowel met betrekking tot de zuiver technische aspecten als tot
       andere aspecten , zoals de bedrijfsorganisatie , de opleiding en
       motivatie van het betrokken personeel en de toepassing van
       managementtechnieken , zoals waarde-analyse of
       creativiteitstechnieken , en marktverkenning ;
                                                                              20
 ---pagebreak---                                          18 -
       tot stand brengen van een optlmale comblnatle van diverse vormen van
       cîeskund Ighe ld via transnationale ( tussen diverse Lid-Staten van de
       Gemeenschap ) en , Indien mogelijk , transfunct lone Ie samenwerking
       ( tussen deskundigen op versch 1 1 lende geb leden );
       een sterke economische Impact hebben dank zij een oordeelkundige
       keuze van de betrokken bedrijfstakken of technologieën ;
       een actief aandeel hebben In de vermindering van de regionale
       verschlllen In het aanbod van - en de toegang tôt - technologleën ;
       zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande infrastructuren en zorgen
       voor een betere benutting ervan ;
       een procedure omvatten voor controle en beoordeling , met name
       uitgaande van gekwantificeerde en gemakkelijk verifieerbare
       doe I ste I I I ngen ;
       voorzien In een mechanisme voor het In de praktijk brengen van de
       opgedane ervaring , bij voorkeur rechtstreeks door de begunstigde
       ondernemingen , zulks met het oog op een maximalisering van het
       mu 1 1 lp I I ca tor effect .
Deze projecten zouden zlch kunnen rlchten op ( eventueel voortbouwend op In
het kader van andere communauta I re programma 's lopende projecten )
sector / technologlecomblnat ies , zoals :
.      CAD / CADM en textlel , hout , schoenen , keramische produkten ,
       metaa I construct le -,
       modulaire C IM-techn leken , aan te passen voor gebrulk door het midden -
       en kleinbedrljf In de werktulgbouw en elektrotechnlek ;
        Informât letechnologleën In de woonomgev ing , enz .
A I naargelang het geval kan voor bepaalde technologle / sectorcomblnat les
waar geen Informatie- of telecommunicatietechnologieën aan te pas komen ,
complementariteit worden nagestreefd met lopende of toekomstige projecten
in het kader van andere communautaire programma 's , zoals BRITE / EURAM .
                                                                                2.1
 ---pagebreak---                                         19 -
Voor de financiering van deze projecten , die ten doel hebben
 transponeerbare modellen te verschaffen , zullen andere regels gelden dan
die welke voor de financiering van onderzoek- en ontwikkelingsprojecten
worden gehanteerd . Aangezien het om projecten gaat met een Industrie- en
marktgericht karakter zal de ondersteuning door de Gemeenschap relatief
gering zijn en In hoofzaak dienen als stimulans voor de financiering uit
andere bronnen in de overhelds- of - bij voorkeur - particuliere sector .
Met medewerking van deskundigen en in overleg met de ter zake bevoegde
 Instanties , met name de betrokken vakkringen , zal de Commissie - daarbij
van de binnen haar diensten bestaande overlegstructuren gebruik makend -
het werkterrein voor deze proefprojecten duidelijk afbakenen .
2C .   Verbeteren van het Innovât iek il maat dank zlj een beter Inzlcht In da
       Innovât leprocessen en ean Intens lever overleg tussen de L8d-Staten en
       de Commise le
Er zijn heel weinig betrouwbare kwantitatieve of kwalitatieve en tussen de
Lld-Staten vergelijkbare gegevens over het innovatieproces en de
technologieoverdracht voorhanden . Hiertegenover staat dat politieke wil om
de Innovatie en de ontwikkeling van de technologie daadwerkelijk te
bevorderen , steeds sterker wordt en dat de lokale , regionale en nationale
beslissers elk op hun niveau uiteenlopende maatregelen treffen om de
innovatie te bevorderen en de modernisering van de op hun grondgebied
gevestigde bedrijven te bespoedigen .
Er valt nog heel wat te doen op hst gebied van de analyse van het proces ,
de opsporing van obstakels , de evaluatie van de bereikte resultaten , de
beoordeling van de toegepaste instrumenten en bijgevolg ook van de
doeltreffendheid van de stimuleringsmaatregelen en , ten slotte , de
coördinatie van deze maatregelen .
Tegen deze achtergrond stelt de Commissie twee reeksen aanvullende
maatregelen voor :
                                                                               22.
 ---pagebreak---                                         - 20 -
2.C. 1 .     Nauwlettend volgen van het Innovât leqebeur en In Europa (" European
             Innovation Monltorlng System
De bedoeling hiervan Is , om aan de Commissie en de Lld-Staten de Informatie
te verschaffen die zij nodig hebben om hun beleid ter zake te bepalen en
richting te geven aan hun activiteiten ter ondersteuning van Innovatie en
technologieoverdracht . Hierbij valt met name te denken aan de volgende
werkzaamheden :
         inventariseren , verzamelen en beoordelen van beschikbare gegevens
         over de verschillende stappen van het    innovatieproces en de
         technologieoverdracht ;
         opsporen van leemten en , In overleg met het Bureau voor de
         Statlstlek , vaststellen van prlorltelten en van gemeenschappe I I Jke
         enquétemethoden voor het verzamelen van In Europees verband
         verge I I Jkbare gegevens -,
         nagaan welke de meestbe lovende nieuwe technologieën zijn die uit
         kostenoogpunt uitstekende perspectieven bieden voor een grootschalige
         en rendabele toepassing in bedrijven ;
-         Identificeren en beoordelen van de met name   In het kader van het
         onderhavige programma toegepaste methoden , ten einde de " beste
         werkwijzen " ( best practlces ) vast te stellen en hieraan zo ruim
         mogelijke bekendheid te geven aan bedrijven . Intermediairs en ter
         zake verantwoordelijke Instanties .
2.C.2 .       Intensiveren van het overleg en de ultwlssellng van ervar Ing
             tussen de Lid-Staten en de Commlssle
Ten einde de communautaire samenhang verder te versterken , zullen de
 informatieoverdracht , de vergelijking van de op nationaal en regionaal
niveau gehanteerde beleidsvormen en het overleg tussen de Commissie en de
Lld-Staten Inzake het Innovatiebeleid en de technologieoverdracht dat In
het kader van het vorige programma werd aangevat , op actieve wijze worden
voortgezet en geïntensiveerd , ten einde
                                                                                2-3
 ---pagebreak---                                           21-
!n het vooruitzicht van de interne markt van 1992 een uit regelgevend ,
Juridisch , economisch en fiscaal oogpunt gunstig innovat lekl imaat te
scheppen en het intracommunautaire overleg tussen de deelnemers aan het
innovatieproces aan te moedigen . Evenals In het verleden zal de Commissie
daarbij een beroep doen op een speciaal daartoe In het leven geroepen
comité , dat uit vertegenwoordigers van de Lld-Staten Is samengesteld .
BIJzondere aandacht zal worden besteed aan de speci fieke probi emen die voor
reglo's waar de infrastructuur ter ondersteunlng van innovatle en
technologleoverdracht het mlnst ontwlkkeld is , een beletsel vormen om ten
volle deel te nemen aan de in het kader van dlt programma gep lande
communauta I re acties .
III . TENU I TV0ERLE6G I NS VAN HET PROGRAMMA VAN PRIORITAIRE ACTIES
De omvang van en de voorwaarden voor communautaire steun zullen worden
aangepast aan de aard van de projecten en de voor de uitvoering daarvan
benodigde middelen , met dien verstande dat concurrentievervalsing moet
worden vermeden .
