               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.1.2017
            COM(2017) 14 final
            2017/0007(COD)
            Voorstel voor een
            BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
            tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Moldavië
            {SWD(2017) 12 final}

               TOELICHTING

               1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

               De Republiek Moldavië heeft de voorbije twee jaar zowel op economisch als op politiek gebied een moeilijke periode gekend. In november 2014 kwam een groot bankfraudeschandaal aan het licht dat ernstige bestuursproblemen onthulde, met als gevolg politieke instabiliteit – met onder meer de vorming van drie verschillende regeringen sinds de verkiezingen van november 2014 en de vervanging van de gouverneur van de Nationale Bank van Moldavië (NBM) – en straatprotesten. Die ontwikkelingen hebben eveneens geleid tot een vertraging van de economische groei, de opschorting van de begrotingssteun van de internationale partners van Moldavië en een verzwakking van de begrotingspositie en de betalingsbalans. De economische problemen werden nog erger door een recessie of zwakke economische activiteit van enkele van de belangrijkste regionale handelspartners van Moldavië (met name Rusland, maar ook Wit-Rusland en Oekraïne). Deze ontwikkelingen hebben een daling van de uitvoer en de geldovermakingen veroorzaakt. Die gevolgen worden maar gedeeltelijk gecompenseerd door een toename van de handel met de EU na de inwerkingtreding van de associatieovereenkomst die in 2014 werd ondertekend en die voorziet in de oprichting van een diepe en brede vrijhandelsruimte (DCFTA, Deep and Comprehensive Free Trade Area).

               In dat verband heeft Moldavië het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om steun verzocht. Na moeizame en langdurige onderhandelingen, die de bestaande politieke instabiliteit weerspiegelden, bereikten de autoriteiten in juli 2016 uiteindelijk overeenstemming met het IMF over een programma voor steun via een driejarige regeling voor een uitgebreide kredietfaciliteit en een uitgebreide financieringsfaciliteit (ECF/EFF). Die regeling werd op 7 november 2016 door de raad van bestuur van het IMF goedgekeurd. De regeling werd mogelijk gemaakt door een nieuw engagement van de autoriteiten, na het aantreden van een nieuwe regering onder leiding van premier Filip in januari 2016 en de aanstelling van een nieuwe gouverneur van de centrale bank in maart 2016, om bestuursproblemen in de financiële sector en bij het beheer van de overheidsfinanciën aan te pakken. De met het IMF overeengekomen financiële regeling zou 75 % van het quotum van Moldavië bij het IMF vertegenwoordigen (129,4 miljoen SDR of circa 161 miljoen EUR). De ECF/EFF heeft tot doel het bestuur en het toezicht in de financiële sector spoedig te verbeteren, het beleid met het oog op macro-economische en financiële stabiliteit te versterken en duurzame en inclusieve groei te bevorderen.

               Er moet worden opgemerkt dat naar aanleiding van de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 februari 2016 een routekaart voor prioritaire hervormingen werd overeengekomen tussen de EU en de Moldavische autoriteiten om de belangrijke structurele hervormingen weer op gang te brengen. De deadline daarvoor was 31 juli 2016. Sindsdien is aanzienlijke vooruitgang geboekt met de uitvoering van die routekaart, maar nog niet alle in de conclusies van de Raad van februari uitgedrukte zorgpunten van de EU zijn aangepakt.

               De Moldavische regering verzocht in augustus 2015 ook om macrofinanciële bijstand (MFB) van de EU en herhaalde dat verzoek in maart 2016
                  1
               . Wegens dat verzoek en in het licht van de politieke en economische ontwikkelingen sinds 2014 dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een voorstel in voor een besluit tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Moldavië voor een bedrag van maximaal 100 miljoen EUR. Van dit bedrag zou 60 miljoen EUR worden verstrekt in de vorm van leningen en 40 miljoen EUR in de vorm van subsidies. Het voorgestelde bedrag is gerechtvaardigd op basis van een bijgestelde beoordeling van de externe financieringsbehoeften van het land, de omvang van het IMF-programma, overwegingen op het vlak van lastenverdeling en de speelruimte op de EU-begroting.

               De voorgestelde macrofinanciële bijstand van de EU zou Moldavië helpen om een deel van zijn resterende externe financieringsbehoeften in de periode 2016-2018, die op ongeveer 442 miljoen USD (402 miljoen EUR) worden geraamd, in het kader van het nieuwe IMF-programma te lenigen. De operatie zou de economie op korte termijn minder kwetsbaar maken wat de betalingsbalans en de begroting betreft. Ze zou worden ontworpen en uitgevoerd in coördinatie met de aanpassings- en hervormingsprogramma's die Moldavië met het IMF en de Wereldbank overeenkomt, alsook met de hervormingen die zijn afgesproken in het kader van de EU-maatregelen ter ondersteuning van de begroting en de overeenkomst voor een diepe en brede vrijhandelsruimte.

               De uitvoering van de voorgestelde operatie zal naar verwachting gepaard gaan met de hervatting van de betalingen in het kader van uit het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) gefinancierde maatregelen ter ondersteuning van de begroting. Die zijn sinds begin 2015 bevroren uit bezorgdheid over bestuurlijke zaken en het ontbreken van een betrouwbare macro-economische beleidsstrategie.

               Zoals nader uitgelegd in het werkdocument van de diensten van de Commissie dat dit voorstel vergezelt, is de Commissie van mening, mede op basis van de door de Europese Dienst voor extern optreden verrichte beoordeling van de politieke situatie, dat aan de politieke en economische randvoorwaarden voor de voorgestelde macrofinanciële bijstand is voldaan.

               •Algemene context

               De macro-economische vooruitzichten voor Moldavië blijven kwetsbaar, maar de combinatie van recente aanpassingsmaatregelen en het vooruitzicht van een hervatting van de buitenlandse donorsteun hebben ertoe bijgedragen dat het land een zekere stabiliteit heeft kunnen herstellen.

               Na een duidelijke vertraging van de groei in 2014 is Moldavië vorig jaar in een recessie beland, met een bbp dat in 2015 met 0,5 % is gedaald door a) ongunstige weersomstandigheden waardoor de landbouwproductie met 13,4 % is gedaald, b) een snellere daling van de geldovermakingen en zwakke uitvoerprestaties, die de recessie of zwakke economische activiteit van enkele van de belangrijkste handelspartners van Moldavië, namelijk Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne, weerspiegelen, c) een zwakke binnenlandse kredietexpansie door de problemen in het bankwezen en de verstrakking van het monetaire beleid en d) een begrotingskrimp, die deels te wijten is aan de opschorting van de steun van internationale donoren, maar ook aan de daling van de belastingontvangsten door de recessie, die onder meer het overheidsinvesteringsprogramma voor 2015 sterk heeft beïnvloed. Na de aanpassing in 2015 zal de Moldavische economie zich naar verwachting slechts langzaam herstellen in 2016 en de jaren daarna. In 2016 zal het bbp waarschijnlijk met ongeveer 2 % stijgen. De groei zal in 2016 beperkt blijven door bezuinigingen op de begroting en strenge kredietvoorwaarden, alsook door beperkte overmakingsstromen en hogere lokale energietarieven, waardoor de particuliere consumptie laag zal blijven. Ondertussen zullen voor de heroriëntering naar de Europese markten tijd en investeringen nodig zijn.

               Na een versnelling van 4,7 % in december 2014 naar 13,5 % in december 2015 (op jaarbasis) vertoont de inflatie van de consumentenprijzen een dalende tendens en bedroeg ze in september 2016 3,0 %. Het IMF voorspelt een gemiddelde jaarlijkse inflatie van 6,9 % voor 2016 en van 4,9 % voor 2017.

               De regering heeft aanzienlijke budgettaire druk ondervonden door lagere begrotingsinkomsten als gevolg van de zwakkere economische activiteit en de onderbreking van de begrotingssteun van donoren. Die factoren hebben bijgedragen aan de toename van het begrotingstekort van 1,9 % van het bbp in 2014 tot 2,3 % van het bbp in 2015. In overeenstemming met het programma dat met het IMF is overeengekomen, werd op 4 oktober 2016 een herziene begroting voor 2016 door de regering goedgekeurd en door de president ondertekend, met daarin de nodige aanpassingsmaatregelen aan zowel de uitgaven- als de inkomstenzijde om de tekortdoelstelling van 3,2 % van het bbp te bereiken.

               In totaal bedroegen de besparingen die voortvloeien uit zowel de inkomsten- als de uitgavenmaatregelen in 2016 2,2 miljard MDL, of 1,7 % van het bbp. Het betreft maatregelen om de loonkosten onder controle te houden (onder meer door het aantal vacatures te beperken) en verscheidene maatregelen om de belastinginning te verbeteren, de belastingdienst te hervormen en het buitensporige aantal belastingvrijstellingen te beperken.

