title: Besluit (EU) 2016/153 van de Commissie van 2 juli 2015 betreffende de staatssteun SA.31883 — 2015/N, 2011/C die Oostenrijk heeft verleend aan Österreichische Volksbanken-AG en het Volksbanken-Verbund en voornemens is te verlenen en tot wijziging van Besluit 2013/298/EU (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 4635) (Voor de EER relevante tekst)

text:
               10.2.2016

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 34/132

         BESLUIT (EU) 2016/153 VAN DE COMMISSIE
   van 2 juli 2015
   betreffende de staatssteun SA.31883 — 2015/N, 2011/C die Oostenrijk heeft verleend aan Österreichische Volksbanken-AG en het Volksbanken-Verbund en voornemens is te verlenen en tot wijziging van Besluit 2013/298/EU

         (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 4635)

   (Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)
   (Voor de EER relevante tekst)
   DE EUROPESE COMMISSIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,
   Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),
   Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken (1),
   Overwegende hetgeen volgt:
   1.   PROCEDURE

               (1)

               Op 9 december 2008 (2) (hierna „besluit van 2008” genoemd) heeft de Commissie de Oostenrijkse steunregeling voor banken goedgekeurd, die vervolgens vier maal werd verlengd (3) en uiteindelijk op 30 juni 2011 is afgelopen.

               (2)

               In april 2009 heeft de Österreichische Volksbanken-AG (hierna „ÖVAG” genoemd) in het kader van de Oostenrijkse steunregeling voor banken een kapitaalinjectie van 1 miljard EUR gekregen. Bovendien heeft zij in het kader van de steunregeling op 9 februari, 18 maart en 14 september 2009 drie schuldemissies met overheidsgarantie voor telkens 1 miljard EUR geplaatst. Oostenrijk heeft deze steun toegekend vanuit de aanname dat ÖVAG een gezonde financiële instelling is en heeft op 29 september 2009 een levensvatbaarheidsplan ingediend.

               (3)

               Bij de toetsing van de steunmaatregel aan de staatssteunregels kwam de Commissie evenwel tot de conclusie dat de bank volgens de criteria die zijn opgenomen in de bijlage bij de mededeling van de Commissie — De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingsverstoringen (4) (hierna „herkapitalisatiemededeling” genoemd) — op het moment van de kapitaalinjectie in de zin van deze mededeling niet als gezond kon worden beschouwd. Hoewel Oostenrijk ÖVAG als een gezonde bank bleef beschouwen, legde het niettemin op 2 november 2010 een herstructureringsplan voor ÖVAG voor.

               (4)

               Bij schrijven van 9 december 2011 (5) stelde de Commissie Oostenrijk in kennis van haar besluit om de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „VWEU” genoemd) in te leiden naar aanleiding van de kapitaalininjectie van 1 miljard EUR en de garantie van 3 miljard EUR van Oostenrijk aan ÖVAG en verzocht zij Oostenrijk een gewijzigd herstructureringsplan in te dienen, waarvan de definitieve versie op 4 september 2012 is voorgelegd (hierna „herstructureringsplan van 2012” genoemd).

               (5)

               Op 19 september 2012 heeft de Commissie de formele onderzoeksprocedure afgerond met een besluit (2013/298/EU) (hierna „besluit van 2012” genoemd) waarmee zij de herstructureringssteun voor ÖVAG verenigbaar verklaart met de interne markt, met inbegrip van de in overweging 2 van dit besluit genoemde maatregelen, de kapitaalinjectie van 250 miljoen EUR in de vorm van gewone aandelen en een activagarantie, waardoor het kapitaal met 100 miljoen EUR werd verhoogd. (6) Dit besluit is genomen op basis van het herstructureringsplan van 2012 en de lijst met toezeggingen in de bijlage bij het besluit van 2012 (hierna „lijst met toezeggingen van 2012” genoemd).

               (6)

               Het besluit van 2012 is gebaseerd op de herstructurering van het Volksbanken-Verbund in Oostenrijk (hierna „Verbund” genoemd) als vereniging met gezamenlijke aansprakelijkheid (Haftungsgemeinschaft). Deze vereniging bestond uit 51 onafhankelijke primaire banken en ÖVAG. Terwijl de primaire banken ten aanzien van ÖVAG slechts beperkt aansprakelijk waren, was ÖVAG in haar functie als centrale instelling van het Verbund aansprakelijk voor alle verplichtingen van het Verbund. (7)

               (7)

               Uit de door de Europese Centrale Bank en de Europese Bankautoriteit uitgevoerde uitgebreide beoordeling (hierna de „uitgebreide beoordeling van de ECB en de EBA” genoemd), waarvan de resultaten op 26 oktober 2014 werden gepubliceerd, is gebleken dat zowel in het basis- als in het stressscenario op het niveau van het Verbund (met ÖVAG) bij het tier 1-kernkapitaal (hierna „CET1” genoemd) sprake is van een kapitaaltekort.

               (8)

               Oostenrijk heeft officieel verklaard dat het geen extra middelen meer ter beschikking zou stellen van het Verbund. De maatregelen die het Verbund indertijd overwoog om het kapitaaltekort te verhelpen (met name de afstoting van alle dochterbedrijven die niet tot de kernactiviteit behoren en een verdere vermindering van de risicogewogen activa (risk weighted assets, hierna „RWA” genoemd), hadden op zich niet volstaan om het kapitaaltekort binnen de door het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (Single Supervisory Mechanism, hierna „SSM” genoemd) opgelegde termijn weg te werken.

               (9)

               Op 23 december 2014 vond een buitengewone algemene vergadering van ÖVAG plaats, waarop is besloten de procedure in te leiden om ÖVAG af te wikkelen als liquidatie-entiteit (Abbaugesellschaft), onder voorbehoud van goedkeuring door de nationale regelgevende instanties, het SSM en de Commissie. De kerntaken van ÖVAG als centrale instelling van het Verbund zouden op grond van het herstructureringsplan (hierna „nieuw herstructureringsplan” genoemd) dat een verliesdelingsovereenkomst inhoudt, worden overgeheveld naar een van de primaire banken.

               (10)

               Het nieuwe herstructureringsplan wijkt sterk af van het herstructureringsplan van 2012 en vereist een wijzigingsbesluit van de Commissie.

               (11)

               Van oktober 2014 tot juni 2015 hebben de Commissie, Oostenrijk, het SSM en het Verbund het nieuwe herstructureringsplan schriftelijk en door middel van teleconferenties besproken. Op 18 december 2014 is de Commissie samengekomen met vertegenwoordigers van ÖVAG en Oostenrijk en op 7 mei 2015 met vertegenwoordigers van het Verbund.

               (12)

               Op 28 mei 2015 heeft de aandeelhoudersvergadering van ÖVAG haar goedkeuring gegeven aan de overheveling van de centrale functies van ÖVAG aan de Volksbank Wien-Baden (hierna „VBWB” genoemd) en heeft zij voor de resterende functies de oprichting goedgekeurd van een liquidatie-entiteit overeenkomstig § 162 van de Oostenrijkse wet betreffende het herstel en de afwikkeling van banken (Bundesgesetz über die Sanierung und Abwicklung von Banken, hierna „BaSAG” genoemd).

               (13)

               Op 29 mei 2015 heeft de aandeelhoudersvergadering van VBWB haar goedkeuring gegeven aan de overheveling van de centrale functies van ÖVAG en aan een kapitaalverhoging van 113 miljoen EUR.

               (14)

               Eveneens op 29 mei 2015 hebben de regionale banken, die 97,83 % van de RWA van het Verbund vertegenwoordigen, de Verbund-overeenkomst en de samenwerkingsovereenkomst ondertekend.

               (15)

               Op 23 juni 2015 heeft het Verbund de definitieve versie van het nieuwe herstructureringsplan ingediend.

               (16)

               Op 25 juni 2015 heeft Oostenrijk een lijst met toezeggingen ingediend die in de bijlage bij dit besluit is opgenomen.

               (17)

               Aangezien dit besluit is vastgesteld op basis van de bevoegdheden van de Commissie betreffende staatssteun, blijven eventuele in het kader van de concentratiecontrole geldende verplichtingen voor de bij deze transactie betrokken partijen onverlet.

         2.   UITVOERIGE BESCHRIJVING VAN DE GENOMEN EN NOG TE NEMEN MAATREGELEN

   2.1.   DE BEGUNSTIGDE INSTELLING EN HAAR MOEILIJKHEDEN

               (18)

               Het Verbund bestaat thans uit: i) 51 juridisch zelfstandige primaire banken (41 regionale coöperatieve banken, vijf speciale banken, vier kredietverenigingen en een bouwspaarkas), ii) de centrale instelling ÖVAG, en iii) het wettelijke depositogarantiestelsel Volksbank Haftungsgenossenschaft eG. ÖVAG is de centrale instelling van het Verbund en levert in die hoedanigheid diensten aan de primaire banken in de vorm van centraal beheer en liquiditeitsbeheer. De primaire banken zijn kleine banken (balanstotaal tussen 65 miljoen EUR en 3 600 miljoen EUR) die op lokaal en regionaal niveau bancaire diensten verlenen aan particulieren en bedrijven.

               (19)

               Het Verbund heeft in Oostenrijk een marktaandeel van circa 6 % en telt ongeveer 900 000 particuliere cliënten en 80 000 bedrijfscliënten. De primaire banken hebben meer dan 500 filialen met 4 900 werknemers. De totale vorderingen op cliënten bedragen 30 miljard EUR, de totale schulden aan cliënten ongeveer 27 miljard EUR.

               (20)

               De leden van het Verbund zijn verenigd in een verliesdelingsovereenkomst en een liquiditeitspool (gereguleerde liquiditeitsoverdracht) op basis van een Verbund-overeenkomst. In het huidige systeem is de centrale instelling (ÖVAG) onbeperkt aansprakelijk voor de primaire banken, terwijl de primaire banken aansprakelijk zijn voor de centrale instelling voor zover de eigenvermogenratio van een primaire bank hierdoor niet onder de wettelijke minimumkapitaalvereisten zakt.

               (21)

               Op dit moment is ÖVAG voor 51,6 % in handen van de primaire banken, meer bepaald via hun participatieonderneming Volksbanken Holding. De Oostenrijkse staat heeft 43,3 % van ÖVAG in handen. Andere belangrijke aandeelhouders zijn DZ Bank AG (3,8 %) en Raiffeisen Zentralbank (0,9 %); 0,4 % is in handen van andere aandeelhouders.

               (22)

               De belangrijkste geografische markt van het Verbund is Oostenrijk. Daarnaast was ÖVAG nog actief in een aantal Midden- en Oost-Europese landen, zij het dat de marktaandelen van de bank in deze landen gering waren, met uitzondering van Roemenië.

               (23)

               De problemen van ÖVAG hadden velerlei oorzaken: de activiteiten van de bank in Midden- en Oost-Europese landen via haar bij VB International AG (hierna „VBI” genoemd) ondergebrachte retaildochterondernemingen, activiteiten op het gebied van financiering van gemeenten en infrastructuur, vastgoedactiviteiten, een beleggingsportefeuille die onder meer door Lehman Brothers en IJslandse banken uitgegeven instrumenten bevatte, en de afhankelijkheid van herfinancieringen op de interbancaire markt (8). Deze factoren leidden vanaf 2008 tot aanzienlijke verliezen voor ÖVAG en in 2009 tot Oostenrijkse steunmaatregelen (9). Op de grote verliezen in 2011 volgden verdere steunmaatregelen (10). Ondanks de herstructureringsinspanningen van 2014 bleek na de uitgebreide beoordeling door de ECB en de EBA in 2014 nog een kapitaaltekort te bestaan op het niveau van het Verbund (inclusief ÖVAG) dat vooral te wijten was aan risico's en tekortkomingen van ÖVAG (11).

