Avis juridique important

|

31994D1110

Besluit nr. 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994 betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998)

Publicatieblad Nr. L 126 van 18/05/1994 blz. 0001 - 0033 Bijzondere uitgave in het Fins: Hoofdstuk 13 Deel 26 blz. 0055  Bijzondere uitgave in het Zweeds: Hoofdstuk 13 Deel 26 blz. 0055

BESLUIT Nr.  1110/94/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 26 april 1994 betreffende het vierde  kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communautaire werkzaamheden op het gebied van  onderzoek, technische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998)HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid  1, Gezien het voorstel van de Commissie (1), Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2), Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (3), Overwegende dat krachtens artikel 130 F van het Verdrag de Gemeenschap zich op het gebied van  onderzoek en technologische ontwikkeling ten doel stelt de wetenschappelijke en technologische  grondslagen van de industrie van de Gemeenschap te versterken en de ontwikkeling van haar  internationale concurrentiepositie te bevorderen, alsmede de onderzoekactiviteiten te bevorderen  die voor de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap op andere gebieden nodig worden geacht; Overwegende dat het belangrijk is dat de Gemeenschap en de Lid-Staten hun activiteiten op het  gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling cooerdineren, ten einde de wederzijdse samenhang  van het beleid van de Lid-Staten en het beleid van de Gemeenschap te verzekeren; Overwegende dat krachtens de artikelen 130 F, lid 3, en 130 I, lid 1, van het Verdrag een  meerjarenkaderprogramma dient te worden vastgesteld, waarin alle activiteiten van de Gemeenschap op  het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling, met inbegrip van demonstratieprojecten,  hierna "OTO" genoemd, zijn opgenomen; Overwegende dat de Raad bij Besluit 90/221/Euratom, EEG (4) een thans nog in uitvoering verkerend  derde kaderprogramma voor de periode van 1990 tot en met 1994 heeft vastgesteld; dat de Commissie  op 9 april 1992 een overzicht van de stand van zaken bij de uitvoering van het derde kaderprogramma  heeft ingediend; dat de Raad bij Besluit 93/167/Euratom, EEG voor een aanvullende financiering voor  de laatste twee jaar van de uitvoering van het derde kaderprogramma heeft gezorgd; Overwegende dat de Commissie op 18 november 1992 een document heeft ingediend over de toekomst van  het EGKS-Verdrag en over de financiële activiteiten in het kader daarvan tot in het jaar 2002,  waarin het Verdrag afloopt; Overwegende dat de communautaire OTO-activiteiten geconcentreerd moeten blijven op algemeen en  preconcurrentieel onderzoek dat van multisectoriële toepassing moet zijn; dat moet worden gestreefd  naar meer wisselwerking tussen deze activiteiten en de activiteiten die worden ondernomen in het  kader van Eureka; Overwegende dat de Europese Raad tijdens zijn bijeenkomst van 12 december 1992 in Edinburgh heeft  verklaard dat de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling (O & O) gelijke tred moeten houden met de  totale uitgaven voor de interne beleidsmaatregelen van categorie 3 van de financiële  vooruitzichten, en tussen de helft en twee derde van het totaalbedrag moeten blijven; Overwegende dat de OTO-activiteiten van de Gemeenschap rekening moeten houden met ethische  overwegingen; Overwegende dat de Gemeenschap alleen hoogwaardige OTO-activiteiten dient te steunen; Overwegende dat de OTO-activiteiten van de Gemeenschap, overeenkomstig de in het Verdrag  neergelegde doelstellingen, de totstandbrenging van een welvarende Gemeenschap moeten bevorderen,  die gebaseerd is op industriële concurrentiekracht, de kwaliteit van het bestaan en duurzame  ontwikkeling; dat het ook wenselijk is dat die activiteiten bijdragen tot ondersteuning van de  economische groei en tot een hoge graad van werkgelegenheid; Overwegende dat de kleine en middelgrote ondernemingen een belangrijke bijdrage tot het  innovatieproces kunnen leveren en bij de uitvoering van de OTO-activiteiten van de Gemeenschap een  belangrijke rol behoren te vervullen; dat derhalve aan de specifieke behoeften van dergelijke  ondernemingen bijzondere aandacht dient te worden geschonken, ten einde hun toegang tot informatie  te vergemakkelijken, hun daadwerkelijke deelneming aan de communautaire programma's te stimuleren  en hun vermogen om de resultaten van die programma's te benutten, te verbeteren waar zulks passend  is; Overwegende dat bij de uitwerking en de uitvoering van het beleid en van de acties van de  Gemeenschap rekening moet worden gehouden met de doelstellingen inzake de versterking van de  economische en sociale samenhang; dat het kaderprogramma van de Gemeenschap, samen met andere  communautaire instrumenten, zijn rol moet spelen door bij te dragen tot de versterking van de  capaciteit en het potentieel op wetenschappelijk en technologische gebied in alle delen van de  Gemeenschap; Overwegende dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, de Gemeenschap slechts moet optreden  indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de Lid-Staten  kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden  beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt; Overwegende dat de communautaire OTO-inspanning voorts vooral gericht moet zijn op activiteiten die  zorgvuldig zijn uitgekozen op grond van duidelijke criteria; Overwegende dat in artikel 130 G van het Verdrag wordt voorzien in vier activiteiten die door de  Gemeenschap moeten worden ondernomen ter verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 130 F; Overwegende dat de eerste activiteit, die betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van  OTO-programma's, het hoofdbestanddeel van het kaderprogramma dient te vormen; Overwegende dat het bij de tweede, derde en vierde activiteit gaat om respectievelijk  internationale samenwerking, verspreiding en exploitatie van OTO-resultaten en de stimulering van  de opleiding en de mobiliteit van onderzoekers; dat elk van de specifieke programma's die onder de  eerste activiteit vallen, soortgelijke activiteiten kunnen omvatten op een wijze die passend is  voor een goede tenuitvoerlegging van deze programma's en voor zover dat daarvoor vereist is; Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) bijdraagt tot de uitvoering van  het kaderprogramma, vooral daar waar het de passende bevoegdheid heeft om objectieve en  onafhankelijke expertise te bieden ten behoeve van het communautaire beleid in de diverse sectoren;  dat het GCO voorts geleidelijk in aanmerking zal komen voor via werkzaamheden onder contract  beschikbaar gekomen middelen en voor wetenschappelijk en technische ondersteunende activiteiten die  geschikt zijn voor een concurrentiële aanpak; Overwegende dat in een afzonderlijk besluit van de Raad overeenkomstig artikel 130 J van het  Verdrag de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, alsmede  de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten worden bepaald; Overwegende dat het kaderprogramma overeenkomstig artikel 130 I, lid 3, van het Verdrag ten uitvoer  wordt gelegd door middel van specifieke programma's; dat het kaderprogramma eveneens ten uitvoer  kan worden gelegd met de middelen waarin wordt voorzien door de artikelean 130 K tot en met 130 N  van het Verdrag; Overwegende dat het interdisciplinaire karakter van de in dit kaderprogramma te ondernemen  activiteiten nauwe samenwerking tussen de verschillende horizontale onderzoekprogramma's vereist; Overwegende dat aspectenonderzoek en toezicht moeten worden geïntensiveerd en uitgebreid ten einde  de doeltreffendheid van het OTO-beleid te vergroten; Overwegende dat de stand van zaken bij de uitvoering van het vierde kaderprogramma permanent en  systematisch dient te worden gevolgd; dat de Commissie overeenkomstig artikel 130 P van het Verdrag  aan het begin van elk jaar aan het Europees Parlement en de Raad informatie zal bezorgen over de  tenuitvoerlegging van het kaderprogramma; dat het beheer van het programma en de resultaten van de  ondernomen activiteiten vóór de indiening door de Commissie van het voorstel voor het vijfde  kaderprogramma onafhankelijk dienen te worden beoordeeld; Overwegende dat er ook een technologisch aspectenonderzoek moet worden verricht van de eventuele  risico's, voor- en nadelen van de in dit kaderprogramma ontwikkelde nieuwe technologieën; Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 I, lid 1, van het Verdrag het totale maximumbedrag, de  nadere regels voor de financiële deelneming van de Gemeenschap aan het kaderprogramma en de  onderscheiden deelbedragen voor elk van de overwogen activiteiten dienen te worden vastgesteld; Overwegende dat het, om de samenhang te bewaren tussen de communautaire OTO-acties en de acties die  op grond van het EGA-Verdrag worden ondernomen, noodzakelijk is het besluit betreffende het  kaderprogramma voor onderzoek en onderwijs op het gebied van kernenergie samen met en voor dezelfde  duur als dit kaderprogramma vast te stellen; Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd, BESLUITEN: Artikel 1 1. Voor de periode van 1994 tot en met 1998 wordt een meerjarenkaderprogramma voor activiteiten van  de Gemeenschap op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie, hierna het  "vierde kaderprogramma" genoemd, vastgesteld. 2. Het vierde kaderprogramma omvat alle activiteiten van de Gemeenschap op het gebied van onderzoek  en technologische ontwikkeling, met inbegrip van demonstratieprojecten. De definitie van  demonstratieprojecten staat in bijlage III. 3. Het totale bedrag voor de financiële deelneming van de Gemeenschap aan het vierde kaderprogramma  beloopt maximaal 11 046 miljoen ecu. Hiervan is 5 472 miljoen ecu bestemd voor de periode 1994-1996  en 5 574 miljoen ecu voor de periode 1997-1998. Uiterlijk op 30 juni 1996 herzien het Europees  Parlement en de Raad, volgens de procedure van artikel 130 I, leden 1 en 2, van het Verdrag, het  totale maximumbedrag, in het licht van een evaluatie van de stand van de uitvoering van het  kaderprogramma, van de bijdrage van dit programma aan het internationale concurrentievermogen van  de industrie in de Gemeenschap, van het rendement en van de ontwikkeling van de financiële  vooruitzichten van de Europese Unie, en kunnen zij dit verhogen tot 11 641 miljoen ecu. De  onderscheiden deelbedragen voor elk van de activiteiten waarin het programma voorziet, evenals de  verdeling van de middelen over de verschillende thema's van de eerste activiteit, zijn in bijlage I  vastgesteld. 4. De bij de ter uitvoerlegging van het vierde kaderprogramma toe te passen selectiecriteria zijn  in bijlage II opgenomen. 5. De wetenschappelijke en technologische doelstellingen die met de activiteiten moeten worden  verwezenlijkt overeenkomstig de bovengenoemde criteria, alsmede de daarmee samenhangende  prioriteiten en de grote lijnen van deze activiteiten, zijn in bijlage III opgenomen. Artikel 2 1. Het vierde kaderprogramma wordt ten uitvoer gelegd door middel van specifieke programma's die  binnen elke activiteit worden ontwikkeld; in elk specifiek programma worden met inachtneming van de  wetenschappelijke en technologische doelstellingen in bijlage III exacte doelstellingen, alsmede de  nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen  vastgesteld. 2. Voor zover nodig kan voor de tenuitvoerlegging van het vierde kaderprogramma worden besloten tot  aanvullende programma's in de zin van artikel 130 K, tot deelneming door de Gemeenschap aan  OTO-programma's die door verscheidene Lid-Staten worden opgezet in de zin van artikel 130 L, of ook  tot het in het leven roepen van gemeenschappelijke ondernemingen of andere structuren in de zin van  artikel 130 N. Tevens kunnen samenwerkingsovereenkomsten in de zin van artikel 130 M, tweede  alinea, worden gesloten met derde landen of internationale organisaties. Artikel 3 De nadere regels voor de financiële deelneming van de Gemeenschap aan het vierde kaderprogramma  zijn gebaseerd op de specifieke bepalingen met betrekking tot OTO-kredieten van het Financieel  Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, zoals aangevuld  in bijlage IV bij dit besluit. Artikel 4 1. Op passende wijze bijgestaan door onafhankelijke externe deskundigen volgt de Commissie de stand  van zaken bij de tenuitvoerlegging van het vierde kaderprogramma permanent en systematisch aan de  hand van de in bijlage II vermelde criteria, waaronder het bijdragen tot de economische en sociale  samenhang van de Gemeenschap en de in bijlage III vermelde wetenschappelijke en technologische  doelstellingen. Zij beoordeelt met name of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële  middelen nog steeds aan de situatie, zoals die zich heeft ontwikkeld, beantwoorden. Zij dient in  voorkomend geval voorstellen in ten einde het kaderprogramma aan de hand van de resultaten van dat  onderzoek aan te passen of aan te vullen. Aan het begin van elk jaar legt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een verslag voor  over de activiteiten inzake OTO en verspreiding van de resultaten in het voorafgaande jaar, alsmede  over het werkprogramma van het lopende jaar. 2. De Commissie laat door onafhankelijke bevoegde deskundigen een externe evaluatie uitvoeren van  het beheer en van de resultaten van de activiteiten van de Gemeenschap in de loop van de vijf aan  deze evaluatie voorafgaande jaren. Zij stelt het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en  Sociaal Comité van deze evaluatie en conclusies, vergezeld van haar opmerkingen, in kennis,  alvorens haar voorstel voor een vijfde kaderprogramma in te dienen. 3. Ten einde er onder meer toe bij te dragen dat het kaderprogramma op een kosteneffectieve wijze  ten uitvoer wordt gelegd, wordt binnen elk specifiek programma gezorgd voor een systematisch  toezicht, met passende bijstand van onafhankelijke externe deskundigen, en, bij voltooiing van het  programma, een onafhankelijke evaluatie aan de hand van de precieze doelstellingen als bedoeld in  artikel 2; de wijze waarop een dergelijke evaluatie wordt uitgevoerd, wordt in elk specifiek  programma vastgelegd. Gedaan te Brussel, 26 april 1994. Voor het Europees Parlement De Voorzitter E. KLEPSCH Voor de Raad De Voorzitter C. SIMITIS (1) PB nr. C 230 van 26. 8. 1993, blz. 4. (2) Advies van 25 november 1993 (nog niet bekendgemaakt in het Publikatieblad). (3) Advies van het Europees Parlement van 18. 11. 1993 (PB nr. C 329 van 6. 12. 1993, blz. 264).  Gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 14. 1. 1994 (PB nr. C 101 van 9. 4. 1994, blz. 21) en  besluit van het Europees Parlement van 9. 2. 1994 (PB nr. C 61 van 28. 2. 1994). (4) PB nr. L 117 van 8. 5. 1990, blz. 28. Besluit gewijzigd bij Besluit 93/167/Euratom, EEG (PB nr.  L 69 van 20. 3. 1993, blz. 43).  BIJLAGE I VIERDE KADERPROGRAMMA (1994-1998) BEDRAGEN EN VERDELING >RUIMTE VOOR DE TABEL>  Indicatieve verdeling van thema's en ontwerpen binnen de eerste activiteit In miljoen ecu (huidige  prijzen) A. Informatie- en communicatietechnologie 3 405 1. Telematicatechnologie 843 2.  Communicatietechnologie 630 3. Informatietechnologie 1 932 B. Industrietechnologie 1 995 4.  Industrie- en materiaaltechnologie 1 707 5. Meet- en testmethode 288 C. Milieu 1 080 (7) 6. Milieu  en klimaat 852 7. Wetenschappen en technologie met betrekking tot de zee 228 D. Biowetenschappen en  biotechnologie 1 572 8. Biotechnologie 552 9. Biogeneeskunde en gezondheid 336 10. Landbouw en  visserij (inclusief agro-industrie, levensmiddelentechnologie, bosbouw, aquacultuur en  plattelandsontwikkeling) 684 E. 11. Niet-nucleaire energie 1 002 F. 12. Vervoer 240 G. 13.  Specifiek sociaal-economisch onderzoek 138 9 432 (1) (2) (1) Waarvan 600 miljoen ecu voor  de operationele begroting van het GCO. (2) Waarvan 91 miljoen ecu voor in het programma opgenomen wetenschappelijke en technische  ondersteunende activiteiten die geschikt zijn voor een concurrentiële aanpak. (3) Naast de voor de derde activiteit uitgetrokken middelen wordt gemiddeld 1 % van de totale  begroting van het vierde kaderprogramma uitgetrokken voor de verspreiding en exploitatie van de  resultaten, in het kader van de eerste activiteit. Er vindt nauwe cooerdinatie plaats tussen de  activiteiten betreffende de verspreiding en exploitatie van de resultaten in het kader van de  specifieke programma's van de eerste en de derde activiteit. (4) Waarvan 37 miljoen ecu voor de wetenschappelijke en technische ondersteuning van het  communautaire beleid op andere gebieden, welk bedrag op concurrentiële basis zal worden  toegewezen. (5) Tegelijk met dit programma is een kaderprogramma vastgesteld van communautaire activiteiten op  het gebied van onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1994-1998),  voor een totaalbedrag van 1 254 miljoen ecu, waarmee het totaalbedrag voor communautaire  OTO-activiteiten op 12 000 miljoen ecu wordt gebracht. (6) Met een mogelijke verhoging tot 11 641 miljoen ecu, overeenkomstig artikel 1, lid 3. (7) Ook op verschillende andere deelgebieden van de eerste activiteit zullen milieugebonden  onderzoekprojecten worden uitgevoerd, met name op het gebied van industriële technologie, energie  en vervoer.  