title: Απόφαση (ΕΕ) 2016/195 της Επιτροπής, της 14 Αυγούστου 2015, σχετικά με τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων SA.33083 (12/C) (πρώην 12/NN) που έθεσε σε εφαρμογή η Ιταλία σχετικά με τη μείωση φόρων και εισφορών που συνδέται με φυσικές καταστροφές (όλοι οι κλάδοι πλην της γεωργίας) και SA.35083 (12/C) (πρώην 12/NN) που έθεσε σε εφαρμογή η Ιταλία σχετικά με τη μείωση φόρων και εισφορών που συνδέεται με το σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο (όλοι οι κλάδοι πλην της γεωργίας) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2015) 5549] (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

text:
               18.2.2016

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 43/1

         ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2016/195 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
   της 14 Αυγούστου 2015
   σχετικά με τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων SA.33083 (12/C) (πρώην 12/NN) που έθεσε σε εφαρμογή η Ιταλία σχετικά με τη μείωση φόρων και εισφορών που συνδέται με φυσικές καταστροφές (όλοι οι κλάδοι πλην της γεωργίας) και SA.35083 (12/C) (πρώην 12/NN) που έθεσε σε εφαρμογή η Ιταλία σχετικά με τη μείωση φόρων και εισφορών που συνδέεται με το σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο (όλοι οι κλάδοι πλην της γεωργίας)

         [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2015) 5549]

   (Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
   Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο,
   Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
   Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων (1) και έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
   1.   ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

      Κρατική ενίσχυση SA.33083 (12/NN) — Μείωση φόρων και εισφορών συνδεόμενη με τις φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη Σικελία, τη βόρεια Ιταλία και άλλες περιφέρειες

               (1)

               Την 21η Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή έλαβε αίτημα παροχής πληροφοριών (2) από το τμήμα εργατικών διαφορών του Δικαστηρίου του Cuneo σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων από τα εθνικά δικαστήρια (3). Στο αίτημα το Δικαστήριο εφιστά την προσοχή της Επιτροπής σε σειρά νόμων που θεσπίστηκαν το 2002, 2003 και το 2007 και φαίνονταν να εισαγάγουν μέτρα κρατικής ενίσχυσης (με τη μορφή της μείωσης φόρων, υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και επαγγελματικών ασφαλιστικών εισφορών σε ποσοστό 90 %) συνδεόμενα με το σεισμό που έπληξε την ανατολική Σικελία (επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) στις 13-16 Δεκεμβρίου 1990, καθώς και των πλημμυρών του Νοεμβρίου 1994 στη βόρεια Ιταλία. Το Δικαστήριο ρώτησε την Επιτροπή (με διαφορετική όμως σειρά): i) εάν τα εν λόγω μέτρα είχαν κοινοποιηθεί από την Ιταλία σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ· ii) εάν είχαν αξιολογηθεί από την Επιτροπή· iii) εάν αποτέλεσαν αντικείμενο επίσημης διαδικασίας έρευνας· iv) εάν αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης· ή v) σε περίπτωση που δεν είχε εκδοθεί απόφαση, πότε επρόκειτο να εκδοθεί σχετική απόφαση. Την 21η Μαρτίου 2011 οι υπηρεσίες της Επιτροπής απάντησαν στο ιταλικό Δικαστήριο ότι τα εν λόγω μέτρα δεν φαίνονταν να είχαν κοινοποιηθεί από τις ιταλικές αρχές και ότι η Επιτροπή δεν είχε ακόμη κινήσει διαδικασία ή επίσημη έρευνα.

               (2)

               Την 27η Μαΐου 2011 η Επιτροπή καταχώρισε την υπόθεση με αριθμό SA.33083 (11/CP).

               (3)

               Η Επιτροπή απέστειλε στις ιταλικές αρχές σχετικό αίτημα παροχής πληροφοριών στις 25 Ιουλίου 2011. Μετά από υπενθύμιση που απεστάλη την 8η Σεπτεμβρίου 2011, οι ιταλικές αρχές απάντησαν στις 6 Οκτωβρίου 2011. Η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες με επιστολή της 14ης Οκτωβρίου 2011, στην οποία οι ιταλικές αρχές απάντησαν στις 7 Δεκεμβρίου 2011.

               (4)

               Με επιστολή της 19ης Ιουνίου 2012, η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες για τα ληφθέντα μέτρα που συνδέονταν με τις φυσικές καταστροφές που είχαν πλήξει την ανατολική Σικελία και τη βόρεια Ιταλία, και για άλλα παρόμοια ληφθέντα μέτρα που συνδέονταν με φυσικές καταστροφές που είχαν πλήξει την Ιταλία το 1990) (4), ενώ κάλεσε επίσης τις ιταλικές αρχές να υποβάλουν παρατηρήσεις, ιδίως όσον αφορά τον παράνομο χαρακτήρα των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης, τον πραγματικό χαρακτήρα ενίσχυσης των μέτρων και την ενδεχόμενη αιτιολόγησή τους υπό το πρίσμα των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ενημέρωσαν επίσης τις ιταλικές αρχές ότι η Επιτροπή είχε την πρόθεση να εκδώσει διαταγή αναστολής κάθε ενίσχυσης που ενδέχεται να είχε χορηγηθεί παράνομα στο πλαίσιο των προαναφερθέντων μέτρων. Η Ιταλία απάντησε με επιστολή στις 25 Ιουλίου 2012.

               (5)

               Εν τω μεταξύ, στις 6 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή έλαβε αίτημα παροχής πληροφοριών σχετικά με την εν λόγω διαδικασία (5) από το Δικαστήριο του Vercelli στο Πεδεμόντιο. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής απάντησαν στις 20 Ιουλίου 2012.

               (6)

               Δεδομένου ότι το καθεστώς ενισχύσεων δεν κοινοποιήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και τέθηκε σε ισχύ χωρίς να έχει εγκριθεί με απόφαση της Επιτροπής, τα μέτρα καταχωρήθηκαν στο πρωτόκολλο κρατικών ενισχύσεων της Επιτροπής ως μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις με αριθμό αναφοράς SA.33083 (12/NN).

               (7)

               Με βάση τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν στο στάδιο της προκαταρκτικής αξιολόγησης, η Επιτροπή αποφάσισε να χωρίσει τον φάκελο σε δύο μέρη, απομονώνοντας τις πτυχές που αφορούν τον γεωργικό τομέα. Επομένως, η παρούσα απόφαση δεν εφαρμόζεται στις δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων σύμφωνα με το παράρτημα I της Συνθήκης, εξαιρουμένων των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.

      Κρατική ενίσχυση SA.35083 (12/NN) — Μείωση φόρων και εισφορών συνδεόμενη με το σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο

               (8)

               Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 2ας Ιουλίου 2012, το οποίο πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή αυθημερόν με αριθμό αναφοράς SA.35083 (12/N), οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν ένα μέτρο ενίσχυσης που είχε τη μορφή μειωμένων φόρων και εισφορών και συνδεόταν με τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο. Εν προκειμένω, η Επιτροπή είχε ήδη ζητήσει πληροφορίες με την επιστολή της 19ης Ιουνίου 2012 σχετικά με το μέτρο SA.33083 (12/NN).

               (9)

               Στην κοινοποίηση οι ιταλικές αρχές υποστήριξαν ότι η συμβατότητα του μέτρου πρέπει να κριθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ («ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες») ή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ («ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων […] οικονομικών περιοχών»), δεδομένου ότι στόχος του ήταν η αντιστάθμιση των μακροοικονομικών συνεπειών σε σχέση με τη μείωση του ΑΕΠ που προέκυψε από τις φυσικές καταστροφές. Ειδικότερα, οι ιταλικές αρχές αναφέρθηκαν σε σημαντική μείωση του ΑΕΠ στο Αμπρούτσο μεταξύ 2008 και 2009 (6).

               (10)

               Με επιστολή της 17ης Αυγούστου 2012, η Επιτροπή ενημέρωσε τις ιταλικές αρχές για το γεγονός ότι θεωρούσε το μέτρο μη κοινοποιηθείσα κρατική ενίσχυση, την οποία θα εξέταζε από κοινού με την υπόθεση SA.33083 (12/NN).

               (11)

               Δεδομένου ότι η νομική βάση τέθηκε σε ισχύ πριν την έγκριση εκ μέρους της Επιτροπής, το μέτρο καταχωρήθηκε στο πρωτόκολλο κρατικών ενισχύσεων της Επιτροπής ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση με αριθμό αναφοράς SA.35083 (12/NN).

               (12)

               Με βάση τις πληροφορίες της κοινοποίησης, η Επιτροπή αποφάσισε να χωρίσει την υπόθεση σε δύο μέρη, απομονώνοντας τα θέματα που αφορούν τον γεωργικό τομέα. Συνεπώς, η παρούσα απόφαση δεν αφορά τις δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων σύμφωνα με το παράρτημα I της ΣΛΕΕ, εξαιρουμένων των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.

      Κοινή διαδικασία για τις υποθέσεις κρατικής ενίσχυσης SA.33083 (12/C) (πρώην 12/NN) και SA.35083 (12/C) (πρώην 12/NN) μετά την κίνηση της διαδικασίας βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ

               (13)

               Με επιστολή της 17ης Οκτωβρίου 2012 (7) η Επιτροπή ενημέρωσε την Ιταλία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Οι υποθέσεις καταχωρίσθηκαν με τους αριθμούς SA.33083 (12/C) (πρώην 12/NN) και SA.35083 (12/C) (πρώην 12/NN) αντιστοίχως.

               (14)

               Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας (εφεξής: «απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
                   (8) και οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την επίμαχη ενίσχυση.

               (15)

               Με επιστολή της 13ης Νοεμβρίου 2012, οι ιταλικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας για την υποβολή των παρατηρήσεών τους. Με επιστολή της 15ης Νοεμβρίου 2012 η Επιτροπή ενέκρινε το αίτημα.

               (16)

               Η Ιταλία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 11 Ιανουαρίου 2013. Η Επιτροπή έλαβε τέσσερις παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη: στις 9 Ιανουαρίου 2013 υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από το δικηγορικό γραφείο Mario P. Chiti («δικηγορικό γραφείο Chiti»), στις 10 Ιανουαρίου 2013 από το δικηγορικό γραφείο Roberto Preve — Katia Gavioli (εφεξής «δικηγορικό γραφείο Preve — Gavioli») και στις 11 Ιανουαρίου 2013 από τον σύνδεσμο των ιταλών βιομηχάνων (Confindustria). Την 31η Ιανουαρίου 2013, μετά τη λήξη της προθεσμίας ενός μηνός από τη δημοσίευση της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από το συνδικάτο CGIL L'Aquila (εφεξής «CGIL»).

               (17)

               Στις 17 Ιανουαρίου 2013, η Επιτροπή, για να επιτρέψει στους αρμόδιους να διατυπώσουν τη θέση τους, διαβίβασε στις ιταλικές αρχές όλες τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων που υποβλήθηκαν εντός της προθεσμίας ενός μηνός από τη δημοσίευση της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα. Η Ιταλία απάντησε στις 11 Μαρτίου 2013 δηλώνοντας ότι δεν είχε κανένα σχόλιο να υποβάλει σχετικά με τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων.

               (18)

               Στις 23 Μαρτίου 2013 η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις όσον αφορά τις πληροφορίες που διαβίβασε η Ιταλία. Η Ιταλία απάντησε στις 24 και 30 Απριλίου 2013. Στις 12 Ιουνίου 2014, η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες, υποβάλλοντας εν συνεχεία υπενθύμιση στις 17 Οκτωβρίου 2014. Η Ιταλία ανταποκρίθηκε στο αίτημα και στην υπενθύμιση αποστέλλοντας πληροφορίες στις 20 και 24 Ιουνίου, στις 11 Ιουλίου, στις 4 Αυγούστου και στις 29 Οκτωβρίου 2014.

         2.   ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

      Μέτρα και νομικές βάσεις

               (19)

               Τα μέτρα και τα καθεστώτα που απαριθμούνται κατωτέρω αποσκοπούν στη μείωση τόσο των φόρων, όσο και των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (Istituto Nazionale per la Previdenza Sociale — οφειλές INPS) και επαγγελματικής ασφάλισης (Istituto Nazionale per l'Assicurazione contro gli Infortuni sul Lavoro — οφειλές INAIL) (εφεξής από κοινού «εισφορές») υπέρ επιχειρήσεων που έχουν την έδρα τους ή είναι εγκατεστημένες σε περιοχές της Ιταλίας οι οποίες επλήγησαν από θεομηνίες από το 1990 και μετά.

      Ενισχύσεις συνδεόμενες με το σεισμό του 1990 στην ανατολική Σικελία

               (20)

               Μετά τον σεισμό που έπληξε την ανατολική Σικελία (στις επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) στις 13-16 Δεκεμβρίου 1990, οι ιταλικές αρχές θέσπισαν, από το 1990 έως το 2002, σειρά αποφάσεων και νόμων που επέτρεπαν σε όλες τις επιχειρήσεις (9) που ήταν εγκατεστημένες στις πληγείσες από τον σεισμό περιοχές (10) είτε την αναστολή και την αναβολή της καταβολής των φόρων και των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης, είτε την καταβολή των ποσών σε δόσεις.

               (21)

               Ένας νόμος του 2001 (11) επέτρεπε σε όσους δεν είχαν ακόμη καταβάλει τα οφειλόμενα ποσά για φόρους και εισφορές, να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους (δηλαδή να εξοφλήσουν τις οφειλές τους) καταβάλλοντας το οφειλόμενο ποσό προσαυξημένο κατά 15 % μέχρι την 28η Δεκεμβρίου 2001.

               (22)

               Εντούτοις, το 2002, η Ιταλία θέσπισε νόμο (12) παρέχοντας τη δυνατότητα σε αυτούς που δεν είχαν ακόμη καταβάλει τους φόρους για τα έτη 1990, 1991 και 1992 να τακτοποιήσουν αυτομάτως την οφειλή τους καταβάλλοντας μόνο το 10 % του μη εξοφληθέντος ποσού μέχρι τις 16 Μαρτίου 2003 (13). Με άλλα λόγια, με τον νόμο αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2002, η Ιταλία θέσπισε τη δυνατότητα μείωσης του ποσού των φόρων που οφείλονται στο Δημόσιο σε ποσοστό 90 %.

               (23)

               Νέοι νόμοι που θεσπίστηκαν το 2003 και το 2004 (14) παρέτειναν την προθεσμία έως τις 16 Απριλίου 2004.

               (24)

               Ένας νόμος του 2005 (15), βασισμένος στον νόμο του 2002 (16), παρείχε τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις που δεν είχαν καταβάλει ακόμη τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (στο INPS) και τις εισφορές επαγγελματικής ασφάλισης (στο INAIL) για τα έτη 1990, 1991 και 1992 να τακτοποιήσουν αυτομάτως την οφειλή τους καταβάλλοντας μόνο το 10 % του οφειλόμενου ποσού. Ο προβλεπόμενος προϋπολογισμός για το μέτρο αυτό ανερχόταν σε 52 εκατ. ευρώ (17).

               (25)

               Ένας νόμος (18) του 2007, παρέτεινε έως την 31η Δεκεμβρίου 2007 τις προθεσμίες πληρωμής, προβλέποντας ωστόσο την καταβολή του 30 % του ποσού των φόρων που δεν είχαν εξοφληθεί. Ένας μεταγενέστερος νόμος (19) του 2007, παρέτεινε έως τις 30 Ιουνίου 2008 τις προθεσμίες πληρωμής, επαναφέροντας την καταβολή του 10 % του οφειλόμενου ποσού.

      Ενισχύσεις συνδεόμενες με τις πλημμύρες του 1994 στη βόρεια Ιταλία

               (26)

               Ομοίως, μετά τις πλημμύρες του Νοεμβρίου του 1994 στη βόρεια Ιταλία (οι οποίες έπληξαν 257 κοινότητες των περιφερειών του Πεδεμοντίου, της Λομβαρδίας, της Αιμιλίας Ρωμανίας, της Λιγυρίας, της Τοσκάνης και του Βένετο), οι ιταλικές αρχές θέσπισαν σειρά νόμων χορηγώντας τη δυνατότητα αναβολής και αναστολής της καταβολής φόρων και εισφορών στις επιχειρήσεις (20) που είχαν υποστεί σημαντικές ζημίες (21) συνδεόμενες με τις πλημμύρες.

               (27)

               Όπως συνέβη και με τον σεισμό στην ανατολική Σικελία, το 2003 (22) η Ιταλία παρείχε στις επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις πλημμύρες του 1994 τη δυνατότητα να τακτοποιήσουν αυτομάτως τις οφειλές τους καταβάλλοντας μέχρι τον Ιούλιο του 2004 μόνο το 10 % του ποσού των οφειλόμενων φόρων και εισφορών για τα έτη 1995, 1996 και 1997.

               (28)

               Άλλοι νόμοι του 2007 (23), παρέτειναν έως την 31η Μαρτίου 2008 τις προθεσμίες πληρωμής των οφειλόμενων ποσών για φόρους και εισφορές.

      Παρόμοια μέτρα συνδεόμενα με άλλες φυσικές καταστροφές που έπληξαν την Ιταλία από το 1997 έως το 2002

               (29)

               Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, τα τελευταία χρόνια η Ιταλία θέσπισε παρόμοια μέτρα έκπτωσης φόρων και εισφορών και για άλλες περιφέρειες που επλήγησαν από θεομηνίες.

               (30)

               Το 2006, η Ιταλία παρείχε έκπτωση 50 % (24) επί των φόρων και εισφορών (25) στις επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στους δήμους της επαρχίας της Κατάνης (στην περιφέρεια της Σικελίας) οι οποίοι επλήγησαν από τον σεισμό και τις εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας το 2002 (26).

               (31)

               Το 2008, η Ιταλία παρείχε έκπτωση 60 % επί των φόρων και των εισφορών για τις επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στους δήμους που επλήγησαν από τον σεισμό του 1997 στις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε (27).

               (32)

               Το 2008, η Ιταλία παρείχε επίσης έκπτωση 60 % επί των φόρων και των εισφορών για τις επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στους δήμους που επλήγησαν από τον σεισμό του 2002 στις περιφέρειες Μολίζε και Απουλίας (28).

               (33)

               Το 2011, παρείχε επίσης έκπτωση 60 % επί των φόρων και των εισφορών για τις επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στους δήμους που επλήγησαν από τον σεισμό της 6ης Απριλίου 2009 στο Αμπρούτσο (περισσότερες λεπτομέρειες εν προκειμένω παρέχονται στην περιγραφή του επόμενου σημείου) (29).

      Κοινοποιηθείσα κρατική ενίσχυση SA.35083 (12/NN) συνδεόμενη με το σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο

               (34)

               Το μέτρο που κοινοποιήθηκε από τις ιταλικές αρχές και πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή με αριθμό αναφοράς SA.35083 (12/NN) (βλέπε σημείο 8) αφορά ενίσχυση υπό μορφή έκπτωσης επί των φόρων και των εισφορών συνδεόμενη με τον σεισμό που έπληξε το Αμπρούτσο το 2009.