Voor de tenuitvoerlegging van het programma kan gebruik worden gemaakt van
alle geschikte vormen van communautaire actie . Hierbij valt met name te
denken aan studies , dienstverlening , subsidies en f Inanc Ier Ingstechn leken .
Doorgaans zullen In het Publ Ikat ieblad oproepen tot het Indienen van
voorstellen voor projecten worden gepubliceerd . De selectie van de
ingediende projecten zal worden uitgevoerd door de Commissie in overleg met
het uit vertegenwoordigers van de Lld-Staten samengestelde comité .
Voor de uitvoering van de geselecteerde projecten zal financiële steun
worden toegekend , waarvan de omvang zal afhangen van de beschikbare
middelen en de karakteristieken van elk project ( risico , marktgerichtheid ,
enz .). De communautaire steun zal , op enkele uitzonderingen na , nooit meer
dan 50% en , In het geval van proefprojecten , doorgaans 25 è 30% van de
kosten bedragen . Deze steun Is in de eerste plaats bedoeld als een
belangrijke stimulans voor de financiering uit andere bronnen In de
overhelds- of , bij voorkeur , de particuliere sector .
 ---pagebreak---                                            22
De voor de ultvoerlng van het onderhavlge programma over een période van
vljf Jaar benodlgde mlddelen worden geraamd op 130 mlljoen Ecu .
Een groot gedeelte van deze middelen zal In de eerste plaats ten behoeve
van gebieden met een ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande
industrieën worden gebruikt .
In de loop van het derde Jaar van de voor de uitvoering van het programma
vastgestelde termijn zal de Commissie bij de Raad en het Europees Parlement
een evaluatierapport indienen en zal op basis daarvan de richting aangeven
voor het verdere verloop van de werkzaamheden .
IV . CONCLUS IE
De Raad wordt verzocht zljn goedkeurlng te hechten aan de voorgestelde
algemene doe I ste I I Ingen en act les door het bljgaande voorstel voor een
beschlkking goed te keuren .
                                                                             2^
 ---pagebreak---                                                                 BULAGE
                         Voorstel voor een beschikking
                                   betreffende
          de tenuitvoerlegging op communautair niveau van de hoofdfase
                van het strategisch programma voor Innovatie en
                overdracht van technologie - SPRINT - 1989-1993
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHÀPPEN ,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap , inzonderheid op artikel 235 ,
Gezlen het voorstel van de Commlssle d ),
Gezlen het advles van het Europese Parlement < 2 ),
Gezlen het advles van het Economlsch en Soclaal Comité
Overwegende dat de Gemeenschap , overeenkomstig artikel 2 van het Verdrag ,
met name tot taak heeft de harmonische ontwikkeling van de economische
activiteit en een gestadige en evenwichtige expansie binnen de gehele
Gemeenschap te bevorderen en dat , overeenkomstig artikel 130A van het
Verdrag , ten einde de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap In haar
geheel te bevorderen , deze haar op de versterking van de economische en
sociale samenhang gerichte activiteiten ontwikkelt en vervolgt ;
Overwegende dat , overeenkomstig artikel 130F van het Verdrag , de
Gemeenschap zich ten doel stelt de wetenschappelijke en technologische
grondslagen van de Europese industrie te versterken en de ontwikkeling van
haar Internationale concurrentiepositie te bevorderen , en dat de
verwezenlijking van deze doelstelling met name een vastberaden Inspanning
voor de bevordering van de Innovatie en overdracht technologie vereist ;
( 1 ) PB nr.
(2) .
(3) .
 ---pagebreak---                                           2
Overwegende dat de toepassing van het communautair strategisch programma
voor de Innovatie en overdracht van technologie - SPRINT - 1983-1988
de noodzaak heeft doen blijken en de toegevoegde waarde heeft aangetoond
van een ambitieus communautair beleid op het gebied van de Innovatie en
overdracht van technologie , met name In het vooruitzicht van de voltooiing
van de Interne markt voor het einde van 1992 ;
Overwegende dat het voor de toekomst van de Gemeenschap van essentieel
belang Is door passende maatregelen het Innovatievermogen van de
ondernemingen te stimuleren en de snelle toepassing van de nieuwe
technologieën te bevorderen zodra deze beschikbaar zijn ;
Overwegende dat talrijke recente technologieën In bepaalde , traditionele
sectoren of in regio 's met een ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande
 Industrie nog niet voldoende worden toegepast en dat een snelle Integratie
ervan deze sectoren en regio 's in staat zou kunnen stellen hun achterstand
 In te halen , waardoor zowel de concurrentiepositie als de economische en
sociale samenhang van de Gemeenschap kunnen worden versterkt ;
Overwegende dat de Lid-Staten gespecialiseerde diensten op het gebied van
ondersteuning van Innovatie , overdracht van technologie , advies Inzake
 Innovatie- en f I nanc Ier Ingsmanagement en van Industriële samenwerking
hebben ontwikkeld , dat deze Infrastructuren een sterk mu I t I p I I catoref fect
hebben op de bevordering van de Innovatie en de technologische ontwikkeling
van de ondernemingen , voornamelijk in het midden- en kleinbedrijf , en dat
door de Invoering van transnationale mechanismen voor communicatie ,
samenwerking , opleiding en overdracht deze nationale inspanningen worden
geopt Imal Iseerd ;
 (4)   PB nr . L 353 van 15.12.1983 , blz . 12 en PB nr . L 153 van 13.6.1987 ,
       blz . 45 .
 ---pagebreak--- Overwegende dat de Gemeenschap zelf , als aanvulling op de acties van de
Ud-Staten , Initiatieven heeft genomen ter ondersteuning van de Innovatie
en overdracht van technologie , aangezien dit belangrijke elementen zijn In
de tenuitvoerlegging van andere communautaire beleidsvormen ;
Overwegende dat deze Initiatieven dienen te worden gevaloriseerd , ten einde
de doeltreffendheid en samenhang ervan te versterken ;
Overwegende dat het met het oog op het belang van de technologieoverdracht
en de Innovatie voor het midden- en kleinbedrijf aanbeveling verdient , de
acties op dit gebied te coördineren met het beleid ten gunste van het
midden- en kleinbedrijf dat door de Commissie In het kader van haar
actieprogramma Is ontwikkeld dï ;
Overwegende dat het noodzakelijk Is dat er Instrumenten ter beschikking
staan waardoor een betere kennis van het proces van innovatie en overdracht
van technologie moge lijk wordt gemaakt , ten einde de belemmeringen beter te
onderkennen en het effect van de Instrumenten en de beleidsvormen te
beoordelen ;
Overwegende dat wederzijdse Informatieoverdracht , uitwisseling van ervaring
en overleg tussen de Lid-Staten en de Commissie Inzake het Innovatiebeleid
onontbeerlijk zijn voor de versterking en doeltreffendheid van dit beleid
en voor de algemene samenhang van de Gemeenschap ;
 ( 1 ) C0M(86)445 def .
 ---pagebreak---                                           4
Overwegende dat het noodzakelijk Is de toegang tot technologie , kapitaal en
markt te verbeteren , ten einde de Innovatie te stimuleren -,
Overwegende dat een actie van de Gemeenschap op deze gebieden noodzakelijk
blijkt , ofschoon het Verdrag niet In de hiervoor vereiste bevoegdheden
voorziet ,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :
Artikel 1 :
De hoofdfase van het strategisch programma voor de bevordering van
 Innovatie en overdracht van technologie , hierna te noemen " programma
SPRINT " (" Strategie Programme for Innovatlon and Technology Transfer "),
wordt vastgesteld voor een periode van vijf jaar , Ingaande op 1 Januari
 1989 .