BIJLAGE II SELECTIECRITERIA VOOR DE COMMUNAUTAIRE ACTIES Communautaire activiteiten op  het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling en van demonstratie dienen de door de  Lid-Staten ondernomen activiteiten aan te vullen en toegespitst te zijn op welomschreven  doelstellingen. De projecten moeten worden geselecteerd op basis van het wetenschappelijk en  technisch gehalte. De activiteiten dienen: - de technologische grondslag van de communautaire industrie te versterken en haar de nodige kennis  en know-how te verschaffen om op internationaal niveau beter te concurreren, en/of - bij te dragen tot de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid in andere sectoren. De Gemeenschap dient, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, slechts op te treden indien en  voor zover de doelstellingen niet voldoende door de Lid-Staten kunnen worden verwezenlijkt en  derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Gemeenschap  kunnen worden verwezenlijkt. Het optreden van de Gemeenschap gaat niet verder dan wat nodig is om  de doelstellingen van het Verdrag te verwezenlijken. De activiteiten moeten bijdragen tot het verwezenlijken van de algemene doelstellingen van de  Gemeenschap, zoals de bevordering van duurzame ontwikkeling en de verbetering van de kwaliteit van  het bestaan van de burgers van de Gemeenschap. De activiteiten moeten worden geselecteerd op basis  van een strenge voorafgaande beoordeling. Zij dienen tevens op korte, middellange of lange termijn  voordelen (toegevoegde waarde) op te leveren en bij te dragen tot het optimaliseren van de  kosteneffectiviteit, waarbij de middelen in verhouding moeten staan tot de vastgelegde  doelstellingen. De onderzoekactiviteiten moeten toegespitst blijven op aspecifiek en preconcurrentieel onderzoek  met multisectoriële toepassingsmogelijkheden. Met name de onderstaande criteria moeten worden gehanteerd om een communautair optreden te  rechtvaardigen: - grootschalig onderzoek waarvoor de Lid-Staten niet, of althans moeilijk, de nodige middelen en de  nodige mankracht kunnen leveren; - onderzoek waarvan de gezamenlijke uitvoering duidelijke voordelen biedt, zelfs indien rekening  wordt gehouden met de extra kosten die iedere internationale samenwerking veroorzaakt; - onderzoek dat, gezien de complementariteit van de nationale activiteiten op een deel van een  bepaald werkterrein, tot significante resultaten kan leiden voor de Gemeenschap in haar geheel,  wanneer voor de oplossing van de problemen onderzoek op grote schaal - met name vanuit geografisch  oogpunt - noodzakelijk is; - onderzoek dat bijdraagt tot de verwezenlijking van de interne markt en, voor zover daaraan  behoefte blijkt te bestaan, tot de opstelling van uniforme normen en standaarden; - onderzoek dat ertoe bijdraagt de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap te  versterken en de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel te bevorderen en dat in  overeenstemming is met het beoogde wetenschappelijke en technische gehalte; - onderzoekactiviteiten die bijdragen tot de mobilisatie of verbetering van het Europese  wetenschappelijke en technische potentieel en activiteiten die de cooerdinatie tussen nationale  OTO-programma's, tussen nationale en communautaire OTO-programma's, en tussen communautaire  programma's en het werk in andere internationale fora verbeteren.  BIJLAGE III WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN In deze bijlage wordt  een beschrijving gegeven van de wetenschappelijke en technologische doelstellingen, met inbegrip  van de mechanismen voor de tenuitvoerlegging ervan. De activiteiten die onder het kaderprogramma vallen, omvatten alle communautaire OTO-inspanningen.  Er wordt mee beoogd het concurrentievermogen van de Europese industrie en de kwaliteit van het  bestaan te verbeteren en zij zijn erop gericht de wetenschappelijke en technologische grondslag te  leggen die nodig is ter ondersteuning van een duurzame ontwikkeling, milieubescherming en andere  gemeenschappelijke beleidsmaatregelen. Voortbordurend op het industriebeleid van de Gemeenschap en ten einde te voldoen aan de toenemende  behoeften van de maatschappij, dienen deze activiteiten in het bijzonder bij te dragen tot de  verwezenlijking van een aantal meer specifieke doelstellingen: - efficiënte en betrouwbare infrastructuren, bij voorbeeld op het gebied van informatie en  communicatie, evenals infrastructuur die voldoet aan de vereisten van het communautaire vervoers-  en energiebeleid; - efficiënt, schoon en veilig produceren op basis van een moderne produktieorganisatie, waarbij  rekening wordt gehouden met de menselijke factoren; - milieubescherming tot een concurrentiefactor voor de industrie maken; - verbetering van de kwaliteit van het bestaan, met het accent op gezondheidszorg en hygiëne; - zorgen voor de technologische en industriële integratie binnen de interne markt (vooral door een  betere cooerdinatie tussen het OTO-beleid en het normalisatiebeleid); - vooruitlopen op de technologische en industriële veranderingen, zodat beter rekening kan worden  gehouden met de behoeften van de markt en de maatschappij, zoals bij voorbeeld een hoog  werkgelegenheidsniveau; - de synergie tussen de internationale samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie en  de externe activiteiten van de Gemeenschap versterken; - zorgen voor een efficiënte verspreiding van de wetenschappelijke en technologische vooruitgang in  het gehele economische en maatschappelijke bestel, met name het midden- en kleinbedrijf (MKB); - het leren omgaan met de nieuwe technologieën aanmoedigen. Ter verwezenlijking van die doelstellingen, onderneemt de Gemeenschap vier activiteiten: - onder de eerste activiteit vallen de programma's voor onderzoek, technologische ontwikkeling en  demonstratie; - bij de tweede activiteit gaat het om de bevordering van de samenwerking op het gebied van OTO  tussen de Gemeenschap en derde landen en internationale organisaties; - de derde activiteit betreft de verspreiding en optimalisatie van de resultaten van de  communautaire werkzaamheden op het gebied van OTO; - de vierde activiteit omvat de werkzaamheden ter stimulering van de opleiding en de mobiliteit van  de onderzoekers in de Gemeenschap. Bij de selectie van de OTO-acties in de context van deze activiteiten moet rekening worden gehouden  met de noodzaak van een grotere bundeling van de inspanningen ten einde de toegevoegde waarde van  de communautaire OTO-acties te vergroten. De Gemeenschap moet streven naar een harmonieuze ontwikkeling van haar wetenschappelijke en  technologische potentieel. Bij de vaststelling van de prioriteiten voor onderzoek moet binnen de  eerste activiteit rekening worden gehouden met de belangen en de mogelijkheden van alle Lid-Staten,  ook van de minder ontwikkelde regio's en landen. De communautaire steun voor OTO-activiteiten binnen de eerste activiteit zal gericht blijven op  aspecifiek en preconcurrentieel onderzoek met multisectoriële toepassingsmogelijkheden. Hieronder  vallen ook de onderzoek- en ondersteuningswerkzaamheden van het GCO van institutionele aard,  alsmede wetenschappelijke en technische ondersteunende activiteiten die geschikt zijn voor een  concurrentiële aanpak. Bovendien zullen de communautaire activiteiten op bepaalde grote thema's  worden gericht. Op die manier moet het Europese onderzoek de meest doelmatige bijdrage kunnen  leveren tot het oplossen van de problemen waarmee het bedrijfsleven en de samenleving worden  geconfronteerd. Er zal geen financiële steun worden verleend aan de ontwikkeling van produkten of  procédés. Er moet een praktische aanpak worden uitgewerkt om een efficiënte interface tot stand te brengen  tussen horizontale onderzoekprogramma's en de behoeften van de industrie. Met het oog hierop zal de  Commissie te rade gaan bij de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, onderzoekinstellingen en  gebruikers. Ook zal de Commissie de werkzaamheden die in de verschillende horizontale  onderzoekprogramma's worden opgenomen, cooerdineren. Eureka blijft het belangrijkste mechanisme voor de ondersteuning van OTO-werkzaamheden die meer  marktgericht zijn. De synergie tussen de communautaire activiteiten en Eureka zal worden versterkt.  Daartoe zullen, met inachtneming van de specifieke aspecten van elk kader, de volgende  doelstellingen worden nagestreefd: flexibele en actieve samenwerking tussen de vertegenwoordigers  van de Eureka-projecten en van de communautaire projecten via een regelmatige  informatie-uitwisseling, het dirigeren van de voorgestelde O & O-projecten naar het meest passende  kader en een betere wisselwerking tussen het beleid van de Gemeenschap in de verschillende sectoren  en de Eureka-projecten, in het bijzonder via grotere deelneming van de Gemeenschap aan deze  projecten, met inachtneming van de communautaire procedures. De mogelijkheden voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie van het midden- en kleinbedrijf, de  instellingen voor hoger onderwijs en de onderzoekcentra zullen met aandacht worden gevolgd.  Onderling partnerschap zal worden gestimuleerd. Er zal name naar worden gestreefd om de communautaire programma's gemakkelijker toegankelijk te  maken voor het midden- en kleinbedrijf door algemeen de aanpak te hanteren waarbij snel kan worden  gereageerd op hun spontane voorstellen (technologische stimulering) en waarbij zal worden  voortgebouwd op de ervaring die is opgedaan met de Craft-actie en met de  Brite-Euram-haalbaarheidspremies. Wat betreft demonstratieprojecten, is het de bedoeling aan te tonen dat een nieuwe technologie  technisch gezien haalbaar is en welke economische voordelen zij eventueel oplevert. De projecten  dienen preconcurrentieel te zijn, en moeten als zodanig toegespitst zijn op de toepassing van  nieuwe technologieën, waarbij de deelneming van zowel de producenten als de gebruikers vereist is. Binnen de verschillende thema's zal waar passend ook het fundamentele onderzoek de nodige aandacht  krijgen. Voor elk onderzoekgebied is vooral ook bekeken in hoeverre er mogelijkheden zijn voor samenwerking  tussen en cooerdinatie van de nationale en de communautaire en, eventueel, Europese activiteiten.  Naast de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening rond een aantal onderzoekthema's zullen meer  gecooerdineerde werkzaamheden worden opgezet, zodat deze samenwerking rond een grotere  verscheidenheid van onderwerpen kan worden bevorderd zonder dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan de  criteria van bijlage II. Met name moet er ook naar worden gestreefd dat de werkzaamheden van het  GCO en de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening elkaar aanvullen. Voorts zal het GCO geleidelijk moeten gaan concurreren voor de middelen die beschikbaar zijn uit  hoofde van de activiteiten van het kaderprogramma die geen eigen werkzaamheden vormen, waaronder  ondersteunende activiteiten die zich lenen voor een concurrentiële aanpak. In de context van het  transnationale karakter van het communautaire onderzoek kunnen de GCO-instituten samenwerken met  een of meer partners in gelijk welke Lid-Staat. Het overleg met de representatieve wetenschappelijke, technische en industriële organisaties van de  Gemeenschap, vooral ter bepaling van de opties voor het wetenschaps- en technologiebeleid op  Europees niveau, zal worden geïntensiveerd. Afgezien van het specifieke themagerichte sociaal-economische onderzoek, dat in de eerste  activiteit is opgenomen, zal binnen elk thema van de eerste activiteit en in het kader van de  tweede, de derde en de vierde activiteit onderzoek op het gebied van de menswetenschappen en de  sociale wetenschappen worden gekoppeld aan het natuurwetenschappelijk en technisch onderzoek,  vooral om de sociaal-economische context en de mogelijke gevolgen van de voorgenomen werkzaamheden  te bestuderen. Onderzoekactiviteiten die eventueel ook voor de kolen- en staalindustrie van belang kunnen zijn,  zullen worden opgenomen in de desbetreffende thema's van de eerste activiteit, op voorwaarde dat  zij voldoen aan de criteria van het kaderprogramma, in het bijzonder wat betreft hun  preconcurrentiële en multisectoriële aard. De werkzaamheden voor wetenschappelijke en technologische samenwerking met derde landen en  internationale organisaties, die voor beide partijen interessant zijn, worden gedeeltelijk  gecentraliseerd uitgevoerd (tweede activiteit) en gedeeltelijk binnen de thema's van de eerste  activiteit, wanneer daardoor de doelstellingen in de context van deze thema's kunnen worden  verwezenlijkt. Internationale samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie kan een  bijdrage leveren tot het economische rendement van de communautaire OTO-activiteiten. Er moet  worden gestreefd naar de nodige samenhang op dit gebied tussen het onderzoekbeleid van de  Lid-Staten en van de Gemeenschap. De regels voor de verspreiding van de kennis die voortkomt uit de specifieke programma's en de  overige uitvoeringsbepalingen voor het kaderprogramma worden door de Raad vastgesteld. Binnen dit  juridische kader wordt er op een samenhangende en gecooerdineerde wijze aan de verspreiding gewerkt.  Dit houdt in dat er niet alleen een centraal beheersniveau moet zijn (de derde activiteit), maar  dat er ook binnen de onder de eerste activiteit vallende specifieke programma's regelingen voor de  verspreiding moeten zijn. Hierbij gaat het ook om de verspreiding van de informatie over de communautaire programma's en  projecten ten einde de toegang tot informatie voor het midden- en kleinbedrijf en  onderzoeklaboratoria in de publieke en privé-sector te vergemakkelijken. Met het oog hierop zal in  het kader van de derde activiteit ook de oprichting of uitbreiding van relaiscentra die de  verspreiding en de optimale benutting van de resultaten op nationaal of regionaal niveau overnemen,  worden gestimuleerd. Het is weliswaar duidelijk dat de exploitatie van de resultaten in eerste instantie onder de  verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven en de laboratoria valt, maar in bepaalde gevallen is een  gecooerdineerd optreden van de Gemeenschap met de betrokkenen en met de bevoegde organisaties in de  publieke of privé-sector nodig, vooral op nationaal of regionaal niveau (waaronder met name  bovengenoemde relaiscentra), ten einde bepaalde resultaten te beschermen, het verwerken van nieuwe  technologieën te vergemakkelijken en de overdracht van innovatie te optimaliseren. Onder de derde  activiteit valt ook ad hoc wetenschappelijk onderzoek op concurrentiële basis ten behoeve van  andere Commissiediensten ter ondersteuning van het communautaire beleid in de diverse sectoren, dat  niet onder de eerste activiteit valt. Binnen elk thema van de eerste activiteit wordt er gewerkt aan opleiding en mobiliteit van de  onderzoekers om ervoor te zorgen dat de gebruikers op de gebieden die voor de Gemeenschap  prioriteit hebben, niet alleen de OTO-resultaten krijgen die zij nodig hebben, maar ook de  mankracht die deze resultaten kan gebruiken. Door deze activiteiten kunnen de economische effecten  van de werkzaamheden op deze prioriteitsgebieden worden verveelvoudigd. Van de Europese dimensie moet echter ook gebruik worden gemaakt om op horizontaal niveau de  mankracht op te bouwen waarmee onmiddellijk kan worden gereageerd op de wetenschappelijke en  technologische ontwikkelingen op de gebieden in opkomst. De vierde activiteit, met als doel  geavanceerde opleiding en mobiliteit in de laboratoria in de hele Gemeenschap, zal dus een open  karakter houden en ook de nadruk leggen op partnerschapsrelaties tussen universiteiten,  onderzoekinstellingen en de industrie. Bij de uitvoering van het door de Gemeenschap gesteunde onderzoek zullen in hoofdzaak twee wegen  worden bewandeld: een concentratie van financiële middelen op een beperkt aantal onderwerpen die op  basis van de criteria van bijlage II worden gekozen (werkzaamheden voor gezamenlijke rekening), en  betere cooerdinatie van de nationale OTO-programma's en van de nationale en communautaire  OTO-programma's via aangepaste mechanismen. Naast de klassieke netwerken die tot op heden in de context van de communautaire activiteiten zijn  opgebouwd, kunnen ook de volgende mechanismen worden aangewend: - thematische netwerken, bestaande uit fabrikanten, gebruikers, universiteiten en onderzoekcentra  met een zelfde technologische of industriële doelstelling. Deze netwerken moeten de integratie en  de overdracht van kennis en technologie vergemakkelijken en ervoor zorgen dat er meer rekening  wordt gehouden met de behoeften van de markt. Zij moeten met steun van de Gemeenschap worden  opgezet volgens het model dat bij de uitvoering van het derde kaderprogramma al is beproefd op  gebieden als microsystemen, linguïstiek en flexibele produktie. De opzet en het beheer ervan moeten  worden overgelaten aan de onderzoekers; - overlegnetwerken die met steun van de Commissie worden georganiseerd volgens het model van wat in  het verleden al is gebeurd met bij voorbeeld de biomedische programma's; - consortia voor geïntegreerde acties, waarvoor wordt uitgegaan van het model dat in de context van  de eerdere kaderprogramma's voor het fusieprogramma is gekozen. De Lid-Staten verlenen de Commissie  steun bij het bepalen welke laboratoria of instellingen zullen worden betrokken bij een  geïntegreerd project dat wordt gesteund door bundeling van financiële middelen in de Gemeenschap.  Grote Europese onderzoekorganisaties zoals de CERN, het ESA en het EMBL kunnen verzoeken om hieraan  deel te nemen, met dien verstande dat er in beginsel geen financiële middelen van de Gemeenschap  zullen worden overgedragen. Het GCO kan een bijdrage tot de verwezenlijking van deze nieuwe aanpak leveren. Het GCO doet zelf  aan onderzoek en is nauw betrokken bij de formulering en de uitvoering van het communautaire beleid  en kan dan ook een rol spelen, in de wetenschappelijke en technische sectoren waarin het deskundig  is, bij de organisatie van netwerken of consortia van particuliere en overheidslaboratoria in de  Lid-Staten. In de volgende hoofdstukken wordt een overzicht gegeven van de wetenschappelijke en technologische  inhoud van de uit te voeren werkzaamheden en de motivering voor de opneming daarvan in het  kaderprogramma 1994-1998. EERSTE ACTIVITEIT (a) Tenuitvoerlegging van programma's voor onderzoek, technologische  ontwikkeling en demonstratie waarbij de samenwerking met en tussen ondernemingen, onderzoekcentra  en universiteiten wordt bevorderd Onder deze activiteit valt een groot deel van de communautaire werkzaamheden op het gebied van  onderzoek en technologische ontwikkeling. Fundamenteel hierbij is de deelname van transnationale  combinaties van organisaties, onderzoekcentra - waaronder het Gemeenschappelijk Centrum voor  Onderzoek (GCO) -, universiteiten en ondernemingen. Bij de opzet in het vierde kaderprogramma  zullen de hieronder genoemde hoofdlijnen worden gevolgd. ALGEMENE DOELSTELLINGEN: Het vierde kaderprogramma heeft drie hoofddoelstellingen: de ondersteuning  van het concurrentievermogen van de Europese industrie, de bijdrage van wetenschap en technologie  tot de bevrediging van de maatschappelijke behoeften en de ondersteuning van het gemeenschappelijke  beleid op de verschillende beleidsterreinen. Bij het streven naar de verwezenlijking hiervan wordt  gekozen voor een evenwichtige combinatie van continuïteit en innovatie. Bovendien worden in het  kaderprogramma de onderzoekactiviteiten ondergebracht die tot op heden verspreid over de  gemeenschappelijke beleidsterreinen of buiten het kaderprogramma werden uitgevoerd. 1. INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE De horizontale rol die informatie- en  communicatietechnologie (ICT) in alle industriële en maatschappelijke activiteiten speelt, heeft  zich ontwikkeld tot een cruciale factor voor het OTO-beleid. De vervaging van de grenzen tussen de  ICT en andere sectoren van de industrie, tussen de leveranciers en de gebruikers, en tussen de  professionele markt en de consumentenmarkt houdt gelijke tred met de gestaag groeiende betekenis  van de ICT als fundament voor de gehele dienstensector en produktindustrie. Geleidelijk ontstaat er  een nieuwe "digitale industrie". In de maatschappelijke dimensie, op de gebieden bestuur,  gezondheid, onderwijs, vervoer, milieu en recreatie, wordt de afhankelijkheid van de ICT, zowel op  het werk als thuis, steeds groter. Wat de ICT-industrie zelf betreft, vergt het tempo van de  technische vooruitgang steeds grotere inspanningen van de leveranciers om hun concurrentiepositie  niet te verliezen. Maar de kosten van OTO gaan zelfs de draagkracht van de grootste bedrijven te  boven. Oorzaak van deze veranderingen is het ontstaan van een nieuwe informatie- en  communicatie-infrastructuur, waarin informatie-inhoud, informatieopslag, rekencapaciteit,  communicatie, diensten en toepassingen worden geïntegreerd. De brede, tweeledige doelstelling van het OTO-beleid van de Gemeenschap op ICT-gebied van de jaren  negentig is de verbetering van de concurrentiepositie van de industrie over de gehele linie in een  gunstig, door de interne markt geschapen klimaat en de bevrediging van de maatschappelijke  behoeften ten aanzien van de kwaliteit van het bestaan. Met het oog hierop en in het verlengde van  het op technologie georiënteerde beleid van de jaren tachtig, dat bij een groeiende ICT-industrie  paste, zal meer nadruk worden gelegd op een gebruiker- en marktgericht beleid, afgestemd op de  ontwikkeling van de nieuwe infrastructuur. Tegelijkertijd zal worden voortgebouwd op de resultaten  van het tweede en het derde kaderprogramma. Hieronder vallende programma's, zoals Esprit  (informatietechnologie), RACE (communicatie), en Drive, AIM en Delta en andere  telematicatoepassingen, hebben een solide wetenschappelijke en conceptuele basis gelegd voor de  integratie van informatie- en communicatietechnologie in de samenleving en voor de aanleg van de  nieuwe infrastructuur. Bij de activiteiten, die net als voorheen een precommercieel karakter zullen  hebben, zal de nadruk komen te liggen op demonstratie, validatie en integratie van technologieën,  specificaties en normen. Ter aanvulling zal geavanceerd lange-termijnonderzoek worden verricht, met  name interdisciplinair onderzoek naar kwesties die relevant zijn voor diverse industrietakken. Door het zwaartepunt bij OTO te verschuiven naar aspecifieke technologieën en toepassingen die  essentieel zijn voor de paneuropese informatie-infrastructuur, en tegelijkertijd nationale  initiatieven zorgvuldig te cooerdineren, wordt het subsidiariteitsbeginsel gerespecteerd. Voorts zorgen de groei en verbreding van de infrastructuur voor een versterking van de economische  en sociale samenhang doordat gegevens, diensten en geavanceerde communicatiemogelijkheden  toegankelijk worden voor bedrijven en burgers in afgelegen gebieden. Het MKB krijgt de gelegenheid  zijn concurrentievermogen ten volle te onwikkelen. De aan de infrastructuur gestelde eisen kunnen  dienen als maatstaf voor de beoordeling van de O & O-prioriteiten, hetgeen een efficiënt gebruik  van de middelen mogelijk maakt. De infrastructuur voor informatie en communicatie kan in vier hoofdgebieden worden ingedeeld:  toepassingen, geïntegreerde systemen, communicatie en de onderliggende informatietechnologie. De  aspecifieke ICT omvat die technologieën die het hart van de infrastructuur vormen, zoals  componenten, computers, software, databanken, informatiepaden en beeldschermen, en die tevens  essentieel zijn voor digitale TV, met name de hoge-definitietelevisie. Zij leveren de bouwstenen  voor de complexe geïntegreerde systemen waarin technologieën zoals taaltechniek, krachtige  computersystemen en multimedia-interfaces worden gecombineerd. Op hun beurt vormen deze de basis  voor de realisatie van toepassingen op gebieden zoals gezondheidszorg, vervoer, open onderwijs,  statistiek, bibliotheken en bedrijfsorganisatie. De groeiende convergentie van informatietechnologie en communicatie in de informatie-infrastructuur  verhoogt de complexiteit van systemen, die op haar beurt weer afhankelijk is van de beschikbaarheid  van systeemintegratietechnologie. Vanzelfsprekend bestaan er nauwe banden tussen de OTO-activiteiten op de verschillende gebieden.  Dit weerspiegelt de toenemende integratie binnen de ICT. Voorts zijn er door de brede  toepasbaarheid van de ICT ook enge relaties met legio andere thema's van het kaderprogramma. Er zal meer aandacht worden geschonken aan projecten met leverancier/afnemersamenwerking. Samen met  vereenvoudigde procedures voor kleine projecten zal dit in het bijzonder de deelname van het MKB  bevorderen. Om het nut van de OTO-resultaten voor industrie en samenleving te verhogen, zullen de  OTO-activiteiten worden geïntegreerd in een samenhangend geheel van werkzaamheden in het kader van  het industriebeleid. Daarom zal systematisch de behoefte aan begeleidingsmaatregelen worden  onderzocht, in het bijzonder door een voortdurende analyse van de ontwikkelingen op de markt, in de  industrie en op technologisch gebied. Aan de hand hiervan moet worden bepaald in welke richting  toekomstige acties moeten gaan, waardoor in een later stadium geschikte industriële  beleidsmaatregelen kunnen worden getroffen. De OTO-activiteiten die verspreid liggen over de gebieden van de informatie- en  communicatie-infrastructuur worden in drie sublijnen ondergebracht. A. Telematicatechnologie voor toepassingen van algemeen belang Deze sublijn omvat OTO-activiteiten op het gebied van toepasssingen van de ICT waarmee enerzijds  kan worden voldaan aan de door het huidige beleid van de Gemeenschap gestelde eisen en de  fundamentele behoeften van de moderne samenleving in sectoren zoals gezondheidszorg, vervoer en  scholing, en waarmee anderzijds de Europese industrie in staat wordt gesteld in te spelen op de  nieuwe markten die ten gevolge van het onderzoek ontstaan. De algemene doelstellingen zijn de  verbetering van de effectiviteit van telematicatoepassingen en de waarborging van de  interoperabiliteit van systemen en telematicanetwerken door middel van normvoorbereidende  onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten en proefprojecten voor technische validatie. Hierbij zal  worden voortgebouwd op de ervaring die in het derde kaderprogramma is opgedaan, maar het accent zal  worden verlegd van datatelematica naar multimediatelematica. De activiteiten zullen zich op zeven  onderwerpen toespitsen en zullen terdege worden gecooerdineerd met andere relevante activiteiten van  de Gemeenschap. OTO voor telematicatoepassingen zal nauwkeurig op de behoeften van de potentiële  gebruiker afgestemd zijn en er ook op gericht zijn de generieke inhoud van elk project en de  gemeenschappelijke kenmerken van de toepassingen op verschillende gebieden zo groot mogelijk te  maken, rekening houdend met de behoeften die aan de dag treden bij de activiteiten in de relevante  programma's (bij voorbeeld vervoer) en met voldoende cooerdinatie met die programma's om de  overdracht van resultaten te bevorderen. De doelstellingen van het onderwerp taal- en informatietechniek zijn de ontwikkeling van  technologie voor de verwerking van het gesproken en geschreven woord in informatie- en  communicatiesystemen, alsmede demonstratie van de intergratiemogelijkheden hierbij op uiteenlopende  toepassingsgebieden. De samenstelling van elektronische taalbronnen, waaronder woordenboeken en  corpora, en algemeen taalonderzoek behoren eveneens tot de werkzaamheden. Informatietechniek omvat  geavanceerde elektronische publikatiesystemen, nieuwe databasestructuren ter vereenvoudiging van de  toegang tot informatie, verhoging van de bruikbaarheid van informatie en informatiebeheer,  OTO-samenwerkingsnetwerken en normalisatieactiviteiten. Ontwikkeling en verbetering van transeuropese telematicatoepassingen. Om efficiënter te kunnen  werken heeft het Europese onderzoek tegenwoordig behoefte aan transeuropese netwerken en diensten.  Bovendien stelt de interne markt een aantal zware eisen aan onderlinge dienstverlening en  informatie-uitwisseling tussen overheden. Aan de behoefte aan verbeterde telematicadiensten zal  worden voldaan door OTO-activiteiten die gericht zijn op de ontwikkeling en validatie van rendabele  oplossingen op basis van de in continue ontwikkeling verkerende pool van nieuwe technologieën en de  verbetering van Europese telecommunicatienetwerken. In het bijzonder zullen de werkzaamheden worden  geconcentreerd op toepassingen waarbij gedistribueerde informatie-uitwisselings- en  videoconferentiediensten worden geïntegreerd. De resultaten van het OTO-werk op dit eerste gebied,  dat zich tot transeuropese toepassingen beperkt, zullen ter beschikking van de overige  telematicatoepassingsgebieden worden gesteld. Het onderwerp toepassingen ten behoeve van de gezondheidszorg is gericht op het stimuleren van  telematicatechnologie voor de gezondheidszorg, met inbegrip van medische diagnostiek en chirurgie,  onafhankelijk van de plaats. De nadruk zal hierbij worden gelegd op toegankelijkheid, uitwisseling  en beheer van gegevens, telegezondheidszorg alsmede op veiligheids- en privacyvraagstukken. De  toepassingen ten behoeve van gehandicapten en bejaarden betreffen de ontwikkeling en validatie van  systemen en diensten waarmee bejaarden en gehandicapten kunnen worden geïntegreerd. De werkzaamheden op het gebied van flexibel en afstandsonderwijs en -scholing en  informatie-uitwisseling tussen bibliotheken zullen een stimulans zijn voor efficiënte opleidings-  en scholingsmogelijkheden die ruim beschikbaar zijn en afgestemd zijn op de behoeften van het  individu, de industrie en de onderzoekers. De werkzaamheden omvatten de ontwikkeling van  technologie en systemen ten behoeve van het ontwerpen en verspreiden van leermiddelen en -diensten  en de integratie ervan in experimentele netwerken. Ook zal technologie worden ontwikkeld waarmee de  algemene wetenschappelijke en technologische basis wordt gelegd ten behoeve van de Europese  bibliothecarische middelen en de opname van bibliotheken in een netwerkinfrastructuur. De activiteiten op het vlak van OTO ten behoeve van vervoerstelematicadiensten omvatten de  ontwikkeling en validatie van gemeenschappelijke functiespecificaties, praktijken en richtsnoeren  voor telematicasystemen en -diensten die ontwikkeld en geïntegreerd worden voor alle wijzen van  vervoer, ook gecombineerd vervoer. Bijzondere aandacht zal worden geschonken aan  verkeersregelsystemen voor de spoorwegen, de scheepvaart en het wegverkeer, met inbegrip van intra-  en interstedelijk vervoer en gecombineerd vervoer, alsmede aan de realisatie van een geharmoniseerd  en ten slotte gezamenlijk Europees luchtverkeersleidingssysteem. Deze toepassingen impliceren de  ontwikkeling van geografische informatiesystemen voor het vervoer. In het kader van toepassingen voor stadsgebieden en plattelandsgebieden zal validatie plaatsvinden  van oplossingen zoals telewerken en telediensten, waardoor werk en diensten naar de burger toe  worden gebracht en nodeloze verplaatsingen van personen worden verminderd. Bovendien zal hierdoor  de uittocht van bedrijven en burgers uit plattelandsgebieden worden bestreden en de dagelijkse  leefomstandigheden worden verbeterd. De aandacht zal speciaal uitgaan naar de  gebruiksvriendelijkheid van deze telematicadiensten voor de burgers en het midden- en  kleinbedrijf. Ten slotte zullen verkennende activiteiten plaatsvinden om een inventarisatie te maken van de  mogelijkheden van telematicaoplossingen op nieuwe gebieden zoals milieu (opsporing, bewaking en  beheersing van verontreiniging, voorspelling van grote natuurrampen, beperking van milieurisico's  en opsporing van gevaarlijke stoffen), alsmede van andere zinvolle telematicadiensten die in het  vierde kaderprogramma zouden kunnen worden ontwikkeld. B. Technologie voor geavanceerde communicatiediensten Telecommunicatienetwerken zijn onmisbaar voor de informatie-infrastructuur. De algemene  doelstelling van deze sublijn is de ontwikkeling van geavanceerde en meer kostenefficiënte  communicatiesystemen en -diensten ten behoeve van de consolidatie van de interne markt, de  economische ontwikkeling en de sociale samenhang in Europa, rekening houdend met de snelle  ontwikkeling van de technologie, de veranderingen in het regelgevingsklimaat en de  ontwikkelingsmogelijkheden voor geavanceerde transeuropese netwerken en diensten. Er zal een  doeltreffend kader worden gecreëerd voor toepassingsinnovatie en verspreiding van Europese  technologie en deskundigheid op grote schaal. De activiteiten zullen op vijf onderwerpen worden  geconcentreerd. De werkzaamheden op het gebied van digitale multimediadiensten zijn erop gericht geavanceerde  technieken en gestandaardiseerde uitwisselingsformaten voor het terugzoeken en verspreiden van  elektronische multimedia-informatie (tekst, spraak, beeld, geluid en video) te stimuleren. Er zal  onder meer technologie worden ontwikkeld voor de overdracht van interactieve digitale beelddiensten  via terrestrische radioverbindingen, satelliet en glasvezels met inbegrip van kabels. De aandacht  zal tevens uitgaan naar nieuwe schakel-, verwerkings- en opnametechnieken ten behoeve van  dienstverleners, netwerkexploitanten en gebruikers, onder meer naar nieuwe technieken voor  beeldcompressie, codering bij variabele bitsnelheid, draadloze netwerken, netwerkinterfaces en  opnamesystemen. Onder de werkzaamheden voor digitale beeld- en geluidsystemen valt ook de  ontwikkeling van de technologieën die betrekking hebben op de gehele scala van signaalverwerking en  -overdracht. De doelstelling van het werk op het gebied van de fotonica is het stimuleren en  versnellen van de ontwikkeling van geïntegreerde fotonische systemen in Europa. Dit behelst de  ontwikkeling van geïntegreerde optische subsystemen, behuizings- en massafabricagetechnieken,  optische verbindingen, alsmede speerpunttechnologieën voor de 21e eeuw: driedimensionale  holografische beeldschermen, herkenning van beelden uit de werkelijkheid en nieuwe  signaalcompressietechnieken. De activiteiten op het stuk van de mobiele communicatie zijn gericht  op het bereiken van mobiliteit binnen vaste netwerken met behulp van geavanceerde radio- en  satellietsystemen in geheel Europa. De werkzaamheden strekken zich uit tot nieuwe  signaalcoderingstechnieken, toegangssystemen, kanaal-, netwerk- en dienstenbeheer, ontwikkeling van  nieuwe signaleringsprotocollen en systeemontwikkeling ten einde door middel van protocollen voor  doorzichtige netwerkkoppeling de compatibiliteit en interoperabiliteit van netwerken te garanderen.  Bij intelligente netwerken en diensten wordt gestreefd naar de ontwikkeling van technologie ten  behoeve van een flexibel en real-time-beheer van communicatiemiddelen, naar een snelle en flexibele  introductie van nieuwe diensten in geavanceerde netwerken, alsmede naar een effectief netwerkbeheer  en doelmatige verspreiding van diensten in een gevarieerd en door concurrentie gekenmerkt  communicatieklimaat. De werkzaamheden zullen zich toespitsen op de ontwikkeling van hulpmiddelen  voor de integratie van diensten en dienen ter ondersteuning van de ontwikkeling van protocollen en  normen. Bovendien strekken zij zich uit tot de ontwikkeling, de verbetering en het maken van  prototypes van ontwikkelomgevingen voor diensten, alsmede tot de ontwikkeling van geavanceerde  "besturingssystemen" voor communicatiediensten. De werkzaamheden op het gebied van de veiligheid van informatie- en communicatiesystemen betreffen  de ontwikkeling en demonstratie van technologieën voor de integriteit, vertrouwelijkheid en  beschikbaarheid van informatie in geïntegreerde systemen. Dit omvat onderzoek naar nieuwe  technologische beveiligingsmogelijkheiden, ontwikkeling van software, protocollen en componenten en  integratie ervan in veilige systemen en diensten, gevolgd door validatie en beproeving ervan in  geïntegreerde systemen. Bijzondere aandacht zal worden geschonken aan de behoeften op het gebied  van het elektronisch betalen, de gezondheidszorg en telesystemen. C. Informatietechnologie. Het werk in deze sublijn concentreert zich op de technologieën die aan de informatie-infrastructuur  ten grondslag liggen. Daarbij worden die activiteiten geselecteerd die het meest essentieel zijn en  die de hoogste toegevoegde waarde op Europees niveau bezitten. Er bestaat een sterke  terugkoppelingsrelatie met de andere drie ICT-gebieden: activiteiten op het gebied van de  informatietechnologie leveren belangrijke inputs voor de andere gebieden, doch worden omgekeerd ook  door de behoeften op die andere gebieden bepaald. De werkzaamheden vallen uiteen in zes  onderwerpen. Het doel van het onderwerp halfgeleidertechnologie met inbegrip van geavanceerde componenten in  toepassingsspecifieke geïntegreerde schakelingen (Asic's) is de ontwikkeling van essentiële  micro-elektronische bouwstenen die aan de basis staan van het concurrentievermogen van alle  geavanceerde industrietakken. De werkzaamheden richten zich vooral op de halfgeleidertechnologieën  die tegen het einde van het decennium waarschijnlijk op grote schaal zullen worden gebruikt,  waaronder digitale CMOS-schakelingen en analoge, gecombineerde A/D-schakelingen op basis van CMOS,  intelligente stroomschakelingen en intelligente sensoren, alsmede technologieën op basis van  III-V-materialen zoals GaAs met het oog op gebruik in latere ICT-systemen. De werkzaamheden hebben  ook betrekking op passieve componenten en energiecomponenten, ten einde tegelijk bij te dragen tot  de kennis van de kenmerken van die componenten; deze activiteit is vooral gericht op verkleining  van de omvang, integratie van componenten, het verbeteren van de prestaties ervan en  kostenverlaging. Alle aspecten van het proces, inclusief ontwerp, apparatuur en produktie, komen  aan bod. Systeemintegratie van Asic's is een van de voornaamste aandachtsgebieden. De bedoeling van  het initiatief open microprocessorsystemen is Europa een erkende know-how op het gebied van  microprocesssorsystemen te verschaffen en te bevorderen dat deze overal ter wereld op grote schaal  worden toegepast in applicatiesystemen. De werkzaamheden omvatten de samenstelling van een open  bibliotheek van hardware-bouwstenen die voor uiteenlopende toepassingen in IC's (chips) kunnen  worden verwerkt, software voor open systemen en zowel hardware- als  software-integratiehulpmiddelen. De doelstellingen van het onderwerp geïntegreerde microsystemen is  de ontwikkeling van technologie voor het groeiende gebied van de microsystemen, waarin de  micro-elektronica met andere microtechnologieën zoals de micromechanica en de micro-optica zal  worden gecombineerd. De werkzaamheden zullen worden geconcentreerd op multidisciplinaire ontwerpen,  fabricage van geminiaturiseerde polytechnologische systemen en integratie en behuizingsmethodes. De  toepasbaarheid van microsystemen zal worden gedemonstreerd voor geselecteerde toepassingen. De activiteiten op het stuk van geavanceerde randapparatuurtechnologie spitsen zich toe op de  technologie die nodig is voor goedkope dunne beeldschermen met hoge resolutie en voor  geheugensubsystemen ten behoeve van computers, televisies en intelligente systemen op gebieden  zoals vliegtuigelektronica, autotechniek, telecommunicatie, fabricage