title: Απόφαση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ αριθ. 273/14/COL, της 9ης Ιουλίου 2014, σχετικά με τη χρηματοδότηση της Scandinavian Airlines μέσω της νέας ανανεούμενης πιστωτικής διευκόλυνσης (Νορβηγία) [2015/2023]

text:
               12.11.2015

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 295/47

         ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΫΟΥΣΑΣ ΑΡΧΉΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ
   αριθ. 273/14/COL
   της 9ης Ιουλίου 2014
   σχετικά με τη χρηματοδότηση της Scandinavian Airlines μέσω της νέας ανανεούμενης πιστωτικής διευκόλυνσης (Νορβηγία) [2015/2023]
   Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ («η Αρχή»),
   ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο («η συμφωνία για τον ΕΟΧ»), και ιδίως τα άρθρα 61 και 109, καθώς και τα πρωτόκολλα 26 και 27,
   ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου («συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου»), και ιδίως το άρθρο 24,
   ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ το πρωτόκολλο 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου («πρωτόκολλο 3»), και ιδίως το άρθρο 1 παράγραφος 2 του μέρους Ι και το άρθρο 7 παράγραφος 2 του μέρους ΙΙ,
   Εκτιμωντας τα ακολουθα:
   I.   ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

   1.   ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

               (1)

               Στα τέλη Οκτωβρίου του 2012, η Νορβηγία, η Δανία και η Σουηδία (από κοινού «τα κράτη») επικοινώνησαν ανεπίσημα με την Αρχή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή («η Επιτροπή») για να κοινοποιήσουν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν σε νέα ανανεούμενη πιστωτική διευκόλυνση («η νέα ΑΠΔ») υπέρ της Scandinavian Airlines («η SAS» ή «ο όμιλος SAS» ή «η εταιρεία»). Στις 12 Νοεμβρίου 2012, τα κράτη αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ χωρίς, ωστόσο, να κοινοποιήσουν επισήμως το μέτρο στην Αρχή.

               (2)

               Στις 5 Φεβρουαρίου 2013, η Αρχή έλαβε καταγγελία που κατέθεσε η ευρωπαϊκή ένωση αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους («ELFAA») κατά της συμμετοχής των κρατών στην ΑΠΔ. Με επιστολή της 18ης Φεβρουαρίου 2013, η Αρχή κάλεσε τις νορβηγικές αρχές να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την καταγγελία και σχετικά με την εικαζόμενη παράνομη κρατική ενίσχυση.

               (3)

               Οι νορβηγικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 25ης Μαρτίου 2013. Διαβίβασαν επίσης συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 6ης Ιουνίου 2013.

               (4)

               Με την απόφαση αριθ. 259/13/COL, της 19ης Ιουνίου 2013, η Αρχή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για δυνητικά παράνομη ενίσχυση στην SAS μέσω της νέας ΑΠΔ («απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ (1). Οι νορβηγικές αρχές, ο όμιλος SAS και η επιχείρηση Foundation Asset Management Sweden AB («FAM») (2) υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Στις 6 Νοεμβρίου 2013, η Αρχή διαβίβασε τις παρατηρήσεις που έλαβε από τον όμιλο SAS και τη FAM στις νορβηγικές αρχές, οι οποίες είχαν τη δυνατότητα να απαντήσουν. Σε επιστολή της 6ης Δεκεμβρίου 2013, οι νορβηγικές αρχές επισήμαναν ότι δεν θα υπέβαλαν σχόλια επί των παρατηρήσεων του ομίλου SAS και της FAM.

               (5)

               Με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 2014, η Αρχή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τις νορβηγικές αρχές. Οι εν λόγω πληροφορίες διαβιβάστηκαν με επιστολή της 27ης Μαρτίου 2014.

               (6)

               Με επιστολή της 6ης Μαρτίου 2014, οι νορβηγικές αρχές ενημέρωσαν την Αρχή ότι η SAS είχε αποφασίσει να ακυρώσει τη νέα ΑΠΔ και να διερευνήσει εναλλακτικές δυνατότητες ενίσχυσης της κεφαλαιακής της βάσης. Η ακύρωση ισχύει από τις 4 Μαρτίου 2014.

               (7)

               Για τη διαδικασία αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 109 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής «συμφωνία για τον ΕΟΧ»), σε συνδυασμό με το άρθρο 24 της συμφωνίας μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου, η Αρχή είναι αρμόδια να εκτιμήσει αν η Νορβηγία τήρησε τις διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Αντιθέτως, η Επιτροπή είναι αποκλειστικά αρμόδια να εκτιμήσει αν η Δανία και η Σουηδία τήρησαν τις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ»). Επίσης, με βάση το άρθρο 109 παράγραφος 2 και το πρωτόκολλο 27 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή σε ολόκληρο τον ΕΟΧ, η Αρχή και η Επιτροπή συνεργάζονται, ανταλλάσσουν πληροφορίες και προβαίνουν σε διαβουλεύσεις μεταξύ τους για θέματα της πολιτικής εποπτείας και επιμέρους περιπτώσεις.

               (8)

               Υπό το πρίσμα των ανωτέρω και λαμβάνοντας υπόψη την παράλληλη αρμοδιότητα των δύο θεσμικών οργάνων στη συγκεκριμένη υπόθεση, η Αρχή συνεργάστηκε και προέβη σε διαβουλεύσεις με την Επιτροπή πριν από την έκδοση της παρούσας απόφασης.

         2.   Η ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ

               (9)

               Μεταξύ των ετών 2001 και 2011, αναφέρεται ότι η σκανδιναβική αγορά αεροπορικών μεταφορών (που περιλαμβάνει τη Δανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Νορβηγία) σημείωσε ανάπτυξη κατά 126 % με βάση τον δείκτη ASK (3). Σχεδόν όλη η ανάπτυξη στη σκανδιναβική αγορά μικρών αποστάσεων προήλθε από τους αερομεταφορείς χαμηλού κόστους, ιδίως τη Norwegian Air Shuttle και τη Ryanair. Πράγματι, εκτιμάται ότι στους αερομεταφορείς χαμηλού κόστους οφείλεται το 90 % της ανάπτυξης κατά την εν λόγω περίοδο (4).

               (10)

               Παρά την αύξηση της σημασίας των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, ο μεγαλύτερος παράγοντας στη σκανδιναβική αγορά εξακολουθεί να είναι η SAS, με εκτιμώμενο μερίδιο αγοράς το 2011 της τάξης του 35,6 %, πολύ μικρότερο από τα υψηλά επίπεδα άνω του 50 % που διατηρούσε πριν από μία δεκαετία. Τα μερίδια αγοράς της Norwegian Air Shuttle και της Ryanair ανήλθαν σε 18,7 % και 6,8 % αντίστοιχα κατά το ίδιο έτος.

         3.   Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ

               (11)

               Η SAS είναι ο εθνικός αερομεταφορέας των κρατών, η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Σκανδιναβίας και η όγδοη μεγαλύτερη μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών της Ευρώπης. Είναι επίσης ιδρυτικό μέλος της Star Alliance. Ο όμιλος αερομεταφορών, που περιλαμβάνει τη Scandinavian Airlines, τη Widerøe (5) και την Blue 1, έχει την έδρα του στη Στοκχόλμη, ενώ ο κύριος ευρωπαϊκός και διηπειρωτικός κομβικός αερολιμένας του είναι ο αερολιμένας της Κοπεγχάγης. Το 2013, η SAS μετέφερε περίπου 28 εκατ. επιβάτες, επιτυγχάνοντας έσοδα ύψους περίπου 42 δισεκατ. σουηδικών κορονών.

               (12)

               Το 50 % της SAS ανήκει επί του παρόντος στα εξής κράτη: το 21,4 % στη Σουηδία, το 14,3 % στη Δανία και το 14,3 % στη Νορβηγία. Ο κύριος ιδιώτης μέτοχος είναι το ίδρυμα Knut και Alice Wallenberg («KAW») (7,6 %), ενώ οι υπόλοιποι μέτοχοι κατέχουν μερίδια της τάξης του 1,5 % ή λιγότερο.

                  Πίνακας 1

                  Κύριοι μέτοχοι της SAS AB στις 31 Μαρτίου 2012
                   (6)

                           Μέτοχος

                           Σύνολο (%)

                           Η σουηδική κυβέρνηση

                           21,4

                           Η δανική κυβέρνηση

                           14,3

                           Η νορβηγική κυβέρνηση

                           14,3

                           Ίδρυμα Knut και Alice Wallenberg

                           7,6

                           Försäkringsaktiebolaget, Avanza Pension

                           1,5

                           A.H Värdepapper AB

                           1,4

                           Unionen

                           1,4

                           Εθνική Τράπεζα της Δανίας

                           1,4

                           Robur Försäkring

                           0,9

                           Ponderus Försäkring

                           0,8

                           Andra AP-fonden

                           0,5

                           Tredje AP-fonden

                           0,5

                           SSB+TC Ledning Omnibus FD No OM79

                           0,5

                           Nordnet Pensionsförsäkring AB

                           0,4

                           Swedbank Robur Sverigefond

                           0,4

                           Swedbank Robur Sverigefond Mega

                           0,3

                           JPM Chase NA

                           0,3

                           AMF Aktiefond Småbolag

                           0,3

                           JP Morgan Bank

                           0,3

                           KPA Pensionsförsäkring AB

                           0,2

                           Nomura International

                           0,2

               (13)

               Η SAS βρίσκεται σε δυσχερή οικονομική κατάσταση εδώ και αρκετά χρόνια, με συνεχείς ζημίες μεταξύ των ετών 2008 και 2013. Τον Νοέμβριο του 2012, η Standard and Poor's («S&P») υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της εταιρείας από B- σε CCC+ (7). Οι δυσκολίες αυτές εντάθηκαν από το περιβάλλον της αγοράς, που χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος καυσίμων και αβέβαιη ζήτηση.

               (14)

               Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τις ετήσιες εκθέσεις της εταιρείας, μεταξύ των ετών 2008 και 2012, η SAS υπέστη σημαντικές ζημίες κάθε χρόνο και κατέγραψε σημαντικά ποσά καθαρού χρέους.

                  Πίνακας 2

                  Βασικά οικονομικά στοιχεία της SAS για τα έτη 2007-2012 (εκατ. SEK)
                   (8)

                           2007

                           2008

                           2009

                           2010

                           2011

                           2012
                           (Ιαν.-Οκτ.)

                           Έσοδα

                           50 958

                           52 870

                           44 918

                           41 070

                           41 412

                           35 986

                           Καθαρό χρέος

                           1 231

                           8 912

                           6 504

                           2 862

                           7 017

                           6 549

                           ΚΠΦ

                           1 044

                           – 969

                           – 3 423

                           – 3 069

                           – 1 629

                           – 1 245

                           Καθαρά έσοδα

                           636

                           – 6 360

                           – 2 947

                           – 2 218

                           – 1 687

                           – 985

                           Ταμειακές ροές για το έτος

                           – 1 839

                           – 3 084

                           – 1 741

                           868

                           – 1 243

                           – 1 018

                           Απόδοση επενδυμένων κεφαλαίων (δείκτης ROCE) — %

                           6,7

                           – 19,6

                           – 11,7

                           – 7,6

                           – 2,2

                           – 8,1

                           Απόδοση λογιστικής αξίας ιδίων κεφαλαίων μετά τον φόρο — %

                           3,8

                           – 47,6

                           – 26,8

                           – 17,0

                           – 12,0

                           – 24,8

                           Δείκτης κάλυψης χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων — %

                           1,8

                           – 5,3

                           – 4,4

                           – 1,9

                           – 0,6

                           – 1,6

               (15)

               Λόγω επιδείνωσης της οικονομικής της κατάστασης, η SAS ακολούθησε πρόγραμμα σημαντικής μείωσης δαπανών («Core SAS») κατά τα έτη 2009/2010. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος αυτού, η SAS έπρεπε να αντλήσει ίδια κεφάλαια από τους μετόχους της μέσω δύο εκδόσεων δικαιωμάτων: i) 6 δισεκατ. σουηδικές κορόνες τον Απρίλιο του 2009 και ii) 5 δισεκατ. σουηδικές κορόνες τον Μάιο του 2010 (9).

               (16)

               Οι οικονομικές δυσκολίες της SAS έφθασαν στο αποκορύφωμά τους το 2012, όταν η εταιρεία υπέβαλε το επιχειρηματικό σχέδιο «4 Excellence Next Generation» («σχέδιο 4XNG»), το οποίο θεωρήθηκε από τη διοίκηση της αεροπορικής εταιρείας η «τελευταία αναγγελία» για την SAS (10). Επιπλέον, τον Νοέμβριο του 2012, αναφέρθηκε στον Τύπο το ενδεχόμενο πτώχευσης της SAS (11).

         4.   ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ: Η ΝΕΑ ΑΠΔ ΤΟ 2012

               (17)

               Όπως και άλλες αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως, η SAS βασίστηκε σε εξωτερικές πιστωτικές διευκολύνσεις για να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο ρευστότητας. Από τις 20 Δεκεμβρίου 2006, η SAS βασίστηκε στην ΑΠΔ που έληγε τον Ιούνιο του 2013 («η παλαιά ΑΠΔ»). Η παλαιά ΑΠΔ ανερχόταν σε 366 εκατ. ευρώ και παρασχέθηκε αποκλειστικά από ορισμένες τράπεζες […]. Επίσης, περιλάμβανε ορισμένες χρηματοοικονομικές ρήτρες ή όρους, […].