 Artikel 2 :
 De doe I ste I I Ingen van het programma zljn de volgende :
 1.     versterking van het Innovatievermogen van de Europese producenten van
        goederen en diensten met het oog op de interne markt van 1992 ;
 2.     bevordering van een snelle penetratie van nieuwe technologieën en
        verspreiding van Innovaties in het gehele economische bestel van de
        Gemeenschap , voornamelijk In de regio 's en sectoren van bedrijvigheid
        waar deze nog niet volledig zijn geïntegreerd , en zodoende
        versterking van de economische en sociale samenhang van de
        Gemeenschap op het gebied van Innovatie en overdracht van
        technologie ;
 ---pagebreak---                                          5
3.    verhoglng van de doeltreffendheld en de coherentle van de bestaande
      regionale , nat fonale en communauta I re Instrumenten en beleldsvormen
      op het gebled van Innovatle en overdracht van technologle .
Artikel 3 :
Ten einde de in artikel 2 bepaalde doelstellingen te bereiken , zullen de
volgende acties worden uitgevoerd , waarbij zorgvuldig rekening zal worden
gehouden met lopende Initiatieven , overeenkomstig het bepaalde In artikel
5:
      versterking van de Europese infrastructuur van Innovat ledlensten door
      de totstandbrenging of consolidatie van transnationale netwerken , met
      name door gebruikmaking van de In de regio 's bestaande structuren ;
 .     steun aan proefprojecten van communautalr belang voor de
       Intracommunautaire overdracht van Innovât les :
 .     verbeter Ing van het Innovat lek I Imaat door een betere kennls van de
       processen en meer overleg tussen de Lid-Staten en de Commlssle .
Deze acties zijn gedetailleerd beschreven In bijlage I.
Artikel 4 :
Het voor de uitvoering van het programma nodig geachte bedrag beloopt 130
miljoen Ecu . Een aanzienlijk deel van dit bedrag zal in de eerste plaats
worden gebruikt ten voordele van de regio 's met een
ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande Industrie .
                                                                              3o
 ---pagebreak---                                       - 6 -
De indlcatleve verdellng over de versch I I lende In artlkel 3 vermelde actles
Is opgenomen In bljlage II .
Artikel 5 :
1.      De Commissle Is verantwoorde I I Jk voor de ultvoerlng van het programma
        SPRINT .
2.      De Commissie wordt bijgestaan door een comité , samengesteld uit
        vertegenwoordigers van de Lld-Staten en voorgezeten door de
        vertegenwoordiger van de Commissie . De naam van het comité Is " Comité
        voor  Innovatie ".
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van
de te nemen maatregelen . Het comité brengt advies uit over dit ontwerp
binnen een periode die door de voorzitter kan worden vastgesteld naar
gelang van de urgentie van het betrokken vraagstuk . Het advies wordt
vastgesteld met een meerderheid van stemmen , overeenkomstig artikel 148 ,
 lid 2 , van het Verdrag voor de goedkeuring van de besluiten die de Raad
moet nemen op voorstel van de Commissie . In het comité worden de stemmen
van de vertegenwoordigers van de Lld-Staten gewogen overeenkomstig
bovengenoemd artikel . De voorzitter neemt geen deel aan de stemming .
                                                                                3I
 ---pagebreak---                                       - 7 -
Οβ ΟοιηιηΙδδΙθ δΐβΐΐ (Π33ίΓθ9θΙθη νβδί ΰΐβ οηηΐάΰβ I I I ] Κ Ιοβρ35β33Γ ζΜη .
Indien deze echter niet In overeenstemming zijn met het door het comité
uitgebrachte sdvles , worden de maatregelen onmlddel I I Jk door de Commissie
ssn de Rdsd medegedeeld . In dst geval Ion de Commissie de toepassing van de
door haar besloten msstregelen één maand uitstellen , gerekend vanaf de
datum van deze mededeling .
De Raad kan met gekwal 1 f iceerde meerderheld van stemmen een afwljkend
beslult nemen blnnen de In de voorafgaande alinea bepaalde période .
3.     Bij de tenuitvoerlegging van het in artikel 3 vastgestelde actieplan
       raadpleegt de Commissie het comité met name met betrekking tot de
       volgende gebieden :
       -   priorltelten van het actleplan ,
       -   évaluât le van de projecten ,
       -   évaluât le van het programma met het oog op de opstelllng van het
           in artikel 8 bedoelde rapport .
4.     De Commissle zorgt voor een nauwe coordlnatle tussen SPRINT en de
       reeds bestaande of In voorbereldlng zljnde communauta I re Inltlatleven
       met een aanverwant of aanvul lend karakter .
                                                                               32
 ---pagebreak---                                          - 8 -
Artikel 6 :
1.    De financiële steun van de Gemeenschap zal worden aangepast aan de
      specifieke kenmerken van de betrokken actie . Deze steun zou kunnen
      worden toegekend In de vorm van een al dan niet rechtstreekse
      subsidie , een voorschot uit eigen middelen , een bijdrage aan de
      totstandbrenging van een garant lemechan Isme of In welke andere
      passende vorm dan ook . Deze steun , uitgedrukt In een percentage van
      de totale kosten , zal geringer uitvallen naarmate het project of de
      actie meer marktgericht Is .
2.    Voor de tenu 1 1 voer legg I ng van het programma SPRINT zal de Commlssle
       In de regel oproepen lanceren voor het Indlenen van voorstellen .
3.    Voor deze tenuitvoerlegging zal de Commissie tevens gebruik maken van
      de door haar in het kader van andere beleidsvormen ontwikkelde
       Instrumenten en organen , met name van het regionale beleid , ten einde
      de doeltreffendheid van het programma en de algemene coherentie te
      versterken .
4.    De medecontractanten van de Commissie dienen In het algemeen het
      grootste deel van de financiering voor hun rekening te nemen ; dit
      bedraagt ten minste 50 % van de totale kosten . In
      uitzonderingsgevallen en na raadpleging van het comité mag een
      bijdrage die dit percentage overschrijdt echter niet worden
      uitgesloten , met name wanneer er rekening moet worden gehouden met de
      specifieke problemen die de deelneming van de regio 's met een
      ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande Industrie aan
       transnationale activiteiten bemoeilijken .
                                                                                33
 ---pagebreak--- Artikel 7 :
Overeenkomstig een door de Commissie vast te stellen procedure en na advies
van het " Comité voor de Innovatie " wisselen de Lld-Staten en de Commissie
periodiek alle nuttige Informatie uit Inzake de verwezenlijking van de
doelstellingen van het programma waarop het onderhavige besluit betrekking
heeft .
Artikel 8 :
 In de loop van het derde Jaar van ultvoerlng van het programma , stelt de
Commlssle na advles van het " Comité voor de Innovât le " een
beoorde I I ngsrappor t op over de bereikte resultaten en legt dit aan de Raad ,
het Europese Parlement en het Economlsch en Soclaal Comity voor . Dlt
rapport kan eventueel vergezeld gaan van voorstellen tôt wljzlging van het
programma die op grond van de resultaten noodzakelijk zouden kunnen
bl I Jken .
Na voltooilng van het programma en na raadpleglng van het Comité , legt de
Commlssle de Raad , het Europese Parlement en het Economlsch en Soclaal
Comité een rapport voor over de verwezenl I Jklng en de resultaten van het
programma .