en kleinhandel. Het werk op  het gebied van beeldschermen concentreert zich op beeldkwaliteit, schermgrootte en -dikte. De  nadruk ligt hierbij op LCD-technologie. De ontwikkeling van geheugensubsystemen richt zich op  hogere capaciteit, compactheid en lees/schrijfprestaties. Met optimale softwarepraktijken wordt  beoogd de produktiviteit, kwaliteit en betrouwbaarheid van de Europese softwareproduktie te  verbeteren door te stimuleren dat software-hulpmiddelen en -technieken, waaronder technieken voor  hergebruik en portabiliteit, zo goed mogelijk worden gebruikt. Niet alleen zal de ontwikkeling van  de huidige technieken worden voortgezet, ook zullen de werkzaamheden zich uitstrekken tot  industriële proefprojecten, voorlichting die bijdraagt tot de bekendheid met de optimale  softwarepraktijken, scholing ten behoeve van de invoering van nieuwe praktijken, waarbij het  Europese Software Instituut zo nodig wordt ingeschakeld. Met de activiteiten op het vlak van  gedistribueerde informatieverwerking wordt getracht een antwoord te vinden op de uitdagingen die  worden gesteld door de convergentie van informatieverwerkings- en communicatietechnieken. De nadruk  komt hierbij te liggen op het beheer van gedistribueerde databases, gedistribueerde systemen voor  statistiek, open gedistribueerde gegevensverwerking en geavanceerde mens-machine-interfaces voor  computers. Het doel van het onderwerp krachtige computers en netwerken is de toepassing van krachtige en  gedistribueerde computertechnieken ten behoeve van diverse categorieën gebruikers in sectoren zoals  fabricage, technologie en handel bij toepassingen die gaan van niet-destructieve simulatie van  autobotsingen, geneesmiddelenontwikkeling en geavanceerde afbeeldingstechnieken voor aardobservatie  tot zeer krachtige databases. De activiteiten omvatten de overdracht van toepassingen en de  implementatie van gebruiksomgevingen met het oog op de toepassing van parallelle, gedistribueerde  en ingebedde systemen, alsmede de ontwikkeling van geselecteerde nieuwe toepassingen en technieken,  zoals simulatie en real-time-informatica. De werkzaamheden op het vlak van geïntegreerde persoonlijke systemen zijn gericht op de  ontwikkeling van systemen ter ondersteuning van de individuele toegang tot de via de informatie- en  communicatie-infrastructuur geleverde diensten vanaf elke willekeurige plaats en lokale bewerking  van informatie. De werkzaamheden omvatten miniaturisering, nieuwe multimodale paradigma's voor de  gebruikersinterface, vergaande systeemintegratie, integratie van smart-card-technologie en  persoonlijke toepassingen. De toepasbaarheid zal worden aangetoond aan de hand van systemen zoals  de persoonlijke digitale assistent en systemen voor individuele en werkgroepactiviteiten. Det werkzaamheden op het vlak van multimediasystemen richten zich op hardware- en  software-produktiviteitshulpmiddelen voor auteurs- en ontwikkelingsplatforms,  multimedia-informatieservers, hypermediapresentaties, documentbeheer, geavanceerde  compressiealgoritmes, software voor de bescherming van auteursrechten,  virtuele-werkelijkheidstechnieken en experimentele toepassingen, met name op het gebied van  bedrijfsprocessen.De ICT-ondersteuning op het terrein van de integratie in de fabricage heeft als doelstelling de  ontwikkeling van nieuwe ICT-oplossingen ten behoeve van de produktindustrie en techniek ten einde  met het oog op een "lean production"-aanpak het concurrentievermogen te verhogen en de efficiëntie  en milieuvriendelijkheid en -veiligheid van de produktie te verbeteren. Een specifieke  ICT-infrastructuur en geavanceerde ICT-technieken voor een over verschillende locaties gespreide  fabricage zullen worden ontwikkeld als bijdrage tot de innovatie. De activiteiten zullen worden  geconcentreerd op de toepassing van nieuwe organisatorische benaderingen waarbij integratie  plaatsvindt van de basistechnieken van software-ontwikkeling, open systemen, gegevensmodellering en  database-ontwerp, computergesteund ontwerpen, micro-elektronica, microsystemen en geselecteerde  deelgebieden van de mechatronica. 2. INDUSTRIETECHNOLOGIE De schaalvergroting op de markten, de opkomst van  nieuwe concurrenten, de internationalisering van het proces voor de verwerving van nieuwe  technologie en de noodzaak tot verbetering van de milieubescherming dwingen de Europese industrie  tot aanpassing van haar structuur en haar samenwerkings- en concurrentiestrategie. In de  ontwikkelde landen daalt het aandeel van de produktiesector, dat momenteel in de buurt ligt van 30  % van het BBP (inclusief bouw en weg- en waterbouw); om de concurrentiemogelijkheden te verbeteren  moet deze sector worden gestimuleerd, vooral door een betere samenwerking met kennisgebonden  activiteiten (diensten, technologie, opleiding, gezondheid en veiligheid). Ondanks het werk dat al  verzet is, blijft de situatie in Europa namelijk problematisch: de O & O-uitgaven van het  bedrijfsleven en het aantal onderzoekers liggen nog duidelijk lager dan in Japan en de Verenigde  Staten (1,3 % van het BNP tegen respectievelijk 2,2 % en 1,9 %) en het verschil zou nog wel eens  groter kunnen worden. In deze context moet de strategie van de Gemeenschap een belangrijke rol  spelen als katalysator en ondersteuning bij initiatieven en activiteiten van de industrie, de  ontwikkeling van technologische innovaties en de totstandkoming van communautaire normen. Omdat het voor het concurrentievermogen van de industrie steeds belangrijker wordt dat een breed  spectrum van technologieën wordt beheerst, moeten de activiteiten van de Gemeenschap op dit gebied  worden geïntensiveerd. De nieuwe onderzoekactiviteiten in dit voorstel zijn een vervolg hierop. Hierbij ligt de nadruk op  de ontwikkeling en toepassing van aspecifieke wetenschap en technologie (zoals toegepaste wiskunde  en fysica voor industriële systemen, nieuwe ontwerp- en organisatiemethoden, gevanceerde  materiaaltechnologie, snelle prototyping of moleculaire technologie) dank zij multidisciplinair en  multisectorieel onderzoek. Bovendien zullen de ontwikkeling van geharmoniseerde meet- en  testmethoden en het prenormatief onderzoek het concurrentievermogen van de industrie verbeteren en  daarnaast de communautaire wetgeving steunen. In overeenstemming met het nieuwe industriebeleid van de Gemeenschap zal het programma voor  industrietechnologie gericht zijn op gebieden waarvan de toepassingen snelle effecten kunnen hebben  op een brede waaier van industriële activiteiten. Het onderzoek naar nieuwe technologie waarmee  "schone" fabricageprocédés of "flexibele" fabricage kunnen worden ingevoerd, is hier een duidelijk  voorbeeld van. De algehele economische effecten hiervan zijn omvangrijk. Vele bedrijven en ook het  MKB kunnen profiteren van deze onderzoekactiviteiten, die rond strategische thema's zijn  gegroepeerd en waarbij leveranciers, fabrikanten, eindgebruikers, universiteiten en onderzoekcentra  zijn betrokken. Van de voorgestelde activiteiten vooral waar het gaat om cooerdinatie, zal een  stimulans uitgaan voor de opbouw van technologienetwerken, die zullen leiden tot een betere  samenhang van de onderzoekprojecten en een betere exploitatie en verspreiding van de resultaten,  vooral door de invoering van industriële normen of specificaties. Ook het onderzoek door en voor  het MKB en de opleiding in een industriële context zullen worden uitgebreid. Het bestreken terrein valt in vier gebieden uiteen: de eerste drie voorzien in de behoefte aan  integratie van de technologie die een rol speelt in de levenscyclus van materialen en produkten  (inclusief de toepassingen van de beschikbare informatie- en communicatietechnologie), terwijl het  vierde gebied meer in het bijzonder gericht is op het prenormatieve onderzoek. A. Technologie voor ontwerp, engineering, produktiesystemen en een mensvriendelijke organisatie van  de produktie Dit thema is van groot belang voor de hele produkt- en verwerkende industrie, met inbegrip van de  traditionele industrieën. Het is gericht op de ontwikkeling en toepassing, in een voor het milieu  en de kwaliteit van het bestaan en van de arbeidsomstandigheden, inzonderheid de  gezondheidstoestand en de veiligheid van de werknemers, gunstig perspectief, van nieuwe methoden,  technieken, procédés en gereedschappen in elke fase van het industriële proces die bepalend is voor  het concurrentievermogen (ontwerp en engineering, produktie en onderhoud, produktkwaliteit);  daarnaast moeten de verschillende technologieën die dit mogelijk maken, worden geïntegreerd en  toegepast in produktiesystemen die zijn afgestemd op de behoeften van de netwerken tussen bedrijven  en een mensvriendelijke produktieorganisatie. De nadruk komt vooral te liggen op de aanpassing en  toepassing van generieke oplossingen die beschikbaar zijn voor computer-geïntegreerde technologie  (CIT) (inclusief computer-geïntegreerde produktie en engineering (CIME - Computer Integrated  Manufacturing en Engineering)), voor microsysteemtechnologie, mens/machine-interfaces, lean  production/just-in-time manufacturing, de ontwikkeling van snelle prototyping en de technologie die  nodig is voor schone industriële procédés (zoals biologische zuivering en andere technologieën  waardoor het energie- en grondstoffenverbruik zo beperkt mogelijk wordt gehouden) alsmede voor de  snelle ontwikkeling van nieuwe produkten, vooral op het gebied van industriële apparatuur, vervoer,  chemische verwerking en de menselijke habitat. B. Materiaaltechnologie en daarmee verwante technologieën (met inbegrip van bewerking en recycling) De doelstelling is tweeërlei: verbetering van de procédés die door de bij een materiaal betrokken  industrieën (mijnbouw, metallurgie, chemie, bouw) worden gebruikt en ervoor zorgen dat de meest  geavanceerde materialen beschikbaar zijn voor de produktie-industrie (elektromechanica,  werktuigmachines, vervoermiddelen, enz.) en de speerpuntindustrieën (luchtvaart en elektronica) (en  dat speerpuntprocédés worden toegepast op traditionele materialen). Er zal prioriteit worden  gegeven aan het onderzoek naar geavanceerde materialen (bouwmaterialen maar ook biomaterialen en  magnetische, optische en supergeleidende materialen) alsook aan het onderzoek naar verbetering van  de kwaliteit, de betrouwbaarheid en de prestaties van materialen en produkten, en het onderzoek op  langere termijn, dat, hoewel verkennend van aard, snel op concrete toepassingen kan uitlopen en  zodoende de koppositie van de Europese industrie op technologische gebied kan versterken. Onder het  programma vallen uiteraard ook recycling, afvalverwerking en de terugwinning van materialen aan het  einde van de levensduur van de produkten en waarborging van de vereiste kwaliteit. Bijzondere  aandacht zal worden besteed aan de technologie die nodig is voor een rationeel beheer van de  primaire grondstoffen en het hergebruik van secundaire materialen en produkten ten einde bij te  dragen tot de ontwikkkeling van schone procédés en technologie. Wat betreft schone en veilige  produktiemethoden moet de nodige aandacht worden geschonken aan de vervanging van gevaarlijke  materialen. C. Technologieën voor vervoerssystemen De Europees integratie en de economische ontwikkeling leiden tot een steeds sterkere vraag naar  efficiënte en flexibele vervoerssystemen ontworpen en vervaardigd door Europese bedrijven met een  goede concurrentiepositie, om te voldoen aan de eisen van de toegenomen persoonlijke mobiliteit en  het goederenverkeer. Vervoermiddelen moeten aan hoge eisen voldoen en in het kader van een Europees  vervoersbeleid zorgen voor comfort, kwaliteit, veiligheid, kostenefficiëntie, capaciteit, snelheid  en milieuvriendelijkheid. In het onderzoek ligt de prioriteit bij het ontwerpen, vormgeven en  fabriceren van nieuwe produkten. Het onderzoek zal betrekking hebben op het gebruik van geavanceerde apparatuur en systemen door de  toepassing en integratie van verscheidene technologieën, zoals ontwerp, produktie en onderhoud,  modellering en simulatie, toepassing van geavanceerde materialen en minimalisering van de  milieu-effecten. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan aandrijving, aërodynamica, controle-  en regelsystemen en boordapparatuur. Bij de toewijzing van middelen binnen dit gebied zal onderzoek worden verricht voor de automobiel-,  de spoorwegen- en scheepsbouwsector, maar specifieke nadruk zal blijven liggen op het  luchtvaartonderzoek, zowel om te zorgen voor continuïteit met de activiteiten van het derde  kaderprogramma als om de aansluiting te behouden met de voornaamste behoeften aan geavanceerde  technologie van deze industrie en haar capaciteit om de uitvoerbaarheid te bewijzen van  geavanceerde aspecifieke technologieën die dan een spin-off kunnen hebben voor andere vervoers- of  industriële sectoren. D. Onderzoek in verband met normalisatie en meet- en testmethoden Centraal staat het onderzoek dat nodig is voor de ontwikkeling van nieuwe meet- en testmethoden en  een snellere totstandkoming van Europese richtlijnen en normen die nodig zijn voor de versterking  van de interne markt, in het bijzonder waar het gaat om gezondheid, veiligheid en  consumentenbescherming, levensmiddelen en de verwezenlijking van het overige communautaire beleid,  met name inzake milieu. Op industrieel gebied zal de nadruk liggen op verbetering van de interface  tussen de normatieve en regelgevingsaspecten en het ontwerp, de assemblage en de kwaliteit van  produkten. Ontwikkeling van effectievere meet- en testmethoden en een betere wederzijdse erkenning  van conformiteitscertificaten zal de erkenning van accrediterings- en auditsystemen die tot stand  zijn gekomen tussen industriële partners of in het kader van onderaanbestedingen of toeleveringen,  vergemakkelijken. De organisatorische infrastructuren zullen op Europees niveau worden uitgebreid,  waarbij zoveel mogelijk gebruik zal worden gemaakt van bestaande regelingen. Er zal worden gezorgd  voor een betere cooerdinatie met de werkzaamheden van CEN/Cenelec. Samen met de netwerken van  nationale laboratoria zullen gecooerdineerde werkzaamheden en werkzaamheden voor gezamenlijke  rekening worden uitgevoerd. Verspreiding van goede meetpraktijken over alle Lid-Staten kan gebeuren  door seminars en stages. De werkzaamheden zullen voornamelijk via onderzoekssamenwerking worden uitgevoerd. Op basis van de  ervaringen bij de werkzaamheden voor het derde kaderprogramma (Craft, haalbaarheidspremies) zullen  de specifieke werkzaamheden voor de stimulering van het onderzoek door en voor het MKB worden  verbeterd en geïntensiveerd, vooral door de invoering van een vereenvoudigde procedure waarbij  intensiever gebruik wordt gemaakt van een gedecentraliseerd ondersteunend netwerk. Er zal meer  gebruik worden gemaakt van gecooerdineerde werkzaamheden wanneer dit voldoende is om de toegevoegde  waarde voor de Gemeenschap te bereiken, zodat de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (vooral  voor strategische thema's waarvoor een minimale kritische omvang nodig is) selectiever kunnen  worden gekozen. Bij de uitvoering van de werkzaamheden zal worden gezorgd voor de nodige  flexibiliteit, zodat een maximale efficiëntie kan worden gegarandeerd en snel kan worden gereageerd  op nieuwe behoeften. De begeleidende maatregelen, waardoor het effect van de communautaire werkzaamheden ingrijpender  moet worden, worden geoptimaliseerd: studies, evaluatie van de effecten, opleidingsactiviteiten,  stimulering van de verspreiding en de exploitatie van de resultaten, gezamenlijke activiteiten met  de ondersteunende netwerken voor het MKB, maatregelen voor een gedecentraliseerd beheer en  gecooerdineerde industriële activiteiten met een gemeenschappelijke doelstelling om de integratie  van technologie en de overdracht van kennis tussen projecten, sectoren en andere Europese  initiatieven, zoals Eureka, te bevorderen. Het GCO zal voor dit thema een bijdrage leveren in de vorm van onderzoek naar geavanceerde  materialen, keramiek en compositiematerialen (vooral voor toepassingen bij hoge temperatuur) en  non-invasieve inspectietechnieken. Bij het prenormatieve onderzoek zal het gaan om werkzaamheden op  het gebied van de structurele mechanica en metingen en referentiematerialen. Hieronder vallen  tevens de GCO-werkzaamheden voor de wetenschappelijke en technische ondersteuning van het  industriebeleid en het beleid voor de interne markt van de Gemeenschap. 