Avis juridique important

|

31985D0141

85/141/EEG: Besluit van de Raad van 11 februari 1985 tot goedkeuring van het werkprogramma voor 1985 van het Europees strategisch programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie ESPRIT

Publicatieblad Nr. L 055 van 23/02/1985 blz. 0001 - 0101

++++BESLUIT VAN DE RAAD  van 11 februari 1985  tot goedkeuring van het werkprogramma voor 1985 van het Europees strategisch programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie ESPRIT   ( 85/141/EEG )  DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,  Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,  Gelet op Besluit 84/130/EEG van de Raad van 28 februari 1984 inzake een Europees programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van informatietechnologie ( ESPRIT ) ( 1 ) , inzonderheid op artikel 3 , lid 2 ,  Gezien het werkprogramma dat door de Commissie is ingediend ,  Overwegende dat de betrokken industriële en wetenschappelijke kringen bij de door de Commissie georganiseerde besprekingen hun visie hebben gegeven op de inhoud van de te ondernemen projecten en de prioriteiten daarvan ;  Overwegende dat het in artikel 4 van Besluit 84/130/EEG bedoelde comité is geraadpleegd ;  Overwegende dat de omschreven projecten binnen de in de technische bijlage bij het besluit tot vaststelling van het ESPRIT-programma beschreven werkgebieden vallen ;  Overwegende dat de feitelijke behoeften ten aanzien van de bijdrage van de Gemeenschap aan nieuwe projecten die onder de drempel van artikel 6 , lid 2 , derde streepje , van Besluit 84/130/EEG blijven , zorgvuldig werden geanalyseerd met als gevolg dat er een zekere mate van flexibiliteit moet worden voorzien ,  BESLUIT :  Artikel 1  Het werkprogramma ESPRIT , zoals opgenomen in bijlage , wordt voor het jaar 1985 goedgekeurd .  Artikel 2  Als steefcijfer kan 25 % van de totale bijdrage van de Gemeenschap aan nieuwe projecten worden toegewezen aan nieuwe projecten die onder de drempel van artikel 6 , lid 2 , derde streepje , van Besluit 84/130/EEG blijven .  Artikel 3  Dit besluit treedt in werking op 1 januari 1985 .  Gedaan te Brussel , 11 februari 1985 .  Voor de Raad  De Voorzitter  G . GORIA  ( 1 ) PB nr . L 67 van 9 . 3 . 1984 , blz . 54 .  BIJLAGE  WERKPROGRAMMA ESPRIT 1985  INHOUD   * Bladzijde *  0 . INLEIDING EN SPECIFICATIE VAN DE MIDDELEN * 3 *  1 . DEELPROGRAMMA 1 : GEAVANCEERDE MICRO-ELEKTRONICA * 8 *  O en O-gebieden * *  1.1 . Submicron MOS * 9 *  1.2 . Submicron bipolair * 11 *  1.3 . Computergesteund ontwerpen ( CAD ) * 12 *  1.4 . Geïntegreerde schakelingen met samengestelde halfgeleiders * 16 *  1.5 . Opto-elektronica * 18 *  1.6 . Platte beeldschermen * 19 *  1.7 . ( niet toegekend nummer ) * 20 *  1.8 . Algemene onderzoekthema's van type B * 20 *  1.9 . Projecten ter ondersteuning van meerdere microelektronicagebieden * 21 *  2 . DEELPROGRAMMA 2 : PROGRAMMATUURTECHNOLOGIE * 23 *  O en O-gebieden * *  2.1 . Theorieën , methoden en gereedschappen * 26 *  2.2 . Managementaspecten en industriële aspecten * 33 *  2.3 . Gemeenschappelijke omgeving * 37 *  2.4 . Evaluatie - en demonstratieprojecten * 41 *  3 . DEELPROGRAMMA 3 : GEAVANCEERDE INFORMATIEVERWERKING * 42 *  O en O-gebieden * *  3.1 . Kennisengineering * 42 *  3.2 . Externe interfaces * 50 *  3.3 . Informatie - en kennisopslag * 53 *  3.4 . Computerarchitecturen * 57 *  3.5 . Ontwerp - en systeemaspecten * 61 *  3.6 . Focusseringsprojecten * 63 *  4 . DEELPROGRAMMA 4 : KANTOORSYSTEMEN * 64 *  O en O-gebieden * *  4.1 . Kantoorsysteemwetenschap en menselijke factoren * 66 *  4.2 . Geavanceerde werkstations en mens-machine interfaces * 69 *  4.3 . Communicatiesystemen * 78 *  4.4 . Geavanceerde multi-media opslag - en terugzoeksystemen * 83 *  4.5 . Geïntegreerde kantoorinformatiesystemen * 86 *  5 . DEELPROGRAMMA 5 : COMPUTERGEINTEGREERDE FABRICAGE * 88 *  O en O-gebieden * *  5.1 . Architectuur van geïntegreerde systemen * 89 *  5.2 . Computergesteund ontwerpen en engineering  ( CAD/CAE ) * 90 *  5.3 . Computergesteunde fabricage ( CAM ) * 92 *  5.4 . Besturingssystemen voor machines * 94 * 5.5 . Subsystemen en componenten * 97 *  5.6 . Toepassing van CIM-systemen * 99   INLEIDING EN SPECIFICATIE VAN DE MIDDELEN  Dit document maakt onverbrekelijk deel uit van het ESPRIT-werkprogramma en is onontbeerlijk voor de juiste interpretatie van het programma  0.1 . ACHTERGROND  De Europese Economische Gemeenschap heeft het Europees strategisch programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie gelanceerd ( ESPRIT ) . Het ESPRIT-programma heeft ten doel de bevordering van pre-concurrentieel en generiek onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie via projecten in samenwerkingsverband binnen de Europese Gemeenschap en welke voor een deel door de Gemeenschap worden gefinancierd . Voor ESPRIT is een beheersplan - het jaarlijks werkprogramma - opgesteld met het oog op een betere controle en verantwoording van het programma . Nadat het elk jaar door de Commissie in overleg met het ESPRIT-beheerscomité is bijgesteld , wordt het document ter goedkeuring aan de Raad voorgelegd .  Dit is het tweede van deze werkprogramma's , en het heeft betrekking op de periode 1985-1989 .  0.2 . DOEL  De doelstellingen van het ESPRIT-werkprogramma 1985 zijn :   - beschrijving van de projectgebieden en hun onderlinge samenhang met inbegrip van beschrijvingen van de lopende werkzaamheden in 1984 ;   - het fungeren als richtlijn voor potentiële indieners van voorstellen door het aangeven van de beoogde omvang en inhoud van de nieuwe werkzaamheden waarmede in 1985 zal worden begonnen ;   - het scheppen van een kader voor beoordeling en herziening van lopende projecten ten einde de vorderingen daarvan afzonderlijk en in onderlinge samenhang in te schatten ;   - te dienen als een referentiedocument voor overwegingen die verband houden met coordinatiewerkzaamheden in het kader van ESPRIT en in het kader van andere communautaire en nationale programma's , en als basis voor het bepalen van de relatie van ESPRIT met technologie-programma's buiten de Gemeenschap .  0.3 . INDELING  Het document bestaat uit een inleiding en vijf hoofdstukken die overeenstemmen met de technische deelprogramma's van ESPRIT .  De indeling van ESPRIT O en O in vijf deelprogramma's is hoofdzakelijk ingegeven door het feit dat de taak door de Gemeenschap moet kunnen worden beheerd . In werkelijkheid zijn er onderlinge relaties tussen de technische deelprogramma's en het werkplan geeft de significante afhankelijkheden aan .  Ieder deelprogramma is verdeeld in een aantal O en O-gebieden die verder zijn onderverdeeld in O en O-onderwerpen en -projecten .  Ieder O en O-onderwerp wordt uitgebreid besproken met vermelding van de verwachte voortzetting van werkzaamheden uit de vorige jaren ( in dit geval 1983-1984 ) , de werkzaamheden die voor 1984 zijn gepland en de nieuwe werkzaamheden die in 1985 en later moeten worden aangevat .  0.4 . DE ESPRIT-AANPAK  De aanpak van ESPRIT bestaat erin een technologische grondslag te leggen waardoor de Gemeenschap in staat wordt gesteld de door de nieuwe informatietechnologie geboden kansen te grijpen , samenwerking te bevorderen en het pad te effenen voor normen van Europese oorsprong .  ESPRIT is het gemeenschapsprogramma dat specifiek bedoeld is voor O en O in een fase waarin nog geen sprake is van concurrentie en waarvoor samenwerking op communautair niveau zinvol is . Die samenwerking is noodzakelijk om projecten met kritische omvang uit te voeren , of om de noodzakelijke deskundigheid samen te brengen die anders verspreid is over de Gemeenschap , of om mogelijkheden te bieden voor marktuitbreiding . Door een kader vast te leggen voor parallelle technische benaderingen , bevordert ESPRIT bovendien de samenwerking tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en universiteiten .  Het preconcurrentieel aspect van ESPRIT betreft gebieden waarop binnen 5 à 10 jaar handelsmogelijkheden kunnen worden aangegrepen , en op die manier staat ESPRIT tussen het fundamenteel onderzoek dat gewoonlijk niet wordt bepaald door industriële prioriteiten en toegepast industrieel onderzoek en ontwikkeling , dat beantwoordt aan specifieke behoeften op korte termijn .  Bij de selectie en de vaststelling van de door ESPRIT te behandelen IT-gebieden hebben twee overwegingen een belangrijke rol gespeeld :   ( i ) de fundamentele technieken voldoende beheersen :   ( ii ) beschikken over systeemmogelijkheden die kunnen worden aangepast aan de zich wijzigende behoefte van de markt terwijl de kennis van markten dan weer een invloed kan hebben op de ontwikkeling van de technologie .  Vijf gebieden of deelprogramma's zijn van strategisch belang voor de Gemeenschap .  DEELPROGRAMMA 1 - GEAVANCEERDE MICROELECTRONICA  Het zwaartepunt is de ontwikkeling van de technieken voor Siliciummetaaloxide en bipolaire componenten en Galliumarsenidecomponenten . Elke component heeft verschillende eigenschappen voor specifieke toepassingen . Bijbehorende CAD , CAM en andere fabricage-methoden worden eveneens behandeld .  Samenhang met andere deelprogramma's moet instaan voor een snelle definitie van de vereiste VLSI-demonstratieschakelingen .  DEELPROGRAMMA 2 - PROGRAMMATUURTECHNOLOGIE  Het deelprogramma programmatuurtechnologie streeft ernaar op communautair niveau doeltreffende en rendabele methoden ter beschikking te stellen voor de industriële productie van software van hoge kwaliteit , en is bedoeld om te leiden tot een snellere introductie van nieuwe producten en een vermindering van de levensduurkosten bij software .  De werkzaamheden in het deelprogramma betreffen theorieën , methoden en gereedschappen om softwareproductie een solide engineering basis te geven , project management en industriële aspecten om deze in de context van bedrijfsvoering en industrie te plaatsen , een gemeenschappelijke geïntegreerde software engineering omgeving , alsmede de demonstratie van de effectiviteit van nieuwe software productiemethodes .  DEELPROGRAMMA 3 - GEAVANCEERDE INFORMATIEVERWERKING  Dit deelprogramma zoekt middelen om het prestatievermogen en de doeltreffendheid van computersystemen te verbeteren door gebruik te maken van de vooruitgang in vier sleutelgebieden , namelijk kennisengineering , omvattende ontwikkeling van technieken voor vastlegging , representatie en manipulatie van kennis ; externe interfaces , waarin de herkenning , het begrip en de synthese van signalen behandeld worden ; informatie - en kennisopslag , ontwikkeling in kennis - en gegevensbases , de technieken voor toegang tot deze bases en de architectonische kenmerken en fysische eigenschappen van geavanceerde geheugenapparatuur ; computerarchitectuur , d.w.z . de ontwikkeling van nieuwe computerarchitecturen en de bijbehorende programmeeromgevingen , waarbij speciale aandacht zal worden besteed aan de toepassing van parallellisme .  DEELPROGRAMMA 4 - KANTOORSYSTEMEN  De uitdaging waarvoor de ontwikkeling van kantoorsystemen staat , omvat het begrijpen en ondersteunen van de taken van kantoorpersoneel , wat meer betekent dan een eenvoudige aanpassing van traditionele kantoorfuncties aan de technologie , het aanbrengen van verbeteringen in mens-systeem interfaces waardoor de kantoorsystemen produktief kunnen worden gebruikt door uiteenlopende groepen kantoorpersoneel , en de ontwikkeling van systeemgerichte benaderingen van kantoorproblemen .  Het deelprogramma is onderverdeeld in vijf gebieden :   - Kantoorsysteemwetenschap en menselijke factoren   - Geavanceerde werkstations   - Communicatiesystemen   - Geavanceerde archiverings - en opzoeksystemen   - Geïntegreerde kantoorsystemen .  DEELPROGRAMMA 5 - COMPUTERGEINTEGREERDE FABRICAGE ( CIM )  De twee hoofddoelstellingen van het CIM deelprogramma zijn : ten eerste , de totstandbrenging in de Gemeenschap van een omgeving waarin geautomatiseerde fabricagesystemen met onderdelen van meerdere leveranciers geïmplementeerd kunnen worden , waarbij het resulterende geïntegreerde systeem minimale functionele redundantie heeft en maximale samenhang ; en ten tweede , de ondersteuning van individuele werkzaamheden aan geselecteerde deelsystemen , interfaces en gereedschappen , waarvan de ontwikkeling of bedrijfsvoering wordt beschouwd als van strategisch belang voor de industrie in de Gemeenschap , en waarvan de ontwerpdoelstellingen overeenkomen met de algemene architectuur van de omgeving .  De werkzaamheden in het deelprogramma hebben betrekking op de totale behoeften van fabricageactiviteiten , van de planning en het ontwerpstadium tot real-time productiebesturing . Dit omvat vervolgens computergesteund ontwerpen ( CAD ) , computergesteunde engineering  ( CAE ) , computergesteunde fabricage ( CAM ) , flexible bewerkings - en assemblagesystemen , robotica , beproevingen en kwaliteitscontrole .  0.5 . UITVOERING VAN HET PROGRAMMA EN INFRASTRUCTUUR  De Commissie zal de uitvoering van het programma beheren en controleren .  Zij zal erop toezien dat de infrastructuur nodig voor de uitvoering van het programma tot stand komt . Een gedeelte van deze infrastructuur wordt gevormd door het informatie-uitwisselingssysteem  ( IES ) . Een ander gedeelte is de verspreiding van resultaten en rapporten , en het bijeenbrengen van informatie . Een derde gedeelte betreft het onderlinge verband tussen O en O werk en standaardisactieactiviteiten .  Het ESPRIT informatie-uitwisselingssysteem  ( IES ) doet dienst als management-gereedschap . Het IES is een op IT gebaseerd gegevenscommunicatiesysteem voor de uitwisseling van informatie tussen afzonderlijke deelnemers aan ESPRIT-projecten , hun management - en beleidsorganen , en de Gemeenschap en de bij het programma - of projectmanagement betrokken nationale overheidsdiensten .  Een aantal O en O projecten in ESPRIT zal de wetenschappelijke en technische grondslagen leggen waarop later standaardisatieactiviteiten gebaseerd zullen worden . Omgekeerd zal extra werk nodig zijn voor bepaalde demonstraties van de samenwerking tussen normen ; dit werk zal worden beschouwd als deel van de infrastructuur . De werkzaamheden voor standaardisatie zullen zich richten naar het vastgestelde algemene beleid voor IT standaardisatie , en zullen niet tot dubbel werk leiden met enige bestaande organisaties of activiteiten .  De verspreiding van resultaten van , en het bijeenbrengen van informatie voor ESPRIT is een belangrijk element van het programma . De doelstellingen ervan zijn de snelle toepassing van onderzoekresultaten uit ESPRIT in de industrie van de Gemeenschap , en de beste grondslag te vormen voor de planning en het beheer van het programma , en voor de deelnemers aan de projecten .  Ten dien einde zullen zowel klassieke mechanismen zoals publicaties of workshops of conferenties worden gebruikt , alsook nieuwere communicatiemethodes door middel van electronische apparatuur , bij voorbeeld IES .  0.6 . TELECOMMUNICATIE  Bij de oorspronkelijke opstelling van de ESPRIT-plannen werd onderkend dat telecommunicatie een belangrijk onderdeel vormt van informatietechnologie . Destijds is het onderwerp evenwel niet als dusdanig opgenomen .  In september 1983 deed de Commissie een mededeling aan de Raad waarin het toenemend economisch belang van telecommunicatie voor de economische ontwikkeling van de Gemeenschap werd aangetoond en acties op dat gebied werden voorgesteld . De Commissie kreeg vervolgens de opdracht om voorstellen voor de zes in het actieprogramma vastgelegde actiegebieden te beschrijven .  In het voorgestelde tweede actiegebied wordt de sleutelrol erkend van O en O in samenwerkingsverband en wordt opgeroepen tot " O en O in samenwerkingsverband en werkverdeling in het preconcurrentieel stadium van het ESPRIT-type " . Dienovereenkomstig heeft de Commissie een planningexercise op gebied van telecommunicatie  ( PET ) op stapel gezet in samenwerking met de belangrijkste Europese bedrijven en de nationale PTT-laboratoria . Het doel daarvan was een aangepaste beoordeling mogelijk maken van de eventuele voordelen van een communautaire aanpak waarbij de technische grondslagen worden vastgesteld voor een significante implementatie van geïntegreerde breedbandcommunicatie  ( IBC ) tegen 1995 in de Gemeenschap .  Tengevolge daarvan is een Commissie-voorstel voor een inventarisatie van O en O -behoeften in telecommunicatie in de maak , " R en D in Advanced Communications Technologies in Europe ( RACE ) " . Het ontwerp-werkprogramma voor RACE stelt dat rekening gehouden moet worden met het werk ondernomen binnen ESPRIT .  0.7 . PROJECTTYPES  In het ESPRIT-werkprogramma 1985 is een onderscheid gemaakt tussen projecten van type A en van type B . Ze zijn als volgt gedefinieerd :  Projecten van type A zijn projecten die in het werkprogramma afzonderlijk en met vastgelegde tussentijdse doelstellingen zijn beschreven . Gewoonlijk zijn er uitgebreide middelen nodig , zowel personeel als financiële middelen , en een aanzienlijke infrastructuur met duidelijke en constante perspectieven .  Projecten van type B worden behandeld in onderzoekthema's die worden gegeven in de vorm van een niet-uitputtende opsomming van voorbeelden . Er zijn meestal minder middelen nodig en ze komen minder dan de grote projecten in aanmerking voor beheer met behulp van mijlpalen en herzieningscycli .  0.8 . HUIDIGE STAND VAN HET PROGRAMMA  Dit werkprogramma specificeert de werkzaamheden die openstaan voor voorstellen in 1985 . Het beschrijft tevens werkzaamheden die in 1984 in voortgang zijn , of die naar alle waarschijnlijkheid zullen aanvangen voor de oproep tot het indienen van voorstellen voor 1985 . De stappen die tot deze werkzaamheden hebben geleid waren als volgt :  Een voorafgaande kennisgeving voor deelneming aan het ESPRIT hoofdprogramma is gepubliceerd op 30 december 1983 . Op 28 februari 1984 keurde de Raad van Ministers het programma goed voor een eerste periode van vijf jaar . Het werkprogramma 1984 werd gepubliceerd in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen .  Een eerste verzoek om voorstellen voor het hoofdprogramma is op 21 maart 1984 gepubliceerd . In antwoord daarop zijn bijna 450 voorstellen ontvangen die in de loop van de maanden mei en juni 1984 zijn geëvalueerd . In juli 1984 is een lijst van geselecteerde voorstellen samengesteld voor verdere besprekingen en definitieve goedkeuring . Bovendien mag worden verwacht dat een groot deel van de in de proeffase verrichte werkzaamheden samen met het hoofdprogramma zullen worden voortgezet . Een rechtstreeks gevolg daarvan is de opname in het werkprogramma 1985 van beschrijvingen van lopende projecten .  Een volgend verzoek om voorstellen mag worden verwacht in begin 1985 en op de voor het indienen van de voorstellen vastgestelde datum zullen reeds circa 120 projecten in uitvoering zijn .  Voor deelname aan de ontwikkeling van IES en de diensten daarvoor , is op 14 juli 1984 een verzoek om voorstellen gepubliceerd . Er zijn 25 antwoorden ontvangen en geëvalueerd .  0.9 . REIKWIJDTE VAN HET WERKPROGRAMMA EN VERWACHTE RESPONS  Het werkprogramma 1985 bestrijkt de periode 1985-1989 . Dat is voldoende lang om de looptijd van de langere projecten te omvatten . Informatietechnologie evolueert evenwel snel en het kan dus noodzakelijk blijken de O en O-doelstellingen in de jaarlijkse herziening bij te stellen . Dienovereenkomstig zijn de tussentijdse doelstellingen zoals in dit werkprogramma vermeld minder specifiek naar het eind van de geplande periode toe .  Dergelijke tussentijdse doelstellingen zijn echter noodzakelijk om een referentiebasis te scheppen voor evaluatie , behoorlijk management en verdere detaillering . Zij zijn in het werkprogramma opgenomen als de beste inschatting op dit moment van hoe de algemene doelstellingen van het project kunnen worden verwezenlijkt . Zij zijn indicatoren en eerste controlepunten aan de hand waarvan de concrete projectvoorstellen zullen worden onderzocht . Tussentijdse doelstellingen mogen evenwel niet worden beschouwd als verplichtend voorgeschreven zodat voorstellen met volmaakt aanvaardbare einddoelstellingen niet worden afgewezen uitsluitend omdat ze zijn opgezet met andere tussentijdse doelstellingen dan de in dit werkprogramma voorgestelde .  Binnen ieder van de onderscheiden onderwerpen van ESPRIT zijn er werkzaamheden die kunnen afhangen van de bekwaamheden , technieken of technologieën die worden ontwikkeld in één of meer andere gebieden . In individuele gevallen kan dit leiden tot specifieke tussentijdse doelstellingen in het ene gebied die in de plaats komen van demonstratieprojecten geidentificeerd in een ander gebied . Omgekeerd zouden in zulke gevallen demonstraties gevraagd of gesteund kunnen worden als een afzonderlijke eenheid .  Onder ieder O en O-onderwerp is in het werkprogramma werkprogramma vermeld waar voorstellen voor projecten van het type A en van het type B worden verwacht . Met het oog op een betere presentatie zijn de beschrijvingen van lopende werkzaamheden typografisch onderscheiden . Deze beschrijvingen zijn ondergebracht onder de meest voor de hand liggende titel , maar er zij op gewezen dat de projecten die in het kader van vorige werkprogramma's zijn geformuleerd in sommige gevallen de thans gehanteerde grenzen tussen onderwerpen overschrijden . Er zijn enige gebieden waarvoor geen nieuwe voorstellen worden verwacht in 1985 .  De meest recente informatie over deze projecten is , voor zover zij beschikbaar was , in het werkplan 1985 verwerkt . Er zij evenwel op gewezen dat ten tijde van de opstelling van het werkprogramma de Commissie de definitieve besprekingen over al deze werkzaamheden nog niet had beëindigd en dat in bepaalde gevallen wijzigingen noodzakelijk kunnen blijken .  Aangezien projecten van het type B beschreven zijn als onderzoekthema's , is de respons niet noodzakelijkerwijs beperkt tot de expliciet genoemde punten . Voorstellen die aanvullende , verwante onderwerpen behandelen , komen eveneens in aanmerking alsmede ( als algemene regel ) voorstellen van het type B ter ondersteuning van de onder projecten van het type A beschreven werkzaamheden . Ofschoon voorstellen van het type B minder beperkt zijn in hun onderwerp of te bereiken resultaat , moeten ze toch een sterke industriële oriëntatie hebben en leiden tot resultaten die industrieel te exploiteren zijn .  Met betrekking tot onderwerpen , of onderverdelingen daarvan , die reeds in werkzaamheden van het type A worden behandeld en waarvoor geen nieuw werk van het type A wordt gevraagd dit jaar , moet erop worden gewezen dat indien de bestaande werkzaamheden om een of andere reden niet volgens de verwachtingen zouden worden voortgezet , andere belangrijke voorstellen die betrekking hebben op hetzelfde gebied , opnieuw in aanmerking kunnen komen .  A-projecten of B-thema's waarvoor geen , of geen bevredigende , voorstellen worden ontvangen , of gebieden waarop bestaande werkzaamheden om enigerlei reden worden afgebroken , zullen opnieuw in beschouwing worden genomen voor opname in het werkprogramma van het volgende jaar .  0.10 . BESCHIKBARE MIDDELEN  De verdeling van de middelen tussen de vijf deelprogramma's zal worden bepaald door de in het werkprogramma 1985 geplande werkzaamheden en de uiteindelijke toewijzing van middelen aan de projecten die in 1984 aanvangen . Als maat voor de initiële toewijzing kan echter het gewenste algemene evenwicht tussen de deelprogramma's worden gebruikt . Aangezien de voorstellen voor programmatuurtechnologie  ( deelprogramma 2 ) in 1984 duidelijk onder de verwachtingen lagen kan dit enigszins worden opgevangen door meer middelen toe te kennen voor 1985 .  De in het werkprogramma opgenomen verdeling van middelen voor ieder deelprogramma kan naar aanleiding van een verdere technologische evolutie in de wereld worden gewijzigd . Met name in het licht van de respons van de industrie op verzoeken om voorstellen , moet het mogelijk zijn middelen van het ene naar het andere deelprogramma over te brengen - de onderverdeling van ESPRIT in vijf gebieden spruit immers voort uit managementbehoeften en is niet intrinsiek aan de aard van de werkzaamheden . De nadruk moet erop worden gelegd dat alle deelprogramma's juist een sterk onderling verband vertonen .  De bij benadering vastgelegde verdeling van de te ondersteunen inspanningen , uitgedrukt in manjaren voor de vijf komende jaren , is als volgt :  Deelprogramma * Jaar van het programma *   * 2 * 3 * 4 * 5 * 6 *  1 . Micro-elektronika * 400 * 440 * 430 * 430 * 440 *  2 . Programmatuur technologie * 340 * 390 * 400 * 400 * 440 *  3 . AIP * 370 * 420 * 420 * 420 * 440 *  4 . Kantoorsystemen * 320 * 360 * 340 * 320 * 360 *  5 . CIM * 200 * 230 * 230 * 200 * 240 *  Totaal * 1 630 * 1 840 * 1 820 * 1 770 * 1 920 *  DEELPROGRAMMA 1  GEAVANCEERDE MICRO-ELEKTRONICA  1 . Het hoofddoel van dit subprogramma vormt de ontwikkeling van silicium MOS - , bipolaire en GaAs-technologieën met de daarmede verband houdende CAD . Elk van deze heeft uiteenlopende verdiensten voor specifieke toepassingen van IT welke in onderstaande tabel zijn vermeld : Zie P.b .  Indien gecombineerd met CAD , CAM en fabricagemethoden , zullen deze technieken tegen 1988 een op gezonde basis geschoeide 1 mm industriële capaciteit creëren op een aantal plaatsen in Europa , waarbij dan aanzienlijke vorderingen zijn gemaakt op de weg naar submicron-capaciteit . Dan zal men tevens kunnen beschikken over de noodzakelijke CAD om VLSI-schakelingen te ontwerpen die deze technologieën gebruiken .  2 . Communicatie met de andere subprogramma's moet worden bevorderd zodat een snelle definitie kan plaatsvinden van de vereiste VLSI-demonstratieschakelingen , het ontwerp en de fabricage daarvan , ondersteund van uit die subprogramma's .  3 . De voorziening van wetenschappelijk en technisch personeel dat geschoold is in de specifieke vaardigheden van techniek en ontwerp van microelektronische processen dient te worden vergroot .  4 . Ondersteuning voor werkzaamheden op langere termijn , met inbegrip van optische elektronica , is op redelijk niveau voorzien .  5 . Bij en naast de werkzaamheden die worden aangevangen als onderdeel van het werkplan voor 1984 bestaat behoefte aan speciale aandacht voor kritische gebieden van toepassingen en technieken . Deze zijn vermeld in het nieuwe punt 1.9 en omvatten behuizing , droog etsen , laktechnologie , geleiders , isolatoren en epitaxie .  In de O en O-gebieden 1.1 en 1.2 zijn ter informatie de MOS - en bipolaire procesprogramma's gehandhaafd , hoewel zij thans zijn opgenomen in de aangegeven projecten . Deze programma's kregen de structuur van grote integrale projecten in plaats van loss 1 mm en submicron-projecten . Hierbij stonden de belangen van de efficiency voorop , aangezien elk niveau van de technologie wordt gebaseerd op de kennis die uit voorafgaande niveaus wordt verworven . Talrijke aspecten van een bepaald proces vereisen constante verbetering , zoals bijv . de oxydekwaliteit in MOS , ten einde te voldoen aan de vereisten voor elke navolgende ontwikkeling op het stuk van een grotere complexiteit van de schakelingen en grotere prestaties . De continuïteit in de werkzaamheden zou verloren gaan door afzonderlijke projecten op 1 mm en submicron-niveau .  Een nieuw aspect van de strategie is de identificatie van de noodzaak van grote coherente projecten die gericht zijn op specifieke aspecten van technologische aard en waarmee naargelang van de behoeften de hoofdprogramma's worden ondersteund . Het is bijzonder gewenst dat hierbij leveranciers van apparatuur worden ingeschakeld . Deze projecten zijn aangegeven onder punt 1.9 .  Er kan niet genoeg nadruk worden gelegd op het belang van CAD voor VLSI voor het totale welslagen van ESPRIT . Gegeven een goede technologie en een voortreffelijke CAD zal de sterk innoverende Europese industrie op de wereldmarkten met succes kunnen concurreren .  In totaal wordt reeds gewerkt aan een dertiental CAD-projecten met in totaal ongeveer 650 manjaren tussen 1983 en 1987 welke worden gesteund in het kader van de Verordening ( EEG ) nr . 3744/81 inzake het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de micro-elektronische technologie en de reeds begonnen proeffase van ESPRIT . Bovendien wordt dit jaar ( 1984 ) een nieuw project gestart . De integratie van de resultaten van deze werkzaamheden en de uitbreiding hiervan tot het ontwerp van ettelijke miljoenen schakelingscomponenten voor een omvangrijke reeks toepassingen , is hierbij de voornaamste taak .  Bij een gedetailleerde bestudering van de thans lopende werkzaamheden werd de behoefte vastgesteld aan een belangrijke stap vooruit op het gebied van CAD en hiervoor is een plaats ingeruimd in O en O-gebied 1.3 van het werkprogramma .  Er zijn veel meer instellingen met directe belangen en bevoegdheden op CAD-gebied dan in de VLSI-technologie het geval is . De hierbij voorgestelde projecten moeten met voldoende flexibiliteit worden opgezet ten einde de complexe technische en organisatorische problemen die zich voordoen te kunnen opvangen . Het ESPRIT-informatie-uitwisselingssysteem kan hierbij waardevolle steun verlenen .  Met computers gestuurde fabricage van VLSI wordt gezien als een essentieel bestanddeel van het programma en niet alleen als een middel ter opvoering van de efficiency bij de produktie . De vermindering van structuurgrootte en laagdikte stelt steeds grotere eisen aan de procescontrole in een situatie waarbij de uiteindelijke component-parameters van een groter aantal variabelen afhangen . De minimalisatie van hantering door de mens en de aanpak van de bronnen van opbrengstbeperkende verontreinigingen zijn van kritische aard . Bij een bepaald niveau van verontreiniging loopt de opbrengst naarmate de structuuromvang wordt verkleind , sterk terug . Bij de submicron MOS - en bipolaire projecten zal , waar dit zinvol is , aandacht worden geschonken aan aspecten van de computer-gesteunde fabricage . Dit zou eveneens kunnen worden gedaan in het kader van geschikte projecten van het type B .  O en O-gebied 1.1 . : Submicron MOS ( type A )  Beschrijving  Als eis wordt gesteld om alle afzonderlijke processtappen zoals lithografie , etsen , dopen , enz . te ontwikkelen , ten einde bij MOS een submicron structuurgrootte te verwezenlijken . Het doel is een proces te ontwikkelen waarmede het mogelijk is op een chip enkele miljoenen componenten aan logica en geheugen aan te brengen . De verwachting is dat beneden ongeveer 0,7 mm voor de lithografie gebruik zal worden gemaakt van andere dan optische hulpmiddelen . Ook zal worden ingegaan op de modelvorming van processen en componenten . Voor het verwezenlijken van deze doelstellingen moeten de kritische technieken worden ontwikkeld . Het betreft hier met 1.1 en 1.2 gemeenschappelijke gebieden welke zijn vermeld in punt 1.9 .  Vereisten   - ervaring met geavanceerde procédés ;   - ervaring op het gebied van geavanceerde processtappen ;   - beschikbaarheid van functionerende Computer Aided Design/Computer Aided Testing  ( CAD/CAT ) gereedschappen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - keuze van proces ( CMOS of gecombineerd C - en NMOS ) en van ontwerpmethode ;   - keuze van optische lithografie-uitrusting ;   - vaststelling van processtappen .  Jaar 2 :   - optimalisatie van afzonderlijke processtappen ;   - opstelling van voorlopige ontwerpvoorschriften ;   - karakterisering van processtappen ;   - begin van onderzoek inzake nieuwe processen en structuren voor submicrontechnologie .   * 18e maand : ontwerp en evaluatie van een proefchip met meer dan 1 000 transistoren gebaseerd op 1 mm ontwerpvoorschriften met een steek ( metaal plus tussenruimte ) van 3 mm .  Jaar 3 :   - demonstratie van de uitvoerbaarheid met een chip met een structuurgrootte van 1 mm en 0,5 miljoen componenten . Het streefcijfer is een vermogens/snelheidsrelatie van 50 femtojoules en een vertragingstijd van 1 ns .   - evaluatie van nieuwe stappen ( poortmateriaal , isolatie , verbindingen , enz ) .   - evaluatie van apparatuur voor submicronprocessen .   * 36ste maand : eerste exemplaren van demonstratieschakelingen met 0,5 miljoen transistoren , 1 micron-ontwerpvoorschriften , met gegevens over de vermogens/snelheidsrelatie en over de vertragingstijd .  Jaar 4 :   - keuze van apparatuur voor submicronlithografie ;   - blokschema van een 0,7 mm-proces met inbegrip van ontwerpvoorschriften .   * 48ste maand : statistische gegevens inzake de homogeniteit op een plak en opbrengst voor 1 mm-ontwerpvoorschriften en testschakelingen met meer dan 1 000 transistoren met 0,7 mm-ontwerpvoorschriften en een steek van 2 mm .  Jaar 5 :   - evaluatie van het 0,5 mm-proces ;   - demonstratie van de uitvoerbaarheid van het proces ;   - ontwerp van een chip met meer dan 1 miljoen componenten , een vermogens/snelheidsrelatie van 50 femtojoules en een poortvertraging van 1 ns .   * 60ste maand : eerste exemplaren van schakelingen met meer dan 1 miljoen transistoren , 0,7 mm-ontwerpvoorschriften , met gegevens over de vermogens/snelheidsrelatie en over de vertragingstijd .  Activiteiten afhankelijk van 1.1  VLSI-micro-elektronica voor informatietechnologie .  1.1.1 . " SOI Materials and Processing towards 3D Integration " ( ref . 245 : A/84 )  Het doel van dit onderzoek in samenwerkingsverband vormt de bestudering en ontwikkeling van nieuwe siliciumtechnologieën welke voor driedimensionale integratie noodzakelijk zijn . Deze 3D-benadering biedt de mogelijkheid van een hogere dichtheidsintegratie , hogere werkingssnelheid en multifunctionele signaalverwerking . De drie belangrijkste technologische verkenningen die worden uitgevoerd zijn :  a ) groei van SOI-actieve lagen met elektronische eigenschappen die noodzakelijk zijn voor het verwezenlijken van componenten en schakelingen van hoge kwaliteit .  b ) een zodanige stapeling van twee actieve niveaus dat elke kwaliteitsaantasting van reeds gerealiseerde componenten wordt vermeden .  c ) SOI-processen van enkelvoudig niveau voor de vervaardiging van afzonderlijke componenten en hun aansluiting ; ontwikkeling van een volledig proces voor twee actieve lagen .  1.1.2 . " Submicron CMOS-technologie " ( ref . 554 : A/84 )  Het project is gericht op ontwikkeling van de bouwstenen die noodzakelijk zijn voor een 0,5 mm CMOS-proces dat in de eerste plaats gericht is op de produktie van zeer snelle digitale schakelingen . Ten einde het programma de beste kans op succes te bieden , zijn twee fasen vastgesteld en opgezet . De eerste is gericht op een tussentijdse stap op 1 mm-niveau , terwijl de tweede is afgestemd op de uiteindelijke 0,5 mms-CMOS reeks . Bij beëindiging van het project moeten de IC-bedrijven van het consortium op proefschaal beschikken over de bouwstenen van een CMOS-proces waarmede IC's kunnen worden verwezenlijkt met 0,5 mm-karakteristieken .  1.1.3 . " Fysisch-chemische karakterisering van siliciumoxynitriden in verband met hun elektronische eigenschappen " ( ref . 369 : B/84 )  Het doel van het project is in de eerste plaats de relatie vast te stellen tussen de fysisch-chemische en elektrische eigenschappen van siliciumoxynitride-film en in de tweede plaats de relatie tussen de fysisch-chemische eigenschappen en de groeiparameters . Dit onderzoek wordt uitgevoerd met het oog op mogelijke toepassing van siliciumoxynitriden in de IC-technologie , bijv . in op NMOS-gebaseerde niet-vluchtige geheugens en in submicron MOS-componenten .  Voor het gebied 1.1 worden geen verdere voorstellen van type A verwacht .  Er worden specifieke voorstellen van type B ingewacht ter ondersteuning van bovenvermelde projecten op de gebieden opgesomd in sectie 1.9 .  O en O-gebied 1.2 . : Submicron bipolair ( type A )  Beschrijving  Het algemene doel is de ontwikkeling van specifieke bipolaire submicron processtappen die kan leiden tot een volledige processequentie voor IC's met zeer hoge prestaties .  Hiertoe zijn de volgende ontwikkelingen in het projectgebied opgenomen :   - algemene concepten voor schakelingen waarvan de evolutie parallel moet lopen met die van de technologie ;   - een verticale componentenstructuur die geschikt is voor submicronlithografie ;   - een geschikte technologie voor meerlaagsverbindingen ;   - een passende contact - en meerlaagsverbindingstechnologie ;   - een passend hoge dissipatie , groot aantal pennen , elektrisch aangepaste bedrading , behuizingen ;   - weergave van processen en componenten in modellen .  Bovendien is het projectgebied specifiek afhankelijk van de beschikbaarheid van kritische technieken welke onder gebied 1.9 vallen .  Vereisten   - ervaring met VLSI en geavanceerde siliciumverwerking ; beschikbaarheid van CAD/CAT-gereedschappen .  Activiteiten afhankelijk van 1.2  Snelle VLSI-micro-elektronica voor de informatietechnologie .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - 1 microntechnologie : start werkzaamheden aan processtappen , schakelingsstructuren , modellen . Evaluatie en keuze van essentiële apparatuur ;   - eerste keuze van proces - en schakelingsstructuren .   * 12de maand : eerste procesontwerpen ; evaluatie en keuze van essentiële apparatuur .  Jaar 2 :   - voorlopige optimalisatie van processtappen ;   - opstelling van ontwerpvoorschriften voor 1 micron ;   - begin met het ontwerpen van demonstratiechips ;   - start van onderzoek naar nieuwe processen en structuren voor submicrontechnologie .   * 24ste maand : vaststelling van definitieve ontwerpvoorschriften voor 1 micronafmetingen .  Jaar 3 :   - demonstratie van de haalbaarheid van het 1 micronproces voor chips met 10/20 000 poorten en een poortvertraging van 100 ps .   - start van werkzaamheden aan meerlaagscomponenten met een steek van 2 micron naast de voortzetting van het proefproject .   - voortzetting van het onderzoek op het gebied van de submicrontechnologie ;   - voorlopige ontwerpvoorschriften voor 0,7 micronstructuren .   * 36ste maand : demonstratie van de uitvoerbaarheid van een 1 micronproces voor chips met 10/20 000 poorten en een poortvertraging van 100 ps .  Jaar 4 :   - start van ontwerp van een demonstratiechip voor 0,7 micron ;   - optimalisatie va submicronprocesstappen ;   - keuze van essentiële apparatuur ;   - verbetering van de opbrengst van 1-micron demonstratiechip . * 48ste maand : opstelling van definitieve ontwerpvoorschriften voor 0,7 micronstructuren .  Jaar 5 :   - demonstratie van de haalbaarheid van een 0,7 micronproces voor chips met 20/50 000 poorten en een poortvertraging van 50 ps .   * 60ste maand : beschikbaarheid van de eerste exemplaren van 0,7 micronchips met 20/50 000 poorten .  1.2.1 . " Submicron bipolaire technologie - I "  ( ref . 243 : A/84 )  De algemene doelstelling van het programma is de ontwikkeling van specifieke bipolaire submicron processtappen welke leiden tot complete processequenties voor de vervaardiging van IC's met zeer hoge prestaties . Aan het einde van de periode van vijf jaar wordt de haalbaarheid gedemonstreerd van submicronprocessen aan de hand van een grote proefchip .  1.2.2 . " Submicron bipolaire technologie - II "  ( ref . 281 : A/84 )  Het doel van het project is de ontwikkeling van een bipolaire technologie voor uiterst snelle gegevensverwerkingsprodukten ( poortvertraging van minder dan 100 ps , vermogensvertragingsprodukt van minder dan 0,1 pJ , ontwerpvoorschriften voor afmetingen kleiner dan 1 micron ) . Hiervoor moeten specifieke processen worden ontwikkeld voor componenten-isolatie , dunneepi-lagen , E-B structuren , Schottky-diodes , poly Si-weerstanden , multilaagmetallisering van meer dan 4 lagen , passende behuizings - en beproevingstechnieken . De uitvoerbaarheid , prestaties , opbrengst en betrouwbaarheid moeten worden aangetoond met specifieke proefexemplaren , in het bijzonder bij een configuratie van 10 000 poortschakelingen per chip . De poortvertraging van minder dan 100 ps zal successievelijk in drie fasen worden bereikt nl . 200 , 100 , minder dan 100 ps .  Voor het gebied 1.2 worden geen verdere voorstellen van type A verwacht .  Er worden specifieke voorstellen van type B ingewacht ter ondersteuning van bovenvermelde projecten op de gebieden opgesomd in sectie 1.9 .  O en O-gebied 1.3 . : CAD  ALGEMENE DOELSTELLINGEN   ( a ) ontwikkeling van geavanceerde CAD-technieken om de steeds toenemende complexiteit van de schakelingen te beheersen ;   ( b ) totstandbrenging van een potentieel voor het ontwerpen van gecompliceerde VLSI-schakelingen dat voor de gehele IT-gemeenschap in de EEG toegankelijk is .  De algemene doelstelling is het binnen een gemeenschappelijk kader ontwikkelen van een geïntegreerde reeks van overdraagbare hulpmiddelen die geschikt zijn voor VLSI-schakelingen met enkele miljoenen componenten .  Dit moet :   - een gebruikersvriendelijke faciliteit bieden die gemakkelijk kan worden aangepast aan technologische veranderingen ;   - systeemontwerpers in staat stellen snel goede ontwerpen te maken die kunnen worden getest en de bijbehorende testinformatie snel te verwerken ;   - gemakkelijk kunnen worden aangepast aan technologische veranderingen ;   - faciliteiten bieden voor de optimalisatie van schakelingen ten aanzien van betrouwbaarheid en prestaties ;   - methoden omvatten voor op cellen gebaseerde ontwerpen en bibliotheken met aanpasbare bouwstenen ;   - relevante resultaten van CAD-projecten in het kader van Verordening ( EEG ) nr . 3744/81 assimileren .  Strategie   ( a ) Er dient een positieve poging te worden ondernomen om de opkomst aan te moedigen van een algemene CAD-infrastructuur en wel op zodanige wijze dat het merendeel van de hulpmiddelen kan worden gecombineerd tot een geïntegreerd en op ruime schaal toegankelijk potentieel van hulpmiddelen .   ( b ) Voor zover mogelijk zullen in elke projectfase gecompliceerde demonstratiechips centraal staan .   ( c ) Het opstellen van modellen voor componenten en processen wordt niet gezien als onderdeel van de CAD-projecten en maakt deel uit van de projecten voor de ontwikkeling van nieuwe VLSI-processen ( zie 1.1 en 1.2 ) ; verenigbaarheid met CAD is echter vereist .   ( d ) Er dient voor te worden gezorgd dat ontwikkeling in samenwerkingsverband tussen universiteiten , industrietakken en onderzoekinstellingen wordt gestimuleerd met het oog op de overdracht van know-how en ten einde CAD open te stellen voor een grotere gemeenschap .   ( e ) Er zal voor worden gezorgd dat contact wordt gehouden met , steun wordt verleend aan en gebruik wordt gemaakt van de resultaten van andere ESPRIT-activiteiten .   ( f ) De toepassing van kennis engineering op CAD dient de nadruk te krijgen .   ( g ) Waar zulks dienstig is dient specifieke CAD-hardware te worden inbegrepen .  Belangrijkste projecten  Op een viertal sleutelgebieden dient onmiddellijk een begin met de werkzaamheden te worden gemaakt . Het streven is een gelijktijdige ontwikkeling van hulpmiddelen en technieken , terwijl tevens significante stappen in de richting van de aanvaarding van een gemeenschappelijk kader moeten worden aangemoedigd .  Een belangrijk probleem ontstaat door de noodzaak de resultaten te verwerken van de huidige Euro-projecten die in de meeste gevallen moeilijk kunnen worden gekwantificeerd . Dit punt ressorteert onder het integratieproject dat richtlijnen zal verschaffen voor toekomstige projecten . Nieuwe projecten moeten van te voren hun gekwantificeerde doelstellingen en beperkingen voldoende gedetailleerd definiëren teneinde een volledige evaluatie mogelijk te maken .  Een vijfde gebied heeft betrekking op kleinere projecten van het B-type welke een speculatief en innoverend karakter hebben .  Op CAD-gebied dienen omvangrijke werkzaamheden plaats te vinden . Gezien de beperkte middelen werden de volgende projecten zorgvuldig geselecteerd op grond van het feit dat zij naar alle waarschijnlijkheid een blijvende uitwerking op lange termijn hebben op de werkzaamheid in Europa .  Vereisten   - Kennis van het ontwerpproces .   - Toegang tot de resultaten en hulpmiddelen ontwikkeld in CAD en meer bepaald in het kader van Verordening ( EEG ) nr . 3744/81 en in de ESPRIT projecten .   - Ervaring met algorithmen die bij VLSI-ontwerp worden gebruikt .   - Technologieën en demonstratiechips in de grootte-orde van 10 miljoen transistoren .  1.3.1 . CAD-integratieproject ( type A )  Er bestaat behoefte aan een brede en representatieve groep ontwikkelaars van Design Automation ( DA ) hulpmiddelen , die samenkomen en gemeenschappelijk aanbevelingen opstellen met betrekking tot de mechanismen en het kader voor een betere integratie en ruimere toegankelijkheid van Europese hulpmiddelen op het gebied van CAD .  Door het project zullen regelmatig studierapporten worden opgesteld en worden de bevindingen gerelateerd aan bepaalde specifieke gefinancierde programma-activiteiten ter ondersteuning van de integratie en combinatie van beschikbare en in Europees verband gesteunde hulpmiddelen en ter definiëring van een normenkader voor toekomstige werkzaamheden .  Bij de studies dient rekening te worden gehouden met de ontwikkelingen op wereldniveau ( bijv . Electronic Design Interchange - EDIF ) op het gebied van de informatietechnologie en DA systeemarchitecturen Format .  Fase 1  Jaar 1 :  Vraagstukken in verband met het overbruggen van de beschikbare Europese hulpmiddelen/technieken van de integratie , gevolgen van netten en verspreide gegevens .  Jaar 2 :  Aanbeveling van normen voor gegevens en overdraagbaarheid , invloed van speciale DA hardware richtlijnen voor ontwerpen van DA hulpmiddelen .  Mijlpalen :  a ) Integratie van thans in ontwikkeling zijnde systemen en hulpmiddelen in een systeem van de eerste generatie  b ) Definitie van een normenkader voor toekomstige werkzaamheden .   * Een veelomvattende herziening van wat bereikt is , en een evaluatie van de rest van het werk moeten op dit punt verricht worden .  Fase 2  Jaar 3 en jaar 4 :  uitbreiding met het oog op de verwerking van de gevolgen van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van DA-hardware , kunstmatige intelligentie en databasetechnologie .  Jaar 5 :  Voltooiing van de integratie van systemen van de tweede generatie en herziening van bestaande normen .  Mijlpalen :  a ) Integratie van geavanceerde hulpmiddelen in een systeem van de tweede generatie .  b ) Herziening van bestaande normen met bijwerking daarvan waar dit wenselijk is .  1.3.2 . Gebruikersinterface-project ( type A )  Het doel is de bevordering van een doelmatiger gebruik en een consistentie van CAD-hulpmiddelen vanuit het gezichtspunt van de gebruiker . De werkzaamheden bestaan uit een combinatie van een omvangrijke studie en de praktische aanpassing van enkele bestaande programma's .  Jaar 1 :  Verbetering van de aspecten van de gebruikersinterface in de in uitvoering zijnde CAD-systeemprojecten tijdens het volledige ontwerpproces .  Belangrijke eigenschappen :   - gebruikersvriendelijkheid   - snelle responsietijd   - overdraagbaarheid   - consistentie .  Jaar 2 :  Onderzoek van de communicatieschakels tussen intelligente werkstations en de centrale rekeneenheden :   - Snelheid van transmissie   - Transmissieprotocol   - Verdeling van gegevens en processen over werkstations en computers .  Jaren 3 en 4 :  Bestudering van de mens/machine-interface in verband met CAD-nieuwe in - en uitvoertechnieken , bijv . invoer van stemgeluid ( zie ook andere ESPRIT gebieden . )  1.3.3 . Vraagstukken van de integratie op zeer grote schaal ( type A )  Het doel is nieuwe algorithmen en architecturen te ontwikkelen die geschikt zijn voor VLSI-schakelingen die miljoenen transistoren bevatten . In eerste aanleg moet een formeel inzicht worden verkregen in de grenzen van de momenteel gebruikte algorithmen op uiteenlopende niveaus van het ontwerpproces .  Het is bekend dat voor 90 % van de CAD problemen een toename van de complexiteit voorbij een bepaalde grens nieuwe oplossingen vereist , en het staat wel vast dat in de toekomst talrijke nieuwe benaderingen op de algorithmen moeten worden toegepast .  De deelnemers moeten gezamenlijke studies en gekwantificeerde evaluatie combineren met praktijkwerkzaamheden aan specifieke hulpmiddelen met gebruikmaking van expertsystemen en speciale apparatuur waarmede een reeks DA-problemen zou kunnen worden ondersteund .  Jaar 1 :  Vaststelling van criteria voor evaluatie van prestaties , speciaal met betrekking tot :   - Hulpmiddelen voor het produceren van lay-outs   - Hulpmiddelen voor floor-planning   - Hulpmiddelen voor functionele ontwerpen .  Jaar 2 :  Experimenten met beschikbare hulpmiddelen , AI-systemen en speciale apparatuur , welke moeten resulteren in :   - Grenzen in tijd-ruimte-complexiteit   - Pathologische gevallen  Definitie van een demonstratiesysteem voor het verrichten van algorithmische taken in samenwerkingsverband met behulp van AI-technieken en alle noodzakelijke apparatuur voor speciale doeleinden .  Jaren 3 en 4 :  Implementatie van het systeem en demonstratie daarvan aan de hand van een " moeilijk " en omvangrijk probleem .  1.3.3.1 . " Beschrijvingstaal voor VLSI " ( ref . 42 : A/83 )  In dit project worden twee nieuwe hiërarchische IC ontwerpbeschrijvingstalen gerealiseerd voor het beschrijven van schakelingsnetwerken en lay-outs . Het algemene doel is een VLSI CAD-infrastructuur te verwezenlijken die hulp kan bieden voor een drastische verbetering van de produktiviteit van de ontwerpers en welke gelegenheid biedt voor verdere ontwikkeling .  1.3.3.2 . " Geavanceerde algorithmen , architectuur en lay-out-technieken voor op VLSI gerichte signaalverwerking " ( ref . 97 : A/83 )  Dit project is gericht op de ontwikkeling van CAD-hulpmiddelen en geavanceerde ontwerptechnieken voor CMOS-schakelingen voor digitale signaalverwerkingschips voor bitseriële en gemengde bitseriële/parallelle of parallelle architecturen :  1.3.3.3 . " Het door herconfigureerbaarheid verwezenlijken van een integratiesysteem op ultragrote schaal met grote opbrengst en hoge betrouwbaarheid " ( ref . 244 : B/84 )  Uiterst betrouwbare ULSI kan worden verwezenlijkt door invoering van redundantie in een chip zodat er een tolerantie ontstaat ten aanzien van defecte cellen of elementen . Deze grotere omvang kan echter tot een vermindering van de opbrengst leiden . De invoering van redundantie wordt voorgesteld met het oog op verbetering van de opbrengst door middel van herconfiguratie aan het einde van de produktie en de fouttolerantie door middel van on-line-herconfiguratie . Voor een succesvolle voltooiing van het project is deskundigheid vereist op het gebied van de analyse van siliciumopbrengst met inzichten in de falingsmechanismen en de verdeling daarvan , architectonische strategieën voor het aanbrengen van scheidingslagen , implementering van redundantie en handhaving van beproefbaarheid , silicium-ontwerpmethodologieën welke verfijnd zijn ten einde aan bovenvermelde eisen te voldoen en specifieke produktietechnieken ter ondersteuning van de vereiste fysische herstructurering en gericht op speciale eisen bij het beproeven en de behuizing . Het project zal uitmonden in een demonstratiechip en de ondersteunende technologie zal gevormd worden door een geavanceerde CMOS met geschikte meerlaagsinterconnecties .  