               (18)

               Τον Δεκέμβριο του 2011, ως αποτέλεσμα της επιδείνωσης των επιχειρηματικών επιδόσεων της εταιρείας, η διοίκηση της SAS αποφάσισε να χρησιμοποιήσει πλήρως την παλαιά ΑΠΔ. Μετά από αίτηση πτώχευσης από θυγατρική της SAS (συγκεκριμένα τη Spanair) τον Ιανουάριο του 2012, η SAS άρχισε διαπραγματεύσεις με τις τράπεζες με τις οποίες κατέληξε σε συμφωνία αναθεώρησης των ρητρών στις 15 Μαρτίου 2012. Η εν λόγω αναθεώρηση αύξησε το κόστος χρησιμοποίησης της παλαιάς ΑΠΔ, κατέστησε αυστηρότερες τις προϋποθέσεις χρησιμοποίησης και υποχρέωσε την SAS να προβεί σε πλήρη και άμεση αποπληρωμή του αναληφθέντος ποσού. Επιπλέον, η SAS έπρεπε να παρουσιάσει στους πιστωτές σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης το οποίο έπρεπε να εγκριθεί από το διοικητικό συμβούλιο και τους βασικούς μετόχους, δηλαδή τα κράτη και το KAW.

               (19)

               Το σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης βασίστηκε στο επονομαζόμενο σχέδιο 4XNG που ήταν ήδη σε εξέλιξη στις αρχές του 2012. Το σχέδιο 4XNG ανταποκρίθηκε επίσης στις ανησυχίες που εκφράστηκαν από […] σχετικά με το υφιστάμενο επιχειρηματικό σχέδιο της SAS «4 Excellence» («σχέδιο 4X»), τον Μάιο του 2012. Σύμφωνα με την SAS, το επιχειρηματικό σχέδιο 4XNG θα της έδινε τη δυνατότητα να εδραιωθεί ως οικονομικά αυτάρκης αεροπορική εταιρεία. Καθόριζε σειρά χρηματοοικονομικών στόχων τους οποίους έπρεπε να επιτύχει η SAS κατά το οικονομικό έτος 2014/2015. Στους στόχους περιλαμβάνονταν περιθώριο κέρδους προ τόκων και φόρων (EBIT) άνω του 8 %, ποσοστό οικονομικής ετοιμότητας άνω του 20 % και ποσοστό ιδίων κεφαλαίων (ίδια κεφάλαια/στοιχεία ενεργητικού) άνω του 35 %. Το σχέδιο 4XNG υποτίθεται ότι θα έδινε στην SAS τη δυνατότητα να βελτιώσει το ΚΠΦ κατά περίπου 3 δισεκατ. σουηδικές κορόνες σε ετήσια βάση, ενώ η εφαρμογή του θα απαιτούσε δαπάνες αναδιάρθρωσης και έκτακτες δαπάνες ύψους περίπου 1,5 δισεκατ. σουηδικών κορονών.

               (20)

               Περαιτέρω στόχος του σχεδίου 4XNG ήταν η προετοιμασία της εταιρείας για την καθιέρωση νέων λογιστικών κανόνων για τις συντάξεις από τον Νοέμβριο του 2013, οι οποίοι αναμενόταν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα ίδια κεφάλαια του ομίλου SAS. Επιπλέον, το σχέδιο περιλάμβανε δέσμευση για την ολοκλήρωση της εκποίησης στοιχείων ενεργητικού και σχέδιο χρηματοδότησης, που ανέρχονταν συνολικά σε δυνητικά καθαρά έσοδα σε μετρητά ύψους περίπου 3 δισεκατ. σουηδικών κορονών. Η εκποίηση στοιχείων ενεργητικού περιλάμβανε (12): i) την πώληση της Widerøe, θυγατρικής περιφερειακής αεροπορικής εταιρείας της Νορβηγίας (13), ii) την πώληση επένδυσης σε δικαιώματα μειοψηφίας στην […], iii) την πώληση δικαιωμάτων σε ακίνητα που σχετίζονται με αερολιμένες, iv) την εξωτερική ανάθεση της επίγειας εξυπηρέτησης (14), v) την πώληση κινητήρων αεροσκαφών (15), vi) την πώληση και επαναμίσθωση ή άλλη χρηματοδοτική συναλλαγή σε σχέση με […], vii) την εξωτερική ανάθεση των συστημάτων διαχείρισης και των τηλεφωνικών κέντρων (16) και viii) την πώληση ή εξασφαλισμένη χρηματοδότηση τριών αεροσκαφών Q400.

               (21)

               Η Νορβηγία επιμένει ότι το σχέδιο 4XNG ήταν αυτοχρηματοδοτούμενο, το οποίο σημαίνει ότι η SAS θα αποκτήσει ικανή ρευστότητα από πράξεις και παρεπόμενες εκποιήσεις για τη χρηματοδότηση του αρχικού κόστους που συνδέεται με την εφαρμογή του σχεδίου 4XNG. Ωστόσο, η SAS εξέφρασε ανησυχία για την αρνητική εικόνα που θα είχαν οι επενδυτές όσον αφορά τη ρευστότητα, λόγω του υψηλού αρχικού κόστους εφαρμογής του σχεδίου 4XNG. Ως εκ τούτου, η SAS ζήτησε παράταση της παλαιάς ΑΠΔ σε συνδυασμό με τη δημιουργία της νέας ΑΠΔ με την υποστήριξη των κρατών και του KAW. Ωστόσο, η SAS υποστήριξε ότι δεν θα χρησιμοποιούσε ούτε την παλαιά ΑΠΔ (όπως παρατάθηκε) ούτε τη νέα.

               (22)

               Οι συζητήσεις για τη νέα ΑΠΔ άρχισαν στις 4 Ιουνίου 2012 (17). Αρχικά, σύμφωνα με το πρόγραμμα ανακεφαλαιοποίησης (βλ. παράγραφο 18 ανωτέρω), οι πιστώτριες τράπεζες της παλαιάς ΑΠΔ απαίτησαν από τα κράτη να παράσχουν νέο γύρο ιδίων κεφαλαίων, π.χ. έκδοση δικαιωμάτων, δεδομένου ότι δεν επιθυμούσαν να είναι οι μοναδικοί χρηματοδότες της νέας ΑΠΔ. Ωστόσο, τα κράτη απέρριψαν αυτήν την ιδέα.

               (23)

               Μετά από διαπραγματεύσεις, οι τράπεζες αποδέχθηκαν νέα ΑΠΔ που θα χρηματοδοτούνταν από τα κράτη και το KAW και θα ήταν διαρθρωμένη απολύτως επί ίσοις όροις χωρίς μειωμένη εξασφάλιση ή δυσανάλογα δικαιώματα εγγυήσεων. Πρέπει να επισημανθεί ότι η νέα ΑΠΔ προοριζόταν αρχικά να ανέλθει σε [3-6] δισεκατ. σουηδικές κορόνες, ενώ υπήρχαν μόνο [1-4] δισεκατ. σουηδικές κορόνες διαθέσιμων εγγυήσεων. Στις 22 Οκτωβρίου 2012, το μέγεθος της νέας ΑΠΔ τελικά μειώθηκε σε 3,5 δισεκατ. σουηδικές κορόνες (περίπου 400 εκατ. ευρώ).

               (24)

               Η νέα ΑΠΔ χορηγήθηκε από τις ίδιες τράπεζες που είχαν χορηγήσει την παλαιά ΑΠΔ (με εξαίρεση μία) (18) από κοινού με τα κράτη και το KAW. Εν προκειμένω, το 50 % της νέας ΑΠΔ χορηγήθηκε από τα κράτη κατ' αναλογία του μεριδίου τους επί των μετοχών της SAS, ενώ το υπόλοιπο 50 % χορηγήθηκε από τις τράπεζες και το KAW. Τα κράτη και το KAW συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ με τους ίδιους όρους (αμοιβές, επιτόκια, ρήτρες) με τις τράπεζες.

               (25)

               Τα κύρια χαρακτηριστικά της νέας ΑΠΔ ήταν τα ακόλουθα:

                           —

                           χωρίστηκε σε δύο επιμέρους διευκολύνσεις ύψους 2 δισεκατ. σουηδικών κορονών (διευκόλυνση Α) και 1,5 δισεκατ. σουηδικών κορονών (διευκόλυνση Β), όπου τα κράτη συνεισέφεραν το 50 % της αξίας. Στους όρους αποτίμησης αμφοτέρων των διευκολύνσεων περιλαμβάνονται αρχική προμήθεια, προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων, προμήθεια χρησιμοποίησης, περιθώριο και προμήθεια εξόδου.

                           —

                           Για να μπορέσει η SAS να χρησιμοποιήσει την ΑΠΔ έπρεπε να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, οι οποίες ήταν αυστηρότερες για τη διευκόλυνση Β απ' ό,τι για τη διευκόλυνση A (19).

                           —

                           Η νέα ΑΠΔ διατήρησε τη δέσμη εγγυήσεων της παλαιάς ΑΠΔ και επιπλέον οι πιστωτές έλαβαν εγγυήσεις για όλες τις μετοχές της Widerøe και όλα τα άλλα μη βεβαρημένα πάγια στοιχεία ενεργητικού του ομίλου SAS τον Δεκέμβριο του 2012. Επομένως, η νέα ΑΠΔ είχε πρώτης τάξεως εγγυήσεις για ορισμένα στοιχεία ενεργητικού της SAS, συμπεριλαμβανομένων του 100 % των μετοχών των θυγατρικών της Widerøe και SAS Spare Engine, 18 αεροσκαφών και ορισμένων ακινήτων. Οι εν λόγω εγγυήσεις αποτιμήθηκαν με λογιστική αξία ύψους περίπου 2,7 δισεκατ. σουηδικών κορονών (δηλαδή ποσοστό περίπου 75 % της νέας ΑΠΔ) και μοιράστηκαν κατ' αναλογία μεταξύ της διευκόλυνσης A και της διευκόλυνσης B.

                           —

                           Η διευκόλυνση Β μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο εφόσον θα είχε εξαντληθεί η διευκόλυνση Α. Μετά την 1η Ιανουαρίου 2014, η SAS θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει μόνο μετά την ολοκλήρωση της πώλησης των στοιχείων ενεργητικού ή των μετοχών της Widerøe.

                           —

                           Η ληκτότητα της νέας ΑΠΔ ήταν η 31η Μαρτίου 2015.

               (26)

               Οι όροι της νέας ΑΠΔ συμφωνήθηκαν στις 25 Οκτωβρίου 2012, αλλά με την επιφύλαξη, μεταξύ άλλων, κοινοβουλευτικής έγκρισης για καθένα από τα κράτη και της υπογραφής συνδικαλιστικών συμφωνιών με τα πληρώματα θαλάμου διακυβέρνησης και επιβατών.

               (27)

               Τα κράτη υπέβαλαν έκθεση που εκπονήθηκε από την CITI, με ημερομηνία 7 Νοεμβρίου 2012 («έκθεση CITI»), με στόχο να εκτιμηθεί κατά πόσον ένας ιδιώτης επενδυτής, στην ίδια περίπου κατάσταση με τα κράτη, θα συμμετείχε στη νέα ΑΠΔ με παρόμοιους όρους και προϋποθέσεις. Με την παραδοχή της επιτυχούς εφαρμογής του σχεδίου 4XNG ως προς το βασικό του σενάριο, η έκθεση CITI κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ θα δημιουργούσε εσωτερικό ποσοστό απόδοσης της τάξης του [90-140 %], πολλαπλάσια απόδοση σε ρευστό περίπου [4-9x] και αύξηση της αξίας του μετοχικού κεφαλαίου κατά περίπου [700-1 200 %] (από τον Νοέμβριο του 2012 έως τον Μάρτιο του 2015). Η έκθεση CITI κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η απόδοση που απαιτούσαν τα κράτη θα ήταν τουλάχιστον ίση με εκείνη που θα απαιτούσαν ιδιώτες επενδυτές σε παρόμοια κατάσταση. Ωστόσο, η έκθεση CITI δεν αξιολόγησε κατά πόσον είναι πιθανό η SAS να εκτελέσει επιτυχώς το «βασικό σενάριο» του σχεδίου 4XNG ούτε αξιολόγησε τον αντίκτυπο των αποκλίσεων από το «βασικό σενάριο», όπως, για παράδειγμα, η μη χρηματική αποτίμηση των μη βασικών στοιχείων ενεργητικού.

               (28)

               Στις 19 Δεκεμβρίου 2012, η SAS ανακοίνωσε ότι τηρήθηκαν όλες οι αναγκαίες προϋποθέσεις για να τεθεί σε ισχύ η νέα ΑΠΔ (βλ. παράγραφο 26 ανωτέρω), συμπεριλαμβανομένης της κοινοβουλευτικής έγκρισης στα κράτη. Από την ημερομηνία εκείνη και έως τις 3 Μαρτίου 2014, ίσχυε η νέα ΑΠΔ, που αντικατέστησε την παλαιά ΑΠΔ (20).

               (29)

               Με επιστολή της 6ης Ιουνίου 2013, η Νορβηγία εξήγησε ότι, λόγω της πώλησης του 80 % των μετοχών της Widerøe (παράγραφος 20 ανωτέρω), τα κράτη και οι πιστώτριες τράπεζες είχαν συμφωνήσει με την SAS ως προς τη μεταβολή των όρων και των προϋποθέσεων της νέας ΑΠΔ, παρόλο που η συμφωνία τροποποίησης δεν είχε ακόμη υπογραφεί επισήμως. Στις παρατηρήσεις που υπέβαλαν κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι νορβηγικές αρχές ενημέρωσαν την Αρχή ότι η τροποποίηση της νέας ΑΠΔ υπογράφηκε από όλα τα μέρη και θα άρχιζε να ισχύει μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής που αφορούσε την Widerøe, δηλαδή στις 30 Σεπτεμβρίου 2013. Στις εν λόγω τροποποιήσεις περιλαμβάνονταν τα ακόλουθα:

                           —

                           Η διευκόλυνση Α θα μειωνόταν από 1,173 δισεκατ. σε 0,8 δισεκατ. σουηδικές κορόνες και η ληκτότητά της θα παρατεινόταν για πέντε μήνες, έως την 1η Ιουνίου 2014.

                           —

                           Η SAS θα δεσμευόταν να παράσχει [0,5-0,8] δισεκατ. σουηδικές κορόνες σε μετρητά ως εγγύηση για τη διευκόλυνση A. Τα υπόλοιπα [0,1-0,4] δισεκατ. σουηδικές κορόνες θα εξασφαλίζονταν από τις κινητές αξίες που είχαν ήδη συμπεριληφθεί στη νέα συμφωνία ΑΠΔ.