3. MILIEU Het milieu-onderzoek draagt in menig opzicht bij tot een verbetering  van het concurrentievermogen van het bedrijfsleven en van het leefklimaat in de Gemeenschap. Dit is  een essentiële doelstelling die past binnen de formulering en de uitvoering van het milieubeleid  van de Gemeenschap en in het perspectief van een economische opleving op basis van een duurzame  ontwikkeling in de zin van de doelstellingen van het vijfde milieu-actieprogramma van de  Gemeenschap. In dit programma is een nieuwe strategie vastgesteld om in een geest van gezamenlijke  verantwoordelijkheid de activiteiten aan te pakken die de natuurlijke hulpbronnen aantasten of het  milieu schade berokkenen. Met de strategie wordt beoogd de voor het milieu schadelijke praktijken  en tendensen om de buigen, ten einde de kwaliteit van het bestaan en van de sociaal-economische  ontwikkeling van de huidige generatie en de volgende generaties te verbeteren. Daartoe moet worden  overgegaan tot uitbreiding van het instrumentarium waarmee het gedragspatroon van de betrokkenen  kan worden gewijzigd. Voorts dient rekening te worden gehouden met de verplichtingen die de  Gemeenschap op de Unced in Rio de Janeiro heeft aangegaan. Het milieu-onderzoek en de economische en maatschappelijke effecten daarvan hebben ook een mondiale  dimensie gekregen. Aangezien dit werk steeds meer multidisciplinair van aard wordt en grootschalig  en met veel geld moet worden aangepakt, kunnen de Lid-Staten afzonderlijk dit in sommige gevallen  niet aan en is een intensieve internationale integratie en cooerdinatie noodzakelijk. Op gebieden  als "global change" of het beheer van de natuurlijke hulpbronnen zijn de politieke en  geostrategische belangen dermate groot dat de actieve deelname van de Gemeenschap hierbij volledig  terecht is. In dit kader heeft het optreden van de Gemeenschap op het gebied van OTO voor het milieu de  volgende hoofddoelstellingen: a) een verdere uitwerking van de wetenschappelijke grondslag die de formulering en uitvoering van  het milieubeleid van de Gemeenschap mogelijk maakt, ten einde tot een hoog niveau van bescherming  te komen; b) bijdragen tot de verbetering van het concurrentievermogen van de industrie door i) stimulering  van de ontwikkeling van aspecifieke technologie waarbij in het perspectief van een duurzame  ontwikkeling rekening wordt gehouden met de milieu-eisen en ii) een verbetering van de  mogelijkheden om milieuproblemen te voorzien en aan te pakken; c) bijdragen tot de observatie van de kenmerken van het systeem Aarde en een beter inzicht in de  processen die daarbinnen verlopen, en onderzoeken welke effecten de menselijke activiteiten op deze  kenmerken en deze processen hebben; d) technologieën zoeken voor de sanering van verontreinigde gebieden; e) de verdere uitwerking van onderzoek en technologieën die nodig zijn om de ontwikkeling van het  mariene milieu te kunnen beschrijven, controleren en voorspellen, en het mariene milieu te  beschermen. De aard en de omvang van deze punten zijn zodanig dat de communautaire activiteiten moeten worden  toegespitst op prioritaire onderzoekgebieden: het natuurlijke milieu en global change, nieuwe  technologie voor de bescherming van het milieu en mariene wetenschap en technologie. De uitvoering gebeurt evenals in het derde kaderprogramma vooral via gecooerdineerde werkzaamheden  en werkzaamheden voor gezamenlijke rekening. Op het gebied van het onderzoek naar de kwaliteit van  het milieu en global change zullen de werkzaamheden, wanneer zulks passend is, echter met het oog  op een bundeling van de communautaire inspanningen worden opgenomen in thematische netwerken,  waarin de mogelijkheden van de nationale onderzoekinstellingen worden geïntegreerd. Deze netwerken  worden opgezet in samenwerking met het GCO en in nauw overleg met de internationale  onderzoekorganisaties en -programma's (de ESW, het IGBP, het WCRP en het HDP) en de  ruimtevaartbureaus. Er zullen interdisciplinaire regionale onderzoeknetwerken worden opgezet voor het aanpakken van de  specifieke problemen in bepaalde regio's in Europa, zowel wat het land als wat het water betreft. Tegelijk zullen de sociaal-economische aspecten die inherent zijn aan deze drie prioritaire thema's  die met het algemene thema van de duurzame ontwikkeling samenhangen, aan bod komen. Deze aspecten  zijn belangrijk voor het teweegbrengen van verandering in het gedragspatroon van de actoren en  zullen in het kader van alle afzonderlijke werkzaamheden gelijktijdig worden behandeld, samen met  specifieke maatregelen betreffende methodologische en conceptuele ontwikkelingen. A. Het nauurlijke milieu, milieukwaliteit en global change Op dit gebied wordt het communautaire onderzoek vooral gericht op de prenormatieve aspecten en de  voorbereiding van wetgeving, waardoor de uitvoering van het vijfde beleidsplan en actieprogramma  van de Gemeenschap voor het milieu en duurzame ontwikkeling wordt vergemakkelijkt. Het  communautaire onderzoek, waardoor de werkzaamheden van het GCO inzake de aan chemische produkten  verbonden risico's (het Europees Bureau voor chemische stoffen) en de validatie van alternatieve  testmethoden (het Europees Centrum voor de validatie van alternatieve methoden), zal vooral worden  toegespitst op de volgende doelstellingen: - het creëren van een wetenschappelijke basis voor de beoordeling van de toestand van het milieu en  voor een betere en tijdigere signalering van milieuproblemen, hetgeen inhoudt dat er moet worden  gewerkt aan milieu-indicatoren en -parameters en geavanceerde systemen voor het toezicht op en de  evaluatie van de effecten van menselijke activiteiten en van natuurlijke verschijnselen die een  risico voor mens en maatschappij vormen; - een beter inzicht in de fundamentele mechanismen die in het milieu een rol spelen, en de gevolgen  van menselijke activiteiten. Dienaangaande moet een strategisch onderzoek op lange termijn worden  opgezet, dat de Gemeenschap in staat stelt haar beleid inzake global change vast te stellen,  rekening houdend met de conclusies van de Unced-conferentie in Rio de Janeiro en de op Europees  niveau bereikte conclusies. Daarbij zal de nodige aandacht uitgaan naar de bescherming van  kwetsbare ecosystemen, naar biodiversiteit en naar het geïntegreede beheer van bedreigde  natuurlijke hulpbronnen. Binnen dit kader is het communautaire onderzoek gericht op: a) observatie van de kenmerken van natuurlijke systemen - op het land, in de zee, klimatologisch en  in de atmosfeer - en verbetering van het inzicht in de fundamentele processen en veranderingen,  waarbij de nadruk ligt op de Europese context en aspecten, maar het geheel in een mondiaal  perspectief wordt geplaatst; b) specificatie en evaluatie van de effecten van de menselijke activiteiten op deze kenmerken en  processen en vice versa; c) evaluatie van de effecten van mogelijke veranderingen in klimaat, biosfeer of atmosfeer op de  mens, het milieu, de maatschappij en de economische activiteit. Hieraan wordt gewerkt binnen  thematische netwerken, opgebouwd uit gecooerdineerde werkzaamheden en consortia voor geïntegreerde  projecten en de werkzaamheden van het GCO. Deze netwerken worden onderling gecooerdineerd ten einde  te zorgen voor de algehele samenhang, vooral bij de verspreiding van resultaten en de opstelling  van modellen. Het GCO zal nauw bij deze werkzaamheden worden betrokken. Ze zullen in het kader van  het Enrich-netwerk (European Network for Research on Gobal Change) en in samenwerking met het CEO  (Center for Earth Observation) worden uitgewerkt. B. Innoverende milieubeschermingstechnologie Voor de Gemeenschap ligt de prioriteit bij drie hoofdlijnen: instrumentele technologie, technologie  voor industriële processen en produkten en technologie voor milieusanering en de preventie van de  effecten van natuurlijke risico's. Op het gebied van instrumenteel onderzoek is de doelstelling een bijdrage te leveren tot de  technologische ontwikkeling die nodig is voor de observatie, de bewaking en het onderzoek van het  milieu. Dit houdt met name in dat er een bijdrage wordt geleverd tot de ontwikkeling van de  technologie voor aardobservatie vanuit de ruimte, met inbegrip van de gebruikte sensoren, de  technologie voor de observatie en bewaking van de verschillende compartimenten van de biosfeer, de  verdere ontwikkeling van technologie voor milieu-analyses en de technologie voor de bewerking,  validatie en verspreiding van de gegevens. Onder deze werkzaamheden vallen eveneens de instrumenten  voor de vroegtijdige opsporing van natuurlijke risico's en de bewaking van gevallen van besmetting  door industriële installaties. Deze werkzaamheden zijn ook bedoeld als ondersteuning voor het  overige beleid van de Gemeenschap. Op het gebied van de technologie voor industriële processen en produkten en rekening houdend met de  specifieke behoeften van het MKB is de doelstelling bij te dragen tot a) de ontwikkeling van technieken, met inbegrip van risico-evaluatie, met het oog op de beperking  en preventie van de negatieve effecten van industriële en agro-industriële procédés, produkten en  stoffen op het milieu; b) de ontwikkeling van methoden voor de analyse van de levenscyclus van produkten en voor de  beoordeling van de effecten van industriële procédés en produkten; c) de ontwikkeling van technologie voor de bewerking, de recycling en de verwijdering van afval,  met het doel zoveel mogelijk te komen tot een economie op basis van een gesloten kringloop; d) de ontwikkeling van waterzuiveringstechnologieën, met het oog op milieubescherming en -sanering  en ter bestrijding van de vervuiling; e) de ontwikkeling van technologie voor de woonsituatie en het vervoer waarbij rekening wordt  gehouden met de milieu-eisen en waardoor de leefsituatie wordt verbeterd in nauwe cooerdinatie met  de activiteiten van andere daarmee samenhangende thema's; f) de ontwikkeling van technieken met een toegevoegde waarde op het gebied van de aardobservatie. Ten slotte zal bij de saneringstechnologie de nadruk liggen op het herstel van de kwaliteit van het  milieu, terwijl bij de technologie in verband met natuurrisico's zal worden gewerkt aan bewaking en  alarmering. Het opzetten van netwerken voor Europees seismologisch onderzoek moet worden gestimuleerd. Het technologische onderzoek zal op gebieden waar een onderzoekpotentieel van communautaire omvang  moet worden opgezet bij voorkeur gebeuren via overlegnetwerken en consortia voor geïntegreerde  projecten. Ook het GCO met zijn specifieke deskundigheid zal een bijdrage leveren. Deze  werkzaamheden kunnen in cooerdinatie met Eureka worden uitgevoerd. De industrie en de gebruikers van  produkten zullen daarbij worden betrokken. De nadruk zal liggen op ontsluitende en multisectoriële  technieken, terwijl aanvullende stimuleringsmaatregelen worden genomen om de overdracht van kennis  naar het bedrijfsleven te verbeteren. C. Mariene wetenschap en technologie In weerwil van de noodzaak om inzicht te krijgen in interactie tussen de oceanen en andere  wereldomvattende systemen bij het onderzoek naar klimaatverandering en de gevolgen daarvan, zullen  de onderzoekinspanningen van de Gemeenschap worden gericht op de verdere ontwikkeling en  versterking van de Europese mariene gemeenschap door middel van een nieuwe fase in de activiteiten  in het kader van het programma voor mariene wetenschap en technologie. Deze activiteiten zullen toegespitst worden op het begrijpen en beschrijven van de biologische,  chemische en fysische processen, voornamelijk via multidisciplinair onderzoek naar de processen die  voor de Europese zeeën van bijzonder belang zijn. Het onderzoek zal betrekking hebben op de  kustzones en op de diepzee, en noordwaarts naar de Noordelijke IJszee worden uitgebreid, zodat de  interactie tussen ijsmassa's en het mariene milieu kan worden bestudeerd. Doel van het onderzoek is onder meer methoden en basistechnologieën te ontwikkelen - met name die  welke betrekking hebben op vijandige natuurlijke omstandigheden - met het oog op de beschrijving,  de bewaking, de voorspelling, de bescherming en het beheer van het mariene milieu als hulpbron. Een  en ander heeft zowel betrekking op de kustzones als op de diepzee en arctische mariene gebieden en  zal een communautaire bijdrage vormen aan internationale activiteiten, met inbegrip van het Global  Ocean Observation System (GOOS). Ook zal een aantal specifieke projecten worden gewijd aan  onderzoek op het gebied van Europese regionale zeeën. De activiteiten zullen de samenwerking tussen de Lid-Staten bevorderen wat betreft grote  installaties (schepen voor oceanografisch onderzoek, ombemande vaartuigen, hydrodynamische kanalen,  enz.), met inbegrip van het efficiëntere gebruik ervan dank zij een betere cooerdinatie tussen de  nationale en de communautaire activiteiten. 4. BIOWETENSCHAPPEN EN BIOTECHNOLOGIE Uit de problemen waarmee de landbouw en  de industrie in Europa worden geconfronteerd, de behoeften van de gezondheidszorg in de Lid-Staten  en de technologische aspecten van de uitvoering van het communautaire beleid blijkt dat er nog veel  moet gebeuren om het onderzoekpotentieel op het gebied van de biowetenschappen en de biotechnologie  te mobiliseren ten einde ervoor te zorgen dat de sociaal-economische partners in de Gemeenschap  meer rechtstreeks kunnen profiteren van de verwachte technologische voordelen. De op communautair  niveau beschikbare middelen zijn echter beperkt. Binnen de werkzaamheden en het beleid van de  Gemeenschap moet het aanbod vanuit wetenschap en techniek derhalve strikt worden afgestemd op de  vraag vanuit de economie en de maatschappij. Op dit moment wordt het wetenschappelijke aanbod in Europa gekenmerkt door de topkwaliteit van het  fundamentele onderzoek en tegelijkertijd een versnippering van de deskundigheid over een te groot  aantal disciplines die vaak op een onevenwichtige manier zijn vertegenwoordigd. Tegelijkertijd is  de vraag vanuit de maatschappij nog nooit zo sterk en duidelijk gericht geweest op de behoefte aan  bescherming en organisatie van het leefklimaat. In een maatschappij waarvan de demografische opbouw  ingrijpend zal veranderen, komen nieuwe therapeutische eisen naar voren, die grote gevolgen voor de  economie hebben en de bestudering van ziekten in een ruimere geografische en culturele context  plaatsen. Ook de liberalisering van de handel en de mondialisering van de gevaren die de biosfeer  bedreigen, geven een nieuw perspectief aan het concurrentievermogen van vele industrietakken die  van oudsher afhankelijk zijn van de benutting van de biologische hulpbronnen. Het nieuwe aan de huidige situatie is dat er zoveel wetenschappelijke uitdagingen zijn die kunnen  worden aangepakt, vooral door de nieuwe methoden die afkomstig zijn van de biotechnologie en sterk  zijn geïntegreerd in de overige industriële technologie. Het staat dan ook vast dat de  biowetenschappen en de biotechnologie een rol in de maatschappij kunnen spelen en het wordt  derhalve zaak dat er een duidelijker perspectief wordt geschetst van de situatie, waarin de mens  het leven dienstbaar zal moeten maken aan het algemene economische en maatschappelijke belang.  Hierbij rust op ons de plicht de biowetenschappen en de biotechnologie zo harmonieus mogelijk te  gebruiken, zonder daarbij in enig opzicht afbreuk te doen aan de heersende gebruiken, ten einde aan  de fundamentele behoeften van de maatschappij tegemoet te komen. Waar mogelijk moeten experimenten en proeven met dieren vervangen worden door in-vitro-methoden en  dergelijke. Binnen dit kaderprogramma mag geen onderzoek plaatsvinden waarbij het genetische  materiaal van de mens wordt gewijzigd of getracht wordt dit te wijzigen door het veranderen van  geslachtscellen of van een of andere embryonale fase waardoor deze veranderingen erfelijk zouden  kunnen worden, noch onderzoek waarbij getracht wordt de celkern van een embryo te vervangen door  die van een ander menselijk wezen of embryo of door verdere ontwikkeling van een embryo, beter  bekend als klonen. De Lid-Staten beschikken momenteel over veel meer mogelijkheden dan nog maar een tiental jaren  geleden, maar deze lopen wel sterk uiteen. Op sommige cruciale gebieden zijn deze mogelijkheden  dermate versnipperd dat de kritische omvang niet wordt bereikt en er geen sprake is van de  toegevoegde waarde die inherent is aan de integratie van complementaire benaderingen, terwijl er  verspilling optreedt doordat een gedeelte van de werkzaamheden elkaar overlapt. Bij het opzetten  van wetenschappelijke netwerken is gebleken dat dit een een nuttig instrument is, dat echter nog  niet voldoende wordt benut. Bij de praktische uitvoering is in eerste instantie gekozen voor  gebieden waarop gebruik kan worden gemaakt van nationale activiteiten die elkaar aanvullen. Hierbij  gaat het om de volgende drie gebieden: - biotechnologie; - biomedische technieken en gezondheid; - landbouw en visserij (met inbegrip van de agro-industrie, de levensmiddelentechnologie, de  bosbouw en de plattelandsontwikkeling). De belangrijkste activiteiten moeten worden opgewaardeerd door een reeks maatregelen met het oog op  de bevordering van een klimaat dat in zijn algemeenheid gunstiger is voor een goed doordachte  toepassing van de biowetenschappen en de biotechnologie. Er zullen demonstratieprojecten worden  uitgevoerd, waardoor alternatieve technologieën meer op de voorgrond kunnen komen en  aantrekkelijker kunnen worden. Om zeker te zijn van de verwachte effecten moet hierbij een  bijzonder strenge selectie worden uitgevoerd. Waar passend zal er een koppeling worden gelegd met  het Eureka-programma. Er zal aandacht worden besteed aan studies en discussies waarin de ethische  en reguleringsaspecten van technologische innovatie aan de orde komen. Ook andere maatregelen  zullen worden uitgevoerd, zoals beurzen voor opleidingen en specifieke middelen voor de deelname  van het MKB (bij voorbeeld volgens het model van het Craft-initiatief). A. Biotechnologie Bij de doorbraken in de biotechnologie wordt Europa geconfronteerd met het probleem dat de  verantwoordelijkheid te zeer wordt versnipperd en er onvoldoende maatschappelijke concensus is over  de taak die de wetenschap heeft. Deze overmatige terughoudendheid bij de inventarisering en het  opstarten van zinvolle activiteiten moet worden overwonnen door systematischer rekening te houden  met de brede scala van beschikbare wetenschappelijke mogelijkheden en deze te bundelen rond enkele  grote problemen waarmeee de industrie en/of de maatschappij wordt geconfronteerd. In het communautaire programma moet de brede visie het winnen van de geformaliseerde aanpak en moet  de integratie van disciplines boven overmatige specialisatie gaan. In het programma moet rekening  worden gehouden met de behoeften van de industrie en moet ten volle aandacht worden besteed aan de  zienswijze van de verschillende belangengroeperingen, zoals consumentenverenigingen, regelgevende  instanties, industriële platforms of beroepsverenigingen. In dat verband dient eveneens rekening te  worden gehouden met de Eureka-projecten en de nationale programma's. Op dit gebied blijkt dat moet  worden gekozen voor thema's waarvoor op communautair niveau aan de reeds beschreven voorwaarden  voor samenwerking is voldaan. Ten einde de biotechnologie terug te brengen tot de aspecten waarin zij fundamenteel verschilt van  de andere technologie, moet voorrang worden gegeven aan het inzicht in de mechanismen waardoor de  levende cel zelf zo bedrijvig blijkt te zijn en aan het streven van de industrie om cellulaire  processen onder de knie te krijgen. Vier geïntegreerde projecten met prioriteit, waarin de nationale en communautaire werkzaamheden  kunnen worden gebundeld, moeten ervoor zorgen dat er duidelijk vooruitgang wordt geboekt. Hierbij  moet worden gewerkt aan: - het inzicht in het begrip "cel als fabriek" en uitwerking daarvan tot nieuwe industriële  bioprocédés. Hiervoor is een multidisciplinaire visie van de biochemische technieken nodig die  stoelt op onderzoek in biochemische vakgebieden; - de analyse en de "sequencing" van modelgenomen, het gebruik van vergelijkende methoden voor het  "mappen" van genomen - het menselijk genoom daaronder begrepen - en de ontwikkeling van passende  technologieën en infrastructuren;- de ontwikkeling van moleculaire en celbiologie, met inbegrip van proteïnetechnologie, alsmede  physiopathologie van planten en dieren, vooral met het oog op toepassingen in de landbouw en de  agro-industrie; - onderzoek in diverse vakgebieden zoals farmacologie, celbiologie, moleculaire biologie en  farmacochemie, om inzicht te krijgen in de inter- en intracellulaire mechanismen waarmee de  zenuwcel informatie beheert, alsmede ter bevordering van de neurowetenschappen waarbij de  gecombineerde steun van deze vakgebieden wordt aangewend. Aan drie andere doelstellingen zal worden gewerkt via O & O-projecten of in overlegnetwerken en  ondersteunende netwerken voor het nationale onderzoek. Het is hierbij de bedoeling: - het wetenschappelijke en technologische onderzoek op het gebied van de dierfysiologie, de  immunologie en de structuur van levende organismen te ontwikkelen; - een samenhangend kader op te zetten voor het prenormatieve onderzoek en het onderzoek naar  biodiversiteit en bio-ethiek, waarbij rekening moet worden gehouden met activiteiten inzake het  Europees Handvest van de bio-ethiek, en milieu-aspecten; - voornoemd onderzoek de beschikking te geven over informatica- en telematica-hulpmiddelen en  collecties van genetisch materiaal, waarbij de doelstellingen van informatica en biotechnologie op  elkaar worden afgestemd. Al deze activiteiten zullen kennis opleveren die onmisbaar is voor de vooruitgang van de industrie  op de toepassingsgebieden waarop de Gemeenschap actief is, en wel met de multidisciplinaire  werkmethode die eigen is aan de biotechnologie. Het succes hiervan zal worden bepaald door de mate  waarin erop wordt gelet dat de algemene werkzaamheden die op dit gebied prioriteit krijgen,  aansluiten op de andere voor biomedische of agro-industriële toepassingen. B. Onderzoek op het gebied van biomedische technieken en de gezondheid De zorg voor de gezondheid, een kostbaar goed voor iedere Europeaan, is een van de belangrijkste  economische sectoren waaraan 6 tot 8 % van het BBP wordt besteed en die werk verschaft aan meer dan  zes miljoen mensen; de grootste uitdaging voor de gezondheidszorg is het zoeken naar een betere  behandeling van de belangrijkste medische problemen. Aids is een van de meest zorgwekkende  epidemieën die een versterking van de cooerdinatie van de onderzoekwerkzaamheden noodzakelijk maken.  