Er worden aanvullende voorstellen van het type A ingewacht .  1.3.4 . Ontwerphulpmiddelen van hoog niveau ( type A )  Hierbij wordt als eis gesteld de ontwikkeling van een serie geïntegreerde ontwerphulpmiddelen voor ontwerp op hoog niveau ( specificatie , synthese en verificatie ) met een hoge graad van technologieonafhankelijkheid . Deze streefontwerpen hebben een schaal van tien miljoen componenten per chip , welke zowel geheugen als processorschakelingen kan omvatten . De hulpmiddelen moeten de ontwerper helpen bij het onderverdelen van een systeem in subsystemen en bij het toewijzen van functies met het oog op implementatie in hardware of software . Hierbij dient men zich te richten op implementatiedetails zoals beproefbaarheid en lay-out . Tevens dient de problematiek te worden benaderd van gemengde analoge/digitale ontwerpen .  Jaar 1 : Ontwerp van een algemene reeks hulpmiddelen .  Jaar 2 : Begin implementatie van hulpmiddelenreeks .  Jaar 3 : Voltooiing van implementatie hulpmiddelenreeks .  Jaar 4 : Beproeving en demonstratie van hulpmiddelenreeks op meervoudige chip-subsystemen met processor - , geheugen - en analoge functies .  1.3.4.1 . " CAD-ontwerpsystemen van hoog niveau voor interactieve lay-out en ontwerp " ( ref . 10 : A/83 )  Het doel van dit project is de definitie en demonstratie van het CAD-systeem voor ontwerp en lay-cut van VLSI-schakelingen , van de beginspecificatie tot de maskers . Hierbij zal men zich richten op een complexiteit van de schakeling tot 1 000 000 transistoren . Algemene doelstelling is bekorting van de ontwerptijden .  Er worden aanvullende voorstellen van type A ingewacht .  1.3.5 . Specifieke nieuwe ontwerphulpmiddelen ( type B )  Er zal steun worden verleend voor een aantal kleine en uiterst innovatieve projecten . Er bestaat een ruime reeks van eventuele onderwerpen welke het ontwerp van VLSI-schakelingen op grote schaal omvatten .  Er wordt voorrang gegeven aan projecten die gericht zijn op ontwerpvraagstukken op de volgende gebieden :   - Zeer snelle VLSI-schakelingen ( bijv . 50 ps )   - Integratie op de schaal van de plakken   - Fouttolerantie bij hoge opbrengst   - Parallelle architecturen ( bijv . systolische configuraties )   - Specifieke technologieën ( bijv . GaAs )   - Speciale hardware voor CAD .  1.3.6 . Ontwerp en karakterisering van cellen  ( type A )  Het doel is cellen te verschaffen die gebruikt kunnen worden voor evaluatie van siliciumtechnologieën en de CAD-hulpmiddelen die in het kader van ESPRIT in verband met werkende schakelingen zijn ontwikkeld . Het is niet de bedoeling een complete bibliotheek van cellen te verschaffen , maar om een beproefde methodologie te ontwikkelen voor een snel ontwerpen en karakteriseren van cellen . Een belangrijke inbreng vormt informatie inzake componentenmodellering vanuit de projecten die het proces onderzoeken .  Hieronder vallen o.m . drie categorieën cellen :  1 . Primitieve cellen  2 . Geparametriseerde cellen  3 . Vaste cellen  voor zowel analoge als digitale functies .  Met betrekking tot elke cel moeten beschrijvingen worden verstrekt op lay-out , functioneel en elektrisch niveau , met volledige informatie voor simulatie en parameterextractie . De bedoeling is een minimale reeks cellen te verschaffen voor elke technologie . Elke cel moet volledig gesimuleerd en gekarakteriseerd worden .  Jaar 1 :  Selectie van voorlopige normen en ontwikkeling van een fundamentele methodologie voor het ontwerpen van cellen .  Jaar 2 :  Ontwikkeling van een primitieve celbibliotheek en technieken voor parametrisering .  Jaar 3 :  Ontwerp van geparametriseerde en vaste cellen .  Jaar 4 :  Karakterisering en demonstratie in representatieve schakelingen .  Opm . : Tijdens het verloop van het project zullen passende normen worden geïmplementeerd naarmate deze ter beschikking komen .  O en O-gebied 1.4 . : Geïntegreerde schakelingen met samengestelde halfgeleiders  Beschrijving  Geïntegreerde digitale schakelingen van samengestelde III-V-halfgeleidermaterialen bieden het potentiële voordeel van een hogere snelheid en/of van het produkt van snelheid en vermogen ten opzichte van siliciumschakelingen op grond van de grotere elektronenmobiliteit . De technologie loopt qua complexiteit vele jaren achter op silicium en er moet dan ook veel onderzoek worden verricht naar materialen en processen . De groeiende markt voor snelle schakelingen met laag vermogen vraagt om aanpak van deze problemen .  De technologie behelst GaAs schakelingen gebaseerd op FET en GaAs/GaA1As-heterojunctiestructuren op basis van transistoren met hoge elektronenmobiliteit  ( HEMT ) of de heterojunctie bipolaire transistoren ( HJBT ) . Er is fundamenteel onderzoek vereist op het gebied van de vervaardiging van materialen , ionenimplantatie en IC-procestechnologieën .  Opm . : Voor de verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma dient men over zeer ruime middelen te beschikken welke in het kader van ESPRIT wellicht ontbreken . Hiertegenover staat dat de doelstellingen een minimum vertegenwoordigen om concurrerend te kunnen blijven . In verband hiermede dienen aanvullende middelen en/of minder ambitieuze programma's te worden aanvaard .  Vereisten   - bron van geschikte substraatmaterialen   - CAD-faciliteiten   - geschikt laboratorium en een ervaren team   - mogelijkheden voor ionen-implantatie en/of MBE - en/of MOCVD epitaxiale groei .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - Hoofdaccent op de ontwikkeling van GaAs IC-fabricage op 2''-plakken resulterend in submicronafmetingen met speciale aandacht voor reproduceerbaarheid en opbrengst .   - Optimalisatie van materiaalgroei en fabricage van experimentele HEMT's en HJBT's in het GaAs/GaA1As-systeem .   * 12de maand : demonstratie van de uitvoerbaarheid van op MESFET gebaseerde schakelingen met 1 000 poorten en een poortvertraging ( tpd ) van minder dan 100 ps .   - Demonstratie van fundamentele HJBT en/of HEMT-schakelingen ( geen ring-oscillatoren ) .  Jaar 2 :   - Voortzetting der werkzaamheden met nadruk op het fabricageproces voor GaAs-IC's en met submicronafmetingen en met speciale aandacht voor reproduceerbaarheid en opbrengst . Installatie van 3'' procescapaciteit .   - Voortzetting van het onderzoek inzake de optimalisatie van HEMT en/of HJBT IC's .   * 24ste maand : demonstratie van een geheugen van ten minste 1K ( toegangstijd van minder dan 1 ns , dissipatie van minder dan 500 mw ) en/of van schakelingen van overeenkomstige complexiteit .   - Demonstratie van de uitvoerbaarheid van HEMT en/of HJBT-schakelingen met 100 poorten .  Jaar 3 :   - Verwezenlijking van verbetering van opbrengst en betrouwbaarheid bij het fundamentele GaAs-IC-proces ;   - Verbetering van de fundamentele processtappen voor een GaAs/Ga1As-IC-proces gebaseerd op de HEMT of bipolaire transistor .   - Vaststelling van de toepasbaarheid van HJBT/HEMT voor digitale IC voor een snelle 8-bit processor .   * 36ste maand : evaluatie van de opbrengst bij een demonstratieschakeling van 1K of gelijkwaardige complexiteit op ten minste 10 plakken . Demonstratie van de uitvoerbaarheid van een 1K HEMT-geheugen en/of vergelijkbare HJBT-schakeling . Vergelijking van verschillende technologieën ( zo mogelijk met dezelfde schakeling voor elke technologie ) . Besluit inzake de keuze van een van deze technologieën .  Jaar 4 :   - Verbetering en consolidatie van het gekozen proces ;   - fabricage van experimentele IC's en verbetering van de opbrengst ;   - ontwikkeling van schakelingen voor een snelle 8-bit-processor .   * 48ste maand : demonstratie van een 16K-geheugen  ( of daarmede gelijk te stellen ) in de gekozen technologie .  Jaar 5 :   - Opvoering van de complexiteit ;   - Ontwerp en vervaardiging van andere geavanceerde complexe IC's .   * 60ste maand : demonstratie van een omvangrijke schakeling met een complexiteit van 10-20K poorten , en een kwaliteitsfactor van minder dan 100 femto-joules met een poortvertraging van minder dan 50 ps . De demonstratieschakeling zou kunnen zijn een 16 K geheugen met een toegangstijd in de orde van een aantal nanoseconden , ofwel zou in jaar 3 kunnen worden gedefinieerd om de behoeften te vervullen in andere onderdelen van ESPRIT  ( speciaal een hoge snelheid databus ) of van de telecommunicatieindustrie ( bijv . signaalverwerking ) .  1.4.1 . " Samengestelde halfgeleidermaterialen en geïntegreerde schakelingen-I " ( ref . 232 : A/84 )  De algemene doelstelling van dit programma vormt de ontwikkeling van galliumarsenide digitale geïntegreerde schakelingtechnologieën met gebruikmaking van GaAs-MESFET-transistoren met hoge elektronenmobiliteit  ( HEMT/TEGFET ) en heterojunctie bipolaire transistoren  ( HBT ) als actieve elementen van de schakeling . Deze schakelingen worden zodanig geconfigureerd dat de snelheids - en vermogensvoordelen van GaAs ten opzichte van silicium op gepaste wijze worden aangetoond .  1.4.2 . " Samengestelde halfgeleidermaterialen en geïntegreerde schakelingen-II " ( ref . 522 : A/84 )  De algemene doelstelling van het onderzoekprogramma is de ontwikkeling van geavanceerde aspecten van de GaAs-digitale geïntegreerde schakelingstechnologieën en de daarmede verband houdende deskundigheid met het oog op de mogelijkheid van de vervaardiging van snelle digitale schakelingen met groot vermogen . De gehele IC-fabricage wordt niet als preconcurrentieel beschouwd . Digitale IC's voor demonstratiedoeleinden worden ontwikkeld ter evaluatie van de prestaties van de verschillende logischeschakelingstechnologieën .  1.4.3 . " CAD-methoden voor analoge GaAs-monolithische IC's " ( ref . 255 : B/84 )  Het accent van het onderzoekprogramma ligt op de ontwikkeling van een volledige CAD-bibliotheek van theoretische modellen en experimentele gegevens voor passieve elementen en actieve componenten die vereist zijn voor GaAs-analoge IC's . De werkzaamheden beginnen met het afleiden van fysische modellen en gelijkwaardige schakelingen voor verschillende MESFET-typen en passieve elementen voor zowel geconcentreerde als verspreide benaderingen . De volgende stap is CAD van groepen passieve en actieve componenten voor de geïntegreerde implementatie van elementaire functies . In dit verband zal , naast de analyse van schakelingen tevens simulatie plaatsvinden van koppeling tussen aan elkaar grenzende elementen en warmteverdeling . In de daaropvolgende fase moeten met behulp van speciale analyseprogramma's analoge IC's worden bestudeerd die gedefinieerd worden als functionele blokken van hoog niveau . Dit eindprogramma voor CAD omvat o.m . evaluatie van de opbouw van de lagenstructuur en een analyse van de foutgevoeligheid . Interactieve optimalisatie wordt opgezet in een gebruikervriendelijk overdraagbaar pakket . Het project begint met C en X-bandonderzoek dat zal worden uitgebreid tot 18 GHz . De CAD-mogelijkheden zullen worden aangetoond met verschillende GaAs-IC-demonstratie-exemplaren , met inbegrip van componenten met submicronafmetingen .  Er worden aanvullende voorstellen van type A en B ingewacht .  O en O-gebied 1.5 . : Opto-elektronica  Beschrijving  De behoefte aan opto-elektronische componenten voor telecommunicatie , interne en externe computerverbindingen , ultrabreedband beeldverwerking en transmissieschakeling zal steeds groter worden . Toekomstige generaties van single-mode communicatiesystemen kunnen gebruik maken van coherente detectie en meerkanaalsgolflengte-multiplexing en kunnen fasegemoduleerd zijn . Dit zal tot betere prestaties leiden en verenigbaar zijn met geïntegreerde optische logische schakelingen . Hierdoor zullen verwerking , combinatie en routering met zeer hoge snelheden mogelijk worden . In halfgeleidervorm zullen zij tevens verenigbaar zijn met III-V-geïntegreerde schakelingen , waardoor een snelle elektrische interface mogelijk wordt .  Opm . : Voor de verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma dient men over zeer ruime middelen te beschikken welke in het kader van ESPRIT wellicht ontbreken . Daartegenover staat dat de doelstellingen een minimum vertegenwoordigen om concurrerend te blijven . In verband hiermede dienen aanvullende middelen en/of minder ambitieuze programma's te worden aanvaard .  Vereisten   - bron van geschikte substraatmaterialen   - geschikt laboratorium en ervaren team   - potentieel op het gebied van de epitaxiale groei .  Dit programma is niet gericht op computers die op optiek gebaseerd zijn , maar op het verschaffen van componenten en subsystemen voor transmissies met hoge bit-snelheden . De beide benaderingen zijn :  a ) Geïntegreerde elektronische en optische componenten op één chip :  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - optimalisatie van materiaalgroei en laagstructuren ;   - integratie van fotodetector met een frontversterkingscomponent ;   - werk aan laser drivers in materialen op InP-basis ;   - werk aan de ontwikkeling van een op InP gebaseerde IC-technologie welke verenigbaar is met de opto-elektronica daarvan .   * 12de maand : demonstratie van een monolithische fotodetector met interne versterking .  Jaar 2 :   - Vergelijking ( zowel experimenteel als aan de hand van modellen ) van hybride en monolithische integratie voor ontvangermodule ;   - Voorzetting van de ontwikkeling van op InP gebaseerde IC-technologie ;   - Ontwikkeling van isolatie - en interconnectietechnieken bij op InP gebaseerde materialen .   * 24ste maand : demonstratie van een monolithisch geïntegreerde ontvanger met een bandbreedte van ten minste 2,5 GHz .  Jaar 3 :   - Vergelijking van hybridische en monolithische integratie van zendermodule ;   - Vervaardiging van een geïntegreerde zender .   * 36ste maand : demonstratie van een geïntegreerde zender met een bandbreedte van meer dan 2,5 GHz .  Na het 3e jaar dient bij verdere optimalisatie van ontvanger , zender en wellicht ook repeaters rekening te worden gehouden met de laatste ontwikkelingen in en de behoeften van de telecommunicatieindustrie , en andere gebieden van ESPRIT .  b ) Golflengte-multiplexing ( WDM ) met geïntegreerde optica :  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - Optimalisatie van epitaxiale groei voor lasers , detectors en golfgeleiders ;   - Evaluatie van met elektronenbundels en met holografie geproduceerde roosters ;   - Demonstratie van een DFB-laser .   * 12de maand : demonstratie van een DFB-laser met een drempelstroom van minder dan 50 mA ; demonstratie van een met een golfgeleider gevoede fotodetector ; monolithische golfgeleider met laag verlies ( kleiner dan 1dB/cm ) .  Jaar 2 :   - Optimalisatie van DFB-laser voor directe modulatie bij hoge frequentie ;   - Vervaardiging van 2 BH-lasers op verschillende golflengte op dezelfde chip ;   * 24ste maand : demonstratie van modulatoren met een bandbreedte van 2,5 GHz in halfgeleiders .  Jaar 3 :   - Monolithische integratie van 2 DFB-lasers die op twee verschillende golflengten werken ;   - Optimalisatie van externe modulatoren op halfgeleidermaterialen ;   - Vervaardiging van demultiplexende detectors ;   * 36ste maand : demonstratie van een geïntegreerde zender met een bandbreedte van meer dan 2,5 GHz .  Jaar 4 :   - Integratie van 2 DFB-lasers in combinatie met een optische multiplexer ;   - Verbetering van een demultiplexende fotodiode .   * 48ste maand : demonstratie van geïntegreerde WDM-zender - en ontvangermodules .  In dit stadium moet men kunnen beschikken over een aantal bijdragen van andere ESPRIT-gebieden en van de telecommunicatie-industrie om een demonstratieverbinding met zeer hoge bitsnelheid  ( enige gigabit ) te kunnen verwezenlijken .  1.5.1 . " Geïntegreerde opto-elektronische componenten voor transmissiesystemen met optische vezels voor zeer hoge bitsnelheden " ( ref . 263 : A/84 )  Het algemene doel van het onderzoekprogramma vormt een significante opvoering van de gegevenssnelheid bij informatie-transmissiesystemen door gebruik te maken van componenten met grote prestatie en een groot aantal verschillende multiplexing-technieken , voornamelijk bij toepassing van uiteenlopende golflengten . Gedurende de eerste drie jaar zullen de activiteiten worden geconcentreerd op het verwezenlijken en het gebruik van single-mode discrete functies welke geschikt zijn voor een daarop aansluitende hybride en monolithische integratie . In jaar 3 en 4 zal men zich richten op volledige hybride integratie . De werkzaamheden met betrekking tot deze materialen zullen gericht worden op reproduceerbare groei van heterostructuren met hoge kwaliteit , grote homogeniteit en een groot oppervlak geschikt voor lasers met een lage drempelstroomdichtheid en goed gecontroleerde golflengte , voor fotodetectoren met een laag restdoopniveau en voor golfgeleiders met lage verliezen .  1.5.2 . " Technologie voor op InP gebaseerde optoelektronische schakelingen " ( ref . 546 : A/84 )  Dit programma richt zich op de ontwikkeling van de technologie die vereist is voor de vervaardiging van elektronische componenten in een vorm die kan worden geïntegreerd met de optische componenten . Er wordt een reeks componenten onderzocht en vergeleken die voor een reeks functies moeten worden gebruikt . In verband met het belang van het werken met langere golflengten zullen alle activiteiten betrekking hebben op halfgeleidermaterialen gebaseerd op InP . Een belangrijk potentieel voordeel van het programma vormt het feit dat de te bestuderen materialen naar men verwacht een zeer hoge prestatie in conventionele elektronische schakelingen bezitten . Het programma kan aldus resulteren in zowel verbeterde elektronische functies als in verfijnde opto-elektronische schakelingen .  1.5.3 . " Optische interconnecties voor VLSI en IC's met hoge bitsnelheid " ( ref . 380 : B/84 )  Dit onderzoekprogramma van speculatieve aard wordt uitgevoerd met het oog op onderzoek van de toepassing van optische interconnectie ter beperking van het aantal pennen aan de behuizing , en de elektromagnetische storing in VLSI en snelle geïntegreerde schakelingen en in modules die deze componenten bevatten . Het volledige programma duurt vier jaar . Het eerste jaar zal aan ontwerp - en studiewerkzaamheden worden besteed . De activiteiten zullen in het tweede en derde jaar worden opgevoerd als de belangrijkste experimentele werkzaamheden ter hand worden genomen . In het laatste jaar zullen tenslotte de demonstratiecomponenten worden voltooid , het ontwerp en de prestatieverwachtingen definitief worden opgesteld en zullen specifieke toepassingen worden verkend .  1.5.4 . " Moleculaire techniek voor opto-elektronica "  ( ref . 443 : B/84 )  Het project heeft als doelstelling de ontwikkeling van nieuwe organische elektro-optische en niet-lineaire optische materialen . Er bestaat een toenemende behoefte aan dergelijke materialen op de zich snel uitbreidende gebieden van geïntegreerde optica en optische communicaties . Het doel van het project is de produktie van nieuwe materialen voor de vervaardiging van componenten waarin gebruik wordt gemaakt van elektro-optische effecten , frequentie-mengeffecten van de tweede orde en effecten van de derde orde .  Er worden aanvullende voorstellen van type A ( en B ) ingewacht .  O en O-gebied 1.6 . : Platte beeldschermen  Beschrijving  Op vele gebieden , bijv . werkstations , electronische kantoorapparatuur enz . , is er behoefte aan nieuwe , geavanceerde beeldschermsystemen die de conventionele kathodestraalbuis kunnen vervangen . Zulke beeldschermen moeten grote afmetingen hebben  ( A4 en groter ) en middelgroot tot hoog oplossend vermogen . De mogelijkheid van kleurenweergave is ook wenselijk of zelfs noodzakelijk .  Op het ogenblik worden vele wijzen van aanpak onderzocht . De problemen van multiplexing , minimalisatie van defecten , materiaaleigenschappen , enz . worden groter met toenemende afmetingen en oplossend vermogen van het beeldscherm . Een duidelijke identificatie van specifieke problemen en een definitie van de optimale technologische strategie voor Europa om een wezenlijke invloed op dit gebied te hebben , is vereist . Een dergelijk initiatief moet nauw verbonden zijn met nationale activiteiten op dit gebied .  Er wordt vastgesteld een definitie-project uit te voeren , waarin de voornaamste beoefenaren van deze technologie in de Gemeenschap hun kennis en ervaring bundelen . Dit project zou 12 tot 18 maanden duren en de weg banen voor een significante gecoordineerde Europese aanpak op dit gebied . De verwachte resultaten van dit project zouden hun neerslag vinden in een studierapport , te voltooien tussen maanden 12 en 14 , waarvan de aanbevelingen moeten worden ondersteund door een of meer demonstraties , te voltooien tegen de 18de maand .  1.6.1 . " Materialen en technologieën voor TFT's met hoge mobiliteit voor busversterkers voor LC-beeldschermen " ( ref . 491 : B/84 )  In de huidige praktijk bestaan periferische versterkerschakelingen voor LC-beeldschermen met actieve matrix uit externe IC-chips . In het kader van dit project wordt voorgesteld dunne-laagmaterialen en technologieën voor kolom - en lijn-busversterkers te ontwikkelen ter vervanging van de externe IC-chips . De voornaamste taak bestaat uit het ontwikkelen van een lagetemperatuurneerslagproces voor het dunne laagmateriaal van de halfgeleider dat verenigbaar is met de glassubstraten die voor het LC-display worden gebruikt . Het materiaal dat hiervoor in hoofdzaak wordt voorgesteld is polykristallijn silicium dat wordt neergeslagen in een hoog-vermogensglimontladingsproces . Voorts zullen elementaire dunne-laag transistor  ( TFT ) schakelingen worden ontwikkeld en onderzocht die geschikt zijn voor schuifregisters voor busversterkers , terwijl tevens versterkerprototypen met korte lengte met LC-matrixschermen zullen worden gecombineerd en beproefd .  Voor gebied 1.6 worden voorstellen ingewacht zoals hierboven aangegeven .  O en O-gebied 1.7 . : ( dit nummer wordt open gelaten . )  O en O-gebied 1.8 . : Algemene onderzoekthema's van type B  Dit gebied omvat onderzoekthema's van type B welke nog niet zijn vervat in de micro-elektronicagebieden van 1.1 tot 1.6 . Uiteraard diener deze thema's relevant te zijn voor de doelstellingen van het subprogramma micro-elektronica en moeten zij zelf van hoge intrinsieke waarde zijn .  Opmerking : Aangezien dit onderzoeksgebied zeer wijd van omvang is kan in dit document geen gedetailleerd programma gegeven worden . In elke afzonderlijk geval zal een voorstel van type B echter nauwkeurig jaarlijkse doelstellingen moeten opgeven waartegen de voortgang kan worden gemeten .  1.8.1 . " Onderzoek van alle aspecten van de interconnectie van geïntegreerde schakelingen met een groot aantal pennen " ( ref . 199-544 : B/83-84 )  Dit project is gericht op de volgende doelstellingen  1 . Ontwikkeling van alternatieve methoden voor het verbinden van de geïntegreerde schakelingen met het interconnectiemedium ,  2 . Ontwikkeling van interconnecties met groot oppervlak en hoge dichtheid door gebruikmaking van meerlaagspolymeertechnieken  3 . Ontwikkeling van interconnecties met redelijk groot oppervlak en ultrahoge dichtheid gebaseerd op een combinatie van dikke-laagdiëlektrica en additieve basismetaal elektroplateringsmethoden .  Het ligt hierbij in de bedoeling om alle interconnectiesystemen in niet meer dan twee lagen uit te voeren en daarbij te komen tot lage produktiekosten door beperkte bewerking en goedkope materialen . Alle onderdelen van het project zijn zodanig opgezet dat optimaal gebruik wordt gemaakt van de pakketten die ontwikkeld worden in het kader van aanvullend programma 1.9.1 . 5D0141.11.8.2 . " Plasma-neerslagtechnologie voor dunnefilmmedia voor magnetische registratie " ( ref . 334 : B/84 )  Het doel van het project is het ontwikkelen van neerslagtechnieken waarbij de superieure technische kwaliteiten van dunne-laagmedia kunnen worden gecombineerd met de hoge neerslagsnelheden die bij de produktie op industriële schaal vereist zijn . Men streeft ernaar de neerslagsnelheid met een belangrijke factor op te voeren .  Aanvullende onderzoekthema's van het type B worden ingewacht . Een niet uitputtende lijst van kandidaat-onderwerpen voor zulke voorstellen bevat :   - geavanceerde fysische analysetechnieken   - sensors en omzetters   - nieuwe technologieën en technieken voor geavanceerde opslag van informatie   - nieuwe anorganische en organische materialen .  O en O-gebied 1.9 . : Projecten ter ondersteuning van meerdere micro-elektronicagebieden  Beschrijving  Dit gebied omvat alle ( A - en B-type ) projecten die ter ondersteuning dienen van meer dan een van de hoofdgebieden 1.1 t.e.m . 1.6 . Dergelijke projecten kunnen niet in een specifiek gebied worden ondergebracht maar , in tegenstelling tot gebied 1.8 , houden zij rechtstreeks verband met de hoofdaccenten van het subprogramma .  Dit gebied moet tevens een significante aanzet geven tot de ontwikkeling van technologieën en technieken die vereist zijn voor een bijdrage tot de verwezenlijking van de hoofddoelstellingen van deze gebieden 1.1 t.e.m . 1.6 en vooruitkijken , voorbij de beginstadia van deze projecten , naar de uiteindelijke doelstellingen : sub-micron technologie .  1.9.1 . " Geavanceerde interconnectie voor VLSI "  ( ref . 14 : B/83 )  Dit project houdt verband met het vraagstuk van interconnectie op de silicium zelf . Men zal zich hierbij bezighouden met meerlaags - en submicron-geometrieën en zich richten op de relevante materiaaltechnologieën en andere daarmede verband houdende vraagstukken . Betrouwbaarheid , levensduurbeproevings - en opbrengstprogramma's vormen een integrerend bestanddeel van dit project . Interconnectie butten de chips vormt het onderwerp van project 1.8.1 .  1.9.2 . " Automatische validering van ontwerpen van geïntegreerde schakelingen met gebruikmaking van E-beam ( ref . 271 : B/84 )  In het kader van het project wordt gestreefd naar de ontwikkeling van een methode voor automatische diagnose van ontwerpfouten in VLSI-componenten welke gebaseerd is op de waarneembaarheidsfaciliteit die een elektronenbundelsysteem biedt , aansluiting op de CAD-omgeving , patroonherkenning voor automatisch richten van de elektronenbundel , globale methodologie , eventueel gebaseerd op expert-systemen ter definiëring van de diagnosestrategie , nieuwe hardwareschakelingen ter verhoging van de EBT-performance . Ten einde dit algemene doel te verwezenlijken zal men zich bezighouden met de computersturing van het elektronenstraalsysteem , interfacing met CAD-programmatuur , identificatie van schakelingselementen , methodologie voor diagnose van ontwerpfouten , generatie van testpatronen voor het verwijderen van elektronenstraalfouten , ontwerp voor toetsbaarheid van de elektronenbundel , en ontwikkeling van elektronenbundelapparatuur .  1.9.3 . " Beoordeling van silicium MBE-lagen "  ( ref . 305 : B/84 )  Dit project is onderverdeeld in drie delen :  1 . Groei van siliciumlagen door moleculaire bundelepitaxie ( MBE )  2 . Voortzetting van in situ metingen van proceskarakteristieken .  3 . Implementatie en ontwikkeling van technieken voor karakterisering van MBE-lagen . Deze informatie zal vervolgens worden benut voor optimalisatie van de groei-omstandigheden .  De opzet is dat vier specifieke ontwikkelingstaken worden uitgevoerd met betrekking tot vier specifieke technieken . De rest van het programma zal verband houden met de toepassing van bestaande technieken en de interpretatie van alle daarbij verkregen resultaten .  1.9.4 . " Silicium-op-isolator-systemen in combinatie met lage temperatuur " ( ref . 370 : B/84 )  Bij dit project zal een aantal technieken worden gebruikt en gecombineerd ter verkrijging van éénkristallagen van goede kwaliteit met dikten tussen 0,5 en 50 mm voor een uiteenlopende reeks toepassingen Deze hebben betrekking zowel op silicium-op-isolator  ( SOI ) als op SOS ( silicium-op-saffier ) ten behoeve van geïntegreerde schakelingen met grote prestatie , alsmede voor het verkrijgen van alternatieven voor de thans gebezigde omslachtige diëlectrische isolatie ( DI ) bewerkingen .  1.9.5 . " Een CMOS bipolair proces met groot vermogen voor VLSI-schakelingen " ( ref . 412 : A/84 )  Dit project is gericht op de ontwikkeling van een VLSI-technologie waarin , op één chip , MOS-schakelingen met de hoogste thans te verwezenlijken dichtheid worden gecombineerd met bipolaire schakelingen van overeenkomstige dichtheid , maar met een grotere geschiktheid voor specifieke taken , met name interfacing met externe apparatuur . De nadruk valt bij het project op de technologische aspecten : ontwikkeling van methoden met behulp waarvan zowel bipolaire als MOS-transistoren in verenigbare processtappen kunnen worden vervaardigd en wel tot afmetingen die vergelijkbaar zijn met die welke thans alleen in de MOS-technologie worden bereikt . Naast deze werkzaamheden op technologisch gebied moeten ontwerpmethoden worden ontwikkeld voor de specifieke schakelingstypen die worden beoogd , in combinatie met een studie ter bepaling van de meest geschikte onderverdeling van subsystemen tussen de beide schakelingstechnologieën voor de verschillende toepassingstypen .  1.9.6 . " Verbetering van opbrengst en prestatie van IC's door design centering " ( ref . 456 : B/84 )  Bij dit project wordt de nieuwe methode van " design centering " toegepast ter optimalisatie van de prestaties van IC's . Een reeds bestaand programma voor design centering en een programma ter verhoging van de prestaties van de schakelingen zullen worden verbeterd en aangepast voor de speciale problemen die zich bij het ontwerpen van VLSI-schakelingen voordoen . De programma-onderdelen die ter hand moeten worden genomen omvatten o.m . invoer van het schema , uitvoer van relevante resultaten en een verbetering van de zoekstrategie ter vermindering van de verwerkingstijd van de centrale verwerkingseenheid , eventueel door opvoering van het geheugengebruik . Het programma moet gemakkelijk kunnen worden gehanteerd en zal tenslotte worden getoetst aan de hand van verschillende door de bedrijven afgeleverde IC's .  1.9.7 . " Substraten voor CMOS VLSI-technologie "  ( ref . 509 : B/84 )  Deel 1 : Het opzetten van een intrinsiek gettering ( IG)-proces voor plakken met een middelmatig hoge zuurstofconcentratie . Het proces moet onafhankelijk zijn van het p of n-type van het substraat en dient in staat te zijn tot produktie van :   - een massa-gebied met zeer veel defecten   - een kale zone vrij van defecten .  Een dikte van deze zone van ongeveer 10 tot 20 mm wordt beschouwd als een optimaal compromis voor verschillende factoren ( lekstroom , ongevoeligheid voor  " latch up " en " soft error " ) .  Deel 2 : Karakterisering van epi-plakken met een diameter van 4 en 6 inches . De dikte van de epilaag moet in het bereik van 5-10 mm vallen , zowel voor p + en n + substraten . Dit diktebereik is geschikt voor submicron CMOS . Tenslotte zouden de IG en epi-processen eventueel op elkaar worden afgestemd ten einde intrinsiek-gegetterde epiplakken met geringe lekstroom te verkrijgen voor submicron CMOS-componenten die ongevoelig zijn voor soft errors .  1.9.8 . " Quantum halfgeleidercomponenten " ( ref . 514 : B/84 )  Het ligt in de bedoeling om :  1 . een onderzoek in te stellen naar componentstructuren waarbij de dragers in en tussen de lagen worden gecontroleerd door elektrische velden die worden teweeggebracht door geïmplanteerde/gediffundeerde gebieden of door speciale configuraties van de poortstructuren ( bijv . in elkaar geschoven Kam-structuren met een steek van minder dan 1 mm ) .  2 . dit programma te ondersteunen met theoretische studies van de fundamentele halfgeleiderfysica en van elektronische en optoelektronische effecten in nieuwe structuren .  1.9.9 . " Profilering van doopstoffen voor submicron structuren " ( ref . 519 : B/84 )  Het doel van dit project is het potentieel te verwezenlijken voor een accurate bepaling van ondiepe doopstofprofielen zoals deze in submicroncomponenten worden gebruikt . Ten einde dit doel te bereiken wordt de ontwikkeling van een elektrische techniek , d.w.z . weerstandspreiding voorgesteld samen met een vergelijking van deze techniek met twee andere niet-elektrische methoden , d.w.z . secundaire ionenmassaspectrometrie  ( SIMS ) en Rutherford-terugstrooiing ( RBS ) . De aandacht gaat bij het project in de eerste plaats naar ontwikkeling en toepassing van de techniek van weerstandspreiding , terwijl de andere technieken voornamelijk ter vergelijking worden benut . Een belangrijk nevenprodukt van deze benadering zijn de gegevens die een beter inzicht verschaffen in de kinetica van de diffusie . Daarnaast worden de werkzaamheden geconcentreerd op profilering van fosforborium , arsenicum en antimoon waarbij tevens het gebruik en de beoordeling aan de orde zullen komen van nieuwe snelle warmtebehandelingsmethoden zoals stripverhittings - en flitslampgloeien .  1.9.10 . " Plasma-etsen met hoog oplossend vermogen in halfgeleidertechnologie-fundamenten , proces en apparatuur ( ref . 574 : B/84 )  In de elektronische industrie wordt algemeen erkend dat plasma-etsen een vitale rol zal vervullen in de verwezenlijking van de submicrontechnologie van zowel silicium als III/IV halfgeleidersystemen . Er moet echter nog veel werk worden verricht om een inzicht te krijgen in de complexe chemische en fysische verschijnselen die zich voordoen bij de toepassing van geschikte diagnostische methoden . Voordat men zover is zal het volledige potentieel van het plasma-etsen niet kunnen worden gerealiseerd . Het algehele programma is noodzakelijkerwijze interactief en brengt centra van deskundigheid op het gebied van de plasmachemie en -fysica , producenten van apparatuur en leveranciers van chemische stoffen aan de elektronische industrie te zamen . Samengebundeld vormen zij een unieke combinatie van kennis en potentieel die dit breed opgezette programma tot een succes kunnen maken .  Ter verwezenlijking van de programmadoelstellingen is een reeks significante projecten vereist . In het bijzonder voor de bewerking van afmetingen van 0,5 mm en minder zijn de volgende projectgebieden geïdentificeerd ; de resultaten van deze voorstellen moeten worden afgestemd op de programma's van 1.1 en 1.2 :  a ) 0,5 mm lithografie met productie-doorlooptijd en bijbehorende resist-ontwikkeling die verenigbaar zijn met het droge etsproces ,  b ) anisotroop etsen van plakken tot 150 mm met 0,5 mm afmetingen ( Reactive Ion etching - RIE , Reactive Ion-beam etching - RIBE , enz ) ,  c ) procestechnieken die redundantie mogelijk maken voor geïntegreerde schakelingen met zeer groot oppervlak ,  d ) modelvorming van processen en componenten , inclusief experimentele verificatie .  Bijkomende voorstellen voor onderzoeksthema's van type B worden ingewacht . De volgende lijsten geven geschikte onderwerpen aan , maar zijn niet uitputtend .   - Materialen voor het bewerken van halfgeleiders   - Resist-technologie   - Plasma en reactieve ionenbewerking   - Ionen-implantatie   - Fotogesteunde afzettingstechnologie   - Snelle thermische bewerking van lagen ( E-straal , laser , warmtepuls , enz . )   - Metallisatie : silicide geleiders , nieuwe materialen , nieuwe bewerkingsmethoden   - Organische isolatoren   - Hoge snelheidsbeproeving op de plak   - Geavanceerde behuizingstechnieken - hoge snelheid , materialen , etc .   - Modelvorming van componenten en processen   - Geautomatiseerde fabricage en controle .  In aanmerking komende onderwerpen van het type B ter ondersteuning van de gebieden 1.4 en 1.5 zijn o.a . :   - Kristalgroei bij grote InP en GaAs eenkristallen   - Modellering van optische elementen   - Component modellering voor GaAs   - Specifieke CAD voor III-IV geïntegreerde schakelingen   - Fundamentele technologische processen voor :   - materiaalbeoordeling   - ionenimplantatie en snelle warmtebehandeling   - droge etstechnieken   - diëlektrische verschijnselen en isolatoren   - Betrouwbaarheid   - Specifieke apparatuur .  Voorts wordt een verstrekkend programma van type B bevorderd , waarbij gestreefd wordt naar ondersteuning van nieuwe veelbelovende technieken op het volledige gebied van de micro-elektronica zoals gedefinieerd in het vastgestelde hoofdgebied van het project .   - Lithografie ( foto - , electron , Rontgen - laser - , Ionen - , enz )   - Diverse actieve elementen op halfgeleidermaterialen met hoge beweeglijkheid   - Betrouwbaarheid van componenten en falingsmechanismen   - Nieuwe samengestelde halfgeleidermaterialen , nieuwe halfgeleiders , en nieuwe ( bijv , gestapelde ) componenten waarin deze gebruikt worden   - Nieuwe methoden voor beeldschermen ( voor platte beeldschermen zie 1.6 )  DEELPROGRAMMA 2  PROGRAMMATUURTECHNOLOGIE  1 . Inleiding  De uitgave 1985 van het werkplan voor het ESPRIT deelprogramma programmatuurtechnologie is niet alleen een aanpassing van de uitgave 1984 aan de huidige technologische inzichten en tendensen , het vertegenwoordigt eveneens een poging tot verbetering van het werkplan als instrument voor evaluatie en selectie van projecten en als belangrijkste technische handleiding voor potentieel gegadigen .  2 . Doelstellingen en verantwoording  Programmatuurtechnologie wordt gerekend tot een van de belangrijkste sleuteltechnieken van de IT-industrie . Programmatuurontwikkeling is een onderdeel van het ontwerpproces van systemen en zal naar verwachting een steeds groter aandeel hebben in het totale systeemontwerp . Het bestaan van uiterst doelmatige , kostenbesparende methoden voor de produktie van kwalitatief hoogstaande , betrouwbare programmatuur zal dus aan de basis liggen van een snellere introductie van nieuwe produkten en de verlaging van de totale kosten tijdens de levenscyclus . Europa moet vrije toegang hebben tot de beste methoden en gereedschappen en moet tenminste op gelijke voet staan met de rest van de wereld voor de exploitatie daarvan .  Op technisch gebied is Europa momenteel waarschijnlijk gelijk met de VS en Japan maar de meeste deskundigheid is geconcentreerd in zwaartepuntcentra en op dat punt zijn coordinatie en een ruimere verspreiding noodzakelijk .  Het deelprogramma programmatuurtechnologie heeft tot algemeen doel een stadium te bereiken waarin de produktie van informatiesystemen ( dat wil zeggen produkten die hardware en software oplossingen omvatten ) de kenmerken van een industrieel proces heeft en in sterke mate computergesteund is .  De informatiesystemen waarvan hier sprake is omvatten in principe het gehele spectrum van toepassingsgebieden . In het bijzonder moeten de volgende genoemd worden : gedistribueerde systemen  ( bijvoorbeeld gedistribueerde databases ) , en  " realtime " en ingebedde systemen .  De belangrijkste hinderpaal voor het invoeren van bestaande en toekomstige methoden is de onbekendheid van het kaderpersoneel in de industrie met de van deze methoden te verwachten voordelen en met de voor de invoering noodzakelijke investeringen  ( personeelsopleiding , wijzigingen in de organisatie , enz . ) . Dit wordt nog versterkt door de noodzaak om voor nieuwe industriële projecten een " minimumrisico " -beleid te volgen .  Daarom is voor de programmatuurtechnologie een nieuwe klasse van projecten in aanmerking genomen , die betrekking hebben op het industrieel gebruik  ( niet de ontwikkeling ) van de modernste stand van de techniek op het gebied van programmatuurtechnologie . Deze projecten kunnen meteen van start gaan . Een wezenlijk deel van voorstellen voor projecten in deze klasse moet handelen over analyse en verspreiding van de doeltreffendheid van de technologie . De hoofdactiviteit is eerder de beoordeling van programmatuurtechnologie dan de ontwikkeling ervan ( d.w.z . Case studies in de praktijk ) . Een aantal van deze projecten is beschreven in de O en O-gebieden 2.1 , 2.2 en 2.3 ; verdere voorstellen worden verwacht in sectie 2.4 .  3 . Beschrijving van het programma  Overeenkomstig de aanvaarde indeling van het programmatuurontwerp in drie hoofdgebieden ( zie ook werkplan 1984 ) , zijn er in dit deelprogramma drie O en O-hoofdgebieden :  Theorieën , methoden en gereedschappen ( 2.1 )  De activiteiten op dit gebied hebben betrekking op de omschakeling op een engineering aanpak van systemen en software . Er wordt gedacht aan een scenario waarin methodes met een gedegen wetenschappelijke grondslag geleidelijk de thans in zwang zijnde ad hoc-technieken vervangen . Daarnaast zal ook worden gewerkt aan een meer geavanceerde aanpak van de engineering van informatiesystemen .  Managementaspecten en industriële aspecten ( 2.2 )  Projecten op dit gebied zijn bedoeld om het inzicht te consolideren in het management van softwareprojecten en hieraan daadwerkelijk ondersteuning te verlenen . Deze aspecten omvatten de ruimere kwesties van de levenscyclus van softwareprodukten waarmee de software - en informatiesysteemindustrie wordt geconfronteerd . Zij hebben ook betrekking op kwesties op het gebied van management van softwareprojecten .  Gemeenschappelijke omgeving ( 2.3 )  Met de projecten op dit gebied zal een gemeenschappelijke omgeving worden ontwikkeld die moet dienen :   - als een primitieve omgeving voor software ontwikkeling   - als de grondslag voor de ontwikkeling van een volledig geïntegreerde omgeving voor softwareengineering .  Andere projecten moeten de grondslag verschaffen voor de meer geavanceerde omgevingen van de toekomst .  Een vierde sectie van het subprogramma gaat in op de noodzaak van demonstratie en evaluatieprojecten .  De projecten die onder het ST subprogramma zullen worden uitgevoerd zijn bedoeld om de beste concurrentiepositie voor de Europese IT-industrie veilig te stellen door samenwerking van onderzoeksinstellingen , programmatuur-gereedschapmakers en de industriële gebruikers . In de totale activiteitencyclus voor de verbetering van de software technologie kunnen drie fasen worden onderscheiden en iedere soort deelnemer draagt in verschillende mate bij naar gelang van de fase , en wel als volgt :   * Theoretisch en empirisch onderzoek  Doel van projecten in deze fase is het bevorderen van een beter begrip van de aard van het software proces in een economische context , en de onderliggende wiskundige en informatica theorie . De industriële toepasbaarheid van het onderzoek wordt bevestigd door prototypes en piloottoepassingen .   * Ontwikkeling van technologie  Projecten in deze fase betreffen de ontwikkeling van industrieel aanvaardbare technologie  ( doorgaans methoden en gereedschappen ) die gebruik maakt van de vooruitgang in theoretisch inzicht . Deze fase vereist de ruimste vorm van samenwerking en de meeste middelen , hetgeen op zijn beurt vereist dat een gemeenschappelijke architectuur voor gereedschappen wordt aangenomen , om ruime toepasbaarheid te verzekeren en samenwerking van gereedschappen volgens de locale vereisten .   * Industriële toepassing  Deze fase betreft de industriële toepassing van de technologie geproduceerd in de tweede fase . Samenwerking in deze fase is typisch vereist om de invoering van de technologie te volgen , en de invloed die deze heeft op de aard van het software proces , en de implicaties voor toekomstig theoretisch en empirisch werk . Zo begint de cyclus weer opnieuw .  Projecten binnen het subprogramma zullen kenmerken hebben van een of meer van bovengenoemde fasen , en moeten daarom gewaardeerd worden volgens geschikte , aan de fasen gerelateerde criteria , waarvan hieronder voorbeelden worden gegeven .   * Theoretisch en empirisch onderzoek  Nieuwheid , het vooruit helpen van de stand van de techniek , het vergroten van het inzicht in het software proces , potentiële invloed op de economie van de software productie , enz .   * Ontwikkeling van technologie  Industriële aanvaardbaarheid , werkelijke invloed op de economie van de software productie , samenwerking met bestaande industriële praktijk , brede toepasbaarheid , aanpassingsvermogen , conformiteit met normen , integratie met andere gereedschapsontwikkelingen , enz .   * Industriële toepassing  Invloed op toekomstig onderzoek , gereedschapsnormen , training , algehele aanpak voor de verandering van de technologische toerusting van de relevante sector van de industrie , algemene bruikbaarheid en verspreiding van resultaten , enz .  Ten einde de voordelen van de ontwikkeling en de invoering van technologie voor de industrie maximaal te vergroten , heeft het ESPRIT-subprogramma programmatuurtechnologie niet alleen betrekking op de financiering van een radicaal nieuwe aanpak in de vorm van onderzoek dat een aantal jaren nodig heeft om te rijpen . Het wil ook de ontwikkeling in samenwerkingsverband bevorderen van industrieel aanvaardbare technologie waarin de bestaande kennis wordt toegepast naarmate ze groeit . Met inachtneming van de verplichting om preconcurrentieel te blijven zal het ook de invoering ervan in de industrie bevorderen en de weerslag ervan op de industriële gebruikers beoordelen .  4 . Lopende werkzaamheden en nieuwe projecten voor 1985  Thans wordt algemeen aangenomen dat industrialisering van programmatuur-ontwikkelingstaken zal gebeuren via de invoering van geïntegreerde projectondersteuningsomgevingen , dat wil zeggen verzamelingen van op computers gebaseerde gereedschappen en methoden die zijn ontworpen om samen te werken en om alle technische en beheersaspecten van het softwareproces te ondersteunen . De elementaire aspecten van de gereedschappen en omgevingen komen ruim aan bod in de huidige ESPRIT-werkzaamheden maar er zijn nog ondersteunende projecten nodig om de details in te vullen en om gebieden met een hoog risico beter te behandelen . Bovendien moeten nieuwe werkzaamheden worden ontplooid op de volgende gebieden :   - systeemprojecten ( de integratie van de ontwerpcycli voor programmatuur en voor apparatuur ) ;   - alternatieve en aanvullende methoden voor software ontwikkeling , bijvoorbeeld prototypebouw en de toepassing van AI-technieken ;   - programmatuurmethoden en gereedschappen voor kleine , zeer kritische programmatuur ;   - metriek voor programmatuur en voor het programmatuurproduktieproces ;   - mens-machine interactie ;   - software engineering voor grote toepassingsgebieden zoals CIM en AIP ;   - evaluatieprojecten ter beoordeling van de reëleproblemen en voordelen van de invoering van nieuwe technologie .  Het werkplan bevat ook werk aan Ada-methoden en -gereedschappen , alsmede geschikte omgevingen voor de ontwikkeling , het onderhoud en de evaluatie van gedistribueerde databases , als aanvulling op het werk dat thans voorzien wordt in de verlenging van het meerjaren-programma op het gebied van de informatica van de Gemeenschap .  O en O-gebied 2.1 . : Theorieën , methoden en gereedschappen  Beschrijving  De activiteiten op dit gebied betreffen in de eerste plaats de omschakeling op een " engineering " aanpak van systemen en software binnen het kader van de huidige opvattingen over de levenscyclus . Er wordt gedacht aan een scenario waarin methoden met een gedegen wetenschappelijke grondslag geleidelijk de thans in zwang zijnde ad hoc-technieken vervangen .  Industriële en universitaire samenwerking is zeer belangrijk voor dit gebied , aangezien universitaire onderzoekers in Europa hebben gezorgd voor een aanzienlijke theoretische basis die de grondslag moet vormen voor betere methoden voor systeem en software engineering .  Een van deze grondslagen wordt gevormd door de werkzaamheden op het gebied van formele beschrijving . Aangezien ze aansluiten bij de welbekende mathematische praktijk bieden formele beschrijvingen de mogelijkheid om een softwareprodukt ondubbelzinnig , beknopt en duidelijk te specifiëren zonder de implementatie te beperken en vormen zij een goede grondslag voor belangrijke aspecten zoals functionele analyse , verificatie , simulatie , opleiding , automatische implementatie en beproeving .  De nadruk komt te liggen op de ontwikkeling van betere methoden voor systeemconstructie . Deze methoden moeten vervolgens worden ondersteund met geïntegreerde gereedschappen . Hier wordt er van uitgegaan dat bij de algemene aanpak van de ontwikkeling , die door gereedschappen ondersteund wordt , meervoudige representatieniveaus met stapsgewijze verificatie en validering zullen worden gebruikt . Waar mogelijk kunnen eventueel gereedschappen worden verkregen door het omwerken of uitbreiden van bestaande programma's in plaats van volledig nieuwe ontwikkelingen . In dat verband moet een onderscheid worden gemaakt tussen doelstellingen op korte en op lange termijn :   - op korte termijn moet worden gestreefd naar unificatie en integratie van bestaande modellen en gereedschappen in de programmatuurproduktie . Gehoopt wordt dat de inspanningen op dat gebied de drempel zullen verlagen die zelfs programmatuuringenieurs ervan weerhoudt deze gereedschappen te gebruiken .   - op langere termijn moet de nadruk komen te liggen op de opvatting van het systeem als geheel , en moeten met name de traditioneel gescheiden processen van programmatuurproduktie en apparatuurontwerp worden verenigd . Er kan dus voordeel worden gedaan met de toegenomen flexibiliteit ten gevolge van de vervagende grenslijn tussen apparatuur en programmatuur .  ( Zie bijvoorbeeld de door de hedendaagse minicomputers geboden mogelijkheid om afhankelijk van de momentele behoeften te bepalen of drijvende kommaberekeningen in programmatuur of in apparatuur zullen worden uitgevoerd ) .  In relatie tot de huidige fase-gerichte modellen van het systeemontwikkelingsproces , is unificatie en verbetering van gereedschappen die betrekking hebben op afzonderlijke fasen en de opeenvolging ervan een zorg op korte termijn , terwijl de mogelijkheid om nieuwe fasen en/of een nieuwe opeenvolging van deze fasen vast te leggen belangrijker is op langere termijn .  Al deze werkzaamheden moeten een aanzienlijke bijdrage leveren tot verlaging van de kosten van de levenscyclus vooral op het gebied van beproeving en onderhoud , doordat fouten in een vroeger stadium worden opgespoord en verholpen en doordat betrouwbaarder systemen met een hogere kwaliteit worden ontwikkeld . Voorts is er een sterke verwevenheid met de onder gebied 2.2 beschreven management-activiteiten . Bij management-methoden moet rekening worden gehouden met betere methoden voor de ontwikkeling van systemen en programmatuur terwijl omgekeerd bij de methoden voor systeemontwikkeling rekening moet worden gehouden met de managementbehoefte .  