                           —

                           Τα 0,2 δισεκατ. σουηδικές κορόνες της διευκόλυνσης Α θα καταργούνταν μετά τη μερική εκποίηση του τμήματος επίγειας εξυπηρέτησης. Όταν καταργήθηκε η νέα ΑΠΔ στις 4 Μαρτίου 2014, η SAS είχε ήδη υπογράψει επιστολή προθέσεων με δυνητικό αγοραστή (21).

                           —

                           Η διευκόλυνση Β θα μειωνόταν από 1,5 δισεκατ. σε 1,2 δισεκατ. σουηδικές κορόνες.

         5.   ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

               (30)

               Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Αρχή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά την επί ίσοις όροις συμμετοχή των κρατών, του KAW και των τραπεζών στη νέα ΑΠΔ, κυρίως για τους εξής λόγους:

                           —

                           Το προηγούμενο άνοιγμα των τραπεζών έναντι της SAS μέσω της συμμετοχής τους στην παλαιά ΑΠΔ. Πράγματι, οι τράπεζες μείωσαν σχεδόν κατά το ήμισυ τη συνεισφορά τους στη νέα ΑΠΔ και, ως εκ τούτου, μείωσαν το συνολικό τους άνοιγμα έναντι της SAS κατά 50 % περίπου ως προς την ΑΠΔ, ενώ τα κράτη —που δεν είχαν λάβει καμία απόδοση όσον αφορά τις εκδόσεις δικαιωμάτων του 2009 και του 2010 λόγω των σταθερά αρνητικών αποτελεσμάτων της SAS— αύξησαν το άνοιγμά τους έναντι της SAS.

                           —

                           Το γεγονός ότι η SAS είχε χρησιμοποιήσει πλήρως την παλαιά ΑΠΔ τον Ιανουάριο του 2012, το οποίο θα μπορούσε να είχε επηρεάσει την απόφαση των πιστωτριών τραπεζών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ, προκειμένου να αποφευχθεί η περαιτέρω χρησιμοποίηση και να διασφαλισθεί ότι οι εισφορές τους στην ΑΠΔ δεν είχαν απολεσθεί εντελώς λόγω των δυσχερειών της εταιρείας. Κατά την άποψη της Αρχής, δεν ήταν σαφές κατά πόσον η απόφαση των τραπεζών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ επηρεάστηκε από τη συνεχή χρηματοδοτική στήριξη των κρατών μελών προς την SAS κατά τα προηγούμενα έτη. Η Αρχή επισήμανε επίσης ότι η συμμετοχή των κρατών ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή των ιδιωτικών φορέων στη νέα ΑΠΔ.

                           —

                           Η Αρχή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η συμμετοχή του KAW στη νέα ΑΠΔ θα μπορούσε να συγκριθεί με εκείνη ενός ιδιώτη επενδυτή, δεδομένου του ανοίγματος του KAW έναντι της SAS όχι μόνο μέσω του μεριδίου του επί των μετοχών, αλλά και μέσω της τράπεζας SEB.

               (31)

               Επιπλέον, η Αρχή διερωτήθηκε κατά πόσον η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ θα μπορούσε να θεωρηθεί ορθολογική από την άποψη των μετόχων και θα πληρούσε το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς εάν δεν διεξαγόταν επί ίσοις όροις. Από την άποψη αυτή, η Αρχή εξέτασε αν το σχέδιο 4XNG βασιζόταν σε επαρκώς ισχυρές παραδοχές ώστε να παρακινήσει ιδιώτη επενδυτή να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ και αν οι αναλύσεις ευαισθησίας του σχεδίου ήταν υπερβολικά αισιόδοξες.

               (32)

               Για παράδειγμα, η Αρχή επισήμανε, μεταξύ άλλων, τα αισιόδοξα αριθμητικά στοιχεία του σχεδίου σχετικά με την ανάπτυξη της αγοράς σε ASK και ΑΕΠ, καθώς και το ποσοστό πληθωρισμού ύψους 0 % για την περίοδο 2015-2017. Ομοίως, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η επιτυχής υλοποίηση όλων των πρωτοβουλιών για την εξοικονόμηση δαπανών και την εκποίηση των στοιχείων ενεργητικού θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί κατά τον χρόνο υπογραφής της νέας ΑΠΔ.

               (33)

               Όσον αφορά τους όρους και τις προϋποθέσεις της νέας ΑΠΔ και την εκτίμηση της CITI για την αναμενόμενη απόδοση από τη συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ, η Αρχή υπογράμμισε το γεγονός ότι η έκθεση CITI δεν αξιολόγησε το σχέδιο 4XNG ούτε προέβη σε ανάλυση ευαισθησίας του οικονομικού μοντέλου, αλλά βασίστηκε απλώς στα στοιχεία που της είχαν παρασχεθεί. Η Αρχή επισήμανε επίσης ότι η έκθεση CITI δεν αποτίμησε την εγγύηση της νέας ΑΠΔ από την προοπτική του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και ότι δεν έλαβε υπόψη τις επιπτώσεις των πιθανών εναλλακτικών σεναρίων με λιγότερο ευνοϊκές παραδοχές (συμπεριλαμβανομένης της αθέτησης) σχετικά με την ανάλυση της απόδοσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή επισήμανε ότι η έκθεση CITI θεώρησε απίθανο το ενδεχόμενο αθέτησης της SAS κατά την επόμενη τριετία, γεγονός το οποίο έκρινε ως υποτίμηση του κινδύνου.

               (34)

               Βάσει των ανωτέρω, η Αρχή δεν θα μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ να συνεπάγεται πλεονέκτημα υπέρ της SAS κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

               (35)

               Τέλος, σε περίπτωση που η νέα ΑΠΔ συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Αρχή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η νέα ΑΠΔ θα μπορούσε να θεωρηθεί συμβατή με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Από την άποψη αυτή, η Αρχή εξέτασε αν εφαρμόζονταν κάποια από τα κριτήρια συμβατότητας που προβλέπονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Δεδομένης της φύσης του μέτρου και των δυσχερειών της SAS, η Αρχή επισήμανε ότι τα μόνα συναφή κριτήρια φαίνεται να είναι εκείνα που αφορούν τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της Αρχής σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (22) («οι κατευθυντήριες γραμμές για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση»). Εντούτοις, η Αρχή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι δεν φαίνεται να πληρούνται οι προϋποθέσεις για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης που προβλέπονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.

         6.   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
   6.1.   Παρατηρήσεις των νορβηγικών αρχών

               (36)

               Η Νορβηγία υποστηρίζει ότι η συμμετοχή της στη νέα ΑΠΔ ήταν με όρους της αγοράς, δεδομένου ότι συμμετείχε σε αυτήν επί ίσοις όροις με τις τράπεζες και το KAW, αποκλείοντας την ύπαρξη κρατικών ενισχύσεων.

               (37)

               Η Νορβηγία υποστηρίζει ότι η SAS δεν χρησιμοποίησε την παλαιά ΑΠΔ σε καμία χρονική στιγμή κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη νέα ΑΠΔ. Επισημαίνει τις τροποποιήσεις της παλαιάς ΑΠΔ τον Μάρτιο του 2012 για τη θέσπιση ακόμη αυστηρότερων προϋποθέσεων χρησιμοποίησης και υποστηρίζει ότι οι τράπεζες ήταν συνεπώς σε θέση από τα τέλη Ιουνίου του 2012 να απορρίψουν κάθε σχετική αίτηση της SAS. Το ποσό που αντλήθηκε από την ΑΠΔ αποπληρώθηκε πλήρως από την SAS τον Μάρτιο του 2012 και η SAS δεν χρησιμοποίησε την παλαιά ΑΠΔ μετά την εν λόγω ημερομηνία. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω τράπεζες θα μπορούσαν εύλογα να θεωρηθούν εξωτερικοί επενδυτές που συμμετέχουν στη νέα ΑΠΔ επί ίσοις όροις με τα κράτη (23), χωρίς κανένα σημαντικό μη εξασφαλισμένο άνοιγμα έναντι της SAS (24).

               (38)

               Σχετικά με τη συμμετοχή του KAW στη νέα ΑΠΔ μαζί με τις τράπεζες, οι νορβηγικές αρχές είναι της γνώμης ότι το KAW είχε περιορισμένο οικονομικό άνοιγμα στη SEB και αυτό δεν θα μπορούσε να είχε επηρεάσει την απόφασή του να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ.

               (39)

               Επιπλέον, η Νορβηγία θεωρεί ότι το σχέδιο 4XNG ήταν ρεαλιστικό και θα μπορούσε να εφαρμοστεί με επιτυχία. Υποστηρίζει ότι όλες οι πτυχές και παραδοχές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν προβλέψεις για τα έσοδα («RASK») (25), μέτρα εξοικονόμησης δαπανών και προβλεπόμενες εκποιήσεις, εξετάστηκαν προσεκτικά για να τηρηθούν οι οικονομικοί στόχοι του σχεδίου 4XNG για την περίοδο 2014-2015. Επιπλέον, το σχέδιο 4XNG —σε συνδυασμό με όλες τις παραδοχές επί των οποίων βασίστηκε— ελέγχθηκε διεξοδικά από τους εξωτερικούς οικονομικούς συμβούλους τόσο των κρατών (Goldman Sachs) όσο και των τραπεζών […] και προσαρμόστηκε με βάση τις παρατηρήσεις και τις συστάσεις τους. Τονίζει επίσης ότι η προσδοκία επιτυχούς εφαρμογής του σχεδίου κατά τη λήψη απόφασης για τη συμμετοχή στη νέα ΑΠΔ ενισχύθηκε από το γεγονός ότι η σύναψη νέων συνδικαλιστικών συμφωνιών αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση για τη νέα ΑΠΔ. Επιπλέον, σύμφωνα με τη Νορβηγία, οι εξελίξεις που σημειώθηκαν από τον Δεκέμβριο του 2012 έως και την ακύρωση της νέας ΑΠΔ στις 4 Μαρτίου 2014 κατέδειξαν ότι το σχέδιο βρισκόταν στον σωστό δρόμο για την επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων (26).

               (40)

               Σε σχέση με τους όρους και τις προϋποθέσεις της νέας ΑΠΔ, η Νορβηγία υποστηρίζει ότι ήταν σύμφωνοι με τους συνήθεις όρους της αγοράς, καθώς ήταν παρόμοιοι με τους όρους και τις προϋποθέσεις συγκρίσιμων συμφωνιών, και ότι η νέα ΑΠΔ είχε επίσης υψηλότερες αρχικές προμήθειες και αυστηρότερες προϋποθέσεις χρησιμοποίησης απ' ό,τι οι περισσότερες συμφωνίες που αναλύθηκαν. Όσον αφορά τη δέσμη εγγυήσεων, η Νορβηγία υποστηρίζει ότι οι πραγματικοί οικονομικοί κίνδυνοι των πιστωτριών τραπεζών ήταν αμελητέοι, δεδομένου ότι οι εγγυήσεις είχαν εκτιμώμενη αξία η οποία υπερέβαινε σαφώς το ύψος της διευκόλυνσης A. Ως αποτέλεσμα, σε περίπτωση εκκαθάρισης, όλες οι απαιτήσεις των πιστωτριών τραπεζών θα καλύπτονταν από τη δέσμη εγγυήσεων ή από άλλα στοιχεία ενεργητικού της SAS τα οποία θα μπορούσαν να πωληθούν, όπως […], η συμμετοχή της στην […] κ.λπ. Τα ανωτέρω υποστηρίζονται επίσης από την πραγματική ακύρωση σημαντικού μέρους των αναλήψεων υποχρεώσεων βάσει της διευκόλυνσης Α κατά το πρώτο εξάμηνο του 2013. Σύμφωνα με τη Νορβηγία, αυτό αποδεικνύει ότι οι τράπεζες ενήργησαν με εμπορικούς όρους και με σύνεση όταν αποφάσισαν να συμμετάσχουν μαζί με τα κράτη και το KAW στη νέα ΑΠΔ.

               (41)

               Τέλος, η Νορβηγία αναφέρει ότι η συμμετοχή στη νέα ΑΠΔ είχε ως αποτέλεσμα σημαντική απόδοση για τους πιστωτές της ΑΠΔ χωρίς η SAS να έχει χρησιμοποιήσει τη διευκόλυνση. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να ενισχύσει την άποψη ότι η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ από κοινού με το KAW και τις τράπεζες συμμορφώνεται πλήρως με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς.

         6.2.   Παρατηρήσεις του ομίλου SAS

               (42)

               Ο όμιλος SAS υποστηρίζει ότι τα κράτη συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ υπό την ιδιότητά τους ως μετόχων, όχι ως δημόσιες αρχές. Από την άποψη αυτή, η συμμετοχή σε τέτοιου είδους πράξη ήταν προτιμότερη από την εισφορά μετοχικού κεφαλαίου, δεδομένης της σημαντικής απόδοσης για τους μετόχους/πιστωτές όσον αφορά τις προμήθειες, καθώς και της μελλοντικής αύξησης της αξίας των μετοχών.

               (43)

               Όσον αφορά το κριτήριο της συμμετοχής επί ίσοις όροις, ο όμιλος SAS αναφέρει ότι αυτό εκπληρώθηκε, δεδομένου ότι οι τράπεζες δεν είχαν κανένα άνοιγμα έναντι της SAS και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρούνται εξωτερικοί επενδυτές. Επιπλέον, η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ δεν επηρέασε τη συμπεριφορά των τραπεζών, καθώς η SAS, και όχι οι τράπεζες, ήταν αυτή που ζήτησε να συμμετάσχουν οι μέτοχοι στη νέα ΑΠΔ. Επιπλέον, ο όμιλος SAS υποστηρίζει ότι οι τράπεζες αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ επί ίσοις όροις με τα κράτη και το KAW με βάση τα πολύ θετικά αποτελέσματα της ανάλυσης κινδύνου/εσόδων.