               (35)

               Μετά τον σεισμό της 6ης Απριλίου του 2009 που έπληξε το Αμπρούτσο (ιδίως την Άκουιλα και πολλούς άλλους δήμους), οι ιταλικές αρχές θέσπισαν σειρά αποφάσεων και νόμων (30) με τους οποίους παρείχαν στις επιχειρήσεις (31) που ήταν εγκατεστημένες στην πληγείσα από τον σεισμό περιοχή (32) τη δυνατότητα αναστολής και αναβολής της καταβολής φόρων και εισφορών έως τις 30 Νοεμβρίου 2009. Η προθεσμία αυτή παρατάθηκε με νέες αποφάσεις έως τις 30 Ιουνίου 2010 (33), τις 15 Δεκεμβρίου 2010 (34), τις 31 Οκτωβρίου 2011 (35) και, τέλος, τις 16 Δεκεμβρίου 2011 (36).

               (36)

               Στις 12 Νοεμβρίου 2011 η Ιταλία θέσπισε νόμο (37) επαναφέροντας, από τον Ιανουάριο του 2012 και μετά, την καταβολή φόρων και εισφορών που είχαν ανασταλεί ή αναβληθεί μετά τον σεισμό σε 120 μηνιαίες δόσεις, μειώνοντας παράλληλα το οφειλόμενο ποσό στο 40 % της αρχικής οφειλής.

      Στόχος των μέτρων

               (37)

               Ο γενικός στόχος των προαναφερθέντων μέτρων (τα οποία προβλέπουν έκπτωση έως 90 % επί των φόρων και των εισφορών) ήταν η υποστήριξη των επιχειρήσεων που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στις περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές.

      Γεωγραφική εμβέλεια των ενισχύσεων

               (38)

               Όλα τα προαναφερθέντα μέτρα εφαρμόζονται στις ιταλικές περιφέρειες που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές και, εν προκειμένω, από σεισμούς, πλημμύρες ή ηφαιστειακές εκρήξεις, όπως προσδιορίζονται στη νομοθεσία.

               (39)

               Οι περιοχές εφαρμογής των μέτρων είναι:

                           —

                           οι δήμοι (38) που επλήγησαν από τον σεισμό στην ανατολική Σικελία (επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) την περίοδο 13-16 Δεκεμβρίου 1990·

                           —

                           οι δήμοι (39) των περιφερειών του Πεδεμοντίου, της Λομβαρδίας, της Αιμιλίας-Ρωμανίας, της Λιγυρίας, της Τοσκάνης και του Βένετο που επλήγησαν από τις πλημμύρες του Νοεμβρίου του 1994·

                           —

                           οι δήμοι (40) της επαρχίας της Κατάνης στη Σικελία που επλήγησαν από τον σεισμό και από τις εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας το 2002·

                           —

                           οι δήμοι (41) των επαρχιών της Ανκόνας (στην περιφέρεια της Μολίσης) και της Περούτζια (στην περιφέρεια της Ούμπρια) που επλήγησαν από τον σεισμό του 1997·

                           —

                           οι δήμοι (42) των επαρχιών του Καμπομπάσο (στην περιφέρεια της Μολίζε) και της Φότζια (στην περιφέρεια της Απουλίας) που επλήγησαν από τον σεισμό του 2002·

                           —

                           οι δήμοι (43) που επλήγησαν από τον σεισμό στο Αμπρούτσο στις 6 Απριλίου 2009.

      Δικαιούχοι

               (40)

               Τα καθεστώτα αφορούν τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων του γεωργικού, του δασοκομικού, του αλιευτικού και της υδατοκαλλιέργειας (44), πλην των μέτρων για τις πλημμύρες του 1994 στη βόρεια Ιταλία που εξαιρούν τις επιχειρήσεις του τραπεζικού και ασφαλιστικού τομέα.

               (41)

               Όσον αφορά τους σεισμούς (και τις ηφαιστειακές εκρήξεις) που έπληξαν τις περιφέρειες της Σικελίας, της Ουμβρίας, της Μάρκε, του Μολίζε, της Απουλίας και του Αμπρούτσο, όλες οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνται στις πληγείσες από τις φυσικές καταστροφές περιοχές μπορούν να επωφεληθούν από τα μέτρα ενίσχυσης (στις περιοχές που ορίζει ειδική νομοθεσία).

               (42)

               Όσον αφορά τις πλημμύρες στη βόρεια Ιταλία, δικαιούχοι είναι οι επιχειρήσεις οι οποίες είναι εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνται στις περιοχές που επλήγησαν από τις φυσικές καταστροφές αλλά μόνο εφόσον μπορούν να αποδείξουν ότι υπέστησαν «σημαντική ζημία» (45).

      Διάρκεια των μέτρων

               (43)

               Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα καθεστώτα που εισήγαγαν τις εκπτώσεις άρχισαν να ισχύουν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της νομικής τους βάσης. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εφαρμογή των μέτρων μπορεί να ξεκίνησε σε διαφορετικές ημερομηνίες όπως προβλέπουν τα εφαρμοστικά μέτρα, (μεταξύ άλλων οι αποφάσεις εφαρμογής των διαφόρων νομικών βάσεων, βλέπε παρατηρήσεις της Ιταλίας όπως συνοψίζονται στην απόφαση εκκίνησης της διαδικασίας από το σημείο 87 έως το σημείο 94).

               (44)

               Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα έκπτωσης τέθηκαν σε ισχύ τις ακόλουθες ημερομηνίες:

                           —

                           την 1η Ιανουαρίου 2003 (46) για τους φόρους και την 1η Ιανουαρίου 2006 (47) για τις εισφορές, όσον αφορά τον σεισμό στην ανατολική Σικελία (επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) την περίοδο 13-16 Δεκεμβρίου 1990·

                           —

                           την 1η Ιανουαρίου 2004 (48) για τις πλημμύρες του Νοεμβρίου του 1994 στη βόρεια Ιταλία·

                           —

                           την 1η Ιανουαρίου 2007 (49) για τον σεισμό και τις εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας το 2002·

                           —

                           την 1η Ιανουαρίου 2008 (50) για τον σεισμό του 1997 στις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε·

                           —

                           την 29η Νοεμβρίου 2008 (51) για τον σεισμό του 2002 στις περιφέρειες Μολίζε και Απουλίας·

                           —

                           την 1η Ιανουαρίου 2012 (52) για τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο.

               (45)

               Όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής των εκπτώσεων, οι νομικές βάσεις αναφέρουν τις αντίστοιχες περιόδους αναστολής της καταβολής φόρων και εισφορών. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της το γεγονός ότι εφαρμόστηκαν διάφορα καθεστώτα για διαφορετικές περιόδους και για διαφορετικά είδη φόρων και εισφορών. Με βάση τις πληροφορίες που παρείχε η Ιταλία στην Επιτροπή στο πλαίσιο της φάσης της επίσημης διαδικασίας εξέτασης (βλέπε παρατηρήσεις της Ιταλίας επί της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας στα σημεία από 87 έως 94):

                           α)

                           όσον αφορά τον σεισμό που έπληξε την ανατολική Σικελία (επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) την περίοδο 13-16 Δεκεμβρίου 1990, η περίοδος αναστολής αφορά τα έτη 1990, 1991 και 1992· η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων αναφέρεται στην περίοδο από 13 Δεκεμβρίου 1990 έως 31 Ιουλίου 1993, ενώ για τις υποχρεωτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και επαγγελματικής ασφάλισης, σύμφωνα με το INPS και το INAIL, η επίμαχη περίοδος αναστολής εκτείνεται από τις 13 Δεκεμβρίου 1990 έως την 31η Δεκεμβρίου 1992·

                           β)

                           όσον αφορά τις πλημμύρες του Νοεμβρίου του 1994 στη βόρεια Ιταλία, η νομική βάση ορίζει ως περιόδους αναφοράς τα έτη 1995, 1996 και 1997, ενώ, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων, η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 4η Νοεμβρίου 1994 έως την 31η Οκτωβρίου 1995 (για το INPS η περίοδος λήγει την 30ή Νοεμβρίου 1995, ενώ σύμφωνα με το INAIL η συνολική περίοδος εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 1995 έως την 31η Δεκεμβρίου 1997)·

                           γ)

                           όσον αφορά τον σεισμό του 1997 στις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε, η επίμαχη περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 26η Σεπτεμβρίου 1996 έως την 30ή Ιουνίου 1999 (31 Μαρτίου 1998 για ορισμένους δικαιούχους)·

                           δ)

                           όσον αφορά τον σεισμό του 2002 στις περιφέρειες Μολίζε και Απουλίας, η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων δηλώνει ότι η περίοδος αναστολής αρχίζει την 31η Οκτωβρίου 2002 και λήγει την 30ή Ιουνίου 2008, ενώ το INPS και το INAIL αναφέρουν την περίοδο που εκτείνεται από τις 31 Οκτωβρίου 2002 έως την 31η Δεκεμβρίου 2007·

                           ε)

                           όσον αφορά τον σεισμό και τις εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας το 2002, η επίμαχη περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 29η Οκτωβρίου 2002 έως την 31η Μαρτίου 2004·

                           στ)

                           για τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο, η περίοδος αναστολής εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του δικαιούχου: για τις επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 200 000 ευρώ, η περίοδος εφαρμογής εκτείνεται από την 6η Απριλίου 2009 έως την 3η Ιουνίου 2010· για τις επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών κάτω των 200 000 ευρώ και για τους μεμονωμένους πολίτες με εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα ή από αυτοαπασχόληση, η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 6η Απριλίου 2009 έως την 15η Δεκεμβρίου 2010.

               (46)

               Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όσον αφορά τη διάρκεια των μέτρων έκπτωσης, κάθε προαναφερθείσα νομική βάση προβλέπει συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο πέραν του οποίου είναι αδύνατο να παρασχεθεί η έκπτωση. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η περίοδος εφαρμογής παρατάθηκε ως αποτέλεσμα των αποφάσεων του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, όπως αναλύεται στη συνέχεια από το σημείο 49 έως το σημείο 53 (βλέπε επίσης τις παρατηρήσεις της Ιταλίας επί της αποφάσεως περί κινήσεως στα σημεία από 91 έως 93).

      Επιλέξιμες δαπάνες

               (47)

               Οι επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο των επίμαχων μέτρων είναι οι φόροι, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (στο INPS) και οι εισφορές για την υποχρεωτική ασφάλιση κατά των εργατικών ατυχημάτων (στο INAIL), τις οποίες οφείλουν να καταβάλλουν οι επιχειρήσεις σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο μετά από μια φυσική καταστροφή (η οποία ορίζεται από τη νομική βάση κάθε μέτρου).

      Μορφή και ένταση της ενίσχυσης

               (48)

               Η ενίσχυση χορηγείται με τη μορφή έκπτωσης επί των φόρων και των υποχρεωτικών εισφορών. Η έκπτωση είναι 90 % για τα μέτρα που αφορούν τη Σικελία και τη βόρεια Ιταλία, 60 % για τις περιφέρειες Μάρκε, Ουμβρία, Μολίζε, Απουλία και Αμπρούτσο και 50 % για την επαρχία της Κατάνης. Η καταβολή του υπολοίπου οφειλόμενου ποσού μπορεί να πραγματοποιηθεί εφάπαξ ή σε δόσεις (παραδείγματος χάρη, το μέτρο που αφορά το Αμπρούτσο προβλέπει τη δυνατότητα καταβολής σε 120 μηνιαίες δόσεις). Αναλόγως με το κάθε ατομικό μέτρο, οι δόσεις μπορεί να είναι έντοκες.

      Αποφάσεις του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου

               (49)

               Το αίτημα παροχής πληροφοριών του Δικαστηρίου του Cuneo (βλέπε σημείο 1 παραπάνω) έθεσε υπόψη της Επιτροπής και τις αποφάσεις του 2007 και του 2010 (53) του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, σύμφωνα με τις οποίες η έκπτωση 10 % των ανεξόφλητων ποσών για φόρους και εισφορές έπρεπε να παρέχεται σε όλους τους δικαιούχους (ανεξάρτητα από το εάν αυτοί είχαν, εν τω μεταξύ, καταβάλει το οφειλόμενο ποσό).

               (50)

               Ουσιαστικά, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο θεωρεί ότι όλες οι επιχειρήσεις που είχαν δικαίωμα να επωφεληθούν από τα μέτρα στη Σικελία και τη βόρεια Ιταλία δικαιούνταν την ίδια έκπτωση του 90 % (επί των φόρων και των εισφορών), καθώς στην αντίθετη περίπτωση τα μέτρα θα συνιστούσαν «αδικαιολόγητη άνιση μεταχείριση».

               (51)

               Η ερμηνεία των αποφάσεων του Ακυρωτικού Δικαστηρίου επιβεβαιώθηκε και από τις ιταλικές αρχές στις ανακοινώσεις τους της 7ης Δεκεμβρίου 2011 και 25ης Ιουλίου 2012. Στην τελευταία τους επιστολή, οι ιταλικές αρχές αναφέρουν μια επιπλέον απόφαση του 2012 από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, στην οποία κρινόταν ως απαράδεκτη η προσφυγή της Υπηρεσίας Δημοσίων Εσόδων λόγω της ύπαρξης «εδραιωμένης νομολογιακής πρακτικής» (54).

               (52)

               Η Επιτροπή γνωρίζει τη βαρύνουσα σημασία αυτών των αποφάσεων για πολλές υποθέσεις που εκκρεμούν σε πολλά ιταλικά δικαστήρια (διαδικασίες που έχουν κινήσει πιθανοί δικαιούχοι στο πλαίσιο διαφόρων μέτρων).

               (53)

               Σύμφωνα με τις ανωτέρω αποφάσεις του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, τα επίμαχα μέτρα φαίνεται να εφαρμόζονται αναδρομικά υπέρ όλων των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κατέβαλαν κανονικά φόρους και εισφορές (τουλάχιστον για τους δικαιούχους των μέτρων από την ανατολική Σικελία και τη βόρεια Ιταλία, στις οποίες αναφέρονται οι αποφάσεις). Συνεπώς, η εφαρμογή των εν λόγω καθεστώτων φαίνεται να μην έχει χρονικό περιορισμό, εφόσον μια επιχείρηση αποδείξει ότι έχει δικαίωμα στην ενίσχυση.

         3.   ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

               (54)

               Η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τα επίμαχα μέτρα, τα οποία περιγράφονται στο μέρος 2 της παρούσας απόφασης, καθώς τα μέτρα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να εκδώσει διαταγή αναστολής σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (55) για όλες τις προβλεπόμενες πληρωμές στο πλαίσιο όλων των μέτρων ενίσχυσης που αποτελούν αντικείμενο των υποθέσεων SA.33083 (12/NN) και SA.35083 (12/NN).

               (55)

               Στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας που ορίζει το άρθρο 108 παράγραφος 2 («απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας») (56) τα επίμαχα μέτρα εξετάστηκαν υπό το πρίσμα της παρέκκλισης που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, το οποίο ορίζει ότι οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.

               (56)

               Η Επιτροπή εξέτασε επίσης την πιθανότητα υπαγωγής των μέτρων σε μια από τις άλλες παρεκκλίσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

      Παράνομος χαρακτήρας των μέτρων ενίσχυσης

               (57)

               Στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή επεσήμανε ότι οι ιταλικές αρχές δεν είχαν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις κοινοποίησης των καθεστώτων κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, όπως είχαν αναγνωρίσει ήδη οι ιταλικές αρχές στο στάδιο της προκαταρκτικής έρευνας.

      Εξέταση των μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ

               (58)

               Η Επιτροπή εξέτασε τα καθεστώτα ενίσχυσης υπό το πρίσμα του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, το οποίο αναγνωρίζει ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά «τις ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα».

               (59)

               Κατά την αξιολόγηση των καθεστώτων ενίσχυσης που εμπίπτουν στο άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή οφείλει να ελέγξει εάν συντρέχουν i) οι περιστάσεις των θεομηνιών για να αιτιολογηθεί η χορήγηση της ενίσχυσης και ii) οι ακόλουθοι όροι:

                           —

                           πρέπει να αποδειχθεί ότι η ζημία για την οποία χορηγείται η αντιστάθμιση είναι άμεση συνέπεια της θεομηνίας·

                           —

                           η ενίσχυση δεν πρέπει να οδηγεί σε υπεραντιστάθμιση της ζημίας, αλλά να αποζημιώνει απλώς και μόνο τη ζημία που προκλήθηκε από τη θεομηνία.

               (60)

               Στις διάφορες ιταλικές νομικές βάσεις γίνεται ειδικά λόγος για τις περιοχές που πλήττονται από τρία είδη φυσικών καταστροφών: σεισμούς, πλημμύρες ή εκρήξεις ηφαιστείων. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την πάγια άποψη της Επιτροπής, οι σεισμοί, οι πλημμύρες και οι εκρήξεις ηφαιστείων αποτελούν θεομηνίες κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ (57), οι πληγείσες επιχειρήσεις από τις εν λόγω καταστροφές μπορούν, καταρχήν, να χαρακτηριστούν ως δικαιούχοι ενίσχυσης για το ποσό της ζημίας που υπέστησαν.

               (61)

               Ωστόσο, τα προαναφερθέντα καθεστώτα δεν προβλέπουν ορισμό της ζημίας (είτε υλικής, είτε οικονομικής) και δεν προβλέπουν συσχέτιση μεταξύ της ενίσχυσης και της ζημίας που προέκυψε από τις παραπάνω θεομηνίες (58). Επιπλέον, τα καθεστώτα αυτά δεν φαίνεται να περιορίζονται στην αντιστάθμιση της ζημίας που υπέστησαν πράγματι οι δικαιούχοι ενώ οι επιλέξιμες δαπάνες δεν καθορίζονται βάσει των ζημιών που υπέστη η επιχείρηση από τη θεομηνία.

      Αμφιβολίες και λόγοι κίνησης της διαδικασίας

               (62)

               Με βάση τα ανωτέρω και τις διαθέσιμες πληροφορίες και δεδομένου ότι τα επίμαχα μέτρα εφαρμόστηκαν χωρίς να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα μπορούν να χαρακτηριστούν παράνομες ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.

               (63)

               Επίσης, μετά την προκαταρκτική της αξιολόγηση στο πλαίσιο της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες για τη συμβατότητα των μέτρων που θέσπισε η Ιταλία μετά το 2002 με την εσωτερική αγορά. Βάσει της εκτίμησης αυτής, δεν ήταν δυνατό να διαπιστωθεί εάν τα μέτρα ήταν συμβιβάσιμα με τις αρχές της ΣΛΕΕ και, συγκεκριμένα, με το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β), το οποίο καθορίζει τις αρχές που διέπουν τις ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες (59). Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν ήταν βέβαιη κατά πόσον οι παρασχεθείσες από τις ιταλικές αρχές πληροφορίες θα μπορούσαν να αποδείξουν πως τα επίμαχα μέτρα αποσκοπούν λόγω των χαρακτηριστικών τους και βάσει του μηχανισμού λειτουργίας τους στην επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες.

               (64)

               Ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη τους μηχανισμούς λειτουργίας που περιγράφονται στα επίμαχα μέτρα, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να καταλήξει στα ακόλουθα συμπεράσματα:

                           —

                           οι δικαιούχοι της ενίσχυσης ήταν επιχειρήσεις που είχαν πράγματι υποστεί ζημία (με τη μερική εξαίρεση του μέτρου για τη βόρεια Ιταλία που προέβλεπε ότι οι επιχειρήσεις έπρεπε να είχαν υποστεί ένα ελάχιστο ποσό ζημίας, βλέπε σημείο 26)·

                           —

                           η ζημία προκλήθηκε αποκλειστικά από τις θεομηνίες που προέβλεπε η προαναφερθείσα νομοθεσία·

                           —

                           η ενίσχυση υπέρ της επιχείρησης περιοριζόταν αποκλειστικά στην κάλυψη της ζημίας που προκλήθηκε από αυτές τις θεομηνίες αποκλείοντας οποιαδήποτε υπεραντιστάθμιση των ζημιών σε επίπεδο μεμονωμένου δικαιούχου.