De behandelde deelgebieden zijn : een " systeemgerichte aanpak " ( 2.1.1 ) , waarin de nadruk wordt gelegd op problemen in verband met de ontwikkeling van volledige systemen ( apparatuur en programmatuur ) , daarna " verbetering van de huidige aanpak voor programmatuurontwikkeling " ( 2.1.2 ) , gevolgd door " geavanceerde aanpak voor programmatuurontwikkeling " ( 2.1.3 ) , en tenslotte  " kwaliteit , betrouwbaarheid , conformiteitscontrole en demonstratie " ( 2.1.4 ) .  2.1.1 . Systeemgerichte aanpak  Op dit gebied zijn drie hoofdthema's geselecteerd :   - synergie van apparatuur en programmatuur   - vereistenengineering ( requirements engineering )   - ontwerp van veilige systemen .  2.1.1.1 . Synergie van apparatuur en programmatuur  ( type A )  Doelstellingen  a ) Het ontwikkelen van gemeenschappelijke technieken , methoden en gereedschappen voor het globale systeemontwikkelingsproces ( apparatuur en programmatuur ) , bijvoorbeeld ontwerptalen .  b ) Ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak voor modelvorming van het globale systeem  ( gedrag van de programmatuur , prestaties van de apparatuur , gebruik van het systeem ) . Deze dynamische modelvorming moet resulteren in een kostenvermindering en doelmatigheid van het systeem als een geheel , door aanpassing van historische gegevens ; de in aanmerking te nemen systeemkenmerken zijn compactheid , responstijd , herhaalbaarheid , robuustheid , flexibiliteit .  c ) Het mogelijk maken van een geautomatiseerde omzetting van formele specificaties in silicium/programmatuur .  d ) Het opstellen van test - en evaluatiestrategieën , rekening houdend met de toegenomen complexiteit van dergelijke systemen , bijvoorbeeld inzien dat fouten en feilen de functionaliteit in de loop van de levenscyclus van het systeem verminderen .  Verantwoording/Achtergrond  Er bestaat behoefte aan een geïntegreerde aanpak van het ontwerp van systemen ten einde iedere component te kunnen uitvoeren in het meest geschikte  " materiaal " . Dat moet leiden tot een grotere flexibiliteit in het ontwerp en de mogelijkheid bieden voor een gemakkelijke aanpassing aan de nieuwste stand van de technologie tijdens de levenscyclus van het produkt .  Technische aanpak  Integratie van programmatuurmethoden en formalismen met de voor apparatuur bestaande ontwerptechnieken . Analyse van de weerslag van aan systeem-ontwerpmethoden opgelegde nieuwe functionele eisen ( nauwkeurige aanpassing aan de vastgelegde kenmerken ) zoals foutentolerantie .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 3 - aanvankelijke methoden en prototypes van gereedschappen .  Jaar 4 - test - en evaluatiestrategieën  Jaar 5 - automatische transformatie van formele specificaties  Jaar 6 - demonstratie van de ontwikkelde technologie en aantonen van de toepasbaarheid op het volledige systeemontwerp .  Afhankelijkheden  Andere projecten in 2.1 , CAD voor VLSI ( 1.3 ) , computerarchitecturen ( 3.4 ) .  2.1.1.2 . Vereistenengineering ( type A )  Doelstellingen  Ontwikkeling van een formeel kader , methoden en gereedschappen voor het vastleggen en omschrijven van systeemvereisten .  Verantwoording/Achtergrond  Deze kwestie is van fundamenteel belang voor het ontwerp van alle IT-produkten . Het ontbreken van een doeltreffende vastlegging van vereisten ligt aan de basis van verloop in de tijdschema's voor projecten en van overschrijding van de kosten .  Technische aanpak  Interactie met de klant/gebruiker van het systeem is in dit verband onmisbaar . Daartoe kan het noodzakelijk zijn om naast de formele methoden die betrekking hebben op de kern van de oplossing , ook nog uiteenlopende methoden toe te passen zoals natuurlijke taalverwerking , audio-visuele terugkoppeling ( animatie ) .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 2 - experimenten met bestaande systemen , opstellen van formele kader .  Jaar 3 - aanvankelijke methoden en prototypes van gereedschappen .  Jaar 5 - productie van definitieve methoden en volledige overeenkomstige ondersteuning door middel van gereedschappen .  Afhankelijkheden  Met AIP ( natuurlijke taal , cognitieve psychologie ) . Gezien de sterke band met het toepassingsgebied zal waarschijnlijk meer dan een project worden gelanceerd .  2.1.1.3 . Openbare technieken voor integriteit van systemen  Doelstellingen  Opstellen van methoden en technieken voor het ontwerp en de implementatie van systemen die moeten worden beveiligd tegen schendingen omdat zij bijvoorbeeld werken met gevoelige gegevens , of omdat het gebruik van de middelen nauwkeurig moet worden gecontroleerd met het oog op de boekhouding . Een belangrijke eis is dat moet kunnen worden aangetoond dat de verlangde integriteitskenmerken met behulp van de methode en technieken kunnen worden verkregen .  De technieken moeten een gedistribueerd netwerk van gebruikers aankunnen , met meervoudige niveaus van toegestane toegang .  Verantwoording/achtergrond  Op vele gebieden ( openbare telecommunicatie , medisch , bankwezen ) kunnen op niet openbare , gepatenteerde methoden gebaseerde technieken sociaal onaanvaardbaar zijn . Een van de belangrijkste oorzaken waarom ze niet aanvaardbaar zijn is de moeilijkheid om de werkelijke graad van geboden veiligheid te beoordelen . Er is dus behoefte aan technieken die niet steunen op het feit dat ze niet openbaar zijn .  Technische aanpak  Er moeten formele methoden worden gezocht waarmee het mogelijk is de verlangde integriteitskenmerken van het systeem te garanderen of aan te tonen . Specifieke kenmerken die moeten worden gemeten met het oog op demonstraties moeten worden gekwantificeerd .  Afhankelijkheden  Verband met synergie van programmatuur-apparatuur  ( 2.1.1.1 ) en metriek voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van programmatuur ( 2.1.4 ) .  Er worden voorstellen ingewacht voor projecten van het type B , die kunnen starten in 1986 .  2.1.1.4 . Andere onderzoekthema's van het type B  Op het gebied van de systeemgerichte aanpak worden naast de hierboven genoemde grotere projecten van het type A en B ook een aantal kleinere projecten van het type B beoogd . Een belangrijk project zou de studie kunnen zijn naar technische middelen voor een doeltreffende beveiliging van de eigendomsrechten in programmatuur ( voorkomen van software piraterij ) . Andere zijn bijvoorbeeld het ontwerp van software voor ingebedde microprocessoren , en methoden voor het ontwerp van gedistribueerde processorsystemen .  2.1.2 . Verbetering van de huidige methode voor programmatuurontwerp  Dit deelgebied beoogt de unificatie en verbetering van methoden en gereedschappen , die overeenstemmen met bestaande formalismen , ten einde het gebruik op grotere schaal daarvan te bevorderen . Bovendien moeten technieken en gereedschappen ter verbetering van de doelmatige produktie van programmatuur worden ontwikkeld als een direct hulpmiddel voor het inhalen van de achterstand op het gebied van toepassingen .  Met betrekking tot de huidige oriëntatie van de verlenging van het meerjarenprogramma voor informatica in de Gemeenschap , wordt de aandacht gevestigd op de onderwerpen Ada-methoden en -gereedschappen , alsmede gedistribueerde database-technieken . Werk aan deze onderwerpen zou bijdragen tot een aanvulling van het zuivere ontwikkelingswerk dat onder genoemd programma ondersteund kan worden .  2.1.2.1 . " Rigoreuze aanpak van industriële software ( RAISE ) " ( Ref . 315 : A/84 )  Doel van het project is de opbouw van een complete systeemontwikkelingsomgeving op basis van een uitgebreide versie van de VDM-methode . De huidige tekortkomingen van VDM zullen worden gecorrigeerd , er zullen een aantal gereedschappen worden gebouwd  ( eerst als prototype , vervolgens in produktiewaliteit ) , er zullen diverse industriële toepassingen worden ondernomen , en er zal didactisch materiaal worden vervaardigd .  2.1.2.2 . " Individueel werkstation voor incrementele grafische specificatie en formele implementatie van niet-sequentiële systemen ( GRASPIN ) "  ( Ref . 125 : A/83 )  Doel van het project is een individueel werkstation voor programmatuurontwikkeling ten behoeve van incrementele grafische specificatie en stapsgewijze formele implementatie van de niet-sequentiële systemen . Het werkstation moet een verzameling gereedschappen bevatten die technieken voor specificatie en documentatie , testen en verificatie en coderingssimulatie ondersteunen . GRASPIN is gebaseerd op een doordachte samensmelting van twee algemeen aanvaarde complementaire methoden : hoog niveau Petrinetspecificatie van parallelle activiteiten en axiomatischalgebraïsche specificatie van abstracte datatypes . Er moet significant gebruik worden gemaakt van grafische mogelijkheden en van begrippen als focuseertechnieken , meervenstertechniek en simultane manipulatie van verschillende contexten .  2.1.2.3 . Op componenten gebaseerde constructie van softwaresystemen  Doelstellingen  Het ontwerpen van technieken en gereedschappen voor de constructie van programmatuur met behulp van herbruikbare componenten .  Verantwoording/achtergrond  Verwacht wordt dat een doelmatig hergebruiken van componenten zal resulteren in een aanmerkelijke verbetering van de produktiviteit voor toepassingsprogrammatuur .  Technische aanpak  Gegevensbasis en kennisbasis voor het opslaan/terugzoeken van beschrijvingen van componenten ; het zoekproces moet worden geïntegreerd in de ontwerpcyclus , en dat is vooralsnog een belangrijk O en O-onderwerp .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 3 - produceer prototype van database voor opslag/terugzoeken van componentbeschrijvingen .  Jaar 4 , 5 - neem resultaten mee van het AIP-subprogramma en formele technieken   - produceer meer geavanceerde terugzoek-mechanismen , en vergroot de complexiteit van de componentbeschrijvingen  Jaar 6 - uiteindelijke integratie van technieken en terugzoek-mechanismen .  Afhankelijkheden  PCTE ( 2.3.1.1 ) , SPMMS ( 2.2.1.2 ) , formele specificatietechnieken voor de beschrijving van modules , KBS-systemen .  2.1.2.4 . Produktie van programmatuur door opeenvolgende prototypes ( type A )  Doelstellingen  Het afleiden van methoden , technieken en gereedschappen voor de ontwikkeling van programmatuur uitgaande van een eerste prototype van een volledig systeem tot een geïmplementeerd produkt door een opeenvolging van tussentijdse " prototypes " . Het doel is een snellere ontwikkeling dan met behulp van de " klassieke levenscyclusaanpak " .  Verantwoording/achtergrond  Zodra een eerste prototype beschikbaar is , dat beantwoordt aan alle eisen , zou het wenselijk zijn dit systematisch te kunnen transformeren tot een realistisch produkt .  Technische aanpak  Mogelijkheden :   - een geleidelijke vervanging van componenten door andere die geschikter zijn voor de prestaties/betrouwbaarheid , enz . ;   - transformatietechnieken ;   - simulatietechnieken ;   - niet-imperatieve talen .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 3 - stel methodologie vast ; selecteer meest belovende aanpak ,  Jaar 5 - ontwikkel relevante gereedschappen ; en maak demonstratieontwerpen ,  Afhankelijkheden  Met 2.1.1.2 ( vereisten-engineering ) , en 2.1.2.3 ( op componenten gebaseerde constructie van softwaresystemen .  2.1.2.5 . " Programmaontwikkeling door specificatie en transformatie " ( Ref . 390 : B/84 )  Doel van dit project is het opstellen van een strenge methodologie voor programmaontwikkeling door transformaties van formele specificaties . De transformatieregels worden eens en voor altijd gevalideerd , en door de toepassing ervan met programmatuurondersteuning zou de correctheid van de ontworpen programma's ten aanzien van de specificaties gegarandeerd zijn . Het gebruik van Ada als standaardtaal en het vastleggen van specificaties met behulp van annotaties in Anna , of een met Anna vergelijkbare taal , is een garantie voor de overdraagbaarheid tussen APSE's . Ten einde het gebruiken van deze gereedschappen in een werkstation te ondersteunen zal een verzameling aanvullende gereedschappen worden ontworpen .  2.1.2.6 . " Programmatuuromgeving voor het ontwerpen van open gedistribueerde systemen ( SEDOS ) "  ( Ref . 410 : B/84 )  De grondslag van dit project met een looptijd van drie jaar , is de formele beschrijvingstechniek die momenteel in het kader van OSI wordt ontworpen . Het heeft ten doel pragmatische en stabiele formele beschrijvingstechnieken vast te leggen en deze technieken toe te passen op normen . Voorts worden verificatietechnieken beoogd en een verzameling van ( prototype)-gereedschappen ter ondersteuning van de specificatie , verificatie , simulatie , implementatie en beproeving van OSI-protocollen en diensten in het bijzonder en open gedistribueerde systemen in het algemeen .  2.1.2.7 . Andere onderzoekthema's van type B  Er worden voorstellen ingewacht met het oog op het ontwerpen van bepaalde aspecten van methoden , gereedschappen en omgeving rond bestaande formalismen , die niet worden behandeld door de andere bestaande projecten in gebied 2.1.2 . In principe moet daarbij gebruik worden gemaakt van PCTE ( 2.3.1.1 ) als infrastructuur .  De projecten van type B in dit hoofdstuk zijn bedoeld om specifieke formalismen te onderzoeken en te exploiteren ; het werkplan biedt ook ruimte voor alternatieve werkzaamheden in de volgende secties :   - sectie 2.2.4 , waarin de weerslag van het gebruik van formalismen op het management wordt besproken ;   - sectie 2.3.3.1 , waarvan het doel is een interactieve programmeer-omgeving te genereren op grond van een karakterisering van het formalisme .  2.1.3 . Geavanceerde programmatuurontwikkelingsmethoden  De doelstellingen zijn onderzoek naar de mogelijke integratie van de strengheid van de software-engineering benadering en de flexibiliteit van de experimentele en wegwerpstijl van software-ontwikkeling waarvan de werkzaamheden op het gebied van de kennisverwerking een voorbeeld vormen ; en het verschaffen van voorzieningen voor een snelle integratie van toekomstige ontwikkelingen in diverse klassen van talen .  Er zijn al lopende werkzaamheden in het kader van deze titel ( zie 2.1.3.1 hierna ) op basis van formele methoden ; andere projecten kunnen zijn gebaseerd op ( i ) de exploitatie van methoden voor expertsystemen of ( ii ) niet-imperatieve talen .  2.1.3.1 . " Een geïntegreerde formele aanpak van industriële programmatuurontwikkeling  ( METEOR ) " ( Ref . 432 : A/84 )  Hoofddoel van dit project is de toepassing van formele methoden op het ontwikkelingsproces voor industriële programmatuur . De huidige stand van de techniek is nog niet rijp voor een directe industriële exploitatie en er is onderzoek nodig naar de integratie van formele , maar nog te weinig algemene methoden , tot een samenhangende en algemene methode . Het specifieke doel van dit project is de integratie van het paradigma van object-gebaseerde talen , de algebraïsche benadering van programmatuurspecificatie , de relationele aanpak en de zogenoemde formele heuristiek . Er is gezorgd voor heroppakken van de resultaten door de industrie , met name op het gebied van de constructie van real-time gedistribueerde systemen , door de geplande constructie van prototype-omgevingen .  2.1.3.2 . " Onderzoek naar de haalbare prestaties van zeer sterk parallelle interpretaties van functionele programma's " ( Ref . 302 : B/84 )  Doel van het project is het onderzoek naar de invloed van de prestaties van de zeer sterk parallelle apparatuurarchitecturen die momenteel opkomen , op het gebruik van functionele programmeermethoden voor de ontwikkeling van toepassingen . Het project zal grote functionele programma's analyseren die zijn ontwikkeld in industriële en onderzoekcentra en zeer sterk parallelle apparatuurarchitecturen bestuderen . Gestreefd wordt naar een beter inzicht in de manier waarop de functionele aanpak moet worden gebruikt om de mogelijkheden van zeer sterk parallelle apparatuurarchitecturen volledig te benutten .  2.1.3.3 . " Een geavanceerde ondersteuningsomgeving voor methodegestuurde ontwikkeling en evolutie van programmapakketten " ( Ref . 510 : B/84 )  Dit project is bedoeld om technieken te ontwikkelen voor de formele definitie van methoden gebruikt bij programmatuurontwikkeling . Het project is geconcentreerd op een hoofdidee , namelijk dat de bouw van een ondersteuningsomgeving geparametriseerd moet worden met behulp van in een ontwikkelingstaal uitgedrukte methoden . Gestreefd wordt naar een beter begrip en een formele modelvorming van :   - het programmatuurconstructieproces ,   - de toepassingsgebieden ,   - de doelsystemen ,  gevolgd door de definitie , implementatie en evolutie van een prototype omgeving voor op formeel gedefinieerde methoden gebaseerde programmatuurontwikkeling .  2.1.3.4 . Op expertsysteem gebaseerde constructie van programmatuursystemen  Doelstellingen  Gedetailleerd onderzoek naar de mogelijke bijdrage van een uitgebreid expertsysteem op basis van verzameling van bestaande know-how op het gebied van systeemontwikkeling , vastlegging van kennis over systeemontwikkeling en generatie van prototypes door directe afleiding uit specificaties . Demonstratie van de toepasbaarheid van deze aanpak op bijvoorbeeld de ondersteuning van de gebruikersassistentie voor een deel van het systeemontwikkelingsproces .  Motivering/achtergrond  Een op methoden gebaseerde gebruikersassistentie waarbij rekening wordt gehouden met de volledigheid en de samenhang van de diverse fasen van het systeemontwikkelingsproces zal de mechanische en niet-produktieve werkzaamheden waarmee de gebruikers belast zijn verminderen . Bovendien zou het gebruik van produktieregels een aanmerkelijke vermindering van overtollige informatie en werk met zich brengen .  Afhankelijkheden  AIP  Aanvankelijk worden voorstellen van het type B verwacht . Verwacht wordt dat in latere jaren van het programma , projecten van het type A over dit onderwerp zullen worden uitgevoerd .  2.1.3.5 . Ontwikkeling van systeemprogrammatuur met behulp van niet-imperatieve talen ( Type A )Doelstellingen  a ) Het ontwerpen van concrete formalismen en talen die zijn gebaseerd op niet-procedurele en niet-imperatieve benaderingen , zoals die worden aangetroffen in de functionele , applicatieve , logische en algebraïsche programmeerstijlen .  b ) Het bouwen van ondersteuningssystemen en systemen voor snelle prototyping , waarin de diverse abstracte concepten voor beschrijving van gedistribueerde systemen worden geïntegreerd  ( temporele logica , data-flow talen , calculi van communicerende systemen ) .  Motivering/achtergrond  In systeemprogrammering , en met name op het gebied van parallelle processen en netwerken , enz . , is het tengevolge van het inherente niet-determinisme onmogelijk te valideren door uitsluitend te testen . Er is een grote behoefte aan ondersteuning door formele gereedschappen voor specificatie , ontwerp en verificatie ten einde de modulariteit , betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid te verbeteren en de produktiekosten te verminderen . Recent onderzoek op dit gebied bewijst dat niet-procedurele en niet-imperatieve talen zoals aangetroffen in functionele , applicatieve , logische en algebraïsche programmeerstijlen , een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren .  Tussentijdse doelstelling  Jaar 2 , 3 - ontwerp en valideer de formalismen  Jaar 4 - produceer aanvankelijk ondersteuningssysteem  Jaar 6 - bouw definitief ondersteuningssysteem  Afhankelijkheden  Prototyping-projecten ( 2.1.2 ) , werkzaamheden op het gebied van geavanceerde omgevingen ( 2.3.3 ) en host/target problemen ( 2.3.2 ) .  Op dit gebied worden voorstellen van het type A verwacht . Het onderzoek op het gebied van modulariteit met betrekking tot functionele en logische programmering bevindt zich in een beginstadium . Ontwikkeling van theorieën over modulariteit op dit gebied is zeer belangrijk en kan worden gekozen als onderwerp voor voorstellen van het type B .  2.1.3.6 . Interactieve formele programmaontwikkeling  Momenteel bestaat er een aanzienlijke kloof tussen de formele en gestructureerde stijl van programmaontwikkeling die wordt verdedigd door de  " software-engineering " -gemeenschap en de experimentele en " wegwerp " -stijl die wordt voorgestaan door de AI-gemeenschap . Er worden projecten van het type B ingewacht die onderzoek verrichten naar de mogelijkheid om , steunend op beide stijlen , een aanpak te ontwikkelen die de strengheid biedt van de eerste en de flexibiliteit van de laatste . Belangrijke onderwerpen zijn onder meer scoping aangepast aan de behandelde taak , typering ( sterke typering , polymorfe typering , typeloze talen ) , dynamische wijziging , en interfacing met apparatuur en gebruiker . De verschillen tussen de aan beide stijlen gestelde eisen moeten zorgvuldig worden onderzocht .  2.1.3.7 . Andere onderzoeksthema's van het type B  Van de overige mogelijke thema's voor werkzaamheden van het type B op dit gebied , kunnen de volgende uitdrukkelijk worden genoemd :   - onderzoek naar de samenloop van programmeertalen en database-manipulatietalen   - nieuwe aanpak voor de generatie van systeemprogrammatuur uit ( formele ) beschrijvingen .  2.1.4 . Demonstratie en beproeving van conformiteit , betrouwbaarheid , kwaliteit  Dit onderwerp heeft in het algemeen betrekking op de eigenschappen waarmee de kwaliteit van een programmatuurprodukt kan worden gekenmerkt en gekwantificeerd en de middelen waarmee de kwaliteit en de betrouwbaarheid van een programmatuurprodukt kunnen worden beoordeeld en voorspeld . Het behandelt tevens de manier waarop deze en andere belangrijke eigenschappen kunnen worden beproefd en gedemonstreerd .  Er komen twee benaderingen van kwaliteits - en betrouwbaarheidsbewaking in aanmerking , namelijk strakke controle op het ontwikkelingsproces en meting en corrigerend optreden ; in beide gevallen is het doel technieken en gereedschappen te verschaffen ter ondersteuning van de kwaliteitscontroles zowel voor als na de produktie .  Wat de verzameling en analyse van gegevens betreft moet hoofdzakelijk worden ingegaan op de aspecten op korte termijn ( voortgangscontrole , analyse van foutmeldingen , enz . , voor afzonderlijke projecten ) .  2.1.4.1 . " REQUEST : betrouwbaarheid en kwaliteit van Europese programmatuur " ( Ref . 300 : A/84 )  Dit project heeft ten doel technieken , gereedschappen en procedures te verschaffen waarmee de kwaliteit en de betrouwbaarheid van computerprogrammatuur kan worden gespecificeerd , gemeten en gegarandeerd . De werkgebieden zijn onder meer :   - definitie van de term " kwaliteit " met betrekking tot verschillende kenmerken , identificatie van methoden voor kwaliteitsmeting , onderzoek naar de geldigheidscriteria voor deze metriek , en vorming van een kwantitatief model voor kwaliteitsvoorspelling ;   - definitie van betrouwbaarheid en vaststelling van een model en gereedschappen voor het meten en voorspellen van betrouwbaarheid zowel voor programmatuursystemen in het algemeen als voor de speciale behoeften van systemen waarvan een zeer hoge betrouwbaarheid wordt verlangd ;   - definitie en aanleg van een gegevensbasis voor het opslaan van kwaliteits - en betrouwbaarheidsmetingen en specificatie van procedures voor gegevensvastlegging en -analyse ;   - analyse van de invloed van het gebruik van formele methoden op de voorspelling en demonstratie van de betrouwbaarheid ;   - definitie van een methodologie voor de keuring van programmatuurprodukten en vastleggen van criteria voor het verstrekken van keuringsbewijzen .  2.1.4.2 . Onderzoekthema's van het type B voor produktenmetriek  Er worden voorstellen van het type B ingewacht voor onderzoek naar aspecten die niet in 2.1.4.1 zijn behandeld : bijvoorbeeld prestatievoorspellingen .  Te realiseren doelstellingen zijn bijvoorbeeld :   - rentabiliteit   - controle , regeling , calibrering ,   - doelmatigheid ,   - verwerkingstijd voor real time-systemen ,   - nauwkeurigheid ,   - flexibiliteit  door middel van waarneming , analyse en modellering .  2.1.4.3 . IT-referentiebeproeving en -demonstratie  Doelstellingen  Technieken , methoden en gereedschappen ontwikkelen voor IT-referentiebeproeving en -demonstratie .  Dit doel is meervoudig :   - verbetering van de specificaties ten einde de automatisering van tenminste een deel van het beproevingsproces te vergemakkelijken ;   - ontwikkeling van specifieke technieken , methoden en gereedschappen voor beproeving van conformiteit , kwaliteit en prestatie , en bruikbaarheid .  Motivering/achtergrond  Met het oog op het stijgend gebruik van programmatuur in hoogkritische toepassingen , en op de geleidelijke erkenning van produktaansprakelijkheid voor programmatuur , wordt de conformiteit met de specificaties een steeds belangrijker doel en worden kwaliteit en prestatievermogen , in het kader van het voortdurend toenemende handelsverkeer in programmatuur , van overheersende betekenis voor de levensvatbaarheid op de markt .  Technische aanpak  Hoofdzakelijk formele specificatie , bewijzen van stellingen , programma-generatoren en enkele AIP-technieken ( expertsystemen ) , ...  Afhankelijkheden  De resultaten kunnen worden aangewend in diverse sectoren van het ESPRIT-programma .  Op dit gebied worden projecten van het type B verwacht .  O en O-gebied 2.2 . : Managementaspecten en industriële aspecten  Dit gebied is bedoeld om een beter inzicht te verwerven in de managementaspecten en de industriële aspecten van systeem - en programmatuurprojecten en hieraan effectieve ondersteuning te verlenen . Deze aspecten omvatten de ruimere kwesties van de levenscyclus van programmatuurprodukten zoals ze voorkomen in de programmatuur - en informatiesystemenindustrie . Ze omvatten ook onderwerpen op het gebied van project management in het algemeen , zoals dit van toepassing is op de produktie van informatiesystemen . In beide gevallen moet worden ingegaan op de relatie tussen deze kwesties en de technische aspecten van het werkplan programmatuurtechnologie ( zie 2.1 ) . Verlangd wordt dat de projecten oplossingen ontwikkelen voor de juiste integratie van technische ontwikkelingen in het ruimere kader van het industriële proces . De doelmatige ondersteuning van management-functies wordt behandeld in projecten op het gebied van informatiecontrole en -zichtbaarheid , met gereedschappen die voor management-activiteiten ter zake dienende informatie verschaffen en met gereedschappen die de voor management-activiteiten noodzakelijke taken uitvoeren . Binnen een geïntegreerd proces wordt het bijeenbrengen van gegevens ten behoeve van management-activiteiten belangrijk geacht en moet eens te meer een verband worden gelegd met de werkzaamheden op het gebied van produktmetriek in gebied 2.1.3 .  De deelgebieden zijn " ondersteuning van programmatuurproduktie en -onderhoud " ( 2.2.1 ) dat de aspecten van het ondersteuningssysteem behandelt ,  " industrialisatie-aspecten " ( 2.2.2 ) dat de invoeringsstrategie behandelt , " ontwikkeling van gereedschappen voor project-management " ( 2.2.3 ) , en  " management van geavanceerde programmatuurproduktie "  ( 2.2.4 ) .  2.2.1 . Ondersteuning van programmatuurproduktie en -onderhoud  2.2.1.1 . Korte-termijnoplossingen voor management-ondersteuning ( type A )  Doelstellingen  a ) produktie van een systeem dat geïntegreerde management-mogelijkheden biedt met op beschikbare of bijna voltooide technieken gebaseerde gereedschappen voor software-engineering .  b ) evaluatie door gebruik in de praktijk van de doelmatigheid van een dergelijk management-ondersteuningssysteem dat de huidige of de nagenoeg bereikte stand van de techniek vertegenwoordigt .  De door een dergelijk systeem geboden management-mogelijkheden kunnen ondersteuning geven voor de volgende activiteiten :   * planning ,   * projectcontrole ,   * management van het onderhoud ,   * kwaliteitsbewaking ,   * management database ,   * projectmodellen .  Motivering/achtergrond  Het belangrijkste kenmerk van dit punt van het werkplan is het verschaffen van geïntegreerde management-mogelijkheden voor evaluatie door industriële projecten . Het belangrijkste resultaat is de uitkomst van dergelijke evaluatie .  De nadruk ligt op het verschaffen van een dergelijk systeem ter ondersteuning van de behoeften inzake programmatuurmanagement , zonder te rekenen op nog niet voltooid onderzoek .  Technische aanpak  Verwacht wordt dat zal kunnen worden voorzien in het systeem door een combinatie van bestaande mogelijkheden en eventueel enkele nieuwe produkten of ontwikkelingen . Dit is essentieel omdat men moet beschikken over aangepaste mogelijkheden voor evaluatie en demonstratie . De middelen voor het demonstreren van de doelmatigheid van de door het systeem geboden mogelijkheden moeten duidelijk worden omschreven ten einde het kaderpersoneel te overtuigen van de voordelen van een dergelijke omgeving .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 3 - produceer aanvankelijk systeem  Jaar 5 - evalueer volledig systeem  Daarmee samenhangende werkzaamheden  Er is geen nauw verband met andere projecten van het werkplan . De resultaten zullen wel dienstig zijn voor andere activiteiten in gebied 2.2 .  2.2.1.2 . " Management-ondersteuning voor programmatuurproduktie en -onderhoud ( SPMMS ) "  ( Ref . 282 : A/84 )  Het doel van dit project is het ontwerpen en implementeren van een systeem dat alle management-activiteiten tijdens de levenscyclus van programmatuur ondersteunt . Een van de belangrijkste eisen waaraan het systeem verwacht wordt te voldoen is de aanpasbaarheid aan verschillende management-methoden . Het project wil dit doel bereiken door een elementaire generieke SPMMS-kern te bouwen die gemakkelijk aanpasbaar moet zijn aan klantenspecificaties . In deze aanpasbaarheid zal worden voorzien door generieke modules en eventueel door een op regels gebaseerde aanpak .  2.2.1.3 . Ondersteuning voor programmatuurproduktie op speciale gebieden ( type A )  Doelstellingen  Deze werkzaamheden hebben betrekking op problemen die ontstaan ten gevolge van de specifieke eisen van de ondersteuning en het onderhoud van informatie-technologie op speciale gebieden . Deze gebieden omvatten :   * als firmware ingebedde software bijvoorbeeld in grote apparatuursystemen ;   * in grote aantallen geproduceerde programmatuur , bijvoorbeeld in duurzame consumptiegoederen .  Voor deze gebieden zijn de doelstellingen :  a ) opstellen en toepassen van kwantitatieve managementmodellen voor programmatuurproduktie en -onderhoud ;  b ) ondersteuning verlenen voor de hoofdfunctie van het management van programmatuurproduktie en -onderhoud , voor planning en controle van programmatuurprojecten en -produkten en onderhoudsmanagement .  De toepassing op deze gebieden moet specifiek worden ondersteund voor aspecten zoals :   * hoge-betrouwbaarheidsgarantie ,   * uitgebreide testvoorzieningen ,   * aanpak van systeemproblemen ( opsporen van apparatuur/programmatuurstoringen ) in plaats van uitsluitend programmatuurproblemen ,   * flexibiliteit met betrekking tot wijzigingen in de omringende componenten ,   * gemakkelijk gebruik voor niet-professionele programmeurs , bijvoorbeeld in kleinere projecten op het gebied van gemengde apparatuur/programmatuurontwikkeling ,   * onderhoudsbeleid , vooral in omvangrijke markten .  Technische aanpak  Het project moet richtsnoeren ontvangen van de PCTE-(2.3.1.1 ) en SPMMS-(2.2.1.2 ) projecten .  Tussentijdse doelstelling  Jaar 2 - ontwikkel modellen ;  Jaar 4 - produceer aanvankelijk ondersteuningssystemen , pas modellen toe en valideer ze ;  Jaar 6 - bouw definitief ondersteuningssysteem .  2.2.2 . Industrialisatieaspecten  De moeilijkheid om programmatuurtechnologie in de bestaande economische en managementstructuur van een bepaald bedrijf in te voeren wordt beschouwd als een belangrijke handicap voor het gebruik van deze technologie in de industrie . Er is nog weinig onderzoek verricht naar methoden en gereedschappen waarbij met succes rekening wordt gehouden met deze problemen .  De behandelde kwesties bestrijken een ruime reeks onderwerpen en overlappen andere gebieden van het huidige ESPRIT-programma . De werkzaamheden zijn met name gestoeld op de evaluatie van de doeltreffendheid van programmatuur-technologiemethoden . Hoewel van talrijke projecten die in het kader van ESPRIT worden gefinancierd een evaluatie wordt geëist , zal het verschillende jaren duren vooraleer de resultaten beschikbaar zijn .  Het wordt noodzakelijk geacht reeds vroeger onderzoek te verrichten ten einde een beter beeld te krijgen van de tot dusver in bedrijven opgedane ervaring bij de invoering van programmatuurtechnologie . Ook wordt erkend dat de vertrouwelijkheid van dergelijke gegevens een belangrijk probleem vormt voor dit onderzoek . In de voorstellen moet worden vermeld hoe dergelijke problemen zullen worden opgelost .  2.2.2.1 . Strategleën voor de invoering van programmatuurtechnologie ( Type A )  Motivering/achtergrond  De invoering van een bepaald niveau van programmatuurtechnologie in een bedrijf of een project vereist heel wat planning en , in vele gevallen , een belangrijke investering in uitrusting en opleiding . Op het gebied van programmatuurtechnologie zijn de noodzakelijke stappen onvoldoende vastgelegd of gekend . Er doen zich evenwel vergelijkbare problemen voor bij de invoering van andere vormen van technologie in de industrie . Het is belangrijk dat in het kader van de programmatuurtechnologie geen nieuw overbodig onderzoek wordt verricht naar problemen waarvoor al beproefde oplossingen bestaan . De invoering van omgevingen voor programmatuurtechnologie zal evenwel een grote invloed hebben op tal van activiteiten van het bedrijf . Het is noodzakelijk de bij de invoering van deze technologie betrokken kwesties duidelijk te identificeren en aangepaste strategieën en gereedschappen te ontwikkelen .  Doelstellingen  a ) Ontwikkeling van modellen van het volledige programmatuurontwikkelingsproces , rekening houdend met randactiviteiten zoals management , personeel , opleiding en investeringsstrategieën . Deze modellen moeten , indien mogelijk , bestaande modellen van andere disciplines samenbrengen .  b ) Ontwikkeling en beoordeling van alternatieve strategieën voor de invoering van programmatuurtechnologie in de commerciële omgeving . Het betreft hier onder meer : centrale programmatuurfabriek , gedecentraliseerde gespecialiseerde eenheden , op het werkstation gebaseerde strategieën waaronder incrementele groei vanuit een klein aantal eenheden .  c ) Case studies opstellen die het model ondersteunen in diverse industrieën .  d ) Ontwikkeling van technieken en in voorkomend geval gereedschappen om de industrie te helpen bij de invoering van programmatuurtechnologie .  Voorgesteld wordt twee projecten van het A-type op touw te zetten die aandacht besteden aan diverse gebieden van de industrie en een aantal projecten van het B-type waarin de aandacht meer bepaald uitgaat naar submodellen en waarin de doelstellingen c ) en d ) worden behandeld .  De projecten van het A-type moeten de taken a ) en b ) binnen twee jaar voltooien . De taken c ) en d ) moeten tegen jaar 4 zijn voltooid . Ondersteunende projecten van het B-type zouden in alle stadia worden uitgevoerd .  Technische aanpak  Voor de uitvoering van deze taken zal een breed spectrum van vaardigheden en technieken noodzakelijk zijn . Er moeten zoveel mogelijk kwantitatieve modellen worden ontwikkeld en , in voorkomend geval , formele methoden worden ingevoerd .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 2 , 3 - ontwikkel modellen , beoordeel strategieën ;  Jaar 3 - produceer aanvankelijke technieken en gereedschappen ;  Jaar 4 , 5 - voltooi case-studies ; bouw uiteindelijke technieken en gereedschappen .  Afhankelijkheden  Er wordt enig verband gezien met de activiteiten onder 4.1.1 . " Analyse van kantoorsystemen " .  2.2.2.2 . Evaluatie van de bij de invoering van programmatuurtechnologie ondervonden problemen  Doelstellingen/programma   - Gegevens verzamelen over en conclusies trekken uit de ervaring van op diverse toepassingsgebieden werkende bedrijven die programmatuurtechnologie hebben ingevoerd , hebben gepoogd in te voeren , of momenteel invoeren .   - Meer bepaald :   * nagaan waarom specifieke projecten al dan niet zijn geslaagd ;   * een reeks vereisten opstellen waaraan moet worden voldaan om het succes van een ontwikkelingsproject op het gebied van programmatuursystemen te garanderen . Aangenomen wordt dat deze verder reiken dan de normaal aanvaarde praktijken voor projectmanagement ;   * proberen algemene conclusies te trekken met betrekking tot door bedrijven gevolgde strategieën waarmee succes is geboekt ;   * methoden aanbevelen die kunnen helpen bij de evaluatie van toekomstige projecten .  Aangezien het op dit gebied belangrijk is snel over resultaten te beschikken wordt voorgesteld het onderzoek naar de bestaande ervaring binnen twee jaar te voltooien . Nieuwe projecten moeten binnen drie jaar zijn voltooid .  Technische aanpak  Er moeten bedrijven worden gevonden die bereid zijn hun ervaring te delen . Waarschijnlijk kan de meeste informatie worden verkregen bij consortia die zijn opgericht om een specifieke technologie in een groep van bedrijven in te voeren . Aanvaardbare voorstellen voor een enquête naar de bestaande ervaring moeten eveneens in aanmerking worden genomen . De specifieke technologie moet van een momenteel commercieel verkrijgbaar niveau zijn en niet noodzakelijk " laatste stand van de techniek " ; het hoofddoel van het project is de evaluatie van de invoering van technologie , niet de invoering van de meest geavanceerde technologie . De technologie moet wel kunnen evolueren tot een geïntegreerde ondersteuningsomgeving of tot een in de toekomst te gebruiken methodologie .  Verwacht wordt dat in latere stadia van ESPRIT soortgelijke projecten noodzakelijk zullen zijn ter evaluatie van de overdracht van door het ESPRIT programma geproduceerde omgevingen .  Afhankelijkheden  Er bestaat een verband met de evaluatiewerkzaamheden op de andere gebieden van het programma .  Er worden voorstellen van het B-type ingewacht .  2.2.3 . Ontwikkeling van gereedschappen voor projectmanagement  Doelstellingen/programma  Specifieke gereedschappen ontwikkelen voor project management , in de vorm van gekoppelde verzamelingen gereedschappen voor specifieke toepassingsgebieden . De gereedschappen moeten een aanvulling zijn op de werkzaamheden van het SPMMS-project ( 2.2.1.2 ) en zoveel mogelijk gebruik maken van de onder PCTE ( 2.3.1.1 ) vastgelegde interfaces .  Motivering/achtergrond  Vele problemen op het gebied van management van systeem - en programmatuurprojecten zijn vergelijkbaar met die van elk groot , complex , arbeidsintensief project . Er ontstaan evenwel speciale problemen ten gevolge van de inherente flexibiliteit van programmatuurontwikkeling en het relatief tekort aan methoden om de voortgang daarvan te meten . Het is vooral belangrijk dat de bij het management-proces betrokken kwesties goed worden begrepen . Dit betekent dat er behoefte is aan een groot project om een verzameling ( of verzamelingen ) van aaneengeschakelde gereedschappen voor een of meer toepassingsgebieden te produceren .  Technische aanpak  De gereedschappen moeten worden ontwikkeld met speciale aandacht voor de mens/machine-interface . Het is vooral belangrijk dat het ontwerp van de gereedschappen gebaseerd is op een uitgebreide kennis van de reële problemen inzake programmatuurmanagement en op industrieel produktmanagement voor het complete systeem .  Afhankelijkheden  Dit project moet nauw verbonden zijn met de projecten SPMMS ( 2.2.1.2 ) en PCTE ( 2.3.1.1 ) .  Zowel grote als kleine projecten van B-type kunnen worden overwogen .  2.2.4 . Management van geavanceerde programmatuurproductie  Doelstellingen/programma  De doelstellingen van projecten op dit gebied zijn :  a ) de invloed bepalen op de relatie tussen de technische aspecten van programmatuurontwikkeling en managementkenmerken : het huidige beheer van de middelen ( computers , personeel en andere ) waarbij rekening wordt gehouden met tijd - en volumebeperkingen zal worden gewijzigd door het gebruik van formele methoden , AIP-verwante technieken of het specifiek gebruik van niet-imperatieve talen ;  b ) risico's evalueren en de betrokken personen helpen bij beslissingen gedurende de levenscyclus van het programmatuurprodukt ;  c ) de voordelen van het gebruik van geavanceerde technieken voor de levenscyclus van het programmatuurprodukt demonstreren en evalueren ;  d ) de door toepassing van geavanceerde technieken ontstane managementbehoeften indentificeren en erin voorzien . Een voorbeeld daarvan is het vastleggen van een passende metriek ;  e ) prestatie - en capaciteitsmanagement in het nieuwe kader mogelijk maken .  Motivering/achtergrond  Voor een geslaagde invoering van meer geavanceerde technieken voor de ontwikkeling van programmatuur en informatiesystemen moet de relatie tussen deze technieken en de behoefte van industrie en management worden vastgesteld en moet worden gestreefd naar een aangepaste integratie .  Technische aanpak  De te volgen methode vereist vaststelling van de invloed van het gebruik van moderne technieken op de levenscyclus van het programmatuurprodukt en met name van de gebieden die ressorteren onder programmatuurmanagement . Dat kan misschien gebeuren door vergelijking met een industriële perceptie van de huidige levenscyclus zoals deze zich voordoet met bestaande ( d.w.z . niet-geavanceerde ) programmatuurtechnieken .  Afhankelijkheden  Er bestaat een verband tussen een project op dit gebied en projecten voor ontwikkeling van geavanceerde programmatuurtechnieken . Dergelijke projecten , waarvan sommige al zijn gestart , worden behandeld in gebied 2.1 van het werkplan programmatuurtechniek . Ook in het werkplan geavanceerde informatieverwerking kunnen werkzaamheden voorkomen op het gebied van ontwikkelingstechnieken . Kruisbestuiving van ideeën van een project op dit gebied en andere projecten van gebied 2.2 kan nuttig zijn .  Op dit gebied worden vrij grote voorstellen van het B-type ingewacht die zich concentreren op specifieke technieken , met name die welke zijn ontwikkeld in de onder 2.1 . of onder AIP ressorterende projecten . Daarnaast kunnen kleinere B-projecten onderzoek doen naar specifieke managementaspecten van geavanceerde technieken ( bijvoorbeeld kostenmodellen van op AIP-gebaseerde methodes ) . De projecten moeten in 1986 beginnen .  O en O-gebied 2.3 : Gemeenschappelijke omgeving  Algemene inleiding  In dit deelprogramma bestrijkt de term " omgeving " een breed spectrum . Enerzijds zijn er de omgevingen die ten doel hebben om een totale omgeving te bouwen ter ondersteuning van een bepaalde methodologie . Zulke omgevingen kunnen bijv . worden gebouwd op basis van de resultaten van projecten in sectie 2.1.2 van dit werkplan .  Al deze totale omgevingen moeten gemeenschappelijke kwesties behandelen zoals samenstelling van de gereedschappen , objectmanagement en gebruikersinterface , en moeten ook elementaire niet-methodegebonden gereedschappen leveren zoals tekstopmaakprogramma's , opmaak van documenten , compiler en grafiek . Deze gemeenschappelijke kwesties moeten worden behandeld in projecten die " gemeenschappelijke omgevingen " bouwen , welke kunnen worden gebruikt als basis voor de totaleomgevingsprojecten . Dit O en O-gebied handelt over dergelijke gemeenschappelijke kwesties .  Projecten in deelgebied 2.3.1 zullen dus bijdragen tot de ontwikkeling van een gemeenschappelijke omgeving die moet dienen :   - als een primitieve omgeving voor programmatuurontwikkeling ;   - als basis voor de ontwikkeling van een volledige geïntegreerde engineering omgeving .  Een voor de Europese industrie zeer belangrijk gebied is de ontwikkeling van ingebedde systemen . Daartoe moeten speciale omgevingen worden gebruikt die de host/target wisselwerking kunnen behandelen . Projecten in deelgebied 2.3.2 hebben betrekking op deze kwesties .  Projecten in 2.3.3 moeten de basis leveren voor de meer geavanceerde omgevingen van de toekomst .  Voor de evolutie naar meer geavanceerde omgevingen moet rekening worden gehouden zowel met de toepassing van AIP-technieken op de problemen in verband met software-engineering omgevingen als met de toepassing van software-engineering technieken op voor AIP-projectontwikkeling geschikte omgevingen . Ondersteuning voor speciale levenscyclusmodellen van AIP-projecten kan bijvoorbeeld noodzakelijk zijn .  Verwacht mag worden dat de meer geavanceerde omgevingen een actieve in plaats van een uitsluitend passieve rol zullen gaan spelen bij het assisteren van de gebruiker .  Geschikte interfaces tussen deze omgevingen en de oorspronkelijke gemeenschappelijke omgeving zijn wenselijk .  2.3.1 . Gemeenschappelijke gereedschapsomgeving  Aangezien de multinationale ontwikkeling van programmatuur een centrale rol zal spelen in ESPRIT in zijn geheel , is de gemeenschappelijke omgeving een belangrijke bouwsteen voor vele projecten die de normalisering van gereedschapsinterfaces , functies en overdraagbaarheid van gereedschappen willen bevorderen . Alle definities van interfaces zullen in een vroeg stadium alom worden gepubliceerd ten einde een ruime toepassing van de omgeving te vergemakkelijken .  De gemeenschappelijke omgeving zal bestaan uit een infrastructuur die het fundamentele kader vormt , en een verzameling gereedschappen en componenten die relevant zijn in alle verschijningsvormen van de omgeving . De gereedschappen en componenten zijn vooral bedoeld om te helpen bij de ontwikkeling van nieuwe gereedschappen en bij de omvorming en verbetering van bestaande gereedschappen , waardoor de uitbreiding tot een volledige , flexibele , geïntegreerde omgeving wordt bevorderd .  2.3.1.1 . " Grondslag voor een overdraagbare gemeenschappelijke gereedschapsomgeving " ( Ref . 32 : A/83 )  Het project zal een gemeenschappelijke grondslag verschaffen voor software-engineering omgevingen die gericht zijn op ondersteuning van Europees gezamenlijk onderzoek - en ontwikkelingswerk en op bevordering van een algemene spreiding en exploitatie van opkomende technieken , methoden en gereedschappen .  Het project zal de laatste stand van de techiek toepassen en bevorderen , met name op het gebied van gebruiker-omgevingsinterface en van het beheer van informatiebases :   - de gebruikersinterface is een venstersysteem dat steunt op uitgebreide interactiefaciliteiten  ( pixelkaart-display , muis , menu's ) zodat de gebruiker en de constructeur van het gereedschap de detailaspecten van het interactieprotocol niet hoeven te kennen ;   - het object-managementsysteem ( OMS ) is de informatieopslagplaats voor de gehele levenscyclus van het project . OMS is een werkelijk gedistribueerde DBMS waarin een gespecialiseerde versie van het Binary Entity Relationship Attribute gegevensmodel is geïmplementeerd . De structurele en semantische eigenschappen van de informatiebasis kunnen incrementeel worden beschreven via de mechanismen van het OMS-schema . Het OMS verschaft een middel om gereedschappen en de verzamelingen gereedschappen te integreren in het kader van een hiërarchie van omgevingen voor software-engineering doordat het meervoudige niveaus van subschema's ondersteunt ;   - de PCTE distributiediensten verschaffen transparante toegang tot processen en informatie-eenheden via persoonlijke werkstations en servers die op een lokaal netwerk worden aangesloten via communicatiediensten welke aan de OSI-norm van ISO voldoen .  Gezien de ruime beschikbaarheid mag worden verwacht dat UNIX voorlopig de rol zal spelen van  " eerste gemeenschappelijke omgeving " . PCTE implementeert een geschikte strategie die gericht is op een gemakkelijke migratie vanuit UNIX door compatibele emulatie van het UNIX-systeem op het functioneel niveau van " systems calls " .  2.3.1.2 . Algemene diensten en gereedschappen voor de gemeenschappelijke omgeving ( type A )  Doelstellingen  Dit project heeft betrekking op de constructie van een op PCTE gebaseerde geïntegreerde verzameling gereedschappen die voor de meeste professionele programmatuurontwerpers nuttig kunnen zijn .  Het omvat :  a ) definitie van de verzameling gereedschappen :  b ) vastlegging en aanpassing van de bestaande gereedschappen voor toepassing in PCTE ;  c ) ontwikkeling van nieuwe gereedschappen .  Voorbeelden van gereedschappen zijn : ( onvolledige opsomming )   * behandeling van documenten ,   * post , mededelingen , agenda ,   * ondervraging van gegevensbasis ,   * data dictionary ,   * opmaak van grafieken ,   * meertalige interfacing ,   * verzameling en analyse van statistieken over gebruik van gereedschappen .  Motivering/achtergrond  Het einddoel is de Europese industrie uit te rusten met een geavanceerde omgeving die wordt gebruikt voor de ontwikkeling van betrouwbare programmatuurprodukten . Ze moet meteen aanvaardbaar zijn ( d.w.z . ten minste even goed zijn als bestaande systemen en voorzien in een gemakkelijke omschakeling van bestaande praktijken ) en ingesteld zijn op de latere evolutie . Bovendien moet zijn gedistribueerde projectteams ondersteunen en een genormaliseerde aanpak van de wisselwerking en constructie van gereedschappen bevorderen .  Dit project is noodzakelijk om de essentiële op PCTE gebouwde minimale gemeenschappelijke verzameling gereedschappen te verschaffen .  De waarde van dit project voor de IT-industrie in Europa is zeer hoog aangezien het mogelijkheden biedt voor consistente projectontwikkeling door ondersteuning van multidisciplinaire teams en onderwerpen .  Technische aanpak  In essentie is het project een consolidering van bestaande technieken . De aanpak is dan ook rechtlijnig . Belangrijk is dat de door PCTE ondersteunde basisfaciliteiten en -talen worden gebruikt voor de ontwikkeling en aanpassing van de gereedschappen .  Tussentijdse doelstellingen  Jaar 2 - definieer verzameling gereedschappen ;  Jaren 2 , 3 - verwerf gereedschappen , en pas ze aan ;  Jaren 3 , 4 - ontwikkel nieuwe gereedschappen .  Voor dit onderwerp worden voorstellen van het A-type verwacht . Er zijn mogelijkheden voor een aantal kleinere projecten van het B-type op dit gebied op voorwaarde dat ze zorgvuldig worden beheerd door een " opzichter " .  2.3.2 . Host/targetkwesties  In ingebedde systemen zijn de gastheercomputer  ( host ) die wordt gebruikt voor de ontwikkeling van het systeem en de doelcomputer ( target ) waarop het systeem moet draaien meestal niet identiek . Deze scheiding tussen host en target veroorzaakt extra problemen die in de projecten op dit gebied worden behandeld .  