               (44)

               Ο όμιλος SAS υποστηρίζει επίσης τον ισχυρισμό της Νορβηγίας ότι οι παραδοχές στις οποίες βασίζεται το σχέδιο 4XNG περιλάμβαναν πολύ ρεαλιστικές προβλέψεις όσον αφορά τους τρεις κύριους παράγοντες, ήτοι την ανάπτυξη της αγοράς ως προς τον δείκτη ASK, την αύξηση του ΑΕΠ για την περίοδο 2015-2017 και τον εικαζόμενο πληθωρισμό ύψους 0 %. Επίσης, οι κίνδυνοι που συνδέονται με την εφαρμογή του σχεδίου είχαν εξεταστεί ενδελεχώς από όλες τις πιστώτριες τράπεζες με ιδιαίτερη έμφαση στον RASK, ως βασικού δείκτη της κερδοφορίας της εταιρείας.

               (45)

               Ταυτόχρονα, ο όμιλος SAS υποστηρίζει ότι η δέσμη εγγυήσεων αξιολογήθηκε επαρκώς και ότι ο κίνδυνος μη εφαρμογής του σχεδίου 4XNG από την πλευρά της SAS ήταν μειωμένος. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η επιτυχής εξοικονόμηση κόστους αποτελούσε προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή των πιστωτών στη νέα ΑΠΔ και ότι η σύναψη νέων συλλογικών συμφωνιών τον Νοέμβριο του 2012 ήταν καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου.

               (46)

               Ο όμιλος SAS επικρίνει επίσης την Αρχή διότι δεν έλαβε υπόψη την εναλλακτική λύση της πτώχευσης και το γεγονός ότι τα κράτη θα είχαν χάσει την αξία του συνόλου των μετοχών τους, αν δεν είχε καταστεί διαθέσιμη η νέα ΑΠΔ. Στο πλαίσιο αυτό, ο όμιλος SAS τονίζει ότι τα κράτη συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ υπό την ιδιότητά τους ως βασικών μετόχων της SAS, με στόχο να εξασφαλίσουν την κατάλληλη απόδοση της επένδυσής τους.

               (47)

               Τέλος, ο όμιλος SAS αναφέρει ότι η εφαρμογή του σχεδίου 4XNG έχει επιτύχει κέρδη προ φόρων ύψους 3 δισεκατ. σουηδικών κορονών, με θετικό αποτέλεσμα για την SAS για την περίοδο από τον Νοέμβριο του 2012 έως τον Ιούλιο του 2013.

         6.3.   Παρατηρήσεις της FAM

               (48)

               Σύμφωνα με τη FAM, την εταιρεία που είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των στοιχείων ενεργητικού του KAW, η απόφαση του τελευταίου να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ λήφθηκε ανεξάρτητα από το μερίδιό του στη SEB και το άνοιγμα της SEB έναντι της SAS. Η FAM υποστηρίζει ότι το KAW δεν είχε την πλειοψηφία των μετοχών της SEB ούτε θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι ελέγχει τη SEB.

               (49)

               Η FAM εξέτασε το σχέδιο 4XNG, τους συναφείς χρηματοοικονομικούς κινδύνους και τη δέσμη εγγυήσεων και έκρινε ότι θα ήταν προς το συμφέρον του KAW να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ. Στο πλαίσιο αυτό, συνέκρινε την προοπτική της προστασίας της μακροπρόθεσμης επένδυσης του KAW στην SAS και την πιθανή μελλοντική απόδοση της εν λόγω επένδυσης, καθώς και τις υψηλές προμήθειες που θα καταβάλλονταν από την SAS στο πλαίσιο της νέας ΑΠΔ, με το ενδεχόμενο εκκαθάρισης της SAS, το οποίο δεν θεώρησε οικονομικώς συμφέρουσα επιλογή.

               (50)

               Η FAM συμφωνεί επίσης με τη Νορβηγία και τον όμιλο SAS ότι όλοι οι μέτοχοι συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ επί ίσοις όροις, χωρίς καμία μορφή μειωμένης εξασφάλισης, δυσανάλογα δικαιώματα εγγυήσεων ή άλλους ασύμμετρους όρους. Η απόφαση συμμετοχής στη νέα ΑΠΔ βασίστηκε σε διεξοδική ανάλυση των προοπτικών κερδοφορίας που προκύπτουν από μια ισχυρή και ανταγωνιστική SAS στο μέλλον.

               (51)

               Τέλος, η FAM συμμερίζεται την άποψη της Νορβηγίας ότι η απόφαση των πιστωτριών τραπεζών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ βασίστηκε σε εμπορικά κριτήρια, δεδομένου ότι το υφιστάμενο άνοιγμά τους στο πλαίσιο της παλαιάς ΑΠΔ ήταν απλώς θεωρητικό. Υποστηρίζει ότι οι τράπεζες είχαν ακόμη λιγότερα κίνητρα να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ σε σύγκριση με τα κράτη και το KAW, δεδομένου ότι το τελευταίο θα μπορούσε να υπολογίζει σε αύξηση της τιμής των μετοχών. Επομένως, υποστηρίζει ότι πρέπει να θεωρείται ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της συμμετοχής επί ίσοις όροις.

         II.   ΕΚΤΙΜΗΣΗ

   1.   ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

               (52)

               Το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ορίζει τα ακόλουθα:
               «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη της ΕΚ, τα κράτη της ΕΖΕΣ ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με τη λειτουργία της παρούσας συμφωνίας, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών συναλλαγές, εκτός εάν η παρούσα συμφωνία ορίζει άλλως.»

               (53)

               Επομένως, θεωρείται κρατική ενίσχυση κάθε άμεσο ή έμμεσο πλεονέκτημα που χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους ή από το ίδιο το κράτος ή από ενδιάμεσο φορέα κατά την άσκηση αρμοδιοτήτων που του έχουν εκχωρηθεί από το κράτος.

               (54)

               Για να συνιστά κρατική ενίσχυση ένα μέτρο πρέπει να προέρχεται από κρατικούς πόρους και να μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος. Καταρχήν, κρατικοί πόροι είναι οι πόροι ενός κράτους μέλους και των κρατικών αρχών του, καθώς και οι πόροι των δημόσιων επιχειρήσεων στις οποίες οι δημόσιες αρχές μπορούν να ασκήσουν, άμεσα ή έμμεσα, αποφασιστική επιρροή.

               (55)

               Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι το εν λόγω μέτρο περιλάμβανε κρατικούς πόρους, δεδομένου ότι χρηματοδοτήθηκε από πόρους που προήλθαν από τους προϋπολογισμούς των κρατών, και ότι μπορούσε να καταλογιστεί στο κράτος. Ειδικότερα, πρέπει να επισημανθεί ότι το κοινοβούλιο της Νορβηγίας ενέκρινε την κυβερνητική συμμετοχή στη νέα ΑΠΔ (παράγραφος 28 ανωτέρω).

               (56)

               Το εν λόγω μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

               (57)

               Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, όταν η οικονομική ενίσχυση που χορηγείται από κράτος μέλος ενισχύει τη θέση μιας επιχείρησης σε σύγκριση με άλλες επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται στο ενδοενωσιακό εμπόριο, τότε υπάρχει τουλάχιστον δυνητική επίπτωση στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και στον ανταγωνισμό (27). Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή είναι της άποψης ότι κάθε δυνητικό οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ της SAS με κρατικούς πόρους θα πληρούσε την εν λόγω προϋπόθεση. Η SAS ανταγωνίζεται άλλες αεροπορικές εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΕΟΧ, ειδικότερα από τότε που τέθηκε σε ισχύ το τρίτο στάδιο απελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών («τρίτη δέσμη μέτρων») την 1η Ιανουαρίου 1993 (28). Επιπλέον, για ταξίδια σχετικά μικρότερων αποστάσεων εντός του ΕΟΧ, οι αεροπορικές μεταφορές ανταγωνίζονται τις οδικές και σιδηροδρομικές μεταφορές οι οποίες μπορεί, ως εκ τούτου, να επηρεαστούν.

               (58)

               Το μόνο κριτήριο της έννοιας της κρατικής ενίσχυσης, επομένως, είναι κατά πόσον το εν λόγω μέτρο παρείχε επιλεκτικό αδικαιολόγητο οικονομικό πλεονέκτημα στην SAS.

               (59)

               Υπό το πρίσμα της ακύρωσης της νέας ΑΠΔ από τις 4 Μαρτίου 2014, η Αρχή αξιολόγησε κατά πόσον η νέα ΑΠΔ παρείχε επιλεκτικό αδικαιολόγητο οικονομικό πλεονέκτημα στην SAS από τη στιγμή της δημιουργίας της το 2012 μέχρι την ακύρωσή της το 2014.

         2.   ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΥΠΕΡ ΤΗΣ SAS

               (60)

               Για να προσδιορίσει κατά πόσον χορηγήθηκε κρατική ενίσχυση υπέρ της SAS κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Αρχή θα εκτιμήσει αν η αεροπορική εταιρεία αποκόμισε οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς. Για να εξετάσει το ζήτημα αυτό, η Αρχή εφαρμόζει το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, σύμφωνα με το οποίο δεν υπάρχει κρατική ενίσχυση στις περιπτώσεις όπου, υπό παρόμοιες συνθήκες, ιδιώτης επενδυτής συγκρίσιμου μεγέθους με τους σχετικούς φορείς του δημόσιου τομέα, ο οποίος δραστηριοποιείται υπό τις συνήθεις συνθήκες σε οικονομία της αγοράς, θα μπορούσε να προβεί στη λήψη του εν λόγω μέτρου υπέρ του δικαιούχου.

               (61)

               Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το εν λόγω κριτήριο, η Αρχή πρέπει να αξιολογήσει αν ιδιώτης επενδυτής θα είχε πραγματοποιήσει την υπό εξέταση συναλλαγή με τους ίδιους όρους. Η στάση του υποθετικού ιδιώτη επενδυτή είναι εκείνη ενός συνετού επενδυτή του οποίου ο στόχος της μεγιστοποίησης του κέρδους μετριάζεται από την προσοχή όσον αφορά το επίπεδο κινδύνου που είναι αποδεκτό για έναν συγκεκριμένο δείκτη απόδοσης (29).

               (62)

               Καταρχήν, η εισφορά δημόσιων πόρων δεν συνιστά κρατική ενίσχυση αν η ενίσχυση χορηγείται ταυτόχρονα με σημαντική εισφορά κεφαλαίου από ιδιώτη επενδυτή που πραγματοποιείται σε συγκρίσιμες συνθήκες και με συγκρίσιμους όρους (επί ίσοις όροις) (30).

         2.1.   Επί ίσοις όροις συμμετοχή των κρατών, του KAW και των τραπεζών στη νέα ΑΠΔ

               (63)

               Η Αρχή επισημαίνει ότι οι πιστώτριες τράπεζες που συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ συμμετείχαν και στην παλαιά ΑΠΔ. Στη νέα ΑΠΔ, ωστόσο, τα κράτη αύξησαν το άνοιγμά τους έναντι της SAS, ενώ οι τράπεζες μείωσαν σχεδόν κατά το ήμισυ την εισφορά τους (από 366 εκατ. ευρώ σε 200 εκατ. ευρώ περίπου) και, ως εκ τούτου, μείωσαν το συνολικό τους άνοιγμα στο πλαίσιο της ΑΠΔ έναντι της SAS κατά 50 % περίπου. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Αρχή εξέφρασε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας σχετικά με το κατά πόσον ισχύει το επιχείρημα της επί ίσοις όροις συμμετοχής, δεδομένου ότι τα κράτη και οι τράπεζες δεν φαίνεται να βρίσκονταν σε συγκρίσιμη κατάσταση.

               (64)

               Η Νορβηγία και ο όμιλος SAS υποστήριξαν, κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, ότι οι πιστώτριες τράπεζες δεν είχαν κανένα άνοιγμα στο πλαίσιο της παλαιάς ΑΠΔ κατά τη διαπραγμάτευση της συμμετοχής τους στη νέα ΑΠΔ. Οι τράπεζες θα πρέπει, ως εκ τούτου, να θεωρηθούν εξωτερικοί επενδυτές σε συγκρίσιμη κατάσταση με εκείνη των κρατών και του KAW.

               (65)

               Η Αρχή επισημαίνει ότι η SAS είχε χρησιμοποιήσει πλήρως την παλαιά ΑΠΔ τον Ιανουάριο του 2012 (παράγραφος 18 ανωτέρω). Πράγματι, οι τροποποιήσεις της παλαιάς ΑΠΔ τον Μάρτιο του 2012 περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, την πλήρη και άμεση αποπληρωμή του αναληφθέντος ποσού. Τα ποσά αποπληρώθηκαν πλήρως τον Μάρτιο του 2012 και οι τροποποιήσεις της παλαιάς ΑΠΔ που πραγματοποιήθηκαν τον ίδιο μήνα κατέστησαν εξαιρετικά δύσκολη τη χρησιμοποίηση της διευκόλυνσης από την SAS στη συνέχεια (31). Επίσης, η SAS όφειλε να παρουσιάσει σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης έως τον Ιούνιο του 2012, το οποίο έπρεπε να εγκριθεί από το διοικητικό συμβούλιο, καθώς και από τα κράτη και το KAW, δεδομένου ότι ήταν οι βασικοί μέτοχοι. Το σχέδιο αυτό είχε αρχικά απορριφθεί από τις τράπεζες. Τα κράτη, αφού εξέτασαν προσεκτικά το αναθεωρημένο σχέδιο 4XNG, αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ μόλις τον Νοέμβριο του 2012 και οι τράπεζες ακολούθησαν στη συνέχεια.

               (66)

               Ως εκ τούτου, οι νορβηγικές αρχές και ο όμιλος SAS υποστήριξαν, κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, ότι ουσιαστικά δεν επιτρεπόταν στην SAS να υποβάλει αίτηση για να χρησιμοποιήσει την παλαιά ΑΠΔ. Έχοντας επίγνωση της κατάστασης αυτής, οι τράπεζες έπρεπε να αποφασίσουν αν θα συνέχιζαν με την παλαιά ΑΠΔ μέχρι τη λήξη της τον Ιούνιο του 2013 ή αν θα συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ επί ίσοις όροις με τα κράτη και το KAW, παρά το γεγονός ότι τα κράτη και το KAW, ως μέτοχοι, είχαν περισσότερα κίνητρα να συμμετάσχουν με σκοπό να επιτύχουν ενδεχομένως υψηλότερη τιμή για τις μετοχές τους μετά την εφαρμογή του σχεδίου 4XNG.