               (65)

               Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για τη δυνατότητα εφαρμογής των άλλων παρεκκλίσεων του άρθρου 107 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ (60).

               (66)

               Ως εκ τούτου, οι ιταλικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη κλήθηκαν να συμπεριλάβουν στις παρατηρήσεις τους για την απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τη διενέργεια πλήρους αξιολόγησης και να υποβάλουν στην Επιτροπή κατάλληλο υλικό τεκμηρίωσης.

         4.   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

      Παρατηρήσεις που διατύπωσε το δικηγορικό γραφείο Mario Chiti

               (67)

               Το δικηγορικό γραφείο Chiti έχει έδρα στη Φλωρεντία και εκπροσωπεί 58 ιδιωτικές επιχειρήσεις, καθώς και δημόσιους φορείς και οργανισμούς που επλήγησαν με διάφορους τρόπους από τις πλημμύρες του 1994 στο Πεδεμόντιο. Οι παρατηρήσεις του έχουν ως στόχο να αποδείξουν ότι η περίπτωση του Πεδεμοντίου εμφανίζει διαφορετικά χαρακτηριστικά από άλλες περιπτώσεις διευκολύνσεων που χορηγήθηκαν ύστερα από θεομηνίες.

               (68)

               Το δικηγορικό γραφείο, μετά την παράθεση των πραγματικών περιστατικών και των νομοθετικών εξελίξεων της υπόθεσης, επικεντρώνεται στις αποφάσεις νομολογίας του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Το δικηγορικό γραφείο διατείνεται ότι, βάσει των δικαστικών αποφάσεων του 2007, 2010 και 2012, όλες οι επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις πλημμύρες στο Πεδεμόντιο μπόρεσαν να τακτοποιήσουν εκ των υστέρων την οφειλή τους καταβάλλοντας το 10 % του οφειλόμενου υπολοίπου ή, στις περιπτώσεις που είχαν ήδη πληρώσει όλο το ποσό, να ζητήσουν την επιστροφή του 90 %, δυνάμει του νόμου αριθ. 350/2003 άρθρο 3 εδάφιο 90. Από τις 233 δικαστικές υποθέσεις που αφορούν αποζημιώσεις για ζημία από πλημμύρες, μέχρι σήμερα έχουν τελεσιδικήσει οι 96, ενώ η πλειονότητα των υπολοίπων υποθέσεων εκκρεμεί λόγω της προαναφερθείσας διαταγής αναστολής της Επιτροπής της 17ης Οκτωβρίου 2012.

               (69)

               Το δικηγορικό γραφείο ισχυρίζεται ότι προκειμένου οι επιχειρήσεις να λάβουν πλεονέκτημα από αυτά τα καθεστώτα στα δικαστήρια, έπρεπε να αποδείξουν συγκεκριμένα το μέγεθος της πραγματικής ζημίας που υπέστησαν και την άμεση αιτιώδη σχέση μεταξύ της πλημμύρας και της εν λόγω ζημίας. Οι αποδείξεις που έγιναν αποδεκτές συνίσταντο σε τεχνικές πραγματογνωμοσύνες που διέταξε το Δικαστήριο, ορκωτές πραγματογνωμοσύνες ή επίσημα έγγραφα του INPS και του INAIL. Οι επιχειρήσεις απέκτησαν αποζημίωση μόνο για την πραγματική ζημία που ήταν σε θέση να αποδείξουν ή για τη ζημία που διαπίστωσε το ίδιο το Δικαστήριο.

               (70)

               Το Chiti επισημαίνει επίσης ότι το καθεστώς αποζημιώσεων για επανόρθωση των ζημιών από την πλημμύρα του 1994 στο Πεδεμόντιο, συνδέεται με «θεομηνίες» και πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί υπό το πρίσμα του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Για να μπορέσουν να θεωρηθούν τα επίμαχα μέτρα συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά, θα πρέπει να αποδειχθεί η αιτιώδης σχέση μεταξύ της ενίσχυσης και της ζημίας και η απουσία υπεραντιστάθμισης της ζημίας. Όσον αφορά τη θέση των εκπροσωπούμενων πελατών, το Chiti υποστηρίζει ότι οι διευκολύνσεις δεν χορηγήθηκαν ανεξέλεγκτα σε όλες τις επιχειρήσεις της περιφέρειας, αλλά μόνο στις επιχειρήσεις που πληρούν τους ακόλουθους όρους:

                           α)

                           η επιχείρηση πρέπει να εδρεύει στους δήμους που ορίστηκαν από ειδικές κυβερνητικές αποφάσεις ως πληγέντες από την πλημμύρα. Συνεπώς, τα μέτρα είναι επιλεκτικά, αλλά, σύμφωνα με το Chiti, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Εκ των πραγμάτων, η γεωγραφική οριοθέτηση της ενίσχυσης δεν απορρέει από εκτιμήσεις πολιτικοοικονομικής φύσεως (όπως π.χ. το ποσοστό της ανεργίας ή της υπανάπτυξης μιας περιοχής), αλλά από απρόβλεπτα και ανεξέλεγκτα για τον άνθρωπο συμβάντα. Συνεπώς, ο προσδιορισμός των δικαιούχων βασίζεται σε κριτήρια που δεν μπορούν να είναι σε καμία περίπτωση προϊόν αυθαίρετων επιλογών. Επίσης, η επιλεκτικότητα των επίμαχων αποζημιώσεων αποκλείεται εφόσον δεν υφίσταται στρέβλωση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι η νομοθεσία αποβλέπει στην επανόρθωση της μειονεκτικής κατάστασης επιχειρήσεων που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές. Αυτή είναι μια συνέπεια της αρχής της ισότητας·

                           β)

                           για να επωφεληθούν των αποζημιώσεων, οι επιχειρήσεις πρέπει να αποδείξουν την ύπαρξη «σημαντικής» ζημίας. Ο όρος αυτός διαχωρίζει την περίπτωση του Πεδεμοντίου από τις υπόλοιπες περιπτώσεις. Για την ακρίβεια, οι μόνες ζημίες που μπορούν να αντισταθμιστούν είναι οι υλικές και πέραν του ορίου αξίας των 2 δισεκατ. λιρών που ορίζει ο νόμος και πρέπει να αποδεικνύεται με ορκωτή πραγματογνωμοσύνη·

                           γ)

                           πρέπει να υπάρχει μια αιτιώδης συνάφεια μεταξύ συμβάντος και ζημίας. Σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο, η απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας αποτελεί ουσιώδη όρο για τη χορήγηση της ενίσχυσης· συνεπώς, οι πληγείσες επιχειρήσεις όφειλαν να αποδείξουν την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας για κάθε συμβάν ενώπιον του δικαστηρίου. Με τον τρόπο αυτό, ήταν αδύνατο να υπάρξει υπεραντιστάθμιση, δεδομένου ότι η ζημία έπρεπε να αποδειχθεί από ορκωτή πραγματογνωμοσύνη ή επίσημη πραγματογνωμοσύνη των εμπλεκόμενων αρχών. Επίσης, αποτελεί γενική αρχή του ιταλικού δικαίου η αποζημίωση λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης να μη συνιστά ποτέ πηγή κέρδους (άρθρο 2043 του Αστικού Κώδικα).

               (71)

               Το Chiti καλεί συνεπώς την Επιτροπή να επανεξετάσει για την περίπτωση του Πεδεμοντίου τη γενική παραδοχή σύμφωνα με την οποία τα επίμαχα μέτρα δεν φαίνεται να αποσκοπούν στην επανόρθωση των ζημιών που προκάλεσαν οι θεομηνίες. Κατά την άποψη πάντα του δικηγορικού γραφείου, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η περίπτωση του Πεδεμοντίου παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έναντι των άλλων περιπτώσεων που εξετάστηκαν από κοινού στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας. Υποστηρίζει επίσης ότι τα πλεονεκτήματα που χορηγήθηκαν στις πληγείσες επιχειρήσεις είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, καθώς:

                           —

                           οι αποζημιώσεις αφορούν μόνο τη ζημία που επήλθε άμεσα από τη θεομηνία·

                           —

                           η ζημία καθορίζεται σε συνάρτηση με τη βαρύτητά της για την πληγείσα επιχείρηση·

                           —

                           δεν υπήρξε καμία υπεραντιστάθμιση, καθόσον η επανόρθωση της ζημίας ήταν απολύτως αντίστοιχη της αποδειχθείσας ζημίας·

                           —

                           δεν υπήρξε καμία σώρευση με άλλα πλεονεκτήματα.

               (72)

               Σύμφωνα με το δικηγορικό γραφείο Chiti, σε περίπτωση που η ενίσχυση κριθεί ασυμβίβαστη και, συνεπώς, εκδοθεί διαταγή ανάκτησής της, θα πρέπει να εφαρμοστεί το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Κατ' εφαρμογή αυτής της διάταξης, η Επιτροπή δεν πρέπει να προβεί στην ανάκτηση της ενίσχυσης μετά την πάροδο δέκα ετών από την ημερομηνία της πραγματικής χορήγησης της ενίσχυσης στον δικαιούχο. Στο πλαίσιο αυτό, το δικηγορικό γραφείο ισχυρίζεται ότι τα πλεονεκτήματα χορηγήθηκαν την περίοδο αμέσως μετά την πλημμύρα του Νοεμβρίου του 1994 βάσει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 646 της 24ης Νοεμβρίου 1994. Οι διατάξεις που βοηθούν τις επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις πλημμύρες στο Πεδεμόντιο τελειοποιήθηκαν με διάφορους νόμους την περίοδο 2003-2007. Ουσιαστικά, μολονότι η απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας ορίζει την 1η Ιανουαρίου 2004 ως ημερομηνία έναρξης της περιόδου εφαρμογής των διευκολύνσεων, στην περίπτωση του Πεδεμοντίου, οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν στην πραγματικότητα τον Νοέμβριο του 1994.

               (73)

               Επίσης, το Chiti ισχυρίζεται ότι εφαρμόζεται το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, το οποίο προβλέπει ότι η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης. Δύο είναι οι αρχές που χρήζουν αναφοράς εδώ: πρώτον, η αρχή της ασφάλειας δικαίου, η οποία προϋποθέτει τον σεβασμό των τελεσίδικων αποφάσεων των εθνικών δικαστηρίων και αποκλείει κάθε δυνατότητα ανάκτησης των ποσών που εισέπραξαν οι επιχειρήσεις. Μολονότι αναγνωρίζει το γεγονός ότι η αρχή του δεδικασμένου δεν έχει απόλυτη αξία στο δίκαιο της Ένωσης, το Chiti θεωρεί ότι στην υπό εξέταση υπόθεση δεν συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις που οδήγησαν το Δικαστήριο να λάβει τις προηγούμενες αποφάσεις σχετικά με την εν λόγω αρχή (61). Δεύτερον, το Chiti επικαλείται την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, καθώς από το τέλος του 1994 έως το 2011 καμία αρχή της Ιταλίας ή της Ένωσης δεν έθεσε ζήτημα για τη νομιμότητα των πλεονεκτημάτων. Συνεπώς, σε όλη την περίοδο, οι πληγείσες επιχειρήσεις είχαν επωφεληθεί από πλεονεκτήματα που δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές. Το Chiti καταλήγει ότι πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση εφαρμογής της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.

      Παρατηρήσεις που διατύπωσε το δικηγορικό γραφείο Preve — Gavioli

               (74)

               Το δικηγορικό γραφείο Preve — Gavioli έχει έδρα στο Τορίνο. Μετά από μια ιστορική αναδρομή στη σχετική ιταλική νομοθεσία και στα περιστατικά βάσει των οποίων δρομολογήθηκε η διαδικασία της Επιτροπής, το δικηγορικό γραφείο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα πλεονεκτήματα που παραχωρήθηκαν στις επιχειρήσεις οι οποίες επλήγησαν από τις πλημμύρες του Πεδεμοντίου το 1994 δεν είναι επιλεκτικά, καθώς δεν ευνοούν σε καμία περίπτωση συγκεκριμένες επιχειρήσεις με σκοπό την ελάφρυνση των δαπανών τους οι οποίες, καταρχήν, πρέπει να βαρύνουν τους ίδιους πόρους τους. Αντίθετα, τα μέτρα αποβλέπουν αποκλειστικά στην αποζημίωση των επιχειρήσεων που επλήγησαν από θεομηνίες. Επίσης, τα πλεονεκτήματα που παρασχέθηκαν από τον νόμο δεν «ενισχύουν» την ανταγωνιστική θέση των δικαιούχων ως προς τον ανταγωνισμό, καθώς η χορηγηθείσα αποζημίωση επέτρεψε απλά στις επιχειρήσεις να επανέλθουν στην αγορά με ισότιμους όρους έναντι των επιχειρήσεων που δεν υπέστησαν καμία ζημία ή απώλεια κέρδους. Με άλλα λόγια, τα πλεονεκτήματα δεν νοθεύουν με κανέναν τρόπο τον ανταγωνισμό αλλά, αντίθετα, διορθώνουν ένα οικονομικό μειονέκτημα και αποκαθιστούν την εμπορική ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων που επλήγησαν από τις πλημμύρες.

               (75)

               Το Preve — Gavioli θεωρεί ότι τα πλεονεκτήματα προς τις επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις πλημμύρες το 1994 στο Πεδεμόντιο δεν μπορούν να θεωρηθούν κρατική ενίσχυση, καθώς δεν υφίστανται οι προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Ωστόσο, ακόμη και σε περίπτωση που τα μέτρα χαρακτηριστούν κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να θεωρηθούν ενισχύσεις που αποβλέπουν στην αντιστάθμιση ζημιών οι οποίες προκλήθηκαν από θεομηνίες βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Τα μέτρα είναι επομένως συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με τη Συνθήκη και δεν εξαρτώνται ούτε από προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή ούτε από εκ των προτέρων αξιολόγηση της Επιτροπής.

      Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Confindustria

               (76)

               Η Confindustria ιδρύθηκε το 1910 και είναι η μεγαλύτερη συνομοσπονδία των εργοδοτών στην Ιταλία. Συγκεντρώνει, σε εθελοντική βάση, περίπου 150 000 επιχειρήσεις που αριθμούν συνολικά 5 500 000 εργαζόμενους περίπου. Σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η Confindustria διατύπωσε παρατηρήσεις ως ενδιαφερόμενο μέρος τόσο για την υπόθεση SA.33083 όσο και για την υπόθεση SA.35083.

               (77)

               Η Confindustria εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η παράβαση του καθήκοντος κοινοποίησης των επίμαχων μέτρων στην Επιτροπή εκ μέρους της Ιταλίας μπορεί να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις που επωφελήθηκαν καλόπιστα από τα μέτρα τα οποία απέβλεπαν στην επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες.

               (78)

               Η Confindustria θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει ορισμένα περιστατικά γενικού χαρακτήρα που αφορούν το συνολικό πλαίσιο. Ειδικότερα, υποστηρίζει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μέτρα αυτά αφορούν φυσικά φαινόμενα εικοσαετίας (ή ακόμη παλαιότερα)· για τον λόγο αυτό η σημερινή διαδικασία λήψης αποφάσεων επί των κρατικών ενισχύσεων δεν διασφαλίζει επαρκή προστασία των ενδιαφερόμενων μερών. Ακόμα και αν υπάρχουν αμφιβολίες για τη συμβατότητα συγκεκριμένων μέτρων που θεσπίστηκαν από τον εθνικό νομοθέτη, είναι δύσκολο να παρασχεθούν πληροφορίες από τις αρμόδιες αρχές· στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία η πλειονότητα των επιχειρήσεων (κυρίως ΜΜΕ) εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας. Η διαταγή να επιστραφούν σήμερα ποσά που αφορούν ενισχύσεις οι οποίες παρασχέθηκαν προ δεκαετιών, θα έθετε σε κίνδυνο την επιβίωση πολλών εκ των επιχειρήσεων αυτών. Η Confindustria δηλώνει επίσης ότι δεν κατανοεί τους λόγους στους οποίους βασίζονται οι αμφιβολίες για τη συμβατότητα αυτών των μέτρων.

               (79)

               Η Confindustria συνιστά την εξεύρεση εναλλακτικής λύσης, προκειμένου να μην τιμωρηθούν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις με αδικαιολόγητο και επικίνδυνο τρόπο.

               (80)

               Πρώτον, η Confindustria θεωρεί ότι για κάθε μέτρο και για κάθε επίμαχη περίπτωση θα ήταν σκόπιμο να εκτιμηθεί προσεκτικά η ύπαρξη έκτακτων συνθηκών ώστε να αποκλειστεί ο χαρακτηρισμός των μέτρων ως ενίσχυσης ή τυχόν ανάκτηση όποιας ενίσχυσης. Οι έκτακτες αυτές συνθήκες αφορούν i) την περίοδο δεκαετούς παραγραφής, ii) την αρχή προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και iii) τη δυνατότητα εφαρμογής παρεκκλίσεων πλην εκείνων που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.

               (81)

               Δεύτερον, η Confindustria καλεί την Επιτροπή να επισημάνει ρητά στην απόφασή της σε ποιες περιπτώσεις μπορούν να θεωρηθούν συμβατά με τη Συνθήκη τα ποσά που καταβλήθηκαν σε επιχειρήσεις ως αποζημίωση για ζημίες που προκλήθηκαν άμεσα από θεομηνίες. Στην πράξη, τα μέτρα απευθύνονται σε επιχειρήσεις που επλήγησαν άμεσα από φυσικά φαινόμενα τα οποία η Επιτροπή, κατά πάγια πρακτική, θεωρεί ότι συγκαταλέγονται στις θεομηνίες (σεισμοί, πλημμύρες, εκρήξεις ηφαιστείων κ.λπ.). Επίσης, στις κανονιστικές διατάξεις που αποτελούν τη βάση των επίμαχων μέτρων ενίσχυσης ορίζεται σαφώς ότι τα εν λόγω μέτρα θεσπίστηκαν από τις ιταλικές αρχές με σκοπό την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από αυτές τις θεομηνίες. Η Confindustria επισημαίνει επίσης ότι οι δικαιούχοι είναι επιχειρήσεις που υπέστησαν πραγματικές ζημίες από θεομηνίες. Μολονότι σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις τα πλεονεκτήματα χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις που υπέστησαν «σημαντική» ζημία, η ύπαρξη σημαντικής ζημίας πρέπει να αναγνωριστεί και σε άλλες περιπτώσεις· και μόνο το γεγονός ότι μια επιχείρηση βρίσκεται σε περιοχή που έχει πληγεί από θεομηνία καταλήγει αναγκαία σε οικονομική ζημία, ανεξαρτήτως οποιονδήποτε υλικών ζημιών. Η Confindustria υποστηρίζει επίσης ότι ενδεχομένως υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δικαιούχοι διαθέτουν έγγραφα τεκμηρίωσης τα οποία πιστοποιούν το ποσό των πραγματικών ζημιών και σύμφωνα με τα οποία οι εν λόγω ζημίες υπερβαίνουν σημαντικά το ποσό των αποζημιώσεων που χορηγήθηκαν. Συνεπώς, η Confindustria θεωρεί ότι όλα τα υπό εξέταση μέτρα εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.