Bij de ontwikkeling van ingebedde systemen wordt men vaak geconfronteerd met de moeilijkheid dat de systemen draaien op speciale apparatuurconfiguraties  ( speciale I/O-interfaces , geen schijfgeheugen , enz . ) . Daardoor kan het moeilijk of zelfs onmogelijk zijn een bestaand besturingssysteem op de doelconfiguratie te gebruiken .  Voor ontwikkelings - en onderhoudsdoeleinden moet een mogelijkheid worden gezocht om host en target te verbinden . Dat kan speciale problemen creëren bij non-stop systemen waar het noodzakelijk kan zijn de programmatuurcomponenten " in de vlucht " door nieuwe te vervangen .  Om deze problemen op te lossen wordt het concept van een doelomgeving ingevoerd . De doelomgeving speelt de rol van kader voor besturingssysteem - en toepassingscomponenten en van interface met de host .  Er zijn een aantal projecten van het B-type gepland waarin onder meer de volgende thema's worden behandeld .  2.3.2.1 . Gevolgen voor host - en targetarchitecturen :   - externe interfaces   - non-stop kwesties   - afhankelijkheid van het toepassingsgebied  2.3.2.2 . Host/targetverbinding :   - prestatiebeoordeling van protocollen   - testen op afstand   - emulatie van de target   - onderhoud van de target   - non-stop kwesties   - techniek voor herschikking op synchronisatiepunten   - testen van gedistribueerde doelsystemen  2.3.2.3 . Relaties met programmeertalen :   - relaties tussen doelcomponenten en taalconstructies   - structuur van componenten  2.3.3 . Evolutie naar meer geavanceerde omgevingen  Op dit gebied ligt de nadruk op het vastleggen van de eisen die aan de gemeenschappelijke omgeving worden gesteld door geavanceerde methodologieën en de verzamelingen gereedschappen en informatiestructuren daarvan . De dringende behoefte aan een gemeenschappelijke gereedschapsomgeving was de oorzaak ervan dat bij de huidige werkzaamheden onvermijdelijk een eerder conservatieve methode is gevolgd . De PTCE is " bottom up " ontworpen op grond van de faciliteiten die kunnen worden geboden , in plaats van " top down " op basis van de verwachte toepassingen . Ten einde dit in de volgende generatie te voorkomen dienen projecten op dit gebied diverse kwesties te onderzoeken die van invloed zullen zijn op de architectuur van de meer geavanceerde omgevingen van de toekomst .  2.3.3.1 . " Het genereren van interactieve programmeromgevingen " ( Ref . 348 : B/84 )  Dit project heeft vooral ten doel de mogelijkheden te onderzoeken van het automatisch genereren van interactieve programmeeromgevingen uit taalspecificaties . Een dergelijke interactieve omgeving zal worden gegenereerd uit een complete syntactische en semantische karakterisering van de te gebruiken formele taal . Er zal een prototype-systeem worden ontworpen en geïmplementeerd .  2.3.3.2 . Geavanceerde mens/machine-interfaces  Doelstellingen  Onderzoek naar de gevolgen en de mogelijke toepassing van de vooruitgang op het gebied van mens/machine-interfaces voor de professionele programmatuurontwerper .  Technische aanpak  De op dit gebied relevante technologie die kan bijdragen tot een verbetering van de mens/machine-interactie omvat onder meer :   - grafieken   - ( pseudo - ) natuurlijke talen ,   - stem - en beeldverwerking   - AI-technieken  Afhankelijkheden  In deelprogramma 4 ( Kantoorsystemen ) beschreven werkzaamheden op het gebied van menselijke factoren .  Er worden voorstellen van het B-type verwacht .  2.3.3.3 . Een experimentele interactieve omgeving  Doelstellingen/programma  Er bestaat behoefte aan een snelle ontplooiing van een experimentele programmeeromgeving ter ondersteuning van een formele interactieve stijl van programmaontwikkeling ( zie 2.1.3.6 . ) .  De omgeving moet geïntegreerde ondersteuning verschaffen voor bestaande talen , van diverse klassen , met inbegrip van de op formele ontwikkeling gerichte talen ( b.v . de functionele talen met sterke polymorfe typering ) , de op experimentele interactieve ontwikkeling gerichte talen ( b.v . LISP en PROLOG ) , en de objectgerichte talen ( b.v . SMALLTALK ) .  Motivering/achtergrond Dit werk kan de eerste omgeving leveren voor het  " persoonlijke kenniswerkstation " . In dat verband is het een voorloper van de in het deelprogramma AIP  ( 3.5 ) beoogde geavanceerde , interactieve omgevingen .  Technische aanpak  Rekening houdend met de behoefte aan een snelle ontplooiing , moet het hergebruik van bestaande ontwikkelingen ernstig worden overwogen . Faciliteiten voor communicatie en venstermanagement dienen door PCTE ( 2.3.1.1 . ) te worden geleverd en een deel van de resultaten van 2.3.1.2 . kan eveneens worden geïntegreerd .  Afhankelijkheden  Punten 2.1.3.6 . , 2.3.1.2 . en 3.5 .  Er worden voorstellen van het B-type verwacht .  2.3.3.4 . Flexibele omgevingsmodellen ter ondersteuning van geavanceerde methoden en gereedschappen  Doelstellingen/programma  Onderzoek naar de scala van mogelijke filosofieën en organisaties van toekomstige omgevingen .  Mogelijke kwesties zijn :   - invloed van het toepassingsgebied ,   - uniforme interface voor het maken van toepassingsprogrammatuur ,   - nieuwe paradigma's voor de levenscyclus van programmatuur ,   - ondersteuning voor hergebruik van componenten ,   - ondersteuning voor niet-procedurele kennis ,   - ondersteuning voor zeer sterk parallelle uitvoering ,   - ondersteuning van omvangrijke wetenschappelijke berekeningen ,   - ondersteuning voor ontwikkeling , onderhoud en evaluatie van gedistribueerde databases ,   - beheer van projecten ,   - ondersteuning voor gedistribueerde projectteams ,   - gebruik van niet-imperatieve talen ,   - actieve in de plaats van uitsluitend passieve rollen ,   - vereisten voor schemagereedschappen/datadictionaires afgeleid uit de noodzaak om gereedschappen op het semantisch niveau te integreren .  Afhankelijkheden  Punt 2.1.3.6 .  Er worden voorstellen voor één of meer B-projecten ingewacht om deze kwesties die een belangrijke invloed kunnen hebben op de structuur van toekomstige omgevingen , te onderzoeken . Een voorbeeld daarvan is het effect van software-engineering omgevingen op systemen die AIP-ontwikkelingen ondersteunen .  2.3.3.5 . Omgevingen die rijk zijn aan kennis , ter ondersteuning van programmatuur-engineering  Doelstellingen  Voorzien in een kader voor omgevingen die eerder een actieve dan een passieve rol spelen .  De omgeving moet het voor programmatuurontwikkeling noodzakelijke KBMS-systeem verschaffen .  Technieken en structuren die een actieve rol mogelijk maken moeten worden ontworpen en geïmplementeerd .  Een voorbeeld van de manier waarop een actieve rol kan worden gespeeld is het terugzoeken van programmatuurcomponenten . Een gebruiker kan bijvoorbeeld zijn behoeften formeel beschrijven . Een actief systeem kan dan in de beschrijving van beschikbare componenten vergelijkbare elementen opzoeken . Daarna kan het systeem aan de gebruiker een verzameling van componenten voorstellen die de gebruiker kan aanpassen aan zijn specifieke eisen .  Technische aanpak  Dit kan worden bereikt door vooruitgang in conventionele databasetechnieken , bijvoorbeeld via het gebruik van AI-technieken voor kennisrepresentatie - , -manipulatie en -consistentie .  Er kunnen aanvullende technieken zoals zoeken en inferentie worden toegepast .  Er worden voorstellen ingewacht voor projecten van het B-type die in 1986 zullen starten , en er bestaat een mogelijkheid dat een aantal B-projecten in de loop van de volgende jaren worden samengebracht in een A-project .  O en O-gebied 2.4 : Evaluatie - en demonstratieprojecten  Zoals eerder vermeld bestaat er een belangrijke hinderpaal voor de invoering van nieuwe methoden en gereedschappen in de industrie . Deze kan gedeeltelijk worden opgeheven door evaluatie - en demonstratieprojecten te bevorderen . Verscheidene projecten en onderzoeksthema's die in secties 2.1 tot 2.3 vermeld zijn bevatten een element van evaluatie en/of demonstratie , in het bijzonder 2.1.4 . , 2.2.2 . en 2.3.1 . De mening heerst echter dat bijkomende voorstellen aangemoedigd zouden moeten worden , waarvan het voornaamste belang voor het ESPRIT programma ligt in de bijdrage aan de totstandkoming van betrouwbare informatie ( waar mogelijk in kwantitatieve vorm ) over de buikbaarheid van resultaten van programmatuurtechnologie in typische industriële situaties . Deze projecten zouden aldus ook kunnen bijdragen aan de opkomst van een empirica voor programmatuurtechnologie , welke naar algemeen inzicht vooralsnog ontbreekt .  De opzet is niet kunstmatige projecten te laten indienen enkel om een nieuwe aanpak te demonstreren of te evalueren , maar gebruik te maken van een reëel project als een instrument voor evaluatie en demonstratie . De financiële steun kan dan de extra kosten dekken die samenhangen met deze evaluatie en demonstratie . Met name de algemene kosten voor opleiding en vertrouwd maken aan het begin van het project kunnen zo gedekt worden , alsmede die voor de opstelling van verslagen en kritieken over methoden en gereedschappen ten bate van de ESPRIT-gemeenschap in haar geheel .  De acceptatie van de demonstratieprojecten moet afhankelijk worden gesteld van het voorleggen van deze verslagen en kritieken , die aan geïnteresseerden vrijelijk ter beschikking zouden moeten worden gesteld .  Wil een evaluatie - of demonstratieproject doeltreffend zijn , is het van het allerhoogste belang dat de resulaten die voor het ESPRIT programma geproduceerd worden relevant zijn voor een significante sector van de industrie , zowel ten aanzien van het beoogde toepassingsgebied , als ten aanzien van de gevolgde werkwijze . De representativiteit van het project voor een klasse van vergelijkbare projecten zal daarom een belangrijke factor zijn . Het is evenzeer belangrijk dat de resultaten van zulke projecten als geldig en maatgevend onderkend worden ; dit houdt onder andere in dat het ontwerp en de planning van de werkzaamheden beoordeeld moeten worden vanuit het gezichtspunt van de statistische theorie van het " ontwerpen van experimenten " .  De voorstellen die onder dit hoofd worden ingewacht kunnen betrekking hebben op elk van de punten die in secties 2.1 tot 2.3 zijn opgevoerd als deel uitmakend van programmatuurtechnologie .  DEELPROGRAMMA 3  GEAVANCEERDE INFORMATIEVERWERKING ( AIP )  Bij de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de informatietechnologie staat de geavanceerde informatieverwerking centraal . Hoofdthema is het zoeken naar wegen om de doelmatigheid van computersystemen te verbeteren . Om vooruitgang van betekenis te kunnen boeken moet werk worden verricht op de volgende vier sleutelgebieden :  i ) Kennisengineering : heeft betrekking op wat het computersysteem verwerkt . Dit gebied omvat de overgang van gegevensverwerking naar informatie - en kennisverwerking . Van bijzonder belang is de ontwikkeling van technieken voor verwerving , representatie en manipulatie van kennis , die ook vitaal is voor het verbeteren van de toegang door de mens tot conventionele databases .  ii ) Externe interfaces : heeft betrekking op hoe het computersysteem met zijn omgeving communiceert . Dit gebied omvat het herkennen , het begrijpen en de synthese van signalen , waaronder ook de met de mens uitgewisselde signalen vallen .  iii ) Informatie - en kennisopslag : de problematiek van de organisatie van gegevens - en kennisopslag door het computersysteem . Dit gebied omvat de ontwikkeling van data - en kennisbases , alsmede van toegangstechnieken voor deze bases en van nieuwe apparatuur .  iv ) Computerarchitecturen : heeft betrekking op de door het computersysteem voor de bewerkingen gebruikte configuraties . Dit gebied omvat de ontwikkeling van nieuwe computerarchitecturen met bijbehorende programmeeromgevingen . Bijzondere nadruk zal worden gelegd op de toepassing van parallelle verwerking .  Elk van deze vier gebieden is van vitaal belang voor de ontwikkeling van AIP-systemen . Derhalve hebben ze ook gelijke prioriteit gekregen en ongeveer gelijke middelen . Elk AIP-systeem of -toepassing zal weer een andere combinatie van technieken van de genoemde vier gebieden vergen . Ter ondersteuning van de ontwikkeling en demonstratie van complete AIP-systemen zijn nog twee activiteiten vastgesteld .  v ) Ontwerp en systeem : op dit gebied gaat het om normen , specificatie - en verificatietechnieken , ontwerp-methoden en algemene systeemmethoden die van belang zijn voor de overige activiteiten van de AIP-deelprogramma's .  vi ) Focusseringsprojecten : deze projecten zijn bedoeld als demonstratieprojecten en moeten fungeren als brandpunten voor de interdisciplinaire aspecten van de werkzaamheden . In het ideale geval zouden deze projecten de deelprogramma's van ESPRIT moeten overkoepelen en demonstreren hoe de onderzoekgebieden kunnen werden geïntegreerd in een omgeving van totale systemen .  In het werkplan ligt de nadruk vooral op de realisatie van praktische systemen . Vele van de voorgestelde werkzaamheden betekenen een voortzetting van bestaande technologieën . De verschillende stadia van deze werkzaamheden worden in het werkplan beschreven . Er zijn echter ook aspecten vastgesteld , vooral op het gebied van de kennisengineering , waarnaar veel onderzoek zal moeten worden verricht .  In het algemeen zullen de systemen voor geavanceerde informatieverwerking profiteren van bijdragen van de deelprogramma's voor micro-elektronika en programmatuurtechnologie . Eerstgenoemd deelprogramma zal zorgen voor snellere hardwarecomponenten , terwijl het tweede zal bijdragen tot de ontwikkeling van geschikte programmeeromgevingen . Daarnaast zullen AIP-systemen en -technieken in ruime mate toepassing vinden in kantoorsystemen en computergeïntegreerde fabricage , alsmede op vele andere markten .  O en O-gebied 3.1 : Kennisengineering  Beschrijving  Het onderzoek op dit gebied heeft betrekking op de middelen en technologieën die nodig zullen zijn voor het bedrijven van kennisengineering ter realisatie van commercieel en maatschappelijk aanvaarde toepassingen van kennisgebaseerde systemen , waarvan expertsystemen , beslissingsondersteuning en computer aided instruction voorbeelden zijn .  Kennisengineering omvat :   - Beslissingsanalyse ter bepaling van de gebieden die geschikt zijn voor toepassing van kennisgebaseerde systemen ( KBS ) .   - Kennisverwerving op het gekozen gebied over de te beredeneren objecten , hun taxonomie , de te volgen redeneringen , heuristiek , feiten , regels en dialoog .   - Classificatie van de gebiedskenmerken en selectie van de kennisrepresentaties en inferentiemodellen die daar het beste bij passen . Het gebied zal later worden uitgebreid tot kennistransformatiefaciliteiten .   - Realisering van de KBS-toepassingen op het onderliggende systeem dat het meest geschikt is in termen van MMI , machinevermogen , data/kennisbasevermogens , geheugenvermogen en communicatiefaciliteiten .   - Customizing van het systeem voor gebruikers door levering van een aanpasbare interface die de cognitieve belasting bij het voeren van een dialoog met het systeem minimaal maakt .   - Kennismanipulatie voor onderhoud van geïnstalleerde systemen , en kennistransformatie voor het aanleggen van nieuwe KBS-toepassingen .   - Het behandelen van complexiteit en de implicaties daarvan .  O en O-onderwerpen  De werkzaamheden omvatten onderzoek naar , en specificatie en implementatie van de hulpmiddelen en technieken voor kennisengineering , nl :  3.1.1 . Kennisrepresentatie en inferentietechnieken  3.1.2 . Kennisverwerving en leertechnieken  3.1.3 . Kennismanipulatie  3.1.4 . Dialoog en natuurlijke taal  3.1.5 . Implementatietalen  3.1.6 . Interpreters voor hoog niveau formalismen voor kennisrepresentatie  3.1.7 . Kennisgebaseerde systemen en hun meetbaarmaking  3.1.8 . Geavanceerde generatie KBS-toepassingen  De eerste vijf jaar zullen vooral gewijd zijn aan het met conventionele apparatuur construeren van KBS , vooral expertsystemen , om hiermee ervaring op te doen en de mogelijkheden van deze systemen te begrijpen en uit te breiden . Daarna zal men kunnen beginnen met het construeren van een geavanceerde generatie KBS , waarin de resultaten van alle aanverwante AIP-research en de resultaten van het softwaretechnologieprogramma zullen kunnen worden verwerkt .  De onderwerpen 3.1.7 en 3.1.8 vormen samen een doorlopend programma van demonstratieprojecten op het gebied van vroege en geavanceerde KBS . Verwacht wordt dat de demonstratieprojecten van de eerste vijf jaar zullen zorgen voor een voortdurende toevoer van problemen en feilen naar bovengenoemde groep onderzoekonderwerpen en omgekeerd kan ieder nieuw doorlopend demonstratieproject gebruik maken van eerder verkregen , ten tijde van de projectstart gangbare onderzoekresultaten , die dan voor de 2-3 jaar dat het project duurt worden vastgelegd .  3.1.1 . Kennisrepresentatie en inferentietechnieken  ( type A )  Beschrijving  Kennisrepresentatie is een vitaal onderdeel dat te vergelijken is met de modellering van gegevens in conventionele gegevensverwerking . Door haar gecompliceerdheid vergt kennisrepresentatie engineering , modellering en transformatie van zeer verfijnde hulpmiddelen . Men verwacht niet dat er een bepaalde taal zal uitkomen - eerder een grote variëteit aan normen en technieken , die variëren naar gelang van gebiedsclassificatie , gebruikte paradigma's , en inferentie/verwerkingsmodellen . Voor het differentiëren , classificeren en uitbreiden van de kennisrepresentaties die aan deze eisen voldoen is een veelomvattende inspanning nodig . Verwacht wordt dat eer meer hoogwaardige toepassingen zullen moeten werken met een veelheid van verschillende maar samenwerkende kennisgebieden ; onderzoek naar met elkaar werkende KRS en inferentiemodellen zal dus van essentieel belang zijn . De inferentiemechanismen leveren de operationele semantiek voor de kennisrepresentatietalen .  De bestaande KBS-toepassingen maken gebruik van hulpmiddelen en methoden die hoofdzakelijk bestaan uit eenvoudige inferentieregels - vooral voor gebruik van kennis en redeneringsbesturing wordt weinig ( meta ) kennis toegepast . Een en ander betekent dat er nog veel te doen is op het stuk van benutting van hoogwaardige kennis en heuristiek , welke veel meer bepalend is voor de doeltreffendheid van KBS dan brute machinesnelheid . Het fundamenteel onderzoek dient te omvatten :   - ontwikkeling van nieuwe kennisrepresentatieparadigma's   - cognitieve modellering   - natuurlijke deductietechnieken waarbij geen speciale implicerende vorm nodig is   - niet-conventionele logica zoals temporele en fuzzy-logica   - kennisgebaseerde besturing van het inferentieproces zelf   - niet-monotoon redeneren , dat restrictievoortplanting en redeneeronderhoud omvat , speciaal voor real-time toepassingen   - benutting van in de context aanwezige kennis   - classificatie van inferentiehulpmiddelen en -methoden naar gebied , KRS en paradigma's   - tijdafhankelijkheid in het algemeen   - kwalitatief redeneren over tijd en causaliteit in de fysieke realiteit   - machine - en systeemmodellen als basis van redenering over fysisch-technische systemen   - schema's van samenwerking tussen gedistribueerde kennisbronnen  Het is van essentieel belang dat de voor KR ontwikkelde hulpmiddelen gebruikt worden voor kennisverwerking , ten einde voor feedback te zorgen en deze twee fundamentele onderwerpen gelijke tred te laten houden . Tevens is het belangrijk dat elk probleemoplossingsparadigma wordt uitgetest op werkelijke vraagstukken .  Etappes  Jaar 1986/87 :   - Invoering van nieuwe KRS-hulpmiddelen en methoden in project 3.1.7 voor " doorlopend " gebruik .  Jaar 1987/88 :   - Publikatie van Europese richtlijnen voor componenten van KRS-hulpmiddelenpakketten .   - Referentie - " produktie " - implementatie van nieuwe KRS .   - Levering van inferentiemodellen voor de demonstratie - en meetbaarheidsprogramma's .  3.1.1.1 . " Systeem voor de constructie van expertsystemen " ( ref . 96 : A/83 )  Doel van dit project is een systeem te scheppen waarmee personeel dat geen ervaring heeft met kunstmatige intelligentie expertsystemen kan ontwikkelen en testen . Er is een model met een ringstructuur vastgesteld voor het systeem om geleidelijke ontwikkeling en uitbreiding van de faciliteiten binnen de afzonderlijke lagen mogelijk te maken . Bij het ontwerpen van het systeem is uitgegaan van een volledige gebiedsonafhankelijkheid van de binnenste ringen . Het testsysteem voorziet in een integraal hulpmiddelenpakket voor de bovenste lagen , met mogelijkheden voor latere uitbreidingen . Er is een bepaald gebied , de diagnose van elektronische systemen , gekozen , i.v.m . de toenemende vraag naar apparatuur en fabricage daarvan , en de arbeidsintensiviteit van de momenteel gebruikte methode .  3.1.1.2 . " Kennisintegratie en -beheersystemen "  ( ref . 112 : A/83 )  Het project omvat onderzoek op kerngebieden van de informatieverwerking zoals kennisrepresentatie , inferentietechnieken en mens/machine-interfaces . De nadruk ligt op een taal voor kennisrepresentatie en -beheer op basis van LISP en PROLOG ; een expertsysteem dat geschikt is om marketing-deskundigen bij te staan bij het ontwerpen van computerconfiguraties ; een expertsysteem dat door kantoorpersoneel kan worden gebruikt om gecompliceerde controleprocedures uit te voeren ( bv . financiële planning ) . Centraal doel van deze elkaar aanvullende werkzaamheden is de ontwikkeling van apparatuur-programmatuurcomponenten waarmee men de problemen die het gevolg zijn van de omvang en complexiteit van grote kennisbases en bijbehorende redeneermechanismen de baas zal kunnen .  3.1.1.3 . " Kennisrepresentatie en redeneertechnieken op het gebied van de industriële procesbesturing "  ( ref . 387 : A/84 )  Doel van het project is het ontwerpen en implementeren van een expertsysteem dat het onderhoud , de foutendiagnose , de optimalisatie van de gegevensstromen en de besturing in een omgeving van industriële procesbesturing ondersteunt . Onder besturing wordt verstaan : een sterk tijdafhankelijke omgeving met een zeer groot aantal invoerkanalen ( meer dan 1000 ) met een hoge graad van complexiteit .  Daarom moet een expertsysteem dat of wel een procesbesturend apparaat moet ondersteunen of het bedieningspersoneel bij hun beslissingen moet helpen enige aanvullende eigenschappen bezitten :   - de redeneerprocedures moeten ook rekening houden met de tijdgebondenheid ;   - de opvang van invoergegevens moet automatisch gebeuren ;   - om complexiteitsbarrières in dergelijke apparatuur te kunnen helpen doorbreken moet het systeem over leervermogen beschikken .  Het toepassingsgebied van de procesbesturing , zowel het te besturen proces als het besturend apparaat zelf , omvat een hele reeks toepassingen waarvoor het voorgestelde systeem kan worden gebruikt . De voordelen boven de bestaande expertsystemen zijn de volgende :   - grotere zekerheid bij de procesbesturing in kritieke fasen , doordat de operator bij zijn beslissingen wordt ondersteund en het uitvalpercentage van de besturingsapparatuur wordt verlaagd ;   - een betere benutting door de gebruiker van de eigenschappen van complexe systemen , zowel wat de onderhoudsaspecten betreft als de besturing van gegevenstromen .  3.1.1.4 . " Een architectuur voor interactieve probleemoplossing door samenwerkende data - en kennisbases ( ref . 316 : A/84 )  Voornaamste doel van het project is ontwerp en implementatie van een expertsysteemarchitectuur voor adviesverstrekking . Adviesverstrekking neemt onder de activiteiten op kennisbasis een speciale plaats in , in die zin dat het oorspronkelijke doel van een adviesvragende gebruiker niet goed gedefinieerd kan zijn , waardoor hij moet gaan kiezen tussen een enorm aantal mogelijke oplossingen . Een automatische adviseur moet de gebruiker helpen bij het duidelijk stellen van zijn doelen en vervolgens eventuele oplossingen genereren die de gebruiker kan accepteren of verwerpen . Het grootste verwerkingsprobleem is gelegen in de besturing van de samenwerking tussen een aantal kennisbronnen die misschien verschillende representatieschema's gebruiken die door verschillende inferentiemachines zijn vertolkt . Een veelbelovende architectuur lijkt die welke iedere kennisbron als een onafhankelijk subject beschouwd dat alleen met andere soortgelijke subjecten communiceert via een globale datastructuur , onder de supervisie van een flexibel planningsprogramma dat over besturing kan redeneren . Naast onderwerpen met betrekking tot architectuur besteedt het project vooral aandacht aan modellering van de gebruiker in mens/machinedialoog en het gebruik van grote databases die een adviseur uitgebreide informatie moeten verschaffen .  3.1.1.5 . Ondersteunende onderzoekthema's van het B-type  Er worden voorstellen ingewacht van het B-type , ter ondersteuning van gebied 3.1.1 . Enkele voorstellen zouden kunnen leiden tot projecten van het A-type . De volgende onderwerpen komen in aanmerking :   - differentiatie , classificatie en uitbreiding van kennisrepresentaties voor verschillende gebiedsclassificaties , paradigma's en inferentie/verwerkingsmodellen   - experimentele benaderingen van kennisrepresentatie , hun specifieke toepassingsgebieden en hun integratie   - inferentietechnieken , speciaal voor KR-formalismen die geen bekend bewijsalgorithme hebben   - redenering op meta-niveau , waaronder vraagstukken als zelfreferentie en " zelfbewust zijn " van het systeem   - realtime-inferentietechnieken   - technieken voor planning en programmasynthese   - structurering van inferentietechnieken , en de rol van meta-kennis   - automatische aanpassing en verbetering   - inferentie met tegenstrijdige en onzekere kennis   - invloed van kennisrepresentatie op inferentietechnieken   - systeemgekozen en besloten wereldredenering   - niet-monotone en proportionele dynamische logica   - passeermechanismen voor het behandelen van inconsistenties   - redenering in termen van fysieke objecten en beelden   - parallellisme van KBS en zijn representatie  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden eveneens ingewacht voor de gebieden 2.1.3.4 , 4.4.3.1 , 5.5.2 en 5.4.2 .  3.1.2 . Kennisverwerving en leertechnieken ( type A )  Beschrijving  Het kennisverwervingsproces is complex en daarom is een grote inspanning op dit gebied vereist om de ontwikkeling van KBS te bespoedigen . Het is van belang hier onderscheid te maken tussen ( a ) kennisbepaling door menselijke deskundigen voor het samenstellen van een bepaald KBS , ( b ) het leren door de KBS en ( c ) het optimaliseren van KBS . Ofschoon er onderlinge verbanden zijn gaat het hier om afzonderlijke processen . Daarom is ontwikkeling van concepten ter ondersteuning van de ontwikkeling van systemen voor kennisafleiding en modellering vereist . Een multidisciplinaire aanpak , waarin ook de cognitieve en psychologische aspecten worden meegenomen is nodig voor het ontwikkelen van een pakket hulpmiddelen variërend van kennisopmaakprogramma's tot automatische KB constructieprogramma's . De KR hulpmiddelen zullen voorzien worden van een deugdelijk testpakket op dit gebied . De werkzaamheden omvatten het verwerven of ontlokken van kennis , het vaststellen van geschikte leermodellen en onderzoek naar leertechnieken die geschikt zijn voor AIP-systemen .  Etappes  Jaar 1984/85 :   - Identificatie van modellen en hulpmiddelen ; eerste implementatie voor testdoeleinden   - Ontwerp van inwendige gegevensstructuren en bewerkingen voor een lerend programma .  Jaar 1985/86 :   - Eerste proeven met een KBS dat leert van de expert .  Jaren 1986/88 :   - Uitvoering op commerciële schaal van leerexperimenten met het programma .  Projectvoorstellen van het A-type ( en ondersteunende B-type projecten ) worden ingewacht voor gebied 3.1.2 .  De volgende onderzoekthema's van het B-type komen in aanmerking :   - Ontwikkeling van technieken voor kennisbepaling   - Concepten , algorithmen en technieken ter ondersteuning van ontwikkeling van lerende programma's en machines   - Vaststelling van geschikte leermodellen   - Onderzoek naar leertechnieken die geschikt zijn voor de AIP-systemen   - Adviestransformatiesystemen   - Vermogens van een geavanceerd systeem om zijn eigen prestaties te meten en te verbeteren .  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor gebieden 4.1.2.5 en 5.4.4 .  3.1.3 . Kennismanipulatie ( type A )  Na eerder werk op het gebied van kennisrepresentatie  ( 3.1.1 ) , na de ervaring die is opgedaan met eerdere toepassing van en studies over maten voor kennisengineering ( 3.1.7 ) , alsmede dank zij dialoogstudies ( 3.1.4 ) , zullen de behoeften aan methoden en hulpmiddelen in verband met de praktische beoefening van de kennisengineering duidelijk worden . De omgeving voor kennismanipulatie zal natuurlijk volledig interactief zijn en grafisch worden gesteund . Werkzaamheden op dit gebied zullen betrekking hebben op :   - Herziening en opzoeking van kennis   - Consistentie controleprogramma's   - KRS bewijscontroleprogramma's   - Kennisdictionairesystemen   - Kenniscompilatie   - Restrictie voortplanting en waarheidsonderhoudssystemen   - Kennistransformatie ( verschillende zienswijzen op gemeenschappelijke kennis )   - Kennisafleiding uit externe bronnen   - Kennisacquisitie/procesanalyse   - Gids en mentor voor de eigenlijke kennisengineering   - KBS-distributie en geautomatiseerd kennisonderhoud   - Integratie van meervoudige kennisrepresentatie  Deze in ontwikkeling verkerende vermogens moeten worden geïntegreerd in aanbevolen " Europese " hulpmiddelenpaketten voor kennisbehandeling . Dit projectgebied vormt een aanvulling op de grotere gebieden van 3.1.1 en 3.1.2 . Voor gebied 3.1.3 worden voorstellen van het A-type ( en ondersteunende B-type projecten ) ingewacht .  3.1.4 . Dialoog en natuurlijke taal ( type A )  Beschrijving  Er is een programma nodig met betrekking tot de hulpmiddelen en methoden voor die dialoog en communicatietalen , die natuurlijk zijn voor de gebieden waarop KBS-toepassingen competent moeten zijn . Hieronder valt ook de toepassing van kennis en context op het voeren en begrijpen van de tweewegdialoog , alsmede van " intelligentie " op de uitwisseling van het dialooginitiatief tussen systeem en klantgebruiker .  De dialoog zelf moet de kwaliteit van het systeemgedrag verbeteren door verlening van medewerking , door begrip en modellering van persoonlijk gedrag en voorkeur , en door parafrasering ( dit alles kennisgebaseerd ) ; de dialoog moet tevens interactie van de klant met het systeem op verschillende metaniveaus mogelijk maken , terwijl alle context wordt bijgehouden waarop het systeem of de klant in geval van een fout of onduidelijkheid moet terugvallen . Uitleg van KBS-gedrag is absoluut noodzakelijk om dergelijke systemen ingang te doen vinden ; een en ander kan worden verbeterd door wisselwerking tussen de kennis over de gebruiker en die over de toepassing .  Dialoog is veelomvattender dan communicatie via tekenreeksen ; er wordt ook gebruik gemaakt van zeer breedbandige grafiek , verklarende beelden , films en audio-ondersteuning .  Er bestaat behoefte aan een holistische breed opgezette aanpak van communicatie d.m.v . natuurlijke taal , ter ondersteuning van de opbouw van KBS en natuurlijke taal front-ends .  Etappes  Jaar 1985/86 :   - Levering van generatoren en parsers voor uiteenlopende dialoogtalen .  Jaar 1986/87 :   - Specificatie en implementatie van KB-taalverwerkende hulpmiddelen - Integratie van KB-taalverwerkende/dialooghulpmiddelen in KBS-toepassingen .  3.1.4.1 . " ACORD : Aanleg en Ondervraging van Kennisbases die in Natuurlijke Taal Gestelde Tekst en Grafiek Gebruiken " ( ref . 393 : A/84 )  Het ACORD-project behelst de ontwikkeling van een drietalig systeem voor de automatische constructie van een kennisbase uit een tekst in natuurlijke taal en een intelligent opzoek - en manipuleersysteem dat voor de incidentele gebruiker is bedoeld . De kennisbase zal worden opgebouwd uit documenten waarin zowel tekst als grafiek voorkomen ( encyclopedie of technische documenten ) en zal logisch gericht zijn . De diepe representatie zal toegankelijk zijn vanuit een aantal componenten van de interface van het systeem . De tekstanalyse wordt gebaseerd op recente resultaten op het gebied van theoretische linguistiek  ( rede-representatietheorie en functionele grammatica ) .  Ter ondersteuning van de dialoog zal het systeem de geschikte presentatie van uitvoer ( tekst of grafiek ) selecteren en in een symbiotisch samenspel van grafiek en natuurlijke taal de informatie identificeren die relevant is voor de uitvoer . Voor de grafische module zal worden voortgebouwd op recent werk op het gebied van kennisrepresentatie van grafische bewerkingen en dat van aan tekstdialoog gekoppelde grafiek . De programmeeromgeving wordt PROLOG .  3.1.4.2 . " Communicatiestoring in de Dialoog : Technieken voor Detectie en Reparatie " ( ref . 527 : B/84 )  De eerste projectfase bestaat uit het identificeren van de omstandigheden waaronder communicatiestoornis optreedt tussen deelnemers aan een dialoog , te ontdekken hoe de deelnemers deze communicatiestoring opsporen , en erachter te komen welke technieken zij gebruiken om de communicatie te herstellen . Er zullen twee soorten dialoog worden bestudeerd : die van persoon tot persoon en de persoon/machinedialoog . Zowel aan de verbale als aan de niet-verbale aspecten zal aandacht worden besteed . De volgende fase bestaat uit de ontwikkeling van een formeel model , dat beide bovengenoemde aspecten omvat en waarin nuttige detectie - en reparatiestrategieën zijn verwerkt . Tenslotte zullen door middel van implementatie met de computer taalverwerkende hulpmiddelen worden ontwikkeld die kunnen worden ingepast in KBS .  3.1.4.3 . " Kennis - en grafiekgebaseerd Systeem voor een Dynamische Omgeving " ( ref . 600 : B/84 )  Dit project omvat onderzoek naar beginselen van dialoogvoering tegen de achtergrond van de volgende toepassing . Supervisie en besturing staan in vele opzichten gelijk met toegang tot een database die voortdurend bijgewerkte historische fabrieksgegevens bevat . De dialoogaspecten die in dit verband zullen worden bestudeerd zijn :   - Principes van dialoogvoering , waarbij het dynamisch genereren van grafiek centraal staat ;   - Principes voor adaptieve dialoog , waarbij het systeem zich aan de situatie aanpast ;   - Principes voor de beschrijving van een industrieel bedrijf die kan worden gebruikt als " data dictionary " voor de historische data base .  Basis van het project is de implementatie van een prototype , dat voor experimentele doeleinden zal worden gebruikt en daarmee voor identificatie van onderzoekvelden . Het onderzoek op deze gebieden zal parallel verlopen .  Ondersteunende voorstellen van het B-type worden ingewacht voor gebied 3.1.4 . De volgende onderzoekthema's komen in aanmerking :   - Architectuur van natuurlijke taalsystemen ;   - Toepassing van bestaande en in ontwikkeling zijnde technieken op het gebied van de cognitieve psychologie en psycho-linguistiek op dialoog - en natuurlijke taalverwerking ;   - Efficiency-gerichte , algemene ( ook context en semantiek omvattende ) benaderingen van de natuurlijke taal-interface .   - Natuurlijke taalbenadering voor kennisrepresentatie ;   - empirische gebruikersstudies over gemengde taal-grafiek-interfaces .  Na 1986 kunnen er misschien nieuwe projectvoorstellen van het A-type worden ingewacht .  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor de gebieden 4.1.3.6 , 4.2.4.5 , 4.2.5.2 en 4.2.5.6 .  3.1.5 . Implementatietalen en omgevingen ( type A )  Beschrijving  Evaluatie van , aanbevelingen voor en uitbreiding van implementatietalen die in aanmerking komen als hulpmiddelen voor het onderzoekprogramma en als hulpmiddelen voor kennisingenieurs die betrokken zijn bij de constructie van KBS-toepassingen . Hiertoe worden ook de talen gerekend voor kennismodellering en specificatie/ontwerp van prototypen van KBS-componenten . In een later stadium moeten de werkzaamheden worden geconcentreerd op vastlegging van normen , die de fabrikanten een houvast zullen geven bij grote investeringen in apparatuur . Een belangrijk aspect van taalevaluatie is de rijkdom en de nuttigheid van de ingebedde ontwikkelomgevingen . Het is de bedoeling dat het onderwerp overdraagbare gemeenschappelijke gereedschapsomgevingen ( PCTE ) voor programmatuurengineering het punt van overdraagbaarheid voor zijn rekening zal nemen .  Etappes  Jaar 1984/85 :   - Identificatie en evaluatie van kandidaat-talen  ( b.v . Smalltalk , LISP , PROLOG , POPLOG ) , omgevingen en architecturen ;   - Publicatie van kritieken en het aanbevelen van wijzigingen , b.v . taaluitbreidingen voor gebruik van parallellisme ;   - Implementatie van uitbreidingen .  Jaar 1985/86 :   - Het uitgeven van richtlijnen voor ESPRIT ;   - Beschikbaarmaking van referentietaalsystemen .  3.1.5.1 . " Geavanceerde Logische Programmeeromgevingen "  ( ref . 363 : B/84 )  Bestudering en ontwikkeling van de hulpmiddelen die nodig zijn voor een zeer hoog niveau programmeeromgeving voor een logische programmeertaal als PROLOG . Bij dit project werken een aantal onderzoeksgroepen van universiteit en bedrijfsleven samen . Naast de gewone programmeeromgevingsfaciliteiten beoogt het project de betrouwbaarheid van de programmeur te verhogen door ten eerste gebruik te maken van het relationele karakter van logisch programmeren , waarmee duidelijk uitvoerbare maar wellicht inefficiënte specificaties mogelijk zijn , en ten tweede van de geschiktheid voor bewijsvoeringsdoeleinden waardoor betere controle en validatie mogelijk wordt .  Projectvoorstellen van het A-type worden ingewacht op gebied 3.1.5 . Dit geldt ook voor ondersteunende projectvoorstellen van het B-type . De volgende onderzoekthema's komen in aanmerking :   - hogere implementatietalen voor kennisrepresentatie en inferentie   - Aanpassing van formalismen voor de realiteitskennis aan praktische implementatietalen voor KBS   - Talen en omgevingen voor parallelle verwerking en voor de integratie van formele , gestructureerde  " software engineering " met KBS-eisen  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor de gebieden 2.1.3.5 en 2.3.3.3 .  3.1.6 . Interpreters ter ondersteuning van hogere kennisrepresentatie-formalismen ( type A )  Doel is rationalisatie , herimplementatie en verbetering van interpreters ( compilers ) voor de verschillende kennisrepresentatie en -manipulatiemethoden die zijn ontwikkeld uit ad-hoc implementaties op de gebieden 3.1.1 en 3.1.3 . Projecten op dit gebied zullen niet voor 1986 beginnen .  3.1.7 . KBS en hun meetbaarmaking ( type A )  Doelstelling is een doorlopend programma van minstens vijf jaar , waarin KBS-toepassingen voor demonstratiedoeleinden worden geconstrueerd , met gebruikmaking van bestaande technische mogelijkheden ( apparatuur , programmatuur en grote database ) die op dat moment beschikbaar zijn teneinde te kunnen beschikken over een bijgewerkte pool van ervaring met kennisengineeringstechnieken en met classificatie van gebiedskenmerken naar beschikbare hulpmiddelen en methoden . Het project zal als het ware een leerschool zijn met betrekking tot de sterke en zwakke punten van de hulpmiddelen en methoden die worden gebruikt voor procesanalyse , kennisrepresentatie , inferentieverwerking , probleemoplossingsparadigma's en menselijke factoren/MMI .  Het project vormt de eerste fase van het doorlopend demonstratieprogramma , terwijl in het vijfde jaar de middelen zullen overgaan naar project 3.1.8 voor de tweede programmafase .  Aangezien de hulpmiddelen en methoden voor de verschillende gebiedsklassen variëren en sterk van karakter verschillen , moeten de demonstratieprojecten een grote variëteit van voorbeelden omvatten op het gebied van creatief ontwerp , produktiesturing , diagnostiek , systeemmodellering , signaalverwerking , besluitvorming en software engineering . Het programma als zodanig zal een onmisbare bron van scholing zijn en een wegwijzer voor voortgezette/toekomstige onderzoekprogramma's , terwijl men ervaring kan opdoen met het maken van commerciële KBS-toepassingen .  Er is nagenoeg niets bekend over het bedrijven van kennisengineering als menselijke vaardigheid of over prestaties , evaluatie , meting en aanvaardbaarheid van uit het oogpunt van effectiviteit van dienstverlening van KBS . Het is noodzakelijk significante maten aan te geven en methoden en hulpmiddelen vast te stellen voor het meten daarvan - kwaliteit van kennis is van essentieel belang maar moeilijk meetbaar te maken . Dit werk moet ook een hulpmiddelen - en methodenpakket opleveren voor kennisingenieurs om KBS-toepassingen op maat te maken , kijkend naar constructie - en gebruiksmogelijkheden van de klant en naar wat de meest geschikte systeemcomponenten zijn . Het is belangrijk dat de ontwikkeling van hulpmiddelenpakketten wordt gecoordineerd , en dat er verspreiding plaatsvindt van deze hulpmiddelen binnen het kader van ESPRIT . Men dient wel rekening te houden met de risico's van een te vroege standaardisatie .  Het op de meetbaarmaking betrekking hebbende gedeelte van het project is van onschatbaar belang : absolute voorwaarde voor industriële en commerciële toepassing van kennisengineering op een behoorlijke schaal is dat men in staat is de kosten en baten van KBS-toepassingen te voorspellen .  Kennisengineering zal een groter knelpunt vormen dan software-produktie , indien de problemen in verband met menselijke produktiviteit en systeemprestaties niet worden begrepen . In dit licht bezien zijn deze werkzaamheden van groot belang voor het totale ontwerp-proces van KBS-toepassingen . Aangezien er voortdurend nieuwe hulpmiddelen en technieken worden toegevoegd aan het kennisengineeringsarsenaal tijdens het ESPRIT-programma , moeten deze meetbaarmakingswerkzaamheden worden georganiseerd in de vorm van een steeds doorlopend programma .  Etappes  Jaar 1984/85 :   - Identificatie van meetbaarmakingsaspecten ter evaluatie   - Ontwikkeling van concepten en methoden voor oplossingen   - Eerste metingen bij beschikbare KBS-toepassingen  Jaar 1985/86 :   - Ontwikkeling van meetbaarmakingshulpmiddelen en -methoden   - Assemblage van KBS-demonstratiemachine   - Vastlegging van constructiemethoden en resultaten  Jaar 1986/87 :   - Meting en analyse van produktiviteit en prestaties met betrekking tot de doeltoepassingen   - Experimenten aan demonstratiemachines ter bepaling van de aanvaardbaarheid en het effect op de effectiviteit van dienstverlening en de levenscyclusaspecten   - Rapport over de produktiviteit van de constructie en aanbevelingen voor nieuwe hulpmiddelen en methoden .  Jaar 1987/88 :   - Publikatie van aanbevelingen inzake produktiviteit en prestaties , en van richtlijnen voor kennisingenieurs   - Demonstratie van nieuwe geautomatiseerde meetbaarmakingsmethoden  3.1.7.1 . " Real-time kennisgebaseerde monitor voor bedrijfsprocessen " ( ref . 296 : B/84 )  Een KBS kan worden gebruikt om de voortgang van de door een bedrijfssysteem verrichte werkzaamheden te controleren , b.v . produktieplanning bij fabricage . Om dit te kunnen doen moet de kennisbase een model zijn van het produktieplanningsproces en de database van feiten een model van de processtatus . De taak van de besturende machine bestaat uit het vergelijken van de processtatus met het procesmodel om te bepalen welke handeling nu dient te worden verricht . De besturende machine van het voorgestelde systeem is superieur aan een conventionele inferentiemachine :   - het is een real-time systeem dat reageert op ieder verandering in de bedrijfsstatus . Daarom moet het voorgestelde KBS real-time objecten behandelen ;   - het systeem moet constant operationeel zijn .  Om van de kennisbase een model van het produktieplanningsproces te maken is een formele beschrijving van dit proces noodzakelijk . Uitgegaan zal worden van de concepten activiteit , status en agent . Bij de afbeelding van het formele model in de kennisbases doen zich representatieproblemen voor en een aantal technieken zal worden bekeken . Het project onderscheidt drie soorten kennisverwervingshulpmiddelen , al naar gelang de kennisbron ( werkmethoden van het bedrijf , taakvolgordebeschrijving , programma's inbegrepen , en het brein van de gebruiker ) .  3.1.7.2 . " Kennisgebaseerd assistentiesysteem voor elektromyografie " ( ref . 599 : B/84 )  De bedoeling van dit project is een kennisgebaseerd systeem te ontwikkelen dat artsen in alle fasen van het elektromyografisch onderzoeken van neurologische patiënten ( EMG ) assisteert . Het project zal resulteren in een demonstratiesysteem . Op korte termijn zal expertondersteuning worden geïmplementeerd met betrekking tot twee afzonderlijke , duidelijk gedefinieerde , belangrijke aspecten van het EMG-vraagstuk ; op langere termijn zal een groter systeem worden ontwikkeld dat de arts in ruimere mate assistentie zal kunnen verlenen .  Projectvoorstellen van het A-type worden ingewacht voor gebied 3.1.7 . Hetzelfde geldt voor ondersteunende projectvoorstellen van het B-type . De volgende onderzoekthema's komen in aanmerking :   - toepassing op KBS van bestaande en in ontwikkeling zijnde technieken op het gebied van de cognitieve psychologie   - representatie en gebruik van algemene en specifieke realiteitskennis - complexiteitsmaten voor KBS   - maten voor volledigheid , consistentie   - toepasbaarheid van de algemene meettheorie   - de gehele levenscyclus van KBS , acceptatie - en produktiviteitsaspecten bekeken van uit het oogpunt van de ontwikkelaar en de klant , en vraagstukken in verband met technische prestaties .  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor de gebieden 2.1.3.4 , 2.1.4.3 , 2.2.4 , 5.4.3 en 5.4.4 .  3.1.8 . Geavanceerde generatie KBS-toepassingen  ( type A )  Dit project omvat de ontwikkeling van geavanceerde expert - en kennisgebaseerde systemen , die kunnen leren , benaderend en metaredeneren , en beschikken over " gezond verstand " . KBS-toepassingen zullen moeten worden gebruikt door niet-specialisten die van deze systemen niet alleen formele en benaderende redeneerprocessen zullen verwachten , maar ook verstandige redeneerprocessen waarvan het effect gelijk is aan dat van het menselijk redeneren .  Vele toepassingen die redenering vereisen , omvatten ook een soort benaderend redeneren . Dit is bijvoorbeeld het geval bij toepassingen van modellering , waarbij de meeste aangeleerde menselijke ervaring wordt gekenmerkt door kwalitatieve heuristiek .  In de geavanceerde generatie KBS-toepassingen zullen worden benut : de lessen van pogingen van de eerste generatie ( 3.1.7 ) , de resultaten van onderzoek op KRS - en inferentiegebied ( 3.1.1 ) , de hulpmiddelen van kennismanipulatie ( 3.1.3 ) , de nieuwste talen en machines ( 3.1.5/3.1.6 ) , de resultaten van onderzoek op het gebied van de natuurlijke taalverwerking  ( 3.1.4 ) , en de resultaten van het programma externe interfaces ( 3.2 ) voor spraak en beeldbehandeling . Derhalve zullen er op dit gebied pas in 1989 projecten komen .  O en O-gebied 3.2 . : Externe interfaces  Beschrijving  Dit gebied heeft betrekking op hoe het computersysteem communiceert met zijn omgeving , in het bijzonder door middel van spraak of visuele signalen . De werkzaamheden op dit gebied behandelen dus de herkenning , interpretatie en synthese van signalen .  Twee soorten van interfaces komen voor . Die welke hun informatie ontlenen aan directe natuurlijke communicatie , en die welke kennis verwerven door middel van sensoren . In beide gevallen zal het systeem de signalen moeten verwerken om hun betekenis te begrijpen en te interpreteren . Aspecten betreffende menselijke factoren , bijvoorbeeld gebruiksvriendelijkheid , worden behandeld in Deelprogramma 4 - Kantoorsystemen .  O en O-onderwerpen  De werkzaamheden op dit gebied kunnen worden verdeeld in drie rubrieken :  3.2.1 . Beeldverwerking   - Tweedimensionale beeldverwerking   - Diepte - en bewegingsanalyse   - Beeldsynthese  3.2.2 . Spraakherkenning  3.2.3 . Diversen   - Multisensoriële signaalverwerking   - Optische signaalverwerking  3.2.1 . Beeldverwerking  3.2.1.1 . Tweedimensionale beeldverwerkingen ( type A )  Dit onderwerp heeft betrekking op verwerking van 2-D beelden , waarbij het vooral gaat om de in het beeld aanwezige informatie in de vorm van kenmerken als contouren , textuur , vorm , enz . Technieken die het beeld uitsluitend als aftastwaarden behandelen vallen hier niet onder . Dit gebied vormt een essentiële preconditie voor alle werkzaamheden op het gebied van hoog-niveau beeldverwerking , en kent daarenboven vele rechtstreekse toepassingen .  Etappes  Jaar 1985/86 :   - Demonstratie van verbeterde kenmerkbepalingstechnieken   - Vastlegging prestatiematen  Jaar 1987/88 :   - Implementatie van efficiënte hardwaremodules   - Constructie van systemen voor gekozen toepasingen .  Zie het in gang zijnde project van het A-type in 3.2.1.2 . Ondersteunende projectvoorstellen van het B-type worden ingewacht .  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor gebied 4.2.2.1 .  3.2.1.2 . " Geavanceerde algoritmen en architecturen voor signaalverwerking " ( ref . 26 : A/83 )  Hoofddoel van dit project is de ontwikkeling van een real-time signaalverwerkingssysteem , waarvan het ontwerp compatibiliteit beoogt van de functies van het eerste niveau b.v . kenmerkbepalingen met die van daaropvolgende niveaus , b.v . herkenning en begrip . In verband hiermee zal worden gewerkt op drie terreinen tegelijk , nl : spraakanalyse , beeldanalyse , en signaalherkenning en -begrip . Om een realistisch kader voor het project te creëren zullen specifieke toepassingen worden vastgesteld en zal een prototype van een systeem worden geassembleerd en gebruikt als demonstratie-eenheid voor benchmarking en tests . Door identificatie van de verschillende verwerkingsniveaus met gedefinieerde interfaces wordt de nadruk gelegd op mogelijke graden van gemeenschappelijkheid en wordt stimulering van harmonisatie en standaardisatie beoogd .  Dit project bestrijkt onderwerpen 3.2.1.1 en 3.2.2 .  3.2.1.3 . Diepte - en bewegingsanalyse ( type A )  Dit project draagt er toe bij de kloof te overbruggen tussen beeldanalyse/kenmerkbepaling en tafereelbegrip . De voor diepte - en bewegingsanalyse toegepaste technieken hebben tamelijk veel gemeenschappelijke punten , hoewel de toepassingen even sterk kunnen verschillen als videocodering en robotica .  Etappes  Jaar 1985/86 :   - Demonstratie van analysetechnieken b.v . binoculaire stereo en optische stroom .  Jaar 1986/87 :   - Ontwerp en implementatie van efficiënte hardwaremodules .  Jaar 1988/89 :   - Demonstratie in real-time toepassing .  