               (67)

               Η Αρχή θεωρεί πιθανό οι τράπεζες, τουλάχιστον εκείνες που δεν είχαν άλλα μη εξασφαλισμένα διμερή ανοίγματα έναντι της SAS, να μην είχαν σημαντικά ανοίγματα έναντι της παλαιάς ΑΠΔ κατά τον χρόνο λήψης απόφασης για τη συμμετοχή στη νέα ΑΠΔ, αλλά είναι επίσης της άποψης ότι εξακολουθούσε να υπάρχει ο κίνδυνος η SAS να πληρούσε τις προϋποθέσεις χρησιμοποίησης της παλαιάς ΑΠΔ πριν από τη θέση σε ισχύ της νέας ΑΠΔ. Το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη και ότι η παλαιά ΑΠΔ δεν χρησιμοποιήθηκε μετά την πλήρη αποπληρωμή της τον Μάρτιο του 2012 είναι άνευ σημασίας εν προκειμένω. Βάσει των ανωτέρω, συνάγεται ότι οι τράπεζες είχαν ως έναν βαθμό άνοιγμα έναντι της SAS στο πλαίσιο της παλαιάς ΑΠΔ το οποίο δεν είχαν τα κράτη (και το KAW). Ως εκ τούτου, η Αρχή δεν μπορεί να αποδεχθεί το επιχείρημα των νορβηγικών αρχών ότι οι τράπεζες συμμετείχαν στη νέα ΑΠΔ ως εξωτερικοί επενδυτές, παρά το άνοιγμά τους στο πλαίσιο της παλαιάς ΑΠΔ.

               (68)

               Επιπλέον, η Αρχή δεν μπορεί να συμφωνήσει με τη Νορβηγία ότι το άνοιγμα ορισμένων εκ των τραπεζών με τη μορφή διμερών διευκολύνσεων που συνδέονταν με την παλαιά ΑΠΔ (32) δεν εμπεριείχε κανέναν οικονομικό κίνδυνο για τις τράπεζες κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη νέα ΑΠΔ, με βάση το σκεπτικό ότι οι εν λόγω διευκολύνσεις δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εκτός αν εξαντλούνταν πλήρως η παλαιά ΑΠΔ. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, υπήρχε ο κίνδυνος, έστω και ελάχιστος, να καλυφθούν οι προϋποθέσεις χρησιμοποίησης παρά το γεγονός ότι ήταν πολύ μικρό το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης της παλαιάς ΑΠΔ από την SAS, μετά τις τροποποιήσεις τον Μάρτιο του 2012 και τις αυστηρές προϋποθέσεις που τέθηκαν.

               (69)

               Επιπλέον, φαίνεται ότι ορισμένες τράπεζες είχαν και άλλα ανοίγματα έναντι της SAS. Για παράδειγμα, εκτός από τη συμμετοχή στην παλαιά ΑΠΔ, η […] είχε (στις 30 Σεπτεμβρίου 2012), μη εξασφαλισμένο (και μη χρησιμοποιηθέν) διμερές άνοιγμα έναντι της SAS ύψους [200-600] εκατ. σουηδικών κορονών, καθώς και μη εξασφαλισμένο άνοιγμα πιστωτικών καρτών ύψους [500-900] εκατ. σουηδικών κορονών. Κατά συνέπεια, θα μπορούσε να είχε την ευθύνη κάλυψης τυχόν εξόδων αποζημίωσης πελατών, σε περίπτωση που η SAS ακύρωνε τις αντίστοιχες πτήσεις. Παρόλο που το εν λόγω μη εξασφαλισμένο άνοιγμα πιστωτικών καρτών αντιπροσώπευε το [0-2 %] του συνολικού πιστωτικού χαρτοφυλακίου της […] ύψους περίπου [1 000-3 000] δισεκατ. σουηδικών κορονών, συνιστούσε οικονομικό κίνδυνο και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η […] ήταν σε παρόμοια κατάσταση με τα κράτη όταν αποφάσισε να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ.

               (70)

               Επιπλέον, άλλες τρεις τράπεζες είχαν ανοίγματα όσον αφορά εκκρεμείς διευκολύνσεις χρηματοδότησης αεροσκαφών (π.χ. η […]). Παρόλο που τα κράτη υποστηρίζουν ότι τα δάνεια ήταν εξασφαλισμένα από το αεροσκάφος και δεν συνιστούσαν οικονομικό κίνδυνο για τις τράπεζες, διότι θα μπορούσαν εύκολα να πωληθούν στην αγορά, αυτό δεν έχει αποδειχθεί έμπρακτα. Παραμένει ασαφές το αν θα μπορούσε πράγματι να ανακτηθεί το ποσό, σε περίπτωση έκτακτης πώλησης του αεροσκάφους.

               (71)

               Επιπλέον, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Αρχή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η συμπεριφορά των τραπεζών θα μπορούσε να είχε επηρεαστεί από τη συμπεριφορά των κρατών, δεδομένης της συνεχούς χρηματοδοτικής στήριξης των κρατών προς την αεροπορική εταιρεία κατά τα προηγούμενα έτη (π.χ. η έκδοση δικαιωμάτων του 2009 και του 2010). Επιπλέον, οι τράπεζες ήταν πρόθυμες να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ μόνον υπό τον όρο ότι θα συμμετείχαν και τα κράτη, όπως εξηγείται στις παραγράφους (21) και (22) ανωτέρω.

               (72)

               Καταρχήν, η Αρχή θεωρεί ότι δεν μπορεί να εφαρμόζεται η προϋπόθεση της επί ίσοις όροις συμμετοχής σε περιπτώσεις όπου η συμμετοχή των κρατών συνιστά προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή των ιδιωτικών φορέων στη συναλλαγή.

               (73)

               Κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Νορβηγία και ο όμιλος SAS υποστήριξαν ότι, σε κανένα στάδιο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη νέα ΑΠΔ, οι τράπεζες δεν θεώρησαν ότι επηρεάστηκαν από την προηγούμενη συμπεριφορά των κρατών και τη συνεχή προθυμία των κρατών να στηρίζουν την SAS, παρά το γεγονός ότι τα έσοδα από τις εκδόσεις δικαιωμάτων του 2009 και του 2010 ήταν κατώτερα των προσδοκιών των κρατών.

               (74)

               Η Αρχή δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο οι ιδιωτικοί φορείς να μην ήταν διατεθειμένοι να επενδύσουν σε επιχείρηση με τέτοιο ιστορικό και απρόβλεπτες επιδόσεις στο μέλλον χωρίς τη συμμετοχή των κρατών. Την ίδια στιγμή, δεν μπορεί να αποκλείσει το ότι τα κράτη, που είχαν αρνηθεί να παράσχουν νέα ίδια κεφάλαια και να συμμετάσχουν σε ΑΠΔ μειωμένης εξασφάλισης, δεν ήταν πλέον διατεθειμένα να χορηγήσουν πρόσθετους πόρους στην SAS. Παρά τα ανωτέρω, η Αρχή δεν έχει πεισθεί ότι η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ έγινε επί ίσοις όροις με τις πιστώτριες τράπεζες, λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχή των κρατών είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του συνολικού ανοίγματος των τραπεζών στο πλαίσιο της ΑΠΔ έναντι της SAS κατά 50 % περίπου, ενώ την ίδια στιγμή τα κράτη αύξησαν το άνοιγμά τους έναντι της SAS.

               (75)

               Σε σχέση με το κατά πόσον η συμπεριφορά του KAW θα μπορούσε να θεωρηθεί σημείο αναφοράς για τον προσδιορισμό της συμπεριφοράς του ιδιώτη επενδυτή, η επίσημη διαδικασία έρευνας απέδειξε ότι το άνοιγμα του KAW έναντι της SAS μέσω της συμμετοχής του στο κεφάλαιο της SEB ήταν μικρότερο από εκείνο που αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το KAW είναι απλώς μειοψηφών μέτοχος της SEB και ότι το άνοιγμα της SEB έναντι της SAS ήταν περιορισμένο, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η συμμετοχή του KAW στη νέα ΑΠΔ βασίστηκε στις προοπτικές κερδοφορίας της επένδυσης.

               (76)

               Σε συνέχεια των ανωτέρω, μέσω της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Αρχή δεν μπόρεσε να καταλήξει με βεβαιότητα στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη πράξη πραγματοποιήθηκε επί ίσοις όροις.

               (77)

               Ανεξαρτήτως της αξιολόγησης της επί ίσοις όροις συμμετοχής, η Αρχή εξέτασε επίσης κατά πόσον η συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ θα μπορούσε να θεωρηθεί ορθολογική από την άποψη των μετόχων και θα πληρούσε το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς εάν δεν διεξαγόταν επί ίσοις όροις.

         2.2.   Αξιολόγηση της συμμετοχής των κρατών στη νέα ΑΠΔ βάσει του κριτηρίου του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς

               (78)

               Πρέπει να τεθεί το ερώτημα κατά πόσον ιδιώτης επενδυτής στην ίδια κατάσταση με τα κράτη, δηλαδή ως υφιστάμενος μέτοχος της SAS και σε παρόμοια κατάσταση με εκείνη που βρίσκονταν τα κράτη το 2012, θα συμμετείχε στη νέα ΑΠΔ με παρόμοιους όρους και προϋποθέσεις (33).

               (79)

               Οι ανεξάρτητες αναλύσεις που διενεργήθηκαν από εξωτερικούς οικονομικούς συμβούλους (δηλαδή την Goldman Sachs International και τη CITI ως συμβούλους των κρατών και […] ως σύμβουλο των πιστωτών) πριν από τη συμφωνία της νέας ΑΠΔ είναι κατατοπιστικές εν προκειμένω. Σύμφωνα με την απάντηση της Νορβηγίας στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, τα κράτη αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ μόνο μετά από διεξοδικό έλεγχο του σχεδίου 4XNG από τους εξωτερικούς συμβούλους τους και μετά την προσαρμογή των όρων και των προϋποθέσεων της νέας ΑΠΔ.

               (80)

               Ενώ η Αρχή εξέφρασε ορισμένες επιφυλάξεις στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας όσον αφορά το εύρος της έκθεσης που εκπονήθηκε από τη CITI, η Νορβηγία διευκρίνισε ότι η απόφασή της να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ βασίστηκε σε όλες τις αναλύσεις που εκπονήθηκαν από τους οικονομικούς της συμβούλους και ότι, ως εκ τούτου, η έκθεση CITI δεν θα πρέπει να εκτιμηθεί μεμονωμένα.

               (81)

               Οι οικονομικοί σύμβουλοι είχαν, μεταξύ άλλων, το καθήκον να παράσχουν κριτική ανάλυση του σχεδίου 4XNG και της νέας ΑΠΔ, καθώς και των σχετικών ευαίσθητων και τρωτών σημείων. Η εν λόγω ανάλυση πραγματοποιήθηκε με διαδοχικές εκθέσεις σε συνάρτηση με την ιστορική απόδοση της SAS και άλλους δείκτες αναφοράς του κλάδου. Οι σύμβουλοι εξέδωσαν σειρά συστάσεων σχετικά με στρατηγικές μετριασμού του κινδύνου τόσο για το σχέδιο 4XNG όσο και για τη νέα ΑΠΔ. Σύμφωνα με την εν λόγω συμβουλή, τα κράτη ζήτησαν να γίνουν ορισμένες προσαρμογές στο σχέδιο 4XNG (για την επίσπευση των μέτρων εξοικονόμησης δαπανών και τη συμπερίληψη πρόσθετων πρωτοβουλιών), καθώς και προσαρμογές στους όρους της νέας ΑΠΔ για να μειωθεί η πιθανότητα χρησιμοποίησής της.

               (82)

               Κατά την ανάλυση του σχεδίου 4XNG, οι εξωτερικοί σύμβουλοι εντόπισαν βασικούς τομείς πιθανού κινδύνου στους οποίους έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή, συμπεριλαμβανομένων των στόχων εξοικονόμησης δαπανών, των εκποιήσεων και της πίεσης στον δείκτη RASK. Η εν λόγω αξιολόγηση κινδύνου κατέληξε, μεταξύ άλλων, στις ακόλουθες παρατηρήσεις:

                           —

                              Στόχοι εξοικονόμησης δαπανών

                           Εκτός από τις εξωτερικές συμβουλές που ελήφθησαν, το σχέδιο 4XNG τροποποιήθηκε και ενισχύθηκε, ώστε να συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες εξοικονόμησης δαπανών ύψους περίπου [1-4] δισεκατ. σουηδικών κορονών ετησίως (αυξημένες σε σύγκριση με τον αρχικό στόχο των [1-4] δισεκατ. σουηδικών κορονών ετησίως). Ενώ η μη επίτευξη των στόχων εξοικονόμησης δαπανών χαρακτηρίστηκε ανησυχητική, το βασικό μέτρο για να εξαλειφθεί ο κίνδυνος από το σχέδιο 4XNG πριν από την οριστικοποίηση της νέας ΑΠΔ ήταν η σύναψη νέων συνδικαλιστικών συμφωνιών με περικοπές των αποζημιώσεων και των επιδομάτων των εργαζομένων, καθώς και τροποποιήσεις του συνταξιοδοτικού προγράμματος τον Νοέμβριο του 2012. Αυτό οδήγησε σε άμεση εξοικονόμηση δαπανών ύψους σχεδόν […] σουηδικών κορονών, η οποία, κατόπιν αιτήματος των κρατών, έπρεπε να εκτελεστεί επιτυχώς πριν από τη θέση σε ισχύ της νέας ΑΠΔ.