         2.2.   DE STEUNMAATREGELEN VAN 2009 EN DE DAAROPVOLGENDE HERSTRUCTURERING

      Steunmaatregelen

               (24)

               In april 2009 tekende Oostenrijk in op participatiebewijzen (Partizipationsscheine) van ÖVAG ten bedrage van 1 miljard EUR (hierna de „kapitaalinjectie van 2009” genoemd). Met deze participatiebewijzen verwierf de staat geen stemrechten, maar wel een preferente coupon en een conversierecht. De participatiebewijzen waren onbeperkt geldig en werden als tier 1-kapitaal (kernkapitaal) geboekt. Zij compenseren eventuele verliezen in verhouding tot het hele verliesabsorberende kapitaal. ÖVAG had het recht de participatiebewijzen te allen tijde geheel of in tranches terug te betalen. De staat had het recht om de participatiebewijzen om te zetten in gewone aandelen in ÖVAG, maar heeft van dat recht geen gebruikgemaakt.

               (25)

               Bovendien ontving ÖVAG overheidsgaranties in het kader van de Oostenrijkse steunregeling voor banken en heeft de bank in 2009 voor een bedrag van 3 miljard EUR schuldemissies met overheidsgarantie geplaatst die in 2012 en 2013 zijn vervallen.

      Herstructurering

               (26)

               ÖVAG had reeds in 2009 een herstructureringsproces aangevat, onder meer met de bedoeling om de activiteiten af te splitsen die de problemen van de kredietinstelling grotendeels hadden veroorzaakt. Bepaalde risico's uit de oude portefeuille brachten de bank echter in 2011 opnieuw in moeilijkheden. Het betrof meer bepaald de volgende risico's:

                           a)

                           verliezen van de VBI-dochterondernemingen en correcties van de waarde van deze ondernemingen op de balans van ÖVAG ten belope van in totaal 380 miljoen EUR;

                           b)

                           waardecorrecties voor 300 miljoen EUR op investeringen van ÖVAG in landen die het hardst door de staatsschuldencrisis zijn getroffen;

                           c)

                           een afschrijving van 142 miljoen EUR van het resterende nog in Kommunalkredit aangehouden participatiekapitaal van ÖVAG;

                           d)

                           een neerwaartse correctie van de boekwaarde van Investkredit (hierna „IK” genoemd) van 323 miljoen EUR in het kader van de fusie met ÖVAG.

         2.3.   DE STEUNMAATREGELEN VAN 2012 EN DE DAAROPVOLGENDE HERSTRUCTURERING

      Steunmaatregelen

               (27)

               De omvang van de verliezen van ÖVAG in 2011 maakte verdere steunmaatregelen noodzakelijk, meer bepaald een kapitaalinjectie van de overheid van 250 miljoen EUR in de vorm van gewone aandelen (hierna de „kapitaalinjectie van 2012” genoemd) en de toekenning van een activagarantie.

               (28)

               De kapitaalinjectie van 2012 gebeurde in twee stappen. Eerst werd het kapitaal van de bank met 70 % verminderd om de gecumuleerde verliezen te compenseren. Met deze kapitaalvermindering werden ook de door Oostenrijk in 2009 ingebrachte participatiebewijzen pro rata verlaagd, zodat de staat nog voor slechts 300 miljoen EUR participatiekapitaal in ÖVAG overhield. Vervolgens ontving ÖVAG voor in totaal 484 miljoen EUR nieuw kapitaal, waarvan 250 miljoen EUR van Oostenrijk en de rest van de Volksbanken Holding. De prijs per aandeel bedroeg 2,181 EUR.

               (29)

               Hierdoor nam het overheidsaandeel in ÖVAG toe tot 43,4 %. De overheid is hiermee de grootste aandeelhouder na de Volksbanken Holding (op dat moment 50,2 %). De andere aandeelhouders die niet aan de kapitaalinjectie deelnamen, zagen hun aandelen verwateren tot de volgende waarden: DZ-Bank: 3,8 %, ERGO: 1,5 %, RZB: 0,9 %, geparcelleerd bezit: 0,1 %.

               (30)

               Door de activagarantie waarmee verliezen in de verzekerde portefeuille van de noodlijdende kredieten werden gedekt, werd het kapitaal van ÖVAG met 100 miljoen EUR verhoogd. ÖVAG kan deze garantie slechts gebruiken onder specifieke voorwaarden die op 31 december 2015 worden getoetst (12). De activagarantie wordt tegen 10 % per jaar (d.w.z. als kapitaalinjectie) vergoed en verstrijkt op 1 januari 2016.

      Herstructurering

               (31)

               In het kader van de steunmaatregelen van 2012 herzag ÖVAG haar oorspronkelijke herstructureringsplan en besloot daarop een meer doorgedreven herstructurering uit te voeren. De maatregelen werden in het besluit van 2012 goedgekeurd. Het herstructureringsplan van 2012 waarop het besluit van 2012 is gebaseerd, voorzag onder meer in de volgende punten:

                           a)

                           ÖVAG creëerde een intern liquidatievehikel, waarin bepaalde activa, het zogenaamde niet-kernsegment, moesten worden geliquideerd;

                           b)

                           het balanstotaal en de risicogewogen activa (RWA) van ÖVAG moesten op 31 december 2017 zijn verminderd van 18,4 miljard EUR tot 10,1 miljard EUR. Het grootste deel van die daling moest in het niet-kernsegment plaatsvinden, terwijl het balanstotaal en de RWA van het kernsegment slechts licht dienden te krimpen (streefwaarden van respectievelijk 5,4 miljard EUR en 4,5 miljard EUR op 31 december 2017);

                           c)

                           ÖVAG moest in het kernsegment alleen nog haar taken als centrale instelling van het Verbund vervullen en producten en diensten aanbieden aan de primaire banken en hun cliënten. ÖVAG mocht voor eigen rekening geen krediettransacties meer verrichten met derden;

                           d)

                           ÖVAG moest zich terugtrekken uit een aantal activiteiten, met name op het gebied van hernieuwbare energie en vastgoedfinanciering (Modellfinanzierung);

                           e)

                           ÖVAG moest zijn aandelen in de ondernemingen VBLI, Malta/IK Malta Volksbank, Volksbank Romania en RZB verkopen aan partijen die losstaan van het Verbund en Oostenrijk;

                           f)

                           de vennoten DZ Bank, Ergo Gruppe en RZB moesten bepaalde maatregelen nemen ter versterking van het eigen vermogen van ÖVAG;

                           g)

                           ÖVAG mocht tot aan het einde van de herstructureringsperiode op 31 december 2017 geen acquisities meer uitvoeren, geen dividenden meer uitkeren, geen prijsleiderschap meer bekleden in het onlinebankieren (Live Bank), niet adverteren met de steunmaatregelen en moest zijn managers volgens bepaalde regels verlonen;

                           h)

                           ÖVAG verplichtte zich ertoe het resterende participatiekapitaal van de overheid ten bedrage van 300 miljoen EUR tot 31 december 2017 volledig terug te betalen, waarbij ten minste 150 miljoen EUR al medio 2017 moet zijn terugbetaald. De primaire banken moesten bijdragen aan de terugbetaling van de steun, voor zover de wettelijke minimumkapitaaleisen dat mogelijk maakten.

               (32)

               In de periode 2012-2014 is ÖVAG erin geslaagd haar balanstotaal en RWA zowel in het niet-kernsegment als in het kernsegment sneller af te bouwen dan in het besluit van 2012 was vastgelegd. Op 31 december 2014 bedroeg het balanstotaal van ÖVAG 15,1 miljard EUR, de RWA 8,7 miljard EUR en de tier 1-kapitaalratio 6,21 %.

         2.4.   DE UITGEBREIDE BEOORDELING DOOR DE ECB EN DE EBA

               (33)

               In 2014 voerden de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Bankautoriteit (EBA) een uitgebreide beoordeling uit, waarbij de kwaliteit van de balansen en de financiële veerkracht van 130 van de grootste banken in de eurozone werden getoetst. De resultaten van deze uitgebreide beoordeling werden op 26 oktober 2014 gepubliceerd. In overeenstemming met artikel 10 van Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad (13) en artikel 30 van de Oostenrijkse bankwet werd het Verbund op geconsolideerde basis (met ÖVAG) doorgelicht (14). Het Verbund was een van de 25 banken die niet voldeden aan de minimumkapitaalvereisten in de onderzochte scenario's. Zo bedroeg de CET1-ratio van het Verbund voor het jaar 2016 in het basisscenario 7,2 % (drempel: 8 %) en in het stressscenario 2,1 % (drempel: 5,5 %). Het maximale verschil tussen testresultaat en drempelwaarde komt neer op een behoefte aan aanvullend CET1-kapitaal van 865 miljoen EUR.

               (34)

               De ECB heeft het Verbund tijd gegeven tot 26 juli 2015 om in dat kapitaal te voorzien en een CET1-ratio van 14,63 % te bereiken.

         2.5.   HET NIEUW AANGEMELDE HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN 2015

               (35)

               Wegens de bovengenoemde problemen heeft het Verbund met instemming van Oostenrijk een ingrijpende transformatie doorgevoerd. Dit herstructureringsplan berust op de volgende basisbeginselen:

                           a)

                           de functie van centrale instelling wordt van ÖVAG naar VBWB overgeheveld;

                           b)

                           na de afsplitsing van deze functie wordt ÖVAG uit het Verbund gedeconsolideerd;

                           c)

                           het gedeconsolideerde ÖVAG wordt afgewikkeld en geeft haar banklicentie af, waardoor ÖVAG niet langer dient te voldoen aan de kapitaalvereisten voor banken;

                           d)

                           de 51 primaire banken van het Verbund worden samengesmolten tot tien grotere instellingen en werken nauwer samen dan voordien;

                           e)

                           voortaan zijn de primaire banken onbeperkt aansprakelijk voor verplichtingen van het Verbund of de centrale instelling. Vroeger was dit enkel het geval voor zover zij voldeden aan de wettelijke minimumkapitaalvereisten.

               (36)

               Dankzij de maatregelen in het transformatieplan, met name de afwikkeling van ÖVAG met teruggave van de banklicentie en de deconsolidatie, kan het Verbund onmiddellijk een CET1-ratio van [9-11] (15) % bereiken. Daarnaast heeft het Verbund ook aanvullende maatregelen getroffen om eigen vermogen vrij te maken. Deze omvatten onder andere het verminderen van blootstellingen in de sector bedrijven en vastgoed (gecumuleerd CET1-effect van januari 2014 tot december 2017 van [100-200] miljoen EUR), de afstoting van productondernemingen ([100-200] miljoen EUR) en de verkoop van effecten ([50-100] miljoen EUR). Door die maatregelen komt tegen eind 2017 voor slechts [450-550] miljoen EUR eigen vermogen vrij, wat niet volstaat om het kapitaaltekort van 865 miljoen EUR te dekken.

      Overheveling van de functie van centrale instelling

               (37)

               VBWB neemt de functie van centrale instelling van het Verbund over van ÖVAG. De voor deze functie noodzakelijke activa worden samen met de overeenstemmende passiva door ÖVAG op 30 juni 2015 met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2015 aan VBWB overgedragen. In totaal wordt voor telkens bijna 8,6 miljard EUR activa en passiva overgeheveld. Dit bedrag heeft betrekking op alle in het besluit van 2012 aan het kernsegment toegerekende activiteiten, met uitzondering van drie kleinere deelnemingen (VB Factoring, VB Mobilienleasing en VB Investments) die in ÖVAG blijven en minder dan 10 % van het totaalbedrag vertegenwoordigen.

      Deconsolidatie en afwikkeling van ÖVAG

               (38)

               Na de overheveling van de functie van centrale instelling en van de desbetreffende activa en passiva begint op 4 juli 2015 het afwikkelingsproces en wordt ÖVAG tot een liquidatie-entiteit overeenkomstig § 162 BaSAG omgevormd. De naam van de instelling wordt gewijzigd in immigon portfolioabbau ag (hierna „Immigon” genoemd). De resterende activa ten bedrage van 7,4 miljard EUR worden tot 31 december 2017 afgewikkeld. Zij omvatten alle in het besluit van 2012 aan het niet-kernsegment toegerekende activiteiten, alsook de in overweging 37 genoemde deelnemingen in VB Factoring, VB Mobilienleasing en VB Investments.