               De overheidsschuldquote is gestegen van 36 % eind 2014 naar 45 % eind 2015. Bij deze ramingen wordt rekening gehouden met de noodleningen met staatsgaranties die door de NBM aan de drie banken in liquidatie zijn afgegeven. De stijging van de overheidsschuld van het voorbije jaar werd grotendeels aangedreven door de component binnenlandse schuld. De buitenlandse overheidsschuld is minder gestegen (van 18 % van het bbp in 2014 naar 21 % van het bbp eind 2015) en die stijging was hoofdzakelijk toe te schrijven aan de waardevermindering van de leu. De buitenlandse schuld bestaat vooral uit schulden op de middellange en lange termijn die tegen concessionele voorwaarden bij multilaterale en bilaterale crediteuren zijn aangegaan.

               In 2015 is het tekort op de lopende rekening gedaald naar 293 miljoen EUR (met 40 % op jaarbasis) door een sterke daling van de prijzen van ingevoerde energie en een zwakke binnenlandse vraag, waardoor de invoer verlaagde. Als percentage van het bbp is het tekort op de lopende rekening gedaald van 6,7 % in 2014 naar 5,0 % in 2015 als gevolg van de daling van het bbp uitgedrukt in dollar in 2015 (wat op zich een weerspiegeling is van zowel de daling van het reële bbp als de waardevermindering van de leu).

               Ondanks de turbulente economische en politieke ontwikkelingen in Moldavië werd de instroom van buitenlandse directe investeringen (BDI) in 2015 niet aangetast. In 2015 bedroeg de BDI-instroom 165 miljoen USD, tegenover 158 miljoen USD in 2014. De vrije economische zones waren belangrijk voor het aantrekken van BDI.

               Als gevolg van de crisis in de financiële sector zijn de internationale reserves tussen september 2014 en februari 2015 met 35 % afgenomen tot 1,7 miljard USD, hetzij ongeveer 4,3 maanden invoer. Meer in het bijzonder heeft de NBM in die periode voor in totaal 700 miljoen USD van haar deviezenreserves verkocht, zowel via speciale verkopen aan de drie door de overheid gecontroleerde banken die in liquidatie gingen als op de deviezenmarkt. Die daling weerspiegelde ten dele de hogere mate van dollarisering van de spaargelden door het verzwakte vertrouwen in de leu. Vanaf dat moment tot september 2016 heeft de centrale bank 2,1 miljard USD aan deviezenreserves opgebouwd, hetzij 5,1 maanden verwachte invoer, wat aantoont dat de deviezenmarkt zich stabiliseert en herstelt.

               Na een impasse van meerdere jaren in het hervormingsproces is de voorbije zes maanden aanzienlijke vooruitgang geboekt met de uitvoering van de structurele hervormingsagenda, waaronder hervormingen die deel uitmaken van de routekaart voor prioritaire hervormingen die in februari 2016 met de EU is overeengekomen. De goedkeuring van maatregelen op een aantal gebieden, zoals de hervorming van het openbaar bestuur, de benoeming van de voorzitter van de nationale commissie voor financiële markten, alsook stappen in de richting van liberalisering van de elektriciteits- en de gassector, heeft echter vertraging opgelopen. De EU wordt steeds meer betrokken bij het verstrekken van technische adviezen en beleidsadviezen aan Moldavië over structurele hervormingen via de financiering van een team van 25 zogenaamde adviseurs op hoog niveau die samenwerken met hooggeplaatste ambtenaren van verschillende instellingen. Onder de laatstgenoemde vallen de premier, de minister van Financiën en de gouverneur van de NBM. Deze ongekende operatie heeft betrekking op belangrijke hervormingsgebieden, zoals de financiële sector, het beheer van de overheidsfinanciën, externe controle en de uitvoering van de diepe en brede vrijhandelsruimte.

               De prognoses van het IMF van november 2016 wijzen op aanzienlijke betalingsbalansbehoeften voor de periode 2016-2018, met een totaal extern financieringstekort van naar schatting 469 miljoen USD (184 miljoen USD in 2016, 186 miljoen USD en 99 miljoen USD in 2018). Dit financieringstekort kan grotendeels aan drie factoren worden toegeschreven: een relatief groot tekort op de lopende rekening, het feit dat een deviezenreserve moet worden opgebouwd en de verwachte grote schuldaflossingen. De voorgestelde nieuwe macrofinanciële bijstand van 100 miljoen EUR zou 24,9 % van het geraamde resterende financieringstekort dekken (na aftrek van de netto-IMF-financiering en de verwachte uitbetaling van beleidsleningen van de Wereldbank).

               •Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken gebied

               Besluit nr. 938/2010/EU waarbij een eerste macrofinanciële bijstand ten bedrage van 90 miljoen EUR aan subsidies aan de Republiek Moldavië werd verstrekt, werd op 20 oktober 2010 vastgesteld door het Europees Parlement en de Raad
                  2
               . De bijstand is volledig uitbetaald in de periode 2010-2012.

               •Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen van de Unie

               De Europese Unie en de Republiek Moldavië hebben in de loop van de jaren nauwe politieke en economische betrekkingen ontwikkeld. Dit heeft geleid tot de sluiting van een associatieovereenkomst, met inbegrip van een diepe en brede vrijhandelsruimte, die op 27 juni 2014 werd ondertekend en op 1 juli 2016 volledig in werking is getreden. De associatieovereenkomst verving de vroegere partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en zal de politieke associatie en de economische integratie tussen Moldavië en de EU mogelijk maken. Op basis van de structuur van de associatieovereenkomst is in een associatieagenda – die in 2014 werd goedgekeurd – een lijst van prioriteiten opgenomen die in de periode 2014-2016 gezamenlijk kunnen worden uitgevoerd. Deze wordt momenteel herzien om een bijgewerkte versie voor 2017-2019 op te stellen. In het integraal steunkader voor de periode 2014-2017 worden de prioritaire sectoren voor samenwerking tussen de EU en Moldavië in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument vastgesteld. Er is ook begonnen aan een nieuw integraal steunkader voor de periode 2017-2020.

               Moldavië heeft ook sterke economische banden met de EU. In 2015 was de EU de grootste handelspartner van Moldavië, met een aandeel van 53 %, ruim vóór Rusland met 13 %. In 2016 is dat aandeel verder gestegen tot 62 %.

               Landen die onder het Europees nabuurschapsbeleid vallen, komen voor macrofinanciële bijstand in aanmerking. De macrofinanciële bijstand van de EU zou fungeren als aanvulling op de subsidies die in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument en andere EU-programma's worden verleend, en met name op de voorwaarden die zijn gesteld in het kader van de begrotingssteunpakketten die door de EU worden uitgevoerd. Door de Moldavische autoriteiten te steunen bij de totstandbrenging van een passend kader om het macro-economische beleid te hervormen en structurele hervormingen door te voeren, zou de macrofinanciële bijstand van de EU de meerwaarde en de doelmatigheid van alle financiële interventies van de EU, ook via andere financiële instrumenten, ten goede komen.

               Hoewel er nog steeds bezorgdheid bestaat over de mensenrechtensituatie en over kwesties inzake het bestuur en de rechtsstaat in Moldavië, geven de Moldavische autoriteiten blijk van een hernieuwd engagement om de problemen inzake bestuur aan te pakken en vaart te zetten achter de nodige politieke hervormingen. Het doorvoeren van essentiële hervormingen blijft echter noodzakelijk voor een succesvolle uitvoering van de macrofinanciële bijstand en zal van nabij worden opgevolgd.

               In deze context wordt Moldavië geacht aan de politieke voorwaarden voor de toekenning van macrofinanciële bijstand aan derde landen te voldoen, met name eerbiediging van de democratie, mensenrechten en de rechtsstaat, en het is een land waarmee de EU nauwe politieke en economische betrekkingen onderhoudt. Het werkdocument van de diensten van de Commissie dat dit voorstel vergezelt, heeft als bijlage een gedetailleerde toetsing aan de politieke criteria voor macrofinanciële bijstand, die door de Europese Dienst voor extern optreden is opgesteld.

               2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

               •Samenvatting van de voorgestelde maatregel(en)

               De betrokken macrofinanciële bijstand zou maximaal 100 miljoen EUR bedragen. De Commissie stelt voor om het bedrag van de bijstand te verstrekken in de vorm van een lening op middellange termijn van maximaal 60 miljoen EUR en subsidies van maximaal 40 miljoen EUR. De bijstand zal bijdragen aan de dekking van de resterende externe financieringsbehoeften van Moldavië in 2016-2018, zoals berekend door de Commissie op basis van de ramingen van het IMF.

               Vanwege de voorgestelde omvang van de operatie overweegt de Commissie om de bijstand in drie tranches beschikbaar te stellen. De eerste twee tranches, die beide uit een subsidiecomponent van 10 miljoen EUR en een leningcomponent van 20 miljoen EUR bestaan, zouden in 2017 worden uitbetaald; de derde tranche, die uit een subsidiecomponent van 20 miljoen EUR en een leningcomponent van 20 miljoen EUR bestaat, in de eerste helft van 2018. De bijstand zal door de Commissie worden beheerd. Daarbij zijn met het Financieel Reglement strokende specifieke bepalingen ter preventie van fraude en andere onregelmatigheden van toepassing.