Kanker, hart- en vaatziekten, neurologische en psychische aandoeningen, andere chronische ziekten  en ouderdomsproblemen en handicaps vergen eveneens bijzondere aandacht. In alle Lid-Staten worden  de stelsels voor de gezondheidszorg geconfronteerd met dezelfde problemen: de steeds toenemende  kosten zijn een algemeen probleem geworden, terwijl de bewoners van alle landen een steeds hoger  kwaliteitsniveau van de gezondheidszorg eisen. Nieuwe gezondheidstechnologieën en de stelsels van  gezondheidszorg zullen daarop moeten inspelen. Europa heeft als belangrijke opdracht een positief  verband tot stand te brengen tussen het fundamentele en het klinische onderzoek in het belang van  de volksgezondheid en de Europese industrie, inclusief de gezondheidszorg. De doelstellingen zijn  de volgende: - ontwikkeling van de wetenschappelijke en technische grondslagen die nodig zijn voor de  beoordeling van nieuwe geneesmiddelen, vooral voor de behandeling van neurologische, psychische,  immunologische en virale aandoeningen (deze acties moeten tevens de activiteiten van het Europees  Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling ondersteunen). Er zal worden gewerkt aan nieuwe  in-vitro-tests, cell-lijnen en, waar nodig, diermodellen, validatie daarvan, gedecentraliseerde  klinische trials en farmacovigilantie. Bij dit onderzoek wordt samengewerkt tussen de industrie,  onderzoekcentra, ziekenhuizen, universiteiten en de instanties die verantwoordelijk zijn voor het  toezicht op de werkzaamheid, de veiligheid en de kwaliteit van nieuwe geneesmiddelen; - de ontwikkeling van biomedische technologie en technieken, vooral door onderzoek naar medische  apparatuur en instrumenten voor minimale ingrepen, beeldtechnieken, biosondes, biomaterialen en de  modellering van menselijke functies; - deelname aan het "Decade of the Brain", door het gebruik van moleculaire, cellulaire en klinische  methoden ten aanzien van ziekten van de hersenen en het zenuwstelsel bij de mens, alsmede door de  ontwikkeling en het gebruik van methodologieën en instrumenten en van de meest geavanceerde  technologieën en infrastructuren die noodzakelijk worden geacht voor de bestudering van het  zenuwstelsel. In deze aanpak zullen de bijdragen van verschillende disciplines worden  geïntegreerd; - integratie van het fundamenteel en het klinisch onderzoek om de preventie, de diagnose en de  behandeling van ziekten met grote sociaal-economische gevolgen (zoals kanker, Aids, hart- en  vaatziekten, chronische ziekten, beroepsziekten, enz.) en "weesziektes" te verbeteren; ook aan de  verzameling en analyse van statistische en epidemiologische gegevens over deze ziekten moet worden  gewerkt; - analyse en "sequencing" van het menselijk genoom, gebruik van vergelijkende methoden voor het  "mappen" en ontwikkelen van passende technologieën, alsmede het in praktijk brengen van de kennis  ter verbetering van de gezondheid van de mens, inclusief somatische gentherapie; combinatie en  harmonisatie van de databanken over genetische ziekten, waarin ook de deelname van de Gemeenschap  aan het beheer van de internationale databank over het menselijke genoom is opgenomen; - onderzoek naar stelsels en technologieën voor de gezondheidszorg en naar voorlichting en educatie  op het gebied van de gezondheid. Hierbij ligt de nadruk op de eerstelijnsgezondheidszorg, evaluatie  van de behoeften van de gezondheidszorg, meting van de resultaten van beleidsingrepen in de  gezondheidszorg en evaluatie van technologie in verband met de gezondheid. Er zal onderzoek worden  gedaan naar de effecten van de interne markt op de verstrekking van gezondheidszorg buiten de  binnengrenzen, regulering en deregulering, het evenwicht tussen stelsels voor de gezondheidszorg  die door de privé-sector en door de overheid worden gefinancierd, en de behoefte om te komen tot  een Europese aanpak voor de introductie van nieuwe technologie in de stelsels voor  gezondheidszorg; - onderzoek naar de biomedische ethiek, om algemene normen op te stellen voor de eerbiediging van  de menselijke waardigheid en de bescherming van het individu in het kader van biomedisch onderzoek  en de klinische toepassing ervan. C. Landbouw en visserij (inclusief de agro-industrie, levensmiddelentechnologie, bosbouw,  aquacultuur en plattelandsontwikkeling) De doelstellingen en uitdagingen voor het OTO op het gebied van de landbouw, de bosbouw, de  plattelandsontwikkeling, de agro-industrie en de visserij houden in dat er een grondslag moet  worden gelegd voor een concurrerende, efficiënte en duurzame primaire produktie (landbouw,  tuinbouw, bosbouw en visserij) en voor de agro-industrie (levensmiddelen- en  niet-levensmiddelensector, met inbegrip van bio-energie en biokunststoffen); de uitvoering en  ontwikkeling van het communautaire beleid (onder andere landbouw en visserij) moet worden begeleid  met gericht onderzoek en er moet worden voldaan aan de behoeften van de maatschappij op het gebied  van een grote verscheidenheid van voedingsmiddelen, die bijdraagt tot de gezondheid en een gezonde  voeding, en ten aanzien van andere produkten dan levensmiddelen die verenigbaar zijn met het  milieu. Ook moet worden bijgedragen aan een duurzame plattelandsontwikkeling en aan het behoud en  de verbetering van het agrarische en het kustmilieu. Ten einde de verschillende doelstellingen van  het programma te verwezenlijken, zijn vier prioriteiten gesteld waarvoor OTO-projecten,  overlegnetwerken en thematische netwerken ter ondersteuning van de nationale werkzaamheden worden  opgezet. Het gaat hier om: - geïntegreerde produktie en transformatieketens waarin alle deskundigheid en technologie is  opgenomen die nodig is voor het gebruik van grondstoffen van biologische herkomst (ook uit het  water) van een specifieke sector, waarbij de nadruk ligt op produktieprocédés met een aanzienlijk  marktpotentieel en economische haalbaarheid; - ontwikkeling en verbetering van methodologieën (bij voorbeeld gestructureerde modellen en  simulatiemethoden) voor het opschalen, ontwerpen en testen van agro-industriële procédés; - algemene voedingswetenschap en geavanceerde technologie om beter te voorzien in de behoeften van  de consument aan gezond en veilig voedsel. Het onderzoek zal vooral worden gericht op algemene  technologie voor de bewerking van voedsel, waarbij rekening kan worden gehouden met de moleculaire  grondslag voor de omzetting van grondstoffen in uiteindelijke levensmiddelen en waarin nieuwe  geavanceerde technologie op dit gebied kan worden geïntegreerd; - de landbouw, de bosbouw, de plattelandsontwikkeling en de visserij, als begeleiding voor de  hervorming van het gemeenschappelijke beleid en om oplossingen aan te geven voor de veranderingen  die zich op het platteland voordoen. Er moeten produktiesystemen en procédés worden ontwikkeld die  in deze context economisch levensvatbaar zijn, verenigbaar zijn met de bescherming van het milieu  en voldoende werkgelegenheid blijven bieden. Er zal tevens worden gestreefd naar een verbetering  van de economische situatie in landbouw en visserij via kwaliteitsprodukten, de diversificatie van  produkten (levensmiddelen en andere) en activiteiten en door een kostenbeperking waarvoor de  invoering van nieuwe technologie en efficiëntere en beter gebruikte grondstoffen nodig is. In  verband met de eisen van de consumenten en de totstandkoming van de interne markt moet er worden  gewerkt aan verbeteringen op het gebied van de gezondheid van plant en dier en op het gebied van  het welzijn van dieren. Er moet worden gezocht naar nieuwe toepassingen, bij voorbeeld voor  braakliggende grond. In de bosbouw moet een multifunctioneel bosbeheer worden ontwikkeld  (produktie, vrijetijdsbesteding en bescherming). Ten slotte zal ter ondersteuning van de  intensivering van het communautaire beleid voor plattelandsontwikkeling ook dit onderwerp meer  aandacht krijgen. Dit geldt tevens voor de ontwikkeling van kustgebieden. Conform het communautaire beleid en ten einde de primaire produktie (ook in het water) de middelen  te geven om te voldoen aan de behoefte van consument en industrie door de levering van grondstoffen  in voldoende hoeveelheden en van voldoende kwaliteit, in het belang van de producenten en ten  behoeve van de economische ontwikkeling van het platteland, zullen cooerdinatie/netwerkprojecten met  prioriteit worden gestart ter ondersteuning van de huidige aanzienlijke werkzaamheden van de  Lid-Staten voor met name: - de primaire produktie in landbouw, bosbouw, visserij en aquacultuur, waarbij de nadruk ligt op de  duurzaamheid, de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de voedselvoorziening en de interacties  daarvan met het milieu; - de ontwikkeling van het platteland en kustgebieden met bijzondere aandacht voor  opleidingsactiviteiten en alternatieve economische ontwikkeling; - levensmiddelenproduktie en transformatie, waarbij overwegingen van sociaal-economische aard en de  veiligheid en gezondheid van voedsel een rol spelen. Eigen werkzaamheden van het GCO zullen op dit gebied een bijdrage leveren door: - het gebruik van een laboratorium voor de analyse van voedings- en geneesmiddelen; - een project voor technische ondersteuning van het beheer van en het toezicht op de toepassing van  het gemeenschappelijke landbouwbeleid via de transmissie van gegevens per satelliet; - verdere uitvoering van het project voor de toepassing van teledetectie voor landbouwstatistieken  en door de bevordering van teledetectie bij plantenzieken. Hierbij zal worden getracht de toepassing van basistechnologie die op het gebied van de  biotechnologie, biomedische technieken en teledetectie is ontwikkeld, verder uit te breiden. 5. ENERGIE (Technologie voor een schonere en efficiëntere opwekking en  toepassing van energie) Het energiebeleid, dat als doelstelling een betrouwbare energievoorziening heeft (vooral door de  bevordering en het betere gebruik van eigen technologie en energiebronnen en de diversificatie van  bruikbare bronnen), wordt momenteel geconfronteerd met een nieuwe dwingende eis: energie en  milieubescherming moeten met elkaar verenigbaar zijn. Het huidige en toekomstige gebruik van de  verschillende energiebronnen, zowel in Europa als wereldwijd, houdt namelijk lokale, regionale en  mondiale risico's voor mens en milieu in: toename van de verontreiniging, broeikasgassen, enz. De  communautaire werkzaamheden zijn gericht op de ontwikkeling en demonstratie van efficiënte,  schonere en veiligere technologie, waardoor wordt gewaarborgd dat het energieverbruik, het  evenwicht in de biosfeer en de verschillende aspecten van economische ontwikkeling  (concurrentievermogen, economische en sociale samenhang) onderling verenigbaar blijven. Gedurende de uitvoering van het tweede en derde kaderprogramma hebben de activiteiten van de  Gemeenschap voor O & O en demonstratie/verspreiding op het gebied van energie de opbouw mogelijk  gemaakt van netwerken voor samenwerking bij onderzoek en netwerken voor de bevordering en  verspreiding van energietechnologie die nu volledig ontwikkeld is (bij voorbeeld het  OPET-netwerk). Bij de voortzetting van deze activiteiten zal de integratie van O & O met demonstratieactiviteiten  worden versterkt (vervolg op het Thermie-programma), ten einde bij te dragen tot de verwezenlijking  van de hoofddoelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van energie, duurzame ontwikkeling en  ondersteuning van het concurrentievermogen. Door deze integratie kan het relatieve rendement van O  & O en demonstratie voor elke tak van technologie beter worden beoordeeld en kan beter worden  gezorgd voor de nodige synergie en aanpassingen tussen de verschillende fasen. Er zal zoveel  mogelijk voor worden gezorgd dat de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening op dit gebied en de  eigen werkzaamheden van het GCO op elkaar aansluiten. Ten aanzien van O & O zullen de werkzaamheden worden geconcentreerd op de kritische  wetenschappelijke en technische gebieden die kunnen zorgen voor belangrijke technisch-economische  doorbraken op middellange en lange termijn; hierbij zal rekening worden gehouden met de Europese en  mondiale dimensie van de nieuwe energieproblemen en de oplossingen daarvoor. Door modellen en  systemen op te zetten, kan een beter inzicht worden verkregen in de raakvlakken tussen energie,  milieu en economie, zodat een bijdrage kan worden geleverd tot de analyse en de formulering van de  energiestrategie van de Gemeenschap en beter kan worden afgebakend welke werkzaamheden moeten  worden uitgevoerd. Met name in het licht van de doelstellingen milieubescherming en continue  voorziening zal de nodige aandacht worden besteed aan energiebesparing, hernieuwbare energiebronnen  en het milieuvriendelijke gebruik van fossiele brandstoffen. Op het gebied van demonstratie en verspreiding zal vooral moeten worden gewerkt aan het rationele  gebruik van energie, duurzame energiebronnen en de technologie voor een schone verbranding van  steenkool. Hierbij is het optreden van de Gemeenschap nodig om een stabiele energievoorziening  tegen aanvaardbare prijzen te garanderen. Het zal tevens een betere exploitatie van de hulpbronnen  in de verschillende regio's van de Gemeenschap vergemakkelijken en een belangrijke bijdrage leveren  tot de samenwerking met de industrie in derde landen op het gebied van de overdracht van  technologie. Er zijn drie hoofdlijnen voor de bundeling van de communautaire werkzaamheden op het gebied van  onderzoek (inclusief prenormatieve aspecten), technologische ontwikkeling, demonstratie en  verspreiding/exploitatie: het rationele gebruik van energie, de invoering van duurzame  energiebronnen op grote schaal en een efficiëntere en schonere opwekking van energie uit fossiele  brandstoffen. Bij het rationele gebruik van energie gaat het vooral om de vervoerssector en de industrie. Wat de  vervoerssector betreft, zullen de werkzaamheden worden geconcentreerd op geïntegreerde projecten  inzake stadsvervoer en - wat betreft onderzoek en ontwikkeling - op technologieën als batterijen,  brandstofcellen of geavanceerde brandstoffen. In de industrie wordt er gewerkt aan ontwikkeling en  demonstratie voor technologie die leidt tot een sterke beperking van het energieverbruik. Voor  woningen en de tertiaire sector gaat het vooral om de ontwikkeling, beproeving en voorbereiding van  efficiëntere technologieën voor de markt, alsmede om alternatieven voor systemen met een hoog  energieverbruik, de afstemming van het consumentengedrag op een spaarzamer gebruik van energie en  het prenormatieve onderzoek naar het energieverbruik in gebouwen. Dit thema moet worden onderbouwd  met projecten voor de bevordering van een efficiëntere regeling van het energieverbruik (het  "intelligente huis") en geïntegreerde projecten voor de structurele organisatie van het  energieverbruik (warmte/kracht-koppeling en de aanleg van industrieterreinen). Voor de tweede hoofdlijn is het de bedoeling om in het kader van een coherente en geïntegreerde  aanpak een bijdrage te leveren tot het onderzoek, de ontwikkeling en de demonstratie van duurzame  energiebronnen, die in de Gemeenschap beschikbaar zijn en schone energie leveren, ten einde te  zorgen voor een betere inpassing van de energiesector in het milieu en een betrouwbaardere  energievoorziening. Het is de bedoeling dat er zowel voor industrie als technologie een Europees  kader wordt gecreëerd dat bevorderlijk is voor een significante toepassing van duurzame  energiebronnen. Het programma moet tevens de opbouw van thematische netwerken stimuleren, daaronder  begrepen gespecialiseerde onderzoekcentra, elektriciteitsproducenten, steden, regio's en eilanden,  architecten en bouwkundig ingenieurs. Het programma vormt een evenwichtige combinatie tussen continuïteit en innovatie. Voor het vervolg  op en de intensivering van de lopende werkzaamheden zal de nadruk liggen op onderzoek, ontwikkeling  en demonstratie voor de technologie die de meeste beloften inhoudt: zonnecellen; zonne-energie voor  de verwarming, klimaatregeling en natuurlijke verlichting van gebouwen; windenergie; biomassa. Ook  voor andere mogelijkheden kan verkennend onderzoek worden gedaan zoals golfenergie,  thermodynamische zonnecentrales, aardwarmte (hete droge gesteenten), milieuvriendelijke produktie  en dito gebruik van waterstof. Het GCO zal een bijdrage leveren tot deze activiteiten, vooral door prenormatief onderzoek op het  gebied van zonne-energie en energiebesparing in gebouwen. Er zullen nieuwe initiatieven worden gestart om de integratie van duurzame energie vanuit  technisch, economisch en maatschappelijk oogpunt te vergemakkelijken. Hierbij wordt prioriteit  gegeven aan grootschalige geïntegreerde projecten, bij voorbeeld voor de opwekking van  elektriciteit uit duurzame energiebronnen, met name biomassa, of de integratie van duurzame energie  in de elektriciteitsnetten van de toekomst. Ook de grootschalige integratie van duurzame energie op het platteland, regionaal, in steden en op  eilanden is van groot belang; het gebruik van duurzame energie voor de ontwikkeling van het  platteland in de derde wereld biedt grote mogelijkheden en heeft grote gevolgen. Voor een  efficiënte uitvoering van deze geïntegreerde projecten moet er een nauwe samenhang zijn met andere  communautaire beleidsterreinen en programma's. Bij de derde hoofdlijn gaat het om de produktie en de omzetting van energie uit fossiele  brandstoffen. Het onderzoek van verbrandingsprocessen in het algemeen, dat van essentieel belang is  voor het rationele gebruik van energie en voor de omzetting van fossiele brandstoffen, krijgt  hierbij prioriteit. Voor de omzetting van fossiele brandstoffen zal er worden gezocht naar schonere  en efficiëntere procédés. Hierbij ligt de nadruk op sleuteltechnologie, zoals geïntegreerde  gecombineerde cyclussen ("hot gas cleaning" en verbranding onder druk) of brandstofcellen voor de  gedecentraliseerde opwekking van elektriciteit. Ook procédés voor de vervanging van fossiele  brandstoffen door biomassa of brandbaar afval zullen worden bestudeerd. Er moet aanvullend onderzoek worden gedaan om op langere termijn te zorgen voor een betrouwbaardere  energievoorziening. Voor koolwaterstoffen zal de nadruk liggen op de ontwikkeling en demonstratie  van efficiëntere technologie op het gebied van de exploratie van afzettingen (geofysica), winning,  conversie en vervoer. In deze context zal als begeleidende maatregel op dit gebied fundamenteel  onderzoek in de aardwetenschappen worden gedaan. 