Artikel 9 :
De Commlssle verspreldt de resultaten van de maatregelen die ult hoofde van
deze beschikklng ten ultvoer worden gelegd , met behulp van de daartoe meest
geschlkte hulpmlddelen , In de Gemeenschap .
Artikel 10
 Deze beschikking is gericht tot de Lld-Staten .
 Gedaan te Brussel ,                                      Voor de Raad ,
                                                                                зц
 ---pagebreak---                                                                   B I JL AGE I
     STRATEG ISCH PROGRAMMA VOOR INNOVATIE EN OVERDRACHT VAN TECHNOLOG I E
                            - SPRINT - 1989-1993 -
                 DOELSTELLINGEN EN OMSCHRIJVING VAN DE ACTIES
DOELSTELLINGEN
De doelstel I ingen van het programma zljn de volgende :
1.     versterking van het Innovatievermogen van de Europese producenten van
       goederen en diensten met het oog op de Interne markt van 1992 ;
2.     bevordering van een snelle penetratie van de nieuwe technologieën In
       het gehele economische bestel van de Gemeenschap , met name In de
       regio 's en sectoren waar deze nog niet volledig geïntegreerd zijn , en
       zodoende , in nauwe overeenstemming c.q . samenwerking met andere door
       haar bevorderde beleidsvormen , instrumenten en organen , de
       versterking van de economische en sociale samenhang van de
       Gemeenschap op het gebied van de Innovatie en de overdracht van
       technologie ;
3.     vergroting van de doeltreffendheld en samenhang van de bestaande
       regionale , nationale en communauta I re beleldsvormen op het gebled van
       de innovatie .
De voorgestelde acties , die In drie reeksen prioritaire acties zijn
onder verdeeld , zullen het mogelijk maken zoveel mogelijk voordeel te halen
uit de communautaire dimensie en de nationale Inspanningen op het gebied
van de Innovatie en overdracht van technologieën te optimaliseren , ten
einde de technologische ontwikkeling van de Europese ondernemingen te
bespoedigen .
 ---pagebreak---                                               2
ACT I ES
A.       Versterklng van de Europese Inf rastructuur voor Innovât ledlensten
         door de opzet van Intracommunauta I re netwerken
         Dit houdt met name In :
1.       Versterklng van de Intracommunautaire netwerken voor Innovât le :
       1a ) consol Ider Ing en uitbreldlng van de bestaande netwerken van met
            name :
                   consulenten op het gebied van technologie en
                   I nnovat I emanagement ;
                   sectorlële centra voor collectlef onderzoek ;
                   Instelllngen voor de flnanclerlng van Innovât le .
       1b ) opzet van nleuwe netwerken , met name tussen :
                   onderzoeklnstel I Ingen voor contractonderzoek ;
                   advlesbureaus
                   specialisten op het gebled van kwal Iteltszorg^waarde-analyse ...
       1c ) versterklng van de Intracommunautaire samenwerklng tussen :
                   interfaces onderzoek / Industr le en un I vers I te 1 1 / Industr le ;
            -      " technopo I en " en " science parks ".
       1d ) totstandbreng I ng van mechanlsmen voor de koppellng van
             verschillende netwerken ter bevordering van de Innovatie en
            overdracht van technologie .
 ---pagebreak---                                      - 3 -
2.  Maatregelen ter ondersteunlng van de netwerken :
   2a ) actles op het gebled van Informât le , bewustmak Ing , bevorderlng en
        overdracht van know-how en daarmee samenhangende maatregelen :
              transnationale uitwisseling van ervaring , met name door
              steun voor studies , studiedagen voor specialisten , de opzet
              van netwerken van deskundigen In de betrokken
              managementdlsclpl Ines ( kwaliteit , waarde-ana I yse ,
              market Ing , . . . ) ;
        .     verspreiding van deze managementtechnieken door passende
              bevorder Ingsmaat regel en ( conferenties , tentoonstellingen ,
              publlkatles , Europese prijzen , " success stor les " , . . . ) ;
              acties op het gebied van de Informatie , bewustmaking en
              overdracht van technologie met een transnationaal karakter
              of doel voor de bij de verspreiding en overdracht van
              technologie en bij Innovat lemanagement betrokken
              beroepsgroepen ; deze acties zullen worden uitgewerkt In
              nauwe overeenstemming met het programma COMETT .
   2b ) speclfleke Instrumenten voor de verhoglng van de doe I tref fendhe I d
        van de netwerken , zoals met name :
              totstandbrenglng van contacten tussen de toekomstlge
              partners in netwerken (b I Jvoorbee I d door middel van bezoeken
              en ultwlsseling van personeel , Introduct lecursussen , . . . ) ;
        .     uitwisseling van technologische mogelijkheden , met name door
              maatregelen gericht op :
                       versterking van het transnationale effect van
                       technologische beurzen en tentoonstellingen
                       ( samenwerking tussen organisatoren uit verschillende
                       regio 's , bezoeken van Industriëlen uit andere
                       regio 's , ...)
 ---pagebreak---                                          - A -
                ..          ontwikkeling en passend gebruik van middelen voor
                            attenderlng op deze technologische mogelijkheden
                            ( catalogussen , tentoonstellingen , beurzen ,
                            gegevensbanken , conferenties en studiedagen ,
                            vldeoconferenclng , ...)
        .       vaststelllng van de " beste werkwljzen * ( best practice ) met
                betrekklng tôt de overdracht van technologie ;
        .       specifieke maatregelen om de regio 's van de Gemeenschap waar
                de Infrastructuur voor Innovat lediensten het minst
                ontwikkeld Is , In staat te stellen op ruimere schaal aan de
                diverse Intracommunautaire netwerken deel te nemen .
   2c ) op de markt brengen van dank zij netwerken tot stand gekomen
        Innovaties door de verbetering van de dialoog tussen
        kapitaalverschaffers , technologen en door de netwerken
        geïdentificeerde Innovators ( projectgegevensbanken ,
        Intracommunautaire " Investment fora " en " brokerage meetings "
        bl J voor beeld ) .
B.  Ondersteun I ng van de proefprojecten voor        Intracommunautaire
    Innovât leoverdracht . met name door :
.   steun aan proefprojecten met een transnat lonaa l karakter die de
    industriële samenwerking bevorderen , en In het bijzonder gericht zijn
    op de toepassing van generieke technologieën In bepaalde
    bedrijfstakken in regio 's van de Gemeenschap met een
    ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande Industrie ;
.   begeleidende acties , gericht op de bewustmaking en opleiding van de
    betrokken ondernemingen , waarbij bijzondere aandacht wordt besteed
    aan de transnationale dimensie ;
                                                                               S.8
 ---pagebreak--- .      technische steun aan ondernemingen waar deze technologieën toepassing
       kunnen vinden , met name door gebruik van In de overdracht van
       technologie gespecialiseerde netwerken en van centra voor
       geavanceerde technologie ;
,      steun aan de daadwerkelijke verwezenlijking van de projecten , In het
       bijzonder door het vrijmaken van beschikbare financieringsmiddelen ,
       zowel uit de overheids - als uit de particuliere sector .