               (39)

               Volgens de huidige planning volstaan de opbrengsten uit de afwikkeling om de resterende verplichtingen volledig na te komen. Het eigen vermogen van ÖVAG en het participatiekapitaal worden bij de afwikkeling met 96,65 % verminderd. Ook het resterende participatiekapitaal van de overheid van 300 miljoen EUR wordt verminderd.

               (40)

               De bestaande activagarantie blijft bij ÖVAG/Immigon, zij het met wijzigingen. Krachtens de huidige regeling moeten alle voor een vordering in aanmerking komende activa op 31 december 2015 zijn aangemeld. Alle hieruit voortvloeiende vorderingen worden dan tot 31 juli 2016 voldaan. In de gewijzigde overeenkomst blijft 31 december 2015 de einddatum voor het aanmelden van vorderingen. Er kan echter op elk moment tussen 31 december 2015 en het einde van de afwikkelingsperiode in 2017 om betaling van deze vorderingen worden verzocht. Tegelijkertijd wordt de drempel verlaagd, onder welke ÖVAG/Immigon om de betaling van de vorderingen kan verzoeken, namelijk van een kernkapitaalratio (CET) van 10 % tot een eigenvermogensaandeel van 0, d.w.z. dat vorderingen uit de garantie enkel kunnen worden betaald indien ÖVAG/Immigon door het afwikkelingsproces insolvent zou worden. De garantievergoeding bedraagt ook tijdens de verlengde afwikkelingsperiode 10 % per jaar.

               (41)

               Om het positieve kapitaaleffect van deze transformatie mogelijk te maken, moet het Verbund twee belangrijke maatregelen treffen:

                           a)

                           de teruggave van de banklicentie door ÖVAG/Immigon om de onderneming vrij te stellen van de geldende kapitaalvereisten voor zelfstandige banken;

                           b)

                           de deconsolidatie van ÖVAG/Immigon uit het Verbund, zodat het Verbund niet op geconsolideerde basis aan de kapitaalvereisten voor ÖVAG/Immigon moet voldoen.

               (42)

               Op 10 december 2014 heeft ÖVAG een overeenkomst getekend met de Roemeense bank Banca Transilvania betreffende de verkoop van haar belang van 51 % in Volksbank Romania SA, waardoor een belangrijke hinderpaal voor de teruggave van de banklicentie uit de weg werd geruimd. Die procedure werd op 7 april 2015 afgerond. Tegelijk voldeed ÖVAG hiermee aan een verplichting in het herstructureringsplan van 2012. Daarnaast heeft ÖVAG in september 2014 de verkoop van VB Malta afgerond en besloten IK Malta af te wikkelen. Hierdoor voldeed ÖVAG aan de voorwaarden van het besluit van 2012.

               (43)

               Om Immigon te kunnen deconsolideren, moet het Verbund zijn aandeel in Immigon terugbrengen tot een minderheidsdeelneming. Daartoe zal het Verbund 8,5 % van het door de Volksbanken Holding aangehouden aandelenkapitaal van 51,6 % overdragen aan een van het Verbund onafhankelijke derde partij, het special purpose vehicle GPVAUBEOE Beteiligungen GmbH.

               (44)

               Met de overheveling van de functie van centrale instelling wordt een groot deel van de verplichtingen van ÖVAG jegens het Verbund overgedragen aan VBWB. Niettemin zal het Verbund na de splitsing ten aanzien van Immigon nog een blootstelling hebben van [700-800] miljoen EUR in de vorm van verschillende financiële instrumenten die zijn gebruikt ter financiering van ÖVAG.

               (45)

               Om het risico in de resterende blootstellingen ten aanzien van Immigon te neutraliseren, neemt het Verbund de volgende maatregelen:

                           a)

                           blootstellingen met een waarde van [200-300] miljoen EUR worden onmiddellijk op de markt verkocht. De waarde van de resterende blootstellingen bedraagt [400-600] miljoen EUR. Door de verkoop zal het Verbund een verlies lijden van [0-100] miljoen EUR;

                           b)

                           de resterende blootstellingen ter waarde van [400-600] miljoen EUR worden gedekt met een op de markt verworven garantie tegen een jaarlijkse kostprijs van [0-5] % van het gegarandeerde bedrag. De garantie treedt pas in werking nadat het Verbund zelf eerst een verlies van [0-200] miljoen EUR op de gegarandeerde blootstellingen heeft geleden;

                           c)

                           voor deze eerste verliestranche van [0-200] miljoen EUR legt het Verbund voorzieningen in dezelfde omvang aan. Het bedrijfsresultaat van het jaar 2015 wordt daardoor met nog eens [0-200] miljoen EUR verminderd.

      Transformatie van het Verbund

               (46)

               Het Verbund telt op dit moment 51 primaire banken. In het kader van het transformatieplan zullen deze 51 instellingen samensmelten tot tien grotere banken. Daarbij gaat het om acht regionale banken met balanstotalen van 1,9 miljard EUR tot 5,3 miljard EUR die in verschillende delen van Oostenrijk actief zullen zijn, alsook om twee speciale banken, Sparda Bank Austria (0,8 miljard EUR) en Ärzte-/Apothekerbank (1,1 miljard EUR). De nodige fusies zullen tot einde 2017 worden doorgevoerd. De bouwspaarkassen van het Verbund, die zijn gebundeld in start:bausparkasse, worden waarschijnlijk verkocht.

               (47)

               De relaties tussen de primaire banken binnen het Verbund worden door middel van twee overeenkomsten geregeld, de Verbund-overeenkomst op grond van § 30a BWG en de samenwerkingsovereenkomst.

               (48)

               De Verbund-overeenkomst wordt gesloten tussen de centrale instelling (VBWB), de primaire banken van het Verbund en de Volksbank Haftungsgenossenschaft eG en bepaalt in essentie het volgende:

                           a)

                           de centrale instelling verzekert de liquiditeitsstroom naar de primaire banken en ook de naleving van de wettelijke eigenvermogensvereisten. De leden verplichten zich ertoe afspraken te maken over fund transfer pricing voor de verdeling van het eigen vermogen;

                           b)

                           de centrale instelling blijft onbeperkt aansprakelijk voor bijdragen aan leden. In de nieuwe Verbund-overeenkomst zijn nu ook de primaire banken onbeperkt aansprakelijk;

                           c)

                           de centrale instelling krijgt meer bevoegdheden en kan nu ook instructies uitvaardigen die van invloed zijn op de belangen van individuele banken in het Verbund. De centrale instelling kan bij niet-naleving sancties opleggen. De grotere bevoegdheden betreffen met name het administratieve, financiële en technische toezicht, de planning en controle in het Verbund, de naleving van de prudentiële regels, de interne controlemechanismen voor de leden, de risicobeoordelings-, risicomeet- en risicocontroleprocedures evenals de criteria voor de dagelijkse bedrijfsactiviteit van de leden;

                           d)

                           kapitaalonttrekkingen en kapitaalverminderingen blijven zoals voordien enkel toegestaan met toestemming van de centrale instelling.

               (49)

               De samenwerkingsovereenkomst (Zusammenarbeitsvertrag) regelt de onderwerpen die niet onder de Verbund-overeenkomst vallen. De overeenkomstsluitende partijen zijn de primaire banken van het Verbund en de Volksbank Haftungsgenossenschaft eG. Het doel van de samenwerkingsovereenkomst is het bewerkstelligen van synergieën in het Verbund door de uitvoering van de geplande fusies en door meer samenwerking tussen de leden. De beslissingsbevoegdheden voor de onderwerpen waarop de samenwerkingsovereenkomst betrekking heeft, worden overgedragen aan de Volksbank Haftungsgenossenschaft. De beslissingen van de raad van bestuur van de Volksbank Haftungsgenossenschaft zijn bindend voor de overeenkomstsluitende partijen. De samenwerkingsovereenkomst heeft met name betrekking op: marketing, een uniforme verkoopstrategie, productbeleid (met inbegrip van kaderovereenkomsten met derden), sales control, optimalisering en standaardisering van bedrijfsprocessen, IT-aankoop en wettelijke vertegenwoordiging.

               (50)

               Bij geschillen beslist de centrale instelling of een maatregel die overeenkomstig de samenwerkingsovereenkomst is genomen onverenigbaar is met haar bevoegdheden op grond van de Verbund-overeenkomst. Indien de toezichthouder wijzigingen in de Verbund-overeenkomst oplegt, treedt in de samenwerkingsovereenkomst een clausule in werking die een dienovereenkomstige aanpassing van de samenwerkingsovereenkomst mogelijk maakt.

               (51)

               Het transformatieplan is gericht op een combinatie van acht sterke regionale banken met inbegrip van een centrale instelling en twee speciale banken. De lokale vestigingen zullen zich op de verkoop en de dienstverlening aan cliënten concentreren, terwijl de regionale banken en de centrale instelling met het beheer belast zijn.

               (52)

               Het Verbund zal zich toespitsen op cliënten in Oostenrijk, met specifieke aandacht voor kleine en middelgrote ondernemingen, vrije beroepen, particulieren, woningfinanciering en diensten voor vermogende cliënten.

      Financiële planning

               (53)

               Op basis van het nieuwe herstructureringsplan heeft het Verbund de Commissie ramingen voorgelegd van de verwachte evolutie in de belangrijkste financiële indicatoren voor de komende vijf jaar. Deze berekeningen gaan uit van twee scenario's, een basisscenario en een stressscenario.

               (54)

               In de voorgelegde financiële planning zijn ook het effect van de neutralisering van de Immigon-blootstellingen (16) en de geraamde betalingen door het Verbund op het winstbewijs van Oostenrijk in het kader van de lijst met toezeggingen meegenomen.

               (55)

               Het basisscenario gaat uit van een bescheiden economische groei op de Oostenrijkse kernmarkt van nominaal 0,8 % in 2015, 1,5 % in 2016 en 1,7 % in de daaropvolgende jaren tot 2019. De jaarlijkse inflatie wordt geraamd op 1,1 % tot 2,2 %, de driemaands-EURIBOR stijgt van 0,1 % in 2015 tot 1,9 % in 2019. Op die basis voorspelt het Verbund verlies voor het boekjaar 2015, maar een positief rendement op het eigen vermogen (Return on Equity, RoE) van [8-9] % voor het boekjaar 2019. De CET1-ratio zal naar verwachting stijgen van [9-11] % in 2015 tot [11-13] % in 2019. De evolutie van andere indicatoren wordt in de onderstaande tabel weergegeven.

                  Tabel 1

                  Financiële gegevens in het basisscenario

               […]

               (56)

               In het stressscenario wordt uitgegaan van een door tekortkomingen in de Europese bankensector veroorzaakte kredietschaarste die niet kan worden verholpen door buitenlandse geldschieters en de ECB. De reële economische groei is licht negatief, met een langzaam herstel vanaf 2017. In 2015 en 2016 is de inflatie negatief, in de daaropvolgende jaren licht positief. De rentevoeten blijven buitengewoon laag en de waarde van de Zwitserse frank blijft stijgen ten opzichte van de euro. Uitgaande van deze aannames voorspelt het Verbund een negatief rendement op het eigen vermogen voor de boekjaren 2015 en 2016, dat echter in 2019 weer stijgt tot [5-8] %. De CET1-ratio zou toenemen van [8-10] % in 2015 tot [10-12] % in 2019. De evolutie van andere indicatoren wordt in de onderstaande tabel weergegeven.

                  Tabel 2

                  Financiële gegevens in het stressscenario

               […]

      Nieuwe toezeggingen en compensatiemaatregelen voor Oostenrijk

               (57)

               Oostenrijk heeft een reeks toezeggingen ter uitvoering van het nieuwe herstructureringsplan voorgelegd. Deze staan in een apart document dat als bijlage bij dit besluit is gevoegd.