Projectvoorstellen van het A-type en van het ondersteunende B-type worden ingewacht , naast de in 3.2.1.4 en 3.2.1.5 beschreven projecten .  Als onderzoekthema's komen in aanmerking :   - geometrisch redeneren   - generering van elementarme betrouwbare beeldrepresentaties die geschikt zijn voor correlatie in stereopsis en optische stroom .  Voorstellen die op dit gebied betrekking hebben worden ook ingewacht voor 4.2.3.7 en 5.5.1 .  3.2.1.4 . " Beeld - en bewegingsbegrip "  ( ref . 419/420 : B/84 )  Het project omvat de bouw van een visueel waarnemend machinesysteem . Dit moet gebeuren aan de hand van een driedimensionaal model van scenes met bewegende voorwerpen .  Een en ander vereist integratie van lagere kenmerken voor 3D-vormgeving en bewegingsanalyse , en van beeldrepresentaties en matchingtechnieken , alsmede bestudering van cognitief modelleren . Het project beoogt tevens het schrijfproces te begrijpen door kennis te verwerven over de afbeelding van linguistisch materiaal op curves . Via een signaalverwerkende fase zal worden geprobeerd een geschikte symbolische beschrijving van lopend schrift te verkrijgen , in termen van primitieve elementen zoals pennestreken .  3.2.1.5 . " Realtime generering en display van 2.5 D-schetsen voor bewegende taferelen " ( ref . 532 : B/84 )  Het project omvat de ontwikkeling en implementatie voor demonstratiedoeleinden van een technisch volledig ontwikkeld prototype van een beeldsysteem dat direkt een vorm van 2,5 D-schetsen kan produceren . Deze schetsen , waarin beeldintensiteit zal worden gerelateerd aan afstand , zullen in een verhouding van 1 op 1-pixel corresponderen met een representatie van de verlichtingsintensiteit die tegelijkertijd zal worden gegenereerd . De geometrische eigenschappen van het voorgestelde systeem maken theoretisch nauwkeurigheidsgraden mogelijk van enkele millimeters op een afstand van 1 m . Statistische bewerking van opeenvolgende afstandsschattingen moeten een duidelijke verbetering mogelijk maken ten opzichte van de eenmaatsresolutie .  3.2.1.6 . Beeldsynthese ( type A )  Beeldsynthese is vooral belangrijk in een scenario waarin computers delen van de werkelijke wereld simuleren . Zeer snelle grafische verwerkingstechnieken zijn even belangrijk als flexibele opslagtechnieken voor beelden .  Ondersteunende voorstellen van het B-type worden ingewacht .  3.2.1.7 . " Een studie over realtime perspectief synthese " ( ref . 411 : A/84 )  Doel van deze O en O-werkzaamheden is bestudering van beeldsynthese door middel van een onderling communicerend mens-machinesysteem . Op basis van voorgaand onderzoekwerk zal het mogelijk zijn een zeer compact 20 Gigabits sequentieel/random ROM en zeer snelle processoren te ontwerpen die tegen het einde van de tachtiger jaren zullen kunnen voorzien in realtime beeldsynthesetechnieken .  De werkzaamheden zullen voornamelijk bestaan uit vastlegging van de interface hardware en softwaretechnieken die nodig zijn voor de bouw van een experimenteel systeem .  Ter verkrijging van de gewenste ontwerpkenmerken zal beeldsynthese worden toegepast op een als representatief model fungerend , uit computergrafiek en -beelden samengesteld 3-D kaartbeeld .  3.2.2 . Spraakherkenning ( type A )  Er is behoefte aan flexibele gegevensinvoer in systemen door middel van spraak , aangezien spraakklanken de meest natuurlijke signalen van de mens zijn . Omdat normale spraak in doorlopende vorm wordt geproduceerd , is het kunnen herkennen van afzonderlijke gesproken commando's niet voldoende . Verdere belangrijke eisen zijn spreker-onafhankelijkheid en lawaai-ongevoeligheid . Het AIP-onderzoek op dit gebied zal de meer fundamentele aspecten bestrijken , terwijl de parallelle werkzaamheden in het kader van het deelprogramma kantoorsystemen , waartoe ook spraaksynthese uit tekst behoort , onderdeel zijn van de ontwikkeling van een geïntegreerd kantoorwerkstation .  Etappes  Jaar 1985/1986 :   - Demonstratie van algoritmes voor sprekerafhankelijke herkenning van circa 1 000 woorden en spreker-onafhankelijke herkenning van ca . 100 woorden   - Rapport over architectuurdefinitie  Jaar 1986/1987 :   - Simulatie van gespecialiseerde IC's .  Jaar 1987/1988 :   - Demonstratie van het gebruik van gespecialiseerde aan bovenstaande specificaties beantwoordende IC's in een realtime herkenningssysteem .  Zie 3.1.2.1 voor het in gang zijnde project van het A-type .  Ondersteunende voorstellen van het B-type worden ingewacht .  In aanmerking komen de volgende onderzoeksthema's :   - fonetiek   - syntaxis , semantiek en context ( zie 3.1.4 )   - psycho-akoestiek  Voorstellen voor aanverwante werkzaamheden worden ingewacht voor de gebieden 4.2.4.3 en 4.2.4.5 . Tekst-naar-spraak komt voor in 4.2.4.4 .  3.2.3.1 . Multisensoriële signaalverwerking ( type A ) .  Dit onderwerp heeft betrekking op de verwerking en correlatie van meervoudige stromen van signaalinformatie , een steeds belangrijker wordend vraagstuk op de vele gebieden waarop een veelvoud van sensoren wordt gebruikt voor informatieacquisitie op verschillende punten of over verschillende aspecten . Er zijn voorbeelden te vinden op de gebieden van procesbesturing , CIM , bodemexploratie en biomedische signaalverwerking .  Etappes  Jaar 1985/1986 :   - Ontwikkeling van technieken voor correlatie van verschillende signaalbronnen   - Systeemontwerp voor specifieke toepassingen .  Jaar 1986/1987 :   - Bouw van demonstratiemachine .  Jaar 1987/1988 :   - Voltooiing en evaluatie van demonstratiemachine .  Ingewacht worden projectvoorstellen van het A-type en ondersteunende voorstellen van het B-type .  In 5.5.1 worden aanverwante werkzaamheden beschreven .  3.2.3.2 . Optische signaalverwerking ( type A )  Optische signaalverwerking biedt het voordeel van een potentieel enorme bandbreedte en verwerking op lichtsnelheid . Zij is bijzonder geschikt voor de globale bewerkingen van patroonherkenning , b.v . filtratie , correlatie en convolutie . Er zal een hoogwaardige electro-optische interface moeten worden ontwikkeld , alsmede realtime 2-D verwerkingstechnieken .  Ook een niet-lineair proces , de zogeheten degenerate four wave mixing ( DFWM ) , heeft uitgebreide mogelijkheden . Er moet onderzoek worden verricht naar architecturen voor optische verwerking en systeemontwerp .  Etappes  Jaar 1985/1986 :   - Specificatie van prestatie-eisen voor in aanmerking komende processen   - Evaluatie en implementatie in het systeem  Jaar 1986/1987 :   - Uitbreiding van de systemen b.v . met Mellin-Fourier Transformaties . Implementatie van verbeterde materialen/architecturen .  Jaar 1987/1988 :   - Bouw van compacte praktische processoren voor bepaalde toepassingen . Relevering van gebieden voor toekomstige O en O-werkzaamheden .  Voorstellen voor projecten van het A-type en het ondersteunende B-type worden ingewacht .  Aanverwante werkzaamheden werden beschreven in 1.5 .  O en O-gebied 3.3 : Informatie - en kennisopslag  Beschrijving  Kennisgebaseerde systemen worden ontworpen om informatie af te leiden uit opgeslagen gegevens en de redenering aan te geven die is gevolgd om tot een conclusie te komen . De doeltreffendheid van een kennisgebaseerd systeem wordt bepaald door de kwaliteit van de kennisbase ( volledigheid , deugdelijkheid en toegankelijkheid ) en van de architectuur , de functionaliteit en het prestatievermogen van de kennisopslag en het deductiemechanisme . Deze begrippen zullen tevens van nut zijn bij het verbeteren van de toegankelijkheid van gebruikers , dus is er coordinatie nodig met de evolutionaire verbeteringen van database management systemen ( DBMS ) voorgesteld in softwaretechnologieprojecten .  Dit O en O-gebied omvat onderzoek naar nieuwe organisatievormen die nodig zullen zijn om de representatie van gegevens , kennis en metakennis te bewaren en te verwerken .  De belangrijkste doelstellingen op dit gebied zijn :   - definitie van de organisatievormen voor informatie en kennisopslag , in het bijzonder de machineaspecten ;   - identificatie van functionele opdeling , structuren en mechanismen met inbegrip van gedistribueerde en zeer omvangrijke kennisbases ;   - de ontwikkeling van nieuwe geheugenstructuren en apparaten ;   - de introductie van nieuwe fysische beginselen voor nieuwe soorten geheugens ( b.v . optische , biologische geheugens ) ;   - de realisatie van adekwate , interactieve technieken , speciaal voor de niet-gespecialiseerde gebruikers ;   - automatische of semi-automatische constructie van zeer grote kennisgebaseerde systemen .  De vorderingen op dit gebied zullen sterk afhangen van vorderingen op het gebied van de kennisengineering en geheugentechnologie .  O en O-onderwerpen  Tot dit gebied behoren de volgende onderzoekterreinen :  3.3.1 . Interface tussen geheugen en omgeving  3.3.2 . Data - en kennisbases   - Kennisbases voor AIP   - Gedistribueerde databases en kennisbases   - Geavanceerde DBMS en KBMS  3.3.3 . Geheugenstructuren en -architecturen   - Database - en kennisbase-georiënteerde architecturen   - Prestatiemodellen voor geheugenstructuren   - Geheugenarchitectuur  3.3.4 . Onderzoek op middellange termijn naar toepassingen van nieuwe magnetische en halfgeleider-geheugenmedia  3.3.5 . Onderzoek op lange termijn naar optische en biologische opslag  De werkzaamheden in de beginjaren zullen geconcentreerd zijn op het verkrijgen van ervaring met kennisopslag en de corresponderende toegangs/dialoogtechnieken .  3.3.1 . Interface tussen geheugen en omgeving ( type A )  3.3.1.1 . " Een logisch georiënteerde benadering van kennis - en databases ter ondersteuning van de interactie met de natuurlijke gebruiker  ( ref . 107 : A/83 )  Dit project omvat :   - een gebruiker/machine interface in natuurlijke taal ( Duits en Engels ) verrijkt met grafische faciliteiten ;   - een mens-gericht hoog niveau-representatieformalisme gebaseerd op ( een uitbreiding van ) eerste orde logica ;   - een machine-gericht representatieformalisme dat ook op logica is gebaseerd , maar bedoeld is voor efficiënt redeneren ;   - een " machine " die in het machine-gericht formalisme opgeslagen gegevens en kennis integreert met de in de bestaande hulpmiddelen opgeslagen kennis van gegevens .  3.3.1.2 . " Intelligente hulp voor informatiesysteemgebruikers " ( ref . 280 : B/84 )  Het voorgestelde project behelst onderzoek naar manieren om gebruikers van informatiesystemen te leren de functies van die informatiesystemen optimaal te gebruiken . Een en ander zal in de praktijk zijn beslag krijgen in de vorm van een prototype van een HELP-systeem , dat richtlijnen , instructies en uitleg moet verschaffen , wanneer de gebruiker vraagt om IES-faciliteiten .  De belangrijkste componenten van een HELP-systeem zijn :  a ) een verzameling informatiesysteemparadigma's  ( ISP's ) , conceptuele representaties van het systeem die de gebruiker moeten helpen het systeem te begrijpen ;  b ) een verzameling op de ISP's betrekking hebbende generieke gebruikersmodellen ;  c ) een bibliotheek van expliciete en impliciete leer - en begeleidingsstrategieën ;  d ) een verzameling uitlegfaciliteiten voor het verschaffen van specifieke informatie en uitleg aan uiteenlopende soorten gebruikers ;  e ) een besturingsstructuur voor organisatie en management van het helpproces .  Voor de ontwikkeling van een intelligent HELP-systeem is uitgebreid empirisch onderzoek nodig naar de naïve conceptuele modellen van informatiesystemen bij vele gebruikers , naar de potentiële waarde van het gebruik van ISP's , naar de aanleerbaarheid van dergelijke nieuwe paradigma's , naar de doeltreffendheid van verschillende begeleidingsstrategieën en uitlegprocedures . Tevens is beschouwing van de geschikte onderliggende kennisrepresentatieformalismen noodzakelijk .  De onderzoekthema's die voor ondersteunende projecten van het B-type op gebied 3.3.1 in aanmerking komen zijn onder meer :   - veiligheid en aanverwante onderwerpen bij groepsgebruik van gemeenschappelijke kennisbases ;   - gedrags - en cognitieve studies .  3.3.2 . Data - en kennisbases  Evolutionaire ontwikkelingen van conventionele databases worden behandeld onder Softwaretechnologie  ( zie 2.1.2 ) ; het is te verwachten dat de werkzaamheden in deze sectie van AIP nieuwe benaderingswijzen uit andere richtingen in zich op zullen nemen .  3.3.2.1 . Kennisbases voor AIP ( type A )  Er worden studies voorgesteld om vast te stellen welke interfaces formalismen , talen , apparatuur - en programmatuurcomponenten nodig zijn voor de constructie , distributie , functionele opdeling en hiërarchische structurering van KB , met formulering van inferentie - en gegevensopvraging op niveaus vanaf het voor de mens zichtbare tot dat wat intern is voor de nieuwe generatie systemen . Bij deze werkzaamheden staat het onderzoek naar gemeenschappelijke en specifieke kenmerken van de architectuurmodellen van DB - en KB-beheerssystemen centraal .  Etappes  Jaar 1986/1987 :   - ontwikkeling van KB-specificaties en modellering op een computer ;   - definitie van systeemnormen en -structuur , alsmede van de ondersteunende gespecialiseerde apparatuur .  Jaar 1987/1988 :   - implementatie van prototype .  3.3.2.1.1 . " Geavanceerde data - en kennisbeheerssystemen " ( ref . 311 : A/84 )  Het project legt een schakel tussen de voor data base  ( DB ) management en -organisatie ontwikkelde methodieken en de technieken die op het gebied van kunstmatige intelligentie ( AI ) zijn ontwikkeld voor representatie en gebruik van kennisbases ( KBS ) . Het project beoogt definitie van een geavanceerd systeem waarmee intelligent en efficiënt management mogeijk is van grote hoeveelheden daarin opgeslagen informatie . Aandacht zal worden besteed aan de volgende onderwerpen :  1 . definitie van een organisatie voor informatie - en kennisopslag voor het effectief deduceren en terugzoeken van feiten in een specifiek gebied aan de hand van eventueel onvolledige en onnauwkeurige kennis over het gebied ( en de daarop betrekking hebbende metakennis ) ;  2 . definitie van optimalisatietechnieken op gebiedsonafhankelijk niveau en gebiedsafhankelijk niveau voor efficiënte toegang ;  3 . controle op de volledigheid , juistheid en doeltreffendheid van de voorgestelde oplossingen , constructie van een interpreter voor een natuurlijke taal .  Het project besteedt eveneens aandacht aan onderwerpen die verband houden met logische programmering , dit om de twee benaderingen te vergelijken en eventueel criteria te vinden aan de hand waarvan voor één ervan kan worden gekozen , zodat kan worden begonnen met het ontwerpen van een systeem dat de gekozen benadering belichaamt .  3.3.2.1.2 . " Geavanceerd KB-beheersysteem "  ( ref . 530 : A/84 )  Doel van het project is bestudering en ontwikkeling van een KBMS-prototype . Dit moet worden bereikt door integratie van database technologie en een op logische programmeertechnologie gebaseerde inferentiecomponent . De eerste van de drie parallelle taken zal geconcentreerd zijn op het belang van de database technologie voor de totale prestaties van KBMS . Verschillende integratiemechanismen en verschillende strategieën voor kennisopdeling zullen worden geëvalueerd op prestaties en herbruikbaarheid van bestaande databases . De onderzoekwerkzaamheden zullen resulteren in definitie van eisen voor architectuurmodellen voor het integreren van inferentie - en database machines en een software KBMS prototype . De tweede taak bestaat uit bestudering van fundamentele kwesties in verband met gedistribueerde KBMS en zeer grote kennisgebaseerde systemen . De mogelijkheden om gedistribueerde DBMS te gebruiken en/of gedistribueerde architectuur te definiëren op inferentiecomponent-niveau zullen nader worden bekeken en er zal een structuur worden gekozen voor prototypes . De mogelijkheid om database technologie te gebruiken voor opslag van deductieve kennis , als mogelijke oplossing voor zeer grote KBS , zal eveneens worden bestudeerd . De derde taak heeft vooral betrekking op hulpmiddelen ( speciaal voor de verschillende gebruikersinterfaces ) voor het construeren en gebruiken van kennisgebaseerde systemen , en op het gebruik van meta-kennis .  3.3.2.1.3 . " Kennisgebaseerde gebruikersvriendelijke interfaces voor het gebruik van informatiebanken "  ( ref . 641 : B/84 )  Het project omvat de definitie en de ontwikkeling van een kennisgebaseerd systeem dat gebruikersvriendelijke interfaces moet verschaffen voor bestaande en nieuwe databases en kennisbases . Het systeem moet :   - beschikken over een semantisch rijke representatie op hoog niveau die de conceptuele inhoud van de kennisbases en databases en de mens-machinedialoog beschrijft ;   - een interface leveren voor bestaande databases opgeslagen in een netwerk van heterogene knopen . De geëxtraheerde gegevens kunnen worden georganiseerd in de locale database van het systeem . De schema's van bestaande databases zullen worden beschreven door middel van semantische datamodellen ;   - gebruikersvriendelijke interactie leveren om de gebruiker door de conceptuele beschrijving en de bevraging van databases te loodsen en om de eindgebruiker in staat te stellen tot ontwikkeling van geavanceerde toepassingen aan de hand van kennis en data .  De werkzaamheden bestaan uit :   - selectie van het geschikte formalisme :   - ontwikkeling van een standaardinterface voor heterogene gedistribueerde databases gebaseerd op een conceptueel data model ;   - ontwikkeling van een methodiek voor interactie tussen gebruiker en systeem , die is gebaseerd op logische onafhankelijkheid ;   - ontwikkeling van een geavanceerde toepassingsomgeving voor eindgebruikers die een of andere realiteit willen modelleren , die bestaande data en kennis behandelt en oplossingen voor standaard - of ongewone problemen creëert ;   - uitvoerbaarheidsstudie , logisch ontwerp en prototype implementatie van een systeem dat is gebaseerd op de hierboven beschreven beginselen en dat een optimale uitvoering levert ;   - beproeving van de kwaliteit van het systeem door middel van enkele realistische toepassingen .  3.3.2.2 . Gedistribueerde DB en KB ( type A )  Naast de studies van 3.3.2.1 zal een studie worden verricht die tot doel heeft aanvullende " toegangs " -formuleringstalen , formalismen , interfaces en technologie vast te leggen die nodig zijn voor gedistribueerde kennisgebaseerde informatiesystemen . De studie omvat onderzoek naar zeer uitgebreide kennisbases en de invloed daarvan op ( b.v . parallelle ) geheugenarchitecturen . Er zullen gedistribueerde structuren worden gemodelleerd en normen worden ontwikkeld . De werkzaamheden op dit gebied moeten in nauw verband staan met aanverwant werk op het gebied van de softwaretechnologie ( 2.1.2 ) en rekening houden met de eisen van kantoorsystemen en computergeïntegreerde fabricage .  Etappes  Jaar 1986/1987 :   - vastlegging van hiërarchische structuren voor verspreide DB en KB en selectie inferentiemechanismen .  Jaar 1987/1988 :   - implementatie van een model op een realistische toepassing .  3.3.2.3 . Geavanceerde DBMS en KBMS ( type B )  Het is te verwachten dat het onderscheid tussen DBMS en KBMS geleidelijk zal verdwijnen naarmate vorderingen vanuit beide richtingen elkaar beïnvloeden .  Het laatste gedeelte van het O en O-gebied legt daarom de nadruk op enige geavanceerde aspecten van DBMS en KBMS die niet in de bestaande systemen worden gerealiseerd en die nuttig zullen zijn voor toekomstige DBMS en KBMS .  Het betreft hier de representatie en manipulatie van complexe objecten , benutting van inferentiemechanismen , realisering van gezichtspuntmechanismen , semantische controle en validatie van opvragingen . Projectvoorstellen van het B-type worden ingewacht die later kunnen leiden tot projecten van het A-type .  3.3.2.4 . Andere onderzoekthema's van het B-type  Als onderwerpen voor ondersteunende projecten van het B-type voor gebied 3.3.2 komen ondermeer in aanmerking :   - vergelijkende studies van kennisrepresentaties met betrekking tot de constructie en het gebruik van zeer grote en quasipermanente kennisbases ;   - onderzoek naar het belang van formalismen die worden gebruikt bij kennisrepresentatie , met inbegrip van onderzoeken naar coëxistentie en conversie van verschillende representaties ;   - fundamenteel onderzoek op architectuurgebied , d.w.z . logische interrelaties tussen de componenten ( " machines " ) van een KBS zoals :   * KBM-machine   * geavanceerde interface-machine   * inferentiemachine  met inbegrip van de invloed van bovengenoemde onderzoekvelden op de systeemarchitectuur ;   - efficiënt gebruik van bulk data d.m.v . hybride interfacing van DB - en KB-systemen ;   - voorbereidend onderzoek naar geheugenstructuren en architecturen .  Voor 2.3.3.4 worden aanverwante voorstellen ingewacht en hiermee samenhangende werkzaamheden worden beschreven in 4.3.3.1 , 4.4.2.1 en 5.4.4 .  Geavanceerde geheugenstructuur  De volgende secties 3.3.3 tot 3.3.5 beschrijven onderzoeksthema's die voorlopig als B-type beschouwd worden , maar die zeer wel van A-type kunnen worden in de latere jaren van ESPRIT . Voorstellen worden ingewacht van het B-type , waarvan sommige tot latere projecten van het A-type zouden kunnen leiden .  3.3.3 . Opslagstructuren en -architecturen  De afgelopen tien jaar is onderzoek verricht naar verschillende database-gerichte architecturen  ( intelligente controllers , software backends , data basemachines ) . De reden van deze werkzaamheden is in de eerste plaats dat men de krachtige en dure hoofdcomputer wil bevrijden van de last grotere hoeveelheden data aan zeer eenvoudige bewerkingen te moeten onderwerpen . Onderzoek op dit gebied zal mogelijkheden openen voor het ontwikkelen van een geïntegreerde data - en kennisbase architectuur .  Het onderdeel prestatiemodellen voor geheugenstructuren omvat het specificeren van en streven naar een meetsysteem voor het kwantificerend meten van de doeltreffendheid van geheugensysteemstructuren .  Ook moet de geheugenarchitectuur voor de in O en O-gebied 2.1.2 en 3.3.2 ontwikkelde semantische gegevensdefinitie , verwerkings - , informatie - , kennisbase - en operationele omgevingsmodellen worden gedefinieerd .  3.3.4 . Onderzoek op middellange termijn naar toepassingen van nieuwe magnetische en halfgeleider geheugenmedia .  De hier gegeven opsomming is niet volledig , maar geeft wel de indruk van de mogelijkheden die er zijn , waarbij de mate waarin de systemen aan de eisen van geavanceerde DMBS/KMBS voldoen als selectiecriterium geldt .   - Schijven met dunne laag-technologieën : onderzoek is nodig voor opslag met grote dichtheid zowel op flexibele als op vaste schijven ; het onderzoek zal zowel nieuwe opslagmethoden omvatten ( verticaal , transversaal , isotroop ) als technologie voor fundamentele componenten  ( koppen , media , onderlaag ) . De onderwerpen zouden kunnen zijn : verticale anisotroop media , dunne laag-koppen met zeer kleine spleet , probe-koppen , hall-effect of magneto-resistieve sensoren . De grootste aandacht gaat naar fysieke toegangstechnieken om een willekeurige toegang te verkrijgen ( random access ) van 2-3 msec . inclusief wachttijd , en een wachttijd van 1-2 msec . De capaciteit moet 1-10 Gbytes zijn , en niet-vluchtig .   - Ingebedde zoeklogica in dunne laag-koppen : voor hoog vermogen compact disc-systemen moet ingebedde parallelle CMOS-zoeklogica worden ontwikkeld in meervoudige dunne laag-koppen die in staat zijn tot parallel fuzzy zoeken in bestandsgeheugens aan de hand van meervoudige criteria , alsmede tot byte schrijfverrichtingen .   - Niet-absoluut associatief geheugen : een fuzzy niet-deterministisch/probabilistisch vergelijkend associatief geheugen met een capaciteit groter dan 200 Mb .   - Gemengde logica , hoge dichtheid-RAM : fysieke structuren voor geheugens op woordbreedte , gemengde logica en hoge dichtheid-RAM op dezelfde chip voor ultra-snelle geheugen/verwerkingsnetwerken die een inkrimping van de datanetwerken kunnen betekenen .  De aanvankelijke nadruk wordt hier gelegd op het zo vroeg mogelijk definiëren van praktische eisen en technologische mogelijkheden die de ontwikkeling van nieuwe systemen voor de latere fasen van ESPRIT kunnen beïnvloeden .  In sectie 1.8 in het deelprogramma Micro-electronica wordt om projectvoorstellen verzocht op het gebied van nieuwe geheugentechnologieën .  3.3.5 . Onderzoek op lange termijn naar optische en biologische geheugens  Optische en biologische technieken bieden ruime mogelijkheden voor het verkrijgen van grote geheugencapaciteit . Van optische schijven is reeds gebleken dat zij mogelijkheden hebben als ROMs . Biologische fabricagemethoden moeten zeer fijne verbindingslijnen mogelijk maken en dus een uitermate compacte constructie . De huidige in RAM gebruikte structuurgrootten liggen in de orde van 10.000 angstrom en zijn beperkt tot 2-D constructie . Er is sprake van dat logische en geheugenelementen van organische stoffen kunnen worden gemaakt met structuurgrootten van 20 angstrom en in 3-D structuren met behulp van biologische en genetische constructietechnieken .  Onderzoek is nodig om lees-schrijfmogelijkheden te bieden met gebruik van technieken als magnetooptische , thermomagnetische en amorfe kristalovergangen . Fundamenteel onderzoek naar materialen wordt ingewacht in sectie 1.8 ; in deze sectie van AIP worden voorstellen ingewacht voor ontwikkelingen waaronder parallelle gagabyte geheugen , matrix lees-schrijfwijze , en interne codes .  O en O-gebied 3.4 : Computerarchitecturen  Beschrijving  O en O op dit gebied heeft betrekking op mogelijke nieuwe vormen van computerarchitectuur . Hoewel de traditionele von Neumann-architectuur een aantal ernstige nadelen heeft , schept het programma de mogelijkheid om deze gevestigde architectuur geleidelijk te laten evolueren en zodoende het prestatievermogen van de huidige systemen te verhogen . De VLSI-technologie verschaft de middelen voor het tot stand brengen van andere architecturen met een groot aantal parallede processoren die zorg dragen voor de simultane uitvoering van taken . Verschillende van dergelijke architecturen en vele uiteenlopende soorten toepassingen zouden gebaat zijn bij deze multiprocessor-aanpak .  Deze mogelijkheden kunnen niet worden beschouwd als waterdichte compartimenten die elkaar nooit beïnvloeden . Met het oog op evaluatie van de verschillende methoden en van de kenmerken , het nut en het prestatievermogen van de te bouwen demonstratiemachines , zal de metriek voor computerarchitecturen worden bestudeerd .  De resultaten van dit programma zullen de basis vormen voor de invoering van nieuwe computerarchitecturen op geschikte toepassingsgebieden . In al deze studies zullen de programmatuuraspecten een centrale rol spelen . De invloed van deze evolutie in de architectuur op de programmeeromgeving zal zorgvuldig worden bestudeerd . Vervolgens zal een werkelijke omgeving worden ontwikkeld .  O en O-onderwerpen  De op dit gebied te onderzoeken onderwerpen zijn :  3.4.1 . Ultracomputer , multiprocessor-machines .  3.4.2 . Niet-von Neumann-architecturen :   - zeer sterk parallelle computerarchitectuur ,   - gegevensstroommachines ,   - reductiemachines ,   - inferentiemachines .  3.4.3 . Programmeeromgeving voor niet-von Neumann-architecturen .  3.4.4 . Machinekoppelingsarchitecturen .  3.4.1 . Ultracomputer , multiprocessor-machines  ( A-type )  Beschrijving  Dank zij VLSI is het mogelijk geworden machines te bouwen met een groot aantal onderling verbonden verwerkingselementen die gelijktijdige bewerkingen kunnen uitvoeren . Ieder element is even krachtig als de machines die thans in gebruik zijn . De architecturen voor dergelijke inrichtingen moeten worden bestudeerd en de kenmerken , het nut en het prestatievermogen ervan in de verschillende toepassingen dienen te worden vastgesteld . Er zal een demonstratiemachine worden gebouwd waarop een of meer toepassingen mogelijk zijn . Een essentieel probleem dat nog moet worden opgelost is de invloed op de programmatuuromgeving . De toepassing zal onder meer modellering en simulatie op grote schaal  ( weersvoorspellingen , hydrodynamica en opstellen van economische modellen ) omvatten , alsmede nieuwe algorithmen voor omvangrijke vectoriële en structuurberekeningen .  Etappes  Jaar 1985/1986 :   - uitvoerbaarheidsstudie met betrekking tot ontwerpstrategieën .  Jaar 1986/1987 :   - studie en selectie van architectuurstrategieën .  Jaar 1987/1988 :   - ontwerp en implementatie van een prototype .  3.4.1.1 . " Berichtenverkeer - architecturen en beschrijvingssystemen " ( ref . 440 : B/84 )  Ervan uitgaande dat een berichtenverkeer-model de wijze van verwerking is waarbij de capaciteiten van computers van de volgende generatie het best tot hun recht komen , is dit project gericht op de ontwikkeling van technieken voor de implementatie van dit model , die afrekenen met de tekortkomingen van de huidige implementaties . Deze tekortkomingen betreffen niet alleen het prestatievermogen of de inadequate behandeling van parallellisme . Veel aandacht zal worden besteed aan het vraagstuk van de persistentie : hoe kunnen " actor-systems " worden gecreëerd die blijven voortbestaan in plaats van te worden uitgeschakeld en opnieuw op gang gebracht ? Tijdens het project zal een pakket kennisrepresentatieprimitieven worden samengesteld , dat formalismen , geavanceerde besturingsstructuren , flexibele primitieven voor doorwerking en modules voor de implementatie van gebruikersinteractie omvat . Deze primitieven zullen het vermogen van een berichtenverkeer-structuur ten volle benutten . Op een hoger niveau zal een beschrijvingssysteem worden ontworpen en geïmplementeerd op basis van de kennisrepresentatieprimitieven . Een beschrijvingssysteem ligt dichter bij natuurlijke communicatie en derhalve bij geavanceerde gebruikersinteractie . Nieuwe programmeerstijlen zoals het programmeren door middel van voorbeelden zullen worden gedemonstreed . Aan het einde van het project zal men beschikken over :  l ) een solide implementatie van het berichtenverkeer-systeem ;  2 ) technieken voor de exploitatie van gespecialiseerde parallelle apparatuur voor een efficiënte implementatie van actor-systems ;  3 ) een pakket kennisrepresentatieprimitieven , en  4 ) een beschrijvingssysteem en daarmee samenhangende interactie-hulpmiddelen . Voorstellen voor projecten van het A-type op gebied 3.4.1 , alsmede voor aanvullende ondersteuningsprojecten van het B-type worden ingewacht . De voorstellen van het B-type omvatten de volgende onderzoekthema's :   - ontwikkeling van symboolverwerkingsmachines ,   - optische computers ,   - machine-architecturen ter ondersteuning van op  " actor-systems " gebaseerde talen ;   - optimalisatie van structuren met een sterk pijplijn-karakter ;   - toepassing op omvangrijke wetenschappelijke berekeningen .  3.4.2 . Niet-von Neumann-architecturen ( A-type )  Beschrijving  VLSI heeft het mogelijk gemaakt machines te construeren met een zeer groot aantal ( bijvoorbeeld meer dan 1.000 ) onderling verbonden verwerkingselementen die gelijktijdige bewerkingen kunnen uitvoeren . Koppelingsarchitecturen en speciale componenten voor realistische en rendabele oplossingen dienen te worden bestudeerd . De beoogde toepassingen zijn signaalherkenning en -begrip , modellering op grote schaal en logisch programmeren . Deze studie is gericht op het gebruik van koppelingsstrategieën waarbij een architectuur en bijzondere eraan verbonden componenten worden gedefinieerd . Er zal een demonstratiemachine worden gebouwd , met inbegrip van de voor de gekozen talen benodigde programmatuur .  Gegevensstroommachines werken volgens het beginsel van één enkele toewijzing : het aantal waarden van ieder gemanipuleerd object wordt tot één beperkt . De architectuur wordt gekenmerkt door een parallelle data-georiënteerde besturingsstructuur en een " by value " -datamechanisme . Het gegevensstroom-systeem maakt een verhoogd prestatievermogen in AIP mogelijk . In dit deel van het project zal aandacht worden besteed aan de kenmerken voor een aantal toepassingen en zal de basis worden gelegd voor een ontwerp-keuze bij de toepassing van gegevensstroommachines . Er zal een demonstratiemachine worden gebouwd . Het effect op de programmatuur zal worden onderzocht .  Reductiemachines ( die zeer geschikt zijn voor de uitvoering van programma's in applicatieve talen , zoals zuivere LISP , Backus FP , KRC ) kunnen vraaggestuurd zijn , hetgeen wil zeggen dat een functietoepassing wordt " geactiveerd " wanneer het resultaat hiervan door een omringende functietoepassing wordt verlangd . Het datamechanisme kan  " by value " ( stringreductie ) or " by reference "  ( graafreductie ) zijn .  Inferentiemachines zijn gespecialiseerde machines die deductieve bewerkingen moeten verrichten . Zij zijn belangrijk omdat logisch programmeren een van de hoekstenen vormt van kennis-engineering en vanwege de kracht van inferentie - en patroonvergelijkingstechnieken in deductieve systemen , zoals die worden gebruikt in expertsystemen . Momenteel worden inferentiemechanismen in talen , als Prolog , gerealiseerd door middel van programmatuur op conventionele computers . Parallelle uitvoering van programma's in deze talen is vereist . Passende apparatuurmechanismen zullen worden voorgesteld na bestudering van de desbetreffende algoritmen .  Etappes  a ) Zeer sterk parallelle architectuur  Jaar 1985/1986 :   - Uitvoerbaarheidsstudie en selectie van koppelingsstrategieën .  Jaar 1986/1987 :   - Simulatie en definitie van fundamentele VLSI-componenten .  Jaar 1987/1988 :   - Ontwikkeling en simulatie van VLSI-componenten   - Produktie van operationele proefmodellen .  b ) Gegevensstroommachines  Jaar 1985/1986 :   - Ontwikkeling en simulatie van andere architecturen   - Selectie van toepassing(en ) en architectuur(en ) die in aanmerking komen voor de demonstratiemachine .  Jaar 1985/1986 :   - Specificatie en ontwerp van een demonstratiemachine voor gegevensstroomcomputers .  Jaren 1986/1988 :   - Volledige implementatie van de demonstratiemachine .  Jaar 1988/1989 :   - Eerste beoordeling van kenmerken , nut en prestatievermogen   - Relatering van de resultaten aan de toepassingsstudies .  c ) Reductiemachines  Jaar 1985/1986 :   - Selectie van toepassing(en ) en in aanmerking komende architectuur(en ) .  Jaar 1986/1987 :   - Ontwerp van reductiemechanismen .  Jaren 1987/1989 :   - Implementatie op een toepassingsgebied ; evaluatie .  d ) Inferentiemachines  Jaar 1985/1986 :   - Specificatie van een parallelle inferentiemachine als instrument voor onderzoek .  Jaar 1986/1987 :   - Implementatie van parallelle onderzoekinstrumenten . Selectie van toepassingen voor een gedetailleerde studie . Selectie van een methode voor het ontwerpen van een experimentele parallelle inferentiemachine .  Jaar 1987/1988 :   - Specificatie en ontwerp van een experimentele parallelle inferentiemachine op basis van de resultaten van 3.4.1 en 3.4.2 . Implementatie en verdere bestudering van mechanismen met gebruikmaking van het onderzoekinstrument .  3.4.2.1 . " Parallelle architecturen en talen voor AIP  - een VLSI-gerichte benadering " ( ref . 415 + 313 : A/84 )  Dit project heeft in de eerste plaats ten doel de uitvoeringstijd bij AI-toepassingen aanzienlijk te verminderen . Het is erop gericht een hoge mate van parallellisme te benutten , waarbij gebruik wordt gemaakt van een groot aantal in VLSI uitgevoerde identieke verwerkingselementen . Een belangrijke voorwaarde voor het ontwerpen van een dergelijke architectuur is dat de kosten van parallellisme beneden de baten blijven , behalve eventueel in de slechtste gevallen . Daarom wordt een geïntegreerd systeem met apparatuur en programmatuur voorgesteld . De programmering van het systeem is het grootste probleem . Het moet mogelijk zijn om doelmatig gebruik te maken van het parallellisme van de apparatuur en terzelfder tijd over het programma te redeneren . Ideaal bezien dient een parallel-machine alle drie de programmeerstijlen  ( objectgericht , functioneel en logisch programmeren ) te ondersteunen , zodat het parallellisme ten volle kan worden benut , maar de beginselen waarop een dergelijke machine kan worden gebaseerd zijn nog niet volledig duidelijk . De drie stijlen zullen worden onderzocht door middel van studies over machines waarop elke programmeerstijl afzonderlijk mogelijk is en via gemeenschappelijke werkgroepen waarin verschillende gebieden van algemene betekenis zullen worden bestudeerd . Er zullen werkgroepen zijn die zich bezighouden met semantiek , bewijstechnieken , specificatie en ontwerp , enzovoort en vijf deelprojecten voor onderzoek inzake het ontwerpen van object-georiënteerde , functionele ( zowel datagestuurde als vraaggestuurde ) en logische machines , alsook een machine waarin logisch en functioneel programmeren worden gecombineerd .  Deze deelprojecten hebben veel met elkaar gemeen : zij zijn alle gebaseerd op berichtenverkeer tussen identieke eenheden , hier PCM's genoemd , die bestaan uit communicatieapparatuur , verwerkingsapparatuur en een lokaal geheugen . Naast de deelprojecten en werkgroepen zal een studiegroep voor toepassingen worden ingesteld voor het selecteren van toepassingen waarbij de verschillende stijlen kunnen worden geëvalueerd en de geschiktheid ervan voor de verschillende toepassingsgebieden kan worden bepaald . Tenslotte zal bijzondere aandacht worden besteed aan de verspreiding van de in de werkgroepen verkregen resultaten . Daartoe zullen werkvergaderingen en workshops worden gehouden , waarop een aantal niet bij het project betrokken personen als presentator of deelnemer aanwezig zullen zijn .  Noot : dit veelomvattende project bestrijkt bijna alle onderwerpen van gebied 3.4.2 .  Teneinde zorg te dragen voor een adequate behandeling van deze uiterst belangrijke reeks onderwerpen , worden aanvullende voorstellen van het A-type ingewacht , evenals voorstellen van het B-type op relevante onderzoekgebieden , met inbegrip van signaalbewerkingsarchitecturen , flexibele topologie en betrouwbaarheid .  3.4.3 . Programmeeromgevingen voor niet-von Neumann-architecturen ( A-type )  De omgevingen voor deze nieuwe architecturen kunnen een structuur hebben die nogal verschilt van die van conventionele omgevingen en dienen faciliteiten te bevatten die de programmeur zullen helpen bij het hanteren van het impliciete en expliciete parallellisme in het programma . Een nauwe coordinatie met de studies inzake architectuur sub 3.4.2 is vanzelfsprekend onontbeerlijk en compatibiliteit met de PCTE ( 2.3.1.1 ) is zeer wenselijk .  Etappes  Jaar 1986/1987 :   - Afbakening van de benodigde faciliteiten  Jaar 1987/1988 :   - Uitvoerbaarheidsstudie : vaststelling van een ontwerpstrategie . Bestudering van de mate waarin de omgevingen van de verschillende parallel-machines a ) tot en met d ) gemeenschappelijke faciliteiten kunnen hebben .  Jaar 1988/1989 :   - Ontwerp en implementatie van een omgevingsprototype .  Er worden voorstellen ingewacht voor projecten van het A-type en ondersteunende projecten van het B-type , waaronder bestudering van compilatietechnieken voor vectoriële en andere nieuwe algorithmen .  Opgemerkt zij dat voorstellen voor daarmee samenhangende werkzaamheden worden ingewacht onder 2.3.3.3 .  3.4.4 . Machinekoppelingsarchitecturen ( A-type )  Terwijl de veranderingen in de processorarchitectuur ingrijpend kunnen zijn , zullen de wijzigingen in de computersystemen geleidelijk plaatsvinden , deels wegens de noodzaak om de bestaande apparatuur en programmatuur te gebruiken en deels omdat het concept van een niet-von Neumann-systeem nog niet volledig is geformuleerd . Deze geleidelijke ontwikkeling moet worden gerealiseerd door voortdurende prototyping van nauw samenwerkende computersystemen met het oog op een groter prestatievermogen , hogere rentabiliteit , absolute betrouwbaarheid en betere beperkte werking ten behoeve van de toepassingsgebieden .  Men dient de gevolgen van de deelprogramma's Kantoorsystemen en Computergeïntegreerde Fabricage voor de systeemarchitectuur vast te stellen en gebruik te maken van de door de ontwikkelingen op het gebied van de micro-elektronica geschapen mogelijkheden . Voorts moet worden geprobeerd de bewegende grens tussen apparatuur en programmatuur te incorporeren ten einde zorg te dragen voor een doelmatige implementatie van hoog niveau .  Om gelijke tred te houden met de vooruitgang dienen de projecten op dit gebied zodanig te worden ontworpen dat op zeer korte tijd prototypes kunnen worden geproduceerd . Aangezien dit project erop gericht is de kloof tussen de ontwikkeling van componenten en de toepassing van het systeem te overbruggen , is nauwe coordinatie met de overige deelprogramma's van ESPRIT van essentiële betekenis .  Programma  Voortdurende produktie van prototypes op verschillende gebieden , die voor afzonderlijke systemen zelden meer dan een jaar in beslag neemt van de eerste specificatie tot de implementatie van het prototype .  Voorstellen worden ingewacht voor projecten van het A-type en ondersteunende projecten van het B-type op dit gebied . De volgende onderzoekthema's komen in aanmerking :   - geschiktheid van de systeemarchitectuur en problemen als gevolg van de vooruitgang op het gebied van micro-elektronica , AIP en op andere terreinen van ESPRIT ;   - ontwikkeling van een zeer snelle bus ;   - netwerk van heterogene systemen .  Vermeld zij dat hiermee verband houdende werkzaamheden zijn beschreven onder 4.3.1.1 en dat hiermee samenhangende voorstellen worden ingewacht onder 4.2.1.1 en 5.4.4 .  O en O-gebied 3.5 : Ontwerp - en systeemaspecten  Beschrijving  Dit O en O-gebied betreft de dringend noodzakelijke normen , speciale specificatie - en verificatietechnieken , ontwerpmethoden , algemene systeemmethoden en catalogi van informatie en de technische monitoring die van belang kunnen zijn voor de overige activiteiten in het kader van het AIP-deelprogramma .  De twee belangrijkste doelstellingen zijn :   - het scheppen van orde in de huidige diversiteit van benaderingen van AIP ;   - de ontwikkeling van technieken voor het produceren van betrouwbare AIP-systemen en voor het onderhoud daarvan bij aanpassing aan veranderende omstandigheden .  Overeenkomstige beweegredenen zijn er op het gebied van de programmatuurtechnologie en deze werkzaamheden zullen met 2.1.3 . worden gecoordineerd . Bepaalde kenmerken van AIP rechtvaardigen de hier gelegde nadruk . Het zijn :   - het ontbreken van bestaande werkzaamheden die op AIP zijn afgestemd ;   - de noodzaak van dergelijke werkzaamheden met het oog op de complexiteit , onbepaaldheid , aanpasbaarheid en zelfmonitoring-mogelijkheden van AIP-systemen .  3.5.1 . Een levenscyclusmodel van AIP-systemen  ( A-type )  Beschrijving  Deze taak omvat de volgende aspecten :   - vaststelling en validatie van vereisten ,   - ontwerp ,   - implementatie ,   - beproeving ,   - onderhoud ,   - configuratie en projectbeheer , alsmede daarmee samenhangende technieken .  Een belangrijk aspect van de hier gevolgde aanpak is de invoering van een niveau van systeemspecificatie dat ligt tussen de externe eisen en de interne programmatuur - en apparatuurspecificaties . Dit niveau moet de aard van de AIP-systemen weerspiegelen door middel van geschikte grondbegrippen en relaties voor het specificeren van inferentietechnieken , kennisrepresentaties en andere aspecten zodat de betreffende AIP-concepten duidelijk kunnen worden beschreven op een manier die een richtlijn vormt voor het ontwerpen van programmatuur en apparatuur .  Opgemerkt zij echter dat het programmatuur-apparatuurniveau en het AIP-conceptniveau vaak nauw zijn verweven , zodat de formalismen voor beide niveaus niet kunnen worden vastgesteld zonder voortdurende verwijzing naar de door het andere niveau opgelegde beperkingen .  Deze taak is erop gericht :   - een passende reeks effectieve methoden en technieken voor de produktie en het onderhoud van AIP-systemen te omschrijven , die betrouwbare , veilige en tolerante systemen opleveren ;   - hulpmiddelen voor deze methoden en technieken te verschaffen op verschillende representatieniveaus met incrementele verificatie en validatie .  Etappes  Jaar 1985/1986 :   - Referentiemodel van systeemontwikkeling en -evolutie .  Jaar 1986/1987 :   - Vaststelling van coherente technieken en generieke hulpmiddelen .   - Implementatie van specifieke hulpmiddelen in het kader van een project .  Jaar 1987/1988 :   - Toepassing van een volledig levenscyclusmodel op een representatief project ( indien mogelijk een focusseringsproject ) .  Jaar 1988/1989 :   - Bijwerking van de methode , technieken en hulpmiddelen na praktische evaluatie en publikatie van het definitieve model .  3.5.1.1 . " Ontwerp van technieken en hulpmiddelen voor het analyseren en ontwerpen van op kennis gebaseerde systemen " ( ref . 12 : A/83 )  Dit project heeft voornamelijk ten doel een standaardmethode voor het analyseren en ontwerpen van op kennis gebaseerde systemen te ontwikkelen . Dit zal leiden tot de definitie van een kennisrepresentatieformalisme waarmee zeer abstracte begrippen op een bijzonder doelmatige manier kunnen worden behandeld . Er zullen belangrijke toepassingen zijn op gebieden zoals medische diagnostiek , structurele analyse en receptontwikkeling , die het mogelijk maken de technieken te evalueren en een functionele indeling van de verschillende gebieden van menselijke deskundigheid te ontwerpen .  Voorstellen worden ingewacht voor nog een project van het A-type dat het gehele gebied 3.5.1 bestrijkt . Nauwe coordinatie met gebied 2.2.4 is noodzakelijk . Voorts worden voorstellen ingewacht voor projecten met betrekking tot afzonderlijke delen van de levenscyclus , die in samenhang met andere projecten op dit gebied moeten worden uitgevoerd .  De op dit gebied te behandelen O en O-onderwerpen zijn met name :   - conventies voor AIP-projecten ,   - veiligheid/betrouwbaarheid van kennis en gegevens in AIP-systemen ,   - informatieorgaan inzake de stand van de techniek op essentiële gebieden .  Wegens hun ondersteunend karakter kunnen deze onderwerpen worden gerekend tot het B-type . Voor sommige hiervan is een specifieke associatie met een of meer van de passendste projecten van het A-type ( bijvoorbeeld andere AIP-projecten , programmatuurtechnologie ) wenselijk ten einde de algemene synergie binnen ESPRIT te optimaliseren .  Hiermee verband houdende gebieden zijn 2.1.4.3 , 2.3.3.4 , 4.5 en 5.1 .  3.5.2 . Geavanceerde interactieve omgeving voor AIP  ( A-type )  Deze taak is gericht op de ontwikkeling van geavanceerde omgevingen ter ondersteuning van de formele interactieve stijl van programmaontwikkeling , zoals die in de taken sub 2.1.3.6 wordt onderzocht . De werkzaamheden zullen naar verwachting niet voor 1987 worden aangevat .  Opgemerkt zij dat de werkzaamheden op het gebied van programmatuurtechnologie inzake omgevingen voor AIP essentieel zijn voor de vooruitgang op beide gebieden , zodat zorg moet worden gedragen voor een nauwe coordinatie .  O en O-gebied 3.6 : Focusseringsprojecten  Concepten  De vorige vijf O en O-gebieden omvatten afzonderlijke aspecten van de geavanceerde informatieverwerking ( AIP ) . Voor het welslagen van ESPRIT acht men het van wezenlijk belang om naast de gedetailleerde werkprogramma's met betrekking tot de basistechnieken een aantal geïntegreerde interdisciplinaire projecten in het programma op te nemen die niet alleen de AIP-aspecten , maar ook de overige gebieden van het ESPRIT-programma in zich verenigen . De projecten moeten dus , waar dat past , worden gefuseerd met andere deelprogramma's om zo de vereiste grootte te krijgen die overeenstemt met het interdisciplinaire karakter van het focusseringsproject . Dit hoofdstuk handelt over deze focusseringsprojecten , maar in het huidige stadium van ESPRIT is het niet mogelijk interdisciplinaire projecten vast te stellen , zodat focussering beperkt blijft tot het AIP-gebied zelf .  Het is de bedoeling dat de doelstellingen van deze projecten zo worden gekozen dat zij als brandpunt dienen voor de interdisciplinaire aspecten van de werkzaamheden . Ofschoon de doelstellingen steeds duidelijk in het oog moeten worden gehouden , mag het niet bereiken ervan binnen de gestelde termijn niet als een mislukking worden opgevat , aangezien het profijt in vele gevallen zal komen in de vorm van een groot aantal kleine ontwikkelingen op de verschillende gebieden . Als concept zijn zij door alle groepen van de ESPRIT-gemeenschap onderschreven .  In onderstaand overzicht worden voorbeelden van focusseringsprojecten gegeven . Er zij met nadruk op gewezen dat het hier om voorbeelden gaat die zijn gekozen om het idee van focusseringsprojecten te illustreren . Belangrijk is dat de middelen en inspanningen om deze projecten mogelijk te maken in het ESPRIT-programma zijn opgenomen . Gemeend wordt dat het goed zou kunnen zijn de eerste focusseringsprojecten te concentreren op voorbereidende studies voor grotere strategische demonstratieprojecten verder in het programma .  Criteria  Bij het formuleren van de criteria voor het kiezen van focusseringsprojecten kunnen ruimere aspecten dan bovengenoemde in aanmerking worden genomen . Enkele van de belangrijkste criteria voor dit werk worden hieronder besproken . Dit programma zal echter de beste resultaten opleveren indien in het algemeen flexibiliteit wordt betracht .  a ) Het project moet inderdaad een " brandpunt " zijn . Dit betekent iedere willekeurige combinatie van aspecten als :   - het brengt resultaten en bevindingen uit vele andere gebieden van ESPRIT , zowel binnen het AIP-deelprogramma als daarbuiten ( bijvoorbeeld programmatuurtechnologie , kantoorautomatisering , enz . ) bijeen en benut ze ;   - het combineert en integreert resultaten en bevindingen van andere ESPRIT-terreinen ;   - het legt de nadruk op de onderlinge samenhang , terwijl mogelijke conflicten tussen ESPRIT-gebieden worden voorkomen of opgelost ;   - het voorziet in een wisselwerking tussen het eigen gebied en andere ESPRIT-gebieden .  b ) Het project moet wezenlijk realiseerbaar zijn  ( haalbaar , realistisch , uitvoerbaar ) binnen het voorgestelde tijdsbestek en een duidelijk vaststelbaar eindpunt hebben binnen genoemd tijdsbestek .  c ) Het project moet minstens de laatste stand van de techniek benutten of , liever nog , een baanbrekende rol spelen , dan wel in het ongunstigste geval een belofte inhouden voor het ten volle vooruit brengen van de stand van de techniek in ESPRIT .  d ) Sommige focusseringsprojecten moeten van belang zijn voor het brede publiek , door bijvoorbeeld sociale voordelen in uitzicht te stellen of maatschappelijk aantrekkelijk te zijn .  e ) Het project moet twee soorten informatie op een vaststelbare manier terugvoeren naar andere gebieden van ESPRIT :   - technologisch/wetenschappelijke informatie   - " realisme " -informatie .  