               (82)

               Όσον αφορά την ύπαρξη των συνθηκών στις οποίες βασίζεται η Επιτροπή, η Confindustria αποδέχεται ότι για ορισμένα από τα επίμαχα μέτρα φαίνεται να απουσιάζει, από τυπική άποψη, ένας ακριβής ορισμός για τη ζημία· το ίδιο ισχύει για τον καθορισμό της συσχέτισης μεταξύ του μεγέθους της ζημίας και του μεγέθους της ενίσχυσης, καθώς και για την αναλογικότητά της. Ωστόσο, η Confindustria επισημαίνει ότι από την εν λόγω συσχέτιση θα μπορούσε στην πράξη να προκύψει το συμπέρασμα ότι, σε περίπτωση θεομηνιών, όλες οι επιχειρήσεις υφίστανται ζημίες (τουλάχιστον οικονομικές) και ότι θα μπορούσε να προταθεί μια απλοποιημένη μέθοδος για την εκτίμηση του μεγέθους της ζημίας και των σχετικών ενισχύσεων. Μια τέτοια μέθοδος θα μπορούσε π.χ. να λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα παραγωγής εσόδων και τον αριθμό των εργαζομένων της κάθε επιχείρησης. Συνεπώς, το πρόβλημα συνδέεται περισσότερο με περιπτώσεις υπεραντιστάθμισης και λιγότερο με τη συμβατότητα των μέτρων με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Είναι σημαντικό να μην δημιουργηθεί μια κατάσταση στην οποία, για να αποκλειστούν λίγες περιπτώσεις υπεραντιστάθμισης, θα επιβαρυνθεί η μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων που επωφελήθηκαν καλόπιστα και νομίμως από τις ευνοϊκές ρυθμίσεις επειδή υπέστησαν ζημίες. Συνεπώς, η Confindustria συνιστά οι επιχειρήσεις να μπορούν να επωφεληθούν από τις ενισχύσεις, οι οποίες, όταν θεσπίστηκαν, θα έπρεπε να είχαν αποτελέσει αντικείμενο κοινοποίησης στην Επιτροπή, εάν οι ιταλικές αρχές είχαν ενεργήσει τηρώντας τη Συνθήκη και την υποχρέωση κοινοποίησης.

               (83)

               Εν κατακλείδι, η Confindustria καλεί την Επιτροπή:

                           α)

                           να επιβεβαιώσει ρητά ότι οποιαδήποτε απόφαση της Επιτροπής δεν θίγει τις εκάστοτε υποθέσεις συμβατών ενισχύσεων βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, του κανονισμού περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας ή άλλων διατάξεων·

                           β)

                           να ενισχύσει την επίσημη ή ανεπίσημη συνεργασία, αφενός, μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών και, αφετέρου, των δικαιούχων επιχειρήσεων, προκειμένου να καταρτιστούν μέθοδοι και μηχανισμοί για την πρόληψη των περιπτώσεων υπεραντιστάθμισης· με τον τρόπο αυτό θα ήταν δυνατό να αποφευχθεί η ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στον βαθμό που επιτρέπεται από τον κανονισμό περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας και η ανάκτηση των ποσών ενίσχυσης που αντιστοιχούν στις υλικές και οικονομικές ζημίες που υπέστησαν οι δικαιούχοι·

                           γ)

                           να εξετάσει τη δυνατότητα θέσπισης μιας απλοποιημένης μεθόδου υπολογισμού των ζημιών για τις περιπτώσεις θεομηνιών.

      Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Ιταλική Γενική Συνομοσπονδία Εργατών (CGIL)

               (84)

               Η Ιταλική Γενική Συνομοσπονδία Εργατών (GGIL) είναι η σημαντικότερη συνδικαλιστική οργάνωση της Ιταλίας και αριθμεί 6 εκατ. μέλη. Απαντώντας στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας, η CGIL της Άκουιλα (Αμπρούτσο) υπέβαλε παρατηρήσεις μετά την πάροδο της προβλεπόμενης προθεσμίας του ενός μηνός από τη δημοσίευση της απόφασης. Καταρχήν, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να λάβει υπόψη της τις παρατηρήσεις που υποβάλλουν τρίτοι μετά την προβλεπόμενη προθεσμία, αλλά δύναται να το πράξει κατ' εξαίρεση, όπως στην παρούσα περίπτωση.

               (85)

               Η CGIL θεωρεί ότι η αναστολή του καθεστώτος ευνοϊκών ρυθμίσεων που θέσπισε η Ιταλία, η απαίτηση πλήρους ανάκτησης των εισφορών και η ανάγκη αποτίμησης των ζημιών με πραγματογνωμοσύνη απειλούν με εξαφάνιση τις πληγείσες επιχειρήσεις, πολύ δε περισσότερο που σε άλλα αιτήματα αποζημίωσης λόγω θεομηνιών επιφυλάχθηκε διαφορετική μεταχείριση. Συνεπώς, μολονότι η Άκουιλα αποτελεί την περιοχή που δέχθηκε το σκληρότερο πλήγμα από τον σεισμό, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια κατάσταση νόθευσης του ανταγωνισμού σε σχέση με τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις που δεν επλήγησαν από ανάλογη θεομηνία. Εν κατακλείδι, η αναστολή των μέτρων και η απουσία διαβάθμισης και πρόσφορων διαδικασιών ελέγχου (τις οποίες η CGIL θεωρεί ως αδυναμίες του ιταλικού δημοσίου) απειλούν με περαιτέρω εξασθένηση τον τοπικό παραγωγικό ιστό, με όλες τις σχετικές αρνητικές συνέπειες που συνεπάγεται η εξέλιξη αυτή για το ποσοστό απασχόλησης και την κοινωνική ασφάλεια.

         5.   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ

               (86)

               Απαντώντας στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας στις 11 Ιανουαρίου 2013, οι ιταλικές αρχές κατέθεσαν τις παρατηρήσεις τους. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έλαβαν παρατηρήσεις από τις ακόλουθες εθνικές αρχές και οργανισμούς:

                           α)

                           Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών·

                           β)

                           Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων·

                           γ)

                           INPS·

                           δ)

                           INAIL·

                           ε)

                           Τμήμα Πολιτικής Προστασίας: το οποίο υποστηρίζει, ωστόσο, ότι δεν διαθέτει κανένα ενημερωτικό στοιχείο σε σχέση με τα στοιχεία που ζητούνται στην απόφαση.

      Εκπτώσεις και περίοδος εφαρμογής ανά περιφέρεια και μέτρο

               (87)

               Στο σημείο 71 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή ζητά από τις ιταλικές αρχές να παράσχουν πληροφορίες όσον αφορά τις «εκπτώσεις ανά περιφέρεια και μέτρο, καθώς και την περίοδο εφαρμογής».

               (88)

               Το INPS επεσήμανε καταρχάς ότι οι δυσκολίες που συνάντησε η Επιτροπή (βλέπε ενότητα 2.5 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας) για τον ακριβή προσδιορισμό των περιόδων αναστολής της καταβολής φόρων και εισφορών, είναι αποτέλεσμα των χρονικών διαφορών που προέβλεπαν οι νομοθετικές διατάξεις κάθε φορέα. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στη διάρκεια της αναστολής που αφορά την καταβολή των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης (οφειλές στο INPS και στο INAIL) και στη διάρκεια της αναστολής που αφορά την καταβολή φόρων (στην Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων). Θα πρέπει επίσης να γίνει διαχωρισμός μεταξύ της περιόδου αναστολής της καταβολής φόρων και εισφορών και της περιόδου εφαρμογής των μέτρων έκπτωσης.

               (89)

               Όσον αφορά την ημερομηνία έναρξης των καθεστώτων, το INAIL ισχυρίζεται ότι αυτή δεν συμπίπτει πάντα με την έναρξη ισχύος της διάταξης με την οποία θεσπίστηκε το μέτρο σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής στο σημείο 34 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας. Πράγματι, η ημερομηνία έναρξης ισχύος του μέτρου ελάφρυνσης μπορεί να προσδιοριστεί σε μεταγενέστερη ημερομηνία (και, στην περίπτωση του Πεδεμοντίου, μόνο μετά τις αποφάσεις που αναγνώρισαν στις επιχειρήσεις την αναδρομική έκπτωση). Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων συμφωνεί αντιθέτως με την Επιτροπή υποστηρίζοντας ότι οι αποδέκτες της διευκόλυνσης βάσει του νόμου έχουν δικαίωμα να επωφεληθούν των φορολογικών ελαφρύνσεων από την ημερομηνία έναρξης ισχύος των νομοθετημάτων που προβλέπουν τη θεσμοθέτησή τους.

               (90)

               Το INPS και το INAIL προσδιόρισαν συγκεκριμένες περιόδους για κάθε καθεστώς έκπτωσης επί των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης:

                           α)

                           για τον σεισμό που έπληξε την ανατολική Σικελία (επαρχίες των Συρακουσών, της Κατάνης και της Ραγκούσας) στις 13-16 Δεκεμβρίου 1990, τα έγγραφα που κατέθεσε το INPS και το INAIL ορίζουν ως περίοδο αναστολής την περίοδο από τις 13 Δεκεμβρίου 1990 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1992. Η περίοδος εφαρμογής της ελάφρυνσης εκτεινόταν από την 1η Ιανουαρίου 2006 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2006 για οφειλές κάτω των 5 000 ευρώ (σε μία μόνο δόση) ή από την 1η Οκτωβρίου 2006 για οφειλές άνω των 5 000 ευρώ (για καταβολή σε οκτώ έντοκες εξαμηνιαίες δόσεις)·

                           β)

                           όσον αφορά τις πλημμύρες του Νοεμβρίου του 1994 στη βόρεια Ιταλία, το INPS οριοθετεί την αναστολή στην περίοδο από τις 4 Νοεμβρίου 1994 έως τις 30 Νοεμβρίου 1995. Για το INAIL, αντιθέτως, η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 1995 έως την 31η Δεκεμβρίου 1997, για τα έτη 1995, 1996 και 1997. Και στις δύο περιπτώσεις, η 1η Ιανουαρίου 2004 αποτελεί την ημερομηνία έναρξης της περιόδου εφαρμογής της ελάφρυνσης. Ωστόσο, για τον σκοπό αυτό, το INPS διευκρινίζει ότι η έκπτωση επί των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης εφαρμόζεται μόνον από τη στιγμή που καθίστανται εκτελεστές οι δικαστικές αποφάσεις και όχι αυτομάτως, όπως στην περίπτωση του INAIL·

                           γ)

                           για τον σεισμό στις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε του 1997, τα έγγραφα που κατέθεσαν το INPS και το INAIL αναφέρουν ότι η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 26η Σεπτεμβρίου 1997 έως την 31η Μαρτίου 1998 (για τους κατοίκους των δήμων που υπέστησαν εκτεταμένες καταστροφές και ορίζονται με διάταγμα) και από την 26η Σεπτεμβρίου 1997 έως την 30ή Ιουνίου 1999 (για τους κατοίκους των δήμων που υπέστησαν λιγότερες καταστροφές και ορίζονται επίσης με ειδικό διάταγμα εκκένωσης). Το INPS και το INAIL αναφέρουν ότι η έκπτωση αφορά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2009 έως την 30ή Ιουνίου 2009. Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων θεωρεί ότι η ημερομηνία έναρξης της εφαρμογής του μέτρου είναι η 23η Οκτωβρίου 2008, για την ακρίβεια η ημερομηνία έναρξης ισχύος του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 162 του 2008·

                           δ)

                           για τον σεισμό στις περιφέρειες Μολίζε και Απουλίας του 2002, το INPS και το INAIL αναφέρουν περίοδο αναστολής που εκτείνεται από τις 31 Οκτωβρίου 2002 έως την 31η Δεκεμβρίου 2007. Και για τους δύο οργανισμούς, οι δικαιούχοι είχαν τη δυνατότητα να επωφεληθούν της έκπτωσης από την 1η Ιανουαρίου 2009 έως την 30ή Ιουνίου 2009, μετά την επέκταση της εφαρμογής των μέτρων λόγω του σεισμού του 1997 στις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε βάσει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 162 του 2008. Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων επισημαίνει ότι η ημερομηνία έναρξης εφαρμογής της έκπτωσης επί των φόρων ήταν η 29η Ιανουαρίου 2009, συγκεκριμένα η ημερομηνία έναρξης ισχύος του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 185 του 2008·

                           ε)

                           στην περίπτωση του σεισμού και των εκρήξεων της Αίτνας το 2002, το INPS και το INAIL αναφέρουν ότι η περίοδος αναστολής ξεκίνησε την 29η Οκτωβρίου 2002 και έληξε την 31η Μαρτίου 2004, ενώ η περίοδος έκπτωσης διήρκεσε από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως την 30ή Ιουνίου 2008·

                           στ)

                           για τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο, η περίοδος αναφοράς εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του δικαιούχου: για τις επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 200 000 ευρώ, τα έγγραφα του INPS, του INAIL και της Υπηρεσίας Δημοσίων Εσόδων αναφέρουν ότι η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 6η Απριλίου 2009 έως την 30ή Ιουνίου 2010· για τις επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών κάτω των 200 000 ευρώ και για τους μεμονωμένους πολίτες με εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα ή από αυτοαπασχόληση, η περίοδος αναστολής εκτείνεται από την 6η Απριλίου 2009 έως την 15η Δεκεμβρίου 2010 (και όχι την 31η Δεκεμβρίου 2010 που αναφέρεται στην παράγραφο 36 στοιχείο στ) της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας). Η έκπτωση ίσχυε από τον Ιανουάριο του 2012 αλλά το INPS και το INAIL αναφέρουν στις παρατηρήσεις τους ότι η έκπτωση ίσχυε αποκλειστικά για τις ενισχύσεις που ήταν συμβιβάσιμες με το καθεστώς περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, εν αναμονή της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύσεις πέραν του ορίου της ήσσονος σημασίας.

               (91)

               Στο σημείο 71 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή ζητεί επίσης «την επιβεβαίωση της ερμηνείας της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία, μετά τις τελευταίες αποφάσεις του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου του 2007, 2010 και 2012 […], με τα επίμαχα μέτρα θα μπορούσε ενδεχομένως να παρασχεθεί ενίσχυση (χωρίς χρονικούς περιορισμούς) σε όλες τις επιχειρήσεις που αναγνωρίζονται ως δικαιούχοι από τη νομική βάση του εκάστοτε μέτρου». Για τον σκοπό αυτό, οι ιταλικές αρχές κατέθεσαν δύο διαφορετικές προτάσεις.

               (92)

               Το INPS και το INAIL ισχυρίζονται ότι η ερμηνεία της Επιτροπής δεν φαίνεται να είναι ορθή. Οι δύο οργανισμοί έχουν την άποψη ότι, μολονότι οι αποφάσεις του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου θα μπορούσαν ενδεχομένως να επεκτείνουν τις ενισχύσεις χωρίς χρονικό περιορισμό σε όλους τους δικαιούχους που προσδιορίζονται από τη συγκεκριμένη νομική βάση, η εν λόγω νομολογία έχει απλώς ως σκοπό να διασαφηνίσει ότι η διευκόλυνση μπορεί να παρασχεθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους: όποια επιχείρηση που δεν έχει ακόμα καταβάλει το οφειλόμενο ποσό, καταβάλλει μόνο το 10 % της οφειλής· εάν έχει ήδη καταβάλει το οφειλόμενο ποσό, της επιστρέφεται το 90 % του καταβληθέντος ποσού. Οι δύο οργανισμοί υποστηρίζουν ότι η ερμηνεία αυτή απορρέει από τη νομοθετική παρέμβαση με την οποία θεσπίζεται η ελάφρυνση. Στην πράξη, τα μέτρα αυτά έχουν χαρακτήρα ius superveniens καθιστώντας έτσι νόμιμη την επιστροφή του επιπλέον καταβληθέντος ποσού. Ωστόσο, το INPS και το INAIL επεσήμαναν ότι στην πρώτη περίπτωση (καταβολή του 10 %) με διάφορες αποφάσεις απορρίφθηκε το δικαίωμα του φορολογουμένου στη διευκόλυνση, καθώς οι αιτήσεις επιστροφής είχαν υποβληθεί μετά το πέρας της προβλεπόμενης από τον νόμο προθεσμίας της 31ης Ιουλίου 2007. Στη δεύτερη περίπτωση (επιστροφή του 90 %), το δικαίωμα στην επιστροφή περιορίζεται από την ύπαρξη μιας περιόδου παραγραφής, η οποία κατά κανόνα είναι δέκα έτη από τη στιγμή που μπορεί να ασκηθεί το δικαίωμα (άρθρο 2946 του αστικού κώδικα), για την ακρίβεια από την έναρξη ισχύος του νόμου με τον οποίο θεσπίστηκε το μέτρο. Επίσης, σε αντίθεση με τις διατάξεις του σημείου 45 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, οι αρχές που θέτει το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο αναφέρονται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (Σικελία και Πεδεμόντιο) και είναι αδύνατο να εφαρμοστούν σε γενικό επίπεδο σε όλες τις άλλες θεομηνίες, όπως επισημαίνει η Επιτροπή.

               (93)

               Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων δήλωσε ότι η ερμηνεία της Επιτροπής είναι ορθή. Οι ιταλικές αρχές διευκρίνισαν ότι, σε γενικές γραμμές, η αίτηση επιστροφής από τα πρόσωπα που είχαν ήδη καταβάλει το συνολικό ποσό των φόρων υπόκειται σε προθεσμία 48 μηνών από την ημερομηνία πληρωμής (γίνεται μνεία στο άρθρο 38 του προεδρικού διατάγματος αριθ. 602 της 20ής Σεπτεμβρίου 1973). Μολαταύτα, σε πρόσφατες αποφάσεις του, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο αναγνώρισε στους δικαιούχους το δικαίωμα στην επιστροφή του επιπλέον καταβληθέντος ποσού, συνδέοντας το δικαίωμα αυτό με τις προθεσμίες παραγραφής που αναφέρονται ανωτέρω.

               (94)

               Όσον αφορά τον εφαρμοζόμενο συντελεστή έκπτωσης σε κάθε μέτρο και σε κάθε φόρο και εισφορά, η Ιταλία επιβεβαίωσε τους συντελεστές που αναφέρονται στο σημείο 2.2 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας.

      Σώρευση των καθεστώτων ενίσχυσης λόγω θεομηνιών

               (95)

               Στο σημείο 71 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή ζητεί από τις ιταλικές αρχές να υποδείξουν «την ύπαρξη (ή την απουσία) καθεστώτων ενίσχυσης που συνδέονται με θεομηνίες και παρέχουν ήδη στους δικαιούχους ενίσχυση με σκοπό την επανόρθωση ζημιών τις οποίες προκάλεσε η εκάστοτε θεομηνία».