 In dit verband ls een tweeledige aanpak mogelljk :
 .     die waarblj , ultgaande van de I dent I f Icat I e van de beschlkbare
       technologieën die op grond van hun kosten-batenverhoud Ing geschikt
       zijn om op ruime schaal te worden toegepast door ondernemingen In
       gebieden met een ontwikkelingsachterstand of achteruitgaande
       Industrie , de toepassing van de aldus geïdentificeerde technologieën
       In de betrokken sectoren wordt bevorderd ;
       die waarbij , uitgaande van de onderkenning van een solvabele
       collectieve behoefte van een groep ondernemingen uit een bepaalde
       sector of regio , de Identificatie en eventuele aanpassing van de voor
       de oplossing van het onderkende probleem beschikbare technologieën
       wordt gestimuleerd .
 ---pagebreak---                                       - 6 -
De geplande projecten zullen voldoende ruim van opzet moeten zijn , ten
einde op het gebied van de ontwikkeling van de betrokken sectoren en de
toepassing van de technologieën In kwestie een kata lysatorfunct ie te kunnen
vervullen . ZIJ zullen eveneens volledig of ten dele aan de hierna volgende
criteria dienen te voldoen :
      een exemplarisch karakter hebben door de hantering van een globale
      systeembenadering bij de Invoering van technologische vernieuwingen ,
      zowel met betrekking tot de zuiver technische aspecten als met
      betrekking tot de bedrijfsorganisatie , de opleiding en motivatie van
      het betrokken personeel en de toepassing van managementtechnieken ,
      zoals waarde-analyse , Industriële vormgeving en marktverkenning ;
      tot stand brengen van een optimale combinatie van deskundigheid vla
      transnationale ( tussen diverse Lld-Staten van de Gemeenschap ) en ,
       Indien mogelijk , transfunct lone Ie samenwerking ( tussen deskundigen op
      verschillende gebieden );
      een sterke economische Impact hebben dank zij een oordeelkundige
      keuze van de betrokken bedrijfstakken of technologieën ;
      een actief aandeel hebben In de vermindering van de regionale
      verschillen In het aanbod van - en de toegang tot - de technologieën ;
      zoveel moge lijk gebruik maken van bestaande Infrastructuren en zorgen
      voor een betere benutting ervan ;
 ---pagebreak---                                       - 7 -
   een regel Ing omvatten voor contrôle en beoordellng , met name op basls
   van gekwant I f I ceerde en gemakke I I Jk ver I f leerbare doelstel I Ingen ;
   voorzien in een mechanisme voor het automatisch in de praktijk
   brengen van de opgedane ervaring , bij voorkeur rechtstreeks bij de
   begunstigde ondernemingen , zulks met het oog op een maximalisering
   van het mul t ipl Icatoreffect .
C. Verbeterlng van het Innovât lekl Imaat dank zlj een beter Inzlcht In de
   Innovât leprocessen en een Intenslever overleg tussen de Lld-Staten en
   de Commlssle
1. Nauwlettend volgen van het I nnovat iegebeuren In Europa (" European
   Innovation Monltorlng System ").
2. Intensivering van het overleg en de uitwisseling van ervaring tussen
   de Lld-Staten en de Commissie Inzake het beleid op het gebied van
    Innovatie en technologieoverdracht , ten einde ter zake een uit
   regelgevend , Juridisch , economisch en fiscaal oogpunt gunstig
    Innovat lek I Imaat te scheppen .
                                                                                ц I
 ---pagebreak---                                                                            B I JLAGE 1 1
           INTERNE VERDELING VAN DE KRED1ETEN ( ter Indlcatle )
                                                                           Ml I Joen Ecu
A) Europese Infrastructuur van Innovat ledlensten
   1 . Versterklng van de netwerken :                                                50
       a)     netwerken van advlseurs ten behoeve van de
              overdracht van Innovatie en technologie                             15
       b)     netwerken van sectorlële centra voor collec-
              tlef onderzoek                                                      15
       c)     nleuwe netwerken ( contractonderzoek / i nterfaces
              tussen onderzoek of unlversitelt en Industrle / en
              g Ineer lng / technopolen / f Inanc 1er Ings ins te 1 1 Ingen . . ) 15
       d)     koppellng van netwerken die de Innovât ie en
              technologleoverdracht kunnen bevorderen                              5
   2 . Begeleldende maatregelen                                                       20
       a)     transnationale opleidingen op het gebied van Inno¬
              vat iemanagement , netwerken van deskundigen ( design ,
              kwaliteitszorg , waarde-ana lyse , marketing van nieuwe
              produkten . . . ) en bijbehorende stimuleringsmaatre¬
              gelen ( conferenties , Europese prijzen .
              publlkatles , tentoonste I I Ingen )                                12
       b)     maatregelen ter ondersteun I ng van de netwerken
              ( technologlsche beurzen , Instrumenten voor de
              ultwlssellng van technologlsche mogel I Jkheden )                    5
                                                                                M2-
 ---pagebreak---        c)     markt Introduct le van dank zlj de netwerken tôt
              stand gekomen innovât les (" Investment Fora ",
              " brokerage meet ings ")                           3
B) ProefproJecten op het qebled van de Intracommunautaire
   overdracht van Innovaties                                         50
C) Informât leoverdracht betreffende Innovât le . overleg tussen
   de Lld-Staten en de Commlssle                                     l^
   1 . " European Innovation Monltorlng System "                 5
   2 . overleg en ultwlssellng van ervarlngen                    5
                                                       TOTAAL      1 30
 ---pagebreak---                                                                  BÎJLAGE III
                  RESULTATEN VAN HET EERSTE PROGRAMMA SPRINT
Het programma SPRINT ( Strategie Programme for Innovatlon and Technology
Transfer ) - en het daaraan voorafgaande " programma voor de transnationale
ontwikkeling van een Infrastructuur met het oog op de beoordeling van
innovatie en overdracht van technologie ", waarvan het eerstgenoemde de
voortzetting Is - heeft het mogelijk gemaakt verschillende typen van acties
te beproeven die , onafhankelijk van en aansluitend op de acties op het
gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling , op grond van hun
dimensie en aard kunnen bijdragen tot de verbetering van de innovatie en de
overdracht van technologie op het niveau van de Gemeenschap als geheel .
Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste aldus beproefde
benaderingsmethoden en mechanismen :
1 .    Intracommunautaire netwerken van gespecialiseerde Intermediairs zijn
      opgezet ter bevordering van de transnationale technologische
      samenwerking tussen ondernemingen , met name In het midden- en
      kleinbedrijf , die steun ontvangen om de ondernemingen die op zoek
      zijn naar Europese partners te selecteren , motiveren en begeleiden .
      Vier Jaar geleden werd met de uitvoering van SPRINT en het
      Transnationale Plan een aanvang gemaakt ; sedertdien hebben ongeveer
       tweehonderd vijftig intermediairs - Kamers van Koophandel en
       Industrie , bedrijfsadviseurs , Instanties voor de overdracht van
       technologie , bureaus voor regionale ontwikkeling , technology brokers
       ... - deelgenomen aan de door SPRINT ondersteunde mlcro-netwerken .
      Van één mlcro-netwerk maken In de regel 3 tot 5 partners uit
       verschillende regio 's van de Gemeenschap deel uit . leder ervan heeft
       tot taak , een gegeven aantal verifieerbare overeenkomsten Inzake
       technologische samenwerking tussen ondernemingen af te sluiten voor
       elke fase ( gewoonlijk een periode van twaalf maanden ) van de door
       SPRINT verleende ondersteuning .