               Er zullen strikte voorwaarden verbonden zijn aan de uitbetalingen in het kader van de macrofinanciële bijstand, waarbij elke tranche, ook de eerste, afhankelijk zal zijn van goede vooruitgang die wordt geboekt met zowel het IMF-programma als de specifieke beleidsvoorwaarden die met de EU zijn afgesproken in het memorandum van overeenstemming dat aan deze operatie is verbonden. Die beleidsvoorwaarden moeten enkele van de fundamentele tekortkomingen aanpakken die in de loop der jaren uit de Moldavische economie en het stelsel voor economische governance naar voren zijn gekomen. Mogelijke gebieden van conditionaliteit zouden het volgende kunnen omvatten: hervormingen om de governance in de financiële sector te versterken, het beheer van de overheidsfinanciën, een hervorming van de energiesector en begeleidende maatregelen ter versterking van het sociale vangnet, ter verbetering van het investeringsklimaat en ter ondersteuning van de uitvoering van de overeenkomst voor een diepe en brede vrijhandelsruimte.

               Het besluit om de voorgenomen bijstand in de vorm van subsidies en leningen te verstrekken, wordt gerechtvaardigd door het ontwikkelingsniveau (afgemeten aan het inkomen per hoofd van de bevolking) en de schuldindicatoren van Moldavië. Het is voorts in overeenstemming met de behandeling van Moldavië door het IMF en de Wereldbank. Moldavië komt immers in aanmerking voor financiering onder zachte voorwaarden van zowel het Poverty Reduction and Growth Trust-fonds van het IMF als de International Development Agency (IDA) van de Wereldbank.

               •Rechtsgrondslag

               De rechtsgrondslag van dit voorstel is artikel 212 VWEU.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

               Het subsidiariteitsbeginsel is geëerbiedigd aangezien de doelstelling de macro-economische stabiliteit op korte termijn in de Republiek Moldavië te herstellen, onvoldoende kan worden verwezenlijkt door de lidstaten alleen en derhalve beter door de Europese Unie kan worden verwezenlijkt. De belangrijkste redenen zijn de budgettaire beperkingen op nationaal niveau en de behoefte aan krachtige donorcoördinatie om de omvang en de doeltreffendheid van de bijstand zo groot mogelijk te maken.

               •Evenredigheid

               Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel: het blijft beperkt tot hetgeen minimaal vereist is om de doelstellingen van macro-economische stabiliteit op korte termijn te verwezenlijken en gaat niet verder dan wat voor dat doel nodig is.

               Zoals de Commissie op basis van de ramingen van het IMF in het kader van de regeling inzake de uitgebreide financieringsfaciliteit heeft berekend, komt het bedrag van de voorgestelde nieuwe macrofinanciële bijstand neer op 24,9 % van het geraamde resterende financieringstekort voor de periode 2016-2018. Dit strookt met de standaardpraktijken inzake lastendeling voor macrofinanciële-bijstandsoperaties, rekening houdend met de bijstand die door andere bilaterale en multilaterale donoren aan Moldavië is toegezegd.

               •Keuze van het instrument

               Projectfinanciering of technische bijstand zou niet geschikt of afdoende zijn voor de verwezenlijking van de macro-economische doelstellingen. De belangrijkste meerwaarde van macrofinanciële bijstand in vergelijking met andere EU-instrumenten zou zijn dat hij de externe financiële druk verlicht en de totstandkoming van een stabiel macro-economisch kader faciliteert, onder meer door een houdbare betalingsbalans en begrotingssituatie en een passend kader voor structurele hervormingen te bevorderen. Door aan de totstandbrenging van een passend algemeen beleidskader bij te dragen, kan macrofinanciële bijstand de doeltreffendheid vergroten van de acties die in Moldavië in het kader van andere financiële instrumenten van de EU met een nauwere focus worden gefinancierd.

               3.RESULTATEN VAN EX-POSTEVALUATIES, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELINGEN

               •Raadpleging van belanghebbende partijen

               De macrofinanciële bijstand wordt toegekend als een integrerend onderdeel van de internationale steun voor de economische stabilisatie van de Republiek Moldavië. Bij het opstellen van dit voorstel voor macrofinanciële bijstand hebben de diensten van de Commissie overleg gepleegd met het IMF en de Wereldbank, die reeds omvangrijke financieringsprogramma's in het land hebben lopen en nieuwe programma's aan het voorbereiden zijn. De Commissie heeft het Economisch en Financieel Comité op 20 september 2016 geraadpleegd, dat dan zijn goedkeuring aan het ontwerpvoorstel heeft gehecht. De Commissie heeft ook regelmatig contact gehad met de Moldavische autoriteiten.

               •Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid

               Overeenkomstig de vereisten van het Financieel Reglement hebben de diensten van de Commissie een operationele beoordeling uitgevoerd van de financiële en administratieve procedures in Moldavië om zich ervan te vergewissen dat de bestaande procedures voor het beheer van de programmabijstand, met inbegrip van macrofinanciële bijstand, voldoende garanties bieden. Zij hebben het eindverslag van de operationele beoordeling ontvangen dat een adviesbureau in februari 2016 heeft opgesteld. In het verslag wordt geconcludeerd dat de huidige status van de administratieve en financiële procedures in Moldavië grotendeels toereikend is voor het beheer van nieuwe macrofinanciële bijstand, hoewel er nog steeds belangrijke tekortkomingen bestaan. De ontwikkelingen op dit gebied zullen ook van dichtbij gevolgd blijven worden door middel van de regelmatige voortgangsverslagen over hervormingen inzake het beheer van de overheidsfinanciën die de EU-delegatie in Chisinau opstelt.

               •Effectbeoordeling

               De macrofinanciële bijstand van de EU is een uitzonderlijk noodinstrument om ernstige betalingsbalansmoeilijkheden in derde landen aan te pakken. Dit voorstel voor macrofinanciële bijstand is dus vrijgesteld van het vereiste dat een effectbeoordeling wordt verricht overeenkomstig de richtsnoeren inzake betere regelgeving van de Commissie (SWD(2015) 111 final), omdat het politiek noodzakelijk is dat in deze noodsituatie snel wordt gereageerd.

               Meer in het algemeen bouwen de voorstellen inzake macrofinanciële bijstand van de Commissie voort op lessen die zijn getrokken uit evaluaties achteraf van eerdere operaties in de buurlanden van de EU. De nieuwe macrofinanciële bijstand en het bijbehorende economische aanpassings- en hervormingsprogramma zullen ertoe bijdragen om de financieringsbehoeften van Moldavië op korte termijn te verlichten, de beleidsmaatregelen te ondersteunen die erop gericht zijn de houdbaarheid op middellange termijn van de betalingsbalans en van de begroting te versterken en de duurzame groei te verhogen, en vormen dus een aanvulling op het met het IMF overeen te komen programma. Die beleidsvoorwaarden moeten enkele van de fundamentele tekortkomingen aanpakken die in de loop der jaren uit de Moldavische economie en het stelsel voor economische governance naar voren zijn gekomen. Mogelijke gebieden van conditionaliteit zouden in principe het volgende kunnen omvatten: hervormingen om de governance in de financiële sector te versterken, het beheer van de overheidsfinanciën, een hervorming van de energiesector en begeleidende maatregelen ter versterking van het sociale vangnet, ter verbetering van het investeringsklimaat en ter ondersteuning van de uitvoering van de overeenkomst voor een diepe en brede vrijhandelsruimte.

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

               De geplande bijstand zou worden verstrekt in de vorm van een lening en een subsidie. De lening zou worden gefinancierd met behulp van een lening die de Commissie namens de EU zal opnemen. De gevolgen voor de begroting van de bijstand in de vorm van een lening zullen overeenstemmen met de voorziening van het Garantiefonds van de EU ten belope van 9 % van de uitgekeerde bedragen uit begrotingsonderdeel 01 03 06 ("Voorziening van het Garantiefonds"). In de veronderstelling dat de eerste twee uitbetalingen van de lening (van 20 miljoen EUR elk) in 2017 en de derde uitbetaling (van 20 miljoen EUR) in 2018 zal gebeuren, zal de voorziening overeenkomstig de regels inzake het garantiefondsmechanisme plaatsvinden in het kader van de begrotingen 2019-2020 voor een bedrag van respectievelijk 3,6 miljoen EUR en 1,8 miljoen EUR
                  3
               . De subsidiecomponent van de bijstand (10 miljoen EUR voor elk van de eerste twee tranches en 20 miljoen EUR voor de derde tranche) zou gefinancierd worden uit vastleggingskredieten van de begrotingen 2017 en 2018, onder begrotingsonderdeel 01 03 02 ("Macrofinanciële bijstand"), met betalingen in 2017 en 2018. Op basis van de huidige prognoses van het gebruik van de begrotingsonderdelen 01 03 02 en 01 03 06 is de Commissie van oordeel dat de gevolgen voor de begroting van de operatie kunnen worden opgevangen.

               5.OVERIGE ELEMENTEN

               •Evaluatie-/herzienings-/vervalbepaling

               Het voorstel bevat een vervalbepaling. De voorgestelde macrofinanciële bijstand zou beschikbaar worden gesteld gedurende tweeënhalf jaar vanaf de eerste dag na de inwerkingtreding van het memorandum van overeenstemming.