f ) Het project moet meer van toegepaste dan van zuiver wetenschappelijke aard zijn .  g ) Het project moet op zijn minst resulteren in een demonstreerbaar prototype .  Voorbeeld van een grote demonstratiemachine ( binnen AIP )  Een project dat duidelijk van invloed is op het maatschappelijk leven kan worden vastgesteld op het gebied van de gezondheidszorg . Hierin kunnen de resultaten inzake kennis-engineering ( deelgebied 3.1 ) , multisensor-signaalbewerking en spraakherkenning  ( 3.2 ) , kennisopslag ( 3.3 ) , architecturen ( 3.4 ) en levenscyclus van het project ( 3.5 ) worden bijeengebracht .  Programma voor gebied 3.6  In het jaar 1985/1986 worden voorstellen van het B-type ingewacht voor onderzoeken naar de te verwachten effecten van een geslaagde implementatie van de informatietechnologie op gebieden die duidelijk van invloed zijn op het maatschappelijk leven , of belangrijke gevolgen hebben voor de kwaliteit van het beroepsleven . Deze onderzoeken zijn erop gericht de eisen te bepalen waaraan grote demonstratieprojecten in de tweede fase van ESPRIT moeten voldoen en de beheerstechnieken te omschrijven die nodig zijn om dergelijke projecten met succes op multinationaal vlak uit te voeren .  In de jaren 1986/1988 worden voorstellen van het A-type ingewacht met het oog op de combinatie van de resultaten van de werkzaamheden op het gebied van de deelprogramma's micro-elektronica , programmatuurtechnologie en AIP , en eventueel op dat van kantoorsystemen en computergeïntegreerde fabricage . Gehoopt wordt dat grote demonstratieprojecten kunnen worden opgezet met voldoende steun van alle groepen van de ESPRIT-gemeenschap , terwijl bovengeschetste voorafgaande focusseringsprojecten grondig worden voorbereid ten einde met vertrouwen over te gaan tot de openbare demonstratie van de resultaten van ESPRIT .  DEELPROGRAMMA 4  KANTOORSYSTEMEN  Inleiding tot het werkprogramma kantoorsystemen  HET KANTOORDOMEIN  Informatie is een belangrijk instrument in de concurrentiestrijd . Dit idee wordt thans algemeen aanvaard . Kantoorsystemen vormen het middel bij uitstek waarmee informatie kan worden gehanteerd teneinde te navigeren te midden van de vele en ingrijpende veranderingen die zich heden ten dage voltrekken bij het bedrijfsleven , de technologie , de handel en de overheid .  Hoewel de potentiële bijdrage van de informatietechnologie tot een hogere doelmatigheid zich gemakkelijk laat inzien , is het verschaffen van oplossingen voor de informatieproblemen een geheel andere zaak . De problemen zijn niet duidelijk omlijnd en het gebeurt vaak dat de methodes om tot een oplossing te geraken eerder artistiek dan wetenschappelijk aandoen . De gebruikers van de informatie hebben vaak weinig of geen weet van de technologische grondslagen en de vereiste technische processen die aan de informatieverwerking ten grondslag liggen .  De meeste gebruikers verlangen oplossingen in plaats van produkten . Deze oplossingen moeten redelijk volledig zijn , hetgeen betekent dat er systemen moeten worden geleverd , niet alleen met betrekking tot de technische componenten en hun onderlinge samenhang ( zowel apparatuur als programmatuur ) , maar ook met betrekking tot de functies van deze componenten als zij worden samengebracht in een toepassing die de gevraagde oplossing biedt .  De ontwikkeling van kantoorsystemen behelst onder meer :   - Inzicht in en ondersteuning van de niet-deterministische taken van de meest uiteenlopende kantoorwerkers en niet slechts een technologische modernisering van traditionele en beperkte kantoorfuncties ;   - Belangrijke verbeteringen van mens-systeem interfaces waarmee alle verschillende kantoorwerkers een realistisch en produktief gebruik kunnen maken van kantoorsystemen ;   - Ontwikkeling van oplossing - en systeemgeoriënteerde benaderingen van kantoorproblemen . Het leveren van enkele losse produkten en van slechts een paar diensten , en van de gebruiker verwachten dat deze de totale oplossing dan wel zelf zal creëren , kan geen stand houden .  De marktmogelijkheden zijn groot , vooral als de bovengenoemde problemen kunnen worden opgelost . De Europese markt wordt door de Amerikaanse en Japanse IT-ondernemingen met veel belangstelling gadegeslagen . In verband met de omvang en homogeniteit van de Amerikaanse en Japanse markten kunnen de aldaar gevestigde leveranciers produkten ontwikkelen waarvoor veel belangstelling is op hun binnenlandse markten , daardoor schaalvoordelen behalen en vervolgens buitenlandse markten - zoals de Europese - overspoelen . Produkten en oplossingen uit de VS en Japan kunnen zodoende , omdat zij algemeen ingang vinden , de facto " normen " vestigen , zodat de Europese leveranciers niets anders overblijft dan deze gewillig over te nemen .  De belangrijkste kansen heeft Europa op het gebied van de ontwikkeling van systeemoplossingen . In verband met de Europese behoeften moeten deze oplossingen aanpasbaarheid , flexibiliteit en intrinsieke onderlinge combinatiemogelijkheden bieden op een wijze die buiten Europa een sterke troef zal vormen . Dit kan alleen het geval zijn als uit de wijze waarop de technologie wordt toegepast , een betere kennis van de behoeften van de gebruiker blijkt dan die waarover onze belangrijkste concurrenten beschikken .  Onderzoekdoelstellingen van het deelprogramma kantoorsystemen  Het onderzoek op het gebied van de kantoorsystemen kan als volgt worden gekarakteriseerd : op basis van fundamentele en methodologische ontwikkelingen op het gebied van de VLSI , programmatuurtechnologie en geavanceerde informatieverwerking , alsmede op een aantal andere gebieden , moeten geïntegreerde en toepasbare systeemoplossingen worden ontwikkeld , waarbij rekening wordt gehouden met gebruikersbehoeften en met te verwachten veranderingen op technisch , sociaal en economisch terrein .  Kantoorsystemen vormen de sleutelelementen in de ontwikkeling van conventionele gegevensverwerking tot geïntegreerde informatieverwerking bij de overheidsdiensten en industriële en dienstverlenende bedrijven waardoor de toekomstige werkomgeving zal worden gekarakteriseerd . Voor dat doel zijn systemen en communicatienetwerken met gestandaardiseerde interfaces noodzakelijk .  Bij de ontwikkeling van deze systemen , die van zeer groot belang zijn voor onze industriële bedrijven , dient , in een vroegtijdig stadium van de planning , de menselijke factor in overweging te worden genomen . Alleen op deze wijze kunnen wij er zeker van zijn dat de systemen later door de gebruikers worden aanvaard en dat aan de economische verwachtingen wordt voldaan . De Europese industrie is bijzonder geschikt voor dit soort ontwikkeling op grond van de historische en culturele traditie .  Passend in de bovengenoemde geïntegreerde aanpak is het deelprogramma opgesplitst in vijf onderzoekgebieden met de volgende doelstellingen :  1 . Kantoorsysteem-wetenschap en menselijke factoren  a ) Analyse van de huidige en te verwachten kantoorwerkzaamheden en vaststelling van de wijze waarop de informatietechnologie kan worden toegepast ter verbetering van de doelmatigheid van het werk en organisatie in het kantoor en van de gehele onderneming . Naast de automatisering van verschillende functies en de toepassing van op kennis gebaseerde methodes , komt dit neer op een betere ondersteuning in het bijzonder voor kantoorpersoneel , kader en directies bij de uitvoering van hun beslis-functies .  b ) Verbetering van het inzicht in de menselijke factoren in het kantoor en bewerkstelliging van een hoog rendement van de gebruikers bij het werken met de systemen , terwijl tegelijkertijd optimale werkomstandigheden worden geboden en op organisatorisch en individueel vlak aanvaarding wordt bewerkstelligd .  2 . Geavanceerde werkstations en mens-machine interfaces  Totstandbrenging van belangrijke nieuwe technieken voor de mens-machine interface , voor randapparatuur , voor het weergeven van documenten en voor de manipulatie van informatie , die van belang zijn voor de ontwikkeling van geavanceerde werkstations voor gebruik in geavanceerde kantoorsystemen .  3 . Communicatiesystemen  Ontwikkeling van de basistechnologieën die vereist zijn voor de geavanceerde kantoorcommunicatiesystemen voor kantoren met inbegrip van de technische grondslagen voor de architectuur van communicatiesystemen , optische technieken als een bijzonder veel belovende technologie , het beheer van de via netwerken verbonden systeemelementen en systeemaspecten van diensten met een hoge toegevoegde waarde .  4 . Geavanceerde multi-media opslag - en terugzoeksystemen  Ervaring met systemen en toepassingen in verband met het opslaan en terugzoeken van alle vormen van kantoorinformatie in elektronische opslagsystemen op een uit gebruikersoogpunt adequate wijze .  5 . Geïntegreerde kantoorsystemen  Schepping van de mogelijkheid om de juistheid te controleren van de totale informatieconcepten die worden voorgestaan , in omgevingen die realistisch zijn en een kwantitatieve evaluatie mogelijk maken .  RELATIE MET ANDERE ONDERZOEKGEBIEDEN  Micro-elektronica vormt een bron waaruit de basistechnologie en de componenten voor de apparatuur voor kantoorsystemen worden betrokken . De eisen die over het algemeen worden gesteld , zijn hoge snelheid en grote capaciteit , zeer grote betrouwbaarheid en flexibiliteit van de ontwerp-methoden . De basistechnologie moet niet alleen op het gebied van de zuivere micro-elektronica worden ontwikkeld . Opto-elektronische technieken voor transmissie , opslag en weergave waarmee een grotere capaciteit kan worden bereikt bij een kleinere fysieke omvang en een lagere prijs , zijn even belangrijk .  De programmatuurtechnologie moet een omgeving en de hulpmiddelen verschaffen waarmee de ontwikkeling van de kantoortoepassingen beter kan worden beheerd . Dit is een eerste vereiste voor de ontwikkeling en het onderhoud van de buitengewoon complexe toekomstige toepassingen , willen de functionele eisen , het gewenste prestatievermogen en de gewenste betrouwbaarheid tegen aanvaardbare kosten worden verwezenlijkt .  Het gebied geavanceerde gegevensverwerking heeft betrekking op technieken en methoden die rechtstreeks zullen worden geïntegreerd in de systemen die kenmerken zijn voor het kantoorsysteemprogramma . Het is vooral van belang dat er op het gebied van op kennis gebaseerde of " intelligente " methodes voor het oplossen van problemen een gedegen grondslag wordt gelegd , en dat er computers worden ontwikkeld waarmee grote hoeveelheden informatie real time kunnen worden verwerkt of in ieder geval snel genoeg om aan de wensen van de menselijke gebruiker te voldoen .  Op het gebied van de computergeïntegreerde fabricage zullen bepaalde technieken tot in hoge mate worden geperfectioneerd , bijvoorbeeld technieken om computersystemen aan te passen aan de dynamische fysieke omgeving in fabrieken . De hierbij ontwikkelde technieken zullen ongetwijfeld een spin-off hebben op gebieden als de veiligheid van kantoorsystemen en mens-machine interfaces .  O en O-gebied 4.1 . : Kantoorsysteemwetenschap en menselijke factoren  BESCHRIJVING  Dit onderzoekprogramma is opgezet om een beter begrip te krijgen van de kantooromgeving . Kantoren vormen het " zenuwstelsel " van elk bedrijf . Zij moeten zodanig zijn georganiseerd , bemand en uitgerust dat zij doelmatig en efficiënt kunnen functioneren , en over een goede interface beschikken met andere diensten van het bedrijf ( zoals onderzoeklaboratoria en produktieafdelingen ) en met de buitenwereld .  Het inzicht dat men momenteel heeft , is fragmentarisch ; er bestaat geen formele wetenschap inzake kantoorautomatisering zoals die wel bestaat voor de produktieautomatisering . In het kader van dit programma kan deze problematiek echter op systematische wijze worden aangepakt , waarbij de scala van werkzaamheden varieert van empirische studies tot het opstellen van operationele classificaties en de specificatie van op de computer gebaseerde hulpmiddelen voor analyse en ontwerp .  In samenhang met deze benadering zijn de voornaamste deelgebieden : a ) analyse van kantoorsystemen , b ) ontwerp van kantoorsystemen , c ) menselijke factoren en d ) de mogelijke toepassing van  " intelligente " methodes .  Het analytische gedeelte van het programma moet nuttige gegevens opleveren voor de op het ontwerp gerichte fasen .  Het ligt voor de hand dat de opneming van menselijke factoren , met name in een technologisch georiënteerd programma , een essentiële voorwaarde is voor een doelmatig gebruik en de aanvaarding in brede kringen van de te ontwikkelen systemen en daarmede voor het uiteindelijke economische welslagen . Daarom omvat het onderzoekprogramma onder meer specifieke onderzoekprojecten inzake menselijke factoren die spelen in een kantooromgeving , waaruit programma's resulteren voor onderzoek naar cognitieve aspecten , werkstructurering , kwalificatie en opleiding . Voorts worden laboratoria die zich bezig houden met onderzoek naar menselijke factoren , gezien als belangrijke zwaartepuntscentra en katalysatoren , omdat zij de mogelijkheid bieden van een onbevooroordeel oordeel over experimentele systemen en commerciële produkten .  O en O-ONDERWERPEN  De onderwerpen die op dit gebied zullen worden bestudeerd , zijn :  4.1.1 . Analyse van kantoorsystemen   - Operationele en functionele analyse van kantoren   - Batenanalyse   - Een lijst van overeengekomen terminologie   - Analyse van menselijke taken in het kantoor  4.1.2 . Ontwerp van kantoorsystemen   - Methodologie voor het ontwerpen van kantoorsystemen   - Modellering en simulering van kantoorinformatiesystemen   - Transactie-monitor   - Deterministische en beslis-functies   - Technieken voor het ontwerpen van interfaces met gebruikers  4.1.3 . Menselijke factoren   - Laboratoria voor de studie van menselijke factoren  ( type A )   - Cognitieve aanpassing van mens en machine   - Kwalificatie en werk   - Hulpmiddelen en leergereedschappen voor de gebruiker   - Specificatietaal voor mens-machine interfaces   - Interpreteren en voortbrengen van natuurlijke taal  BESCHRIJVING VAN DE VERSCHILLENDE ONDERWERPEN  4.1.1 . Analyse van kantoorsystemen  4.1.1.1 . Operationele en functionele analyse van kantoren  De standaardfuncties in een kantoor worden vastgesteld ter beperking van de behoeften aan specifieke functies . Classificatie van functies en de wijze waarop deze samenhangen moet de weg wijzen voor gerichte technologische ontwikkeling .  4.1.1.1.1 . " Functionele analyse van behoeften aan informatie in het kantoor " ( ref . 56 : B/83 ) .  Dit project heeft vooral tot doel kantoorfuncties te onderzoeken en te analyseren met behulp van een nieuwe methode die wordt ontwikkeld . Dit project zal richtlijnen verschaffen voor de evaluatie van beschikbare kantoorsystemen en een basis vormen aan de hand waarvan de fabrikant kan bepalen welke faciliteiten in het systeem moeten worden geïntegreerd . In het project zullen methodes worden ontwikkeld om belangrijke kwalitatieve en kwantitatieve voordelen van het gebruik van op de computer gebaseerde kantoorsystemen vast te stellen .  De ontwikkelde methode zal worden toegepast voor de analyse van de eisen waaraan informatiesystemen dienen te voldoen en voor de analyse van de informatietechnologie waaraan behoefte bestaat in belangrijke toepassingsgebieden van kantoorsystemen .  Voorstellen van het type B worden beoordeeld in het licht van de lopende werkzaamheden .  4.1.1.2 . Batenanalyse  Dit onderwerp heeft zowel betrekking op financieel niet-kwantificeerbare factoren ( bijvoorbeeld snelheid versus flexibiliteit ) als op concrete of abstracte voordelen ( b.v . kosten versus arbeidssatisfactie ) .  Voorstellen van het type B worden beoordeeld in het licht van de lopende werkzaamheden .  4.1.1.3 . Een lijst van overeengekomen terminologie  Een woordenlijst op het gebied van de kantoorsysteemwetenschap is een voorwaarde voor harmonisatie en standaardisatie van het Europese onderzoek op dit gebied .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.1.4 . Analyse van taken van de mens in het kantoor  De projecten zullen een methode opleveren voor de analyse van de taken van de mens in het kantoor , in kwantitatieve en kwalitatieve zin . Deze methode moet worden gebruikt om de activiteiten van de mens in een representatieve steekproef van kantoortypen te onderzoeken en de mogelijke veranderingen in de taakstructuur ten gevolge van de invoering van geïntegreerde kantoorsystemen te voorspellen .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.2 . Ontwerp van kantoorsystemen  4.1.2.1 . Methodologie van het ontwerpen van kantoorsystemen  Er zal een studie worden gemaakt van de methodologie voor het ontwerpen van op computers gebaseerde kantoorsystemen . Na de tenuitvoerlegging hiervan zullen de resultaten worden geverifieerd in proefsystemen . Er wordt rekening gehouden met het effect van menselijke factoren .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.2.2 . Modellering en simulering van kantoorinformatiesystemen  Formele methodes voor de specificatie van kantoorinformatiesystemen ; modellering en simulering van deze systemen .  4.1.2.2.1 . " Analyse en ontwerp van systemen voor het kantoor " ( ref . 286 + 285 : B/84 )  Dit project heeft tot doel een model op te stellen voor een geïntegreerd kantoorsysteem dat is gebaseerd op de meest recente studies , terwijl totale integratie zo ver mogelijk wordt doorgevoerd . Met name zullen de volgende onderwerpen worden behandeld : modellering van kantoortaken en -activiteiten , ontwikkeling van een specificatie-taal ( grammatica en vocabulaire ) , ontwikkeling van een methode voor de specificatie en meting van het prestatievermogen , ontwikkeling van onwerpprocedures voor kantoorsystemen , vaststelling van de eisen die worden gesteld aan gebruikersgerichte informatiebeheerssystemen .  Voorstellen van het type B worden beoordeeld in het licht van de lopende werkzaamheden .  4.1.2.3 . Transactie-monitor  Beschrijving en definitie van een systeem om de transacties in een kantoor te volgen en te kwantificeren .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.2.4 . Deterministische en beslis-functies  Specificatie van hulpmiddelen voor de implementatie van automatische , semi-automatische of interactieve ondersteunende processen voor de uitoefening van functies in het kantoor .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.2.5 . Technieken voor het ontwerpen van interfaces met gebruikers  Voor ontwerpers van kantoorsystemen is het van belang dat zij een beroep kunnen doen op kennis op het gebied van technieken ( bijvoorbeeld iconen , vensters , menuselectie , spraakcommando's enz . ) voor mens-computer interactie . Dergelijke bestaande en te ontwikkelen technieken moeten systematisch worden gespecificeerd en geclassificeerd  ( met betrekking tot het toepassingsgebied ) om de ontwerpers te ondersteunen en om mogelijkheden voor nieuwe technieken te leren kennen .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.3 . Menselijke factoren  4.1.3.1 . Laboratoria voor de studie van menselijke factoren ( type A )  Dit onderwerp heeft betrekking op de totstandbrenging van nauwe samenwerking tussen Europese laboratoria voor de studie van menselijke factoren , waarbinnen op vruchtbare en economische wijze onderzoek kan worden verricht , richtlijnen kunnen worden ontwikkeld , O en O-personeel kan worden opgeleid en advies gegeven aan ontwikkelingslaboratoria .  De werkzaamheden moeten leiden tot de totstandbrenging van de beheersstructuur , de organisatorische structuur en de juridische structuur om de samenwerking te formaliseren en tot de uitwerking van geselecteerde onderwerpen , voor onderzoek door de samenwerkende laboratoria , en de verspreiding van informatie over de beschikbare faciliteiten .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen (*) :  Jaar 1 :   - Opzet van beheers - , organisatorische en juridische structuren ter versteviging van de samenwerking ;   - Begin van werkzaamheden in samenwerkingsverband op specifieke onderzoekgebieden .   * 12e maand : Beheers - , organisatorische en juridische structuren .  Jaren 2 tot 5 :   - Opstelling van opleidingsprogramma's , vaststelling en ( her)toewijzing van specifieke onderzoektaken onder de partners , uitwerking van procedures voor interne en externe raadpleging ; uitvoering van specifieke onderzoekwerkzaamheden .   - Ontwikkeling van gestandaardiseerde test - en evaluatieprocedures voor kantoorsystemen  ( ook voor toepassing in de evaluatiefase van projecten in 4.5.2.1 . en 4.5.2.2 . ) .   * 24e maand : Opstelling van het eerste opleidingsprogramma inzake menselijke factoren ; * 48e maand : Resultaten van onderzoek op het gebied van de menselijke factoren .  4.1.3.1.1 . " Laboratoria voor de studie van menselijke factoren in de informatietechnologie "  ( ref . 385 + 455 + 560 : A/84 )  Het project moet een centraal punt vormen voor de activiteiten op het gebied van de studie van menselijke factoren in Europa . Er kunnen drie belangrijke werkterreinen worden onderscheiden :  1 ) De ontwikkeling van een methode voor de integratie van de kennis inzake menselijke factoren in IT-produkten als een essentiële bijdrage tot alle delen van het ontwerpproces .  De expertise die in 1 ) wordt toegepast , wordt verkregen bij :  2 ) Onderzoek van interactievormen van de mensmachine interface en constructie van een multimode mens-machine interface om een , met betrekking tot de menselijke factoren , optimaal gebruik te bewerkstellingen .  De bij 1 ) en 2 ) verworven ervaring wordt ter beschikking van de gehele Europese industrie gesteld door a ) de ontwikkeling van een programmatuurpakket voor een geïntegreerd systeem ter ondersteuning van de besluitvorming , en b ) de organisatie van een uitgebreid programma van publikaties , seminaria , workshops en advisering in de gehele Europese IT-industrie .  In verband met deze doelstellingen zal vooral worden onderzocht hoe mensen informatie gebruiken en voor welke doeleinden . De reacties van de gebruikers op bestaande apparatuur zullen voor dit onderzoek essentieel materiaal opleveren .  Verwacht wordt dat de werkzaamheden zullen resulteren in inzicht in de intrinsieke menselijke behoeften , los van de apparatuur , waarvan gebruik kan worden gemaakt in elk stadium van het ontwerpen van produkten , van de abstracte conceptie tot de oplossing van concrete problemen . Aangezien de wijze waarop de mens informatie gebruikt , niet altijd vast omschreven is , zal de nodige aandacht worden geschonken aan de interface tussen een informatiesysteem en de menselijke ontwerpers en gebruikers daarvan . Er wordt aandacht geschonken aan gebruikersopleiding en de ondersteuning daarvan met behulp van IT-systemen .  Er worden voorstellen ingewacht die een bijdrage leveren tot de lopende werkzaamheden .  4.1.3.2 . Cognitieve aanpassing van mens en machine  De ontwikkeling en formalisering van methodes voor de beschrijving van cognitieve taken en het oplossen van problemen door hoofdarbeiders .  4.1.3.2.1 . " Cognitieve simulator voor het ontwerp van gebruikersinterfaces ( Ref . 234 : B/84 )  Dit tweejarenproject heeft tot doel een simulator te ontwikkelen waarmee ontwerpers kunnen vergelijken in welke mate bepaalde ontwerpen voor interfaces aansluiten bij de menselijke cognitieve vaardigheden . De uiteindelijke resultaten moeten onder meer bestaan uit een programmatuurpakket en een gebruikershandleiding met een overzicht van de richtlijnen voor cognitieve modelstudie en dialoogontwerp , die zijn voortgekomen uit valideringsproeven . De vervaardigde programmatuur moet aansluiten bij de resultaten van de standaardisatie van bijvoorbeeld besturingssystemen .  Er worden geen nieuwe voorstellen ingewacht .  4.1.3.3 . Kwalificatie en werk  Er moet worden onderzocht welke gevolgen de invoering van kantoorsystemen heeft voor de kwalificatie van de gebruikers ; er moeten methodes worden geïmplementeerd en geëvalueerd die tot doel hebben de gebruikersvaardigheid te vergroten , met name in de zin van zelfstudie van de gebruiker .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.3.4 . Gebruiksinstructies en leerhulpmiddelen  De voor de gebruiker toegankelijke diensten , met name on-line autodidactische en helpfuncties , zullen worden onderzocht , omschreven en beproefd in het licht van de menselijke factoren . Er zal vooral aandacht worden geschonken aan het hulpmiddelenaspect van de diensten .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.3.5 . Specificatietaal voor mens-machine interfaces  Om alle mogelijke cognitieve en fysieke interfaces tussen de mens en geïntegreerde kantoorsystemen te kunnen bestuderen , zal er een taal worden gedefinieerd voor de specificatie van de mens-machine interface . Deze zal ertoe bijdragen dat interfaces op doelmatiger en efficiëntere wijze kunnen worden bestudeerd en ontworpen .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.1.3.6 . Interpreteren en voortbrengen van natuurlijke taal  En zal een studie worden gemaakt van de aspecten van het gebruik van natuurlijke taal in de kantooromgeving in verband met geautomatiseerde kantoorinformatiesystemen . Hierbij wordt o.a . gekeken naar het parallelle gebruik van verschillende natuurlijke talen . Er zullen richtlijnen worden opgesteld over de wijze waarop de vastgestelde problemen kunnen worden opgelost . Oplossingen kunnen worden gedemonstreerd in toepasselijke experimenten met een beperkte omvang .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  O en O-gebied 4.2 . : Geavanceerde werkstations en mens-machine interfaces  BESCHRIJVING  Het werkstation is de toegangspoort van de gebruiker tot het kantoorsysteem . Aanvaarding door de gebruiker , en zijn prestaties , zijn afhankelijk van het ontwerp van de desbetreffende mens-machine interface .  Het belangrijkste kanaal voor informatie naar de gebruiker is het visuele kanaal . Evenals het spraakkanaal in twee richtingen heeft dit kanaal zich geleidelijk ontwikkeld tot het leveren van informatie voor motorische activiteiten die op passende wijze moeten worden geïntegreerd in de werking van de interface . Daarom zullen er VDU's , toetsenborden en spraakreceptoren verschijnen , die een geïntegreerd invoer/uitvoerapparaat vormen dat geschikt is om tekst en beelden te manipuleren door rechtstreekse manuele en vocale besturing . De schermen zouden bij voorkeur de afmetingen en draagbaarheid moeten bezitten van papier ( elektronisch papier ) . Een andere benadering van een comfortabeler  " visuele interface " wordt gevormd door afbeelding op een scherm van grote afmetingen . Vanwege de behoefte aan multifunctionele mogelijkheden zal het nodig zijn apparaten te ontwikkelen die de mogelijkheid bieden van grafische invoer en opmaak , on-line-verwerking van handgeschreven teksten en ideogrammatische conversatie .  Zolang men niet de beschikking heeft over een draagbaar , met papier overeenkomend beeldscherm , zal het nodig zijn afdrukken te maken en zal er een toenemende behoefte ontstaan aan snellere , veelzijdiger  ( tekst , grafisch , kleur ) goedkope drukkers .  Er dienen mens-machine interfaces te komen ter ondersteuning van de gehele scala van functies die van oudsher door pen en papier worden vervuld .  Het grote aandeel van telefoon - of face-to-face communicatie wijst erop dat visuele en gesproken informatie , daar waar deze kan worden toegepast , de voorkeur geniet . Visuele communicatie zal de ontwikkeling noodzakelijk maken van kleurenvideoscanners met hoog scheidend vermogen in combinatie met de noodzakelijke verwerkingscapaciteiten voor efficiënte opslag en transmissie en het gebruik van een multifunctioneel plat beeldscherm .  Het spraakkanaal kan niet dezelfde hoeveelheid informatie verwerken als het visuele kanaal , maar het vormt de meest efficiënte drager van natuurlijke taal . Voor spraakcommunicatie zal de ontwikkeling nodig zijn van geavanceerde verwerkingsmethodes ter verbetering van de akoestische omgeving , evenals de ontwikkeling van codestelsels . Voor spraakcommunicatie tussen de mens en kantoorsystemen moeten een efficiënte spraakherkenning en een natuurlijke spraaksynthesizer worden ontwikkeld .  Een belangrijk aspect van het vergemakkelijken van de standaardisatie van de interfaces met de menselijke en papieren omgeving wordt gevormd door gemakkelijk te gebruiken geformaliseerde talen . Deze dienen zodanig te worden opgezet dat het de gebruiker , in plaats van de computerspecialist , mogelijk wordt gemaakt zijn wensen direct aan het systeem op te geven .  De implementatie en beproeving van functies ter ondersteuning van de besluitvorming worden geacht deel uit te maken van de ontwikkeling van werkstations . Naar wordt aangenomen zal de beschikbaarheid van deze functies een essentiële factor zijn bij de concurrentie tussen kantoorprodukten .  De ontwikkeling van specifieke componenten van de systeeminterface moet leiden tot een algemene architectuur die de integratie van subsystemen in een oplossing met een homogene architectuur mogelijk maakt . Hoewel de onderwerpen zijn geformuleerd in termen van integratie in een fysiek werkstation , behoeven voorstellen niet noodzakelijkerwijs beperkt te blijven tot die waarin er van wordt uitgegaan dat alle functies zijn ondergebracht in het werkstation . Oplossingen waarbij verspreide functies toegankelijk zijn via communicatielijnen , komen evenzeer in aanmerking .  Een groot deel van de programmatuur ter ondersteuning van de gebruiker zal in het werkstation zijn ondergebracht . Regels waarover nu reeds overeenstemming bestaat , of die welke zullen worden overeengekomen , teneinde de overdraagbaarheid van programmatuur te bevorderen , dienen te worden toegepast . Dit geldt ook voor de regels en overeenkomsten die betrekking hebben op andere onderdelen van het systeem .  O en O-ONDERWERPEN  De volgende O en O-onderwerpen zijn vastgesteld :  4.2.1 . Systeemaspecten   - Systeemaspecten van het werkstation ( type A )   - Beveiliging van gegevens voor werkstations   - Geavanceerde multi-media mens-machine interface  4.2.2 . Visuele interface   - Visuele interface ( type A )   - Ontwerp van werkstations met platte beeldschermen  ( type A )   - Beeldscherm met hoge resolutie   - Codering van beelden  4.2.3 . Papier   - Papier interface ( type A )   - Geavanceerde scanner   - Geavanceerde drukker   - Microfilm interface   - Grafische codering   - Grafische herkenning   - Intelligente grafische herkenning  4.2.4 . Spraak   - Spraak interface ( type A )   - Codering van spraak   - Spraakherkenning   - Spraaksynthese   - Intelligente spraakherkenning  4.2.5 . Kantoortalen en procedures   - Architecturen en talen voor documenten   - Interface-talen voor het kantoor   - Manipulatie van multi-media documenten   - Intelligente ondersteuning van gebruikersfunctie   - Multi-media communicatie van gebruiker tot gebruiker  BESCHRIJVING  4.2.1 . Systeemaspecten  4.2.1.1 . Systeemaspecten van het werkstationontwerp  ( type A )  De uitwerking van een algemene architectuur welke de integratie mogelijk maakt van subsystemen voor multi-media in - en uitvoer ( nl . beeld , papier , spraak , taal ) , het subsysteem voor archivering , hulpmiddelen voor de ontwikkeling van toepassingen en de interfaces met het netwerk , in een architecturaal homogeen werkstation zowel uit een oogpunt van de hardware , software als van de menselijke factoren . Hieronder valt tevens het ontwerp van interfaces gebaseerd op nieuwe technische oplossingen voor in - en uitvoer voor de gebruiker .  Prototypen zullen in voldoende aantallen en in passende omgevingen grondig worden beproefd ten einde een kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie mogelijk te maken op een statistisch verantwoorde grondslag .  Werkstation is een generieke term voor een reeks apparaten - programmatuur inbegrepen - die fungeren als de actieve interface van het informatie-systeem met de menselijke gebruiker in een groot aantal toepassingen .  Ter wille van de effectiviteit van dit programma , zullen de uit te kiezen projecten derhalve een breed toepassingsgebied bestrijken of geschikt zijn voor toepassingen die grote verscheidenheid van functies vereisen . Een bijzonder geval is het werkstation ten behoeve van O en O , dat snelle actie vergt vanwege de beschikbaarheid daarvan voor O en O zelf . Zo een werkstation kan een experimenteel prototype zijn dat voortkomt uit een project dat beoogt een algemeen bruikbaar werkstation te ontwikkelen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Definiëring van een model voor mensmachine-wisselwerking   - Definiëring van computerprestatie , opslagbehoeften   - Definiëring van de eisen van geavanceerde interfaces   - Definiëring van de architectuur van werkstations , definiëring van een O en O werkstation   - Weerslag op externe communicatiediensten  ( voor zover aanwezig )   * 12e maand : Specificatie van de architectuur van experimenteel werkstation ;  Jaar 2 :   - Samenvoegen van subsystemen en begin van software-ontwikkeling voor experimenteel werkstation en O en O werkstation .   * 24e maand : Experimenteel werkstation operationeel :  Jaar 3 :   - Voltooiing van software voor experimenteel werkstation en O en O werkstation ;   - Beproeving van werkstation ; evaluatie van de resultaten .   * 36e maand : Evaluatie van experimenteel werkstation en O en O werkstation ;  Jaar 4 :   - Voortzetting van de evaluatie van experimenteel werkstation in verschillende omgevingen ( verbindingen met netwerk en bedienend personeel vereist ) ;   - Definiëring en bouw van interfaces van een geavanceerd werkstation met multi-media in - en uitvoer , archiveringssysteem , netwerk , enz .   - Voltooiing van taalinterface .   * 48e maand : Specificatie van interface van geavanceerd werkstation ( multi-media netwerk ) ;  Jaar 5 :   - Samenstelling van geavanceerd werkstation ;   - Vaststelling van testplaatsen , te stellen eisen .   * 60e maand : Geavanceerd werkstation operationeel .  4.2.1.1.1 . " Open , veilig en betrouwbaar multi-media geïntegreerd werkstation " ( ref . 367 + 347 : A/84 )  Het project heeft betrekking op ontwerp en implementatie van een werkstation voor het kantoor ( WS ) dat gebaseerd is op het " open systems " concept waarmee standaardprotocollen voor communicatiemedia kunnen worden geproduceerd . Op deze manier is het mogelijk het WS te verbinden met verschillende netwerktypen en met ISDN . Het WS zal in staat zijn diverse typen informatie te verwerken waaronder tekst , stilstaande en bewegende beelden , grafieken , spraak en met de hand gemaakte tekeningen . Het WS zal gebruik maken van een netwerk-georiënteerd besturingssysteem voor multiwindow-toepassing en een gedistribueerd beheerssysteem voor databases . De voornaamste hardware-bestanddelen zijn o.m . een 32-bit CVE , middelgroot schijfgeheugen , beeldscherm met hoog oplossend vermogen , muis , camera , analoog-digitaal-omzetter en spraakcompressor , luidspreker , scanner voor optische tekens en bijpassende netwerkschakelingen . Deze moeten worden aangevuld met apparatuur en procedures voor beheersing van de toegankelijkheid .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.2.1.2 . Veiligheid van het werkstation  Dit gebied betreft de specificaties en implementaties van strenge veiligheidseisen , met inbegrip van controle op de toegang en autorisatie van gebruikers , op het niveau van het werkstation .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.2.1.3 . Geavanceerde multi-media gebruikersinterfaces  Het project heeft betrekking op ontwerp en ontwikkeling van een experimenteel in - en uitvoerapparaat als onderdeel van een multi-media geïntegreerd werkstation . De interface dient de mogelijkheid te bieden van dialoog met de gebruiker bij de simulatie van kantoorprocedures , bij de definiëring van kantoorroutines en de uitvoering van geavanceerde kantoortaken .  4.2.1.3.1 . " Intelligent workstation " ( ref . 82 : B/83 )  Het doel van dit project is de kantoorwerker een geïntegreerd werkstation te verschaffen dat weinig kost en in staat is geavanceerde diensten te verlenen variërend van spraak en grafieken , tot hulpmiddelen voor het nemen van beslissingen op het niveau van experts en voor geautomatiseerde produktie van verslagen . Het te ontwikkelen prototype-werkstation zal worden beproefd in omgevingen die communicatiefaciliteiten bieden en aangesloten machines die bestanden beheren ( zie ook gebied 4.2.5.2 . ) .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht ; zij zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van thans lopende projecten .  4.2.2 . Beeld  4.2.2.1 . Visuele interface ( type A )  Het doel is de ontwikkeling van geavanceerde hardware en software welke mogelikheden biedt tot digitalisering , codering , manipulatie , decodering en visuele weergave van beelden . Een belangrijk aspect vormt de aanvaarding door de gebruiker van de beeldkwaliteit en van de manipulatieprocedures voor beelden . Kleur , helderheid , scheidend vermogen en grijsniveaus vormen belangrijke punten voor de opvoering van de gebruikersvriendelijkheid .  Een belangrijk gedeelte van de research inzake beeld is vermeld bij ontwerp werkstations met vlakke beeldschermen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Geavanceerde studie inzake beeld en video  ( invoer , manipulatie , opslag , transmissie )   - Specificatie van stilstaande video codec  ( 64 kbit/s )   - Specificatie van de manipulatie van beelden door de gebruiker   - Analyse van de technische implicaties van de eisen voor videoconferenties   - Analyse van de wensen van organisaties in verband met bewegende video   - Specificatie van bewegende video codec ( 256 kbit/s )  Jaar 2 :   - Implementatie van stilstaande video codec ( 64 kbit/s )   - Implementatie van functies voor de manipulatie van beelden   - Specificatie van videoconferentie-experiment   - Specificatie van een informatiesysteem met bewegende video   - Analyse van het belang van architecturen voor documenten   * 18e maand : Geavanceerde studie van beeldmanipulatie   * 21e maand : Experimenteel prototype van stilstaande video codec ( 64 kbit/s )   * 24e maand : Studie inzake de eisen van bewegende video   * 24e maand : Studie van de technologische implicaties van videoconferenties   * 24e maand : Beeldmanipulatie door de gebruiker , experimenteel prototype  Jaar 3 :   - Voortzetting der werkzaamheden inzake mensvriendelijke beeldmanipulatie   - Analyse van de eisen voor beeldgeneratie in kantoren   - Implementatie van informatiesysteem met bewegende video   * 30e maand : Bewegende video codec ( 256 kbit/s )   * 36e maand : Demonstratievideoconferentie  Jaar 4 :   - Ontwikkeling van een geavanceerd systeem voor de manipulatie van beelden   - Integratie van programmatuur voor beeldgeneratie   * 48e maand : Demonstratie van een systeem met bewegende video  Jaar 5 :   - Voortgezette ontwikkeling   * 60e maand : Demonstratie van een geavanceerd veelomvattend systeem voor de manipulatie van beelden   * 60e maand : Demonstratie van kleinschalig systeem waarin de meeste facetten van beeld en bewegende video zijn geïntegreerd : invoer , opslag , communicatie , generatie en manipulatie .  4.2.2.1.1 . " Interactieve manipulatie van gedigitaliseerde beelden bij de gebruikersinterface " ( ref . 79 : B/83 )  Dit project behandelt de verschillende aspecten van beeldmanipulatie bij de gebruikersinterface in een kantooromgeving : verwerking , opslag , weergave en manipulering . Het project beoogt o.m . de vaststelling van de behoeften van de gebruiker ten aanzien van beeldmanipulatie in een multi-media interface , alsmede de ontwikkeling van uniforme kenmerken van de beeldeigenschappen .  4.2.2.1.2 . " Weergave in modellen en simulering van de visuele karakteristieken van moderne afbeeldingstechnieken onder werkomstandigheden in het kantoor " ( ref . 612 : B/84 )  Het project is gericht op het ontwerp , conceptie en bouw van een simulator met het oog op het beproeven van de eigenschappen van beeldstations die op nieuwe technologieën zijn gebaseerd . Specifieke doelstellingen zijn : vergelijking van weergave-apparatuur welke gesimuleerd is op basis van aanvaardbaarheidscriteria van de gebruiker ; uitvoering van een klein aantal ergonomische experimenten ter simulering van langdurig kantoorwerk zodat een beter inzicht wordt verkregen in de architecturale en technologische factoren die verband houden met kwaliteit en " visueel comfort " .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.2.2.2 . Ontwerp van een werkstation met vlakke schermen ( type A )  Doelstellingen : Men stelt zicn hierbij tot doel om door de intrede van een verscheidenheid van geavanceerde vlakke schermen een bijdrage te leveren tot opvoering van de ergonomische kwaliteiten en verbetering van de kosten-doeltreffendheid verhouding van O.S . werkstations , en tot een herevaluatie van het werkstationconcept dat zal uitmonden in verschillende categorieën werkstations zoals  " klassieke " multi-media werkstations , grootbeeld muurschermen en planning-panelen , mobiele werkstations , schrijf/beeld-panelen .  Dit doel moet op middellange en lange termijn worden verwezenlijkt door een breed opgezet onderzoekprogramma dat leidt tot een reeks experimentele prototypen van dergelijke stations .  Op grond van resultaten van intensief onderzoek op het gebied van nieuwe weergave-technologieën mag worden verwacht dat men de beschikking zal krijgen over een reeks schermen met een uiteenlopende reeks verbeterde karakteristieken in termen van afmetingen , scheidend vermogen , snelheid , kleur , grijsniveaus , directe gegevensinvoer , energieverbruik , soliditeit , gezichtshoeken , en prijzen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Klassificering van toekomstige ( werk)stations waarbij gebruik wordt gemaakt van technologieën op het gebied van vlakke schermen   - Vaststelling van de karakteristieken van beeldschermen die nodig zijn voor een eerste generatie prototypen ( definitie , kleur , grijsniveaus , directe invoer van gegevens )   - Vaststelling van geavanceerde basistechnologieën waarmede de geformuleerde eisen kunnen worden vervuld   - Uitwisseling en bijstelling van eisen en beschikbare basistechnologieën die resulteren in specificaties van schermbeelden voor de bouw van prototypen   - Verwerking van resultaten van het relevante basistechnologie-onderzoek ten behoeve van een toekomstige generatie van vlakke beeldschermen   * 12e maand : Klassificatie van toekomstige ( werk)-stations met vlakke schermen .  Jaar 2 :   - Voltooiing van een eerste generatie experimentele prototypen werkstations met vlakke schermen op basis van de beschikbare technologie .  Jaar 3 :   - Beproeving en evaluatie van de experimentele werkstations met de eerste generatie prototypen van vlakke beeldschermen ;   - Opstelling van een reeks verbeteringen die moeten worden aangebracht bij de volgende generatie prototypen van vlakke beeldschermen ;   - Opstelling van specificaties voor een tweede generatie prototypen van vlakke beeldschermen .   * 25e maand : Demonstratie van werkstations met de eerste experimentele vlakke beeldschermen ;   * 36e maand : Bijgewerkte klassificatie van toekomstige ( werk)stations met vlakke beeldschermen .  Jaar 4 :   - Prototypen voor de tweede generatie vlakke beeldschermen voor ( werk)stations .  Jaar 5 :   - Voltooiing van de integratie van de tweede generatie prototypen van vlakke beeldschermen   * 50e maand : Demonstratie van de tweede generatie werkstations met vlakke beeldschermen  Er worden voorstellen ingewacht van type A en type B .  4.2.2.3 . Videoscanner met groot scheidend vermogen  Onderzoek inzake scanners met groot scheidend vermogen en de integratie daarvan in kantoorinformatiesystemen .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.2.4 . Beeldcodering  Apparatuur voor reductie van het aantal over te zenden bits voor videosignalen tot 64 kb/s en 256 kb/s .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3 . Papier  4.2.3.1 . Papier-interface ( type A )  Ontwikkeling van apparatuur voor scanning , kopiëring op papier van grafische informatie ( bijv . getypt , gedrukt , handgeschreven en combinatie daarvan , met inbegrip van verschillende soorten tekst en beeld ) , en de verwerking daarvan op verschillende niveaus ( bijv . ongecodeerde digitale invoer/uitvoer , codering met redundantievermindering , enz . ) .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - Studie van de stand van de technologie op het gebied van scanners , bit-mapdrukkers , codering en herkenning van grafische gegevens ;   - Specificatie van omnifont tekenherkenning ;   - Specificatie van codeur voor grafische informatie .  Jaar 2 :   - Specificatie van veelkleuren scanner ;   - Specificatie van veelkleuren drukker ;   - Verwezenlijking van omnifont tekenherkenning .   * 24e maand : Herkenners van optische tekens .  Jaar 3 :   - Ontwikkeling van coderingsalgorithmen ;   - Ontwikkeling van een veelkleuren scanner .   * 36e maand : Demonstratie van een scanner .  Jaar 4 :   - Ontwikkeling van een codeur voor grafische informatie ;   - Ontwikkeling van multifont tekenherkenning ;   - Ontwikkeling van een experimentele veelkleuren drukker .  Jaar 5 :   - Ontwikkeling van een herkenner voor handschrift ;   - Ontwikkeling van een veelkleuren drukker/scanner .   * 60e maand : Demonstratie van handschriftherkenning ; demonstratie van een veelkleuren drukker/scanner .  4.2.3.1.1 . " Papier-interface " ( ref . 295 : A/84 )  Dit project is gericht op de rol van papier en met papier verband houdende processen in samenhang met geavanceerde elektronische kantoorsystemen . Het onderzoek zal worden afgestemd op technieken die een efficiënte verwerking van papier verzekeren en die stimulerend werken op een uiteindelijke beperking van het papierverbruik .  Speciale technieken die in overweging worden genomen zijn :   - elektronisch lezen van papieren documenten , en het coderen van beelden en het coderen en herkennen van tekst en grafische gegevens ;   - elektronische weergave van documenten ongeacht hun oorspronkelijke vorm ;   - de verwerking met het doel een elektronisch document te reproduceren voor uiteenlopende uitvoermedia ( zachte kopie , harde kopie en transmissie ) ;   - het in code omzetten en herkennen in real time van textuele en grafische informatie zoals die door de mens worden voortgebracht .  De resultaten zullen worden gerealiseerd in experimentele prototypen met het oog op evaluatie en demonstratie .  Er kunnen voorstellen worden ingediend die tot het bestaande project bijdragen .  4.2.3.2 . Geavanceerde scanner  De karakteristieken van de scanner moeten voldoen aan de fysiologische eisen voor een continue visuele indruk : een minimum van 50 grijsniveaus , getrouwe kleurweergave en een scheidend vermogen dat overeenkomt met het invoertype . Voor A4-documenten betekent dit ten minste 8 pixels/mm .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3.3 . Geavanceerde drukker  De karakteristieken van de drukker moeten voldoen aan de fysiologische eisen voor een continue visuele indruk : een scheidend vermogen dat toereikend is om via halftoning minimaal 50 grijsniveaus of getrouwe kleurintensiteiten om te zetten met ten minste 6 pixels/mm .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3.4 . Microfilm-interface  Het doel is de ontwikkeling van geavanceerde scanners en digitalisering voor microfilms-fiches , met een scheidend vermogen dat in overeenstemming is met de basisdocumenten : minimaal 8 pixels/mm voor A4 facsimilé documenten .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3.5 . Grafische codering  In hardware geïmplementeerde intelligente algorithmen voor codering met zeer grote verdichting .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3.6 . Grafische herkenning  Algorithmen voor de herkenning van omnifont en multifont tekens , handschrift en lijngrafieken .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.3.7 . Intelligente grafische herkenning  Vaststelling en realisering van systemen gebaseerd op " intelligente " methoden ter eliminering van dubbelzinnigheden bij de herkenning , bij de nabewerking van statische en dynamische herkenningsalgorithmen . Bijzondere aandacht zal worden besteed aan verbeterde herkenning van handschriften .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.4 . Speech  4.2.4.1 . Spraak-interface ( type A )  Ontwikkeling en evaluatie van apparatuur en functies voor de verwerking van de menselijke spraak naar en van het werkstation . Onderzoek en ontwikkeling zullen gericht zijn op betrouwbare herkenning en algorithmen voor codering en uitvoer van spraak van hoge kwaliteit waardoor aanvaarding van de spraak-interface door gebruikers verzekerd is .  Het herkenningsproces zal worden verbeterd door  " intelligente " technieken te integreren tot een niveau van 1000-woorden-herkenning van losse woorden op beperkte toepassingsgebieden .  Om het onderzoek van spraakverwerking te bevorderen , dienen databanken te worden ingericht met relevante taalkundige informatie : in haar orthografische , fonetische en gesproken vorm .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Specificatie van spreker-onafhankelijke herkenning van losse woorden ;   - Specificatie van software voor spraaksynthese .  Jaar 2 :   - Demonstratie van de uitvoerbaarheid van spraaksynthese ;   - Implementatie van spreker-onafhankelijke herkenning van continue spraak   - Evaluatie van " intelligente " technieken die relevant zijn voor het herkenningsproces .   * 24e maand : Herkenner voor spreker-onafhankelijke losse woorden voor beperkte vocabulaires ( 100-200 woorden ) ; in hardware-gerealiseerde spraaksynthesizers voor één taal ; 16 kb/s codec . Jaar 3 :   - Implementatie 8-4 kb/s codec ;   - Demonstratie van de uitvoerbaarheid van spraaksynthese in alle EG-talen , Spaans en Japans ;   - Specificatie van spraakherkenning in alle EG-talen , Spaans en Japans .   * 36e maand : Herkenner voor spreker-onafhankelijke losse woorden voor beperkte vocabulaires in ten minste drie talen .  Jaar 4 :   - Implementatie van 2,4 kb/s codec ;   - Specificatie van spreker-onafhankelijke spraakherkenning voor continue gesproken taal ;   - Implementatie van spraaksynthesizer voor ten minste drie talen .   * 48e maand : Herkenner voor spreker-onafhankelijke gebonden spraak met vereenvoudigde syntax ; in hardware gerealiseerde spraaksynthese voor ten minste drie talen ; 2,4 kb/s codec .  Jaar 5 :   - Integratie van " intelligente " technieken voor spraakherkenning .   * 60e maand : Herkenningsapparatuur voor 1000 losse woorden voor beperkte toepassingsgebieden .  