                           —

                              Εκποιήσεις

                           Μετά την αμφισβήτηση των αρχικών παραδοχών σχετικά με τις εκποιήσεις στοιχείων του ενεργητικού από τον εξωτερικό οικονομικό σύμβουλο, και επίσης λόγω νέων στοιχείων που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ο τελικός κατάλογος των προβλεπόμενων εκποιήσεων στο σχέδιο 4XNG παρουσίαζε διαφορές σε σύγκριση με τον κατάλογο που πρότεινε αρχικά η SAS (34). Ο οικονομικός σύμβουλος των κρατών κατέληξε τελικά στο συμπέρασμα ότι οι εκποιήσεις (εκτιμώμενης αξίας περίπου 3 δισεκατ. σουηδικών κορονών) οι οποίες συμπεριλήφθηκαν στο τελικό σχέδιο 4XNG ήταν εφικτές εντός του εκτιμώμενου χρονοδιαγράμματος. Επιπλέον, στη νέα ΑΠΔ συμπεριλήφθηκαν διατάξεις για τον χρόνο πώλησης της Widerøe, καθώς και για την αυστηρή χρήση του προϊόντος της εκποίησης για την αποπληρωμή της νέας ΑΠΔ.

                           —

                              Πίεση στον δείκτη RASK

                           Οι υποκείμενες παραδοχές σχετικά με την απόδοση και την πίεση στον δείκτη RASK αξιολογήθηκαν και θεωρήθηκαν εύλογες, λαμβανομένων υπόψη των συναφών δεδομένων για τις ιστορικές τάσεις, των προβλέψεων τρίτων και των γνωστών μεταβολών στο ανταγωνιστικό περιβάλλον κατά τον εν λόγω χρόνο. Ως εκ τούτου, δεν θεωρήθηκε ότι οι παραδοχές αυτές συνιστούσαν σημαντικό κίνδυνο για την εκτέλεση του σχεδίου 4XNG.

               (83)

               Σε σχέση με τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Αρχή στην απόφαση κίνησης διαδικασίας όσον αφορά τον αισιόδοξο χαρακτήρα συγκεκριμένων παραγόντων στο σχέδιο 4XNG (π.χ. ανάπτυξη της αγοράς ως προς τον δείκτη ASK, προβλέψεις για το ΑΕΠ και πληθωρισμός 0 % για την περίοδο 2015-2017), τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τη Νορβηγία και τον όμιλο SAS κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας καταδεικνύουν ότι οι εν λόγω εκτιμήσεις έλαβαν ιδιαιτέρως υπόψη τις κύριες αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η SAS. Ειδικότερα λήφθηκε υπόψη το μεγαλύτερο άνοιγμα που έχει η εταιρεία στη Βόρεια Ευρώπη παρά στη Νότια, καθώς και το άνοιγμά της στις αγορές των ΗΠΑ και της Ασίας. Στα στοιχεία που υποβλήθηκαν αναφέρεται επίσης ότι ο εκτιμώμενος πληθωρισμός κόστους της τάξης του 0 % ετησίως για την περίοδο 2015-2017 είναι το καθαρό αποτέλεσμα υποκείμενου ποσοστού πληθωρισμού της τάξης του 2 % ετησίως (σύμφωνα με το εκτιμώμενο επίπεδο πληθωρισμού της ΕΕ) και της υπόθεσης ότι θα ήταν δυνατό να εξουδετερωθεί μέσω νέων μέτρων εξοικονόμησης δαπανών.

               (84)

               Όσον αφορά την απουσία δοκιμής ευαισθησίας ως προς την ανάλυση του εσωτερικού ποσοστού απόδοσης που παρουσιάζεται στην έκθεση CITI (βλ. παράγραφο 33 ανωτέρω), καθώς και τις αρχικές ανησυχίες της Αρχής για τις πιθανές επιπτώσεις των λιγότερο αισιόδοξων σεναρίων, η Αρχή έλαβε συμπληρωματικά στοιχεία από τη Νορβηγία στις παρατηρήσεις της για την απόφαση κίνησης της διαδικασίας σχετικά με το εύρος της ανάλυσης ευαισθησίας που πραγματοποιήθηκε. Στο πλαίσιο αυτό, η Goldman Sachs υπέβαλε διάφορες δοκιμές ευαισθησίας κατά την κατάρτιση του σχεδίου 4XNG από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο του 2012. Τον Σεπτεμβρίου του 2012, αναθεωρημένη ανάλυση ανέφερε ότι δεν θα εξαντληθούν τα μετρητά της SAS, ακόμη και σύμφωνα με τα αρνητικά σενάρια που παρουσιάστηκαν, δηλαδή σε όλες τις περιπτώσεις οι οποίες αναλύθηκαν η ταμειακή θέση της SAS παρέμενε πάνω από το κατώτατο επίπεδο που συνεπάγεται χρησιμοποίηση της ΑΠΔ. Ωστόσο, για να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη της αγοράς, θεωρήθηκε αναγκαίο να υπάρχει μηχανισμός προστασίας της ρευστότητας και να παραμείνει η ΑΠΔ η πλέον ρεαλιστική επιλογή για το εν λόγω αποθεματικό ρευστότητας.

               (85)

               Συνεπώς, η Αρχή επισημαίνει τους διαδοχικούς χρηματοοικονομικούς ελέγχους που διενεργήθηκαν επί του σχεδίου 4XNG (μεταξύ των οποίων εκτενής ανάλυση και δοκιμή διάφορων στοιχείων του σχεδίου). Η Αρχή επισημαίνει επίσης τις επακόλουθες απαιτήσεις των κρατών για μείωση των κινδύνων εφαρμογής και την κατάρτιση ενιαίου σχεδίου αναδιάρθρωσης πριν από τη συμμετοχή τους στη νέα ΑΠΔ. Οι δράσεις αυτές φαίνεται να είναι σύμφωνες με εκείνες ενός συνετού ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Παρ' όλα αυτά, μένει ακόμη να εξεταστεί κατά πόσον οι όροι και οι προϋποθέσεις της νέας ΑΠΔ συμφωνούσαν με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θα αποδεχόταν ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία της αγοράς, αν βρισκόταν στην ίδια κατάσταση με τα κράτη, δηλαδή ως υφιστάμενος μέτοχος στην εταιρεία.

               (86)

               Η Νορβηγία και ο όμιλος SAS εξήγησαν ότι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του κλάδου των αεροπορικών εταιρειών είναι η ανάγκη διατήρησης υψηλού επιπέδου οικονομικής ετοιμότητας, ώστε να διαφυλάσσεται η εμπιστοσύνη των πελατών και των μετόχων στην ικανότητα της επιχείρησης να συνεχίσει τις δραστηριότητές της. Δεδομένων των οικονομικών δυσχερειών που αντιμετώπισε η SAS το 2012 και της επικρατούσας κατάστασης ρευστότητας κατά την περίοδο εκείνη, πιθανό κίνητρο για τη συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ, ως μετόχων της SAS, ήταν η αποφυγή μεγαλύτερων απωλειών ή της πτώχευσης σε περίπτωση εκροών ρευστότητας από την εταιρεία.

               (87)

               Ως προς αυτό, φαίνεται ότι τα κράτη βασίστηκαν κυρίως στις συστάσεις των ανεξάρτητων οικονομικών συμβούλων κατά την οριστικοποίηση των όρων και των προϋποθέσεων της νέας ΑΠΔ. Πράγματι, φαίνεται ότι οι όροι και οι προϋποθέσεις της νέας ΑΠΔ αποσκοπούσαν συνολικά στον μετριασμό των κύριων εμπορικών κινδύνων που εντοπίστηκαν. Για παράδειγμα, όπως επισημαίνεται στην παράγραφο 82 ανωτέρω, βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση της νέας ΑΠΔ ήταν η επιτυχής εκτέλεση των νέων συλλογικών συμβάσεων με τα πληρώματα θαλάμου επιβατών. Επιπλέον, οι σχετικές προϋποθέσεις της διευκόλυνσης Β φαίνεται να καθιστούν εξαιρετικά απίθανη τη χρησιμοποίησή της πριν από τον Μάρτιο του 2015 (35). Οι χρηματοοικονομικές ρήτρες της νέας ΑΠΔ διαρθρώνονταν κατά τέτοιον τρόπον ώστε η SAS να μην μπορεί να έχει πρόσβαση στην ΑΠΔ ή να πρέπει να αποπληρώσει τυχόν ποσό που άντλησε από την ΑΠΔ κατά την περίοδο εκείνη, αν δεν κατόρθωνε να εκτελέσει τις βασικές χρηματοοικονομικές προβλέψεις του σχεδίου 4XNG (36).

               (88)

               Εκτός από τις ανωτέρω παρατηρήσεις, η Αρχή έλαβε συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την επάρκεια των υποκείμενων ασφαλειών για τη νέα ΑΠΔ. Σε έκθεση του Μαΐου του 2012, […] παρείχε ανεξάρτητη αποτίμηση της Widerøe και ορισμένων υλικών στοιχείων ενεργητικού (μεταξύ των οποίων εφεδρικές μηχανές, σχετικά αεροσκάφη, ορισμένα μικρότερα ακίνητα και εξοπλισμός) τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν ως εγγύηση για τη νέα ΑΠΔ. Ενώ η εστίαση ήταν στην Widerøe, ως το πιο σημαντικό στοιχείο ενεργητικού της δέσμης εγγυήσεων, και η αξιολόγηση των λοιπών στοιχείων ενεργητικού βασίστηκε σε πιο περιορισμένες πληροφορίες, σύμφωνα με τη γενική αποτίμηση η συνολική αξία των στοιχείων ενεργητικού ανερχόταν σε περίπου [1-4]-[3-6] δισεκατ. σουηδικές κορόνες. Ως εκ τούτου, η συνολική εκτιμώμενη αξία των στοιχείων ενεργητικού που υπόκειντο στην εγγύηση υπερέβαινε το ύψος της διευκόλυνσης A. Σύμφωνα με τη Νορβηγία, το επίπεδο αυτό θεωρήθηκε επαρκές για τους πιστωτές της νέας ΑΠΔ, δεδομένου ότι, όπως επισημάνθηκε ανωτέρω, η πιθανότητα χρησιμοποίησης της διευκόλυνσης Β από την SAS θεωρήθηκε αμελητέα.

               (89)

               Οι πραγματικοί οικονομικοί κίνδυνοι που συνδέονταν με τη νέα ΑΠΔ μετριάστηκαν περαιτέρω από ρήτρες σχετικά με την υποχρεωτική προπληρωμή και/ή την ακύρωση των αναλήψεων υποχρεώσεων στο πλαίσιο της νέας ΑΠΔ, αν η SAS εκποιούσε ορισμένα στοιχεία ενεργητικού ή προέβαινε και σε άλλες χρηματοδοτικές επιλογές. Οι εν λόγω ρήτρες σχετικά με την προπληρωμή και την ακύρωση είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της δυνητικής ζημίας με την πάροδο του χρόνου. Πράγματι, ως αποτέλεσμα της πώλησης της Widerøe, και βάσει συμφωνίας η οποία τέθηκε σε ισχύ με την εν λόγω πώληση τον Σεπτέμβριο του 2013 (βλ. παράγραφο 29 ανωτέρω), το συνολικό ύψος της νέας ΑΠΔ μειώθηκε από 3,5 δισεκατ. σε 2 δισεκατ. σουηδικές κορόνες.

               (90)

               Επομένως, φαίνεται ότι λήφθηκε ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό σύνολο μέτρων, τα οποία αποσκοπούσαν ειδικά στη διασφάλιση της συνεχούς βιωσιμότητας της SAS κατά την περίοδο 2012-2015 και στον περιορισμό των βασικών οικονομικών κινδύνων που συνδέονταν με τη νέα ΑΠΔ.

               (91)

               Επιπλέον, η Αρχή αναγνωρίζει ότι είναι αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσον ιδιώτης επενδυτής, που αντιμετωπίζει παρόμοιες συνθήκες αγοράς με τα κράτη (δηλαδή ως υφιστάμενοι μέτοχοι της SAS), θα μπορούσε να προβεί στη λήψη του εν λόγω μέτρου υπέρ του δικαιούχου. Για τον σκοπό αυτόν, είναι επίσης σκόπιμο να εξεταστούν πιθανά αντιπαραδείγματα που θα προέκυπταν ελλείψει τέτοιου μέτρου.

               (92)

               Στο πλαίσιο αυτό, η Νορβηγία και ο όμιλος SAS υποστηρίζουν στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι θα ήταν πιθανή η πτώχευση αν το 2012 δεν είχε καταστεί διαθέσιμη η νέα ΑΠΔ. Σύμφωνα με τη Νορβηγία, η εν λόγω πτώχευση θα ισοδυναμούσε με συνολική ζημία 1 044,6 εκατ. σουηδικών κορονών για τα κράτη, δηλαδή ίση με την αξία του συνόλου των μετοχών τους. Άλλο στοιχείο προς εξέταση ήταν η προοπτική της απώλειας πιθανών κεφαλαιακών κερδών στο μέλλον, αν το σχέδιο 4XNG εφαρμοζόταν με επιτυχία. Συγκριτικά, η Νορβηγία εκτιμά στις παρατηρήσεις της ότι, αν η SAS αθετούσε τις υποχρεώσεις της σε σχέση με τη νέα ΑΠΔ, η πιθανή συνολική ζημία από το σύνολο των μετοχών των κρατών μελών και των εισφορών τους στην ΑΠΔ θα ανερχόταν, στη χειρότερη περίπτωση, σε περίπου [1 000-3 000] εκατ. σουηδικές κορόνες (37).