               2017/0007 (COD)

               Voorstel voor een

               BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

               tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Moldavië

               HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 212,

               Gezien het voorstel van de Europese Commissie
                  4
               ,

               Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,

               Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure
                  5
               ,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)De betrekkingen tussen de Europese Unie (hierna "de Unie" genoemd) en de Republiek Moldavië (hierna "Moldavië" genoemd) ontwikkelen zich in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) en het Oostelijk Partnerschap. Moldavië is in 2009 toegetreden tot het Oostelijk Partnerschap van de EU, gevolgd door de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de EU en Moldavië. Die overeenkomst, waarin de geleidelijke invoering van een diepe en brede vrijhandelsruimte (DCFTA, Deep and Comprehensive Free Trade Area) is opgenomen, werd in juni 2014 ondertekend en is op 1 juli 2016 in werking getreden.

               (2)De Moldavische economie heeft sterk te lijden gehad onder de politieke instabiliteit in de periode tussen de verkiezingen van november 2014 en januari 2016, alsook onder een bankfraudeschandaal, de zwakke economische activiteit in de regio en het door Rusland ingestelde invoerverbod. Die situatie heeft bijgedragen tot een recessie, een toenemend handelstekort en een aanzienlijke achteruitgang van de buitenlandse deviezenreserves in het afgelopen jaar.

               (3)Nadat begin 2016 een nieuwe regering was aangetreden en een nieuwe gouverneur van de centrale bank was aangesteld, hebben de autoriteiten blijk gegeven van een hernieuwd engagement om vooruitgang te boeken met de nodige politieke hervormingen en om de bestuursproblemen in de financiële sector en op het gebied van het beheer van de overheidsfinanciën aan te pakken.

               (4)Ter ondersteuning van het nieuwe hervormingstraject is naar aanleiding van de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 februari 2016 een routekaart voor prioritaire hervormingen overeengekomen tussen de EU en Moldavië. Moldavië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt met de uitvoering van die routekaart.

               (5)In een context van politieke transitie en economische problemen hebben de Moldavische autoriteiten en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in juli 2016 overeenstemming bereikt over een driejarige regeling voor een uitgebreide kredietfaciliteit en een uitgebreide financieringsfaciliteit (ECF/EFF) ten bedrage van 178,7 miljoen USD. Die regeling werd op 7 november 2016 door de raad van bestuur van het IMF goedgekeurd. In het kader van dit IMF-programma wordt verwacht dat de Moldavische autoriteiten het bestuur en het toezicht in de financiële sector spoedig verbeteren, het beleid met het oog op macro-economische en financiële stabiliteit versterken en duurzame en inclusieve groei bevorderen.

               (6)Gelet op de verslechterende economische situatie en vooruitzichten heeft Moldavië de Unie in augustus 2015 om aanvullende macrofinanciële bijstand verzocht en dat verzoek in maart 2016 herhaald.

               (7)Het indicatieve budget voor Moldavië in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) bedraagt 610-746 miljoen EUR, inclusief begrotingssteun en technische bijstand. De betalingen door de Unie ter ondersteuning van de begroting werden begin 2015 echter geschorst en aan de hervatting ervan werd de voorwaarde verbonden dat een nieuw IMF-programma moest worden goedgekeurd en aan alle voorwaarden voor begrotingssteun moest zijn voldaan.

               (8)Omdat Moldavië onder het Europees nabuurschapsbeleid valt, moet het worden beschouwd als een land dat voor macrofinanciële bijstand van de Unie in aanmerking komt.

               (9)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet een uitzonderlijk financieel instrument zijn van ongebonden en niet-toegewezen betalingsbalanssteun, gericht op het lenigen van de onmiddellijke externe financieringsbehoeften van de begunstigde, en dienen ter ondersteuning van de uitvoering van een beleidsprogramma met krachtige directe aanpassings- en structurele hervormingsmaatregelen die gericht zijn op het verbeteren van de betalingsbalans op korte termijn.

               (10)Aangezien er nog steeds sprake is van een aanzienlijk resterend extern financieringstekort op de betalingsbalans van Moldavië dat de door het IMF en andere multilaterale instellingen verstrekte middelen te boven gaat, wordt de door de Unie aan Moldavië toe te kennen macrofinanciële bijstand, onder de huidige uitzonderlijke omstandigheden, aangemerkt als een passende reactie op het verzoek van Moldavië om in samenhang met het IMF-programma de economische stabilisatie te ondersteunen. De macrofinanciële bijstand van de Unie zou de economische stabilisatie en de structurele hervormingsagenda van Moldavië ondersteunen en een aanvulling vormen op de middelen die in het kader van de financiële regeling met het IMF beschikbaar worden gesteld.

               (11)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet gericht zijn op het helpen herstellen van een houdbare externe financieringspositie voor Moldavië en aldus de economische en sociale ontwikkeling van het land ondersteunen.

               (12)De macrofinanciële bijstand van de Unie zal naar verwachting gepaard gaan met de uitvoering van de betalingen van maatregelen ter ondersteuning van de begroting in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument.

               (13)De vaststelling van het bedrag van de macrofinanciële bijstand van de Unie is gebaseerd op een volledige kwantitatieve beoordeling van de resterende externe financieringsbehoeften van Moldavië, en bij de vaststelling ervan is rekening gehouden met het vermogen van het land om zichzelf te financieren met eigen middelen, met name met de internationale reserves waarover het beschikt. De macrofinanciële bijstand van de Unie moet een aanvulling vormen op de programma's van het IMF en de Wereldbank en de door hen verstrekte middelen. Bij de vaststelling van het bedrag van de bijstand wordt ook rekening gehouden met verwachte financiële bijdragen van multilaterale donoren en met de noodzaak te zorgen voor een billijke lastendeling tussen de Unie en andere donoren, alsook met de reeds bestaande inzet van de andere externe financieringsinstrumenten van de Unie in Moldavië en met de meerwaarde die over het geheel genomen door de betrokkenheid van de Unie wordt geboden.

               (14)Rekening houdend met de resterende externe financieringsbehoeften van Moldavië, zijn economisch ontwikkelingspeil, gemeten naar het inkomen per hoofd van de bevolking en armoedepercentages, zijn vermogen om zichzelf te financieren met eigen middelen, en in het bijzonder de internationale reserves die het ter beschikking heeft, en ook zijn vermogen tot terugbetaling op basis van een analyse van de houdbaarheid van zijn schulden, moet een deel van de bijstand in de vorm van subsidies worden verstrekt.

               (15)De Commissie moet ervoor zorgen dat de macrofinanciële bijstand van de Unie juridisch en materieel verenigbaar is met de hoofdbeginselen, -doelstellingen en -maatregelen die zijn vastgesteld op het gebied van de verschillende onderdelen van het externe optreden en andere relevante beleidsdomeinen van de Unie.

               (16)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet het externe beleid van de Unie jegens Moldavië ondersteunen. De diensten van de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden moeten gedurende de hele macrofinanciële-bijstandsoperatie nauw samenwerken om het externe beleid van de Unie te coördineren en de samenhang ervan te waarborgen.

               (17)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet Moldavië ondersteunen in zijn engagement met betrekking tot waarden die het land met de Unie deelt, waaronder democratie, de rechtsstaat, behoorlijk bestuur, eerbiediging van de mensenrechten, duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding, en ook in zijn engagement met betrekking tot de beginselen van open, op regels gebaseerde en eerlijke handel.

               (18)Een randvoorwaarde voor de toekenning van de macrofinanciële bijstand van de Unie moet zijn dat Moldavië doeltreffende democratische mechanismen – waaronder een parlementair stelsel met meerdere partijen – en de rechtsstaat eerbiedigt, en eerbiediging van de mensenrechten garandeert. Daarnaast moeten de specifieke doelstellingen van de macrofinanciële bijstand van de Unie de doelmatigheid, transparantie en verantwoording van de beheerssystemen voor de overheidsfinanciën en het bestuur en het toezicht in de financiële sector in Moldavië versterken en bijdragen aan structurele hervormingen die gericht zijn op de bevordering van duurzame en inclusieve groei, het scheppen van werkgelegenheid en begrotingsconsolidatie. De Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden moeten er regelmatig op toezien dat aan de noodzakelijke voorwaarden is voldaan en die doelstellingen worden verwezenlijkt.

               (19)Met het oog op een doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Unie in het kader van de macrofinanciële bijstand van de Unie, moet Moldavië passende maatregelen nemen voor de preventie en bestrijding van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden met betrekking tot deze bijstand. Daarnaast moet erin worden voorzien dat de Commissie controles verricht en de Rekenkamer audits uitvoert.

               (20)De uitbetaling van de macrofinanciële bijstand van de Unie laat de bevoegdheden van het Europees Parlement en de Raad (als begrotingsautoriteit) onverlet.

               (21)De in de vorm van een subsidie verstrekte bedragen aan macrofinanciële bijstand en de bedragen van voorzieningen voor in de vorm van leningen verstrekte macrofinanciële bijstand moeten sporen met de in het meerjarig financieel kader vastgestelde begrotingskredieten.

               (22)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet door de Commissie worden beheerd. Om ervoor te zorgen dat het Europees Parlement en de Raad de uitvoering van dit besluit kunnen volgen, moet de Commissie hen regelmatig inlichten over ontwikkelingen met betrekking tot de bijstand en hun relevante documenten daarover verstrekken.