               (58)

               Op grond van hoofdstuk 5 van de herstructureringsmededeling moeten regelmatig verslagen aan de Commissie worden voorgelegd zodat zij kan beoordelen of het nieuwe herstructureringsplan naar behoren ten uitvoer wordt gelegd. Oostenrijk benoemt een monitoring trustee die de Commissie bijstaat bij het toezicht op de correcte tenuitvoerlegging van het besluit. De monitoring trustee dient om de zes maanden een verslag in. Het eerste verslag wordt ten laatste zes maanden na de goedkeuring van het herstructureringsplan voorgelegd. De Commissie is van mening dat hierdoor een passend toezicht op de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan wordt verzekerd.

      Goedkeuring door de toezichthoudende autoriteiten van het herstructureringsplan

               (59)

               Het nieuwe herstructureringsplan dat bij de Commissie is aangemeld, strookt met het bij de ECB en het SSM ingediende plan voor een kapitaalverhoging en heeft tot doel het Verbund dermate te herstructureren dat het in de uitgebreide beoordeling door de ECB en de EBA vastgestelde kapitaaltekort kan worden weggewerkt.

               (60)

               Het SSM heeft een wettelijk vereist eigen vermogen van 14,63 % voorgeschreven dat op 26 juli 2015 voorhanden moet zijn. Op die datum zal het SSM het wettelijk vereist eigen vermogen opnieuw controleren en daarbij ook rekening houden met de tenuitvoerlegging van het nieuwe herstructureringsplan. De tenuitvoerlegging begint met de registratie van de in overweging 35 onder a), b) en c), vermelde maatregelen in het Oostenrijkse ondernemingsregister. Pas wanneer het SSM als bevoegde toezichtsinstantie zijn goedkeuring heeft gegeven aan de wijzigingen, kunnen de maatregelen in het ondernemingsregister worden geregistreerd.

         3.   DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE

               (61)

               De Commissie herinnert eraan dat zij een formele onderzoeksprocedure is begonnen, waarna het besluit van 2012 (2013/298/EU) is vastgesteld. Overeenkomstig artikel 7, lid 3 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad is een wijziging van het voornoemde besluit noodzakelijk geworden (17).

         4.   OPMERKINGEN VAN OOSTENRIJK

               (62)

               Oostenrijk heeft openbaar verklaard volledig af te zien van nieuwe steunmaatregelen voor het Verbund en is ook van mening dat het voorgelegde herstructureringsplan geen nieuwe steun inhoudt.

               (63)

               Oostenrijk erkent evenwel dat het nieuwe herstructureringsplan sterk afwijkt van het herstructureringsplan van 2012, zodat voor de uitvoering ervan een wijzigingsbesluit van de Commissie is vereist. Bijgevolg heeft Oostenrijk het nieuwe herstructureringsplan bij de Commissie aangemeld.

               (64)

               Oostenrijk erkent eveneens dat het Verbund op basis van de staatssteunregels moet worden beschouwd als de opvolger van ÖVAG en dus ook als de geadresseerde van het onderhavige besluit.

               (65)

               Tegelijkertijd voert Oostenrijk aan dat het nieuwe herstructureringsplan met zijn lijst met toezeggingen het evenwicht van het besluit van 2012 en dus ook de oorspronkelijke verenigbaarheid van de steun handhaaft.

         5.   BEOORDELING VAN DE MAATREGELEN

   5.1.   STAATSSTEUN

      Aanwezigheid van staatssteun en economische opvolging

               (66)

               De Commissie heeft reeds geconcludeerd dat de maatregelen die zij in 2009 en 2012 als herstructureringssteun voor ÖVAG had goedgekeurd, neerkomen op staatssteun. Bijgevolg is het niet nodig de maatregelen in dit besluit opnieuw te toetsen op de aanwezigheid van staatssteun.

               (67)

               Een centraal element in het herstructureringsplan van 2012 waarop het besluit van 2012 is gebaseerd, was de hernieuwde focus van ÖVAG op haar rol als centrale instelling als onderdeel van een verliesdelingsovereenkomst met de primaire banken. In het kader van dat systeem was ÖVAG als centrale instelling onbeperkt aansprakelijk voor de primaire banken, terwijl de primaire banken enkel aansprakelijk waren voor de centrale instelling voor zover hun eigenvermogensratio niet onder de wettelijke minimumkapitaalvereisten zakte.

               (68)

               Sommige toezeggingen van Oostenrijk uit 2012 hadden ook betrekking op de primaire banken; bepaalde inkomstenstromen van ÖVAG als centrale instelling werden gegarandeerd (toezegging 9) en de primaire banken werden verplicht „voor zover de wettelijke minimumvereisten het toestaan” bij te dragen aan de terugbetaling van het participatiekapitaal in ÖVAG (toezegging 11.2). Deze toezeggingen waren noodzakelijk vanwege de specifieke aansprakelijkheidsregelingen in het Verbund, opdat de steun verenigbaar kon worden verklaard met de interne markt. De combinatie van de bijzondere aansprakelijkheidsregelingen en deze toezeggingen stelden de Commissie in staat ÖVAG en het Verbund los van elkaar te behandelen.

               (69)

               Volgens het nieuwe herstructureringsplan zullen de kernactiviteiten van ÖVAG door VBWB, een van de primaire banken, worden voortgezet. Zo zal VBWB de rol van centrale instelling van het Verbund overnemen van ÖVAG en ook de functies en de activa van ÖVAG toegewezen krijgen. In totaal worden voor 8,6 miljard EUR activa en passiva overgeheveld. Dit bedrag omvat alle in het besluit van 2012 aan het kernsegment toegerekende activiteiten, met uitzondering van drie kleinere deelnemingen, namelijk VB Factoring (met een balanstotaal van 86 miljoen EUR), VB Mobilienleasing (700 miljoen EUR) en VB Investments (30 miljoen EUR) die in de liquidatie-entiteit Immigon blijven.

               (70)

               In tegenstelling tot de vroegere asymmetrische aansprakelijkheidsstructuur tussen primaire banken en centrale instelling wordt het Verbund op basis van het nieuwe herstructureringsplan in een systeem met gezamenlijke aansprakelijkheid (Gesamthaftungssystem) geïntegreerd. In combinatie met andere structurele wijzigingen in het Verbund (zie overweging 49) kan de nieuwe centrale instelling VBWB niet langer los worden gezien van de primaire banken. Dit standpunt wordt ook door de geconsolideerde benadering van het SSM in de uitgebreide beoordeling bevestigd, alsook door het feit dat het eigenvermogenvereiste op geaggregeerd niveau (Verbund) is geformuleerd.

               (71)

               Om die redenen is de Commissie van mening dat het Verbund moet worden beschouwd als de economische opvolger van ÖVAG, de entiteit die op grond van het besluit van 2012 staatssteun heeft ontvangen. Daarom is het Verbund de begunstigde van de bestaande steunmaatregel.

      Geen nieuwe staatssteun voor ÖVAG, Immigon, VBWB of het Verbund

               (72)

               Daarnaast moet de Commissie in het kader van de overdracht van de bestaande steun aan de economische opvolger nagaan of het nieuwe herstructureringsplan gepaard gaat met nieuwe staatssteun.

               (73)

               De Commissie merkt op dat volgens Oostenrijk in het kader van de tenuitvoerlegging van het nieuwe herstructureringsplan geen nieuwe staatssteun wordt toegekend.

               (74)

               Volgens artikel 107, lid 1, VWEU „zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”. Een maatregel vormt derhalve staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU indien hij aan de volgende cumulatieve voorwaarden beantwoordt: a) de maatregel moet toerekenbaar zijn aan de staat en met staatsmiddelen worden bekostigd; b) hij moet de begunstigde een voordeel verschaffen, c) dit voordeel moet selectief zijn, en d) de maatregel moet de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen en het handelsverkeer tussen de lidstaten mogelijk verstoren.

               (75)

               Het nieuwe herstructureringsplan verleent ÖVAG noch Immigon een nieuw voordeel. ÖVAG wordt afgewikkeld, haar kernsegment en de overeenkomstige passiva worden aan VBWB overgedragen en de resterende activa worden via de liquidatie-entiteit Immigon afgewikkeld. Volgens het huidige herstructureringsplan wordt het eigen vermogen bijna volledig opgebruikt bij de afwikkeling van Immigon, zonder dat aanspraak moet worden gemaakt op de activagarantie. Daarom wordt verwacht dat de risico's die zijn verbonden aan de CET1-instrumenten van ÖVAG ook zullen optreden, waaronder het verlies van de ÖVAG-deelneming van Oostenrijk ten bedrage van 250 miljoen EUR en van het nog uitstaande participatiekapitaal van nominaal 300 miljoen EUR.

               (76)

               De activagarantie blijft bij ÖVAG/Immigon. Volgens de huidige contractuele regelingen kan de garantie pas op 31 december 2015 worden ingelost ten aanzien van vorderingen die tegen die datum zijn ingediend, en slechts voor maximaal het bedrag dat vereist was voor het bereiken van een CET1-ratio van 10 %. Volgens informatie van Oostenrijk vertegenwoordigen de effecten waarvoor een aanvraag tot compensatie is ingediend, al een hoger bedrag dan de tot 100 miljoen EUR geplafonneerde activagarantie. Terwijl pas op 31 december 2015 over de rechtmatigheid van de aangemelde vorderingen wordt besloten, heeft het management van Immigon overeenkomstig zijn wettelijke verplichtingen tot bescherming van de belangen van de eigenaars geen andere keuze dan alle mogelijke vorderingen tegen einde 2015 aan te melden.

               (77)

               Op 31 december 2015 zullen voor Immigon als liquidatie-entiteit geen kapitaalvereisten meer gelden, wat het moeilijk maakt om een aan de CET1-ratio gekoppelde voorwaarde tot betaling uit hoofde van de garantie te beoordelen. Aangezien deze beoordeling louter en alleen een zaak van nationaal recht is, aanvaardt de Commissie het standpunt van Oostenrijk dat de omvorming van ÖVAG tot een liquidatie-entiteit overeenkomstig § 162 BaSAG geen invloed heeft op het voortbestaan van de garantie tegen wanbetaling van de overheid. Overeenkomstig het standpunt van Oostenrijk en omdat het kapitaal van Immigon op 31 december 2015 met 96,65 % zal zijn verminderd, moet de aan een CET1-ratio van 10 % gekoppelde voorwaarde als vervuld worden beschouwd. Dientengevolge zouden alle op 31 december 2015 als rechtmatig beschouwde vorderingen moeten worden betaald.

               (78)

               Onder die voorwaarden beperken de wijzigingen in de garantie-overeenkomst — a) een verlenging van de termijn voor de betalingen uit de garantie zonder de toestemming om na 31 december 2015 nog vorderingen in te dienen, en b) een beperking voor betalingen uit de garantie tot het scenario waarin het kapitaal van Immigon negatief zou worden — het risico voor de garantiegever dat uit hoofde van de garantie betalingen uit de garantie moeten worden verricht. Bovendien wordt de garantievergoeding van 10 % per jaar met twee jaar verlengd. Daarom versterken de wijzigingen alleen de positie van de garantiegever en verlenen zij ÖVAG/Immigon geen aanvullend voordeel.

               (79)

               Ook het Verbund, met inbegrip van de nieuwe centrale instelling VBWB, ontvangt met het nieuwe herstructureringsplan geen nieuw voordeel. Zoals hierboven uiteengezet (18) is het Verbund de begunstigde van de bestaande steunmaatregel. In overeenstemming met het besluit van 2012 moesten de primaire banken bijdragen aan de eind december 2017 geplande terugbetaling van het resterende participatiekapitaal van de staat ten bedrage van 300 miljoen EUR, voor zover de wettelijke minimumkapitaalvereisten zulks toestonden. Er wordt aan herinnerd dat de uitgebreide beoordeling niet alleen bij ÖVAG, maar bij het hele Verbund een kapitaaltekort aan het licht heeft gebracht.

               (80)

               Terwijl het risicodragende participatiekapitaal wordt besteed aan de afwikkeling van ÖVAG/Immigon, voorzien de nieuwe toezeggingen van Oostenrijk in een betaling door het Verbund aan Oostenrijk van 300 miljoen EUR (via de toekenning van een winstbewijs aan Oostenrijk). Het Verbund verbindt zich ertoe om uiterlijk eind [2020-2025] in totaal 300 miljoen EUR te betalen, waarbij voor […], […] en […] in vaste cumulatieve betaaldrempels is voorzien.