               (93)

               Κατά συνέπεια, σε περίπτωση πτώχευσης της SAS, η πιθανή πρόσθετη ζημία που συνδέεται με την συμμετοχή των κρατών στη νέα ΑΠΔ (δηλαδή περίπου 447,5 εκατ. σουηδικές κορόνες, με βάση το ενδεικτικό παράδειγμα της Νορβηγίας) φαίνεται να είναι σχετικά περιορισμένη σε σύγκριση με τη ζημία που θα είχε παρ' όλα αυτά προκύψει από τις μετοχές των κρατών. Η σύγκριση αυτής της σχετικά περιορισμένης σταδιακής αλλαγής στο αρνητικό σενάριο (πτώχευση) των κρατών με το δυνητικό όφελος που θα αποκόμιζαν τα κράτη από την επιτυχή εκτέλεση του σχεδίου 4XNG φαίνεται να ενισχύει περαιτέρω την απόφαση των κρατών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ. Στο πιο αισιόδοξο «βασικό σενάριο», η έκθεση CITI υπολόγισε ότι τα δυνητικά κεφαλαιακά κέρδη για τα κράτη ανέρχονταν συνολικά σε [7 000-12 000] εκατ. σουηδικές κορόνες. Ωστόσο, ενώ η Αρχή διατύπωσε ορισμένες επιφυλάξεις στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας όσον αφορά τον αισιόδοξο χαρακτήρα των εν λόγω προβλέψεων για την ανάπτυξη, αναγνωρίζει το ενδεχόμενο, ακόμη και με βάση πιο συντηρητικά σενάρια, τα δυνητικά κεφαλαιακά κέρδη στο θετικό σενάριο να είχαν ενδεχομένως υπερβεί σημαντικά τις πιθανές ζημίες στο δυσμενές σενάριο.

               (94)

               Συνεπώς, η Αρχή επισημαίνει την ανωτέρω εκτίμηση του κινδύνου και του οφέλους, καθώς και την ενδελεχή εξέταση και δοκιμή του σχεδίου 4XNG, τις συμπληρωματικές επαληθεύσεις που παρασχέθηκαν σε σχέση με την υποκείμενη ασφάλεια (38), τις ρήτρες σχετικά με την ακύρωση και την προπληρωμή που μείωσαν τη δυνητική ζημία με την πάροδο του χρόνου (39) και τα διάφορα άλλα μέτρα περιορισμού του κινδύνου που ενσωματώθηκαν στους όρους της νέας ΑΠΔ (40). Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η απόφαση των κρατών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ φαίνεται να συμφωνεί με τις ενέργειες ιδιωτικού φορέα που έχει ως στόχο να επιτύχει κανονική αγοραία απόδοση, δεδομένης της κατάστασης της εταιρείας κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

               (95)

               Σε συνέχεια των ανωτέρω, η Αρχή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κράτη, υπό την ιδιότητά τους ως υφιστάμενων μετόχων της SAS, βασίστηκαν σε εύλογες και ρεαλιστικές προοπτικές κερδοφορίας, όταν αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ μαζί με το KAW και τις πιστώτριες τράπεζες κατά την περίοδο από τον Δεκέμβριο του 2012 έως τον Μάρτιο του 2014. Ως εκ τούτου, η εν λόγω συμμετοχή δεν συνεπαγόταν πλεονεκτήματα για την SAS κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

         3.   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

               (96)

               Βάσει των ανωτέρω, η Αρχή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συμμετοχή της Νορβηγίας στη νέα ΑΠΔ δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ,

         ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
   Άρθρο 1
   Η χρηματοδότηση της SAS μέσω της νέας ανανεούμενης πιστωτικής διευκόλυνσης την οποία εφάρμοσε η Νορβηγία τον Δεκέμβριο του 2012 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
   Άρθρο 2
   Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Νορβηγίας.
   Άρθρο 3
   Το κείμενο της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.

      Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 2014.

            Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

         Oda Helen SLETNES

            Πρόεδρος

         Helga JÓNSDÓTTIR

            Μέλος του Σώματος

      (1)  ΕΕ C 290 της 5.10.2013, σ. 9 (διορθωτικό).

      (2)  Η FAM είναι η αρμόδια εταιρεία για τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του ιδρύματος Knut και Alice Wallenberg.

      (3)  Ο δείκτης ASK (διαθέσιμα επιβατοχιλιόμετρα) μετρά την ικανότητα μεταφοράς επιβατών μιας αεροπορικής πτήσης. Ισούται με τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων επί τον αριθμό των χιλιομέτρων της πτήσης.

      (4)  Πηγή: http://www.airlineleader.com/regional-focus/nordic-region-heats-up-as-all-major-players-overhaul-their-strategies

      (5)  Βλ. υποσημείωση 11 και την παράγραφο 29 κατωτέρω σχετικά με την πώληση του 80 % των μετοχών της Widerøe.

      (6)  Πηγή: http://www.sasgroup.net/SASGroup/default.asp

      (7)  Οι τελευταίες εξελίξεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση της SAS από τη S&P αναλύονται στην υποσημείωση 24 κατωτέρω.

      (8)  Πηγή: ετήσιες εκθέσεις της SAS για την περίοδο 2008-2012, που είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://www.sasgroup.net/SASGroup/default.asp

      (9)  Οι εκδόσεις δικαιωμάτων του 2009 και του 2010 αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση SA. 29785 (διατίθεται στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/249053/249053_1461974_61_2.pdf), όπου η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.

      (10)  Βλ. εν προκειμένω τη δήλωση του διευθύνοντος συμβούλου της SAS, όπως μεταφέρθηκε από το Reuters στις 12 Νοεμβρίου 2012: «“Πρόκειται πράγματι για την ‘τελευταία μας αναγγελία’ αν θέλουμε να συνεχίσει η SAS να υπάρχει στο μέλλον” δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος […] μετά τη δρομολόγηση νέου σχεδίου διάσωσης της αεροπορικής εταιρείας[…] η οποία έχει να παρουσιάσει κέρδη από το 2007», που διατίθεται στη διάθεση http://www.reuters.com/article/2012/11/12/uk-sas-idUSLNE8AB01O20121112 Βλ. επίσης το άρθρο με τίτλο «SAS tops European airline critical list» στους Financial Times της 13ης Νοεμβρίου 2012, που διατίθεται στη διεύθυνση http://www.ft.com/intl/cms/s/0/fa1cbd88-2d87-11e2-9988-00144feabdc0.html#axzz2TSY5JHUh

      (11)  Βλ., για παράδειγμα, τα άρθρα του Reuters στις 18.11.2012 (http://www.reuters.com/article/2012/11/19/sas-idUSL5E8MI6IY20121119) και των Financial Times της 19ης Νοεμβρίου 2012 (http://www.ft.com/intl/cms/s/0/43e37eba-322f-11e2-b891-00144feabdc0.html#axzz2TSY5JHUh)

      (12)  Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τις νορβηγικές αρχές, η πώληση της […] διαγράφηκε από τον τελικό κατάλογο των προβλεπόμενων εκποιήσεων, δεδομένης της μεγάλης αβεβαιότητας όσον αφορά τη χρονική στιγμή της πώλησης και την παραγωγή εσόδων.

      (13)  Στις 20 Μαΐου 2013 η SAS ανέφερε ότι είχε υπογράψει συμφωνία πώλησης του 80 % των μετοχών της στην Widerøe σε ομάδα επενδυτών. Η SAS θα διατηρήσει μερίδιο 20 % στην Widerøe,αλλά θα έχει τη δυνατότητα να μεταβιβάσει την πλήρη κυριότητα το 2016. Βλ. http://mb.cision.com/Main/290/9410155/119539.pdf.

      (14)  Η SAS πώλησε το 10 % των μετοχών της εταιρείας επίγειας εξυπηρέτησης στη Swissport. Η εν λόγω εξαγορά ισχύει από 1ης Νοεμβρίου 2013. Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται προς το παρόν σε εκκρεμότητα έως ότου η Swissport ολοκληρώσει την εξαγορά και ενσωμάτωση της Servisair.

      (15)  Έχει ολοκληρωθεί αποφέροντας ρευστότητα ύψους περίπου 1,7 δισεκατ. σουηδικών κορονών.

      (16)  Τα εν λόγω μέτρα έχουν εφαρμοστεί σε μεγάλο βαθμό και θα ισοδυναμούν με εξοικονόμηση περίπου 1 δισεκατ. σουηδικών κορονών.

      (17)  […].

      (18)  Η […], μία από τις πιστώτριες τράπεζες στο πλαίσιο της παλαιάς ΑΠΔ, δήλωσε ότι δεν σκόπευε να συμμετάσχει στη νέα ΑΠΔ. Ως εκ τούτου, η […] και η […] αύξησαν τη συμμετοχή τους στη νέα ΑΠΔ αναλογικά.

      (19)  Βλ. υποσημείωση 33 κατωτέρω.

      (20)  Βλ. http://www.reuters.com/finance/stocks/SAS.ST/key-developments/article/2662973

      (21)  Η ανάληψη υποχρεώσεων βάσει της διευκόλυνσης Α μειώθηκε από 0,8 δισεκατ. σε 0,6 δισεκατ. σουηδικές κορόνες στις 31 Οκτωβρίου 2013 λόγω του ότι η SAS πώλησε μερίδιο της SAS Ground Handling στη Swissport.

      (22)  ΕΕ L 97 της 15.4.2005, σ. 41 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 18 της 14.4.2005, σ. 1.

      (23)  Η εναλλακτική λύση θα ήταν να αφεθεί απλώς η παλαιά ΑΠΔ να λήξει στις 20 Ιουνίου 2013, χωρίς να επιτρέπεται ταυτόχρονα η χρησιμοποίησή της κατά την εν λόγω περίοδο, εφόσον η SAS δεν μπορούσε να εκπληρώσει τις σχετικές προϋποθέσεις.

      (24)  Οι νορβηγικές αρχές έδωσαν πληροφορίες σχετικά με ορισμένα από τα άλλα ανοίγματα των τραπεζών έναντι της SAS υπό τη μορφή διμερών διευκολύνσεων, διάφορων συμφωνιών αντιστάθμισης κινδύνου, πιστωτικών καρτών, διευκολύνσεων για τη χρηματοδότηση αεροσκαφών, διευκολύνσεων υπερανάληψης και συναλλαγών επί ακινήτων. Οι νορβηγικές αρχές υποστηρίζουν ότι, με την ενδεχόμενη εξαίρεση του ανοίγματος της […] σε σχέση με πληρωμές με πιστωτική κάρτα, οι τράπεζες δεν είχαν σημαντικό μη εξασφαλισμένο άνοιγμα έναντι της SAS. Τα διάφορα είδη ανοίγματος που αναφέρθηκαν ήταν είτε περιορισμένα σε μέγεθος είτε εξασφαλισμένα και, ως εκ τούτου, φαίνεται να μην επηρέασαν την απόφαση των τραπεζών να συμμετάσχουν στη νέα ΑΠΔ.

      (25)  Ο δείκτης RASK (έσοδα ανά διαθέσιμο επιβατοχιλιόμετρο) αποτελεί σύνηθες μέτρο υπολογισμού των εσόδων για τις αεροπορικές εταιρείες.

      (26)  Εν προκειμένω, η Νορβηγία και η SAS τονίζουν επίσης ότι στις 5 Αυγούστου 2013 η S&P αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της SAS από CCC+ σε B- με σταθερή προοπτική.

      (27)  Βλ. υπόθεση 730/79 Philip Morris Holland BV κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σ. 2671 σκέψη 11· υπόθεση T-288/97 Regione Autonoma Friuli Venezia Giulia κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. II-1169, σκέψη 41 και υπόθεση C-280/00 Altmark Trans GmbH και Regierungspräsidium Magdeburg κατά Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH («Altmark»), Συλλογή 2003, σ. I-7747, σκέψη 75.

      (28)  Η «τρίτη δέσμη μέτρων» περιλάμβανε τρία νομοθετικά μέτρα: i) τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, περί της εκδόσεως αδειών των αερομεταφορέων (ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 1)· ii) τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, για την πρόσβαση των κοινοτικών αερομεταφορέων σε δρομολόγια ενδοκοινοτικών αεροπορικών γραμμών (ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 8) και iii) τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2409/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, για τους ναύλους και τα κόμιστρα των αεροπορικών γραμμών (ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 15). Οι εν λόγω κανονισμοί είχαν ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ μέχρι τη στιγμή που καταργήθηκαν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1008/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 2008, σχετικά με κοινούς κανόνες εκμετάλλευσης των αεροπορικών γραμμών στην Κοινότητα (αναδιατύπωση), όπως ενσωματώθηκε στο παράρτημα XIII της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

      (29)  Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-228/99 και T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale και Land Nordrhein-Westfalen κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II-435, σκέψη 255.

      (30)  Υπόθεση T-296/97 Alitalia, Συλλογή 2000, σ. II-3871, σκέψη 81.

      (31)  […].

      (32)  Στις 30 Σεπτεμβρίου 2012, τρεις τράπεζες είχαν ανοίγματα, πέραν της παλαιάς ΑΠΔ, υπό τη μορφή διμερών διευκολύνσεων που συνδέονταν με την παλαιά ΑΠΔ, οι οποίες δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αν δεν εξαντλούνταν πλήρως η παλαιά ΑΠΔ. Τα ποσά των επιμέρους διμερών διευκολύνσεων ήταν ύψους [400-800] εκατ. ευρώ για την […], [200-400] εκατ. ευρώ για την […] και [400-800] εκατ. ευρώ για την […].

      (33)  Υπόθεση C-305/89 Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. I-1603, σκέψη 20.

      (34)  Για παράδειγμα, […] διαγράφηκε από τον τελικό κατάλογο των προβλεπόμενων εκποιήσεων […].

      (35)  Για παράδειγμα, μία από τις προϋποθέσεις χρησιμοποίησης της διευκόλυνσης Β ήταν ότι η SAS θα έπρεπε να έχει EBITDAR ύψους τουλάχιστον [5-9] δισεκατ. σουηδικών κορονών σε κυλιόμενη βάση 12 μηνών. Δεδομένου ότι το ποσό αυτό υπερέβαινε τα προβλεπόμενα EBITDAR για κάθε έτος της περιόδου 2012-2015, θεωρήθηκε απίθανο να είναι η SAS σε θέση να χρησιμοποιήσει τη διευκόλυνση Β κατά τον χρονικό ορίζοντα της νέας ΑΠΔ.