               (23)Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van dit besluit te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend overeenkomstig Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad
                  6
               .

               (24)De macrofinanciële bijstand van de Unie moet onderworpen zijn aan economische beleidsvoorwaarden, die in een memorandum van overeenstemming moeten worden vastgesteld. Ter wille van de efficiëntie en om eenvormige uitvoeringsvoorwaarden te waarborgen, moet de Commissie worden gemachtigd om met de Moldavische autoriteiten onderhandelingen over die voorwaarden te voeren onder toezicht van het comité van vertegenwoordigers van de lidstaten waarin Verordening (EU) nr. 182/2011 voorziet. Krachtens die verordening moet in de regel de raadplegingsprocedure worden gebruikt in alle andere gevallen dan die waarin die verordening voorziet. Gezien de mogelijk belangrijke gevolgen van bijstand van meer dan 90 miljoen EUR, is het passend dat de onderzoeksprocedure wordt gebruikt voor verrichtingen boven die drempel. Gezien het bedrag van de macrofinanciële bijstand van de Unie aan Moldavië moet op de goedkeuring van het memorandum van overeenstemming en voor het verlagen, opschorten of annuleren van de bijstand de onderzoeksprocedure worden toegepast,

               HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               1.De Unie stelt Moldavië macrofinanciële bijstand (hierna "de macrofinanciële bijstand van de Unie" genoemd) beschikbaar voor een maximumbedrag van 100 miljoen EUR, teneinde de economische stabilisatie van Moldavië en een substantiële hervormingsagenda te ondersteunen. Van dat maximumbedrag wordt ten hoogste 60 miljoen EUR verstrekt in de vorm van leningen en ten hoogste 40 miljoen EUR in de vorm van subsidies. De macrofinanciële bijstand van de Unie wordt uitgekeerd na goedkeuring van de begroting van de Unie voor het betrokken jaar door het Europees Parlement en de Raad. De bijstand draagt bij aan het lenigen van de betalingsbalansbehoeften van Moldavië die in het kader van het IMF-programma zijn vastgesteld.

               2.Met het oog op de financiering van de leningcomponent van de macrofinanciële bijstand van de Unie is de Commissie bevoegd om namens de Unie op de kapitaalmarkten of bij financiële instellingen de nodige middelen te lenen en deze aan Moldavië door te lenen. De leningen hebben een gemiddelde looptijd van ten hoogste 15 jaar.

               3.De uitbetaling van de macrofinanciële bijstand van de Unie wordt door de Commissie beheerd op een wijze die strookt met de overeenkomsten of afspraken tussen het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en Moldavië, en met de hoofdbeginselen en doelstellingen van de economische hervormingen die in de in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid gesloten associatieovereenkomst tussen de EU en Moldavië zijn vastgelegd.

               De Commissie licht het Europees Parlement en de Raad regelmatig in over de ontwikkelingen met betrekking tot de macrofinanciële bijstand van de Unie, onder meer de uitbetalingen daarvan, en verstrekt die instellingen tijdig relevante documenten.

               4.De macrofinanciële bijstand van de Unie wordt voor een periode van tweeënhalf jaar beschikbaar gesteld, met ingang van de eerste dag na de inwerkingtreding van het in artikel 3, lid 1, bedoelde memorandum van overeenstemming.

               5.Indien de financieringsbehoeften van Moldavië tijdens de periode van uitbetaling van de macrofinanciële bijstand van de Unie aanzienlijk verminderen ten opzichte van de oorspronkelijke prognoses, verlaagt de Commissie, handelend volgens de in artikel 7, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure, het bedrag van de bijstand of schorst of annuleert zij deze.

               Artikel 2

               1.Een randvoorwaarde voor de toekenning van de macrofinanciële bijstand van de Unie is dat Moldavië doeltreffende democratische mechanismen – waaronder een parlementair stelsel met meerdere partijen – en de rechtsstaat eerbiedigt, en eerbiediging van de mensenrechten garandeert.

               2.Tijdens de volledige duur van de macrofinanciële bijstand van de Unie zien de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden erop toe dat aan die randvoorwaarde is voldaan.

               3.De leden 1 en 2 worden toegepast overeenkomstig Besluit 2010/427/EU van de Raad
                  7
               .

               Artikel 3

               1.De Commissie bereikt, overeenkomstig de in artikel 7, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure, met de Moldavische autoriteiten overeenstemming over duidelijke voorwaarden inzake economisch beleid en financiële voorwaarden, gericht op structurele hervormingen en gezonde overheidsfinanciën, waaraan de macrofinanciële bijstand van de Unie onderworpen is en die worden vastgelegd in een memorandum van overeenstemming (hierna "het memorandum van overeenstemming" genoemd), dat een tijdschema bevat voor het voldoen van die voorwaarden. De in het memorandum van overeenstemming gestelde economische beleidsvoorwaarden en financiële voorwaarden stroken met de in artikel 1, lid 3, bedoelde overeenkomsten of afspraken, met inbegrip van de programma's voor macro-economische aanpassing en structurele hervorming die door Moldavië met de steun van het IMF worden uitgevoerd.

               2.De in lid 1 bedoelde voorwaarden zijn er in het bijzonder op gericht de doelmatigheid, transparantie en verantwoording van de beheerssystemen voor de overheidsfinanciën in Moldavië te bevorderen, met inbegrip van de systemen voor het gebruik van de macrofinanciële bijstand van de Unie. Bij het vaststellen van de beleidsmaatregelen wordt ook naar behoren rekening gehouden met vooruitgang op het gebied van het wederzijds openstellen van markten, de ontwikkeling van op regels gebaseerde prioriteiten, eerlijke-handelsprioriteiten en andere prioriteiten in het kader van het externe beleid van de Unie. De Commissie ziet regelmatig toe op de vooruitgang die bij het bereiken van die doelstellingen is geboekt.

               3.De gedetailleerde financiële voorwaarden van de macrofinanciële bijstand van de Unie worden vastgelegd in een tussen de Commissie en de Moldavische overheid te sluiten leningovereenkomst en subsidieovereenkomst.

               4.De Commissie onderzoekt op gezette tijden of de in artikel 4, lid 3, bedoelde voorwaarden vervuld blijven, onder meer of het economische beleid van Moldavië verenigbaar is met de doelstellingen van de macrofinanciële bijstand van de Unie. De Commissie werkt daarbij nauw samen met het IMF en de Wereldbank en, indien nodig, met het Europees Parlement en de Raad.

               Artikel 4

               1.Behoudens de in lid 3 vermelde voorwaarden wordt de macrofinanciële bijstand van de Unie door de Commissie beschikbaar gesteld in tranches, die elk bestaan uit een lening- en een subsidiecomponent. De omvang van elke tranche wordt in het in artikel 3 bedoelde memorandum van overeenstemming vastgelegd.

               2.De in de vorm van een lening verstrekte bedragen van de macrofinanciële bijstand van de Unie worden, indien voorgeschreven, beschikbaar gesteld overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad
                  8
               .

               3.De Commissie besluit tot uitbetaling van de tranches mits aan alle van de volgende voorwaarden is voldaan:

               (a)de in artikel 2 vastgestelde noodzakelijke voorwaarde;

               (b)een bevredigende voortgang bij de uitvoering van een beleidsprogramma met krachtige maatregelen voor aanpassing en structurele hervorming, ondersteund door een niet uit voorzorg getroffen kredietregeling met het IMF; alsmede

               (c)de bevredigende uitvoering van de in het memorandum van overeenstemming vastgelegde economische beleidsvoorwaarden en financiële voorwaarden.

               De tweede tranche wordt in beginsel niet vroeger dan drie maanden na de uitbetaling van de eerste tranche uitbetaald. De derde tranche wordt in beginsel niet vroeger dan drie maanden na de uitbetaling van de tweede tranche uitbetaald.

               4.Indien de in lid 3 bepaalde voorwaarden niet zijn vervuld, wordt de uitkering van de macrofinanciële bijstand van de Unie door de Commissie tijdelijk geschorst of ingetrokken. In die gevallen licht zij het Europees Parlement en de Raad in over de redenen voor die opschorting of annulering.

               5.De macrofinanciële bijstand van de Unie wordt uitbetaald aan de Nationale Bank van Moldavië. Met inachtneming van de in het memorandum van overeenstemming vast te leggen bepalingen, onder meer betreffende een bevestiging van de resterende budgettaire financieringsbehoeften, kunnen de Uniemiddelen aan het Moldavische ministerie van Financiën als eindbegunstigde worden overgemaakt.

               Artikel 5

               1.De op de leningcomponent van de macrofinanciële bijstand van de Unie betrekking hebbende verrichtingen tot het opnemen en verstrekken van leningen worden uitgevoerd in euro met dezelfde valutadatum, en mogen de Unie niet blootstellen aan enige looptijdtransformatie, enig valuta- of renterisico, of enig ander commercieel risico.

               2.Indien de omstandigheden dit mogelijk maken en Moldavië daarom verzoekt, kan de Commissie de nodige maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat in de leningsvoorwaarden een clausule inzake vervroegde aflossing is opgenomen en dat in de aan de opgenomen leningen verbonden voorwaarden een overeenkomstige clausule voorkomt.