4.2.4.1.1 . " Spraak-interface voor kantoorwerkstations  ( SPIN ) " ( ref . 64 + 303 + 340 : A/83/84 )  Het doel van dit project is de ontwikkeling van de essentiële componenten voor en de integratie hiervan in een veelomvattende spraak-interface bij het werkstation . De componenten zijn : spraakanalyse , spraakherkenning , sprekeridentificatie , codering en decodering van spraak en synthese .  Voor integratie van de componenten is het van belang een inzicht te hebben in het gebruik van spraak in de communicatie tussen mens en machine , alsmede in de kwaliteits/functionaliteitsaspecten die er zorg voor dragen dat de interface door menselijke gebruikers wordt aanvaard . Deze aspecten zullen diepgaand worden bestudeerd .  Wat betreft het gebruik van verschillende natuurlijke talen , gaat het momenteel om Italiaans , Frans , Nederlands en Duits .  4.2.4.1.2 . " Onderzoek naar het effectieve gebruik van spraak bij de mens-machine interface " ( ref . 449 : B/84 )  In het kader van dit project zullen de eisen worden nagegaan voor effectieve spraak interfaces , in het bijzonder voor CAD/CAM/CAE-werkstations . Partners zijn onderzoekinstellingen , eindgebruikers en bedrijven die leveranciers zijn op het gebied van spraak en computers .  De resultaten van het project zijn van fundamenteel belang voor een aantal andere projecten , in het bijzonder die welke verband houden met natuurlijke spraak en taal .  In te dienen voorstellen moeten bijdragen tot de lopende projecten .  4.2.4.2 . Spraakcodering  In hardware uitgevoerd algorithme voor reductie van het aantal bits bij overbrenging van spraak , tot resp . 16 , 8 , 4 en 2,4 kb/s .  Er worden voorstellen ingewacht van type B ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van de lopende werkzaamheden .  4.2.4.3 . Spraakherkenning  Herkenning van spreker-onafhankelijke losse woorden , alsmede spreker-onafhankelijke en sprekeronafhankelijke autonome spraak .  Er worden voorstellen van type B ingewacht ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van lopende werkzaamheden .  4.2.4.4 . Spraaksynthese  Tekst-naar-spraak-synthese met bevredigende natuurlijkheid en scheidend vermogen .  Er worden voorstellen van type B ingewacht ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van lopende werkzaamheden .  4.2.4.5 . " Intelligente " herkenning van spraak  Vaststelling en identificatie van passende  " intelligente " technieken ter eliminering van dubbelzinnigheden , door naverwerking van de resultaten van de real time-herkenningsalgorithmen .  4.2.4.5.1 . " Taalkundige analyse van de Europese talen " ( ref . 291 : B/84 )  Het einddoel van dit project , dat met een specificatiefase zal aanvangen , is het tot stand brengen in de vorm van databanken en methodebestanden die in een hogere taal zijn gecodeerd , die de volgende gegevens met betrekking tot een aantal Europese talen bevatten :  lemmata voor woordenboeken , flecties , grammaticacategorieën ;  algorithmen en tabellen voor omzetting van de othografische vorm in fonetische vorm en omgekeerd ;  algorithmen en tabellen voor toekenning van woordaccentuering ;  statistieken , ranglemmata en flecties door gebruiksfrequentie ;  teksten , waaruit nadere statistische gegevens kunnen worden afgeleid .  De resultaten van het project zijn van fundamenteel belang voor een aantal andere projecten , in het bijzonder voor die welke betrekking hebben op natuurlijke spraak en taal .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.5 . Kantoortalen en -procedures  4.2.5.1 . Architecturen en talen voor de beschrijving van documenten  Omschrijving en uitvoering van een aanverwante reeks formele architecturen en talen ter beschrijving van documenten , evenals apparatuur voor vertaling uit en naar dergelijke talen . Bespoediging van de standaardisatie op dit gebied is een essentiële factor voor de vorderingen van andere ESPRIT-projecten op het gebied van de kantoorsystemen .  4.2.5.1.1 . " Verwerking van gecombineerde tekst/beeld/spraak-documenten gebaseerd op een gestandaardiseerde architectuur voor kantoor " ( ref . 121 : A/83 )  De grondslag voor deze werkzaamheden wordt gevormd door een verfijnde object-gerichte architectuur van documenten welke door EGMA , ISO en CCITT tot het eerste basisniveau wordt gestandaardiseerd . In het kader van het project worden concepten en architecturen uitgewerkt en getoetst welke een gemakkelijke en natuurlijke verwerking van documenten kunnen ondersteunen . Voorts zullen in het kader van het project overbruggingen worden gedefinieerd en beproefd tussen de in hoofdzaak op het medium papier georiënteerde kantoorwereld en de elektronische documenten van de toekomst ( zie ook gebied 4.2.5.3 ) .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.2.5.2 . Interface-talen voor het kantoor  Omschrijving en uitvoering van talen voor natuurlijke interactie met gebruikers voor de verschillende taalgroepen in de EG en andere belangrijke talen .  Er worden voorstellen van type B ingewacht ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van lopende werkzaamheden .  4.2.5.3 . Manipulatie van multi-media documenten  Ontwikkeling en demonstratie van technieken voor het manipuleren en produceren van multi-media documenten . Hieronder zou speciale hardware en/of software kunnen zijn begrepen voor het verrichten van functies van hoog niveau voor de behandeling van informatie in combinatie met een taal of procedure voor het omschrijven van de specifieke handelingen die nodig zijn .  Er worden voorstellen van type B ingewacht ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van lopende werkzaamheden .  4.2.5.4 . Intelligente ondersteuning van gebruikers  Het doel vormt de definiëring en implementatie van een reeks hulpmiddelen welke de ontwerper van het toepassingssysteem de mogelijkheid biedt tot een effectieve en efficiënte uitvoering van functies , ter ondersteuning van gebruikers waarvan een groot gedeelte betrekking zal hebben op niet-deterministische processen waarvoor interactie tussen gebruikers vereist is .  Er worden nieuwe voorstellen van type B ingewacht ; deze zullen echter worden beoordeeld tegen de achtergrond van lopende projecten .  4.2.5.5 . Multi-media-communicatie van gebruiker naar gebruiker  Hierbij stelt men zich een effectievere communicatie ten doel tussen personen in paren en groepen , onder benutting van de voordelen van gelijktijdig gebruik van spraak , handschrift , gegevensverwerking , weergave van documenten en slow scan-video .  Ontwikkeling van een prototype en beproeving van de effectiviteit in uiteenlopende situaties , evaluatie van de effectiviteit in vergelijking met traditionele technieken voor communicatie .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  O en O-gebied 4.3 . : Communicatiesystemen  BESCHRIJVING  In het kader van de kantoorcommunicatie is er een aantal mogelijke onderzoekprojecten met lange aanlooptijden . Er is technologische vooruitgang noodzakelijk op het gebied van de micro-elektronica en van de glasvezeloptica , terwijl onderzoek vereist is inzake beginselen van toekomstige communicatiesystemen zoals lokale breedbandnetwerken ( LAN ) , de onderlinge verbinding van LAN's en de toegangsfaciliteiten voor multi-mode functionaliteit . Onderzoek en ontwikkeling op dit gebied moeten tot nieuwe systemen leiden en tot normen die verenigbaar zijn met het ISO-referentiemodel voor interconnectie op basis van open systemen ( OSI ) . Naast deze technische problemen zijn er de niet-technische probleemgebieden waarop men zich moet richten ter ondersteuning van de vooruitgang op het gebied van de communicatiesystemen . De eisen van de kantoorcommunicatie moeten aan een meer systematische bestudering worden onderworpen ten einde een meer gedegen grondslag te verkrijgen voor ontwerpen van toekomstige telecommunicatiesystemen . Er dient een studie te worden gemaakt van de speciale aspecten van de menselijke interface met de communicatiesystemen en er dient rekening te worden gehouden met de toekomstige relatie van de PTT-bedrijven met de nieuwe lokale communicatiesystemen . Nieuwe talen en faciliteiten voor operationele systemen zijn noodzakelijk in verband met verspreide faciliteiten verbonden door netwerken .  Binnen dit gebied van eventuele onderzoekactiviteiten werden vier hoofdonderwerpen vastgesteld die betrekking hebben op enkele sleutelkwesties .  Het eerste is gewijd aan de fundamentele vraag op welke wijze men een gemeenschappelijk communicatiesysteem kan verschaffen voor alle behoeften aan kantoorcommunicatie . Deze vraag wordt steeds dringender aangezien de niet-gesproken communicatie in de toekomst op nagenoeg elk bureau vereist zal zijn en videocommunicatie reeds onderweg is .  Het tweede onderwerp richt zich op de breedband-LAN , met inbegrip van de toepassing van optische vezels en alle daarmede verband houdende technologische vraagstukken . Het houdt eveneens verband met de rol van de geschakelde communicatie in het kantoor . Het is gericht op problemen van de stap van de huidige enkelvoudige dienstverlenende schakeltechnieken naar variabele bandbreedteschakeling voor meervoudige diensten welke een onderlinge verbinding mogelijk zal maken van alle perifere kantoorapparatuur en -middelen .  Het derde onderwerp heeft betrekking op het beheer der middelen in een gespreide omgeving .  Het vierde onderwerp beoogt de vooruitgang op het gebied van de normalisering van verbeterde communicatiediensten in het kantoor , bijv . in de vorm van postbusoverbrenging voor tekst , beeld en spraak en voor multi-media informatiesystemen zoals geavanceerde videotex .  O en O-ONDERWERPEN  4.3.1 . Architecturen   - Architectuur van communicatiesystemen  ( type A )   - Veiligheid en betrouwbaarheid in de communicatie   - Harmonisatiekwesties in de communicatie  4.3.2 . Technologie   - Optische breedband LAN ( type A )   - Geavanceerde schakeltechnieken ( type A )  4.3.3 . Beheer der middelen   - Verspreide systemen ( type A )  4.3.4 . Diensten   - Mixed-mode berichtgeving   - Op ISDN gebaseerde geavanceerde videotex   - Geavanceerde diensten  BESCHRIJVING  4.3.1 . Architectuur  De huidige kantooromgeving omvat meestal een hoeveelheid ongelijksoortige uitrustingen van verschillende merken waarmee in het algemeen alleen communicatie via andere soortgelijke uitrusting mogelijk is . Voorts hebben verschillende systemen zeer uiteenlopende datasnelheden en prestaties , waarmee verschillende architecturen samenhangen .  Er bestaat dringend behoefte aan een architectuur voor kantoorsystemen die in de behoeften van alle componenten kan voorzien . Dit zal waarschijnlijk leiden tot een integratie van PABX-schakelingen , LAN's en breedbandverbindingen . Signaal - en protocolomzetters of toegangsfuncties die , waar dit van toepassing is , verenigbaar zijn met het OSI model , zullen direct tussen deze verschillende categorieën of via openbare netwerken noodzakelijk zijn .  Naarmate het aanbod van informatie-apparatuur toeneemt , wordt ook de eis van een goed samenspel in het kantoor steeds dringender . Voor de Europese fabrikanten doet zich een unieke kans voor om tot overeenstemming te komen over gemeenschappelijke protocollen voor interworking waardoor het mogelijk is de specificaties van VLSI-chips voor communicatie in economische zin te verbeteren en daardoor weer de kosten van apparatuur te beperken .  Ten einde een duurzame oplossing te bewerkstelligen waardoor het niet alleen mogelijk is een functionele koppeling te bewerkstelligen tussen de huidige ongelijksoortige apparatuur maar tevens de aanvaarding van de ontwikkelde technieken voor in de toekomst te verwachten uitrusting wordt gestimuleerd en vergemakkelijkt , mag worden verwacht dat de omvang van de werkzaamheden uitgebreid zal zijn .  4.3.1.1 . Architectuur van communicatiesystemen  ( type A )  Vaststelling van de topologieën die het meest van toepassing zijn op typische kantoorsituaties , met inbegrip van lokale , verspreide en op grote afstand verbonden kantoren op basis van de eisen van het gegevensverkeer en de afstand . Definiëring van passende protocollen voor toegang tot de netwerken en multiplexing schema's , onderzoek van de mogelijkheden tot het herstellen van netwerkfouten , reconfiguratie en totale controle . De architectuur moet uitmonden in toegangsfuncties die rekening houden met toekomstige ontwikkelingen in openbare netwerken en met privacy en veiligheidseisen .  De industriële deelneming bij het ontwikkelen van normen en de uitvoering van conformiteitsproeven maken deel uit van de projectomschrijving .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen  ( * ) :  Jaar 1 :   - Bestudering van alternatieve architecturen speciaal met betrekking tot gedistribueerde functies , te verwachten technieken , verkeerskarakteristieken , eisen ten aanzien van monitoring en logging , netwerkbeheer , alsmede ten aanzien van de veiligheid en toegankelijkheid bij de overdracht van gegevens .   * 12e maand : Analyse van de eisen met betrekking tot netwerkarchitectuur .  Jaar 2 tot 5 :   - Fundamentele architectuurontwerpen ( bijv . LAN , PBX ) op basis van de hierboven verkregen kennis ;   * 18e maand : Specificatie van de te demonstreren netwerkarchitectuur voor uitvoering .   - Eerste vaststellingen inzake economie , prestaties , normen ;   - Bestudering van alternatieven voor bekabeling en multiplexe schema's rekening houdend met bestaande situaties : technische installatie , gebouwen , aanwezige bekabeling , vloeroppervlakte , onderhoud , kwetsbaarheid , veiligheid , enz . ;   - Definiëring van communicatiebeheers - en andere functies , met inbegrip van functies die de verschillende protocollen omzetten in een gemeenschappelijk LAN-protocol voor communicatie tussen kantoren : open systeemkoppeling tussen kantoren  ( inter-office open system interconnection ) , toegang tot databanken en op afstand functionerende informatiecentra ;   - Verfijning van de architectuur ( bijv . routebepaling ) ; normalisatiewerkzaamheden ; voorbereiding van experimentele realisatie voor zover noodzakelijk ( bijv . proefuitvoering van een communicatieserver ) ;   - Normalisatiewerkzaamheden ; uitvoering van experimentele prototypes ;   - Evaluatie van de architectuur op basis van de resultaten van experimenten .  Jaar 3 :  Werkzaamheden aan hulpmiddelen waarmede in jaar 3 wordt begonnen :   - Vaststelling van de hulpmiddelen die vereist zijn ; vaststelling van relevante protocollen voor standaard communicatie-uitwisseling en voor het beheer ( session , transport en netwerk ) ; vaststelling van relevante architectuur ; omschrijving van hulpmiddelen die bij de gekozen architectuur passen ;   - Specificatie van afzonderlijke hulpmiddelen . Ontwerp en bouw van hulpmiddelen .   * 42e maand : Specificatie van hulpmiddelen en methodiek ;   * 48e maand : Uitvoering van proefnetwerk(en ) ;   * 60e maand : Verslag inzake de evaluatie van proefnetwerk(en ) ; verslag inzake de methodiek van specificatie van hulpmiddelen .  4.3.1.1.1 . " Uitgestrekt lokaal breedbandcommunicatiesysteem " ( ref . 73 : A/83 )  Dit project heeft betrekking op de research en ontwikkeling van een lokaal breedbandcommunicatiesysteem met wijde vertakkingen . Het prototype van het te ontwikkelen systeem moet voldoen aan de te verwachten toekomstige communicatie-eisen van omvangrijke industriële , wetenschappelijke en administratieve organisatie . In het project zal rekening worden gehouden met de communicatiebehoeften inzake gegevens , tekst en grafische gegevens en moet uitmonden in internetwerken en toegangsfaciliteiten voor heterogene LAN's .  4.3.1.1.2 . " Architecturen voor communicatiesystemen "  ( ref . 237 : A/84 )  Bij dit project ligt de nadruk op de ontwikkeling van nieuwe architecturen voor de wederzijdse verbinding van terminals en hulpmiddelen in een geïntegreerde multi-service omgeving . Het in het kader van dit project ontwikkelde netwerk zal het met betrekking tot OSI weerspiegelen en resulteren in interfaces overeenkomstig OSI-normen . Er wordt een top down-strategie voorgesteld in drie fasen :  In de eerste fase zullen de behoeften voor communicatie worden bepaald door een analyse van de gebruikerseisen . Er zal een logisch communicatiemodel worden opgesteld . Er zal een voorstel worden gedaan voor de integratie van een gespreid beheerssysteem binnen de OSI structuur .  In de tweede fase zal de fysieke architectuur worden ontwikkeld door omzetting van het logisch model van fase 1 op de huidige communicatietechnologie .  De derde fase behelst de ontwikkeling van die systeemelementen die in de tweede fase zijn vastgesteld voor het bewerkstelligen van een demonstrutie van een proefnetwerk . Het proefnetwerk wordt kwalitatief en kwantitatief getoetst met het oog op beslissingen over systeemontwerp in de tweede fase .  4.3.1.1.3 . " Architectuur voor een geïntegreerd netwerk voor kantoorcommunicatie " ( ref . 395 + 95 : A/83/84 )  Het doel van dit project is het ontwerpen en omschrijven van een architectuur voor kantoorcommunicatie , en het demonstreren van een proefimplementatie . In de architectuur moet plaats kunnen worden geboden aan alle typen lokale en wijd-lokale netwerken zoals optische LAN's , CATV breedbandnetwerken , PABX's , bloktransmissienetwerken en de in opkomst zijnde digitale netwerken voor geïntegreerde diensten  ( ISDN ) .  De geïntegreerde architectuur zal worden gedemonstreerd in een geïntegreerd proefnetwerk dat een breedbandnetwerk en een reeks andere beschikbare lokale en uitgebreide netwerken omvat en waardoor de vestigingsplaatsen van de projectpartners onderling worden verbonden . De gedemonstreerde toepassingen zullen tevens een verbeterde versie omvatten van de ondersteunende functies voor de behandeling en transmissie van documenten .  Tenzij zij een bijdrage tot de lopende projecten leveren worden er geen voorstellen ingewacht .  4.3.1.2 . Veiligheidsaspecten bij de communicatie  Omschrijving en demonstratie van verbeteringen in de veiligheid in netwerken . Verwezenlijking hiervan bij bestaande netwerken . Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.3.1.3 . Harmonisatiekwesties bij de communicatie  Aangezien communicatie neerkomt op het onderling verbinden van transmissie en ontvangstapparatuur dient een groot aantal aanpassingsproblemen te worden opgelost . In het kader van dit onderwerp wordt gelegenheid geboden tot het bereiken van pre-standard overeenkomsten over deze zaken in samenhang met internationale standaardisatie-activiteiten en het testen van de daaruit voortvloeiende specificaties .   " Standaardisatie van geïntegreerde LAN-diensten en protocollen voor toegang " ( ref . 43 : B/83 )  Met het project wordt de definiëring beoogd van de diensten die een LAN voor geïntegreerd verkeer moeten bieden , alsmede de definiëring van een stabiele , LAN-technologie onafhankelijke interface tussen DTE en LAN-toegangseenheid . Deze interface moet de fysieke interface omvatten en de toegangsprotocollen door middel waarvan de diensten kunnen worden gebruikt .  Er worden voorstellen van type B ingewacht .  4.3.2 . Technologie  Aan iedere vorm van geïntegreerd kantoorinformatiesysteem moet een communicatie-infrastructuur van voldoende capaciteit en betrouwbaarheid ten grondslag liggen om alle verkeer ogenblikkelijk ( of slechts met een fractioneel tijdverschil ) te verwerken . Volgens de huidige ramingen zal een capaciteit van veel meer dan 100 Mb/s zijn vereist voor de communicatie tussen computers , werkstations en CAD-apparatuur . Van deze infrastructuur wordt verwacht dat zij tegelijkertijd spraak , data en stilstaande en bewegende beelden kan dragen .  Zowel de co-axiale als de vezeltechnologie biedt de vereiste capaciteit , maar de eigenschappen van de vezeloptische transmissie zijn beter geschikt voor het Gb/s-gebied . De vezeloptische technologie wordt voor het ogenblik voornamelijk gebruikt voor punt tot punt transmissie . Er is behoefte aan verbeterde technieken voor de passieve koppeling van apparatuur aan een vezelverbinding en tevens voor de schakeling ( of routing ) van signalen in een netwerkarchitectuur , bij voorkeur door middel van optische schakeltechnieken . Indien dat kan worden bereikt is de capaciteit ( meer dan 1 Gb/s ) toereikend voor de te voorziene toepassingen in de toekomst ; de enige beperking wordt dan gevormd door de huidige vezeloptische basistechnologie .  4.3.2.1 . Optische breedband LAN  Vaststelling en formulering van architecturen en normen voor optische breedband-LAN's , definiëring van de ontwerpeisen voor VLSI-chips en demonstratie van de functionele en economischè uitvoerbaarheid .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaren 1 tot 5 :   - Definiëring van architecturen en protocollen voor optische breedband-LAN's ;   * 3e maand : Specificatie van architecturen en protocollen voor optische breedband-LAN's .   - Onderzoek en ontwerp van transmissie - en interface-uitrusting voor vezeloptische technieken ;   * 12e maand : Specificatie voor optische LAN-transmissietechnieken .   - Definiëring van de ontwerpeisen voor VLSI-chips voor de uitvoering van protocollen voor netwerkinterfacing , met waarborgen voor goede betrouwbaarheid en veiligheid ;   * 18e maand : Specificatie van VLSI-chips voor netwerkinterfaces .   - Evaluatie van ontwerpen voor prototypes , uitvoering van de nodige ontwikkelingswerkzaamheden voor demonstratiemodel ;   * 36e maand : Specificatie voor demonstratiemodel .   * 48e maand : Uitvoering van demonstratiemodel ten bewijze van de functionele en economische uitvoerbaarheid in een operationele laboratoriumomgeving .   * 60e maand : Evaluatieverslag van demonstratiemodel .  4.3.2.1.1 . " Lokaal geïntegreerd optisch netwerk  ( LION ) " ( ref . 169 : A/83 )  Het LION-project is gericht op de implementatie van een op de optische vezeltechnologie gebaseerd breedband-LAN waarvan de toepassing voornamelijk voor de kantooromgeving is bestemd , waaronder ook toepassingen in industriële onderzoeklaboratoria , universiteiten , ziekenhuizen en fabrieken . Het LION zal een aantal onafhankelijke gebruikers gelijktijdig toegang garanderen overeenkomstig de eisen inzake gedistribueerde verwerking en gedistribueerde intelligentie en het spraak - , data - , tekst - en videoverkeer verwerken . Er zal gebruik worden gemaakt van zeer hoge bitsnelheden waarvoor nieuwe technologieën op het gebied van geïntegreerde optica en zeer snelle elektronische componenten zijn vereist .  4.3.2.1.2 . " Ultra breedband coherent optisch LAN "  ( ref . 249 : B/84 )  Het project heeft een onderzoek tot doel naar de uitvoerbaarheid van de toepassing van coherente optische technieken in een LAN waarbij zowel technische als systeemvraagstukken worden bekeken . Er zal rekening worden gehouden met nieuwe machinearchitecturen voor de implementatie van transmissies met grote bandbreedte in de orde van verschillende Gbits/sec voor verschillende soorten van informatie waaronder spraak , tekst , beeld , enz .  Er behoeven geen voorstellen te worden ingediend , tenzij het een toevoeging aan lopende projecten betreft .  4.3.2.2 . Geavanceerde schakeltechnieken ( type A )  Vaststelling van de eisen die van invloed zijn op het ontwerp van de schakelarchitectuur . Voorstel en ontwerp van een fysische architectuur voor schakelcommunicatie voor verbinding van gebruikers van enkelvoudige diensten en van meervoudige geïntegreerde diensten , met de systeemfuncties en uitgebreide netwerken .  Ontwerp en implementatie van een demonstratie ter evaluatie van de uitvoerbaarheid en prestatie .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Vaststelling en evaluatie van fundamentele parameters die van invloed zijn op schakelarchitecturen .  Jaren 2 tot 4 :   - Definiëring van fysische en logische architectuur voor schakelverbindingen ;   - Ontwerp van systeemelementen ( schakel - en interface-elementen ) voor de hierboven gedefinieerde fysische architectuur ;   - Eerste resultaat van studie over de uitvoerbaarheid van een basisschakeltechnologie ;   - Definiëring van VLSI-eisen ( prestatie , dichtheid van componenten ) ;   - Specificatie van demonstratie en detailontwerp van elementen daarvoor ;   - Uitvoering van de demonstratie ( het is wenselijk dat deze als een onderdeel van een grotere architectuur wordt beschouwd ) .  Jaar 5 :   - Evaluatie van de demonstratie ( het is wenselijk dat deze als een onderdeel van een meeromvattende architectuur wordt beschouwd ) ;   - Herziening van de definitie van de fysische architectuur ;   - Herziening van de VLSI-eisen .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.3.3 . Beheer van middelen  In geïntegreerde kantoor - en fabrieksnetwerken zal er in toenemende mate behoefte en gelegenheid zijn om op deelbasis gebruik te maken van verwijderde middelen en tevens vrije verwerkingscapaciteiten op te zoeken en te gebruiken .  Er wordt uitgebreid onderzoek verricht op het algemeen gebied van gedistribueerde systemen en gedistribueerde databases . De algemene aard van deze werkzaamheden houdt in dat hooggekwalificeerd personeel moet worden betrokken bij het opzetten en beheren van deze systemen , vooral in dynamische omgevingen ( in het bijzonder waar zich wijzigingen voordoen in hetgeen van het systeem wordt verlangd ) .  Er dient in de eerste plaats te worden voorzien in mechanismen voor het opbouwen en beheren van dergelijke systemen door betrekkelijk laaggekwalificeerd personeel .  Daartoe moeten belangrijke programma's van werkzaamheden worden ondernomen die betrekking hebben op de parallelle verwerking in een netwerk van verschillende afzonderlijke machines , beheer van gedistribueerde databanken en technieken voor de onderlinge verbinding van applicatieprocessen .  4.3.3.1 . Gedistribueerde systemen ( type A )  Vaststelling van de applicatiebasis voor de overdracht van gegevens en/of programmamodules voor verwerking op afstand of toegang tot gegevens , met inbegrip van het recht tot de toegang . Er dient werk te worden gemaakt van het concept van enkelvoudigheid of integratie van gegevens en programma's en de automatische bijwerking van deze onderdelen in een gedistribueerde situatie , terwijl hiervoor tevens praktische oplossingen moeten worden gevonden .  Uitwerking van een ondersteuningstaal ten einde gebruikers , applicaties en beheerssystemen in staat te stellen de beweging en de toegankelijkheid van software-middelen te programmeren . Specifieke opdrachten kunnen onder meer het laden van programma's op afstand , het op afstand verzoeken om uitvoering van een programma , het op afstand oproepen van een procedure en bijwerkingen van de databasis omvatten .  Er dient een infrastructuurmechanisme te worden bedacht voor het beheren van de middelen van een netwerk , waaronder kennis van de beschikbare middelen , integriteit van de middelen , foutherkenning en automatisch herstel .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Identificatie van subcategorieën van wisselwerking van middelen en applicaties . Definitie en verificatie van de basiseenheden voor het regelen van de toegang tot de middelen door middel van applicaties . Onderzoek van technieken voor het bijwerken van gedistribueerde programma's en databanken zonder afbreuk te doen aan de consistentie . Specificatie van eisen voor een beheerssysteem van de infrastructuur .   * 12e maand : Basiseenheden voor gedistribueerde computerverwerking . Specificaties voor een gedistribueerde computerondersteuningstaal en een beheerssysteem van de omgeving .  Jaar 2 en 3 :   - Eerste implementatie van de taal op een eenvoudige infrastructuur ( als proefterrein ) voor een volledige beproeving van de technieken van toegang tot en besturing van de verspreide systeemelementen in een netwerk van intelligente werkstations . Validering van primitieven en beheerstechnieken . Doeltreffende techniek voor databankbeheer om gelijklopende verwerking en concurrency te bewaken in een gedistribueerde omgeving , met inbegrip van technieken om fouten te herstellen .   * 24e maand : Demonstratie van databankbeheer .   * 36e maand : Implementatie van de taal op een proefterrein van gedistribueerde werkstations .  Jaar 4 en 5 :   - Volledige implementatie van de taal en volledige implementatie van het systeembeheer voor distributie en cooperatieve uitvoering van verwerkingsopdrachten . Validering van parameters inzake parallelle verwerking en consistentie . Validering van storingsidentificatie en automatisch herstel . Onderzoek naar de doeltreffendheid als non-stop omgeving .   * 48e maand : Proefterrein voor middelenbeheer .   * 60e maand : Volledig gevalideerde demonstratie van een gedistribueerde werkstationomgeving .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.3.4 . Diensten  Bestudering en specificatie van de functionele uitbreiding van videotex-diensten op basis van toekomstige ISDN's ( digitale smal - en breedbandnetwerken ) ; presentatie van tekst/grafieken/beelden / spraak/bewegende video en de uitgebreide tweeweg gebruiker-interface . Opzetten van experimenten en evaluatie daarvan .  4.3.4.1 . Mixed-mode berichtenverkeer  Formulering van de eisen voor berichtenverkeer in kantoor ( tekst , beeld , spraak , stilstaande videobeelden , bewegende video ) . Evaluatie van de uitvoerbaarheid van het overbrengen van mixed-mode berichten . Er dient tevens werk te worden gemaakt van het standaardiseringsvraagstuk .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.3.4.2 . Op ISDN gebaseerde geavanceerde videotex  Bestudering van de verbetering van videotexdiensten op basis van uitgebreide toepassingen en toekomstige netwerken . Mixed-mode presentatie van tekst , grafieken , beelden , bewegende video . Er is behoefte aan interactieve mensvriendelijke functies en aan standaardisering van interfaces en protocollen .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.3.4.2.1 . " Een sterk comprimerend algorithme voor beeldcodering videotex " ( ref . 563 : B/84 )  Het ligt in de bedoeling met een groep die representatief maar klein genoeg is om doeltreffend te zijn een sterk comprimerende methodologie voor beeldcodering te ontwikkelen die op televisiesignalen kan worden toegepast . Het einddoel van de werkzaamheden is de definiëring van een geselecteerde coderingstechniek als een mogelijke Europese norm voor fotografische videotex op ISDN .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.3.4.3 . Geavanceerde diensten  Met dit onderwerp wordt een mogelijkheid geboden om voorstellen voor innoverende werkzaamheden in te dienen die niet worden aangegeven in de specifieke referenties van dit werkprogramma .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  O en O-gebied 4.4 . : Geavanceerde multi-media opslag - en terugzoeksystemen  BESCHRIJVING  Op het gebied van de informatietechnologie en kantoorautomatisering heeft men fundamenteel te maken met het opslaan , de toegankelijkheid en het transport van informatie in de vorm van data , tekst , grafieken , spraak , beeld e.a . Onderzoek dat uitmondt in de definiëring van een geavanceerd databasismodel voor kantoortoepassingen en studies van de veiligheid , privacy , recht van de toegang en verspreiding van informatie zijn van fundamenteel belang voor een omvangrijk gebied van onderzoek inzake kantoorsystemen .  Het voorgestelde onderzoek is gericht op e bouw van een aantal experimentele prototypen van bedieningseenheden voor kantoorinformatie en de werking daarvan onder realistische omstandigheden , individueel en gezamenlijk , ten einde praktische ervaring te verwerven met de problemen bij het bouwen van deze bedieningseenheden , het invoeren daarin van praktijkgegevens en een realistisch gebruik daarvan .  Op grond hiervan zijn de werkzaamheden onderverdeeld in drie algemene categorieën : systeemaspecten , gebruik en behoeften , en componenten .  Systeemaspecten : deze hebben betrekking op het ontwerp en de werking van bedieningseenheden voor kantoorinformatie , met inbegrip van filters met groot vermogen , alsmede onderzoek inzake nieuwe informatiemodellen en de ontwikkeling van de daarop betrekking hebbende metriek . Voorts worden beschreven werkzaamheden die samenhangen met de gebruikers-interface , zoals ondervragingstalen en talen die een gegevensverzameling beschrijven .  Gebruik en behoeften : dit onderwerp houdt verband met de aard van de informatie ( data , tekst , grafieken , beelden enz . ) die in bedieningseenheden voor kantoorinformatie wordt vastgehouden , in termen van kwaliteit , kwantiteit en combinatie alsmede het gebruik van die informatie . Er dient een onderzoek te worden ingesteld naar een intern adoptieve interface welke beantwoordt aan de behoeften en ervaring der gebruikers .  Componenten : ontwikkeling van hardware , software en systeemelementen die moeten worden opgenomen in geavanceerde opslagsystemen , in eerste instantie in informatiebedieningseenheden , maar ook in geavanceerde werkstations . Hiertoe behoren onder meer filters , de systeemstructuur in verband met het gebruik van optische schijven in geavanceerde kantoorsystemen , de systeemtechnieken die zijn vereist om een zeer grote betrouwbaarheid te bewerkstelligen , alsmede de toepassing van geavanceerde informatieverwerkingstechnieken op geavanceerde opslag - en terugzoeksystemen .  O en O-ONDERWERPEN  Onder dit O en O-gebied vallen onder meer de volgende onderwerpen :  4.4.1 . Architectuur van bestandsbedieningseenheden   - Ontwerp en evaluatie van bedieningseenheden voor kantoorinformatie ( type A )   - Systemen met zeer grote integriteit  4.4.2 . Systeemaspecten   - Nieuwe informatiemodellen   - Talen voor bestandsondervragingen en beschrijving van gegevensverzameling  4.4.3 . Gebruik en behoeften   - Aard en gebruik van opgeslagen informatie   - Adaptieve interface gebruiker/bestand   - Prestaties  4.4.4 . Componenten   - Bestandfilters   - Toepassing van optische opslagsystemen  BESCHRIJVING VAN DE ONDERWERPEN  4.4.1 . Architectuur van bestandsbedieningseenheden  4.4.1.1 . Ontwerp en evaluatie van bedieningseenheden voor kantoorinformatie ( type A )  Dit gebied omvat het definiëren en documenteren van de systeemfuncties en -attributen van een reeks bedieningseenheden voor kantoorinformatie en de logische interfaces met andere componenten van een compleet kantoorsysteem . Deze zullen worden omgezet in ontwerpen en uitvoeringsplannen , terwijl verschillende representatieve modellen als laboratoriumprototypen zullen worden gebouwd . Deze zullen afzonderlijk en in combinatie worden gebruikt ter evaluatie van de praktische werking van deze bedieningseenheden . De problemen in verband met de verdeling van de informatie over verschillende bedieningseenheden en de behandeling van de wisselwerking tussen deze bedieningseenheden maken een essentieel onderdeel van deze werkzaamheden uit .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1 :   - Beschrijving van een reeks multi-mode-bedieningseenheden en hun functionele kenmerken ;   - Vaststelling van de eisen voor het systeemontwerp en de componenten .  Jaar 2 :   - Detaillering van plan en ontwerp voor de implementatie ;   - Stimulering van de prestaties ;   - Vaststelling van de beschikbaarheid van componenten ;   - Definiëring van de problemen en de aanpak in verband met de systeemdistributie .   * 18e maand : Specificatie van bedieningseenheid  ( -eenheden ) voor informatie .   * 24e maand : Evaluatie van de prestaties .  Jaar 3 :   - Definiëring van een werkprogramma ter verifiëring van systeemconcepten ;   - Theoretische beoordeling van ontwerpen op basiskennis van beschikbare apparaten ;   - Gedetailleerd uitvoeringsplan voor gedistribueerde implementatie .  Jaar 4 :   - Uitvoering van ontwerpen , met inbegrip van optische schijfgeheugens en bestandfilters , eerste fase ;   - Begin met de bouw van een gedistribueerd systeem .   * 48e maand : Prototype(n ) van bedieningseenheid  ( -eenheden ) voor informatie .  Jaar 5 : - Inbedrijfstelling , evaluatie en verbetering van de implementaties , met inbegrip van gedistribueerde informatie en functies .   * 60e maand : Evaluatie van bedieningseenheid  ( -eenheden ) .  4.4.1.1.1 . " Een multi-media opslagsysteem "  ( ref . 28 + 436 : A/83 )  Dit project heeft tot doel een systeem te ontwikkelen dat faciliteiten verschaft voor opslag van multi-media documenten waarbij gebruik wordt gemaakt van magnetische en optische middelen . Bijzondere aandacht zal worden besteed aan de behoeften van de kantooromgeving . Het systeem zal worden geïmplementeerd op een speciale bedieningseenheid die aanvragen van klanten zoals werkstations of andere apparaten aanneemt . De communicatie tussen bedieningseenheid en klant zal eerder op basis van multi-media documenten dan blokken plaatsvinden .  De bedieningseenheid zal de diensten verstrekken die gewoonlijk zijn verbonden aan het terugzoeken van informatie of een databasis omgeving . De tweeledige vraag naar multi-media faciliteiten en toepassing in kantoren maakt onderzoek echter noodzakelijk . De bedieningseenheid zal stapsgewijs worden geïmplementeerd . Het eerste prototype zal uitsluitend tekst en kenmerkende gegevens behandelen , terwijl de volgende versies daaraan beeld - en spraakdata zullen toevoegen .  4.4.1.1.2 . " Ontwerp en operationele evaluatie van informatie-bedieningseenheden voor het kantoor "  ( ref . 231 : A/84 )  Het doel van dit project is het ontwerpen , demonstreren en evalueren van een familie van functionerende prototypen van informatie-bedieningseenheden voor het kantoor die in staat zijn alle informatie die thans op papier wordt gezet in digitale elektronische vorm weer te geven . Er zal een globaal model tot stand worden gebracht voor de informatie in de bedieningseenheden en de functies die nodig zijn voor het manipuleren en beheren daarvan . Van essentieel belang voor het project is het onderzoek van de problemen in verband met gedistribueerde informatie , architectuur en gebruik in de kantooromgeving . In de loop van het project zijn twee belangrijke demonstraties van de mogelijkheden van informatiebedieningseenheden voor het kantoor gepland , namelijk een proefdemonstratie aan het eind van jaar 3 en een volledige demonstratie aan het einde van jaar 4 . Men beschikt dan nog over een heel jaar voor een volledige evaluatie van het systeem voordat de eindrapporten worden opgemaakt .  Er behoeven geen voorstellen te worden ingediend , tenzij het een voortzetting van lopende projecten betreft .  4.4.1.2 . Systemen met een zeer grote mate van betrouwbaarheid  Aangezien de informatie in bedieningseenheden vaak van kritische waarde is voor de gebruikers , is het van essentieel belang dat de informatie wordt beveiligd tegen storingen in het systeem en tegen toegang door onbevoegden . Er moeten technische en systeembenaderingen van de problemen worden ontwikkeld ( waarbij eventueel gebruik wordt gemaakt van expertsysteemtechnieken ) die uiteindelijk moeten leiden tot automatisch beveiligde en storingvrije opslagsystemen , die zijn beveiligd tegen toegang door onbevoegden .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht die echter zullen worden beoordeeld ten opzichte van de lopende werkzaamheden .  4.4.2 . Systeemaspecten  4.4.2.1 . Nieuwe informatiemodellen  Nieuwe informatiemodellen voor een kantooromgeving , in het bijzonder een type waarbij de gebruikers zich niet bewust behoeven te zijn van de werking en het ontwerp van informatiesystemen , met toepassing van AI-methoden en ervaring .  4.4.2.1.1 . " Nieuwe informatiemodellen voor opslag - en terugzoeksystemen voor het kantoor "  ( ref . 59 : A/83 )  Het project heeft betrekking op onderzoek naar nieuwe informatiemodellen voor opslag - en terugzoeksystemen voor kantoor . De nadruk zal worden gelegd op onderzoek van de theoretische aspecten van een model dat alle vormen van kantoorinformatie karakteriseert . Er zal een aantal modellen worden ontwikkeld en gerelateerd aan technieken voor het opslaan en terugzoeken van informatie .  Er worden talrijke sleutelproblemen behandeld , waarvan de meeste betrekking hebben op het voor de mens accepteerbare karakter of meer bepaald snelheid en nauwkeurigheid van het terugzoekproces voor een deskundige en ondeskundige gebruiker . De ontwikkelde modellen zullen worden geconstrueerd en gevalideerd in een software-omgeving die zoveel mogelijk overeenstemt met de wisselwerking van een opslag - en terugzoeksysteem in een kantoor .  Voorstellen van het type B zullen worden beoordeeld ten opzichte van de lopende werkzaamheden .  4.4.2.2 . Ondervragingstalen en talen die een gegevensverzameling beschrijven  Er moet onderzoek worden verricht naar specifieke aspecten van deze soorten van talen die betrekking hebben op de kenmerken van deze talen in verband met de opslag . Er dient bijzondere aandacht te worden besteed aan de uitbreiding van deze talen die kan worden vereist door de toenemende complexiteit van de opslagsystemen en gebruikersbehoeften en de toepassing van nieuwe verwerkingstechnieken als componenten van de informatiebedieningseenheden .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.4.3 . Gebruik en behoeften  4.4.3.1 . Aard en gebruik van opgeslagen informatie  Theoretische studies en gesprekken met gebruikers van geavanceerde kantoorsystemen met het oog op de opstelling van een reeks scenario's die betrekking hebben op de aard en de hoeveelheid der objecten die zullen worden opgenomen in praktische bedieningseenheden voor kantoorinformatie , alsmede het gebruik dat daarvan wordt gemaakt .  Project nr . 285 behandelt enkele problemen op dit gebied .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht die echter ten opzichte van de lopende werkzaamheden zullen worden beoordeeld .  4.4.3.2 . Adaptieve interface gebruiker/bestand  Studie van wisselwerkingen tussen werkstations en informatie-bedieningseenheden in een realistische gebruikersomgeving . Ontwikkeling van een adaptieve interface tussen deze subsystemen in de vorm van een gemeenschappelijke standaardinterface voor gebruikers .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.4.3.3 . Prestatie van bedieningseenheden voor kantoorinformatie  Ontwikkeling van een aantal methoden voor evaluatie , prognose en beproeving van de prestaties van architecturen en algorithmen voor opslag - en terugzoeksystemen .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.4.4 . Componenten  4.4.4.1 . Bestandfilters  Vaststelling van de behoeften en ontwikkeling van uitbreidingen van bestaande filtertechnieken , ten einde tegemoet te komen aan voorspelde eisen op het gebied van opslag en terugzoeken van kantoorinformatie . Bestudering van de implicaties van het doorzoeken van omvangrijke multimedia archieven en voorstellen voor nieuwe hardware of firmwarefilters ter verbetering van de doelmatigheid bij het terugzoeken .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.4.4.2 . Concepten voor optische opslagsystemen  Dit project betreft de ontwikkeling van technieken voor systeemapplicatie en -beheer en de totstandbrenging van passende software-hulpmiddelen . Hierbij wordt gebruik gemaakt van optische opslagapparatuur , ten einde de zekerheid te hebben dat deze vroegtijdig beschikbaar is voor gebruik in de praktijk .  Voorstellen van het type B zullen worden beoordeeld ten opzichte van de lopende werkzaamheden .  O en O-gebied 4.5 . : Geïntegreerde kantoorinformatiesystemen  BESCHRIJVING  Het onderzoek en de ontwikkeling van prototypen van onderdelen voor kantoorsystemen moet worden aangevuld met onderzoek en evaluatie van concepten voor geïntegreerde kantoorsystemen voor verschillende kantooromgevingen . In een industrieel O en O-programma vormt de beproeving van prototypen met het oog op eisen die representatief zijn voor de marktomstandigheden de belangrijkste controle op de relevantie van het verrichte onderzoek .  Op dit gebied zijn twee thema's geïdentificeerd die complementair maar niet noodzakelijk onderling afhankelijk zijn .  Ten eerste : ontwerp , ontwikkeling en evaluatie van prototypen van geavanceerde kantoorsystemen die zijn gebaseerd op geavanceerde componenten die in Europa , eventueel in het kader van het ESPRIT programma  ( gebied 4.2 . tot 4.4 . ) , zijn ontwikkeld en die zijn gebaseerd op de resultaten van gestructureerde analyses op de gebieden kantoorsysteemwetenschap en menselijke aspecten ( gebied 4.1 . ) .  Ten tweede : de totstandbrenging van test - en evaluatieomgevingen voor kantoorsysteemcomponenten en prototypen van geïntegreerde kantoorsystemen die een kwalitatieve en kwantitatieve validering in verschillende gesimuleerde kantoren en bedrijven mogelijk maken . Bij deze werkzaamheden kan eveneens gebruik worden gemaakt van de produkten van gebied 4.1 . alsmede van andere werkzaamheden inzake normen , prestaties en integratie .  SAMENVATTING VAN HET O en O-GEBIED  Op dit gebied moeten de volgende onderwerpen worden bestudeerd :  4.5.1 . Informatiesysteemarchitectuur   - systeemarchitecturen ( type A )   - systeembeveiliging .  4.5.2 . Beproeving en evaluatie   - test - en evaluatiefaciliteiten voor kantoorsystemen  ( type A )   - proefbanken voor kantoorsysteemtoepassingen .  BESCHRIJVING VAN DE ONDERWERPEN  4.5.1 . Architectuur van kantoorinformatiesystemen  4.5.1.1 . Systeemarchitectuur ( type A )  Definitie van een systeemarchitectuur met specificatie van interfaces tussen de verschillende systeemcomponenten met betrekking tot het fysische niveau en tot het applicatieniveau als leidraad voor de integratie . Integratie op basis van de gedefinieerde kantoorsysteemarchitectuur , op basis van geavanceerde subsystemen , die bij voorkeur in het kader van het ESPRIT programma zijn ontwikkeld , en op basis van de resultaten van een gestructureerde analyse op de gebieden kantoorsysteemwetenschap en menselijke aspecten en vervolgens integratie en evaluatie daarvan in een omgeving die representatief is voor reële omstandigheden .  De werkzaamheden moeten worden beperkt tot de demonstratie van algemene functies , d.w.z . functies die niet specifiek zijn voor een bepaald type bedrijf of organisatie .  Het aantal iteratiecyclussen moet worden beperkt tot het stadium van het experimentele prototype .  Op dit gebied moeten onder meer de volgende aspecten worden behandeld :   - Integratie van componenten van verschillende oorsprong   - Reconfiguratie van het systeem   - Algemene systeembeveiliging   - Doorzichtigheid van het systeem voor de gebruiker   - Identificatie en toepassing van basisinstructies   - Beheersinfrastructuur .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * ) :  Jaar 1   - Definitie van laboratoriummodel en testspecificaties   * 12e maand : systeemspecificatie .  Jaar 2 en 3   - Implementatie van de laboratoriumtestconfiguratie   - Bouw van laboratoriummodellen   - Definiëring en implementatie van testmiddelen en testapparatuur  Jaar 3   - Laboratoriumtest en evaluatie  Jaar 4 en 5   - Wijziging en nieuwe test   * 60e maand : Volledig getest experimenteel prototype .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.5.1.2 . Systeembeveiliging  Analyse en ontwerp van veilige systemen . Implementatie van tests op beschikbare systemen . Het systeem moet controleprocedures voor de toegang van de gebruikers omvatten .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  4.5.2 . Test en evaluatie  4.5.2.1 . Test - en evaluatieomgevingen voor kantoorsystemen ( type A )  Opzetten van test - en evaluatieomgevingen ( of centra ) voor delen van kantoorsystemen en voor experimentele prototypen van geïntegreerde kantoorsystemen , die een kwalitatieve en kwantitatieve validering voor verschillende kantoren en bedrijven mogelijk maken .  De beschikbaarheid van dergelijke faciliteiten is van belang uit het oogpunt van de infrastructuur , daar op die manier gekwalificeerde diensten kunnen worden aangeboden aan een groot aantal kleine en zelfs grote organisaties die anders niet in staat zijn zelf voor deze faciliteiten te zorgen , gezien de aanzienlijke budgettaire en intellectuele middelen die permanent zijn vereist .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstelling ( * ) :  Jaar 1   - Specificatiefase : detaillering van de aard en omvang van de te verstrekken diensten en uitwerking van een schema voor de geleidelijke ontwikkeling daarvan in de volgende jaren .   - Definiëring van criteria en voorwaarden voor het gebruik van de diensten ;   - Definiëring van de beheersstructuur ;   * 12e maand : Scenario voor het opzetten en exploiteren van de faciliteiten .  Jaar 2   - Implementatie van een experimentele testfaciliteit , gevolgd door tests van systeemcomponenten ter demonstratie van de uitvoerbaarheid van de benadering in de aanvangsfase .  Jaar 3   - Uitvoering van realistische tests ter demonstratie van de uitvoerbaarheid van de testfaciliteit over de hele linie .   * 45e maand : Rapport waarin de uitvoerbaarheid van de voorgestelde faciliteit wordt gedemonstreerd .  Jaar 4 en 5   - Geleidelijke uitbreiding van de testfaciliteit .   - Uitvoering van tests en evaluaties .   * 60e maand : Rapport waarin wordt gedemonstreerd dat de faciliteit kan worden geëxploiteerd zonder steun van de Gemeenschap .  Er worden voorstellen van het type A ingewacht .  4.5.2.2 . Proefvelden voor toepassingen van kantoorsystemen  Analyse van toepassingsgebieden en ontwerp van adequate criteria voor de evaluatie van de prestaties ter voorbereiding van tests van kantoorsystemen onder praktijkomstandigheden die de zwakke en sterke punten van de systemen die in ontwikkeling zijn kunnen aantonen .  Hieruit moeten algemene conclusies worden getrokken die kunnen leiden tot verbeterde technieken en systemen , vooral met betrekking tot de mensvriendelijkheid daarvan .  De projecten moeten van beperkte omvang zijn , behoeven niet noodzakelijkerwijze te leiden tot ontwikkeling van een applicatiesysteem en moeten de nadruk leggen op de preconcurrentiële aard van de werkzaamheden .  Er worden voorstellen van het type B ingewacht .  DEELPROGRAMMA 5  COMPUTERGEINTEGREERDE FABRICAGE  Dit gebied omvat alle activiteiten op fabricagegebied met inbegrip van computergesteund ontwerpen  ( CAD ) , computer aided engineering ( CAE ) , computergesteunde fabricage ( CAM ) , flexibele materiaalbewerkings - en assemblagesystemen , robotica , beproeving en kwaliteitscontrole .  De reden dat juist dit gebied is gekozen is de volgende : in verband met de mogelijke invloed van CIM op de produktiemethoden en -economieën die van vitaal belang zijn voor Europa is een sterke basis vereist van producenten van CIM-systemen .  