      (36)  Οι χρηματοοικονομικές ρήτρες σχετικά με […]. Οι δύο τελευταίες χρηματοοικονομικές ρήτρες προσαρμόζονταν ανά τρίμηνο, σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο στο οποίο βασίστηκε το σχέδιο 4XNG, πράγμα που σημαίνει ότι η SAS είχε την υποχρέωση να εκπληρώσει τους οικονομικούς της στόχους.

      (37)  Ενδεικτικά, η Νορβηγία εκτιμά τη συνολική ζημία των κρατών στο πλαίσιο της νέας ΑΠΔ με την παραδοχή της πλήρους χρησιμοποίησης της διευκόλυνσης Α (όπου η εισφορά των κρατών ήταν ύψους [700-1 200] εκατ. σουηδικών κορονών) και επίσης με την παραδοχή ότι η εγγύηση κάλυπτε μόνο το 50 % των αναλήψεων υποχρεώσεων της διευκόλυνσης Α και ότι τα κράτη είχαν ήδη λάβει την πρώτη δόση της σχετικής προμήθειας. Αυτό θα σήμαινε εκτιμώμενη ζημία ύψους [400-800] εκατ. σουηδικών κορονών στο πλαίσιο της νέας ΑΠΔ μαζί με εκτιμώμενη ζημία από το σύνολο των μετοχών ύψους [700-1 200] εκατ. σουηδικών κορονών, ήτοι [1 100-2 000] εκατ. σουηδικές κορόνες συνολικά.

      (38)  Βλ. παράγραφο 88.

      (39)  Βλ. παραγράφους 82 και 89.

      (40)  Βλ. παραγράφους 82 και 87.


title: Απόφαση αριθ. 1357/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008 , σχετικά με την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1720/2006/ΕΚ για τη θέσπιση προγράμματος δράσης στον τομέα της διά βίου μάθησης (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

text:
               30.12.2008

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 350/56

      ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 1357/2008/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ

   της 16ης Δεκεμβρίου 2008
   σχετικά με την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1720/2006/ΕΚ για τη θέσπιση προγράμματος δράσης στον τομέα της διά βίου μάθησης
   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
   ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη:
   τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 149 παράγραφος 4 και το άρθρο 150 παράγραφος 4,
   την πρόταση της Επιτροπής,
   τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
   Κατόπιν διαβούλευσης με την Επιτροπή των Περιφερειών,
   Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης (2),
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Η απόφαση αριθ. 1720/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Νοεμβρίου 2006 (3), θέσπισε το πρόγραμμα δράσης στον τομέα της διά βίου μάθησης για την περίοδο 2007-2013.

               (2)

               Το άρθρο 9 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1720/2006/ΕΚ προβλέπει ότι τα μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή του προγράμματος, πέραν εκείνων που απαριθμούνται στην παράγραφο 1, θεσπίζονται κατά τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 10 παράγραφος 3 της εν λόγω απόφασης, δηλαδή τη διαδικασία συμβουλευτικής επιτροπής που θεσπίστηκε με την απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, περί καθορισμού των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (4).

               (3)

               Η διατύπωση της απόφασης αριθ. 1720/2006/ΕΚ υποδηλώνει ιδίως ότι οι αποφάσεις επιλογής, πέραν όσων προβλέπει το άρθρο 9 παράγραφος 1 της εν λόγω απόφασης, υπάγονται στη διαδικασία συμβουλευτικής επιτροπής και στο δικαίωμα ελέγχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

               (4)

               Οι εν λόγω διαδικαστικοί όροι παρατείνουν κατά δύο έως τρεις μήνες την προθεσμία χορήγησης των επιδοτήσεων στους υποψηφίους. Προκαλούν πολλές καθυστερήσεις όσον αφορά τη χορήγηση των επιδοτήσεων στους δικαιούχους, επιβαρύνουν με δυσανάλογο φόρτο τη διαχείριση του προγράμματος και, δεδομένης της φύσης των χορηγούμενων επιδοτήσεων, δεν δημιουργούν προστιθέμενη αξία.

               (5)

               Για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αποφάσεων επιλογής απαιτείται η αντικατάσταση της συμβουλευτικής διαδικασίας με την υποχρέωση της Επιτροπής να ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη για μέτρα που λαμβάνονται με στόχο την εφαρμογή της απόφασης αριθ. 1720/2006/ΕΚ χωρίς την αρωγή επιτροπής,

         ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ:
   Άρθρο 1
   Η απόφαση αριθ. 1720/2006/ΕΚ τροποποιείται ως εξής:

               1.

               Το άρθρο 9 παράγραφος 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
               «2.   Η Επιτροπή ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση την επιτροπή του άρθρου 10 και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με όλες τις άλλες αποφάσεις επιλογής που έλαβε για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, εντός δύο εργάσιμων ημερών από την έγκριση των εν λόγω αποφάσεων. Η ενημέρωση αυτή περιλαμβάνει περιγραφές και ανάλυση των αιτήσεων που ελήφθησαν, περιγραφή της διαδικασίας αξιολόγησης και επιλογής, καθώς και καταλόγους των προτεινόμενων προς χρηματοδότηση σχεδίων και των σχεδίων των οποίων έχει απορριφθεί η χρηματοδότηση.».

               2.

               Το άρθρο 10 παράγραφος 3 διαγράφεται.

         Άρθρο 2
   Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τον αντίκτυπο της παρούσας απόφασης έως τις 30 Ιουνίου 2010.
   Άρθρο 3
   Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

      Στρασβούργο, 16 Δεκεμβρίου 2008.

            Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         H.-G. PÖTTERING

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         B. LE MAIRE

      (1)  ΕΕ C 224 της 30.8.2008, σ. 115.

      (2)  Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Σεπτεμβρίου 2008 (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα) και απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου 2008.

      (3)  ΕΕ L 327 της 24.11.2006, σ. 45.

      (4)  ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.


title: 2004/1/: Απόφαση της Μόνιμης Επιτροπής των Κρατών της ΕΖΕΣ αριθ. 1/2004/SC, της 5ης Φεβρουαρίου 2004 , για τη σύσταση γραφείου για το χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΕΟΧ και το νορβηγικό χρηματοδοτικό μηχανισμό

text:
               30.11.2006

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 332/34

      ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΜΌΝΙΜΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΏΝ ΤΗΣ ΕΖΕΣ
   αριθ. 1/2004/SC
   της 5ης Φεβρουαρίου 2004
   για τη σύσταση γραφείου για το χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΕΟΧ και το νορβηγικό χρηματοδοτικό μηχανισμό
   Η ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,
   Έχοντας υπόψη:
   τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, όπως έχει προσαρμοστεί με το πρωτόκολλο για την προσαρμογή της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής: συμφωνία ΕΟΧ),
   τη συμφωνία σχετικά με τη συμμετοχή της Δημοκρατίας της Τσεχίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Δημοκρατίας της Κύπρου, της Δημοκρατίας της Λεττονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Δημοκρατίας της Σλοβακίας στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής: συμφωνία για τη διεύρυνση του ΕΟΧ),
   το πρωτόκολλο 38α σχετικά με το χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΕΟΧ που ενσωματώθηκε στη συμφωνία ΕΟΧ με τη συμφωνία για τη διεύρυνση του ΕΟΧ,
   τη συμφωνία μεταξύ του Βασιλείου της Νορβηγίας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με τη θέσπιση νορβηγικού χρηματοδοτικού μηχανισμού για την περίοδο 2004-2009,
   την απόφαση της μόνιμης επιτροπής των κρατών της ΕΖΕΣ αριθ. 4/2003/ΜΕ, της 4ης Δεκεμβρίου 2003, για τη σύσταση προσωρινής επιτροπής χρηματοδοτικού μηχανισμού ΕΟΧ,
   ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:
   Άρθρο 1
   1.   Ιδρύεται γραφείο για το χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΕΟΧ για την περίοδο 2004-2009 και το νορβηγικό χρηματοδοτικό μηχανισμό.
   2.   Το γραφείο επικουρεί στη διαχείριση του χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ και του νορβηγικού χρηματοδοτικού μηχανισμού.
   3.   Το γραφείο επικουρεί επίσης στη διαχείριση του χρηματοδοτικού μέσου του ΕΟΧ 1999-2003 καθώς και του χρηματοδοτικού μηχανισμού ΕΟΧ 1994-1998.
   4.   Η μονάδα του χρηματοδοτικού μέσου που λειτουργεί στη Γραμματεία της ΕΖΕΣ ενσωματώνεται στο νέο γραφείο. Όσον αφορά τον χρηματοδοτικό μηχανισμό ΕΟΧ, το γραφείο υποβάλλει έκθεση στην προσωρινή επιτροπή χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ έως τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας για τη διεύρυνση του ΕΟΧ, και στη συνέχεια στη νέα επιτροπή χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ.
   5.   Όσον αφορά το νορβηγικό χρηματοδοτικό μηχανισμό, το γραφείο υποβάλλει έκθεση στις νορβηγικές αρχές.
   6.   Το γραφείο υπάγεται διοικητικά στη Γραμματεία της ΕΖΕΣ. Το γραφείο διαθέτει χωριστό διοικητικό προϋπολογισμό, ο οποίος χρηματοδοτείται από τα ταμεία σε αναλογία που υπολογίζεται βάσει των αντιστοίχων δαπανών τους.
   7.   Ο διευθυντής του γραφείου διορίζεται από τη μόνιμη επιτροπή κατόπιν πρότασης της προσωρινής επιτροπής χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ.
   Άρθρο 2
   Η παρούσα απόφαση τίθεται αμέσως σε ισχύ.
   Άρθρο 3
   Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στο τμήμα ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

      Βρυξέλλες, 5 Φεβρουαρίου 2004

            Για τη μόνιμη επιτροπή

            Ο πρόεδρος

         Η Α.Υ. ο Πρίγκιπας Νικόλαος του ΛΙΧΤΕΝΣΤΆΙΝ

            Ο Γενικός Γραμματέας

         William ROSSIER


title: 2008/451/ΕΚ: Απόφαση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2008 , για τροποποίηση των αποζημιώσεων που προβλέπονται στην απόφαση 2003/479/ΕΚ και στην απόφαση 2007/829/ΕΚ σχετικά με το καθεστώς που εφαρμόζεται στους αποσπασμένους στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου εθνικούς εμπειρογνώμονες και στρατιωτικούς

text:
               18.6.2008

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 158/56

      ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ

   της 16ης Ιουνίου 2008
   για τροποποίηση των αποζημιώσεων που προβλέπονται στην απόφαση 2003/479/ΕΚ και στην απόφαση 2007/829/ΕΚ σχετικά με το καθεστώς που εφαρμόζεται στους αποσπασμένους στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου εθνικούς εμπειρογνώμονες και στρατιωτικούς
   (2008/451/ΕΚ)
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη:
   τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 28 παράγραφος 1,
   τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 207 παράγραφος 2,
   την απόφαση 2003/479/ΕΚ (1), και ιδίως το άρθρο 15 παράγραφος 7,
   την απόφαση 2007/829/ΕΚ (2), και ιδίως το άρθρο 15 παράγραφος 6,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Το άρθρο 15 παράγραφος 7 της απόφασης 2003/479/ΕΚ και το άρθρο 15 παράγραφος 6 της απόφασης 2007/829/ΕΚ ορίζουν ότι οι ημερήσιες και μηνιαίες αποζημιώσεις αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο, δίχως αναδρομικό αποτέλεσμα, ανάλογα με την αναπροσαρμογή των βασικών αποδοχών των υπαλλήλων της Κοινότητας στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο.

               (2)

               Το Συμβούλιο, με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 420/2008 της 14ης Μαΐου 2008, για την αναπροσαρμογή, από 1ης Ιουλίου 2007, των αποδοχών και των συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (3), καθώς και οι διορθωτικοί συντελεστές που εφαρμόζονται στις εν λόγω αποδοχές και συντάξεις, ενέκρινε αναπροσαρμογή 1,4 % των αποδοχών και συντάξεων των υπαλλήλων της Κοινότητας,

         ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:
   Άρθρο 1
   1.   Στο άρθρο 15 παράγραφος 1 της απόφασης 2003/479/ΕΚ και στο άρθρο 15 παράγραφος 1 της απόφασης 2007/829/ΕΚ, τα ποσά των 29,44 ευρώ και 117,74 ευρώ αντικαθίστανται από τα ποσά 29,85 ευρώ και 119,39 ευρώ αντιστοίχως.
   2.   Στο άρθρο 15 παράγραφος 2 της απόφασης 2003/479/ΕΚ και στο άρθρο 15 παράγραφος 2 της απόφασης 2007/829/ΕΚ, ο πίνακας τροποποιείται ως εξής:

                  «Απόσταση μεταξύ του τόπου κατοικίας και του τόπου απόσπασης
                  (σε km)

                  Ποσό σε ευρώ

                  0-150

                  0,00

                  > 150

                  76,74

                  > 300

                  136,42

                  > 500

                  221,71

                  > 800

                  358,14

                  > 1 300

                  562,80

                  > 2 000

                  673,67»

   3.   Στο άρθρο 15 παράγραφος 4 της απόφασης 2003/479/ΕΚ, το ποσό των 29,44 ευρώ αντικαθίσταται από ποσό 29,85 ευρώ.
   Άρθρο 2
   Η παρούσα απόφαση παράγει αποτελέσματα από την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί την έκδοσή της.

      Λουξεμβούργο, 16 Ιουνίου 2008.

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         D. RUPEL

      (1)  Απόφαση 2003/479/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2003, για το καθεστώς που εφαρμόζεται στους αποσπασμένους στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου εθνικούς εμπειρογνώμονες και στρατιωτικούς (ΕΕ L 160 της 28.6.2003, σ. 72). Απόφαση που καταργήθηκε με την απόφαση 2007/829/ΕΚ.

      (2)  Απόφαση 2007/829/ΕΚ του Συμβουλίου, της 5ης Δεκεμβρίου 2007, για το καθεστώς που εφαρμόζεται στους αποσπασμένους στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου εθνικούς εμπειρογνώμονες και στρατιωτικούς (ΕΕ L 327 της 13.12.2007, σ. 10).

      (3)  ΕΕ L 127 της 15.5.2008, σ. 1.