6. VERVOER De mobiliteit van personen en goederen en de daarmee gepaard gaande  stroom van kapitaal en informatie binnen Europa, de landen, regio's en eilanden, alsmede binnen de  agglomeraties is een exponent van onze moderne maatschappij geworden die steeds moeilijker te  beheersen is. In deze context zal de opbouw van transeuropese vervoersnetwerken, waarbij de  onderlinge koppeling en de interoperabiliteit van nationale netten en de toegang tot deze netten  worden gestimuleerd, de belangrijkste bijdrage leveren tot een open en op concurrentie gebaseerde  markt. Dienaangaande wordt in de mededeling van de Commissie aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling  van het gemeenschappelijk vervoersbeleid gesteld dat het onderzoek ten behoeve van een Europees  vervoersbeleid als hoofddoelstelling heeft een bijdrage te leveren tot de ontwikkeling, de  integratie en het beheer van efficiëntere, veiligere en milieuvriendelijkere vervoerssystemen en  tot de kwaliteit van het bestaan, ten einde een houdbare mobiliteit van personen en goederen te  bevorderen. Om deze doelstelling te verwezenlijken zal een Europese aanpak worden uitgewerkt om gebruik te  maken van de synergie tussen de verschillende specifieke nationale en communautaire activiteiten en  de activiteiten van andere internationale organisaties. De onderzoekactiviteiten zullen op twee  niveaus worden uitgevoerd: - een Europees strategisch niveau, - een niveau voor de optimalisering van de netwerken. Het onderzoek zal plaatsvinden in een samenhangend en gecooerdineerd kader, waarbij rekening wordt  gehouden met de beschikbare resultaten van andere programma's, met name industrietechnologie,  telematica, milieu, energie en gericht sociaal-economisch onderzoek om de doelstellingen van het  gemeenschappelijk vervoersbeleid te bereiken. Binnen dit thema ligt de nadruk op de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voor de  interoperabiliteit en de onderlinge koppeling van netwerken, waarbij vooral wordt gelet op de  mogelijkheden voor intermodaal vervoer en de toegangsmogelijkheden. Hierbij wordt voorrang gegeven  aan het ontwerp en het beheer van infrastructuren die meer verenigbaar met het milieu, veiliger  voor hun gebruikers en rendabeler moeten zijn. Bij het onderzoek zal het dan ook vooral gaan om de vaststelling van behoeften waarbij nieuwe  technologieën moeten worden gebruikt, evaluatie, alsmede algehele integratie en validatie van de  technologische vernieuwingen die uit de andere thema's naar voren zijn gekomen. Het is de bedoeling dat er een bijdrage wordt geleverd tot de optimalisering van transeuropese  vervoersnetwerken, verbetering van de prestaties van de verschillende vervoerswijzen en  -exploitanten, de mogelijkheden van elke vervoerswijze om met de andere samen te werken, de  toegankelijkheid voor de gebruikers en de ondersteuning van de ontwikkeling van een multimodaal  vervoerssysteem voor steden, plattelandsgebieden, regio's en Europa. Hiertoe wordt bij de OTO-werkzaamheden een systeem- en integratiegerichte aanpak gevolgd, waarbij  rekening wordt gehouden met de strategische doelstellingen van het Europees vervoersbeleid en de  resultaten van het onderzoek dat binnen de overige thema's van de eerste activiteit wordt  uitgevoerd, ten einde oplossingen uit te werken die specifiek van toepassing zijn op de  vervoerssector. Deze werkzaamheden kunnen zo nodig leiden tot demonstratieprojecten. Het onderzoek zal meer in het  bijzonder betrekking hebben op de optimalisering van vervoerssystemen, mede uit het oogpunt van de  gebruiker, de verbetering van de veiligheid, de beperking van de schadelijke emissies en de  maatschappelijke aanvaardbaarheid, met de volgende hoofdlijnen: - Voor het gecombineerde vervoer moet het onderzoek specificaties voor de opbouw van multimodale  geïntegreerde routes opleveren; ten slotte moeten er experimentele platforms worden opgezet voor de  integratie en evaluatie van de nieuwe overstap-, beheers- en bewakingstechnologie. - Voor de spoorwegen moet vooral de interoperabiliteit van de spoorwegnetten worden gewaarborgd,  inclusief voor zeer snelle treinen, door geleidelijk de belemmeringen van technische, regelgevende  en praktische aard uit de weg te ruimen. - Voor het luchtvervoer zal het onderzoek met name worden gericht op de beperking van de  overbelasting van het luchtruim en de vliegvelden, waarbij in het bijzonder rekening wordt gehouden  met de resultaten van vervoerstelematica, alsmede op de verdere verbetering van de veiligheid van  personen en de beperking van de negatieve milieu-effecten. - Voor het stadsvervoer zal het mogelijk zijn in het kader van een systeemgerichte aanpak en een  adequate modellering specifieke oplossingen uit te werken door gebruik te maken van de resultaten  van de andere onderzoekprogramma's op het gebied van generieke technologieën, ten einde de vraag  beter te beheren, opstoppingen en energieverbruik te beperken en te komen tot een betere verdeling  over met name het individuele en het openbaar vervoer. - Voor de scheepvaart moeten geïntegreerde onderzoek- en demonstratieprojecten de werking van  snelle systemen over korte afstand en de nieuwe interfaces tussen zee, land en rivieren, inclusief  de nieuwe haveninstallaties, optimaliseren door het gebruik van mankracht zonder dat afbreuk wordt  gedaan aan de behoefte aan veiligheid en bescherming van het milieu, en een efficiënt  verkeersbeheerssysteem.- Voor het wegverkeer moeten adequate methodologieën worden uitgewerkt voor een specificatie van de  instrumenten die nodig zijn voor de verwezenlijking van een gemeenschappelijk beleid voor  verkeersveiligheid, ook van voetgangers en fietsers, voor een optimale verdeling over de  vervoerswijzen voor interstedelijke verplaatsingen en het terugdringen van het verkeer, waarbij  technologische oplossingen worden geïntegreerd en geëvalueerd, vooral voor de regulering van het  verkeer en de configuratie van de infrastructuur. Bij al deze activiteiten zal bijzondere aandacht worden besteed aan de ergonomie en de menselijke  factoren in praktijksituaties en aan de bescherming van het milieu. Ter begeleiding van deze activiteiten zal op Europees strategisch niveau onderzoek worden gedaan  dat vooral gericht is op vervoersmodellen en -scenario's. Dit onderzoek heeft als doel een beter  inzicht te krijgen in het ontstaan van de vraag naar vervoer en in het effect van de  vervoerssystemen in Europa. Er moeten geharmoniseerde methoden op communautair niveau worden ontwikkeld voor een analyse van de  ontwikkeling van vervoer en verplaatsingen, de vervoersstromen en de interacties daartussen. Tevens  moet worden nagegaan welke effecten de vestigingsplaatsen en de distributieschema's van de  industrie op de vraag hebben, welke veranderingen zich in de industriële structuur voordoen en  welke logistieke beperkingen en keuzen er zijn voor de vervoerswijzen binnen de grote Europese  Economische Ruimte. Overigens moeten de technologische innovaties in het perspectief van het gemeenschappelijk  vervoersbeleid worden geflankeerd met onderzoek naar de integratie daarvan in nieuwe operationele  en institutionele kaders (bij voorbeeld in verband met de technische normen en de richtsnoeren voor  de transeuropese vervoersnetwerken). Ten slotte is een nieuwe geharmoniseerde methodologie nodig voor de evaluatie van de algehele  effecten van het Europees vervoerssysteem, vooral met het oog op een optimalisatie van de  transeuropese netwerken. Het GCO zal op dit gebied een bijdrage leveren, vooral door een analyse van de veiligheid van  vervoerssystemen en van hun gevolgen voor de maatschappij en het milieu in het algemeen. 7. GERICHT SOCIAAL-ECONOMISCH ONDERZOEK De sterke interactie tussen de  economische, politieke en sociale situatie enerzijds en technologie, groei en werkgelegenheid  anderzijds is het essentiële kenmerk van het kader waarin OTO-activiteiten in deze actie dienen te  worden uitgevoerd. Dank zij dit nieuwe onderzoekthema zal de basiskennis voor besluitvorming kunnen  worden vernieuwd en uitgebreid via activiteiten waardoor de beleidsmogelijkheden op  wetenschappelijk en technologisch gebied kunnen worden geëvalueerd in het licht van de  ontwikkelingen inzake technologie en know-how. De meest recente ontwikkelingen in de Gemeenschap geven voorts aan dat het publiek een steeds  grotere behoefte aan wetenschappelijk inzicht heeft en dat de raakvlakken tussen wetenschap,  onderzoek en samenleving moeten worden uitgebreid. Rekening houdend met het onderzoek dat wordt verricht uit hoofde van andere relevante thema's van  de eerste activiteit, met name de industrietechnologie, zal aandacht worden besteed aan het inzicht  in sociaal-economische factoren die bevorderlijk zijn voor de veiligheid en de bescherming van de  gezondheid van werknemers op de werkplek en tot algemene verbeteringen op dit terrein kunnen  bijdragen. Naast dit horizontale gerichte onderzoek zal er ook economisch en sociaal onderzoek worden verricht  binnen elk OTO-thema van de eerste activiteit (evaluatie van de sociaal-economische effecten en de  risico's) en binnen de tweede (sociaal-economische aspecten van de internationale samenwerking op  het gebied van wetenschap en techniek), de derde (verhoging van het rendement van de overdracht van  OTO-resultaten) en de vierde (opleiding en mobiliteit van onderzoekers in de economische en sociale  wetenschappen) activiteit. Er zullen nauwe contacten worden onderhouden met de COST-projecten op  het gebied van de sociale wetenschappen en met de Europese organisaties die op dit gebied actief  zijn. A. Evaluatie van de opties voor het wetenschaps- en technologiebeleid De evaluatie van de opties voor het wetenschaps- en technologiebeleid voor Europa moet de  gemeenschappelijke grondslag leggen voor de kennis waarover de besluitvormers moeten beschikken die  belast zijn met het wetenschaps- en technologiebeleid op nationaal en communautair niveau en die  verantwoordelijk zijn voor het communautaire optreden op andere gebieden waar wetenschap en  technologie een rol spelen. Bij deze activiteiten zal worden voortgebouwd op de activiteiten van het Monitor-programma (FAST,  SAST, Spear), de werkzaamheden van het Instituut voor technologische prognose van het GCO en de  activiteiten in het kader van het Value- en het Sprint-programma of Eurostat, en wordt  voortgeborduurd op de ervaring die in de specifieke programma's is opgedaan (evaluatie van de  sociaal-economische effecten van het onderzoek) krachtens een bij de goedkeuring van het derde  kaderprogramma genomen besluit. Het is de bedoeling dat de uitvoerders, de besluitvormers en de gebruikers van OTO de beschikking  krijgen over een coherent kader voor de evaluatie van de opties voor het wetenschaps- en  technologiebeleid in samenhang met de activiteiten die op regionaal, nationaal en Europees niveau  plaatsvinden. In het kader daarvan zullen prognoses worden verricht naar de relatie tussen wetenschap,  technologie en maatschappij en zullen economische, wetenschappelijke en technologische controles  alsmede strategische analyses (vooral voor generische technologie) worden uitgevoerd; voorts zullen  de OTO-programma's en het OTO-beleid met speciale aandacht voor het industriële  mededingingsvermogen worden geëvalueerd, daarbij rekening houdend met de internationale dimensie.  De klemtoon zal worden gelegd op de totstandbrenging van netwerken. Bij de uitvoering van deze  werkzaamheden zal tevens adequaat gebruik worden gemaakt van gecooerdineerde acties en  ondersteunende activiteiten (studies, methodologisch onderzoek, open databanken, indicatorlijsten,  gidsen voor technologische-aspectenonderzoek, enz.). Er dient terdege aandacht te worden besteed  aan verspreidingswerk (workshops, seminars). Deze werkzaamheden moeten worden uitgevoerd in nauwe  samenwerking met overheidsorganisaties, parlementaire diensten en wetenschappelijke netwerken voor  de evaluatie van het wetenschappelijke en technologische beleid op regionaal, nationaal en Europees  niveau (met name STOA en het technologie-evaluatienetwerk van het Europees Parlement), de hierin  gespecialiseerde organisaties uit de publieke en de particuliere sector, alsmede de betrokken  vertegenwoordigers van de sociaal-economische actoren. Er moet worden gerekend op een beperkt pakket activiteiten om de aanzet te kunnen geven tot  voorbereidende activiteiten en definitiefasen voor nieuwe communautaire OTO-activiteiten, vooral  met het oog op de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma. Het GCO zal deze activiteiten ondersteunen via het Instituut voor technologische prognose, dat een  technologie-observatiepost zal opzetten voor de verzameling en analyse van informatie over  wetenschappelijke vorderingen en technologische innovaties - waarbij rekening wordt gehouden met de  desbetreffende activiteiten en relevante internationale organisaties, zoals de OESO - en vooral op  verzoek van de communautaire Instellingen studies zal uitvoeren voor prognose en evaluatie van  technologie. B. Onderzoek op het gebied van onderwijs en opleiding Er komt een steeds grotere kloof tussen de snelheid waarmee de economische, sociale,  wetenschappelijke en technologische kennis en de beroepen veranderen en die waarmee de stelsels  voor onderwijs en opleiding, ook voor degenen die zelf opleidingen verzorgen, zich wijzigen; het  wordt dan ook uiterst moeilijk ervoor te zorgen dat de onderlinge overdracht adequaat en  evenwichtig verloopt. Er wordt op nationaal niveau veel gedaan om deze problemen het hoofd te  bieden. Gelet op de recente ontwikkeling op Europees niveau van onderzoek- en opleidingsnetwerken  en industriële en handelsovereenkomsten tussen bedrijven moet Europa in het kader van een steeds  toenemende mondialisering gemeenschappelijk inzicht krijgen in deze problemen en ze beheersen. Het communautaire onderzoek op dit gebied moet erop gericht zijn de Lid-Staten te steunen in hun  streven de banden tussen onderzoek, onderwijs en opleiding nauwer aan te halen en hun onderwijs- en  opleidingsstelsels te verbeteren door de verspreiding van goede praktijken. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel zullen de desbetreffende activiteiten een aanvulling  zijn op het werk van de Lid-Staten en coherent zijn met de communautaire activiteiten inzake  onderwijs en opleiding. Vier onderzoekthema's dienen prioriteit te krijgen, waarbij de bestaande  onderzoekactiviteiten (op lokaal, regionaal, nationaal en communautair niveau) volledig in  aanmerking worden genomen. In de eerste plaats gaat het om opleidingsbehoeften voor de ontwikkeling  van een concurrerende Europese arbeidsmarkt; in de tweede plaats betreft het rendabele en adequate  onderwijs- en opleidingsmethoden; in de derde plaats analyse van de speciale opleidingsbehoeften  van het bedrijfsleven in de toekomst met inbegrip van innovatiebeheer; in de vierde plaats gaat het  om het vergelijkend onderzoek naar de voornaamste aspecten die van invloed zijn op de aard en het  succes van de onderwijs- en opleidingsstelsels, waarbij ook de regionale verschillen en de relaties  met de economische ontwikkeling van de regio's aan de orde komen. De onderzoekactiviteiten van de Gemeenschap zullen op dit gebied noodzakelijkerwijs nauw  gecooerdineerd worden met de werkzaamheden die in het kader van bestaande communautaire programma's  op het gebied van de beroepsopleiding worden verricht, met name Comett, Force en Eurotecnet en de  vervolgprogramma's daarvan. C. Onderzoek naar sociale integratie en sociale uitsluiting in Europa Een nieuw onderzoekgebied omvat de problemen op het gebied van sociale integratie. Armoede en  sociale marginalisering vormen grote problemen voor de Lid-Staten. Onderzoek op dit gebied is nodig  om meer inzicht in deze verschijnselen te verkrijgen ten einde die problemen te bestrijden. De Gemeenschap zal haar onderzoek toespitsen op de verschillende vormen van sociale  marginalisering, de oorzaken ervan en mogelijke oplossingen ervoor, met bijzondere aandacht voor de  uitwisseling van informatie over deze drie aspecten. De verkennende activiteiten zullen gericht zijn op de volgende onderwerpen: - sociale marginaliseringsvormen en -processen met inbegrip van demografische en regionale  stedelijke aspecten; - de oorzaken, waaronder werkloosheid; - migratie; - ervaringen op nationaal niveau en op Gemeenschapsniveau met integratiebeleid; - de bijdragen van technologische ontwikkelingen aan de sociale integratie. TWEEDE ACTIVITEIT Bevordering van de samenwerking inzake communautair onderzoek,  technologische ontwikkeling en demonstratie met derde landen en internationale organisaties Deze tweede activiteit omvat diverse met elkaar verband houdende vormen van communautaire steun. De  wetenschappelijke en technische samenwerking zal worden uitgebreid en ook internationale  samenwerkingsactiviteiten op onderzoekgebied omvatten die tot nu toe buiten het kaderprogramma  plaatsvonden. Bij deze samenwerking dienen de geïndustrialiseerde landen, de landen van Midden- en  Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke Staten van de voormalige Sowjetunie en de ontwikkelingslanden  te worden betrokken. Een dergelijke samenwerking kan op bilaterale of multilaterale basis  plaatsvinden; de samenwerking kan via internationale organisaties tot stand komen of direct zijn  beslag krijgen. Doel van een dergelijke samenwerking is zowel de capaciteit van de Gemeenschap op  het gebied van wetenschap en technologie te vergroten als de tenuitvoerlegging van het  communautaire beleid aangaande derde landen te ondersteunen. En zal steeds worden uitgegaan van het  beginsel van wederzijds voordeel. De toegevoegde waarde van de OTO-activiteiten van de Gemeenschap en de Lid-Staten en van ander  communautair beleid moet worden vergroot door een selectieve, wederzijds profijtelijke samenwerking  met derde landen en internationale organisaties, die een aanvulling moet vormen op het optreden van  de Lid-Staten en met hen kan worden gecooerdineerd. De bijdrage die de wetenschap kan leveren aan de  oplossing van regionale of mondiale problemen of aan de vooruitgang in de ontwikkelingslanden en de  landen van Midden- en Oost-Europa, is een belangrijk element daarvan. Ook moet er voldoende  flexibiliteit zijn om te kunnen inspelen op eventuele ontwikkelingen in derde landen. In gevallen  waar intellectuele eigendom een rol speelt, dient de Gezamenlijke Verklaring die de Raad en de  Commissie in juni 1992 hebben aangenomen en waarin de grondbeginselen inzake de toekenning van  intellectuele eigendomsrechten zijn neergelegd, te worden geëerbiedigd. Het belangrijkste doel is versterking van de wetenschappelijke en technologische capaciteit van de  Gemeenschap, ondersteuning van de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid ten aanzien van  derde landen en bijdragen aan de oplossing van regionale en mondiale problemen door versterking van  de cooerdinatie met de Lid-Staten. In dit verband is de ontwikkeling van normen een goed voorbeeld  van de mogelijkheden van een dergelijke vruchtbare samenwerking. A. Wetenschappelijke en technologische samenwerking in Europa 1. Samenwerking met andere Europese kaders voor wetenschappelijke en technologische samenwerking Deze activiteit is erop gericht het onderzoek in Europa via passende samenwerking te optimaliseren  door rekening te houden met de nationale inspanningen van de Lid-Staten en de EVA-landen, zowel als  met die van COST, Eureka en andere Europese organisaties. Een en ander betekent dat met deze kaders en organisaties nauwere relaties moeten worden aangegaan,  ook op het praktische niveau van projecten. Dit kan een stimulans zijn voor de ontwikkeling van  wetenschappelijke en technologische speerpuntnetwerken die tot buiten de grenzen van de Gemeenschap  reiken. De projecten in het kader van de gecooerdineerde acties van COST vormen een aanvulling op die van de  communautaire programma's en behouden hun specifieke karakter ten opzichte van de andere Europese  onderzoekstructuren. De banden tussen de communautaire activiteiten en Eureka zullen worden versterkt, met name in het  kader van de derde activiteit. Wat de EVA-landen betreft moet rekening worden gehouden met het feit dat de landen die zijn  toegetreden tot de Europese Economische Ruimte volwaardig deelnemen aan het kaderprogramma, terwijl  andere deelnemen aan bilaterale vormen van samenwerking. 