               (81)

               Met deze nieuwe bindende toezegging voor een betaling van 300 miljoen EUR aan Oostenrijk wordt de vordering voor het Verbund weer even groot als het oorspronkelijk terug te betalen bedrag. Deze oorspronkelijke vordering verdwijnt met de afwikkeling van ÖVAG, aangezien de met het participatiekapitaal verbonden risico's zich voordoen. Hoewel het nieuwe betalingsplan in vergelijking met de oorspronkelijke toezegging met aanzienlijke betalingsachterstanden gepaard gaat, wordt eraan herinnerd dat zowel in het geval van een eenvoudige afwikkeling van ÖVAG als in het nulscenario van een afwikkeling van het hele Verbund alle vorderingen van de staat, het eigen vermogen en het participatiekapitaal verloren zouden gaan.

               (82)

               Bovendien is deze nieuwe toezegging van het Verbund slechts bindend voor het Verbund zelf, terwijl de uitkering op het winstbewijs afhankelijk blijft van de winst. Tegelijkertijd wordt in de toezeggingen verzekerd dat deze betalingen primeren op alle andere uitkeringen van dividenden. Voorts ontvangt Oostenrijk — naast de dividenden uit het winstbewijs — voor eventuele uitkeringen van dividenden aan partijen buiten het geconsolideerde Verbund een compensatie ten bedrage van de uitkering.

               (83)

               Daarnaast ontvangt Oostenrijk een deelneming in VBWB van 25 % plus één aandeel als onderpand voor de uitkeringen op het winstbewijs. Indien één van de betaaldrempels niet in acht wordt genomen, zullen de VBWB-aandeelhouders meer aandelen kosteloos overdragen aan Oostenrijk, waardoor de deelneming van Oostenrijk in VBWB stijgt tot [26-40] %. Daarenboven kan Oostenrijk op dat moment het onderpand te gelde maken.

               (84)

               Hoewel sommige aspecten verschillen, komt de nieuwe toezegging met de oorspronkelijke toezegging overeen; bijgevolg zal zij ÖVAG, Immigon, VBWB of het Verbund geen voordeel verschaffen.

               (85)

               Naast de nieuwe toezegging tot betaling van een bedrag gelijk aan de oorspronkelijke waarde van het participatiekapitaal van ÖVAG in de vorm van een nieuw winstbewijs bij VBWG bevat het nieuwe herstructureringsplan geen andere ingrijpende wijzigingen ten aanzien van Oostenrijk die als een voordeel ten gunste van VBWB of het Verbund zouden kunnen worden beschouwd.

               (86)

               Aangezien het nieuwe herstructureringsplan ÖVAG, Immigon, VBWB en het Verbund geen voordeel oplevert, is het niet nodig de overige cumulatieve criteria voor staatssteun te toetsen. Op basis hiervan is de Commissie van oordeel dat de maatregelen in het nieuwe herstructureringsplan niet beantwoorden aan de criteria van artikel 107, lid 1, VWEU en bijgevolg in de zin van dit artikel geen nieuwe steunmaatregel voor ÖVAG, Immigon, VBWB of het Verbund vormen.

         5.2.   TOETSING VAN DE WETTELIJKE VERENIGBAARHEID VAN DE MAATREGELEN

               (87)

               Zoals uiteengezet in deel 5.1 bevat het nieuwe herstructureringsplan geen nieuwe steun. De in het besluit van 2012 ten gunste van ÖVAG goedgekeurde steun wordt evenwel overgedragen aan het Verbund als economische opvolger van ÖVAG.

               (88)

               Op basis van het besluit van 2012 moet de Commissie bijgevolg toetsen of de steunmaatregelen van 2012 ook in het kader van het nieuwe herstructureringsplan en de lijst met toezeggingen nog verenigbaar zijn met de interne markt. Deze toetsing moet gebeuren op basis van de voor het besluit van 2012 toepasselijke rechtsgrondslag, dat wil zeggen op basis van de herkapitalisatiemededeling en de verlengingsmededeling van 2011 (19) evenals de herstructureringsmededeling (20).

               (89)

               De overwegingen 83 tot en met 92 van het besluit van 2012, waarin de verenigbaarheid van de steunmaatregelen van 2012 op basis van de herkapitalisatiemededeling en de verlengingsmededeling van 2011 werd getoetst, blijven onverminderd van toepassing. Het aan ÖVAG toegekende extra kapitaal van 250 miljoen EUR en het resterende participatiekapitaal van 300 miljoen EUR blijven bij Immigon en zullen zoals gepland in 2017 volledig zijn opgebruikt bij de liquidatie.

               (90)

               Zoals omschreven in overweging 93 van het besluit van 2012 is de herstructurering van een financiële instelling in het kader van de huidige crisis in de zin van de herstructureringsmededeling slechts verenigbaar met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU wanneer deze de levensvatbaarheid van de bank herstelt, gepaard gaat met een toereikende eigen bijdrage en een passende lastenverdeling, en toereikende maatregelen omvat om de vervalsing van de mededinging te beperken. Wat betreft die drie elementen moet de Commissie nagaan in hoeverre de in het besluit van 2012 vastgestelde verenigbaarheid na de wijzigingen in het herstructureringsplan en de lijst met toezeggingen nog geldt.

      Levensvatbaarheid in het basisscenario

               (91)

               Zoals in overweging 71 is vastgesteld, wordt de steun van 2012 overgedragen aan het Verbund dat ook volledig onder het nieuwe herstructureringsplan valt. Hierbij moet worden onderzocht of het nieuwe herstructureringsplan het Verbund in zijn nieuwe vorm in 2019 weer op lange termijn winstgevend zal maken.

               (92)

               Daartoe heeft Oostenrijk een financieel plan voor de periode tot 2019 ingediend dat een basisscenario en een stressscenario voor het hele Verbund bevat en op deze basis heeft de Commissie haar analyse uitgevoerd.

               (93)

               De transformatie van het Verbund door de fusie van de lokale primaire banken tot regionaal georganiseerde instellingen kan als een voordeel worden beschouwd omdat de in het Verbund voorkomende verschillen op het gebied van kapitalisatie en winstgevendheid hierdoor enigszins worden uitgevlakt, schaalvoordelen kunnen worden benut en mogelijke synergieën kunnen ontstaan. Uit de onderstaande grafiek blijkt duidelijk dat de verschillen in kapitalisatie (CET1) en winstgevendheid (RoE) tussen het „oude” en het „nieuwe” Verbund minder groot zijn.

               (94)

               De Commissie verwelkomt het feit dat mogelijke synergieën enkel van invloed waren op de in vergelijking met de inkomsten makkelijker te becijferen kosten in de financiële planning en slechts op [70-80] % van het reeds geïdentificeerde potentieel zijn begroot. Met personeelskosten geraamd op minder dan [10-20] % per jaar en materiële kosten op minder dan [5-10] % per jaar neemt de Commissie aan dat hier veeleer op veilig is gespeeld en dat er meer synergieën mogelijk zijn dan thans in de financiële planning is ingecalculeerd.

               (95)

               De commerciële strategie van het Verbund in zijn nieuwe vorm blijft in wezen onveranderd. De klemtoon ligt duidelijk op lokale en regionale particuliere en zakelijke cliënten en op diensten voor kleine en middelgrote ondernemingen. Deze bedrijfsactiviteiten maken nu al het grootste deel van de portefeuille uit, zijn economisch rendabel en werden ook in het besluit van 2012 niet als problematisch aangemerkt. In het basisscenario groeit het rentedragende element van de activa van deze activiteiten tegen 2019 met ongeveer [5-7] %, dus met minder dan de helft van de verwachte reële economische groei van ongeveer 15 % in dezelfde tijdsspanne. (21) Alleen bij speciale bedrijfsactiviteiten zoals diensten voor beleggingen in effecten wordt op hogere groeicijfers gemikt. Gezien de zeer geringe omvang van die activiteiten lijken de hogere groeiverwachtingen gerechtvaardigd.

               (96)

               Aan de passiefzijde moet het specifieke belang van de deposito's van particuliere cliënten (ongeveer 80 % van alle passiva) worden beklemtoond. Dit soort financiering wordt in het kader van Bazel III als zeer betrouwbaar beschouwd en bijgevolg hoog gewaardeerd in financieringsindicatoren zoals de liquiditeitsdekkingsratio en de netto stabiele financieringsratio. Het Verbund heeft tevens aangetoond dat deposito-activiteiten ook tijdens de crisis bijzonder stabiel zijn gebleven, zodat de Commissie de financieringssituatie van het Verbund als een grote troef beschouwt. Ook voor deposito's bedraagt de groei tot 2019 ongeveer [5-7] %, dus meer dan 50 % onder de verwachte reële economische groei.

               (97)

               De risicoramingen voor de verschillende kredietportefeuilles lijken ook aannemelijk. In het basisscenario komen de geplande waarden voor risicovoorzieningen en waardeverminderingen neer op standaardrisicokosten van rond de [7-15] basispunten voor retail banking en [30-45] basispunten voor corporate banking. Deze aannames lijken aan te sluiten bij de economische realiteit in het Oostenrijks bankbedrijf, hoewel ze niet conservatief zijn.

               (98)

               Met het plan in het basisscenario gaat het Verbund van een negatief rendement op het eigen vermogen na belastingen en met een CET1-ratio van [9-11] % in 2015 naar een rendement op het eigen vermogen na belastingen van [8-9] % met een CET1-ratio van [11-13] % in 2019. Gezien het bescheiden risicoprofiel van het Verbund als bedrijfsmodel kan het geplande rendement op het eigen vermogen na belastingen als een passende kapitaalvergoeding worden aangemerkt.

               (99)

               De overwegingen 94 en 98 betreffende de financiële planning op het vlak van groei, liquiditeit, kosten, risicobeheer en winstgevendheid doen de Commissie concluderen dat de planning solide is, gestoeld is op ten gronde behoedzame aannames en de winstgevendheid op lange termijn van het Verbund en daarmee diens toegang tot de kapitaalmarkt kan verzekeren.

      Levensvatbaarheid in het stressscenario

               (100)

               Deze beoordeling van de winstgevendheid en levensvatbaarheid op lange termijn wordt ook in het stressscenario bevestigd. Hierbij wordt uitgegaan van gelijktijdige stress als gevolg van: a) een langer aanhoudende periode van lage rente dan thans is voorzien, en b) een kredietcrisis. Terwijl de langdurige periode van lage rente de rentemarge onder druk zet, moet de kredietcrisis tegelijk worden gefinancierd via hogere risicovoorzieningen en waardeverminderingen, alsook met in het algemeen hogere risicowegingsfactoren bij de uitstaande leningen, wat tot hogere eigenvermogensvereisten leidt.

               (101)

               Door de lagere opbrengsten en de extra risicovoorzieningen en waardeverminderingen zou het Verbund in 2015 aanzienlijke verliezen en ook in 2016 nog lichte verliezen lijden. Wel wordt duidelijk dat deze verliezen zelfs zonder tegenmaatregelen, zoals kostenbesparingen of een aanpassing van de prijsmarges, met de huidige kernkapitaalratio kunnen worden opgevangen en dus de inkomstenpositie van het Verbund op lange termijn slechts in beperkte mate zullen aantasten. In dit scenario zakt de kernkapitaalratio niet onder [8-10] % en haalt het Verbund toch een rendement na belastingen van [5-8] % in 2019.

      Prudentiële vereisten

               (102)

               Als gevolg van het door de toezichtsautoriteit in de uitgebreide beoordeling van 2014 vastgestelde kapitaaltekort moet het Verbund streven naar een CET1-ratio van 14,63 % op 26 juli 2015. In de huidige financiële planning wordt deze ratio niet gehaald.