               (96)

               Από τους τρεις οργανισμούς που υπέβαλαν παρατηρήσεις, μόνο το INPS απάντησε σε αυτό το ερώτημα. Το INPS επισημαίνει ότι η αξία των μέτρων έκπτωσης επί των εισφορών περιορίστηκε αυστηρά στα ποσά που οφείλονταν πραγματικά στο INPS ως εισφορές και αφορούσαν τις περιόδους αναστολής. Συνεπώς, τα μέτρα περιορίζονταν στην ποσοστιαία έκπτωση των καθαρών οφειλόμενων εισφορών. Κατά συνέπεια, το INPS αποκλείει την πιθανότητα τα χορηγηθέντα ποσά να προκάλεσαν υπεραντιστάθμιση σχετικά με τις επιλέξιμες δαπάνες. Όσον αφορά τα καθεστώτα ενίσχυσης για την επανόρθωση ζημιών λόγω θεομηνιών στο Μολίζε (καθεστώς ενίσχυσης αριθ. 174a/2004) και στο Αμπρούτσο (καθεστώς ενίσχυσης αριθ. 459a/2009), το INPS υποστηρίζει ότι δεν προέβλεπαν αποζημιώσεις που θα μπορούσαν να αφορούν το κόστος μισθοδοσίας (μισθοδοσία και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης). Τα δύο καθεστώτα προέβλεπαν αποκλειστικά αποζημίωση για άμεσες και έμμεσες ζημίες ή για οικονομικές ζημίες που σημειώθηκαν από την προσωρινή αναστολή των δραστηριοτήτων λόγω της θεομηνίας ή της αναγκαστικής μετεγκατάστασης της επιχείρησης εξαιτίας της θεομηνίας. Αντίθετα, τα επίμαχα καθεστώτα ενίσχυσης αφορούν, ως προς τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, αποκλειστικά τις επιχειρήσεις που συνέχισαν την παραγωγική τους δραστηριότητα και μετά την εκδήλωση της θεομηνίας και ήταν συνεπώς υποχρεωμένες να καταβάλλουν τις προβλεπόμενες από τον νόμο εισφορές. Επίσης, τα καθεστώτα ενίσχυσης για το Μολίζε και το Αμπρούτσο που ενέκρινε η Επιτροπή προέβλεπαν διατάξεις για τον έλεγχο της σώρευσης ούτως ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο της υπεραντιστάθμισης.

      Εκτίμηση ζημιών που υπέστησαν οι μεμονωμένοι δικαιούχοι

               (97)

               Στο σημείο 71 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή ζητεί επίσης να μάθει «εάν και πώς πραγματοποιήθηκε η εκτίμηση των ζημιών κάθε δικαιούχου με έδρα στις πληγείσες από τις θεομηνίες περιοχές και εάν, και πώς, ελήφθησαν υπόψη η αναγκαιότητα και η αναλογικότητα της ενίσχυσης».

               (98)

               Όπως και στο προηγούμενο σημείο, μόνο το INPS απέστειλε σχετική απάντηση. Το INPS υποστηρίζει ότι οι δικαιούχοι των προβλεπόμενων μέτρων αναστολής για τις υποχρεωτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι όλες οι επιχειρήσεις που βρίσκονται σε συγκεκριμένη περιοχή η οποία ορίζεται με διατάγματα της πολιτικής προστασίας. Ωστόσο, οι νόμοι με την οποία θεσπίστηκαν τα μέτρα ελάφρυνσης δεν προέβλεπαν κανένα είδος ελέγχου για τη συσχέτιση μεταξύ υλικής ζημίας και μέτρου ελάφρυνσης.

      Εκτίμηση των δικαιούχων κάθε μέτρου και των ποσών ενίσχυσης

               (99)

               Σύμφωνα με το σημείο 72 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας «καλούνται επίσης οι ιταλικές αρχές να αναφέρουν τον εκτιμώμενο αριθμό των δικαιούχων κάθε μέτρου και τα αντίστοιχα ποσά».

               (100)

               Το 2013, το INPS, το INAIL και η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων κατέθεσαν στοιχεία σχετικά με τον εκτιμώμενο αριθμό των δικαιούχων ενίσχυσης, αλλά μόνο το INPS και το INAIL δήλωσαν και τα χορηγηθέντα ποσά.

      Πρόσθετες πληροφορίες και διευκρινίσεις που υπέβαλε η Ιταλία

               (101)

               Μετά τα διευκρινιστικά αιτήματα της Επιτροπής (βλέπε σημείο 18) όσον αφορά το είδος φόρων που ρυθμίζονται από τα μέτρα, η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων ανέφερε ότι καλύπτονται αδιακρίτως όλα τα είδη φόρων. Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων εξέθεσε επίσης τις δυσκολίες για την ακριβή εκτίμηση του αριθμού των δικαιούχων και του συνολικού ποσού έκπτωσης των διαφόρων μέτρων. Η δυσκολία αυτή οφείλεται στην απουσία δεδομένων σε ηλεκτρονική μορφή, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι οι αιτήσεις έκπτωσης πρέπει να υποβάλλονται γραπτώς και όχι μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος υποβολής των φορολογικών δηλώσεων. Μόνο για το μέτρο που αφορά τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο κατέστη δυνατό να διενεργηθεί ανάλυση βάσει των ετήσιων φορολογικών δηλώσεων. Ωστόσο, και σε αυτήν την περίπτωση, δεν ήταν δυνατή η άμεση εξαγωγή δεδομένων, αλλά χρειάστηκε κατά περίπτωση εξέταση. Η κατάσταση περιεπλάκη ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι τα στοιχεία για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που αποτελούν αντικείμενο της έκπτωσης περιλαμβάνουν τα οφειλόμενα ποσά τόσο του εργοδότη όσο και του εργαζόμενου. Η έκπτωση επί του οφειλόμενου από τον εργαζόμενο ποσού δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθόσον αποτελεί μέτρο υπέρ μεμονωμένων ατόμων και όχι επιχειρήσεων.

               (102)

               Μόνο το 2014, μετά την καθιέρωση ειδικής μεθοδολογίας για κάθε εμπλεκόμενο στην ανάλυση οργανισμό (Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων, INPS, INAIL), η Ιταλία απέκτησε επιτέλους τη δυνατότητα να παράσχει γενική εκτίμηση για τους δικαιούχους των μέτρων και κατέθεσε σειρά από πίνακες με δικαιούχους και ποσά ενίσχυσης. Συγκεκριμένα, η Ιταλία δήλωσε (στην επιστολή της, της 4ης Αυγούστου 2014) ότι εντόπισε 80 577 δικαιούχους. Εξ αυτών: i) 33 831 επωφελήθηκαν έκπτωσης μικρότερης των 1 000 ευρώ· ii) 66 704 έκπτωσης μικρότερης των 10 000 ευρώ· και iii) 75 469 έκπτωσης μικρότερης των 100 000 ευρώ. Μόνο 539 επιχειρήσεις επωφελήθηκαν εκπτώσεων άνω των 200 000 ευρώ.

               (103)

               Όσον αφορά τα μέτρα που προέκυψαν από την υπόθεση SA.33083 (για θεομηνίες την περίοδο από το 1990 έως το 2002), ο αριθμός των δικαιούχων ήταν περίπου 59 500, εκ των οποίων οι 23 303 έχουν πλέον διακόψει την εμπορική τους δραστηριότητα. Όσον αφορά τα μέτρα που προέκυψαν από την υπόθεση SA.35083 (για τον σεισμό του Αμπρούτσο το 2009), ο αριθμός των δικαιούχων ήταν περίπου 21 000, εκ των οποίων οι 4 000 έχουν πλέον διακόψει την εμπορική τους δραστηριότητα.

      Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Ιταλία σχετικά με τα έγγραφα τεκμηρίωσης για τις διευκολύνσεις που χορηγήθηκαν λόγω ζημιών από θεομηνίες

               (104)

               Στην ίδια επιστολή της 4ης Αυγούστου 2014, η Ιταλία παρουσιάζει αναλυτικά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην προσπάθειά της να συγκεντρώσει έγγραφα τεκμηρίωσης που θα έπρεπε να καταδεικνύουν: i) εάν οι δικαιούχοι των επίμαχων μέτρων έχουν ή όχι υποστεί ζημίες λόγω θεομηνίας· ii) εάν οι δικαιούχοι αποζημιώθηκαν ή όχι για τις ζημίες αυτές· και iii) το αντίστοιχο ποσό αυτών των αποζημιώσεων.

               (105)

               Οι ιταλικές αρχές θεωρούν ότι στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας δεν υπήρχε ρητό αίτημα για τεκμηρίωση των ζημιών που υπέστησαν οι δικαιούχοι των επίμαχων μέτρων. Για τον λόγο αυτό οι ιταλικές αρχές δεν συγκέντρωσαν τα έγγραφα που αποδεικνύουν τις πραγματικές ζημίες, τις οποίες υπέστησαν μεμονωμένοι δικαιούχοι. Συνεπώς, οι ιταλικές αρχές οφείλουν να κινήσουν μια νέα ειδική διαδικασία τόσο για τις δημόσιες αρχές (προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι αποζημιώσεις έχουν ήδη χορηγηθεί ή/και καταβληθεί), όσο και για τους δικαιούχους των επίμαχων μέτρων (προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχουν υποστεί ζημίες και εάν έχουν αποζημιωθεί για τις ζημίες αυτές από τις ασφαλιστικές εταιρείες).

               (106)

               Συγκεκριμένα, στην εν λόγω ανακοίνωση η Ιταλία αναφέρει ότι:

                           α)

                           με βάση το αίτημα της Επιτροπής για τεκμηρίωση των ζημιών που υπέστη κάθε δικαιούχος στο πλαίσιο του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, οι ιταλικές αρχές ξεκίνησαν έρευνα σχετικά με τα έγγραφα τεκμηρίωσης που αποδεικνύουν τις ζημίες λόγω θεομηνιών και όλες τις χορηγηθείσες αντισταθμίσεις από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς·

                           β)

                           ωστόσο, η έρευνα αυτή που είχε ως σκοπό την τεκμηρίωση των ζημιών διεξήχθη μόνο για δικαιούχους που ήταν ακόμα ενεργοί (αποκλείοντας, κατά συνέπεια, εκείνους που είχαν διακόψει τη δραστηριότητά τους και που δεν είναι πλέον σε θέση να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό στην αγορά)·

                           γ)

                           η δήλωση για την τεκμηρίωση των ζημιών που προκλήθηκαν από τη θεομηνία δεν συγκαταλεγόταν μεταξύ των προϋποθέσεων για τη χορήγηση των εικαζόμενων παράνομων ενισχύσεων. Συνεπώς, κανένας από τους οργανισμούς που χορήγησαν την ενίσχυση (συγκεκριμένη η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων, το INPS και το INAIL) δεν διαθέτει τέτοια τεκμηρίωση. Θα ήταν αναγκαίο να δρομολογηθούν νέες ειδικές έρευνες σε καθεμία από τις πληγείσες ζώνες για κάθε επίμαχο μέτρο·

                           δ)

                           οι έρευνες αυτές αφορούν τόσο τα έγγραφα τεκμηρίωσης που αποδεικνύουν τη ζημία, όσο και τα έγγραφα τεκμηρίωσης για την αντιστάθμιση που χορηγήθηκε εξαιτίας αυτής της ζημίας. Επειδή η τεκμηρίωση των ζημιών λόγω θεομηνίας δεν συγκαταλεγόταν στις προϋποθέσεις για τη χορήγηση των εικαζόμενων παράνομων ενισχύσεων που αποτελούν αντικείμενο της έρευνας, κάθε ενδεχόμενη τεκμηρίωση των ζημιών η οποία απαιτείται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς για τη χορήγηση άλλων ενδεχόμενων αντισταθμίσεων θα πρέπει οπωσδήποτε να ανάγεται στο συμβάν στο οποίο αναφέρεται και, συνεπώς, στη στιγμή κατά την οποία συνέβη·

                           ε)

                           η τεκμηρίωση της ζημίας θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνον εάν η ζημία είναι πρόσφατη και ακόμη ελέγξιμη, αφού, σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα ήταν δυνατό να προσδιοριστεί εάν πρόκειται για άμεση ζημία και να διαπιστωθεί η συνάφεια με τη θεομηνία. Συνεπώς, η αναζήτηση του εγγράφου που πιστοποιεί ή τεκμηριώνει τις ζημίες, καθώς και τις ενδεχόμενες αντίστοιχες αντισταθμίσεις, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ημερομηνία κατά την οποία σημειώθηκε η θεομηνία·

                           στ)

                           η δυνατότητα ανεύρεσης των εγγράφων τεκμηρίωσης που αποδεικνύουν ότι σημειώθηκαν ζημίες και ότι καταβλήθηκαν και ελήφθησαν αντισταθμίσεις περιορίζεται από την υποχρέωση φύλαξης των λογιστικών εγγράφων στην Ιταλία. Τα άρθρα 2220 και 2946 του ιταλικού Αστικού Κώδικα προβλέπουν τη φύλαξη των εγγράφων για 10 έτη (και, σε μερικές περιπτώσεις, ακόμη και για μικρότερο χρονικό διάστημα). Ως εκ τούτου, η διοικητική δράση που αποβλέπει στην αναζήτηση αυτών των εγγράφων τεκμηρίωσης μετά την πάροδο 10 ετών από τη θεομηνία στερείται των κατάλληλων νομικών μέσων που διασφαλίζουν την προσκόμιση των απαιτούμενων εγγράφων τεκμηρίωσης από τους δικαιούχους και τις δημόσιες υπηρεσίες·

                           ζ)

                           από την ανάλυση του εθνικού νομικού πλαισίου σχετικά με τη φύλαξη των λογιστικών εγγράφων συνάγεται ότι θα ήταν αντικειμενικά αδύνατη η διενέργεια της απαιτούμενης έρευνας για να τεκμηριωθούν όλες οι ζημίες θεομηνιών που σημειώθηκαν προ 10 και πλέον ετών, ήτοι όλων των θεομηνιών στις οποίες αναφέρονται τα επίμαχα μέτρα, πλην του σεισμού του 2009 στο Αμπρούτσο, για τον οποίο δεν έχει παρέλθει ακόμη αυτή η περίοδος.

               (107)

               Όσον αφορά το μέτρο για τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο, στον οποίο αναφέρεται η υπόθεση SA.35083 (12/C), οι ιταλικές αρχές ανέφεραν ότι θα ήταν αναγκαία η διεξαγωγή συγκεκριμένης και αναλυτικής έρευνας προκειμένου να προσδιορισθούν, χωρίς περιθώρια σφάλματος, τόσο η ταυτότητα των δικαιούχων της ενίσχυσης, όσο και το ποσό ενδεχόμενων παράνομων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν. Τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Ιταλία έως το 2014 περιλαμβάνουν επίσης μεγάλο αριθμό μεμονωμένων δικαιούχων που επωφελήθηκαν του καθεστώτος για τη φορολογία εισοδήματος το οποίο δεν συνδέεται (εν μέρει ή πλήρως) με την επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Πράγματι, από τους περίπου 21 000 δικαιούχους που εντόπισε η Ιταλία, 17 500 είναι φυσικά πρόσωπα και, συνεπώς, τα φορολογικά στοιχεία αναφέρονται τόσο σε φορολογία εισοδήματος επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων, όσο και σε άλλες μορφές εισοδήματος. Για όλους τους δικαιούχους που εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία θα ήταν αναγκαίο να διεξαχθεί πιο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση, προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσον η έκπτωση από την οποία επωφελήθηκαν πρέπει να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι οι εκπτώσεις που δεν απευθύνονται σε επιχειρήσεις δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.

               (108)

               Τέλος, η Ιταλία προσκόμισε αναλυτικές πληροφορίες και έγγραφα σχετικά με τον συστημικό αντίκτυπο του σεισμού στο Αμπρούτσο το 2009 για τον οικονομικό ιστό της περιφέρειας. Τα έγγραφα αυτά περιλαμβάνουν στοιχεία μακροοικονομικής φύσεως και κατάλογο των τοπικών υποδομών που υπέστησαν ζημίες.

         6.   ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

      Χαρακτήρας κρατικής ενίσχυσης των μέτρων

               (109)

               Στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε ότι τα επίμαχα μέτρα (για την ακρίβεια τα καθεστώτα που προβλέπουν έκπτωση έως 90 % επί των φόρων, των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και των επαγγελματικών ασφαλιστικών εισφορών που όφειλαν να καταβάλουν επιχειρήσεις οι οποίες είναι εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνται στις περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές βάσει των ακόλουθων νομοθετικών πράξεων: νόμος αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2012 (άρθρο 9, εδάφιο17, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 350 της 24ης Δεκεμβρίου 2003 (άρθρο 4, εδάφιο 90, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 266 της 23ης Δεκεμβρίου 2005 (άρθρο 1, εδάφιο 363, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 296 της 27ης Δεκεμβρίου 2006 (άρθρο 1, εδάφιο 1011, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 244 της 24ης Δεκεμβρίου 2007 (άρθρο 2, εδάφιο 109, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νομοθετικό διάταγμα αριθ. 185 της 29ης Νοεμβρίου 2008 (άρθρο 6, εδάφια 4α και 4β, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011 (άρθρο 33, εδάφιο 28, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· όλες οι εκτελεστικές πράξεις που προβλέπουν οι προαναφερθέντες νόμοι, όπως παρουσιάζονται στα σημεία από 20 έως 36 της παρούσας απόφασης) φαίνεται να συνιστούν κρατική ενίσχυση. Στη συνέχεια η Επιτροπή θα εξετάσει την υπόθεση εάν τα επίμαχα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

               (110)

               Για να αξιολογηθεί εάν τα μέτρα έκπτωσης συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, είναι αναγκαίο να καθοριστεί εάν ευνοούν συγκεκριμένες επιχειρήσεις, εάν η διευκόλυνση χορηγείται από το κράτος μέσω κρατικών πόρων και εάν τα επίμαχα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

               (111)

               Δεδομένου ότι οι εκπτώσεις χορηγούνται αποκλειστικά στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στις γεωγραφικές ζώνες (βλέπε σημείο 39) οι οποίες επλήγησαν από συγκεκριμένο είδος φυσικών καταστροφών (σεισμούς, εκρήξεις ηφαιστείων και πλημμύρες), τα μέτρα είναι επιλεκτικά. Μειώνοντας τους φόρους και τις υποχρεωτικές εισφορές κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης, το ιταλικό κράτος απαλλάσσει τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις από το λειτουργικό κόστος το οποίο θα έπρεπε να επωμιστούν σε συνθήκες κανονικής λειτουργίας. Οι επιχειρήσεις επωφελούνται συνεπώς από ένα οικονομικό πλεονέκτημα ικανό να νοθεύσει ή, τουλάχιστον να απειλήσει με νόθευση τον ανταγωνισμό. Επειδή τα μέτρα αφορούν επιχειρήσεις που μπορεί να θεωρηθεί ότι συμμετέχουν στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, μπορούν να επηρεάσουν τις εν λόγω συναλλαγές.

               (112)

               Η υποστήριξη από δημόσιες αρχές μέσω κρατικών πόρων παίρνει τη μορφή μείωσης εσόδων για τις δημόσιες αρχές: η έκπτωση επί των φόρων εισοδήματος έχει ως συνέπεια μείωση των φορολογικών εσόδων για το κράτος. Κατά τον ίδιο τρόπο, η έκπτωση επί των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης που καταβάλλονται στο INPS και στο INAIL, απαιτεί μεγαλύτερη μεταφορά κρατικών πόρων σε αυτούς τους οργανισμούς για να αντισταθμιστούν οι απώλειες των εσόδων.

               (113)

               Συνεπώς, όπως συνάγεται προκαταρτικά στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας, όλα τα μέτρα που θέσπισε η Ιταλία μετά το 2002 και αφορούν τις υποθέσεις κρατικής ενίσχυσης SA.33083 (12/C) και SA.35083 (12/C), τα οποία προβλέπουν αντιστοίχως εκπτώσεις 90 % και 50 % ή 60 % επί των φόρων και των υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής και επαγγελματικής ασφάλισης, συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

               (114)

               Τα υπό εξέταση μέτρα απαγορεύονται καταρχήν από το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά μόνον εάν τυγχάνει εφαρμογής μια εκ των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στην ίδια Συνθήκη.

               (115)

               Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι (μεμονωμένες) ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των επίμαχων μέτρων δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις εάν πληρούν όλους τους όρους που καθορίζονται στον εφαρμοστέο κανονισμό περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (62).