               3.De Commissie kan, indien de omstandigheden een gunstiger rente op de verstrekte lening mogelijk maken en indien Moldavië daarom verzoekt, besluiten de oorspronkelijk door haar opgenomen leningen geheel of gedeeltelijk te herfinancieren of de overeenkomstige financiële voorwaarden te herstructureren. De herfinancieringen of herstructureringen geschieden onder de in lid 1 en in lid 4 gestelde voorwaarden en mogen niet leiden tot een verlenging van de looptijd van de betrokken opgenomen leningen en evenmin tot een verhoging van het op de datum van die herfinancieringen of herstructureringen nog uitstaande bedrag.

               4.Alle kosten die de Unie met betrekking tot de uit hoofde van dit besluit opgenomen of verstrekte leningen maakt, komen ten laste van Moldavië.

               5.De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad in kennis van de ontwikkelingen met betrekking tot de in de leden 2 en 3 bedoelde verrichtingen.

               Artikel 6

               1.De macrofinanciële bijstand van de Unie wordt uitgevoerd overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad
                  9
                en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie
                  10
               .

               2.De macrofinanciële bijstand van de Unie wordt onder direct beheer uitgevoerd.

               3.De met de Moldavische autoriteiten te sluiten lening- en subsidieovereenkomsten bevatten bepalingen die het volgende verzekeren:

               (a)Moldavië gaat regelmatig na of de uit de Uniebegroting verstrekte financiering naar behoren is gebruikt, neemt passende maatregelen ter voorkoming van onregelmatigheden en fraude, en onderneemt zo nodig gerechtelijke stappen om de uit hoofde van dit besluit verstrekte middelen waaraan geen wettige bestemming is gegeven, terug te vorderen;

               (b)de financiële belangen van de Unie worden beschermd, in het bijzonder met specifieke maatregelen met het oog op de preventie en de bestrijding van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden in verband met de macrofinanciële bijstand van de Unie, overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad
                  11
               , Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad
                  12
                en Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  13
               ;

               (c)de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor fraudebestrijding, of haar vertegenwoordigers worden uitdrukkelijk gemachtigd tot het uitvoeren van controles, waaronder controles en inspecties ter plaatse;

               (d)de Commissie en de Rekenkamer worden uitdrukkelijk gemachtigd om tijdens en na de periode waarin de macrofinanciële bijstand van de Unie beschikbaar is, audits uit te voeren, waaronder documentaudits en audits ter plaatse, zoals operationele beoordelingen;

               (e)de Unie heeft recht op vervroegde terugbetaling van de lening en/of volledige terugbetaling van de subsidie indien is vastgesteld dat Moldavië met betrekking tot het beheer van de macrofinanciële bijstand van de Unie fraude, corruptie of een andere onrechtmatige activiteit heeft gepleegd die afbreuk doet aan de financiële belangen van de Unie.

               4.Vóór de uitvoering van de macrofinanciële bijstand van de Unie beoordeelt de Commissie door middel van een operationele beoordeling de deugdelijkheid van de voor de bijstand geldende financiële regelingen, administratieve procedures en interne en externe controlemechanismen van Moldavië.

               Artikel 7

               1.De Commissie wordt bijgestaan door een comité. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011.

               2.Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing.

               Artikel 8

               1.De Commissie dient jaarlijks, uiterlijk op 30 juni, bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de uitvoering van dit besluit in het voorgaande jaar, met inbegrip van een evaluatie van die uitvoering. In dit verslag:

               (a)wordt de geboekte vooruitgang bij de uitvoering van de macrofinanciële bijstand van de Unie onderzocht;

               (b)worden de economische situatie en de vooruitzichten van Moldavië, alsook de bij de uitvoering van de in artikel 3, lid 1, bedoelde beleidsmaatregelen gemaakte vorderingen beoordeeld;

               (c)wordt het verband gespecificeerd tussen de in het memorandum van overeenstemming vastgelegde voorwaarden inzake economisch beleid, de actuele economische en budgettaire prestaties van Moldavië en de besluiten van de Commissie tot uitbetaling van de tranches van de macrofinanciële bijstand van de Unie.

               2.Uiterlijk twee jaar na het verstrijken van de in artikel 1, lid 4, bedoelde beschikbaarheidsperiode dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag achteraf in met een beoordeling van de resultaten en de doelmatigheid van de voltooide macrofinanciële bijstand van de Unie en van de mate waarin die tot de doelstellingen van de bijstand heeft bijgedragen.

               Artikel 9

               Dit besluit treedt in werking op de derde dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

               Gedaan te Brussel,

                  Voor het Europees Parlement

                        Voor de Raad

                  De voorzitter

                        De voorzitter

               FINANCIEEL MEMORANDUM

               1.KADER VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

               1.1.
                     Benaming van het voorstel/initiatief

               Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Moldavië

               1.2.
                     Betrokken beleidsterrein(en) in de ABM/ABB-structuur
                  14

               Beleidsterrein:
                     Titel 01 – Economische en financiële zaken

               Activiteit:
                     03 – Internationale economische en financiële kwesties

               1.3.
                     Aard van het voorstel/initiatief

               X Het voorstel/initiatief betreft een nieuwe actie

               1.4.
                     Doelstellingen

               1.4.1.
                     De met het voorstel/initiatief beoogde strategische meerjarendoelstelling(en) van de Commissie

               "Een nieuwe impuls voor banen, groei en investeringen: Het bevorderen van welvaart buiten de EU"

               Het belangrijkste relevante terrein waarop DG ECFIN actief is, heeft betrekking op:

               1. Bevordering van de tenuitvoerlegging van het Europees nabuurschapsbeleid door verdieping van de economische analyse en versterking van de beleidsdialoog en advisering over de economische aspecten van de actieplannen.

               2. Ontwikkeling, bewaking en tenuitvoerlegging van macrofinanciële bijstand voor derde partnerlanden in samenwerking met de betrokken internationale financiële instellingen.

               1.4.2.
                     Specifieke doelstelling(en) en betrokken ABM/ABB-activiteiten

               Specifieke doelstelling nr. 1: "Het bevorderen van welvaart buiten de EU: het ondersteunen van macro-financiële stabiliteit en stimuleren van groeibevorderende hervormingen buiten de EU, inclusief via regelmatige economische dialogen met sleutelpartners en door het verlenen van macrofinanciële bijstand"

               Betrokken ABM/ABB-activiteit(en): internationale economische en financiële kwesties

               1.4.3.
                     Verwacht(e) resulta(a)t(en) en effect(en)

               De voorgenomen bijstand bestaat uit een EU-lening van maximaal 60 miljoen EUR en een subsidie van maximaal 40 miljoen EUR aan de Republiek Moldavië (hierna "Moldavië" genoemd) en moet bijdragen tot een houdbaardere betalingsbalans. De bijstand, die in drie tranches moet worden uitbetaald, zou het land moeten helpen om uit zijn moeilijke economische situatie en betalingsbalanssituatie te raken. Ook zal de bijstand structurele hervormingen bevorderen die zijn gericht op verhoging van de duurzame economische groei, vermindering van macro-economische kwetsbaarheden en verbetering van het beheer van de overheidsfinanciën.

               1.4.4.
                     Resultaat- en effectindicatoren

               De autoriteiten zullen op regelmatige basis aan de diensten van de Commissie verslag moeten uitbrengen over een aantal indicatoren en een uitgebreid verslag moeten verstrekken inzake de naleving van de overeengekomen beleidsvoorwaarden, voordat elk van de drie tranches van de bijstand worden uitgekeerd.

               De diensten van de Commissie blijven ook na de in Moldavië ter voorbereiding van deze operatie uitgevoerde operationele beoordeling van de financiële en administratieve procedures het beheer van de overheidsfinanciën bewaken. De EU-delegatie in Moldavië brengt ook periodieke verslagen uit over zaken die relevant zijn voor het bewaken van de bijstand. De diensten van de Commissie onderhouden nauwe contacten met het IMF en de Wereldbank om te profiteren van hun inzichten naar aanleiding van hun lopende activiteiten in Moldavië.

               Het voorstel voor een wetgevingsbesluit voorziet in een jaarlijks bij de Raad en het Europees Parlement in te dienen verslag waarin een evaluatie van de uitvoering van deze maatregel is opgenomen. Een onafhankelijke evaluatie achteraf van de bijstand zal binnen twee jaar na afloop van de beschikbaarheidsperiode worden uitgevoerd.

               1.5.
                     Motivering van het voorstel/initiatief

               1.5.1.
                     Behoefte(n) waarin op korte of lange termijn moet worden voorzien

               De uitbetaling van de bijstand zal afhankelijk worden gesteld van bevredigende vooruitgang bij de uitvoering van het economische programma tussen Moldavië en het IMF, dat op 7 november 2016 door de raad van bestuur was goedgekeurd, na de uitvoering van een aantal voorafgaande maatregelen door de Moldavische autoriteiten. Daarnaast moet de Commissie met de Moldavische autoriteiten een aantal specifieke, in een memorandum van overeenstemming vast te leggen beleidsvoorwaarden overeenkomen waaraan op bevredigende wijze moet zijn voldaan voordat de drie tranches door de Commissie worden uitgekeerd.