 ---pagebreak---                                      2
Dit stelsel van netwerken is systemat Isch ontwlkkeld met de
tenul tvoer legglng van het programma : nleuwe netwerken werden opgezet
en nleuwe partners opgenomen In de bestaande netwerken ;
tege l I Jker t I Jd werd de communautaire steun onttrokken aan ( of nlet
vernleuwd ) Intermediaire of netwerken die geen bevredlgende
resultaten hadden opgeleverd . Momenteei bestaat SPRINT ult een kern
van ongeveer 150 organisât les , die aan clrca 50 mlcro-netwerken
deelnemen .
BIJ de laatste telling , die plaatsvond In Januari 1988 , Is gebleken
dat de SPR INT-netwerken , hoewel ze nog geen 3 Jaar operationeel zijn ,
120 ver I f leerbare overeenkomsten Inzake transnationale technologische
samenwerking tussen ondernemingen tot stand hadden gebracht .
Vergelijking met een soortgelijke enquête die 9 maanden eerder was
gehouden , geeft een duidelijke stijging te zien van de produkt I v I te 1 1
van de netwerken die In de meeste gevallen van vrij recente datum
zijn . De met SPRINT opgedane ervaring toont aan dat een doeltreffend
mlcro-netwerk , zodra het zijn kruissnelheid heeft bereikt , 4 tot 5
technologische overeenkomsten tussen ondernemingen per Jaar tot stand
brengt , gewoonlijk aan het einde van het tweede Jaar .
De communautaire steun wordt dus geleldelljk stopgezet gedurende - of
met Ingang van - het derde Jaar , zodra het mlcro-netwerk gevestlgd
 Is ; desondanks blljven de meeste netwerken hlerna functloneren zonder
financlële steun en blljven zlj transnationale
samenwerk I ngsovereenkomsten tussen blj hen aangesloten ondernem I ngen
tot stand brengen .
Met andere woorden , de steun aan SPRINT bestaat In feite In de
financiering van de beginfase (" seed flnance ") van de
totstandbrenging van een permanente , transnationale samenwerking
tussen Intermediairs , ten behoeve van de ondernemingen In de
verschillende Lld-Staten die wensen samen te werken op het gebied van
 Innovatie en overdracht van technologie .
 ---pagebreak---                                       3
   Deze voortdurende samenwerking tussen Intermediairs Is nog versterkt
   door een aantal maatregelen die erop gericht zijn de netwerken te
   stimuleren , uitwisseling van personeel en regionale werkbijeenkomsten
   te bevorderen en opleidingsprogramma 's te organiseren , met name voor
   de nieuwelingen In het vak van de Innovat I e-onder steun Ing , vooral uit
   de minst geïndustrialiseerde regio 's van de Gemeenschap , ten einde
   een echt korps van deskundigen op het gebied van Innovat lemanagement
   en technologische ontwikkeling te vormen .
2. Intracommunautaire netwerken voor actleve samenwerklng tussen
   sector lë Ie centra voor collectief onderzoek ( centres technlques
   Industr iels / Industr lal research assoclatlons ...). Doel van deze
   proefactle was , de expertise van deze centra samen te voegen en te
   exploiteren , en tevens de gepr Ivl I Igleerde betrekkingen die deze met
   de ondernemingen In hun respectieve sectoren onderhouden , te
   benutten , ten einde de snelle verspreiding van de beschikbare nieuwe
   technologieën onder deze ondernemingen te bevorderen . Daarbij is
   vooral - doch niet uitsluitend - het accent gelegd op de traditionele
    Industr iesectoren .
   Ongeveer 20 netwerkprojecten hebben In het kader van SPRINT
   ondersteuning ontvangen en meer dan een vijfde van de sector lë Ie
   centra voor collectief onderzoek In de Gemeenschap werden zodoende
   bij het programma betrokken .
   Deze netwerken hebben bijvoorbeeld geholpen bij de verspreiding       van
   CAD-CADM-techno I og I eën In de schoenindustrie , bij de verbetering van
   de opleiding en de kwaliteitscontrole In lasserljen , bij de verhoging
   van de produkt Ivl telt In de houtverwerkende Industrie door de
   doelgerichte stimulering van het gebruik van elektrische droogovens .
 ---pagebreak--- Met een aanvullende reeks projecten werden de innovat lebehoef ten van
de traditionele sectoren - schoen-, textiel - en keramische Industrie
geïdentificeerd . Werkgroepen van Europese deskundigen hebben , In
nauwe samenwerking met het bedrijfsleven , de specifieke
technologische leemten In elke sector opgespoord en vervolgens
verschillende acties Ingezet ( bijvoorbeeld Europese
Informat lesemlnars voor bedrijven , technologische handboeken ,
audiovisuele middelen , registers van Europese deskundigen , ...), ten
einde tot gemeenschappelijke oplossingen voor deze problemen te
komen .
Conferenties en seminars op Europese schaal , gericht op de
verspreiding van wetenschappelijke en technische informatie of op de
overbrenging van know-how op het gebied van Innovat lemanagement en
van technieken voor de overdracht van technologie . Meer dan 70
 Initiatieven overal In de Gemeenschap hebben daartoe een bijdrage van
SPRINT ontvangen .
De gegevensbasls ICONE - VergelIJkend Reglster van nat lona le en
Europese normen , Is In het kader van SPRINT opgericht om de
doeltreffendheid te beproeven van een dergelljk instrument voor de
vergelijking van de bestaande nationale en Internationale technische
normen en voorschriften , met het oog op een grotere doorzichtigheid
 in de technische en commerciële betrekkingen binnen de Gemeenschap .
 In de proeffase van ICONE Is men erin geslaagd , 35 % van de bestaande
nationale normen , met name die welke een Europees of Internationaal
equivalent hebben , op te nemen . Een bij meer dan duizend
ondernemingen In de Lld-Staten gehouden enquête heeft aangetoond dat
er In de Europese Industrie grote belangstelling bestaat voor dit
project , waarvan de volgende fase zal zijn de vaststelling van de
voorwaarden voor de uitbreiding tot alle In de Gemeenschap bestaande
normen .
 ---pagebreak---                                        - 5 -
5.     Hat over I eg tussen de Lld-Staten en da Commissi a op gese Iscteerde
       gab laden van hat beleld inzake Innovatle an overdracht van
       technoiogie heeft geleld tot een vruchtbare ultwlssellng van ervarlng
       an gaholpen de standpunten nader tot elkaar te brengen .
       Een van da resultaten ervan was een proefproject ter bevordering van
       de Industriële vormgeving ( design ) als belangrijke factor In het
       Innovatieproces , dat door SPRINT , te zamen met de Lld-Staten , is
       gelanceerd . Een ander gevolg was dat er breedvoerige gesprekken op
       gang zijn gebracht over de problemen In verband met de bescherming
       van de Industriële eigendom , waarbij men met name Is uitgegaan van
       een reeks leerrijke empirische studies ter vergelijking van de kosten
       voor de bescherming van de Industriële eigendom en van de hiermee
       samenhangende proceskosten In de Lld-Staten . SPRINT heeft tevens
       studies geëntameerd of ad hoe werkgroepen opgericht die zich
       bezighouden met onderwerpen als de Instellingen voor onderzoek op
       contractbasis , vraag en aanbod op het gebied van de opleiding In
        Innovat iemanagement , de rol van de lokale of regionale overheden en
       van de “ Science parks " of technopolen In het Innovatieproces .
Het programma SPRINT Is , geheel of gedeeltelijk , door verscheidene teams
van onafhankelijke deskundigen en In verschillende fasen van zijn
tenuitvoerlegging geëvalueerd . Bovendien heeft de Commissie zelf het
programma en de verschillende acties ervan op gezette tijden aan Interne
evaluaties onderworpen .