               (103)

               Verder merkt de Commissie op dat de maatregelen van het Verbund om het uit de blootstellingen aan Immigon (22) voortvloeiende risico te neutraliseren een negatief effect van ongeveer [0-2] % zullen hebben op de CET1-ratio. Bovendien berust de voorgelegde financiële planning op de aanname dat deze blootstellingen door verdere afstotingen in […] en […] kunnen worden verminderd. Deze afstotingen zouden leiden tot een verwacht verlies van [0-200] miljoen EUR, met een bijkomend mogelijk verlies van [0-100] miljoen EUR, indien de geplande afstotingen niet kunnen doorgaan en de verliestranche van [0-200] miljoen EUR volledig wordt opgebruikt. Een extra verlies van [0-100] miljoen EUR zou de CET1-ratio met nog eens [0-2] % doen zakken.

               (104)

               Anderzijds heeft het Verbund in aanvulling op het nieuwe herstructureringsplan nog maatregelen in petto om zijn risicogewogen activa sterker te verminderen dan in de financiële planning is voorzien. Die maatregelen behelzen onder meer een securitisatiestructuur voor een kredietportefeuille van kleine en middelgrote ondernemingen en de afstoting van start:bausparkasse en IMMO-bank, waardoor de kernkapitaalratio zou stijgen tot [10-15] %, rekening houdend met de drempels waarin is voorzien voor uitkeringen op het Oostenrijkse winstbewijs. De Commissie merkt op dat een gelijktijdige uitvoering van al die maatregelen — voor zover dat nodig is — negatief zal uitwerken op de toekomstige winstgevendheid van de bank.

               (105)

               Gelet op de beperkte omvang van de risico's en de reikwijdte van de RWA-maatregelen is de Commissie echter van mening dat de financiële planning voldoende speelruimte biedt om de negatieve gevolgen voor de winstgevendheid in te perken. Dit standpunt wordt gestaafd door het gunstige oordeel van het SSM over de maatregelen in overweging 35 onder a), b) en c), en hun inschrijving in het Oostenrijkse ondernemingsregister. De gunstige beoordeling van het SSM is gestoeld op dezelfde financiële planning, die ook aan de basis ligt van het onderhavige besluit. Daarom neemt de Commissie aan dat ook het SSM — rekening houdend met eventuele risico's in het plan — het Verbund in staat zal achten om aan de na de toetsing van 26 juli 2015 geldende wettelijke kapitaalvereisten te voldoen.

      Eigen bijdrage en lastenverdeling

               (106)

               De Commissie moet ervoor zorgen dat de nieuwe lijst met toezeggingen de lijst met toezeggingen van 2012 kan vervangen en de verenigbaarheid van de bestaande steunmaatregel voor het Verbund als economische opvolger van ÖVAG kan verzekeren. In dit verband moet worden nagegaan of de eigen bijdrage en de lastenverdeling passend zijn.

               (107)

               Wat betreft de eigen bijdrage en de lastenverdeling bevatte de lijst met toezeggingen die als bijlage bij het besluit van 2012 was gevoegd, bepalingen betreffende de vergoeding en terugbetaling van a) de activagarantie en b) het participatiekapitaal, alsook een verbod op dividenduitkering.

               (108)

               Met betrekking tot de wijzigingen in de activagarantie berust het huidige afwikkelingsplan niet op contante betalingen uit de garantie voor een solvente afwikkeling. Indien alle aannames kloppen en de liquidatie-entiteit zonder gebruikmaking van de garantie solvent blijft, zou een contante uitbetaling in juli 2016 van alle onder de garantie erkende vorderingen alleen maar leiden tot een groter afwikkelingsvolume van Immigon dat dan aan het eind van de afwikkeling ter beschikking zou staan van alle houders van participatiekapitaal en eigen vermogen. Het huidige plan om de garantie enkel in het geval van een dreigende insolventie van Immigon uit te betalen, minimaliseert het risico dat staatssteun wordt gebruikt om de houders van eigenvermogensinstrumenten schadeloos te stellen.

               (109)

               Volgens de lijst met toezeggingen van 2012 moet ÖVAG aan het einde van 2017 voor 300 miljoen EUR participatiekapitaal terugbetalen en moet het Verbund — voor zover de wettelijke kapitaalvereisten het toestaan — bijdragen aan die terugbetaling (23). De formulering maakt duidelijk dat deze toezegging meer als intentieverklaring dan als juridisch bindende verplichting is bedoeld.

               (110)

               Hier staat in de nieuwe lijst met toezeggingen een nieuwe bindende verplichting voor het Verbund. Concreet heeft het Verbund zich ertoe verplicht Oostenrijk een nieuw financieel instrument (een winstbewijs) met een nominaal te verwaarlozen waarde ter beschikking te stellen met het recht winstafhankelijke uitkeringen op dit instrument te ontvangen die primeren op alle andere hybride uitkeringen of dividenduitkeringen en die in [2020-2025] in totaal maximaal 300 miljoen EUR zullen bedragen, na aftrek van eventuele betalingen uit het afwikkelingsvolume van ÖVAG.

               (111)

               De met het winstbewijs overeenstemmende kasstromen worden als volgt verder gewaarborgd: Oostenrijk ontvangt een deelneming in VBWB van 25 % plus één aandeel (een blokkeringsminderheid) als zekerheid en het recht om de helft van alle leden van de raad van toezicht van VBWB te benoemen.

               (112)

               Tevens gelden de volgende cumulatieve betalingsdrempels voor het winstbewijs: [0-50] miljoen EUR in […], [0-100] miljoen EUR in […], [0-200] miljoen EUR in […] en 300 miljoen EUR in [2020-2025]. Indien een van deze drempels niet in acht wordt genomen, heeft Oostenrijk het recht zijn als zekerheid aangehouden aandelenbelang te exploiteren, dat anders na ontvangst van het volledige bedrag van 300 miljoen EUR zonder kosten weer in handen van het Verbund overgaat. In geval van niet-inachtneming van één van de betaaldrempels ontvangt Oostenrijk nog [1-15] % van de aandelen van VBWB en het recht om deze zekerheden op te eisen. Bovendien moet het Verbund een nieuw herstructureringsplan voorleggen, dat Oostenrijk vervolgens bij de Commissie moet aanmelden.

               (113)

               De Commissie heeft het effect van de nieuwe terugbetalingsregeling op het herstructureringsplan onderzocht en is tot de conclusie gekomen dat het herstructureringsplan solide genoeg is om de terugbetaling zoals gepland te laten verlopen, zonder de kernkapitaalratio buitensporig te belasten. De drempel van [0-50] miljoen EUR voor […] blijft zelfs in het aangemelde stressscenario haalbaar. De Commissie merkt echter op dat de gelijktijdige toepassing van alle geïdentificeerde RWA-verlagende maatregelen (24) de winstgevendheid van de bank kan aantasten, wat dan weer het terugbetalingsschema in gevaar kan brengen.

               (114)

               De Commissie is van oordeel dat de bestaande steunmaatregel door de nieuwe toezegging met betrekking tot de terugbetaling van de steun verenigbaar blijft, en wel om de volgende redenen:

                           a)

                           deze toezegging creëert een nieuwe vordering voor Oostenrijk die de weggevallen vordering op ÖVAG op adequate wijze vervangt. Van ÖVAG als liquidatie-entiteit wordt niet verwacht dat zij meer participatiekapitaal terugbetaalt dan zij als overschot uit de afwikkeling kan ontvangen;

                           b)

                           de combinatie van cumulatieve drempels en de hierna beschreven vrijwillige dividenduitkeringen (25) vormen een redelijk compromis tussen een gewisse terugbetaling van de steun en het herstel van de levensvatbaarheid van het Verbund;

                           c)

                           op deze basis kan ook worden ingestemd met de verlenging van de terugbetalingstermijn;

                           d)

                           indien nodig kan Oostenrijk zijn blokkeringsminderheid gebruiken om het nieuwe herstructureringsplan te wijzigen.

               (115)

               De desbetreffende als bijlage bij het besluit van 2012 gevoegde toezegging inzake het verbod op dividenden (26) blijft in de gewijzigde versie overeind. Volgens de nieuwe toezegging kunnen dividenden aan externe investeerders worden uitgekeerd, voor zover

                           a)

                           de som van alle uitkeringen kleiner is dan [5-8] miljoen EUR;

                           b)

                           overeenkomstig de afgesproken drempels in hetzelfde jaar en voor ten minste hetzelfde bedrag bij voorrang gebruik is gemaakt van het winstbewijs;

                           c)

                           Oostenrijk een aanvullend compensatiebedrag van dezelfde omvang als de voorgestelde dividenden ontvangt; en

                           d)

                           vers, extern tier 1-kernkapitaal van ten minste dezelfde omvang als de dividenden plus compensatie werd gegenereerd.

               (116)

               De Commissie stelt vast dat de combinatie van prioritaire verplichting tot terugbetaling, compensatiebetaling en het genereren van vers extern tier 1-kernkapitaal volstaat om te verzekeren dat de steunmaatregelen niet dienen als kapitaalvergoeding en dat eventuele dividenden uitsluitend uit winstrestanten worden uitgekeerd.

               (117)

               Over het geheel genomen is de Commissie van mening dat de nieuwe lijst met toezeggingen de verenigbaarheid van de bestaande steun ten aanzien van de eigen bijdrage en lastenverdeling verzekert.

      Maatregelen om de verstoring van de mededinging te beperken

               (118)

               De Commissie moet nagaan of de nieuwe lijst met toezeggingen de lijst van 2012 op passende wijze vervangt en de verenigbaarheid van de bestaande steun voor het Verbund kan blijven verzekeren. Bijgevolg moet worden onderzocht of eventuele mededingingsverstorende effecten van de staatssteun zoveel mogelijk worden ingeperkt.

               (119)

               De lijst met toezeggingen van 2012 bevatte een aantal rechtstreeks op ÖVAG toegespitste maatregelen om mededingingsverstorende effecten tot een minimum te beperken: i) vermindering van het balanstotaal en van de RWA, ii) beperking van de activiteiten van ÖVAG als centrale instelling van het Verbund tot Verbund-specifieke functies, iii) een verbod op acquisities, iv) een verbod op prijsleiderschap voor de ÖVAG-dochteronderneming Live Bank (onlinebanking), v) een verbod op het adverteren met de steunmaatregelen, en vi) gedragsregels voor beloning en risicobeheer.

               (120)

               De nieuwe bij dit besluit als bijlage opgenomen lijst met toezeggingen bewaart het oorspronkelijke evenwicht inzake de beperking van door de staatssteun veroorzaakte mededingingsverstoringen. Zo worden het balanstotaal en de RWA bij de afwikkeling van ÖVAG verminderd, terwijl de functies van de centrale instelling van het Verbund worden geregeld door deze over te hevelen naar VBWB. De nieuwe lijst met toezeggingen handhaaft ook het verbod op prijsleiderschap, acquisitie en het adverteren met de toekenning van staatssteun en heeft ook de andere gedragsregels overgenomen.

               (121)

               In het kader van het verbod op prijsleiderschap mag Live Bank haar cliënten geen betere rentevoorwaarden (voor alle looptijden) aanbieden dan die van de concurrent met de op twee na beste voorwaarden op de Oostenrijkse markt voor rechtstreekse onlinebanking.

               (122)

               Voor het Verbund geldt een acquisitieverbod, d.w.z. dat het geen controle- of minderheidsdeelnemingen noch gebundelde activa mag verwerven. De enige uitzonderingen zijn a) acquisities die nodig zijn voor het handhaven van de financiële stabiliteit en/of de stabiliteit van het Verbund of voor het verzekeren van een daadwerkelijke mededinging, mits deze acquisities vooraf door de Commissie zijn goedgekeurd, en b) acquisities die met het oog op het beheer van bestaande verplichtingen van cliënten met betalingsmoeilijkheden tot de normale lopende werkzaamheden van een bank behoren.

               (123)

               Voor het Verbund geldt verder een advertentieverbod, het mag dus niet adverteren met de toekenning van steunmaatregelen of met de voordelen die hieruit voortvloeien.

               (124)

               Op grond van de andere gedragsregels moet het Verbund zorgen voor passende belonings- en risicobeheersystemen. Het beloningsbeleid van het Verbund moet transparant zijn, berusten op stimulansen die het nemen van buitensporige risico's voorkomen en gericht zijn op duurzame langetermijndoelstellingen voor de onderneming. Het Verbund bouwt het risicobeheer verder uit en voert een voorzichtig, solide en op duurzaamheid gericht commercieel beleid.