      Παράνομος χαρακτήρας των μέτρων ενίσχυσης

               (116)

               Επειδή πρόκειται για μέτρα ενίσχυσης που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ, η Επιτροπή καταδικάζει το γεγονός ότι οι ιταλικές αρχές δεν τήρησαν τις υποχρεώσεις κοινοποίησης που υπέχουν βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

      Αξιολόγηση της συμβατότητας των ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων των ενδιαφερόμενων μερών

               (117)

               Αφού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα καθεστώτα έκπτωσης που αναφέρονται στο σημείο 109 συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει εάν η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφοι 2 ή 3 της ΣΛΕΕ.

               (118)

               Στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας η Επιτροπή έκρινε ότι, όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής των παρεκκλίσεων που προβλέπει η Συνθήκη, οι επίμαχες ενισχύσεις δεν μπορούν να ενταχθούν στις παρεκκλίσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο α), δεδομένου ότι δεν πρόκειται για ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα, ούτε για ενισχύσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο γ). Για προφανείς λόγους δεν είναι δυνατό να εφαρμοστούν ούτε οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία β) και δ). Τα συμπεράσματα αυτά δεν αμφισβητήθηκαν από την Ιταλία στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Όσον αφορά την πιθανή εφαρμογή των παρεκκλίσεων που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ), η Επιτροπή παραπέμπει στις αμφιβολίες που εξέφρασε στην απόφασή της περί κινήσεως της διαδικασίας (βλέπε σημείο 3.3.2 της απόφασης περί κινήσεως της διαδικασίας). Στις παρατηρήσεις του το κράτος μέλος ούτε υποστήριξε ότι η ενίσχυση θα μπορούσε να εμπίπτει στις παρεκκλίσεις του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) ή γ) της ΣΛΕΕ, ούτε παρείχε οποιαδήποτε πληροφορία που θα μπορούσε να επιτρέψει στην Επιτροπή να αξιολογήσει τη συμβατότητα των επίμαχων καθεστώτων υπό το πρίσμα των εν λόγω παρεκκλίσεων στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Η Ιταλία (και οι ενδιαφερόμενοι που κατέθεσαν παρατηρήσεις) υποστήριξε αντίθετα ότι η ενίσχυση απέβλεπε στην επανόρθωση των ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες, υπονοώντας συνεπώς ότι θα έπρεπε να αξιολογηθούν βάσει της παρέκκλισης που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Αυτό το συμπέρασμα είναι με την επιφύλαξη ότι μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν με βάση τα επίμαχα καθεστώτα μπορεί να κηρυχθούν ενδεχομένως συμβιβάσιμες μετά από κατά περίπτωση εξέταση ή να καλύπτονται από κανονισμό απαλλαγής που θεσπίζεται σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου (63).

               (119)

               Δεδομένου ότι όλα τα μέτρα αφορούν πράγματι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνται σε περιοχές πληγείσες από θεομηνίες, η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν τα μέτρα μπορούν να ενταχθούν στην παρέκκλιση του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ως ενισχύσεις που αποβλέπουν στην αντιστάθμιση ζημιών οι οποίες προκλήθηκαν από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα.

      Ενίσχυση για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες

               (120)

               Η Επιτροπή εξέτασε τα επίμαχα καθεστώτα ενίσχυσης υπό το πρίσμα του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει ως συμβατές με την εσωτερική αγορά τις ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα.

               (121)

               Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει εάν οι καταστροφές που αναφέρει η Ιταλία εμπίπτουν στον ορισμό της «θεομηνίας» δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και εάν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:

                           α)

                           πρέπει να αποδειχθεί ότι η ζημία για την οποία χορηγείται η αντιστάθμιση είναι άμεση συνέπεια της εν λόγω θεομηνίας·

                           β)

                           η ενίσχυση πρέπει να αντισταθμίζει μόνο τις ζημίες που προκάλεσε η θεομηνία και δεν πρέπει να οδηγεί σε υπεραντιστάθμιση της ζημίας που υπέστησαν οι δικαιούχοι.

               (122)

               Η ιταλική νομοθεσία προσδιορίζει περιοχές που πλήττονται από τρία είδη φυσικών καταστροφών: σεισμούς, πλημμύρες και εκρήξεις ηφαιστείων. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την πάγια άποψη της Επιτροπής, οι σεισμοί, οι πλημμύρες και οι εκρήξεις ηφαιστείων αποτελούν θεομηνίες κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, κάθε πληγείσα επιχείρηση από τις εν λόγω καταστροφές μπορεί να χαρακτηριστεί ως δικαιούχος ενίσχυσης για το ποσό που είναι αναγκαίο για την επανόρθωση της εν λόγω ζημίας (64).

               (123)

               Ωστόσο, τα προαναφερθέντα καθεστώτα δεν προβλέπουν ορισμό της ζημίας (είτε της υλικής, είτε οικονομικής) και δεν προβλέπουν συσχέτιση μεταξύ της ενίσχυσης και της πραγματικής ζημίας που προέκυψε από τις παραπάνω θεομηνίες (65). Επίσης, τα καθεστώτα δεν περιορίζουν την αντιστάθμιση στο ποσό που είναι αναγκαίο για την επανόρθωση των πραγματικών ζημιών που υπέστη ο δικαιούχος της ενίσχυσης. Τέλος, οι επιλέξιμες δαπάνες δεν καθορίζονται βάσει της ζημίας που υπέστη η δικαιούχος επιχείρηση ως άμεση συνέπεια της θεομηνίας. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώθηκε και από τις ιταλικές αρχές στο πλαίσιο του σταδίου της επίσημης διαδικασίας έρευνας (βλέπε σχόλια INPS στο σημείο 98).

               (124)

               Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα καθεστώτα δεν παρείχαν διευκόλυνση μόνο σε επιχειρήσεις που επλήγησαν πραγματικά, αλλά σε όλες τις επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες ή δραστηριοποιούνταν στις περιοχές που κηρύχθηκαν «πληγείσες» από τις ιταλικές αρχές, ανεξάρτητα από το εάν είχαν υποστεί πράγματι ζημία εξαιτίας της θεομηνίας.

               (125)

               Με βάση τα ανωτέρω, τα επίμαχα μέτρα, λόγω των χαρακτηριστικών τους και βάσει του μηχανισμού λειτουργίας τους, δεν έχουν προβλεφθεί έτσι ώστε η χορηγηθείσα ενίσχυση να περιορίζεται στο ποσό που είναι αναγκαίο για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες.

               (126)

               Συμπεραίνεται συνεπώς ότι η επίσημη διαδικασία έρευνας δεν είχε ως αποτέλεσμα να άρει τις αμφιβολίες της Επιτροπής όσον αφορά τη συμβατότητα των επίμαχων μέτρων με την εσωτερική αγορά.

               (127)

               Συνακόλουθα, επειδή η ενίσχυση δεν εμπίπτει σε καμία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα επίμαχα καθεστώτα ενίσχυσης είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.

               (128)

               Η συμβατότητα των μέτρων που εφαρμόζονται στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, με τη νομοθεσία της Ένωσης πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα των κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών που ίσχυαν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος κάθε καθεστώτος. Από το 2001 η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές, στις οποίες παρέχει την ερμηνεία της για την εφαρμογή της Συνθήκης όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών.

               (129)

               Δεδομένου ότι για τις ενισχύσεις που χορηγούνται λόγω θεομηνιών εφαρμόζονται οι ίδιες βασικές αρχές και σε αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι παρατηρήσεις της παρούσας ενότητας ισχύουν και για τις ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει των μέτρων στον τομέα της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών.

      Παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών

               (130)

               Οι ιταλικές αρχές και άλλα τέσσερα ενδιαφερόμενα μέρη (δικηγορικό γραφείο Chiti, δικηγορικό γραφείο Preve — Gavioli, Confindustria, CGIL L'Aquila) διατύπωσαν παρατηρήσεις όσον αφορά τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας.

               (131)

               Όπως υποστηρίζουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι ενισχύσεις που αποβλέπουν στην επανόρθωση ζημιών από θεομηνίες είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά. Τα επίμαχα μέτρα απευθύνονταν σε επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες σε περιοχές οι οποίες είχαν πληγεί από σεισμούς, πλημμύρες και εκρήξεις ηφαιστείων. Ωστόσο, όπως προκύπτει ήδη από το προηγούμενο σημείο, («Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες») η Επιτροπή θεωρεί ότι τα επίμαχα μέτρα, λόγω των χαρακτηριστικών τους και βάσει του μηχανισμού λειτουργίας τους, δεν αποβλέπουν στην επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από αυτές τις θεομηνίες κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.

               (132)

               Ορισμένα από τα ενδιαφερόμενα μέρη (δικηγορικό γραφείο Chiti, Confindustria) αναφέρονται επίσης στο γεγονός ότι οι ενισχύσεις που προβλέπονται από ορισμένα μέτρα χορηγήθηκαν μόνον έπειτα από έλεγχο της πραγματικής ζημίας που υπέστη κάθε επιχείρηση. Δεν μπορεί μάλιστα να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, σε μεμονωμένες περιπτώσεις, η χορηγηθείσα ενίσχυση στο πλαίσιο των μέτρων να ήταν υψηλότερη του αναγκαίου ποσού για την επανόρθωση της πραγματικής ζημίας που υπέστη ο πληγείς δικαιούχος ως άμεση συνέπεια του καταστροφικού φαινομένου και η μεμονωμένη ενίσχυση σε αυτές τις περιπτώσεις να θεωρείται ενδεχομένως συμβατή με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Ωστόσο, τα επίμαχα μέτρα, λόγω των χαρακτηριστικών τους και βάσει του μηχανισμού λειτουργίας τους, δεν αποβλέπουν στον αποκλεισμό κάθε μορφής υπεραντιστάθμισης των ζημιών και περιορίζονται στην επανόρθωση των ζημιών που προκάλεσαν οι προαναφερθείσες θεομηνίες. Όπως επισημαίνεται στο προηγούμενο σημείο («Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες»), τα μέτρα αυτά έχουν σαφώς ευρύτερο πεδίο εφαρμογής, καθώς δεν απαιτούν την ύπαρξη άμεσης συνάφειας μεταξύ ενίσχυσης και ζημιών που προκλήθηκαν μετά από τη σχετική θεομηνία. Εφόσον δεν απαιτείται η ύπαρξη συνάφειας, τα μέτρα δεν περιορίζουν την αντιστάθμιση στο αναγκαίο ποσό για την επανόρθωση της ενδεχόμενης πραγματικής ζημίας που υπέστησαν οι επιχειρήσεις. Ακόμη και στην περίπτωση που οι δικαιούχοι οφείλουν να αποδείξουν σημαντική ζημία, όπως στην περίπτωση του Πεδεμοντίου, οι νομικές βάσεις δεν περιέχουν διατάξεις που περιορίζουν το ποσό της ενίσχυσης στο βεβαιωμένο ποσό το οποίο αντιστοιχεί στις ζημίες που προκάλεσαν οι πλημμύρες. Όσον αφορά τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι ιταλικές αρχές σχετικά με τις επιπτώσεις του σεισμού του 2009 στο Αμπρούτσο για τον οικονομικό ιστό της περιφέρειας και, ειδικότερα, στην περιοχή που επλήγη από τον εξαιρετικής σφοδρότητας και καταστροφικής ισχύος σεισμό, η Επιτροπή επισημαίνει εκ νέου ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη και την πάγια πρακτική της Επιτροπής (66), είναι αναγκαία η ύπαρξη σαφούς και άμεσης συνάφειας μεταξύ της φυσικής καταστροφής που προκάλεσε τη ζημία και της κρατικής ενίσχυσης που αποβλέπει στην επανόρθωσή της. Η συνάφεια αυτή πρέπει να καθορίζεται σε επίπεδο μεμονωμένης επιχείρησης και όχι σε μακροοικονομικό επίπεδο, όπως στην περίπτωση του επίμαχου μέτρου [εν προκειμένω για τον σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο, το κοινοποιηθέν μέτρο στο πλαίσιο της κρατικής ενίσχυσης SA.35083 (12/C)].

               (133)

               Προκύπτει συνεπώς το συμπέρασμα ότι με τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν τρίτοι ενδιαφερόμενοι στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας δεν άρθηκαν οι αμφιβολίες της Επιτροπής και ότι τα επίμαχα μέτρα συνιστούν ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά.

      Συνέπειες της παρούσας απόφασης

               (134)

               Η παρούσα απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα, το οποίο μεταξύ άλλων σημαίνει ότι οποιαδήποτε ενίσχυση χορηγήθηκε παράνομα και κηρύχθηκε ασυμβίβαστη πρέπει να ανακτηθεί. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ανεξάρτητα από την έκδοση αρνητικής απόφασης σχετικά με συγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων, είναι πιθανό μεμονωμένα πλεονεκτήματα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του ιδίου καθεστώτος να μην αποτελούν αφ'εαυτές κρατικές ενισχύσεις ή να συνιστούν, πλήρως ή εν μέρει, ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά (επειδή π.χ. το μεμονωμένο πλεονέκτημα παρέχεται σε πρόσωπα που δεν αναπτύσσουν οικονομική δραστηριότητα και, συνεπώς, δεν πρέπει να θεωρούνται επιχειρήσεις ή επειδή το μεμονωμένο πλεονέκτημα συνάδει με τον εφαρμοστέο κανονισμό περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας ή επειδή το μεμονωμένο πλεονέκτημα χορηγείται βάσει ενός εγκεκριμένου καθεστώτος ενίσχυσης ή ενός κανονισμού απαλλαγής).

               (135)

               Η Ιταλία οφείλει να ακυρώσει οποιεσδήποτε πληρωμές ενισχύσεων που εκκρεμούν βάσει των καθεστώτων του σημείου 109 της παρούσας απόφασης από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης. Μετά από αυτήν την ημερομηνία, κανένα από τα εν λόγω καθεστώτα δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως βάση αναφοράς για χορήγηση ή πληρωμή ενισχύσεων στο μέλλον.

               (136)

               Όσον αφορά ενισχύσεις που έχουν ήδη καταβληθεί σε μεμονωμένες επιχειρήσεις στο πλαίσιο των επίμαχων μέτρων πριν την ημερομηνία της απόφασης κίνησης της διαδικασίας και τη διαταγή αναστολής (βλέπε σημείο 54), το καθεστώς πρέπει να θεωρηθεί συμβατό με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, εφόσον είναι δυνατό να αποδειχθεί σαφής και άμεση συνάφεια μεταξύ της ζημίας που υπέστη η μεμονωμένη επιχείρηση μετά τις προαναφερθείσες θεομηνίες και της κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκε δυνάμει των επίμαχων μέτρων (67). Είναι αναγκαίο να αποφεύγονται οι περιπτώσεις υπεραντιστάθμισης σε σχέση με τις ζημίες που υπέστη κάθε επιχείρηση. Επίσης, κάθε αντιστάθμιση για αυτές τις ζημίες η οποία χορηγείται από οποιαδήποτε πηγή πρέπει να αφαιρείται, ενώ είναι αναγκαίο να αποκλείεται οποιαδήποτε σώρευση ενισχύσεων, όπως αυτές προβλέπονται από το επίμαχο καθεστώς και από άλλα μέτρα για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες.

      Ανάκτηση

               (137)

               Σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν η Επιτροπή διαπιστώνει τη μη συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, είναι αρμόδια να αποφασίσει αν το οικείο κράτος πρέπει να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση (68). Επίσης, σύμφωνα πάντα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση που επιβάλλεται σε ένα κράτος να καταργήσει μια ενίσχυση που θεωρείται από την Επιτροπή ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά έχει σκοπό την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση (69). Για το ζήτημα αυτό, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο λαβών την ενίσχυση αποδώσει τα ποσά που χορηγήθηκαν ως παράνομη ενίσχυση, χάνοντας συνεπώς το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, και επανέρχονται τα πράγματα στην προ της καταβολής κατάσταση (70).

               (138)

               Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 ορίζει ότι: «Σε περίπτωση αρνητικών αποφάσεων σε υποθέσεις παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο».

               (139)

               Συνεπώς, από τη στιγμή που διαπιστώνεται ότι η επίμαχη ενίσχυση συνιστά παράνομη και ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση, κατά κανόνα, το αντίστοιχο ποσό πρέπει να ανακτηθεί προκειμένου να επανέλθει η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν από τη χορήγησή του. Ωστόσο, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 659/1999 τίθενται ορισμένα όρια στις διατάξεις ανάκτησης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1, «η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου», όπως της ασφάλειας του δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Το Δικαστήριο αναγνώρισε επίσης μια εξαίρεση σε σχέση με την υποχρέωση των κρατών μελών να εφαρμόζουν αποφάσεις ανάκτησης που απευθύνονται σε αυτά, και συγκεκριμένα την ύπαρξη εξαιρετικών περιστάσεων που συνεπάγονται απόλυτη αδυναμία ορθής εκτελέσεως της αποφάσεως από το οικείο κράτος μέλος (71).

               (140)

               Επειδή τα ενδιαφερόμενα μέρη (Confindustria και δικηγορικό γραφείο Chiti) και οι ιταλικές αρχές επικαλέστηκαν τις εξαιρέσεις αυτές στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή οφείλει να αξιολογήσει εάν οι εξαιρέσεις αυτές ισχύουν στην παρούσα περίπτωση, προκειμένου να καθορίσει εάν είναι αναγκαία η ανάκτηση.

               (141)

               Όσον αφορά τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που επικαλείται η Confindustria (βλέπε σημείο 80), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, καταρχήν, ο δικαιούχος μιας μη κοινοποιηθείσας ενίσχυσης δεν μπορεί να αντιταχθεί σε διαταγή ανάκτησης επικαλούμενος δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στη νομιμότητα μιας ενίσχυσης (72), καθώς μια επιμελής επιχείρηση πρέπει κανονικά να είναι σε θέση να βεβαιωθεί εάν η ενίσχυση έχει κοινοποιηθεί (73). Επίσης, στις επίμαχες υποθέσεις, η Επιτροπή δεν είχε παράσχει στις ιταλικές αρχές ή στους δικαιούχους κανένα στοιχείο ή γεγονός που να μπορεί να αιτιολογήσει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη (74).

               (142)

               Στις παρατηρήσεις της (βλέπε σημείο 80), η Confindustria επικαλείται επίσης την περίοδο παραγραφής δέκα ετών που προβλέπει το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Αυτός ο κανονισμός προβλέπει ότι, σε περίπτωση αρνητικής απόφασης σχετικά με περιπτώσεις παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή επιβάλλει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τους δικαιούχους· ωστόσο, οι εξουσίες της Επιτροπής όσον αφορά την ανάκτηση των ενισχύσεων υπόκεινται σε περίοδο παραγραφής 10 ετών. Κάθε ενέργεια της Επιτροπής ή κράτους μέλους που ενεργεί κατόπιν αίτησης της Επιτροπής, σε σχέση με την παράνομη ενίσχυση, διακόπτει αυτήν την περίοδο παραγραφής και έπειτα από κάθε διακοπή, ο υπολογισμός της προθεσμίας ξεκινάει από μηδενική βάση. Η Επιτροπή ενημερώθηκε για την ύπαρξη των επίμαχων μέτρων το 2011 και παρενέβη σε σχέση με τα παράνομα μέτρα ενίσχυσης την 25η Ιουλίου 2011 με το αίτημα παροχής πληροφοριών που απηύθυνε στις ιταλικές αρχές. Η Επιτροπή έλαβε επίσης την απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας επίσημης έρευνας την 17η Οκτωβρίου 2012, ενώ ο νόμος θέσπισης του πρώτου επίμαχου μέτρου ψηφίστηκε από την Ιταλία την 27η Δεκεμβρίου 2002 (βλέπε σημείο 22). Συνεπώς, για κανένα από τα μέτρα ελάφρυνσης που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης δεν έχει παραγραφεί η ανάκτηση της ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.