Al deze evaluaties hebben telkens weer de gegrondheid bevestigd van de
belangrijke doelstellingen van SPRINT en van de voor de tenuitvoerlegging
ervan gestelde prioriteiten . Tevens werd het de beheerders van het
programma mogelijk gemaakt , aan de hand van deze beoordelingen en In het
 licht van de opgedane ervaring , bepaalde activiteiten om te buigen . Zo
werden sommige acties stopgezet , ofwel omdat ze hst nagestreefde doel
hadden bereikt , of omdat de verhouding kosten-baten onbevredigend bleek .
 ---pagebreak--- ïo heeft dd corit.ro Ie aangetoond bat hst Ne ITC-proJect vcor de verbinding
v?ii organisaties vcor de overdracht var. technologie vla telefax zijn
demonstratieve functie In minder dan twee Jaar had vervuld en dat de
ondersteuning van SPRINT kon worden stopgezet en de hiervoor uitgetrokken
middelen voor andere doeleinden konden worden besteed . Uit de evaluaties Is
verder gebleken dat de steun aan EVCA - European Venture Capital
Assoclatlon - zijn doel - de ontwikkeling en structurering van dit beroep
 In Europa - had bereikt en dat , aangezien deze organisatie In 1987 In eigen
behoeften zal kunnen voorzien , de communautaire steun vroeger dan
aanvankelijk gepland kon worden staakt .
De verschillende evaluaties van SPRINT hebben zonder uitzondering bewezen
dat de voor het programma uitgetrokken middelen volstrekt onvoldoende zijn
om aan de behoeften van een communautair project ter ondersteuning van de
 innovatie en overdracht van technologie op Europese schaal te voldoen . Het
spreekt vanzelf dat het effect van SPRINT ernstig Is verzwakt door het
gebrek aan middelen : sommige proefactles konden de voor een Juiste
beoordeling van hun doeltreffendheid vereiste " kritieke massa " nauwelijks
bereiken en een groot aantal deugdelijke projecten konden niet worden
geselecteerd wegens gebrek aan middelen .
 ---pagebreak--- öondariks heeft deze eerste ervaring van meer dan vier Jaar hst mogelijk
maakt :
    de behceftsn en de condities voor het welslagen van een communauta I r
    beleld van Innovât le en overdracht van technologie vast te stellsn ;
    enkele van de voor een dergelljk beleid gehanteerde Instrumenten te
    beproeven en te beoordelen ;
    een beroep te doen op de voor de tenuitvoerlegging ervan geschikte
     partners ;
     de noodzakel I Jkheid te onderkennen van coôrdlnering van de
     versch I I lends communautaire Initiât leven en van een grondlger overleg
     tussen de L Id-Staten en de Commissle ;
     de noodzaak aan ts tonen van de opstelling van een programma met meer
     geconcentreerde doelstellingen en meer ultgebrelde financiële
    m I döe I en .
                                                                             50
 ---pagebreak---                  !;··.£ '*£ ■.* .Ίώ    ,·τ:    I η , γ . ·. :';··ι'ϋ· ϊ .5 Υ3η ΞΓ.ΓΪ ί-;'. ΐν.'*ΓΒ -^©3 ϊ υ I £ νδπ ίβ β©?(1
■ • fl }; ■*»f f-.,ni'ï tJ ? ii ! JVVK , ‘ «'3     v‘.;.î cîs hoofdfase van het strateglsch programma
voor da innovatie ®n overdr acht van technologie - SPRINT - 1989-1593 .
     MeirkîranduvÆ fcstreffsr.ds ds gevolgers ycor wsrkgelsgsnheld en concurrent le-
                                                                vsrmogen
  I            vcorr.aamste redsnsn voor de Invoerlng van de maatregelen
               Gezien de voortdurende veranderingen In de technologie en de
               toenemende behoefte aan Innovatie en met het oog op de economische
                Interdependentie en concurrentie , dienen er Europese oplossingen te
               worden gevonden om de technologische ontwikkeling van de
               ondernemingen te vergemakkelijken en te begeleiden .
               De coördlnerlng van de bestaande Instrumenten , de harmonisering van
               de voorschriften , de vermeerdering van de Intracommunautaire
               uitwisselingen van ervaringen , de versterking van de Europese
                Infrastructuur van Innovat led iensten door de opzet van transnationale
               netwerken , al deze maatregelen dienen In belangrijke mate bij te
               dragen tot de verwezenlijking van de Interne markt en tot de
               versterking van de economische en sociale samenhang van de
               Gemeenschap .
               -      Wat zlj de polltleke doe I ste I I I ngen : soc I aa I . milieu , Interne
                      markt , enz .?
                      Doelstel I Ingen van het voorgestelde programma zljn de volgende :
                       1.        de Innovât lecapaclteit van de Europese producenten van
                                 goederen en diensten met het oog op de Interne markt van
                                  1992 versterken ;
                                                                                t
 ---pagebreak---                                         2
       2.      een snelle penetratie van de nieuwe technologieën In do
               economische structuur van de Gemeenschap , met name In de
                regio 's en sectoren waar deze nog niet volledig geïntegreerd
                zijn , bevorderen , ©n zodoende de economische en sociale
                samenhang van de Gemeenschap op het gebied van de innovatie
                en van de overdracht van technologie te versterken , In nauwe
                overeenstemming c.q . samenwerking met andere door haar
                gestimuleerde beleidsvormen , instrumenten en organen ;
       3.       de doeltreffendheid en samenhang van de bestaande régionale ,
                nationale en communautaire be le Idsvormen op het gebled van
                de Innovât le vergroten .
    -  Wat zouden de gevoigen zljn Indien deze maatregelen nlet werden
        I ngevoerd ?
       De onoernam Ingen van de Gemeenschap zouden In de wedloop om een
       beter® cor.cur rent lepos 1 1 le achterop raken .
I I Kenmerken van de betrokken ondernemingen
       Hebben deze voorstellen gevolgen voor de ondernemingen ?
       Ondernemingen van elke grootte , In welke regio dan ook , kunnen van
       deze maatregelen profiteren .
    - Hebben de voorstellen gevoigen voor de concurrent le ?
        Nee - Z I J zljn ultslultend gerlcht op de verbeterlng van de
        concurrent I epos It le van de Gemeenschap ten opzlchte van het
        bu I ten I and .
                                                                             52.
 ---pagebreak---     -   Ir- 1 cf<3 uitwerki ng v a n deze maatregelen In bepaalde regio 's sterke r
        Kordpn gevoel d dan in ander e ?
        fa msetrege len zijn er met name op gericht , regio 's waar de
        Infrastructuur van diensten ter bevordering van de Innovatie
        minder goed ontwikkeld Is , In staat te stellen Intensiever deel te
        nemen aan de geplande transnationale acties en zodoende meer
        voordeel te trekken van het communautaire beleid inzake Innovatie
        en overdracht van technologie .
III Welke verp I I cht I ngen worden de ondernem I ngen door deze maatregelen
    r echtstreeks opgelegd ?
    Deze maatregelen brengen voor de ondernemingen geen enkele nieuwe
    verplichting mede . ZIJ hebben ten doel op Indirecte wijze de
    technologische Innovatie en ontwikkeling aan te moedigen . De
    maatregelen zullen geen enkele kracht van wet hebben en evenmin geen
    verhoging van de sdmlnistat lekosten veroorzaken .
IV  Welke Indirecte verpl Icht Ingen zouden door de lokale , régionale of
    nationale overheden kunnen worden opgelegd ?