               (125)

               Daarom is de Commissie van mening dat de nieuwe lijst met toezeggingen de mededingingsverstorende effecten die de bestaande steun ten gunste van ÖVAG creëert, op passende wijze beperkt,

         HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
   Artikel 1
   1.   De maatregelen en de daarmee verbonden lijst met toezeggingen in het herstructureringsplan van 23 juni 2015 vormen geen nieuwe staatssteun.
   2.   De maatregelen en de daarmee verbonden lijst met toezeggingen in het herstructureringsplan van 23 juni 2015 zijn van dien aard dat de maatregelen waarnaar in artikel 1, lid 1, van Besluit 2013/298/EU wordt verwezen, verenigbaar met de interne markt blijven.
   Artikel 2
   1.   Artikel 2 van Besluit 2013/298/EU luidt voortaan als volgt:

      „Artikel 2
      Oostenrijk draagt er zorg voor dat het op 23 juni 2015 ingediende herstructureringsplan, met inbegrip van de in de bijlage bij dit besluit genoemde toezeggingen, volledig ten uitvoer wordt gelegd.”.

   2.   De bijlage bij Besluit 2013/298/EU wordt vervangen door de bijlage bij dit besluit.
   Artikel 3
   Dit besluit is gericht tot de Republiek Oostenrijk.

      Gedaan te Brussel, 2 juli 2015.

            Voor de Commissie

         Margrethe VESTAGER

            Lid van de Commissie

      (1)  PB C 46 van 17.2.2012, blz. 3.

      (2)  Besluit van de Commissie van 9 december 2008 betreffende steunmaatregel N 557/2008 — Maßnahmen nach dem Finanzmarktstabilitäts- und dem Interbankmarktstärkungsgesetz für Kreditinstitute und Versicherungsunternehmen in Österreich (PB C 3 van 8.1.2009, blz. 2).

      (3)  De eerste verlenging van de steunregeling, met inbegrip van bepaalde wijzigingen, werd op 30 juni 2009 goedgekeurd (PB C 172 van 24.7.2009, blz. 4), de tweede op 17 december 2009 (PB C 28 van 4.2.2010, blz. 6), de derde op 25 juni 2010 (PB C 250 van 17.9.2010, blz. 4) en de vierde op 16 december 2010 (PB C 20 van 21.1.2011, blz. 3).

      (4)  Zie punt 13 en de bijlage bij de mededeling van de Commissie (PB C 10 van 15.1.2009, blz. 2).

      (5)  Besluit van de Commissie van 9 december 2011 betreffende steunmaatregel SA.31883 (2011/C) (ex N 516/2010) — Herstructurering van Österreichische Volksbanken-AG (PB C 46 van 17.2.2012, blz. 3).

      (6)  Besluit 2013/298/EU van de Commissie van 19 september 2012 betreffende de staatssteun SA.31883 (2011/C) (ex N 516/2010) die Oostenrijk heeft verleend en voornemens is te verlenen aan Österreichische Volksbanken-AG (PB L 168 van 20.6.2013, blz. 30).

      (7)  Het Verbund wordt vanaf overweging 18 uitgebreider beschreven.

      (8)  Zie overwegingen 13 en 14 van het besluit van 2012.

      (9)  Zie overwegingen 24 en 25.

      (10)  Zie overwegingen 27 tot en met 30 en het besluit van 2012 voor meer details.

      (11)  Dit kapitaaltekort wordt nader toegelicht in overweging 33.

      (12)  Zie overwegingen 24 tot en met 29 van het besluit van 2012 voor meer details.

      (13)  Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 1).

      (14)  Oostenrijkse bankwet (Bankwesengesetz, hierna „BWG” genoemd).

      (15)  Vertrouwelijke informatie.

      (16)  Vgl. overweging 45.

      (17)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 met de uitvoeringsbepalingen voor artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).

      (18)  Zie overwegingen 66 tot en met 71.

      (19)  Zie overweging 82 van het besluit van 2012.

      (20)  Zie overweging 93 van het besluit van 2012.

      (21)  Alle ramingen betreffende de economische groei en inflatie komen uit het voorjaarsverslag van de Commissie van 2015.

      (22)  Vgl. overweging 45.

      (23)  Punt 11.2 van de lijst met toezeggingen in de bijlage bij het besluit van 2012.

      (24)  Deze maatregelen worden nader toegelicht in overweging 100.

      (25)  Zie overweging 115.

      (26)  Zie punt 9.3 van de lijst met toezeggingen die als bijlage bij het besluit van 2012 is gevoegd.

      BIJLAGE

            „BIJLAGE

               LIJST MET TOEZEGGINGEN IN STEUNZAAK SA.31883 — ÖSTERREICHISCHE VOLKSBANKEN-AG

            PREAMBULE
            Met het besluit van de Commissie van 19 september 2012 werd steunmaatregel SA.31883 (2011/C) van Oostenrijk ten gunste van Österreichische Volksbanken AG (ÖVAG) verenigbaar verklaard met de interne markt.
            Op grond van de opnieuw noodzakelijk geworden herstructurering van de Volksbanken-sector is deze lijst met toezeggingen opgesteld, waarbij rekening is gehouden met de vroegere lijst met toezeggingen en het hieraan ten grondslag liggende herstructurerings- en afwikkelingsplan voor ÖVAG (hierna „herstructureringsplan” genoemd). Hierdoor vervallen de bepalingen van de eerdere als bijlage bij het besluit van de Commissie van 19 september 2012 gevoegde lijst met toezeggingen.
            Het aangepaste herstructureringsplan voorziet niet in aanvullende steunmaatregelen voor ÖVAG. De vermindering van het aandelenkapitaal van ÖVAG met inbegrip van het aandeel van Oostenrijk van 43,3 % (ongeveer 250 miljoen EUR) en de gelijktijdige vermindering van het Oostenrijkse participatiekapitaal van 300 miljoen EUR met 96,65 % vormen overeenkomstig artikel 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (1) geen nieuwe staatssteun.
            Oostenrijk formuleert de volgende toezeggingen met betrekking tot de Österreichische Volksbanken-Aktiengesellschaft (hierna „ÖVAG” genoemd) en het Volksbankenverbund, vertegenwoordigd door de Volksbank Wien-Baden AG (hierna „VBWB” genoemd) als nieuwe centrale instelling van het Verbund, opdat de Europese Commissie bij besluit overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder b), VWEU kan vaststellen dat de aan ÖVAG toegekende steun verenigbaar is met de interne markt.
            Deze tekst moet worden gelezen in de context van het algemene recht van de Unie, met inachtneming van Verordening (EG) nr. 659/1999 alsook met inaanmerkingneming van het besluit waaraan de toezeggingen als verbintenissen en/of voorwaarden en verplichtingen zijn gehecht.
            1.   Algemeen

            1.1.   Oostenrijk ziet erop toe dat het eind juni 2015 ingediende herstructureringsplan voor ÖVAG correct en volledig ten uitvoer wordt gelegd.
            1.2.   Oostenrijk ziet erop toe dat de hieronder vermelde toezeggingen bij de uitvoering van het herstructureringsplan volledig worden nagekomen.
            1.3.   De herstructureringsfase eindigt op de datum van de algemene vergadering van VBWB die beslist over de jaarrekening van 2019, uiterlijk echter op 30 juni 2020. De volgende toezeggingen zijn van toepassing tijdens de herstructureringsfase, tenzij in deze toezeggingen iets anders werd bepaald.
            2.   Herstructurerings- en afwikkelingsplan

            2.1.   Het aandelenkapitaal van ÖVAG van 577 328 623,46 EUR (inclusief het aandeel van Oostenrijk ten belope van 43,3 %) wordt verminderd tot 19 335 951,23 EUR. Het participatiekapitaal van de staat van 300 miljoen EUR wordt pro rata met 96,65 % verminderd.
            2.2.   De functie van centrale instelling wordt op 31 december 2014 met terugwerkende kracht door ÖVAG als overdragende onderneming overgeheveld naar VBWB als overnemende onderneming, waarbij de overdragende onderneming tegen uitreiking van aandelen blijft bestaan.
            2.3.   Mits de bevoegde toezichthoudende autoriteit (ECB) haar goedkeuring verleent, trekt ÖVAG zich op 4 juli 2015 uit het Verbund terug en wordt daarna overeenkomstig § 162 van de Oostenrijkse wet betreffende het herstel en de afwikkeling van banken (BaSAG) na prudentiële goedkeuring als liquiditatie-entiteit bestuurd en verliest zij haar banklicentie overeenkomstig § 1 van de Oostenrijkse bankwet (BWG). De naam van de liquidatie-entiteit wordt gewijzigd in „immigon portfolioabbau ag”.
            2.4.   Een aanspraak op de federale overheid als verstrekker van de activagarantie van 100 miljoen EUR is op grond van de overeenkomst betreffende een garantie tegen wanbetaling van 15 maart 2013 in de ontwerpversie van de aanvullende overeenkomst van 25 juni 2015 toegestaan vanaf 31 december 2015 tot en met de dag waarop de jaarrekening van ÖVAG voor het boekjaar 2017 wordt goedgekeurd.
            2.5.   De voorwaarden om een beroep te doen op de activagarantie zijn de gehele of gedeeltelijke oninbaarheid van de vorderingen van ÖVAG of de formele insolventie van de schuldenaar, alsook de noodzaak om een bestaande of dreigende faillissementsrechtelijke schuldenlast van ÖVAG te vermijden, mits voldaan is aan de andere voorwaarden in de bovengenoemde aanvullende overeenkomst. De einddatum voor de waardering van de met zekerheden gedekte vorderingen uit de pool van vorderingen op basis van bijlage 1 van de overeenkomst inzake een garantie tegen wanbetaling van 15 maart 2013, zoals gewijzigd door de aanvullende overeenkomst, is 31 december 2015. Na die datum zullen geen verdere vorderingen worden aanvaard.
            2.6.   Het liquidatieplan van ÖVAG strekt tot liquidatie van de activa tot 31 december 2017. Bovendien zal het liquidatieplan ÖVAG een positieve restwaarde opleveren. Als gedeeltelijke compensatie voor de vermindering van het aandelenkapitaal van ÖVAG dat in handen is van Oostenrijk, zullen het Verbund en de Volksbanken Holding eGen hun vorderingen op de restwaarde van ÖVAG cederen aan Oostenrijk. Verder verbindt het Verbund zich ertoe om ernaar te streven dat ook de andere aandeelhouders van ÖVAG hun vorderingen aan Oostenrijk cederen.
            3.   Verkoop van participaties van ÖVAG

            ÖVAG zal bij de toepassing van de onderhavige versie van de herstructureringsovereenkomst met Oostenrijk van 23 juni 2015 (hierna „herstructureringsovereenkomst” genoemd) alle aandelen in RZB vóór 31 december 2017 volledig van de hand doen („signing”).
            4.   Maatregelen van de RZB

            Oostenrijk ziet erop toe dat de geplande maatregelen van de Raiffeisen Zentralbank Österreich AG (RZB) ter vermindering van het aandelenkapitaal van ÖVAG, zoals bepaald in de herstructureringsovereenkomst van 26 april 2012, op […] voor het resterende bedrag van [0-20] miljoen EUR zijn uitgevoerd.
            5.   Toekomstige winstuitkering door het Verbund