               (143)

               Όσον αφορά τα επιχειρήματα του δικηγορικού γραφείου Chiti (βλέπε σημείο 73), σύμφωνα με τα οποία από τα τέλη του 1994 έως το 2011 καμία εθνική ή ευρωπαϊκή αρχή δεν αμφισβήτησε τη νομιμότητα των ενισχύσεων, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επίμαχη ενίσχυση χορηγήθηκε μόνο μετά την έναρξη ισχύος των μέτρων έκπτωσης. Έως τότε, όλες οι επιχειρήσεις όφειλαν να καταβάλλουν του σύνολο του οφειλόμενου ποσού για φόρους και εισφορές. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις άρχισαν να επωφελούνται των εκπτώσεων επί των οφειλών για φόρους και εισφορές μόλις το 2003. Δεδομένων των ανωτέρω, δεν ισχύει ούτε το επιχείρημα της παραγραφής (όπως επικαλείται η Confindustria, βλέπε σημείο 142), ούτε το επιχείρημα της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (σύμφωνα με τις άλλες παρατηρήσεις της Confindustria, βλέπε σημείο 141)· πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η απουσία ενεργειών εκ μέρους των εθνικών αρχών ή των θεσμών της Ένωσης δεν αποτελεί από μόνη της ισχυρό επιχείρημα για την ύπαρξη δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Το επιχείρημα αυτό εκ μέρους του ενδιαφερόμενου μέρους απορρίπτεται για τους λόγους που εκτίθενται στα προαναφερθέντα σημεία.

               (144)

               Όσον αφορά το επιχείρημα σχετικά με την ασφάλεια δικαίου που προβάλλει το δικηγορικό γραφείο Chiti (βλέπε σημείο 73), δεν υφίστανται λόγοι διαχωρισμού της υπόθεσης αυτής από την υπόθεση Lucchini (75). Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ύπαρξη τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων εθνικών δικαστηρίων δεν αποτρέπει την ανάκτηση.

      Έκτακτες περιστάσεις: απόλυτη αδυναμία ανάκτησης

               (145)

               Σύμφωνα με το άρθρο 288 της ΣΛΕΕ, το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται μια απόφαση ανάκτησης είναι υποχρεωμένο να την εκτελέσει. Όπως προαναφέρθηκε, το Δικαστήριο υπέδειξε μια εξαίρεση στην υποχρέωση αυτή, σε περίπτωση που το κράτος μέλος αποδείξει την ύπαρξη εξαιρετικών περιστάσεων που καθιστούν απολύτως αδύνατη την εκτέλεση της απόφασης.

               (146)

               Συνήθως, τα κράτη μέλη επικαλούνται αυτήν την πιθανότητα στο πλαίσιο των συζητήσεων με την Επιτροπή μετά την έγκριση της απόφασης ανάκτησης (76). Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή, η Ιταλία υποστήριξε πριν από τη λήψη της απόφασης, ότι για συγκεκριμένα μέτρα δεν έπρεπε να επιβληθεί η ανάκτηση, καθώς θα ήταν απολύτως αδύνατη η εκτέλεση μιας τέτοιας διαταγής ανάκτησης. Επειδή η Ιταλία έθεσε το εν λόγω ζήτημα στο πλαίσιο της επίσημης έρευνας και επειδή, σύμφωνα με μια γενική αρχή του δικαίου, κανείς δεν μπορεί να υποχρεωθεί να κάνει το αδύνατο, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο να εξετάσει το ζήτημα στην παρούσα απόφαση (77).

               (147)

               Θα πρέπει καταρχάς να επισημανθεί ότι το Δικαστήριο έχει δώσει επανειλημμένα πολύ περιοριστική ερμηνεία στην έννοια της «απόλυτης αδυναμίας». Η προϋπόθεση περί απόλυτης αδυναμίας εκτελέσεως δεν πληρούται όταν το κράτος μέλος απλώς γνωστοποιεί στην Επιτροπή δυσχέρειες νομικής, πολιτικής και πρακτικής φύσεως που παρουσιάζει η εκτέλεση της αποφάσεως (78). Η μόνη περίπτωση στην οποία μπορεί να γίνει αποδεκτή η απόλυτη αδυναμία είναι εκείνη στην οποία η εκτέλεση της ανάκτησης είναι, από της γενέσεώς της, αντικειμενικώς και απολύτως, αδύνατη (79).

               (148)

               Στην προκειμένη περίπτωση, οι ιταλικές αρχές υποστήριξαν επανειλημμένα ότι ο ακριβής υπολογισμός του ποσού των ασυμβίβαστων ενισχύσεων προς ανάκτηση θα ήταν απολύτως αδύνατος. Ο ιταλικός Αστικός Κώδικας (στο άρθρο 2200) και η εθνική φορολογική νομοθεσία προβλέπουν την υποχρέωση φύλαξης των διοικητικών και λογιστικών εγγράφων μόνο για 10 έτη. Η συγκέντρωση των εγγράφων που αποδεικνύουν τις ζημίες που προκλήθηκαν από θεομηνία πρέπει να βασίζεται στα επίσημα έγγραφα (διοικητικά και λογιστικά) που εκπονήθηκαν το χρόνο του συμβάντος. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι πλέον δυνατό να προσδιοριστεί, αφενός, το ποσό της ζημίας που υπέστη κάθε μεμονωμένος δικαιούχος και, αφετέρου, το ποσό που έχει ήδη αντισταθμιστεί από άλλες πηγές (ασφάλειες, άλλα μέτρα ενίσχυσης) για συμβάντα που χρονολογούνται προ 10 και πλέον ετών. Όσον αφορά τα περισσότερα υπό εξέταση μέτρα, έχουν παρέλθει 10 και πλέον έτη από τότε που σημειώθηκαν οι καταστροφές. Στην περίπτωση αυτή εμπίπτουν όλα τα συμβάντα που περιλαμβάνει η υπόθεση SA.33083 (12/C), για την ακρίβεια ο σεισμός στην ανατολική Σικελία το 1990, οι πλημμύρες στη βόρεια Ιταλία το 1994, ο σεισμός στις περιφέρειες Μάρκε και Ουμβρία το 1997, ο σεισμός στις περιφέρειες Μολίζε και Απουλίας το 2002, καθώς επίσης ο σεισμός και οι εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας στην επαρχία της Κατάνης το 2002. Η Ιταλία ισχυρίζεται συνεπώς ότι για αυτές τις καταστροφές δεν είναι πλέον δυνατή η συγκέντρωση των εγγράφων που τεκμηριώνουν τη ζημία (και τις αντισταθμίσεις).

               (149)

               Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά, ενώ θεωρούνται ασυμβίβαστες και πρέπει συνεπώς να ανακτώνται μόνο οι ενισχύσεις που υπερβαίνουν τις προκληθείσες ζημίες. Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των δικαιούχων που υπέστησαν ζημίες από θεομηνίες που χρονολογούνται προ 10 και πλέον ετών, δεν διαθέτουν πλέον τα αναγκαία έγγραφα για να αποδείξουν το γεγονός ότι υπέστησαν τις ζημίες και την αξία τους, καθώς σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία οι επιχειρήσεις δεν υποχρεούνται να διατηρούν διοικητικά και λογιστικά έγγραφα για περίοδο άνω των 10 ετών. Συνεπώς, εάν η Επιτροπή διέτασσε την ανάκτηση του ποσού της ενίσχυσης που υπερβαίνει την αξία των ζημιών τις οποίες οι δικαιούχοι είναι ακόμη σε θέση να αποδείξουν, το κράτος μέλος θα είχε την υποχρέωση να προβεί και στην ανάκτηση συμβατών ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το ίδιο άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, τις οποίες δικαιούνταν οι επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημίες από θεομηνία.

               (150)

               Καταρχήν, η Επιτροπή θα έπρεπε να διατάξει την ανάκτηση των ασυμβίβαστων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν από την Ιταλία στο πλαίσιο των μέτρων του σημείου 109. Ωστόσο, α) οι δικαιούχοι των εν λόγω μέτρων είναι επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε περιοχές πληγείσες από θεομηνίες· β) οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες συνιστούν ενίσχυση από το νόμο συμβατή με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ· γ) η πλειονότητα των θεομηνιών σημειώθηκαν 10 και πλέον έτη πριν την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης· και, τέλος, δ) σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης δεν είναι υποχρεωμένοι να φυλάσσουν διοικητικά έγγραφα για περίοδο άνω των 10 ετών και, συνεπώς, θα ήταν αντικειμενικά και απολύτως αδύνατο να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό των ζημιών που υπέστησαν ως άμεση συνέπεια της θεομηνίας. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις των μέτρων ενίσχυσης που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης, για τις θεομηνίες που σημειώθηκαν δέκα και πλέον έτη πριν την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, είναι νομικά και πρακτικά αδύνατο να συγκεντρωθούν οι αναγκαίες πληροφορίες για να υπολογιστεί με ακρίβεια το ποσό της ασυμβίβαστης ενίσχυσης προς ανάκτηση. Για τον λόγο αυτό, η έκδοση διαταγής ανάκτησης υπό αυτές τις συνθήκες θα ήταν αντικειμενικά και απολύτως αδύνατη.

               (151)

               Ωστόσο, η αδυναμία υπολογισμού του ακριβούς ποσού της ασυμβίβαστης ενίσχυσης προς ανάκτηση δεν αφορά τις επιχειρήσεις που δεν δραστηριοποιούντο (δεν είχαν π.χ. την κύρια έδρα τους ή επιχειρησιακή μονάδα) στην περιοχή που επλήγη από θεομηνία την περίοδο του συμβάντος. Οι εν λόγω δικαιούχοι των μέτρων του σημείου 109 δεν πρέπει να εξαιρεθούν από την ανάκτηση, καθώς δεν μπορούσαν να υποστούν καμία άμεση ζημία από τη φυσική καταστροφή, και, συνεπώς, δεν μπορούσαν να έχουν δικαίωμα σε ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Οι ιταλικές αρχές οφείλουν να ελέγξουν την ύπαρξη επιχειρησιακών εδρών στη συγκεκριμένη περιοχή βάσει των πληροφοριών που υπήρχαν στα δημόσια μητρώα την εποχή του συμβάντος.

               (152)

               Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι, δεδομένων των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των επίμαχων υποθέσεων, θα ήταν απολύτως αδύνατο για την Ιταλία να ανακτήσει τις παρανόμως χορηγηθείσες ενισχύσεις στο πλαίσιο των υπό εξέταση μέτρων για όλες τις φυσικές καταστροφές που σημειώθηκαν δέκα και πλέον έτη πριν την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, πλην των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν σε δικαιούχους οι οποίοι δεν ήταν εγκατεστημένοι στην πληγείσα από τη θεομηνία περιοχή κατά την περίοδο του συμβάντος. Με εξαίρεση την τελευταία αυτή ομάδα δικαιούχων, δεν κρίνεται επομένως σκόπιμο να διαταχθεί η ανάκτηση των ενισχύσεων που προβλέπουν τα παράνομα και ασυμβίβαστα καθεστώτα λόγω θεομηνιών, τα οποία θεσπίστηκαν δέκα και πλέον έτη πριν την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.

         7.   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

               (153)

               Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ιταλία έθεσε παρανόμως σε εφαρμογή τα μέτρα ενίσχυσης του σημείου 109, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

               (154)

               Επειδή για τα εν λόγω μέτρα δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί συγκεκριμένος λόγος που να τα καθιστά συμβιβάσιμα, τα μέτρα κρίνονται ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.

               (155)

               Σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την από μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο… Η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης» (80).

               (156)

               Λαμβάνοντας υπόψη τις έκτακτες περιστάσεις των σημείων από 147 έως 152 και σε σχέση με το σύνολο των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των επίμαχων μέτρων υπέρ μεμονωμένων δικαιούχων σε περιοχές που επλήγησαν από θεομηνίες δέκα και πλέον έτη πριν από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, δεν κρίνεται σκόπιμο να διαταχθεί η ανάκτησή τους, εξαιρουμένων των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν σε δικαιούχους οι οποίοι δεν ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή που επλήγη από φυσικές καταστροφές κατά την περίοδο του συμβάντος. Η Ιταλία κατέδειξε ότι θα ήταν απολύτως αδύνατο να υπολογιστεί με ακρίβεια το ποσό της ασυμβίβαστης ενίσχυσης προς ανάκτηση. Οι μεμονωμένοι δικαιούχοι, οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από ενισχύσεις που θεωρούνται συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με την παρέκκλιση του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, μπορεί να μην διαθέτουν πλέον τα αναγκαία έγγραφα για να αποδείξουν τις ζημιές που υπέστησαν από τη θεομηνία και εάν έχουν ή όχι λάβει (πλήρη ή μερική) αποζημίωση. Θα πρέπει ωστόσο να ανακτηθούν οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σε μεμονωμένους δικαιούχους στο πλαίσιο όλων των επίμαχων μέτρων, οι οποίοι δεν ήταν εγκατεστημένοι στην πληγείσα από θεομηνία περιοχή την περίοδο του συμβάντος (ακόμη και για τις θεομηνίες που σημειώθηκαν δέκα και πλέον έτη πριν την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης). Η Ιταλία οφείλει να ελέγξει την ύπαρξη επιχειρησιακών εδρών στη συγκεκριμένη περιοχή βάσει των πληροφοριών που υπήρχαν στα δημόσια μητρώα την εποχή του συμβάντος.

               (157)

               Η Επιτροπή θα ζητήσει συνεπώς από την Ιταλία να θέσει σε εφαρμογή όλα τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να ανακτήσει μόνο τις ενισχύσεις που δεν είναι συμβιβάσιμες και έχουν καταβληθεί σε μεμονωμένες επιχειρήσεις στο πλαίσιο των μέτρων του σημείου 109, με την επιφύλαξη των μεμονωμένων περιπτώσεων που πληρούν τους όρους για να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με την παρέκκλιση που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της Συνθήκης, όπως περιγράφεται στο σημείο 136 ή των περιπτώσεων κατά τις οποίες η μεμονωμένη ενίσχυση συνάδει με τον εφαρμοστέο κανονισμό περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας ή των περιπτώσεων κατά τις οποίες η μεμονωμένη ενίσχυση χορηγείται σύμφωνα με εγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης ή κανονισμό απαλλαγής όπως περιγράφεται στο σημείο 134. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ιταλία πρέπει να υποχρεώσει τους δικαιούχους της ενίσχυσης να επιστρέψουν την προαναφερθείσα παράνομη και ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση.

               (158)

               Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, το ποσό της ανάκτησης προσαυξάνεται με τους σχετικούς τόκους, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (81), από την ημερομηνία κατά την οποία η ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της πλήρους ανάκτησής της.

               (159)

               Η Επιτροπή ζητεί από την Ιταλία να επιστρέψει το συνημμένο έντυπο σχετικά με την πρόοδο που σημειώνει η διαδικασία ανάκτησης, να καταρτίσει κατάλογο των δικαιούχων και να αναφέρει αναλυτικά τα ληφθέντα μέτρα για την άμεση και αποτελεσματική ανάκτηση των ενισχύσεων. Η Επιτροπή ζητεί επίσης από την Ιταλία να αποστείλει, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν την έναρξη των διαδικασιών ανάκτησης των παράνομων και ασυμβίβαστων ενισχύσεων από τους δικαιούχους (π.χ. διοικητικά έγγραφα, εγκυκλίους, εκδοθείσες διαταγές ανάκτησης κ.λπ.).

         ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
   Άρθρο 1
   Τα επίμαχα μέτρα κρατικής ενίσχυσης: νόμος αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2012 (άρθρο 9, εδάφιο 17, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 350 της 24ης Δεκεμβρίου 2003 (άρθρο 4, εδάφιο 90, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 266 της 23ης Δεκεμβρίου 2005 (άρθρο 1, εδάφιο 363, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 296 της 27ης Δεκεμβρίου 2006 (άρθρο 1, εδάφιο 1011, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 244 της 24ης Δεκεμβρίου 2007 (άρθρο 2, εδάφιο 109, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νομοθετικό διάταγμα αριθ. 185 της 29ης Νοεμβρίου 2008 (άρθρο 6, εδάφια 4a και 4b, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις)· νόμος αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011 (άρθρο 33, εδάφιο 28, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις) και όλες οι εκτελεστικές πράξεις που προβλέπουν οι προαναφερθέντες νόμοι, με τα οποία μειώνονται φόροι και εισφορές που οφείλουν οι επιχειρήσεις σε πληγείσες από θεομηνίες περιοχές στην Ιταλία από το 1990 και τα οποία εφάρμοσε παράνομα η Ιταλία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
   Άρθρο 2
   Ενίσχυση που χορηγήθηκε σε μεμονωμένες περιπτώσεις δυνάμει των μέτρων του άρθρου 1 δεν συνιστά ενίσχυση εάν, κατά τη χορήγησή της, πληροί τους όρους που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 ή ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 717/2014.
   Άρθρο 3
   Ενίσχυση που χορηγήθηκε σε μεμονωμένες περιπτώσεις δυνάμει των μέτρων του άρθρου 1, η οποία, κατά τη χορήγησή της, πληρούσε τους όρους που προβλέπει ο θεσπισθείς κανονισμός κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 ή οποιοδήποτε άλλο εγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων, είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά μέχρι τον μέγιστο βαθμό έντασης ενίσχυσης που προβλέπεται για αυτό το είδος ενισχύσεων.
   Άρθρο 4
   1.   Η Ιταλία ανακτά από τους δικαιούχους τις χορηγηθείσες ασυμβίβαστες ενισχύσεις στο πλαίσιο του καθεστώτος ενίσχυσης που θεσπίστηκε από το άρθρο 33 εδάφιο 28 του νόμου αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011, με τις επακολουθήσασες τροποποιήσεις και συμπληρώσεις και όλα τα σχετικά εφαρμοστικά μέτρα που προβλέπει ο προαναφερθείς νόμος.
   2.   Η Ιταλία ανακτά επίσης τις ασυμβίβαστες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των άλλων καθεστώτων ενίσχυσης του άρθρου 1 από όλους τους δικαιούχους που δεν ήταν εγκατεστημένοι στην πληγείσα από θεομηνία περιοχή κατά την περίοδο του συμβάντος.
   3.   Τα ποσά, η ανάκτηση των οποίων εκκρεμεί, υπόκεινται σε τόκους από την ημερομηνία που τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων έως και την ανάκτησή τους.
   4.   Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
   5.   Η Ιταλία ακυρώνει επίσης όλες τις πληρωμές που εκκρεμούν βάσει όλων των καθεστώτων ενισχύσεων του άρθρου 1, με ισχύ από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
   Άρθρο 5
   1.   Η ανάκτηση των ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 4 είναι άμεση και αποτελεσματική.
   2.   Η Ιταλία διασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
   Άρθρο 6
   1.   Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ιταλία υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:

               α)

               κατάλογο των δικαιούχων που έλαβαν ενισχύσεις προς ανάκτηση κατά την έννοια του άρθρου 4, καθώς και το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν σε κάθε δικαιούχο στο πλαίσιο του σχετικού καθεστώτος·

               β)

               το συνολικό ποσό (κεφάλαιο και τόκοι ανάκτησης) που πρέπει να ανακτηθεί από κάθε δικαιούχο·

               γ)

               λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει ώστε να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·

               δ)

               έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί εντολή στους δικαιούχους να επιστρέψουν την ενίσχυση.