    Geen .
V   BIJzondere bepa I I ngen ten gunste van het KMB
    De maatregelen hebben tot doel , de technologische ontwikkeling van de
    ondernemingen , dus ook van de kleine en middelgrote ondernemingen , te
    vergemakkelijken . ZIJ zouden vooral de Innovatie In deze categorie
    ondernemingen ten goede komen .
 ---pagebreak--- VI  Waarsch I J n I I Ike ultwerking
    -  OP het concurrentievermogen van de ondernemingen : het programma
       kan - dat Is namelijk ©en van de doelstellingen ervan - het
       concurrentievermogen van de ondernemingen aanzienlijk verhogen .
    -  op de schepping van werkgelegenheid : de verwachte verbetering van
       de Innovatie en van de technologische ontwikkeling van de
       ondernemingen zal lelden tot de schepping of versterking van
       economische activiteiten en bijgevolg , de schepping van
       werkgelegenheid .
VII Zljn de betrokken raadgevende Instant les geraadpleegd ?
    Deze zijn gedurende de tenuitvoerlegging van het voorafgaande
    programma voortdurend geraadpleegd . De voorgestel de maatregelen
    omvatten de oprichting van een beheerscomité op die gebieden die
    erdoor worden bastreken .
 ---pagebreak---                                     FICHE FINANCIÈRE
1 . INTITULÉ DE LA LIGNE BUDGÉTAIRE
    "Actions communautaires dans le domaine de 1 ' innovation et du transfert des
    technologies ", article B 752 .
2 . BASE JURIDIQUE
    - Article 235 du Traité CEE .
    - Décision 83/624/CEE du Conseil du 25.11.1983 relative à un plan de dévelop¬
      pement transnational de l' infrastructure d' assistance a l' innovation et an
      transfert des technologies ( J.O. L 353 du 15.12 . 1983 ).
    - Decision 87/307 /CEE du Conseil du 09.06.1987 modifiant la decision
      83/624/CEE relative a un plan de developpement transnational de 1' infra¬
      structure d' assistance a 1 ' innovation et au transfert de technologies
      ( 1983-1985 ) ( J.O. L 153 du 13.06.1987 ).
    - Projet de décision du Conseil concernant la phase principale du prograinme
      stratégique pour l' innovation et le transfert de technologies - SPRINT -
      1989-1993
3 . DESCRIPTION
    Le programme SPRINT a comme objectifs principaux :
    - de renforcer la capacité innovatrice des producteurs européens le biens et
      de services dans la perspective du grand marché de 1992 ;
    - de promouvoir la pénétration rapide des nouvelles technologies dans l' en¬
      semble du tissu économique de la Communauté , notamment dans les régions et
      les secteurs d' activité où leur intégration n' est pas encore ojmplète , et
      de renforcer ainsi , en étroite coopération avec d' autres politiques ,
      instruments et organismes promus par elle , la cohésion économique et
      sociale de     la Communauté en matière d' innovation      et de transfert de
      technologies ;
 ---pagebreak---                                           - 2 -
    - d'augmenter l'efficacite et la coherence <ies instruments et des politiques
       existantes , regionales , nationales et ccmmunautaires dans le domaine de
       1 1 innovation .
    Pour atteindre ces objectifs , trois lignes d' actions prioritaires sont propo¬
    sées gui permettront de profiter au mieux de la dimension corrmunautaire et
    d' optimiser les efforts nationaux en matière d' innovation et de transfert de
    technologies pour permettre l' accélération du dével oppesnent technologique des
    entreprises européennes . Ces lignes d' actions prioritaires sont :
    - le renforcement de l' infrastructure européenne de services pour l' innova¬
       tion par la constitution ou la consolidation de réseaux intracommunau¬
       taires , en s' appuyant notamment sur les organismes existants dans les ré¬
       gions ;
    - le soutien à des projets pilotes d' intérêt communautaire de transferts
       d' innovation intracommunautaire ?
    - l' amélioration de l' environnement de l' innovation par une meilleure con¬
       naissance de ses processus et une concertation accrue entre les Etats
       membres et la Commission .
4 . JUSTIFICATION
    La phase pilote du programme SPRINT, qui a commencé depuis début 1984 et qui
    vient à échéance fin décembre 1988 , a permis de :
    - mesurer le besoin et les conditions de succès d' une politique communautaire
       Je pramtion de l' innovation et du transfert de technologies ;
    – exoêrimenter et évaluer certains des instruments d' une telle politique ?
 ---pagebreak---                                          - 3 -
    - mobiliser les différents partenaires potentiels pour sa mise en oeuvre ;
    - apprécier la nécessité d' une coordination des différentes initiatives
       communautaires et d' une concertation approfondie entre les Etats membres et
       la Gntrmission ;
    - mettre en évidence la nécessité de définir un programme plus concentré dans
       ses objectifs et plus ambitieux dans ses moyens .
5 . PROPOSITION PE CLASS1FICATICM DES DÉPENSES (OBLIGATOIRES QU M3N OBLIGE
    TOÏRES )
    - Dépenses non obligatoires .
6 . NATURE DES DÉPENSES
    Toutes les formes appropriées d' action communautaire doivent être mises en
    oeuvre , en particulier ( irais non exclusivement ) les subventions , les con¬
    trats d' études et de prestations de service . Les revenus éventuels donneront
    lieu à réemploi sur le mène article budgétaire .
7 . MÉlifODE DE CALCUL
    Répartition interne des crédits (à titre indicatif );
A) Infrastructure européenne de services pour 1 ' innovation         Millions d' Ecus
    1 . Renforcement des réseaux :                                           50
        dont
        a ) réseaux de consultants . 15
        b ) réseaux de centres sectoriels de recherche collective ... 15
 ---pagebreak---                                           - 4 -
       c) nouveaux réseaux ( sociétés de recherche sous contrat/
           interfaces recherche ou université-industrie/ingénierie/
           technopoles/organismes de financement ...) . 15
       d ) mise en relation des réseaux pour l' innovation et le         5
           transfert de technologies
   2 . Mesures d' accompagnement :                                         20
       dont
       a ) formations transnationales au management de 1 ' innovation,
           réseaux d' experts ( design, qualité , analyse de la valeur .
           marketing de produits nouveaux . . . ) , et actions de pro¬
           motion associées ( conférences, prix européens , publica¬
           tions , expositions ) . 12
       b) instruments d' appui aux réseaux ( foires technologiques ,
           outils d' échanges d' opportunités ) . 5
       c) lancement d' innovations résultant de réseaux
           (" Investment Fora", "brokerage meetings") .        ..        3
B. Projets pilotes de transfert d ' innovations intracommunautaire         50
                                                                              5” 8
 ---pagebreak---                                           - 5 -
C. Connaissance de l' innovation , concertation entre les États
     membres et la Commission                                              10
     dont
     1 . "European Innovation Monitoring System" .                    5
     2 . concertation et échanges d' expériences . . .                5
                                                                TOTAL     130
8 . IMPLICATIONS POUR LES CRÉDITS OPÉRATIONNELS
            1989 Í 1 )   1990      1991      1992    1993       1994     TOTAL
CE            15          30        30        30      25          -       130
CP              9         24        30        30      27         10       130
9 . BESOINS EN PERSONNEL
     L' augmentation des tâches prévue nécessitera au minimum le personnel
     supplémentaire suivant :
     3    A 8/4    ?   1  B   ;  3    C
( 1 ) Sous réserve de disponibilités budgétaires en cours de l' exercice