            5.1.   Winstuitkeringen door in het Kreditinstituteverbund der Volksbanken geconsolideerde entiteiten op grond van § 30a lid 1 BWG aan derden (natuurlijke personen of rechtspersonen) zijn in principe enkel toegestaan mits aan de voorwaarden in de punten 5.2 tot 5.6 van deze overeenkomst is voldaan.
            5.2.   Het gebruik van het winstbewijs door Oostenrijk gebeurt volgens de voorwaarden van de herstructureringsovereenkomst; zo geeft de niet-inachtneming van de hierin omschreven drempelwaarden Oostenrijk het recht om te beschikken over de aandelen in VBWB die het overeenkomstig de herstructureringsovereenkomst heeft ontvangen.
            5.3.   Het gebruik van het winstbewijs door Oostenrijk overeenkomstig de herstructureringsovereenkomst gebeurt bij voorrang en voor ten minste het bedrag van de uitkering.
            5.4.   Het totale bedrag van alle uitkeringen is beperkt tot [5-8] miljoen EUR per jaar.
            5.5.   Oostenrijk ontvangt een van punt 5.3 onafhankelijke compensatie die even hoog is als de uitkering. Winstuitkeringen op bestanddelen van het eigen vermogen die na 29 juni 2015 ter versterking en tot herstel van het Verbund zijn getekend, geven geen aanleiding tot een compensatiebetaling aan Oostenrijk.
            5.6.   Het Verbund brengt vers extern tier 1-kernkapitaal aan (netto, na aftrek van terugbetalingen) voor ten minste een bedrag dat gelijk is aan de som van de jaarlijkse uitkeringen en compensaties (ter vervanging van ingehouden winsten).
            6.   Verbod op dividenden van ÖVAG

            ÖVAG keert tot het einde van de afwikkeling geen dividenden uit. Voor zover zij juridisch gescheiden zijn, blijven betalingen ter vergoeding van steunmaatregelen hierdoor onverlet.
            7.   Verbod op prijsleiderschap

            Zonder voorafgaande toestemming van de Commissie biedt Live Bank tot het einde van de afwikkeling voor deposito's geen betere rentevoorwaarden (voor alle looptijden) aan dan de concurrent met de op twee na beste voorwaarden op de Oostenrijkse markt op het gebied van rechtstreekse onlinebanking.
            8.   Vertegenwoordiging van Oostenrijk in de Volksbank Wien-Baden AG als centrale instelling van het Verbund

            8.1.   Oostenrijk ontvangt vanaf de splitsing van ÖVAG en de overheveling van de functie van centrale instelling van het Verbund aan VBWB een deelneming van 25 % plus één aandeel („25 % + 1”), kosteloos overgedragen door het Verbund.
            8.2.   In geval van niet-terugbetaling overeenkomstig punt 9.3 van deze overeenkomst ontvangt Oostenrijk nog aandelen in VBWB tot een totaal aandeel van [26-40] %, die door het Verbund kosteloos worden overgedragen. Oostenrijk krijgt bovendien het recht te beschikken over alle aangehouden aandelen in overeenstemming met de bepalingen van de herstructureringsovereenkomst.
            8.3.   Het Verbund verzekert Oostenrijk het recht op de helft van de door de eigenaars aan te wijzen leden van de raad van toezicht van VBWB.
            9.   Vergoeding voor de steun

            9.1.   De door Oostenrijk aan ÖVAG toegekende activagarantie van 100 miljoen EUR blijft vergoed worden met een niet-winstafhankelijke premie van 10 % per jaar.
            9.2.   Overeenkomstig de herstructureringsovereenkomst verleent VBWB Oostenrijk een winstbewijs als compensatie voor het in ÖVAG ten gevolge van de splitsing verminderde participatiekapitaal van de overheid van 300 miljoen EUR. Op de betaling op dat winstbewijs dient het participatiekapitaal van de staat in mindering te worden gebracht, dat bij de splitsing behouden blijft en correct wordt terugbetaald.
            9.3.   De uitkering op het winstbewijs moet bij de goedkeuring van de jaarrekening van de VBWB van […] ten minste [0-50] miljoen EUR en bij de goedkeuring van de jaarrekening van VBWB van […] ten minste [0-100] miljoen EUR bedragen. Wanneer een van deze drempels niet wordt gehaald, moet een nieuw herstructureringsplan worden aangemeld. Er wordt opgemerkt dat de herstructureringsovereenkomst op het moment van de goedkeuring van de jaarrekening van VBWB van […] voorziet in een betaaldrempel van ten minste [0-200] miljoen EUR en op het moment van de goedkeuring van de jaarrekening van VBWB van [2020-2025] in een volledige betaling.
            10.   Andere gedragsregels

            10.1.   ÖVAG en het Verbund verbinden zich tot een verbod op acquisities. Dit betreft zowel het verwerven van ondernemingen met een eigen juridische structuur, aandelen in ondernemingen alsook gebundelde activa die een activiteit of bedrijfsonderdeel vertegenwoordigen. Dit verbod geldt niet voor acquisities die moeten gebeuren met het oog op het behoud van de financiële stabiliteit en/of de stabiliteit van het Verbund, dan wel in het belang van een daadwerkelijke mededinging, voor zover zij vooraf door de Commissie zijn goedgekeurd. Het verbod geldt evenmin voor acquisities die met het oog op het beheer van bestaande verplichtingen van cliënten met betalingsmoeilijkheden tot de normale lopende werkzaamheden van een bank behoren.
            10.2.   ÖVAG en het Verbund gebruiken de toekenning van de steun of de daaruit voortvloeiende voordelen niet voor advertentiedoeleinden.
            10.3.   ÖVAG en het Verbund onderzoeken het stimulerende effect en het passende karakter van hun beloningssystemen en zorgen ervoor — in het kader van de door het burgerlijk recht geboden mogelijkheden — dat deze geen blootstelling aan onevenredige risico's veroorzaken en dat zij op duurzame ondernemingsdoelstellingen op lange termijn gericht zijn en transparant zijn.
            10.4.   Het Verbund breidt de risicomonitoring en het risicotoezicht verder uit en voert een voorzichtig, solide en op duurzaamheid gericht ondernemingsbeleid.
            11.   De monitoring trustee

            11.1.   Oostenrijk ziet erop toe dat de volledige en correcte uitvoering van het herstructureringsplan van ÖVAG evenals de volledige en correcte naleving van alle toezeggingen in deze lijst permanent worden gecontroleerd door een onafhankelijke, voldoende gekwalificeerde en tot geheimhouding gehouden monitoring trustee.
            11.2.   Voor de benoeming, de taakomschrijving, de verplichtingen en de kwijting van de monitoring trustee gelden de procedures zoals die in de bijlage over de trustee zijn beschreven.
            11.3.   Oostenrijk zorgt ervoor dat de Commissie of de trustee tijdens de tenuitvoerlegging van het onderhavige besluit onbeperkt toegang krijgen tot alle informatie die voor het toezicht op die tenuitvoerlegging noodzakelijk is. De Commissie of de trustee kunnen ÖVAG en het Verbund om nadere verklaringen en toelichtingen verzoeken. Oostenrijk, ÖVAG en het Verbund zullen met de Commissie en met de monitoring trustee zeer nauw samenwerken bij alle kwesties die verband houden met het toezicht op de tenuitvoerlegging van dit besluit.”

         (1)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).


title: 2004/742/EG, Euratom:Besluit van de Raad van 28 juni 2004 houdende benoeming van een Frans lid van het Europees Economisch en Sociaal Comité

text:
               30.10.2004

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 328/97

      BESLUIT VAN DE RAAD

   van 28 juni 2004
   houdende benoeming van een Frans lid van het Europees Economisch en Sociaal Comité
   (2004/742/EG, Euratom)
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 259,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name op artikel 167,
   Gelet op Besluit 2002/758/EG, Euratom van de Raad van 17 september 2002 tot benoeming van de leden van het Economisch en Sociaal Comité voor de periode van 21 september 2002 tot en met 20 september 2006 (1),

         Gezien de voordracht van de Franse regering,
   Na het advies van de Commissie te hebben ingewonnen,
   BESLUIT:
   Enig artikel
   Mevrouw Laure BATUT wordt benoemd tot lid van het Europees Economisch en Sociaal Comité, ter vervanging van de heer Jean-Marc BILQUEZ, voor de verdere duur van diens ambtstermijn, dat wil zeggen tot en met 20 september 2006.

      Gedaan te Luxemburg, 28 juni 2004.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         M. CULLEN

      (1)  PB L 253 van 21.9.2002, blz. 9.


title: Besluit van de Raad van 15 juli 1974 houdende sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Tsjaad betreffende de levering van magere-melkpoeder en butteroil als voedselhulp

text:
Nr. L 219/ 40                       Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                    9 . 8 . 74
                                                    BESLUIT VAN DE RAAD
                                                               15 juli 1974
              houdende sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap
               en de Republiek Tsjaad betreffende de levering van magere-melkpoeder en butteroil als
                                                               voedselhulp
                                                              (74/407/EEG)
             DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
               Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzon
               derheid op de artikelen 113 , 114 en 228,
              Gezien de aanbeveling van de Commissie,
              Overwegende dat de Raad bij Verordening (EEG) nr. 3582/73 (1 ) en Verordening (EEG)
              nr. 3583 /73 (2) heeft besloten 800 ton magere-melkpoeder en 150 ton butteroil ter be
              schikking van de Republiek Tsjaad te stellen,
              BESLUIT :
                                                                Artikel 1
              Namens de Gemeenschap wordt de Overeenkomst tussen de Europese Economische
              Gemeenschap en de Republiek Tsjaad betreffende de levering van magere-melkpoeder
              en butteroil als voedselhulp gesloten, waarvan de tekst aan het onderhavige besluit is
              gehecht.
                                                                Artikel 2
              De Voorzitter van de Raad is gemachtigd de personen aan te wijzen die de Overeen
              komst mogen ondertekenen, en hun de bevoegdheid te verlenen, die nodig is om de
              Gemeenschap te binden .
              Gedaan te Brussel, 15 juli 1974.
                                                                               Voor de Raad
                                                                               De Voorzitter
                                                                             Christian BONNET
              (*) PB nr. L 359 van 28 . 12 . 1973 , blz. 50.
              (2) PB nr. L 359 van 28 . 12 . 1973 , blz. 51 .


title: 66/176/EEG: Besluit van de Raad van 2 maart 1965 tot het verlenen van kwijting aan de Commissie inzake de uitvoering van de verrichtingen van het Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 1962

text:
19 . 3 . 66               PUBLIKATIEBLAD        VAN DE     EUROPESE     GEMEENSCHAPPEN                      703/66
                   EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP
                                               MEDEDELINGEN
                                                    DE RAAD
                                             BESLUIT VAN DE RAAD
                                                  van 2 maart 1965
          tot het verlenen van kwijting aan de Commissie inzake de uitvoering van de verrich
                    tingen van het Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 1962
                                                      (66 176/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE ECONOMISCHE                            BESLUIT :
GEMEENSCHAP,
                                                                                Artikel 1
        Gelet op Verordening no . 5 tot bepaling van
de wijze waarop de financiële bijdragen worden                      De Raad stelt de rekening van het Ontwik
afgeroepen en overgemaakt, de begroting wordt                  kelingsfonds per 31 december 1962 als volgt vast :
ingericht en de middelen van het Fonds voor de
ontwikkeling van de landen en gebieden overzee                 Ontvangsten :
worden beheerd, inzonderheid op artikel 16 (*),
                                                                    op een bedrag van         527.729.576,57 R.E.
        Gezien de balans en.de jaarrekening van het
Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 1962 ,              Uitgaven (betalingen) :
        Gezien het verslag van de Controlecommissie                 op een bedrag van          72.450.370,39 R.E.
over de rekeningen van het begrotingsjaar 1962 ,
waaraan de antwoorden van de Commissie zijn
gehecht (2),                                                                        Artikel 2
        Overwegende dat in het algemeen de uitvoering               De Raad verleent de Commissie kwijting
van de verrichtingen van het Ontwikkelingsfonds                inzake de uitvoering van de verrichtingen van het
voor het begrotingsjaar 1962 door de Commissie                 Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 1962.
op zodanige wijze heeft plaatsgevonden dat haar
kwijting moet worden verleend inzake de uitvoering
van deze verrichtingen,                                             Gedaan te Brussel, 2 maart 1965 .
                                                                                Voor de Raad
 H PB no. 33 van 31.12.1958, blz. 681 /58.                                                   De Voorzitter
 (2) Dit verslag is bij de Instellingen van de Gemeenschap
     verkrijgbaar.                                                                 M. COUVE DE MURVILLE