De doelstellingen op CIM-gebied zijn de randvoorwaarden te scheppen voor de geleidelijke invoering door de gebruiker van een door meerdere producenten vervaardigd systeem , en om een doelmatige concurrentie van Europese IT leveranciers , mogelijk te maken . Om dit te bereiken moet er ten eerste een inspanning worden gedaan op infrastructuurgebied , die gericht moet zijn op de ontwikkeling van ontwerpregels en -architecturen teneinde te komen tot de vorming van een gemeenschappelijk referentiekader . Er moet constante beoordeling plaatsvinden van relevant werk op het gebied van internationale normen , en de gebieden moeten worden vastgesteld waarop Europese initiatieven zouden kunnen worden gesteund . Het tweede hoofdgebied omvat werkzaamheden op het gebied van die deelsystemen , interfaces en gereedschappen waarvan de ontwikkeling of verfijning voor de industrie ( gebruikers en producenten ) in de Europese Gemeenschap van strategisch belang wordt geacht .  Ten einde de overdracht van nieuwe informatietechnologische concepten aan de technische bedrijven in de Gemeenschap te stimuleren en te bevorderen , en de voorgestelde onderzoekactiviteiten op de juiste wijze te steunen , te gebruiken en te demonstreren wordt ten sterkste aanbevolen als onderdeel van het ESPRIT programma drie of meer geavanceerde CIM-proefsystemen op te zetten in daartoe aangewezen en bij uitstek geschikte centra . Dergelijke systemen zullen een belangrijk kernpunt vormen voor de coordinatie van de werkzaamheden en voor de uitwisseling van informatie tussen de diverse , soms sterk uiteenlopende onderdelen van het O en O-programma voor CIM .  O en O-gebied 5.1 : Architectuur van geïntegreerde systemen  Inleiding  Alleen de grootste en machtigste organisaties beschikken over de middelen die nodig zijn om te komen tot definiëring van standaardarchitecturen , alsmede over de marktpositie die nodig is om deze architecturen algemeen ingang te doen vinden . Het is duidelijk gewenst dat er een referentiemodel wordt ontwikkeld dat de gebruikers in staat stelt multi-producent-CIM-systemen te ontwikkelen en daarmee overheersing van de markt door Amerikaanse en Japanse de facto normen en referentiekaders te vermijden .  Het gaat hier om een gebied waar de mogelijkheden om door een gemeenschappelijke aanpak grote vooruitgang te boeken groot zijn , en een communautair opgezette inspanning is hier dan ook bijzonder goed op zijn plaats .  Beschrijving  In de komende 10 jaar zal in de verwerkende industrie ongetwijfeld een groot aantal verschillende CIM-systemen worden toegepast . Om doeltreffend te zijn moet elk systeem in zijn specifieke toepassingsgebied op optimale wijze functioneren . Ten einde concurrerend te zijn en een bepaalde flexibiliteit te behouden moeten er effectieve ontwerpmethoden voor CIM worden ontwikkeld opdat nieuwe technologieën kunnen worden benut zodra zij beschikbaar komen . Momenteel beschikt men wel over enkele richtlijnen , maar internationale normen voor het ontwerpen van systeemarchitecturen voor CIM ontbreken .  Er zijn nieuwe en op innoverende concepten gebaseerde benaderingen vereist om de juiste systeemarchitecturen in te passen in het gehele proces van produktontwikkeling , produktontwerp , produktieplanning en -regeling , real time besturing van produktieapparatuur , intern transport van materialen tot voorraadcontrole en afzet . Ter ondersteuning van de volledige systemenaanpak moeten strategieën op het gebied van data , datacommunicatie en dataverwerking worden ontwikkeld die zijn afgestemd op fysische en logische behoeften .  Ten einde een ruimere toepassing van de CIM-systemen aan te moedigen door het risico van mislukking te beperken , moeten methoden worden ontwikkeld om demonstratie , specificatie en beproeving van de aangeboden systemen mogelijk te maken voordat ze worden geïnstalleerd .  De aanpak in haar totaliteit omvat :   - invloed van CIM-systemen op strategie en organisatie van de onderneming   - architectuur van het systeem   - de architectuur ondersteunende elementen  5.1.1 en 5.1.2 . Systeemarchitecturen voor CIM ( 1 )  Beschrijving  In verschillende proefprojekten is voorbereidend werk gedaan met betrekking tot " ontwerpregels voor CIM " , en dit werk nadert zijn voltooiing . Ondervinding heeft geleerd , dat een grote moeilijkheid op dit gebied bestaat in het combineren van technische vooruitgang met het bereiken van overeenstemming over de effecten daarvan . Ten einde een brede basis voor de aanvaarding te verkrijgen , is een speciale werkgroep ingesteld en ook al daadwerkelijk bijeengekomen  ( SIG 5.1 ) . Het doel van deze groep is commentaar te leveren en voor de nodige terugkoppeling te zorgen , en begeleiding te verschaffen aan ploegen die projekten uitvoeren . Op het moment dat dit werkplan werd geschreven , heeft SIG 5.1 een lijst doelstellingen voor werk op het O en O gebied 5.1 geformuleerd . Dit zijn :   - gebruikers en potentiële gebruikers van CIM-systemen richtlijnen te verschaffen   - de IT industrie in de Gemeenschap steun te verlenen in de vorm van advies en voorlichting , en indien nodig , hulpmiddelen voor een doelmatige exploitatie van de groeiende markt voor CIM-systemen   - de van belang zijnde ontwikkelingen op het gebied van internationale normen te volgen en , indien nodig , aanbevelingen op te stellen voor gemeenschappelijke activiteiten   - relaties te onderhouden met andere deelgebieden van CIM , met andere gebieden van ESPRIT en met de betreffende nationale programma's   - stimulering van gemeenschappelijke bewustwording en een beter begrip van de CIM concepten , b.v . door het opstellen van een gemeenschappelijke terminologie   - bestudering van de interactie tussen mens en alle aspecten van CIM-systemen .  Er moet geen misverstand over ontstaan , dat dit een opsomming van doelstellingen is , en geen specificatie van werk in projekten . De middelen om tot realisering van de doelstellingen te komen zijn nog in discussie , en het is waarschijnlijk dat een fase ter definiëring van projekten in het laatste kwartaal van 1984 zal beginnen .  De realisering van deze doelstellingen zal in twee fasen moeten gebeuren :  5.1.1 . : omschrijving van het project  5.1.2 . : ontwikkeling en toepassing  Het is natuurlijk van het grootste belang dat met werk op andere deelgebieden van CIM en de resultaten van relevante proefprojekten terdege rekening wordt gehouden in 5.1 .  Programma ( 5.1.1 )  Jaar 0 : opstelling van een eerste concept voor ontwerpregels voor specifieke fabricagegebieden  Jaar 1 :   - 6e maand :  Presentatie ontwerpregels en overlegging van definitieve aanbevelingen .   - 6e-8e maand :  Onderhoud van nauwe contacten met de speciale belangengroep , SIG 5.1 , voorlegging van een projectomschrijving voor toekomstig werk .  Programma ( 5.1.2 )  Jaar 1-5 : Ontwikkeling en toepassing van de in 5.1.1 omschreven projecten .  5.1.1.1 . " Ontwerpregels voor CIM-systemen "  ( ref . 34 : A/83 ) .  Doel van dit project is het opstellen van gedetailleerde aanbevelingen voor een aantal voorgestelde Europese ontwerpregels voor computer-geïntegreerde fabricage-systemen . De aanbevelingen van dit rapport zullen gebaseerd zijn op de behoeften die zijn vastgesteld door een groot bedrijf met praktijkervaring op het gebied van het ontwerpen en implementeren van computer-geïntegreerde fabricagesystemen .  5.1.1.2 . " Computer-geïntegreerd productiecomplex , ontwerpregels en normen " ( ref . 92 : A/83 ) .  Dit project is vooral gericht op gegevens en gegevensstromen in een computer-geïntegreerd productiecomplex , CIPI . Er zullen ontwerpregels met betrekking tot CIPIs worden opgesteld . In dit verband omvat een CIPI een al of niet volledig ontwerpsysteem , NC systemen , productie-eenheden , geautomatiseerde eenheden ( robots en manipuleer-apparatuur ) , testsystemen en systemen voor productieplanning en -besturing .  5.1.3 . Grafische sub-systemen ( type B )  Grafische systemen vormen een integrerend onderdeel van CAD/CAE , maar ook andere CIM-gebieden kunnen een ruim gebruik maken van grafieken bij de bedrijfsleiding en in de werkplaats . Voorbeelden van de toepassing daarvan zijn simulatie ( b.v . arbeidsprocesverloop , eventuele kostprijsevaluaties ) , informatie over prestatieniveaus ( b.v . over leveranciers , productieniveaus , kosten ) en informatie over de bedrijfsleiding ( werkroosters , toewijzing van middelen ) . Dit projectgebied is bedoeld om de verschillende vereisten inzake grafieken vast te stellen binnen de diverse CIM-gebieden , maar met uitzondering van CAD/CAE , en om waar nodig prototypen van software te ontwikkelen voor sub-systemen  ( voor de daarop volgende overgang op VLSI , zie afdeling 5.5.2 ) .  5.1.3.1 . " Ontwerp en specificatie van configureerbare grafische sub-systemen voor CIM " ( Ref . 496 : B/84 )  Dit project heeft twee primaire doelstellingen :  1 . Identificatie en klassificatie van de verschillende eisen waaraan grafische beeldverwerking op de vele gebieden van CIM moet voldoen .  2 . De ontwikkeling van prototypen van grafische sub-systemen in software/hardware die voldoen aan de eisen van bovenstaand punt 1 .  Om eerstgenoemd doel te bereiken zullen de partners een verkennend onderzoek verrichten met betrekking tot de eisen waaraan hardware , software en mensmachine interface voor grafische beeldverwerking in momenteel gebruikte CIM-systemen moeten voldoen . Voor het bereiken van het tweede doel overwegen de partners gebruik te maken van nauwkeurig omschreven normen op basis waarvan zal worden gebouwd . Graphics Kernel System ( GKS ) en de programmeertaal Ada zijn de voor de hand liggende kandidaten .  O en O-gebied 5.2 : CAD/CAE  Beschrijving  Het belang van computergesteunde ontwerpen is dat daardoor :   - de voor het ontwerpen benodigde tijd wordt ingekort en optimalisering van het ontwerp wordt vergemakkelijkt ;   - gegevens worden gegenereerd die door het gehele fabricageproces met inbegrip van de robot - en de gereedschapsprogramma's worden gebruikt .  De huidige CAD-systemen omvatten faciliteiten voor het ontwerpen en tekenen van onderdelen , het berekenen van fysische parameters en het simuleren van kinematisch en dynamisch gedrag . Toekomstige ontwikkelingen dienen gericht te zijn op CAD/CAE-systemen waarbij de computers ten volle worden benut als middel om produkten tijdens het ontwerpproces te representeren . Dergelijke systemen dienen faciliteiten te bevatten om produkten zo goed en economisch mogelijk te ontwerpen . Deze faciliteiten moeten alle ontwerpfasen , te beginnen met de conceptfase die bij het ontwerpen van vitaal belang is , ondersteunen . Uiteindelijk zullen deze CAD/CAE-systemen multidisciplinaire , geografisch gespreide , bij het ontwerp-proces samenwerkende consortia van organisaties moeten ondersteunen .  Er moeten modulaire structuren voor CAD/CAE-subsystemen worden ontwikkeld ( die algemene 3D-modelleurs , geometrische ontwerp-systemen , technische rekenprogramma's en simulatieprogramma's omvatten ) , om de ontwerper toegang te verschaffen tot de diverse software-pakketten en gegevensbestanden . Dergelijke systemen verschaffen gegevens die onmiddellijk bruikbaar zijn voor alle in elkaar grijpende technische en produktieactiviteiten , alsmede een beeldweergave van goede kwaliteit met vele mogelijkheden .  Eén en ander vereist een geïntegreerd CAD/CAE-systeem dat de benodigde informatie kan verschaffen om het produktieproces te kiezen , te definiëren , te controleren , te simuleren en het produktieproces te optimaliseren in termen van algemene fabricageverrichtingen .  De rol van AI-technieken bij het ontwerpen van produkt - en produktiesystemen moet worden geanalyseerd om de bruikbaarheid ervan na te gaan .  Tenzij er sterke redenen zijn om daarvan af te wijken , dienen alle projekten in het gebied 5.2 in overeenstemming te zijn met de relevante architecturen ontwikkeld in 5.1 ; met de interactie van CAD/CAE en CAM ( 5.3 ) en FMS ( 5.4 ) systemen moet ook rekening worden gehouden .  O EN O-ONDERWERPEN  De O en O-onderwerpen op dit gebied zijn :  5.2.1 . CAD/CAE-faciliteiten voor produkt - en procesontwerp .  5.2.2 . Gebruik van AI-technieken bij CAD/CAE .  5.2.1 . CAD/CAE-faciliteiten voor produkt - en procesontwerp ( type A )   - Formulering van mogelijke structuren voor CAD/CAE-systemen , in overeenstemming met de ontwerp-voorschriften van 5.1 , en het vaststellen van een ontwikkelings - en integratieprogramma ;   - overzicht van beschikbare deelsystemen en algemene gereedschappen . Vaststelling van die welke bruikbaar zijn en waar noodzakelijk specificatie en ontwikkeling van aanvullende onderwerpen of wijzigingen ;   - ontwikkeling van deelsystemen en gereedschappen , en integrering in ( een ) globale systeemstructuur ( uren ) ;   - op basis van algemene gereedschappen voor CAD/CAE aanpassen en verder ontwikkelen van gereedschappen en deelsystemen ter ondersteuning van geïntegreerde CAD/CAE-activiteiten , b.v . : produkt-ontwerpactiviteiten zoals projectleiding , concipiëren , eerste ontwerp , analyse en simulatie , eindontwerp , produktconfiguratie , beheer :   * activiteiten met betrekking tot het ontwerpen van het produktieproces , zoals proceskeuze , -modellering en -planning , simulatie en optimalisatie van het procesplan en planning van de proceskwaliteitsbewaking ;   * gereedschappen die specifiek zijn voor bepaalde categorieën produkten en processen en voor groepentechnologische concepten  ( geometrie , dimensionering , materialen , toleranties , soort procesverrichtingen ) .  Programma en tussentijdse doelstellingen  Een typisch project zou een tijdschaal kunnen hebben als hieronder aangegeven . Deze tijdschaal varieert naar gelang van de aard van de specifieke projecten . Het gebruik van prototypen in alle projectstadia , om de deugdelijkheid van het verrichte werk aan te tonen , wordt gestimuleerd .  Maand 12 :   - vaststelling vereisten voor produkt-ontwerpmethodieken ;   - volledig overzicht van beschikbare systemen en hardware .  Maand 24 :   - functie - en vereistenspecificatie voor gereedschappen ;   - formulering van CAD/CAE-systeemstructuren en vaststelling van het ontwikkelings - en integratieprogramma ;   - vaststelling methodieken voor produkt - en procesontwerp ;   - vaststelling methodieken voor codering en classificatie .  Maand 36 :   - aanzet tot ontwikkeling van gereedschappen ;   - ontwikkeling van toepassingssoftware voor produktontwerpsysteem , integratie van CAD/CAM-gereedschappen en coderings - en classificeringssysteem .  Maand 48 :   - voltooiing ontwikkeling van algemene CAD/CAE-gereedschappen ;   - voltooiing ontwikkeling van toepassingssoftware voor produktontwerpsysteem , CAD/CAM-gereedschapsintegratie en coderings - en classificatiesysteem ;   - slotaanbevelingen inzake codering en classificatie .  Maand 60 :   - voltooiing integratie van algemene gereedschappen met andere CAD/CAE-activiteiten .  5.2.1.1 . " Referentiearchitectuur voor implementatie van geïntegreerde gegevens - en methodenbestanden voor CAE-systemen " ( ref . 536 : A/84 )  Er zal een referentiearchitectuur worden ontwikkeld vanuit een functionele optiek die de volgende niveaus omvat : communicatie , gegevensoverdracht , gegevensbestand en methodenbestand . De functies van de betreffende communicatieprotocollen , metafile-formaten , engineering-gegevensbestanden , methodengegevensbestanden , beheerprogramma's voor gebruikersinterfaces en talen , voor de specificatie van interactie van methoden zullen uitgebreid worden gespecificeerd en er zullen gereedschappen voor hun implementatie worden ontwikkeld . Daarna zal een algemene CAE-(H/S)-systeemarchitectuur worden voorgesteld en geïmplementeerd voor verschillende toepassingsomgevingen .  5.2.1.2 . " CAD-interfaces " ( ref . 322 : A/84 )  Het project is gericht op drie belangrijke interfaces van CAD/CAM-systemen die nodig zijn om afzonderlijke componenten in de ontwerp - en produktiecyclus te verbinden tot een geïntegreerd geheel : de interface voor CAD-gegevensuitwisseling , de interface vanaf het CAD-gegevensbestand en de interface naar de eindige-elementenanalyse . Het ontwerp en de toepassing van deze interfaces zal worden afgestemd op de internationale standaardisatiewerkzaamheden op dit gebied . Het project zal gebruik maken van de toepasbare resultaten van de ESPRIT-projecten 5.1.1.1 en 5.1.1.2 .  5.2.1.3 . " Ontwikkeling van een geïntegreerd systeem voor de planning van fabricageproces en -verrichtingen , interactieve 3D-modelleertechnologie " ( ref . 409 : B/84 )  De bedoeling is een interactief grafisch systeem te ontwikkelen voor planning van fabricageproces en -verrichtingen in een fabrieksomgeving . Om de ontwikkelingskosten te drukken zal het systeem als geheel wellicht worden opgebouwd uit bestaande en erkende systeemcomponenten van de projectpartners . De opzet zal zijn om ten eerste een uniforme gebruikersinterface voor CAD - en CAM-systemen te realiseren en ten tweede complete simulering van het fabricageproces mogelijk te maken .  5.2.2 . Gebruik van AI-technieken bij CAD/CAE  Bestudering van op CAD/CAE toepasbare ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie . Uitvoering van ontwikkelingswerkzaamheden op de geschikte gebieden .  5.2.2.1 . " Kennisbestanden - en decision support voor materiaalbehandelingssystemen " ( ref . 293 : B/84 )  Het project behelst onderzoek naar de toepasbaarheid van expertsystemen voor decision support en de ontwikkeling van een kennisbestand voor het modelleren van materiaalbehandelingssystemen . De bedoeling is te komen tot analysering en vaststelling van de kennis die nodig is om deugdelijke inschattingen op te stellen voor systeemontwerpen en de werking van systemen . De kennis zal worden geïmplementeerd in decision-support-systemen en door ingenieurs worden gebruikt bij de planning van een materiaalbehandelingssysteem .  O en O-gebied 5.3 : Computergesteunde fabricage ( CAM )  Beschrijving  Een computergesteund fabricagesysteem is in dit verband een systeem dat de fabricageverrichtingen leidt . In principe werkt een CAM-systeem als een sterk geïntegreerd informatienetwerk dat toezicht uitoefent op een zeer gevarieerd geheel van met elkaar verband houdende taken en dat op basis van een globale managementstrategie ( ideally in real time ) de daaruit voortvloeiende besturing verricht .  Het ontwerpen van een CAM-systeem dient te gebeuren met de volgende doelstellingen :  1 . maximale ondersteuning van de menselijke supervisie en een zo veel mogelijk overnemen van de afzonderlijke taken van het produktieproces ;  2 . de processen moeten afzonderlijk programmeerbaar zijn ;  3 . interfaces met macrosysteemarchitecturen zoals in 5.1 omschreven ; en andere hiermee verband houdende produktieactiviteiten ;  4 . mogelijkheid tot invoering van modificaties en uitbreidingen zonder het totale systeemconcept geweld aan te doen .  CAM-programmatuur is een samenhangend geheel van computerprogramma's waarmee de voor de verschillende produktiestadia benodigde stroom van fabricagegevens kan worden verwerkt , gecontroleerd en bestuurd . In dit verband wordt alleen aandacht besteed aan de software elementen van CAM-systemen .  Er valt een duidelijk rationaliserend effect te verwachten bij rechtstreeks gebruik van met behulp van computer geprepareerde ontwerpgegevens voor de computergesteunde voorbereiding van produktiegegevens en -instructies zoals werktekeningen , lijsten van onderdelen , plannen voor het procesverloop , NC-programma's , kwaliteitscontroleprogramma's , programma's voor het testen van produkten , enz .  De eisen waaraan gegevensbestanden en gegevensbestandbeheersystemen voor CAM moeten voldoen , moeten zorgvuldig worden vastgesteld en geformuleerd tijdens het concipiëren van het systeem en de ontwerpfasen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 ( derde en vierde kwartaal ) :   - omschrijving en specificatie van de hardware - en softwarestructuur en modulariteit van een CAM-systeem . Deze werkzaamheden moeten worden uitgevoerd in nauwe samenhang met gebied 5.1.1 , in het bijzonder met de onderwerpen  " systeemstructuur " en " ontwerp-regels " ;   - de nadere omschrijving van CAM moet algemene activiteiten omvatten zoals planning , opstelling van roosters , programmering van machines , gegevensstroombesturing , toezicht , gegevensverzameling , materiaalbehandeling , opslag , inventariscontrole , testen , herstellingen , kwaliteitscontrole , documentering , kostenanalyse ;  12e maand :   * omschrijving van CAM-subsystemen ; aanbevelingen voor de ontwikkeling van gereedschappen voor subsystemen ( met de nadruk op real-time verwerking ) ;  Jaren 2 t/m 4 :   - ontwikkeling van geselecteerde CAM-deelsystemen met de nadruk op sterk geïntegreerde real-time verwerking en integratie in testbedomgeving .  24e maand :   * fase 1 sub-systeem/gereedschappen klaar voor integratie en beproeving .  48e maand :   * fase 2 sub-systeem/gereedschappen klaar voor integratie en beproeving .  Jaar 5 :   - algehele beproeving van het ( de ) volledige geïntegreerde CIM-systeem ( systemen ) met toepassing van de in jaar 2 t/m 4 ontwikkelde software .  60e maand :   * prototype van een CAM-systeem demonstreerbaar in testbedtoepassing .  5.3.1 . " Open CAM-systemen waarbij modulaire integratie in het bedrijfsmanagement mogelijk is van een werkplaats opgebouwd uit in verschillende mate geautomatiseerde functionele cellen " ( ref . 418 : A/84 ) .  Het doel van het project is de ontwikkeling van een CAM-systeem met een open architectuur . Het systeem zal worden toegepast in een bestaande werkplaats met een aantal in verschillende mate geautomatiseerde cellen . Hoewel het systeem ontworpen wordt voor een specifieke fabricageomgeving , zullen de invoeringsmethoden en -gereedschappen toepasbaar zijn voor een groot aantal fabrieksomgevingen . Het systeem zal worden ingevoerd in twee proefplaatsen  ( machinebewerkingswerkplaats en een assemblagewerkplaats ) , die bestaan uit een aantal cellen met verschillende niveaus van automatisering . Hoewel het systeem zal zijn toegespitst op een bepaalde werkplaatsomgeving , zullen de tijdens het project ontwikkelde implementatiemethodieken en -gereedschappen toepasbaar zijn op diverse soorten werkplaatsomgevingen . Geleidelijk zal een nieuwe flexibele bewerkingscel , bestaande uit een groep gereedschapswerktuigen , meetmachines , materiaalbevoorradingsapparatuur en aanvoerrobots , van het systeem deel uit gaan maken .  5.3.2 . " Systemen voor de besturing van geïntegreerde fabricage : de CAM-oplossing " ( ref . 477 : A/84 )  Centraal in dit project staat de production activity control ( PAC ) , die de schakel moet zijn tussen de produktieplanning en de uitvoering . De resultaten zullen vooral toepasbaar zijn op kleine partijen fabricerende omgevingen . Doel van het project is het ontwerpen , ontwikkelen en testen van de software modules die nodig zijn om het besturingssysteem sluitend te maken , de menselijke tussenkomst zoveel mogelijk te verminderen en de reactietijd zo kort mogelijk te maken , daarbij vertrouwend op automatisch binnenkomende fabrieksgegevens .  O en O-gebied 5.4 : Besturingssystemen voor machines  Beschrijving  Voor industrieën die gespecialiseerd zijn in de vervaardiging van een klein of middelgroot aantal zeer verschillende onderdelen vormt de ontwikkeling van zeer flexibele systemen met een grote produktiviteit een belangrijk doel . De leveranciers van CIM-uitrusting hebben tot gelangrijkste taak de uitbreiding van de voor flexibele automatisering vereiste technologie .  Bewerkingscentra voor de automatische bewerking van metalen onderdelen , systemen voor het automatisch aan - en afvoeren van werkstukken en transportsystemen voor het automatisch overbrengen van werkstukken van het ene bewerkingsproces naar het andere zijn ruimschoots voorhanden . Een probleem dat nog steeds moet worden opgelost is de integratie van bewerkingscentra in globale CIM-systemen waarbij naar behoren rekening is gehouden met menselijke factoren .  Verder is ontwikkeling nodig op het gebied van geautomatiseerde assemblagesystemen en om de mogelijkheden van robots uit te breiden tot andere verrichtingen dan de eenvoudige bewerkingen die thans worden uitgevoerd . Daadwerkelijke communicatie met het ontwerpproces kan aanzienlijke voordelen opleveren . Voorts moet worden geprofiteerd van ontwikkelingen op het gebied van geavanceerde informatieverwerking ( AIP ) en simulatiesystemen .  Bovendien zijn onderzoek en ontwikkeling nodig om twee van de belangrijkste en vaak tegenstrijdige doelstellingen van alle toekomstige geautomatiseerde fabrieken te verwezenlijken , namelijk de handhaving van een voortdurend hoge produktkwaliteit en een maximale beschikbaarheid van de installatie .  O EN O-ONDERWERPEN  Op dit gebied moeten de volgende O en O-onderwerpen worden behandeld :  5.4.1 . Flexibele fabricagesystemen :   - definitie en algemene structuur van flexibele fabricagesystemen  - communicatie en gegevensoverdracht   - interfacetechnologie en menselijke wisselwerking .  5.4.2 . Geautomatiseerde assemblage :   - geautomatiseerde assemblagesystemen   - robotsystemen .  5.4.3 . Beschikbaarheid van de installatie en kwaliteitsoptimalisering :   - basistechnologie voor installatiediagnose   - diagnoseformulering   - actieplanning   - geautomatiseerde kwaliteitscontrole en inspectie .  5.4.4 . Geavanceerde besturingssystemen en concepten   - specificatie van het vereiste computervermogen   - inpassing van geavanceerde informatieverwerking ( AIP )  5.4.1 . Flexibele fabricagesystemen ( type A )  Beschrijving   - Er dient een algemene structuur voor flexibele fabricagesystemen met inbegrip van intern transport te worden gedefinieerd . De belangrijkste subsystemen moeten worden geïdentificeerd , ontworpen en geïmplementeerd .   - Ontwerp en implementatie van communicatie tussen subsystemen op basis van het Open System Interconnection ( OSI)-model .   - Definitie van specifieke micro-elektronische subsystemen en componenten die in speciale IC's moeten worden geïmplementeerd .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - definitie en specificatie van communicatie en interfaces tussen automatische apparatuur en andere subsystemen met inbegrip van de menselijke wisselwerking ;   - definitie van de algemene architectuur en subsystemen van FMS .  12e maand :   * definitie van specificatie voor interfaces tussen automatische apparatuur ; definitie van FMS-systeemarchitectuur en subsystemen .  Jaren 2 en 3 :   - voortzetting van jaar 1 ( besluiten over communicatie-interfaces )   - definitie en functionele specificatie van speciale micro-elektronische schakelingen ;   - ontwerp van belangrijke deelsystemen voor FMS .  24e maand :   * specificatie van voor machinebesturingssystemen bestemde micro-elektronische schakelingen ; aanzet tot belangrijkste subsystemen voor FMS ( met inbegrip van software voor de besturingssystemen ) .  36e maand :   * analyse van de toepassing van automatische apparatuur op een aantal uiteenlopende processen ; ontwikkeling van de belangrijkste subsystemen voor FMS .  Jaren 4 en 5 :   - selectie en analyse van fabricageprocessen en -machines waarin automatische systemen kunnen worden toegepast en implementatie van nieuwe toepassingen met evaluatie van menselijke factoren ;   - implementatie van belangrijke subsystemen voor FMS .  48e maand :   * ontwikkeling van automatische apparatuur voor tevoren bepaalde processen ; voltooiing van de ontwikkeling van de belangrijkste subsystemen voor FMS .  60e maand :   * ontwikkeling van automatische apparatuur met geïntegreerde procesoptimalisering ; implementatie van de belangrijkste subsystemen bij FMS .  5.4.1.1 . " De integratie van lasconstructie in CIM "  ( ref . 595 : A/84 )  Het project heeft betrekking op de ontwikkeling van subsystemen en besturingskaders voor de toepassing van CIM op lasconstructies . Een gecoordineerd programma zal methoden ontwikkelen voor het genereren structureren , opslaan en manipuleren van besturings - en uitvoergegevens in alle stadia van het constructieproces . Ten einde een geïntegreerde ontwikkeling mogelijk te maken zal het project zich concentreren op een specifieke industriële sector en een beperkt aantal produkten ; de keuze is gevallen op de scheepsbouw . De resultaten van dit project zullen veel ruimere toepassing vinden in de constructie-industrieën en de regels voor de toepassing van CIM die in het kader van dit project zijn ontwikkeld zullen toepasbaar zijn op de automatisering van andere constructieprocessen , bijvoorbeeld elektronenbundellassen bij hoge energie , laserlassen en frictie-lassen .  5.4.2 . Geautomatiseerde assemblage ( type A )  Beschrijving  Computergesteunde geautomatiseerde assemblagesystemen  ( CAAS )   - uitbreiding van bestaande systemen tot identificatie van onderdelen en het bij elkaar voegen van onderdelen   - algoritmische beschrijving van het assemblageproces   - toepassing van AI ten einde te zorgen voor  " zelfwijzende " besturingsomgevingen .  Robotsystemen  Op basis van de voorlopige ontwerpvoorschriften die in punt 5.1.1 zijn ontwikkeld , en de daar uitgestippelde ontwikkelingsbanen , bestaat er behoefte aan de verwezenlijking van enkele systemen voor de integratie van robots in CIM . Deze omvatten :  a ) Een systeem om de gegevensstroom tussen CAD en de robot te integreren . Het CAD-gebied omvat het ontwerp van afzonderlijke onderdelen en assemblages , alsmede de grafische geometrische simulatie van produktieprocessen en de koppeling met de procesplanning ;  b ) Een systeem dat een aantal hulpmiddelen/procedures oplevert voor de planning en installatie van robots in produktiesystemen . Dit omvat AI , ondersteuningssystemen en simulatiesystemen .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 1 :   - herziening van de voorlopige ontwerpvoorschriften van 5.1 , beoordeling daarvan en commentaar daarop ;   - hetziening van de in 5.1 vastgestelde ontwikkelingsbanen in de robotica ;   - het voorstellen van formele ontwerpvoorschriften voor robots in samenwerking met O en O punt 5.1.1 ;   - het identificeren en formuleren van strategieën voor veiligheidseisen .  12e maand :   * evaluatie van AI-strategieën voor robotsystemen .  Jaar 2 :   - Het vaststellen van de vereisten voor :  koppeling van CAD aan het " robotproces "  robottalen  robotbesturingssystemen  grafische simulatie voor robotplanning  veiligheid  sensoren  uitwerking van voorschriften voor interface met CAM-systemen .  24e maand :   * vaststelling van voorschriften voor de interface tussen geautomatiseerde assemblagesystemen en CAM ; toepassing van AI-strategieën op robotsystemen .  Jaar 3 :   - nadere beschouwing van de in jaar 2 vastgestelde vereisten uit het oogpunt van multirobotsystemen ;   - ontwikkeling van robotsubsystemen gebaseerd op de vastgestelde vereisten en het gebruik van AI ;   - ontwikkeling van een algemeen systeem voor robotplanning en integratie binnen het kader van robottoepassingen bij CIM .  36e maand :   * inpassing van AI-strategieën in geautomatiseerde assemblagesystemen ; ontwikkeling van een veralgemeende robottaal .  Jaar 4 :   - voortzetting van de werkzaamheden van jaar 3 en uitvoering van subsystemen die voorrang hebben .  48e maand :   * ontwikkeling van een algoritmische structuur voor toezicht op geautomatiseerde assemblagesystemen .  Jaar 5 :   - Uitvoering van een veralgemeend systeem voor robotplanning en -integratie .  60e maand :   * ontwikkeling van een geïntegreerd systeem voor geautomatiseerde assemblage met gebruikmaking van real-time besturing met sensoren .  5.4.2.1 . " Geïntegreerde informatieverwerking voor ontwerp , planning en besturing van assemblages "  ( ref . 384 : A/84 ) .  Dit project heeft tot doel het beginsel te demonstreren van een geïntegreerd proces voor ontwerp , planning en besturing van assemblages op kleine schaal . De klemtoon van het project zal veeleer op het definiëren en automatisch assembleren van het produkt komen te liggen dan op de vervaardiging van de onderdelen . Het project is tevens gericht op het demonstreren van het concept van een geïntegreerd systeem voor het complete assemblageproces met inbegrip van de aspecten ontwerpplanning , produktieplanning en besturing , waarbij rekening wordt gehouden met de onderlinge afhankelijkheid en terugkoppeling van daarbij aansluitende assemblage-objecten en -processen .  5.4.2.2 . " Ontwikkeling van een flexibele geautomatiseerde assemblagecel en studie van de daaraan verbonden menselijke factoren " ( ref . 534 : A/84 )  Het project heeft betrekking op alle aspecten van de evaluatie en ontwikkeling van een programmeerbare flexibele geautomatiseerde assemblagecel voor mechanische objecten met een typische omvang van 0,5 m3 . Het concept is gebaseerd op de waargenomen behoeften van een toekomstige gebruiker , maar het project omvat tevens een evaluatie van de toepassing van het systeem op de industrie in het algemeen . Het project omvat vijf technologische deelgebieden en twee deelgebieden die betrekking hebben op menselijke factoren . De technologische factoren zijn het gebruik van robots met verschillende andere hulpapparaten , waaronder software-ontwikkeling , de ontwikkeling van geïntegreerde sensoren voor het gezichtsvermogen van robots en optische gegevensverwerking , de ontwikkeling van contactloze inspectie waaronder integratie , systeemintegratie en een studie van de toepasbaarheid van de technologie op toekomstige fabricageprocessen .  De menselijke factoren hebben betrekking op arbeidsorganisatie en taakontwerp binnen de cel , bekwaamheidsniveaus , toezicht , kwaliteitsgarantie , onderhouds - en opleidingsvraagstukken en een studie van de betrokkenheid van ingenieurs en wetenschappers bij de planning met het oog op de menselijke behoeften bij de werking van de cel .  5.4.2.3 . " Operationele besturing voor de integratie van robotsystemen in CIM " ( ref . 75 + 623 : A/83/84 )  Het project is gericht op verbetering van de integratie van robots in computergeïntegreerde fabricagesystemen  ( CIM ) . Aan de hand van de ontwerpvoorschriften en de ontwikkelingsbanen die in de proeffase van ESPRIT ( Ref . 75 ) zijn uitgestippeld zal het project geautomatiseerde integratiefaciliteiten tot stand brengen voor de operationele gebieden van planning en programmering . Voor typische industriële toepassingen zal een prototype van een computergesteund planningssysteem en van een CAD-robotkoppeling met behulp van een off-line programmeersysteem voor robots worden geïmplementeerd . Grafische simulatie ter ondersteuning van robotplanning en -programmering zal als fundamenteel hulpmiddel van het systeem worden geanalyseerd en geïmplementeerd . Er zal een strategie voor databeheer worden uitgewerkt om de toepassing van robots in het CIM-kader in te passen . De mogelijkheden van het gebruik van AI-methoden voor robottoepassingen , inclusief impliciete programmeringsmethoden , zullen worden onderzocht .  5.4.3 . Beschikbaarheid van de installaties en optimalisering van de kwaliteit ( type B )  Onderzoek , ontwikkeling en uiteindelijke integratie van de groep van diagnostiek/besluitvormingstechnologieën die van essentieel belang zijn voor de belangrijkste en vaak tegenstrijdige doelstellingen , namelijk ( i ) het handhaven van een constant hoge produktkwaliteit en ( ii ) maximale beschikbaarheid van de installaties .  Op de volgende vier gebieden zijn O en O-werkzaamheden voorzien :  1 ) fundamentele technologie voor installatiediagnose die methodologieën omvat inzake compressie van gegevens die van sensorsignalen afkomstig zijn , het modelleren van storingen in systemen/machines , architectuur en ontwerp van diagnostieksystemen enz .  2 ) diagnoseformulering die methodologieën omvat voor het indelen van storingen in systemen/machines waarvan wordt aangenomen dat zij een gevaar vormen voor de beschikbaarheid van de installaties of een vermindering van de produktkwaliteit kunnen veroorzaken ;  3 ) actieplanning op het gebied van initiatieven ter voorkoming van de stillegging van het systeem/een maximalisering van het gebruik in geval van gedeeltelijke stillegging , aanwijzingen voor de gebruiker en onderhoudsplanning ;  4 ) geautomatiseerde kwaliteitscontrole en inspectie voor het opsporen van schadelijke produktfouten , het waarborgen van een aannemelijke produktkwaliteit en het verstrekken van potentiële diagnostiekinformatie .  5.4.3.1 . " Een systeemtechnologie voor het optimaliseren van de verhouding tussen beschikbaarheid van de installatie , produktkwaliteit en veiligheid "  ( ref . 504 : B/84 )  Dit project heeft tot doel een systeemtechnologie te ontwikkelen voor het automatiseren van het beheer van installaties voor het produceren van afzonderlijke onderdelen op basis van een maximalisering van de beschikbaarheid , produktkwaliteit en veiligheid . Een groot percentage van de voorgestelde O en O-werkzaamheden heeft betrekking op de on-line verwerking van gegevens betreffende de conditie van de fabrieksmachines , prestatie van de gereedschappen , produktkwaliteit en veiligheid . De vereiste technologieën omvatten signaalverwerking , expertsystemen , systeemmodellering , actieplanning , sensornetwerk en ontwerp van het computersysteem .  5.4.4 . Geavanceerde besturingssystemen en concepten  ( type B )  Beschrijving  Dit onderwerp betreft de ontwikkeling en invoering van nieuwe computerstructuren om real-time besturing en " intelligentie " in CIM systemen te vergemakkelijken .  De onderstaande tabel geeft een mogelijke benadering :  Jaar 2 :   - analyse van computerstructuren voor het implementeren van on-line-geïntegreerde CIM-besturingssystemen ;   - analyse en simulatie van adaptieve technieken ;   - analyse van hiërarchische besturingsstrategieën ;   - analyse van de mogelijke toepassing van AIP-technieken op hiërarchische besturing .  Jaar 3 :   - ontwerp en implementatie van nieuwe computerstructuren in geavanceerde besturingssystemen ;   - evaluatie van nieuwe netwerkoncepten ter vergemakkelijking van afstandsmodellering en identificatie in de besturingsconcepten ;   - ontwerp en implementatie van de software-basis  ( alleenstaand of verspreid besturingssysteem ) .  Jaar 4 :   - evaluatie van de real-time-besturingssystemen ;   - ontwikkeling van de software-modules in verband met de programmadoelstellingen ;   - beoordeling van de prestatie van het besturingssysteem .  Jaar 5 :   - uitvoering van een geïntegreerd besturingssysteem in verhouding tot het fabricageproces ;   - inpassing van de geavanceerde besturingsidentificatie en intelligente op kennis gebaseerde systeemconcepten in het definitieve pakket van centrale systemen ;   - implicaties voor het ontwerp en evaluatie van de configuraties van de produktie-uitrusting .  O en O-gebied 5.5 : Subsystemen en componenten  Beschrijving  Er zal een aantal subsystemen en componenten nodig zijn om CIM tot stand te brengen . Er zijn twee onderwerpen geïdentificeerd die samenwerking vereisen , namelijk :  5.5.1 . sensorsystemen ( type A ) ;  5.5.2 . micro-elektronische subsystemen .  5.5.1 . Sensorsystemen ( type A )  Real-time opname van sensorinformatie en de interpretatie vormen een grote uitdaging , zowel wat hardware als wat software betreft .  De belangrijkste toepassingsgebieden voor sensorontwikkeling omvatten :   - flexibele toevoer van onderdelen ,   - assemblage met geregelde kracht ,   - bewaking bij CNC-machines ,   - 3 D-meting , -manipulatiebesturing ,   - beproeving en inspectie ,   - detectie en meting van de toestand van de gereedschappen ,   - automatische diagnose en reparatie .  Er bestaat behoefte aan :   - real-time-opname en verwerking van complexe beelden , vooral 3 D-beelden ;   - terugkoppeling van tastsensoren en real-time-verwerking van sensordata ;   - integratie van multisensorinformatie in complexe bewerkings - of assemblagetaken ;   - niet van toepassing afhankelijke sensorprogrammering en normen die zijn ontwikkeld met betrekking tot geïntegreerde VLSI-chips .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  12e maand :   * specificatie van snelle algoritmen die bij VLSI kunnen worden ingevoerd ;   * begin met specificaties van VLSI-combinaties van beeldvormende sensoren en programmeerbare voorprocessors . Wat de algoritmische processors betreft kunnen de algoritmen worden gebaseerd op de eerste resultaten van AIP ( 3.2 ) ;   * begin met de ontwikkeling van een demonstratiemodel ;   * onderzoek van AI-technieken voor sensorsignaalverwerking ;   * specificatie van hybride elektronische architectuur .  24e maand :   * ontwikkeling van sensoroutputverwerkers ;   * ontwikkeling van demonstratiemodellen .  36e maand :   * inbouw van VLSI-processors ;   * verdere ontwikkeling van sensoroutputverwerkers ,   * inpassing van hybride verwerking .  48e maand :   * implementatie van AI-technieken en sensordemonstratiemodellen in bijvoorbeeld besturingssystemen en beeldverwerking .  60e maand :   * voortzetting van ontwikkeling en evaluatie ;   * voorbereidende werkzaamheden inzake geavanceerde technieken voor inspectie en beeldverwerking zoals holografische methoden ;   * implementatie van enkele speciaal daartoe uitgekozen proefverrichtingen op de werkvloer bij projecten die in het kader van 5.4.4 zijn opgezet .  5.5.1.1 . " Exploitatie van real-time-beeldvorming voor booglassen " ( ref . 9 : A/83 )  Dit project omvat :   - de evaluatie en ontwikkeling van prototypen van beeldanalysesystemen waarbij gebruik wordt gemaakt van methoden die reeds door de contractanten zijn ontwikkeld of van nieuwe methoden die voortvloeien uit het onderzoek van de beeldanalyse en de resultaten van een industriële studie ;   - identificatie , selectie en specificatie van twee initiële sensortaken bij industrieel booglassen die de basis zullen vormen voor de toepassingsgerichte ontwikkeling van adaptieve besturingssystemen met beeldanalyse .  5.5.1.2 . " Universele door sensoren bestuurde systemen voor de produktie van onderdelen "  ( ref . 118 : A/83 ) .  Dit project heeft betrekking op de problemen in verband met de produktie van intelligente industriële robots . Er zullen geavanceerde sensoren voor 2 1/2 D en 3 D-beeidverwerking van voorwerpen en situaties worden ontwikkeld waarbij gebruik wordt gemaakt van een aantal contact - en non-contacttechnieken . Deze zullen worden geïntegreerd in een demonstratieopstelling en er zal worden overgegaan tot de evaluatie van een volledig systeem .  5.5.1.3 . " Geïntegreerde op sensoren gebaseerde robotsystemen " ( ref . 131 + 278 : A/83-84 ) .  Dit project heeft tot doel een prototype van een op sensoren gebaseerd systeem ( zien en voelen ) te ontwikkelen dat is bestemd voor real-time-toepassingen , in combinatie met industriële robots voor intelligente behandeling en/of assemblage . Proefbanktoepassingen zijn het grijpen van ongeordende onderdelen in een kist en het hanteren van werkstukken op een lopende band .  5.5.1.4 . " Computergesteunde thermische beeldtechniek voor real-time-inspectie van samengesteld materiaal "  ( ref . 197 : A/83 ) .  Dit projekt heeft betrekking op onderzoek naar beeldvormings - en beeldverwerkingstechnieken met gebruikmaking van thermische scanners voor de ontwikkeling van een real-time-systeem voor on-line-inspectie en controle van samensgestelde materialen en produkten bij massaproduktie .  5.5.2 . Micro-elektronische subsystemen ( type A )  Om op de wereldmarkt voor automatische fabricagesystemen met succes te kunnen concurreren , is het van wezenlijk belang maximaal gebruik te maken van de micro-elektronische technologie .  Het ligt in de bedoeling op gespecialiseerde chips subsystemen te verwezenlijken die nodig zijn voor de besturing van machines , robots of assemblagesystemen . Hiervoor is nauwe samenwerking vereist tussen automatiseringsspecialisten en halfgeleiderontwerpers .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  12e maand :   * Ontwerpspecificatie voor functionele gebieden van besturingssystemen die geschikt zijn voor integratie op maat .  24e maand :   * Ontwerp en fabricage van chips .  36e maand :   * Integratie van chips in besturingssystemen ;   * begin met de definiëring van basisgrafieken bij VLSI ;   * eerste resultaten van de ontwerpmethodologie voor besturingssystemen en functionele mapping op VLSI-chips .  48e maand :   * Het testen van schakelingen in besturingssystemen en mededeling van eventueel vereiste specificaties ;   * ontwikkeling van basisgrafieken bij VLSI ;   * bekendmaking van ontwerpmethodologie .  60e maand :   * Afronding/herziening/verfijning van basisgrafieken voor VLSI .  5.5.2.1 . " Geïntegreerde elektronische subsystemen voor fabrieksautomatisering " ( Ref . 179 : A/83 ) .  In het kader van dit projekt worden de functies die door NC - en robotbesturingssystemen worden verricht geanalyseerd en in subsystemen ingedeeld . Deze zullen worden uitgevoerd als universele subsysteem-geïntegreerde schakelingen die geschikt zijn voor een brede waaier van toepassingen op het gebied van NC - en robotbesturing . Bovendien zal een gemeenschappelijke taal voor communicatie tussen de IC's en het systeem worden ontworpen .  O en O-gebied 5.6 : Toepassing van CIM-systemen  Beschrijving  Ten einde een ruimere toepassing van CIM te bevorderen en te ondersteunen is het gewenst geschikte centra op te richten alwaar werk voor CIM-toepassing en -ontwikkeling kan worden uitgevoerd . Om tegemoet te komen aan de behoefte aan scholing , onderzoek en ontwikkeling en demonstratie worden ten minste twee van dergelijke centra wenselijk geacht , één met een academische infrastructuur , dat echter kan bogen op ervaring met technologieoverdracht en één in een werkelijke fabricageomgeving .  Om dit doel te bereiken zijn de volgende projekten en onderwerpen vastgesteld :  5.6.1 . Centra voor CIM-toepassing en -ontwikkeling :   - Voorbereidende studie   - Oprichting van faciliteiten voor ESPRIT CIM-toepassing en -ontwikkeling  5.6.2 . Algemene onderwerpen voor CIM-ondersteuning :   - Richtlijnen betreffende produktontwerp voor automatische produktie   - Methodologieën voor selectie en configuratie van CIM-componenten   - Economische methodologieën ter beoordeling van investeringen in CIM-systemen   - Wisselwerking tussen CIM-systemen en organisatie , infrastructuren en bekwaamheidsvereisten   - Wisselwerking tussen CIM-systemen en managementinformatiesystemen .  5.6.1 . Centra voor CIM-toepassing en -ontwikkeling  ( type A )  5.6.1.1 . Voorbereidende studie  Evaluatie van alternatieve benaderingen waarmede de doelstellingen die samenhangen met de instelling van faciliteiten voor CIM-toepassing en -ontwikkeling kunnen worden bereikt . Alle mogelijkheden moeten worden onderzocht in samenhang met de communautaire en nationale programma's op het gebied van CIM , opdat de beste benadering kan worden gekozen .  5.6.1.2 . Centra voor CIM-toepassing en -ontwikkeling  Oprichting van ESPRIT CIM ontwikkelings - en toepassingscentra waar CIM-technologie en hulpmiddelen kunnen worden getest , gedemonstreerd en ontwikkeld .  Programma ( - ) en tussentijdse doelstellingen ( * )  Jaar 2 :   - Voorbereidende studie inzake centra voor CIM-toepassingen en -ontwikkeling .  24e maand :   * Voltooiing van de voorbereidende studie voor de oprichting van de centra .  Jaren 3 en 4 :   - Formulering van plannen en keuze van vestigingsplaatsen .  36e maand :   * Formulering van plannen voor ontwikkeling van CIM ontwikkelings - en toepassingscentra .  48e maand :   * Keuze van passende vestigingsplaatsen .  Jaren 5 en 6 :   - Vaststelling van faciliteiten voor CIM-toepassing en -ontwikkeling .  60e maand :   * Voltooiing van de gedetailleerde plannen , voorbereiding voor de oprichting van de centra .  72e maand :   * Voltooiing van de oprichting van de centra .  5.6.2 . Algemene onderwerpen voor CIM-ondersteuning  ( type B )  De volgende onderwerpen worden genoemd als voorbeeld ; de opsomming is niet uitputtend :   - richtlijn inzake produktontwerp voor automatische produktie :  begrip kweken en de mogelijkheid scheppen om machinaal vervaardigde produkten voor automatische fabricage te ontwerpen .   - Methodologieën voor selectie en configuratie van CIM-componenten :  ontwikkeling van hulpmiddelen en methodologieën voor het selecteren van CIM-componenten en het aanpassen van CIM-systemen aan specifieke behoeften van een bedrijf .   - Economische methodologieën voor de beoordeling van investeringen in CIM-systemen :  ontwikkeling van hulpmiddelen en methodologieën voor een correcte economische beoordeling van investeringen in CIM-systemen .   - Wisselwerking tussen CIM-systemen en organisatie , infrastructuur en bekwaamheidsvereisten .  Bepaling van de vereiste wijzigingen in organisatie , infrastructuren en bekwaamheidsvereisten ten gevolge van de invoering van CIM-systemen .   - Wisselwerking tussen CIM-systemen en managementinformatiesystemen :  Definiëring van de gegevensuitwisseling tussen CIM-systemen en " management-informatiesystemen "  ( MIS ) .  Deze activiteiten hebben tot doel de middelen en de faciliteiten te ontwikkelen om geslaagde CIM-toepassingen te bevorderen .  5.6.2.1 . " Produktontwerp voor geautomatiseerde fabricage en assemblage " ( Ref . 338 : B/84 ) .  Het doel van dit projekt is tweeledig . In de eerste plaats is het nodig om de informatie over het fabricageproces te inventariseren , die beschikbaar moet zijn voor de ontwerper , opdat produkten worden ontworpen in overeenstemming met de technieken voor automatische bewerking en assemblage zoals die gebruikelijk zijn in de systemen voor flexibele bewerking en assemblage ( inclusief assemblage door robots ) . In de tweede plaats is het nodig om de methoden vast te leggen volgens welke deze informatie aan de ontwerper beschikbaar kan worden gesteld , bijvoorbeeld middels CAD systemen .  5.6.2.2 . " Gegevensoverdracht tussen computergeïntegreerde fabricagesystemen en managementinformatiesystemen " ( ref . 319 : B/84 )  Het project heeft betrekking op de koppeling van CIM - en MIS-systemen binnen de context waarin zij moeten functioneren , namelijk het beheer , de technologische en operationele infrastructuur van het bedrijf en zal deze relateren aan de trends op het gebied van informatietechnologie , de functionele vereisten van hardware , software en bedieningssystemen en de CIM-industrie zelf . De vooruitgang op het gebied van de computertechnologie stelt middelgrote bedrijven in staat geavanceerde MIS-CIM-technieken toe te passen en hardware/softwarehulpmiddelen te gebruiken welke tot voor kort alleen de grootste bedrijven zich konden permitteren . Er wordt derhalve voorgesteld actief over te gaan tot het beproeven van ontwerpconcepten , technieken en prototypen van subsystemen in middelgrote tot kleine fabricageomgevingen .  ( 1 ) Het projekt is geklasseerd als " B " omdat op het ogenblik dat dit werd geschreven , een specificatie niet beschikbaar was . Het totaal budget voor 5.1 is echter wat men zou verwachten voor een type " A " projekt .