               1.5.2.
                     Toegevoegde waarde van deelname van de EU

               De voorgestelde macrofinanciële bijstand zal Moldavië helpen de economische schok door een verzwakking van de begrotingspositie en de betalingsbalans na grote bankfraude in november 2014 en de daling van de uitvoer en de geldovermakingen door de recessie van enkele van de belangrijkste regionale handelspartners van Moldavië te boven te komen. De bijstand zal zo bijdragen aan de bevordering van macro-economische stabiliteit en structurele hervormingen in het land. Doordat de macrofinanciële bijstand fungeert als aanvulling op de middelen die door de internationale financiële instellingen, de EU en andere donoren beschikbaar zijn gesteld, zal hij bijdragen tot de algehele doeltreffendheid van het financiële steunpakket dat door de internationale donorgemeenschap wordt verstrekt.

               Het voorgestelde programma zal ook het streven van de regering naar hervormingen en naar nauwere betrekkingen met de EU bevorderen. Dit resultaat zal onder meer worden verwezenlijkt door de uitbetaling van de bijstand van passende voorwaarden afhankelijk te stellen. In een ruimere context zal het programma voor de andere landen in de regio een signaal zijn dat de EU steun blijft verlenen aan landen die ondanks moeilijke economische omstandigheden duidelijk hebben gekozen voor politieke hervormingen.

               1.5.3.
                     Nuttige ervaring die bij soortgelijke activiteiten in het verleden is opgedaan

               Sinds 2004 zijn in totaal 16 evaluaties achteraf van macrofinanciële-bijstandsoperaties uitgevoerd. Volgens die evaluaties levert macrofinanciële bijstand een positieve, zij het soms bescheiden en indirecte bijdrage tot een betere houdbaarheid van de externe positie, de macro-economische stabiliteit en de totstandbrenging van structurele hervormingen in het begunstigde land. In de meeste gevallen heeft macrofinanciële bijstand een positief effect gehad op de betalingsbalans van het begunstigde land en geholpen zijn budgettaire moeilijkheden te verlichten. Ook heeft hij geleid tot een enigszins hogere economische groei
                  15
               .

               1.5.4.
                     Samenhang en eventuele synergie met andere relevante instrumenten

               De EU is de grootste donor van Moldavië. De voor Moldavië in het kader van het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI) voor de periode 2007-2013 vastgelegde financiële bijstand bedroeg in totaal 561 miljoen EUR. Dit bedrag omvatte 63 miljoen EUR die in 2012-2013 is toegekend in het kader van het op stimulansen gebaseerde integratie- en samenwerkingsprogramma van het Oostelijk Partnerschap (EaPIC). In het kader van het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) bedroeg de bijstand van de EU aan Moldavië voor de periode 2014-2016 310 miljoen EUR. Deze middelen werden aangevuld met financiering uit andere instrumenten van de EU, zoals de investeringsfaciliteit voor het nabuurschapsbeleid (NIF). Naast bilaterale samenwerkingsprogramma's profiteert Moldavië ook van verschillende regionale programma's, vooral op het gebied van vervoer, energie en milieu. Moldavië neemt ook deel aan initiatieven die openstaan voor alle landen van het Europese nabuurschapsbeleid zoals Erasmus+, TAIEX en SIGMA. Behalve voor het Europees nabuurschapsinstrument komt Moldavië ook in aanmerking voor financiering in het kader van de thematische instrumenten en programma's van de EU: het Europees instrument voor democratie en mensenrechten (EIDHR), het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede en de programma's inzake maatschappelijke organisaties en lokale autoriteiten, menselijke ontwikkeling en migratie en asiel. De Europese Investeringsbank heeft sinds 2007 ook 658 miljoen EUR aan leningen verstrekt, waarvan 50 miljoen EUR in 2016.

               De grootste toegevoegde waarde van macrofinanciële bijstand in vergelijking met andere EU-instrumenten is dat hij de totstandkoming faciliteert van een stabiel macro-economisch kader (onder meer door een houdbare betalingsbalans en begrotingssituatie te bevorderen) en van een passend kader voor structurele hervormingen. Macrofinanciële bijstand is geen periodieke financiële steun voor de economische en sociale ontwikkeling van de begunstigde landen. Hij moet worden beëindigd zodra het land weer door een houdbare externe financiële situatie wordt gekenmerkt. Daarna moeten reguliere EU-instrumenten voor samenwerking en bijstand de plaats van macrofinanciële bijstand innemen.

               Voorts is macrofinanciële bijstand opgevat als complementair aan interventies van de internationale financiële instellingen, en in het bijzonder aan de aanpassings- en hervormingsprogramma's die door de uitgebreide financieringsfaciliteit van het IMF en door de leningen ter ondersteuning van het ontwikkelingsbeleid van de Wereldbank worden ondersteund.

               1.6.
                     Duur en financiële gevolgen

               X Voorstel/initiatief met een beperkte geldigheidsduur

               X Voorstel/initiatief is van kracht gedurende 2,5 jaar vanaf de inwerkingtreding van het memorandum van overeenstemming, zoals bepaald in artikel 1, lid 4, van het besluit

               X Het financiële gevolg doet zich naar verwachting voor van 2016
                  16
                tot 2020

               1.7.
                     Beheersvorm(en)
                  17

               X Direct beheer door de Commissie

               2.
                     BEHEERSMAATREGELEN

               2.1.
                     Regels inzake het toezicht en de verslagen

               De bijstand in kwestie is van macro-economische aard en sluit qua opzet aan bij het door het IMF ondersteunde economische programma. De controle van de actie door de diensten van de Commissie zal plaatsvinden op basis van de vooruitgang bij de uitvoering van het IMF-programma en de specifieke hervormingsmaatregelen die met de Moldavische autoriteiten in een memorandum van overeenstemming moeten worden overeengekomen (zie ook punt 1.4.4).

               2.2.
                     Beheers- en controlesysteem

               2.2.1.
                     Mogelijke risico's

               Aan deze macrofinanciële-bijstandsoperatie zijn fiduciaire, beleidsmatige en politieke risico's verbonden.

               Er bestaat een risico dat de macrofinanciële bijstand, die niet aan specifieke uitgaven is gebonden, op frauduleuze wijze zou kunnen worden aangewend. In het algemeen hangt dit risico samen met factoren zoals de kwaliteit van de beheerssystemen in de centrale bank en het ministerie van Financiën en de geschiktheid van interne en externe controlemogelijkheden.

               Een ander belangrijk risico van de operatie hangt samen met de economische en politieke onzekerheid in de regio, die rechtstreekse gevolgen heeft voor de Moldavische economie. De economische prestaties van de belangrijkste regionale handelspartners van Moldavië (met name Rusland, maar ook Wit-Rusland en Oekraïne) hebben een rechtstreekse invloed op de uitvoer en de geldovermakingen. Op binnenlands vlak houdt het voornaamste risico verband met problemen bij de economische hervormingen en de bestaande macro-economische zwakke punten.

                  Tot slot zijn er risico's die verband houden met een mogelijke verzwakking van de Europese en mondiale economische omgeving en met een stijging van de internationale energie- en voedselprijzen.

               2.2.2.
                     Controlemiddel(en)

               De macrofinanciële bijstand zal worden onderworpen aan verificatie-, controle- en auditprocedures onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), en van de Europese Rekenkamer.

               2.2.3.
                     Kosten en baten van controles en waarschijnlijk niveau van niet-naleving

               De basiskosten voor de Commissie die met de verificatie- en controlemethoden verband houden, worden in tabel 3.2.1 beschreven. Daarnaast zijn er kosten voor de Europese Rekenkamer en voor eventuele interventies van OLAF. De operationele beoordeling, die in 2016 door de diensten van de Commissie werd verricht, helpt niet alleen de risico's van misbruik van de middelen in te schatten, maar biedt als bijkomend voordeel nuttige informatie over de noodzakelijke hervormingen op het gebied van het beheer van de overheidsfinanciën, die wordt geïntegreerd in de beleidsvoorwaarden van de operatie. Wat het waarschijnlijke niveau van niet-naleving betreft, wordt het risico van niet-naleving (in de vorm van niet-terugbetaling van de lening of misbruik van de middelen) op grond van de ervaringen die met het instrument van macrofinanciële bijstand sinds het bestaan ervan zijn opgedaan, laag ingeschat.

               2.3.
                     Maatregelen ter voorkoming van fraude en onregelmatigheden

               Om de risico's van frauduleus gebruik van de middelen te voorkomen, zullen meerdere maatregelen worden getroffen.

               Om te beginnen zullen in de leningovereenkomst en de subsidieovereenkomst een aantal bepalingen met betrekking tot inspectie, fraudepreventie, controles en de terugvordering van middelen in geval van fraude of corruptie worden opgenomen. Daarnaast zal de bijstand worden uitbetaald op een speciaal daarvoor bedoelde rekening van de centrale bank van Moldavië.

               Daarenboven hebben de diensten van de Commissie in februari 2016 met bijstand van externe consultants een operationele beoordeling afgerond, om na te gaan of de voor dit soort bijstand relevante financiële en administratieve procedures betrouwbaar zijn. In die beoordeling wordt geconcludeerd dat de huidige status van de administratieve en financiële procedures in Moldavië grotendeels toereikend is voor het beheer van nieuwe macrofinanciële bijstand, hoewel er nog steeds belangrijke tekortkomingen bestaan.