         2.   Η Ιταλία ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την εξέλιξη των θεσπισθέντων εθνικών μέτρων για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης έως την πλήρη ανάκτηση των ενισχύσεων που προβλέπει το άρθρο 4. Έπειτα από αίτημα της Επιτροπής, η Ιταλία διαβιβάζει άμεσα τις πληροφορίες σχετικά με τα θεσπισθέντα και σχεδιαζόμενα μέτρα για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση και παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το ποσό της ενίσχυσης και των τόκων που έχει ήδη ανακτηθεί από τους δικαιούχους.
   Άρθρο 7
   Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

      Βρυξέλλες, 14 Αυγούστου 2015.

            Για την Επιτροπή

         Margrethe VESTAGER

            Μέλος της Επιτροπής

      (1)  Απόφαση C(2012) 7128 final της Επιτροπής (ΕΕ C 381 της 11.12.2012, σ. 32).

      (2)  Διάταξη του Δικαστηρίου του Cuneo εκδοθείσα την 18η Φεβρουαρίου 2011, με θέμα το αίτημα παροχής πληροφοριών σύμφωνα με την «ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων από τα εθνικά δικαστήρια».

      (3)  ΕΕ C 85 της 9.4.2009, σ. 1.

      (4)  Στην επιστολή γίνεται επίσης αναφορά στα μέτρα που ελήφθησαν λόγω των σεισμών που είχαν πλήξει τις περιφέρειες Ουμβρία και Μάρκε το 1997, Μολίζε και Απουλία το 2002, και Αμπρούτσο το 2009, καθώς και σε άλλα παρόμοια μέτρα που θεσπίστηκαν από την Ιταλία.

      (5)  Πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου του Vercelli, της 19ης Ιουνίου 2012, με θέμα αίτημα παροχής πληροφοριών σχετικά με την εκκρεμούσα διαδικασία SA.33083 (11/CP).

      (6)  Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ιταλικής Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ISTAT), το ΑΕΠ μειώθηκε από 26 314,5 εκατ. ευρώ το 2008 σε 25 343,2 εκατ. ευρώ το 2009 (μείωση 3,7 %).

      (7)  Βλέπε υποσημείωση 3.

      (8)  Βλέπε υποσημείωση 3.

      (9)  Συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων του βιομηχανικού, εμπορικού, βιοτεχνικού και γεωργικού τομέα που δραστηριοποιούνταν στις πληγείσες από τον σεισμό περιοχές.

      (10)  Οι συγκεκριμένοι δήμοι ορίζονται στο πρωθυπουργικό διάταγμα της 15ης Ιανουαρίου 1991.

      (11)  Άρθρο 138 του νόμου περί προϋπολογισμού του 2001, όπως τροποποιήθηκε από το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 355 της 28ης Σεπτεμβρίου 2011.

      (12)  Άρθρο 9 εδάφιο 17 του νόμου αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2002 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2003).

      (13)  Με εφάπαξ καταβολή ή με δόσεις για ποσά άνω των 5 000 ευρώ.

      (14)  Άρθρο 23i εδάφιο 5 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 355 της 24ης Δεκεμβρίου 2003, το οποίο μετατράπηκε στον νόμο αριθ. 47 της 27ης Φεβρουαρίου 2004, και από την υπουργική απόφαση της 8ης Απριλίου 2004.

      (15)  Νόμος αριθ. 266 της 23ης Δεκεμβρίου 2005, άρθρο 1 εδάφιο 363 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2006).

      (16)  Βλέπε υποσημείωση 12.

      (17)  Νόμος αριθ. 81 της 11ης Μαρτίου 2006, για τη μετατροπή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 2 της 10ης Ιανουαρίου 2006.

      (18)  Νόμος αριθ. 17 της 26ης Φεβρουαρίου 2007, για τη μετατροπή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 300 της 28ης Δεκεμβρίου 2006, άρθρο 3c παράγραφος 2.

      (19)  Νόμος αριθ. 248 της 31ης Δεκεμβρίου 2007, άρθρο 36a.

      (20)  Εξαιρουμένων των επιχειρήσεων του τραπεζικού και ασφαλιστικού τομέα.

      (21)  Σύμφωνα με το άρθρο 16a του νόμου αριθ. 22 της 21ης Ιανουαρίου 1995, για τη μετατροπή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 646 της 24ης Νοεμβρίου 1994, σημαντική θεωρείται η ζημία που υπερβαίνει το ένα έκτο του δηλωθέντος εισοδήματος για το φορολογικό έτος 1993 και που δεν είναι, οπωσδήποτε, μικρότερη των δύο 2 εκατ. λιρών (περίπου 1 032,39 ευρώ).

      (22)  Νόμος αριθ. 350 της 24ης Δεκεμβρίου 2003, άρθρο 4 εδάφιο 90 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2004).

      (23)  Νόμος αριθ. 17 της 26ης Φεβρουαρίου 2007, για τη μετατροπή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 300 της 28ης Δεκεμβρίου 2006, άρθρο 3c παράγραφος 1. Νόμος αριθ. 248 της 31ης Δεκεμβρίου 2007, άρθρο 36a.

      (24)  Νόμος αριθ. 296 της 27ης Δεκεμβρίου 2006 άρθρο 1 παράγραφος 1011, αναφερόμενο στο πρωθυπουργικό διάταγμα αριθ. 3442 της 10ης Ιουνίου 2005, με τη σειρά του αναφερόμενο στο πρωθυπουργικό διάταγμα αριθ. 3254 της 29ης Νοεμβρίου 2002.

      (25)  Στον νόμο αριθ. 296 της 27ης Δεκεμβρίου 2006, άρθρο 1 εδάφιο 1011, αναφέρεται«[…] κάθε φόρος και εισφορά […] με έκπτωση 50 % […]».

      (26)  Στο άρθρο 5 του πρωθυπουργικού διατάγματος αριθ. 3254 της 29ης Νοεμβρίου 2002, αναστέλλονται για πρώτη φορά οι«πληρωμές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας και των εισφορών για την υποχρεωτική ασφάλιση από τα εργατικά ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες»«για όσους κατοικούν, είναι εγκατεστημένοι ή δραστηριοποιούνται στην περιοχή». Το πρωθυπουργικό διάταγμα αριθ. 3242 της 10ης Ιουνίου 2005 επιβεβαιώνει την αναστολή υπέρ των«ιδιωτών εργοδοτών που είναι εγκατεστημένοι ή δραστηριοποιούνται στους δήμους […]».

      (27)  Νομοθετικό διάταγμα αριθ. 61 της 8ης Απριλίου 2008, το οποίο μετατράπηκε από τον νόμο αριθ. 103 της 6ης Ιουνίου 2008, άρθρο 2 εδάφιο 1 (για τον οποίο προβλεπόταν η χρηματοδοτική κάλυψη στο άρθρο 2 εδάφιο 109 του νόμου αριθ. 244 της 24ης Δεκεμβρίου 2007). Άρθρο 3 εδάφιο 2 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 162 της 23ης Οκτωβρίου 2008, το οποίο μετατράπηκε από τον νόμο αριθ. 201 της 22ας Δεκεμβρίου 2008.

      (28)  Άρθρο 6 εδάφια 4a και 4b του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 185 της 29ης Νοεμβρίου 2008, το οποίο μετατράπηκε στον νόμο αριθ. 2 της 28ης Ιανουαρίου 2009.

      (29)  Νόμος αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011, άρθρο 33 εδάφιο 28.

      (30)  Πρωθυπουργικά διατάγματα αριθ. 3753 και 3754 της 9ης Απριλίου 2009 και αριθ. 3780 της 6ης Ιουνίου 2009. Νομοθετικό διάταγμα αριθ. 39 της 28ης Απριλίου 2009, το οποίο μετατράπηκε από τον νόμο αριθ. 77 της 24ης Ιουνίου 2009.

      (31)  «[…] φορολογούμενοι που ήταν μόνιμοι κάτοικοι κατά την ημερομηνία εκδήλωσης του σεισμού» —επίσης«[…] που είχαν φορολογική έδρα ή δραστηριοποιούνταν […]».

      (32)  Οι συγκεκριμένοι δήμοι ορίζονται στο πρωθυπουργικό διάταγμα αριθ. 3 της 16ης Απριλίου 2009.

      (33)  Πρωθυπουργικό διάταγμα αριθ. 3837 της 30ής Δεκεμβρίου 2009.

      (34)  Νομοθετικό διάταγμα αριθ. 78 (άρθρο 39) της 31ης Μαΐου 2010, το οποίο μετατράπηκε από τον νόμο αριθ. 122 της 30ής Ιουλίου 2010.

      (35)  Νομοθετικό διάταγμα αριθ. 225 (άρθρο 3) της 29ης Δεκεμβρίου 2010.

      (36)  Πρωθυπουργικό διάταγμα της 16ης Αυγούστου 2011.

      (37)  Νόμος αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011, άρθρο 33 εδάφιο 28 (νόμος σταθερότητας του 2012).

      (38)  Όπως ορίζονται από το πρωθυπουργικό διάταγμα της 15ης Ιανουαρίου 1991.

      (39)  Όπως ορίζονται από τα πρωθυπουργικά διατάγματα της 26ης και 29ης Νοεμβρίου 1994.

      (40)  Όπως ορίζονται από το πρωθυπουργικό διάταγμα της 29ης Οκτωβρίου 2002.

      (41)  Όπως ορίζονται από τα διατάγματα αριθ. 2668 της 28ης Σεπτεμβρίου 1997, αριθ. 2694 της 13ης Οκτωβρίου 1997 και αριθ. 2719 της 28ης Νοεμβρίου 1997.

      (42)  Όπως ορίζονται από τα πρωθυπουργικά διατάγματα της 31ης Οκτωβρίου 2002 και της 8ης Νοεμβρίου 2002.

      (43)  Όπως ορίζονται από τα πρωθυπουργικά διατάγματα αριθ. 3 της 16ης Απριλίου 2009 και αριθ. 11 της 17ης Ιουλίου 2009.

      (44)  Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται στο σημείο 7, η παρούσα απόφαση δεν εφαρμόζεται στις δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων σύμφωνα με το παράρτημα I της Συνθήκης, εξαιρουμένων των προϊόντων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

      (45)  Για τον ορισμό της«σημαντικής ζημίας» βλέπε σημείο 26.

      (46)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2002 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2003).

      (47)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 266, άρθρο 1 εδάφιο 363 της 29ης Δεκεμβρίου 2005 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2006).

      (48)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 350 της 24ης Δεκεμβρίου 2003 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2004).

      (49)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 296 της 27ης Δεκεμβρίου 2006 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2007).

      (50)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 244 της 24ης Δεκεμβρίου 2007 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2008).

      (51)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 185 της 29ης Νοεμβρίου 2008 (νόμος περί προϋπολογισμού του 2009).

      (52)  Ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αριθ. 183 της 12ης Νοεμβρίου 2011 (νόμος σταθερότητας του 2012), όπως ορίζεται στο άρθρο 33 εδάφιο 28 και κοινοποιήθηκε από τις ιταλικές αρχές στο πλαίσιο της υπόθεσης SA.35083 (12/NN).

      (53)  Απόφαση αριθ. 20641 της 1ης Οκτωβρίου 2007, του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Πέμπτο Πολιτικό τμήμα. Απόφαση αριθ. 11133 της 7ης Μαΐου 2010, του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, τμήμα Εργατικών Διαφορών. Απόφαση αριθ. 11247 της 10ης Μαΐου 2010, του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, τμήμα Εργατικών Διαφορών.

      (54)  Απόφαση αριθ. 9577 της 12ης Ιουνίου 2012, του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.

      (55)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1).

      (56)  Βλέπε υποσημείωση 3.

      (57)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 651/2014 της Επιτροπής, της 17ης Ιουνίου 2014, για την κήρυξη ορισμένων κατηγοριών ενισχύσεων ως συμβατών με την εσωτερική αγορά κατ' εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης (ΕΕ L 187 της 26.6.2014, σ. 1).

      (58)  Εξαιρούνται εν μέρει τα μέτρα που ελήφθησαν λόγω των πλημμυρών στη βόρεια Ιταλία το 1994, τα οποία ορίζουν ελάχιστη ζημία για τη δυνατότητα πρόσβασης στην ενίσχυση.

      (59)  Στην απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Απριλίου 2004, Ελλάδα κατά Επιτροπής (υπόθεση C-278/00, Συλλογή 2004, σ. I-3997, σκέψη 85) το Δικαστήριο έκρινε ότι: «κατά τη διάταξη αυτή μπορούν να αντισταθμιστούν μόνον τα οικονομικά μειονεκτήματα που προκλήθηκαν ευθέως από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα» (σκέψη 82) και«μια διάταξη με τόσο ευρύ περιεχόμενο δεν μπορεί να θεωρηθεί καθεστώς ενισχύσεων για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα».

      (60)  Βλέπε απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας, σημεία 3.3.2 και 3.3.3.

      (61)  Υπόθεση C-119/05 Ministero dell'Industria, del Commercio e dell'Artigianato κατά Lucchini SpA, Συλλογή 2007, σ. I-06199 (ECLI:EU:C:2007:434).

      (62)  Οι εφαρμοστέοι κανονισμοί περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας είναι ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (ΕΕ L 352 της 24.12.2013, σ. 1) και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 717/2014 της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 2014, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας (ΕΕ L 190 της 28.6.2014, σ. 45).

      (63)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου, της 7ης Μαΐου 1998, για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 (νυν 87 και 88 αντιστοίχως) της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε ορισμένες κατηγορίες οριζόντιων κρατικών ενισχύσεων (ΕΕ L 142 της 14.5.1998, σ. 1).

      (64)  Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ακόλουθων υποθέσεων: υπόθεση C-303/09, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, Συλλογή 2011, σ. I-00102* (ECLI:EU:C:2011:483)· συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-71/09P, C-73/09P και C-76/09P, Comitato «Venezia vuole vivere» κ.λπ. κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. Ι-4727 (ECLI:EU:C:2011:368)· συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-346/03 και C-529/03, Atzeni κ.λπ. κατά Regione autonoma della Sardegna, Συλλογή I-1875(ECLI:EU:C:2006:130)· υπόθεση C-73/03, Ισπανία κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 11 Νοεμβρίου 2004 (ECLI:EU:C:2004:711)· υπόθεση C-278/00, Ελληνική Δημοκρατία κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 2004, σ. I-3997 (ECLI:EU:C:2004:239)· υπόθεση C-364/90, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 1993, σ. Ι-2097 (ECLI:EU:C:1993:157).

      (65)  Με την εξαίρεση των μέτρων που ελήφθησαν λόγω των πλημμυρών στη βόρεια Ιταλία του 1994, τα οποία ορίζουν ελάχιστο επίπεδο ζημίας για την πρόσβαση στην ενίσχυση.

      (66)  Βλέπε π.χ. απόφαση 2005/315/ΕΚ της Επιτροπής, της 20ής Οκτωβρίου 2004, σχετικά με το καθεστώς ενισχύσεων που εφάρμοσε η Ιταλία υπέρ των επιχειρήσεων που πραγματοποίησαν επενδύσεις στους δήμους που επλήγησαν από θεομηνίες το 2002 (ΕΕ L 100 της 20.4.2005, σ. 46).

      (67)  Παραδείγματος χάρη, σε περίπτωση που χορηγήθηκαν μεμονωμένες ενισχύσεις σε επιχειρήσεις της περιοχής που επλήγη από το σεισμό του 2009 στο Αμπρούτσο, η ενίσχυση πρέπει να θεωρηθεί συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, εάν οι επιλέξιμες δαπάνες έχουν υπολογιστεί σύμφωνα με την απόφαση C(2009) 8042 της Επιτροπής, της 16 Οκτωβρίου 2009, σχετικά με την υπόθεση κρατικής ενίσχυσης N 459/A2009, με θέμα «Ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκάλεσε ο σεισμός της 6ης Απριλίου 2009 στο Αμπρούτσο» (ΕΕ C 289 της 18.11.2009, σ. 3).

      (68)  Υπόθεση C-70/72, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Συλλογή 1973, σ. Ι-00813, σκέψη 13 (ECLI:EU:C:1973:87).

      (69)  Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-278/92, C-279/92 και C-280/92, Βασίλειο της Ισπανίας κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 1994, σ. I-4103, σκέψη 75 (ECLI:EU:C:1994:325).

      (70)  Υπόθεση C-75/97, Βασίλειο του Βελγίου κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 1999, σ. I-3671, σκέψεις 64 και 65 (ECLI:EU:C:1999:311).

      (71)  Υπόθεση C-404/00, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου της Ισπανίας, Συλλογή 2003, σ. I-6695 (ECLI:EU:C:2003:373).

      (72)  Υπόθεση C-148/04 Unicredito Italiano κατά Agenzie delle Entrate, Συλλογή 2005, σ. I-11137, σκέψη 104 (ECLI:EU:C:2005:774).

      (73)  Υπόθεση C-5/89, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Συλλογή 1990, σ. I-3437, σκέψη 14 (ECLI:EU:C:1990:320).

      (74)  Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-182/03 και C-217/03, Βασίλειο του Βελγίου και Forum 187 κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 2006, σ. I-5479, σκέψη 147 (ECLI:EU:C:2006:416).

      (75)  Υπόθεση C-119/05 Ministero dell'Industria, del Commercio e dell'Artigianato κατά Lucchini SpA, Συλλογή 2007, σ. I-06199 (ECLI:EU:C:2007:434).

      (76)  Υπόθεση C-214/07, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, Συλλογή 2008, σ. I-8357, σκέψεις 13 και 22 (ECLI:EU:C:2008:619).

      (77)  Απόφαση 2013/284/ΕΕ της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 2012, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.20829 (C 26/2010, πρώην NN 43/2010 (πρώην CP 71/2006)) Καθεστώς απαλλαγής από τον δημοτικό φόρο ακίνητης περιουσίας για ακίνητα που χρησιμοποιούνται από μη εμπορικές οντότητες για ειδικούς σκοπούς που χορήγησε η Ιταλία (ΕΕ L 166 της 18.6.2013, σ. 24).

      (78)  Υπόθεση C-404/00, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου της Ισπανίας, Συλλογή 2003, σ. I-6695, σκέψη 47 (ECLI:EU:C:2003:373).

      (79)  Υπόθεση C-75/97, Βασίλειο του Βελγίου κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων («Maribel I»), Συλλογή 1999, σ. I-3671, σκέψη 86 (ECLI:EU:C:1999:311)· υπόθεση C-214/07, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, Συλλογή 2008, σ. I-8357, σκέψεις 13, 22 και 48 (ECLI:EU:C:2008:619).

      (80)  Βλέπε υποσημείωση 3.

      (81)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (ΕΕ L 140 της 30.4.2004, σ. 1).

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

         Στοιχεία σχετικά με τα καταβληθέντα, τα προς ανάκτηση και τα ήδη ανακτηθέντα ποσά ενισχύσεων

                  Ταυτότητα του δικαιούχου

                  Συνολικό ποσό ληφθείσας ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος (1)

                  Συνολικό ποσό προς ανάκτηση (1)

                  (αρχικό κεφάλαιο

                  Συνολικό ποσό που έχει ήδη επιστραφεί (1)

                  Κεφάλαιο

                  Τόκοι

         (1)  Εκατ. στο εθνικό νόμισμα.