               Ten slotte zal de macrofinanciële bijstand worden onderworpen aan verificatie-, controle- en auditprocedures onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), en van de Europese Rekenkamer.

               3.
                     GERAAMDE FINANCIËLE GEVOLGEN VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

               3.1.
                     Rubriek(en) van het meerjarige financiële kader en betrokken begrotingsonderde(e)l(en) voor uitgaven

               Bestaande begrotingsonderdelen

               01 03 02: Macrofinanciële bijstand

               01 03 06 – Voorziening van het Garantiefonds

               In volgorde van de rubrieken van het meerjarige financiële kader en de begrotingsonderdelen

               01 03 06 – Garantie van de Europese Unie voor opgenomen EU-leningen voor macrofinanciële bijstand aan derde landen: Overeenkomstig de Garantiefondsverordening
                  21
                zijn stortingen in het Garantiefonds vereist, uit de kredieten onder begrotingsonderdeel 01 03 06 ("Voorziening van het Garantiefonds"), die overeenstemmen met 9 % van de totale uitstaande verplichtingen. Aan het begin van het jaar "n" wordt het te storten bedrag berekend: dit is het verschil tussen het streefbedrag en de waarde van de nettoactiva van het Fonds aan het einde van het jaar "n–1". Dit voorzieningsbedrag wordt in het jaar "n" in het ontwerp van begroting van het jaar "n+1" opgenomen en aan het begin van het jaar "n+1" in één keer overgemaakt uit begrotingsonderdeel 01 03 06. Voor de berekening van de storting in het Fonds wordt dus 9 % (dit is maximaal 5,4 miljoen EUR) van het daadwerkelijk uitgekeerde bedrag als streefbedrag aan het einde van het jaar "n-1" in aanmerking genomen.  Te creëren nieuwe begrotingsonderdelen: niet van toepassing.

               3.2.
                     Geraamde gevolgen voor de uitgaven

               3.2.1.
                     Samenvatting van de geraamde gevolgen voor de uitgaven

               in miljoen EUR (tot op drie decimalen)

               Wanneer het voorstel/initiatief gevolgen heeft voor meerdere rubrieken:

               in miljoen EUR (tot op drie decimalen)

               in miljoen EUR (tot op drie decimalen)

               3.2.2.
                     Geraamde gevolgen voor de beleidskredieten

               ◻
                     Voor het voorstel/initiatief zijn geen beleidskredieten nodig

               X Voor het voorstel/initiatief zijn beleidskredieten nodig, zoals hieronder nader wordt beschreven:

               Vastleggingskredieten, in miljoen EUR (tot op drie decimalen)

               3.2.3.
                     Geraamde gevolgen voor de administratieve kredieten

               3.2.3.1.
                     Samenvatting

               ◻
                     Voor het voorstel/initiatief zijn geen administratieve kredieten nodig

               X Voor het voorstel/initiatief zijn administratieve kredieten nodig, zoals hieronder nader wordt beschreven:

               in miljoen EUR (tot op drie decimalen)

               In de benodigde administratieve kredieten zal worden voorzien door de kredieten van het DG die reeds voor het beheer van deze actie zijn toegewezen en/of in het DG zijn herverdeeld, eventueel aangevuld met middelen die in het kader van de jaarlijkse toewijzingsprocedure met inachtneming van de bestaande budgettaire beperkingen aan het beherende DG kunnen worden toegewezen.

               3.2.3.2.
                      Geraamde personeelsbehoeften

               ◻
                     Voor het voorstel/initiatief zijn geen personele middelen nodig.

               X Voor het voorstel/initiatief zijn personele middelen nodig, zoals hieronder nader wordt beschreven:

               Raming in voltijdequivalenten

               XX is het beleidsterrein of de begrotingstitel.

               De benodigde personele middelen zullen worden gefinancierd uit de middelen die reeds voor het beheer van deze actie zijn toegewezen en/of binnen het DG zijn herverdeeld, eventueel aangevuld met middelen die in het kader van de jaarlijkse toewijzingsprocedure met inachtneming van de budgettaire beperkingen aan het beherende DG kunnen worden toegewezen.

               De kosten van het benodigde personeel worden geraamd op basis van 30% van de jaarlijkse uitgaven voor een ambtenaar van graad AD5 - AD12.

               Beschrijving van de uit te voeren taken:

               3.2.4.
                     Verenigbaarheid met het huidige meerjarige financiële kader

               X Het voorstel/initiatief is verenigbaar met het huidige meerjarige financiële kader.

               3.2.5.
                     Bijdrage van derden aan de financiering

               X Het voorstel/initiatief voorziet niet in medefinanciering door derden.

               3.3.
                     Geraamde gevolgen voor de ontvangsten

               X
                     Het voorstel/initiatief heeft geen financiële gevolgen voor de ontvangsten.

                     (1)
                  Brief van 20 augustus 2015 van premier Strelet aan commissaris Moscovici en brief van 25 maart 2016 van premier Filip aan vicevoorzitter Dombrovskis.

                     (2)
                  Besluit nr. 938/2010/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Republiek Moldavië (PB L 277 van 21.10.2010, blz. 1).

                     (3)
                  Twee jaar na de betalingen van de tranches zijn stortingen in het Garantiefonds vereist die overeenstemmen met 9 % van de uitgekeerde bedragen.

                     (4)
                  PB C […], […], blz. […].

                     (5)
                  Standpunt van het Europees Parlement van … en Besluit van de Raad van … .

                     (6)
                  Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (PB L 55 van 28.2.2011, blz. 13).

                     (7)
                  Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese Dienst voor extern optreden (PB L 201 van 3.8.2010, blz. 30).

                     (8)
                  Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad van 25 mei 2009 tot instelling van een Garantiefonds (PB L 145 van 10.6.2009, blz. 10).

                     (9)
                  Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad (PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1).

                     (10)
                  Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (PB L 362 van 31.12.2012, blz. 1).

                     (11)
                  Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (PB L 312 van 23.12.1995, blz. 1).

                     (12)
                  Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad van 11 november 1996 betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen tegen fraudes en andere onregelmatigheden (PB L 292 van 15.11.1996, blz. 2).

                     (13)
                  Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18.9.2013, blz. 1).

                     (14)
                  ABM: activity-based management (activiteitsgestuurd management); ABB: activity-based budgeting (activiteitsgestuurde begroting).

                     (15)
                  De evaluatie achteraf van de in de periode 2010-2012 aan de Republiek Moldavië verstrekte macrofinanciële bijstand van de EU is beschikbaar op de Europa-website:

                     http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/evaluation/pdf/mfa_moldova_evaluation_final_report_en.pdf

                     (16)
                  In 2016 bedragen de gevolgen volgens de operationele beoordeling van de financiële en administratieve procedures van Moldavië 60 000 EUR.

                     (17)
                  Nadere gegevens over de beheersvormen en verwijzingen naar het Financieel Reglement zijn beschikbaar op de Europa-website:

                     http://ec.europa.eu/budget/explained/management/managt_who/who_en.cfm

                     (18)
                  GK = gesplitste kredieten; NGK = niet-gesplitste kredieten.

                     (19)
                  EVA: Europese Vrijhandelsassociatie.

                     (20)
                  Kandidaat-lidstaten en, in voorkomend geval, potentiële kandidaat-lidstaten van de Westelijke Balkan.

                     (21)
                  Verordening (EG, EURATOM) nr. 480/2009 van de Raad van 25 mei 2009 tot instelling van een Garantiefonds, PB L 145 van 10.6.2009, blz. 10.

                     (22)
                  Jaar waarin met de uitvoering van het voorstel/initiatief wordt begonnen.

                     (23)
                  Technische en/of administratieve bijstand en uitgaven ter ondersteuning van de uitvoering van programma's en/of acties van de EU (vroegere "BA"-onderdelen), onderzoek door derden, eigen onderzoek.

                     (24)
                  Jaar waarin met de uitvoering van het voorstel/initiatief wordt begonnen.

                     (25)
                  Outputs zijn de te verstrekken producten en diensten (bv. aantal gefinancierde studentenuitwisselingen, aantal km aangelegde wegen enz.).

                     (26)
                  Zoals beschreven in punt 1.4.2. "Specifieke doelstelling(en)...".

                     (27)
                  Jaar waarin met de uitvoering van het voorstel/initiatief wordt begonnen.

                     (28)
                  Technische en/of administratieve bijstand en uitgaven ter ondersteuning van de uitvoering van programma's en/of acties van de EU (vroegere "BA"-onderdelen), onderzoek door derden, eigen onderzoek.

                     (29)
                  AC = Agent Contractuel (arbeidscontractant); AL = Agent Local (plaatselijk functionaris); END = Expert National Détaché (gedetacheerd nationaal deskundige); INT = Intérimaire (uitzendkracht); JED = Jeune Expert en Délégation (jonge deskundige in delegaties).

                     (30)
                  Onder het maximum voor extern personeel uit beleidskredieten (vroegere "BA"-onderdelen).