2. Samenwerking met de Midden- en Oosteuropese landen en de nieuwe onafhankelijke Staten van de  voormalige Sowjetunie Doel van deze activiteit is bij te dragen tot het behoud van het wetenschappelijke en technische  potentieel van deze landen en aan hun herpositionering, bij voorbeeld door het aanmoedigen van de  mobiliteit van wetenschappers en het versterken van de banden tussen plaatselijk universitair  onderzoek en de industrie. Samenwerking op gebieden van wederzijds belang, die de vorm kan aannemen van gezamenlijke  projecten, en intensievere contacten tussen wetenschappers en onderzoekers zullen ook de wetenschap  en technologie in de Gemeenschap ten goede komen. Er wordt gestreefd naar complementariteit met andere communautaire activiteiten, met name Phare en  Tacis, bij voorbeeld met het oog op het vernieuwen van de OTO-infrastructuur, en in aansluiting op  de activiteiten van de Lid-Staten. Op energiegebied kan ook een beroep worden gedaan op de door de  Gemeenschap in deze landen opgerichte "energiecentra". Deelneming van de betrokken landen aan de specifieke programma's van de eerste activiteit behoort  tot de mogelijkheden. Hun deelneming kan worden vergemakkelijkt door een communautaire financiering  in het kader van de tweede activiteit. Onder deze activiteit vallen ook specifieke onderzoekthema's die aansluiten op actuele urgente  behoeften in deze landen en die niet tot de eerste activiteit behoren, zoals de bestrijding van  problemen op het gebied van milieu en volksgezondheid, vooral problemen ingevolge zware  ongevallen. B. Samenwerking met niet-Europese geïndustrialiseerde derde landen Doel van deze samenwerking is de belangen van de Gemeenschap te behartigen en haar inspanningen op  OTO-gebied te optimaliseren, door te zorgen voor een betere toegang tot de wetenschappelijke en  technische hulpbronnen van dergelijke derde landen. Hierbij moet worden onderstreept dat deze landen voor de Gemeenschap tegelijk partners én  concurrenten zijn, met name op commercieel en industrieel gebied. Vandaar dat de volgende  beginselen moeten worden nageleefd: selectiviteit ten aanzien van de gebieden waarop wordt  samengewerkt, concentratie op enkele goed gekozen sectoren, flexibiliteit in de wijzen van  samenwerking, evenwicht in het wederzijdse voordeel, geen overdracht van financiële middelen. Met deze landen kan op de volgende wijzen worden samengewerkt: overleg voor bepaalde sectoren zoals  megaprojecten, uitvoering van gezamenlijke onderzoek- en studieprojecten, en uitwisseling van  informatie en deskundigen. De wetenschappelijke en technologische samenwerking met deze landen vormt een ondersteuning van de  externe activiteiten van de Gemeenschap en biedt de Lid-Staten ook de gelegenheid om op voet van  gelijkheid toegang te krijgen tot de wetenschappelijke en technologische hulpbronnen van de derde  landen in kwestie. Cooerdinatie met de Lid-Staten is noodzakelijk ten einde dubbel werk en  versnippering van financiële middelen te vermijden en het communautaire actieterrein beter af te  bakenen op basis van het subsidiariteitsbeginsel. C. Wetenschappelijke en technologische samenwerking met ontwikkelingslanden De meeste Lid-Staten hebben programma's voor wetenschappelijke samenwerking met ontwikkelingslanden  lopen, waarvan het belang vaak afhankelijk is van culturele tradities of vroegere betrekkingen.  Deze tweede activiteit wil in de eerste plaats een middel zijn om tot bundeling van verschillende  onderzoekinitiatieven te komen in een algemene en gecooerdineerde aanpak en in synergie met de  communautaire ontwikkelingsacties. Aldus kan in Europa een op de problemen van de ontwikkelingslanden gerichte wetenschappelijke  inspanning gehandhaafd blijven en in sommige Lid-Staten zelfs worden vergroot. Tegerlijkertijds kan  de versterking van de onderzoekcapaciteiten in de ontwikkelingslanden worden vergemakkelijkt dank  zij gezamenlijk onderzoek in het kader van contracten voor gezamenlijke rekening in nauwere  contacten via netwerken. De aandacht zal geconcentreerd worden op vraagstukken die alle ontwikkelingslanden gemeen hebben en  die van doorslaggevend belang zijn voor hun economische en sociale ontwikkeling, zoals vernieuwbare  natuurlijke hulpbronnen, landbouw, milieubescherming en onderzoek op het gebied van de  volksgezondheid. Prioriteiten moeten naar gelang van de regio en de aangegeven behoeften flexibel  worden omschreven. Voorts wordt deelneming van ontwikkelingslanden aan bepaalde specifieke programma's van de eerste  activiteit betreffende onderwerpen van algemeen belang of van duidelijk aangetoond wederzijds  belang overwogen, met name voor landen met een reeds ontwikkeld wetenschappelijk potentieel. Communautaire financiering uit hoofde van de tweede activiteit kan ter beschikking worden gesteld  om deelneming van laboratoria uit ontwikkelingslanden aan het kaderprogramma gemakkelijker te  maken. DERDE ACTIVITEIT Verspreiding en exploitatie van de resultaten van de activiteiten inzake  communautair onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie De derde activiteit betreft alle communautaire OTO-werkzaamheden, zonder beklemtoning van een of  ander specifiek OTO-thema. Deze activiteit beoogt tot een ruime verspreiding van de  onderzoekresultaten te komen, de exploitatie van de resultaten te optimalisieren door met de hulp  van de betrokkenen te werken aan de omzetting van de resultaten in innovaties, de overdracht van  technologie, in het bijzonder naar het MKB, te ondersteunen en initiatieven op nationaal of  regionaal niveau te bevorderen om er aldus een communautaire dimensie aan te geven. De Gemeenschap moet een substantiële bijdrage leveren aan een betere verspreiding en exploitatie  van de onderzoekresultaten. Zij moet tevens betere voorwaarden scheppen om in de gehele Gemeenschap  de overdracht en integratie van nieuwe technologieën, ongeacht de bron, door de industrie, en in  het bijzonder het MKB, te vergemakkelijken, met name in die Lid-Staten of regio's die minder  vruchten plukken van de onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's. De landen van de Gemeenschap hebben zowel op nationaal als op regionaal niveau een reeks  beleidsmaatregelen ten uitvoer gelegd voor de exploitatie van onderzoek en de verspreiding van  technologie. Deze initiatieven verschillen echter sterk van regio tot regio en er is onvoldoende  communautaire dimensie, terwijl deze toch een aanzienlijke meerwaarde kan opleveren in het kader  van de interne markt. Maatregelen die met name in het kader van de programma's Value, Sprint en  Thermie zijn genomen met het oog op de verspreiding en de exploitatie van onderzoekresultaten,  moeten tijdens de looptijd van het vierde kaderprogramma door middel van passende communautaire  activiteiten worden voortgezet en, zo nodig, in het licht van een evaluatie worden verbeterd. De activiteiten voor verspreiding en exploitatie moeten bovendien worden uitgevoerd in cooerdinatie  met de activiteiten die in het kader van de specifieke programma's worden ondernomen en  gefinancierd. Uit deze activiteiten blijkt het niet-lineaire, complexe en iteratieve karakter van  het innovatieproces en de specificiteit van de overdracht en exploitatie van technologie, waarvoor  speciale vaardigheden en een multisectoriële aanpak vereist zijn. Deze activiteit is in de eerste plaats gericht op middelgrote en kleine bedrijven die deelnemen aan  de specifieke programma's of die in staat zijn de kennis welke die programma's opleveren, nuttig  aan te wenden. Zij is eveneens gericht op de vele middelgrote en kleine bedrijven welke in hun  activiteiten de kennis en de nieuwe technologieën moeten zien te integreren die zij nodig hebben om  hun concurrentiepositie te handhaven of te verbeteren en die zij, gezien hun gebrek aan eigen  OTO-capaciteit, van buitenaf moeten betrekken. Deze activiteit omvat maatregelen ter verbetering  van het financiële klimaat voor de exploitatie van resultaten en de verspreiding van  technologieën. Wat betreft de synergie met Eureka is het van het grootste belang voor een betere verspreiding van  de informatie over projecten en steunmaatregelen te zorgen, zodat het gemakkelijker wordt in  Eureka-projecten rekening te houden met de resultaten van communautair onderzoek. Dank zij deze  verbetering van de onderlinge samenhang zouden OTO-resultaten gemakkelijker hun weg moeten vinden  naar de markt en zou de vaststelling van normen gemakkelijker moeten verlopen. Tevens zal de  optimalisering van de overdracht van know-how worden bevorderd, waarbij wellicht mede van  Eureka-projecten gebruik zal worden gemaakt. De derde activiteit omvat ook steun ad hoc aan andere beleidsmaatregelen van de Gemeenschap, die  verleend kan worden door onderzoekinstituten in de Gemeenschap, met inbegrip van het GCO. A. Verspreiding en exploitatie van resultaten Dit gebied omvat de volgende activiteiten: - uitbreiding van de activiteiten van het netwerk van contractpunten ten einde aan de communautaire  OTO- en demonstratieactiviteiten meer bekendheid te geven, de verspreiding van informatie en de  exploitatie van de OTO-resultaten te vergemakkelijken en de samenwerking op het gebied van  wetenschap en techniek te bevorderen. Dit netwerk berust onder meer op een versterking van de  voorlichtings- en verspreidingsdienst van de overheid (Cordis), waarbij de nadruk wordt gelegd op  de kwaliteit van de gegevens en een gebruikersvriendelijke toegankelijkheid van de informatie; - gespecialiseerde diensten ter aanvulling van die welke door de contactpunten worden geboden, met  name gericht op het MKB, die tot doel hebben de transnationale en transsectoriële exploitatie van  de onderzoekresultaten te bevorderen. Hieronder vallen hulp met betrekking tot de intellectuele  eigendomsrechten, marktonderzoek, opleidingsprojecten, activiteiten ter stimulering van  kennisoverdracht, de oprichting van technologieclubs en de ondersteuning van projecten voor  transsectoriële exploitatie; - maatregelen voor rendementsverbetering bij de overdracht van OTO-resultaten (waaronder de  aanvaarbaarheid en de evaluatie van de maatschappelijke effecten, beheer en economische aspecten  van onderzoek en proefprojecten voor communicatie naar de maatschappij toe). B. Overdracht van technologie naar de bedrijven Doel van dit gebied is een groter gebruik van technologie te stimuleren, met name door het MKB, en  in het bijzonder bij te dragen aan de opbouw van netwerken van diensten in de Gemeenschap voor de  overdracht van technologie, waarin de bevoegde organen op nationaal en regionaal niveau worden  bijeengebracht. Hierbij ligt de nadruk op het verhogen van kwaliteit en rendement van de diensten voor  ondersteuning van innovatie en technologieoverdracht en/of het verbeteren van de capaciteit voor  het integreren van nieuwe technologie in de industrie, met name in het MKB en de traditionele  industriesectoren, zodat een bredere scala van bedrijven wordt bereikt dan die welke deelnemen aan  communautaire OTO-activiteiten. In dit verband zal een gecooerdineerde aanpak worden bevorderd,  waarbij zal worden uitgegaan van de behoeften van het bedrijfsleven en rekening zal worden gehouden  met alle aspecten die verband houden met de overdracht en het gebruik van technologie. Dit gebied omvat: - de samenstelling van transnationale netwerken van instanties die bij de overdracht en de  verspreiding van technologie zijn betrokken, in het bijzonder organisaties voor onderzoek en  technologische ontwikkeling, sectoriële technische centra, science parks, enz., ten einde het  gebruik van technologie in het MKB en de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen; - de toepassing van maatregelen waarmee technologische mogelijkheden op ruimere schaal kunnen  worden verspreid en de toenadering tussen aanbod- en vraagzijde en tussenpersonen kan worden  vergemakkelijkt; - demonstratie van mechanismen en voorwaarden voor de overdracht en de exploitatie van technologie  door nieuwe gebruikers door middel van transregionale of transsectoriële proefprojecten. Voor deze  projecten wordt een beroep gedaan op tussenorganen met een belangrijk multiplicatoreffect op de  verspreiding van nieuwe technologieën en beheersmethoden bij het MKB; - bewustmakingsacties bij bedrijven met betrekking tot de beste beheerspraktijken voor  technologische hulpmiddelen; - betere kennis van de mechanismen en intensivering van de uitwisseling van ervaringen met  betrekking tot relevante beleidsmaatregelen en geschikte beleidsinstrumenten. C. Financieel klimaat voor de verspreiding van technologie Aangezien het financiële klimaat van invloed is op de concurrentiepositie van de industrie, heeft  het derde gebied tot doel via een passende communautaire activiteit waarbij het  subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen, het communautaire klimaat voor de financiering van  de exploitatie, de aanpassing en de verspreiding van technologie te verbeteren. Dit gebied omvat: - indirecte maatregelen voor een betere communicatie tussen financiële kringen en ontwikkelaars van  technologieprojecten, steun voor de invoering van effectieve mechanismen voor de werving van  particulier kapitaal en het terugtreden uit beleggingen ("exit"), analyse en bevordering van de  meest geschikte juridische structuren. In dit verband zullen experimenten zoals dat betreffende de  financiering van technologie naar gelang van de resultaten, waarmee in het kader van Sprint is  begonnen, nader worden onderzocht; - proefactiviteiten ter stimulering van de overdracht en het gebruik van technologie door het MKB  (bij voorbeeld het verlenen van subsidies aan het MKB om het in staat te stellen deel te nemen aan  activiteiten voor de verspreiding en de exploitatie van de resultaten van communautaire  OTO-werkzaamheden); - technische en bestuurlijke bijstand voor overheids- of particuliere financiële bemiddelaars - in  de Lid-Staten geselecteerd of te vestigen - die voor het MKB aandelen-cofinanciering aanbieden. Deze activiteiten zullen in nauwe samenwerking met de andere communautaire activiteiten op dit  gebied (Eurotech-kapitaal, Europees Investeringsfonds, ondernemingenbeleid) worden verricht. D. Wetenschap ten dienste van het communautaire beleid In dit kader zal wetenschappelijke medewerking worden verleend aan het communautaire beleid, op  verzoek van de directoraten die met dit beleid zijn belast, overal waar er behoefte en vraag naar  is. Alle onderzoekinstellingen in de Gemeenschap, inclusief het GCO, kunnen hieraan deelnemen. Deze activiteiten, die meestal slechts van korte duur zijn, lenen zich niet goed voor een  programmering op lange termijn, aangezien zij de korte-termijnvraag van de Directoraten-generaal  volgen. De wenselijkheid ervan zal slechts blijken tijdens de uitvoering van het kaderprogramma. VIERDE ACTIVITEIT Stimulering van de opleiding en mobiliteit van de onderzoekers in de  Gemeenschap Doel van deze activiteit is de opleiding en mobiliteit van onderzoekers van de Gemeenschap te  bevorderen op gebieden, ook die inzake fundamenteel onderzoek, die niet in aanmerking komen voor  steun uit hoofde van de eerste activiteit. Er is een, ook door de industrie erkende, behoefte aan  opleiding en hoge-kwaliteitsonderzoek dat in hoofdzaak aan het initiatief van de onderzoekers zelf  wordt overgelaten en dat op communautair niveau in onderzoeklaboratoria in Europa wordt  uitgestippeld en ook wordt uitgevoerd. Op langere termijn is het zaak te zorgen voor een hoog  opleidingsniveau voor wetenschappers, dat het belangrijkste instrument van innovering van de  Gemeenschap is. Optimaal gebruik van menselijke hulpbronnen is een fundamentele parameter van iedere  sociaal-economische activiteit. Ofschoon Europa op onderzoekgebied over een menselijk potentieel  beschikt dat een hoge positie in de wereld bekleedt, is dit potentieel vaak moeizaam te gebruiken  en wordt het gehinderd door discrepanties die nog steeds bestaan tussen Lid-Staten en tussen  verschillende disciplines. In dit verband is het van wezenlijk belang dat mannelijke en vrouwelijke  onderzoekers gelijke kansen krijgen. De ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen bij opleiding  door onderzoek en een betere exploitatie ervan door transnationale mobiliteit en samenwerking zijn  essentiële middelen om de algemene doelstellingen van het kaderprogramma te realiseren. De vierde activiteit, die gericht is op geavanceerde opleiding in laboratoria over de gehele  Gemeenschap, behoudt een open karakter en legt een accent op partnerschapsrelaties met de  industrie. De algemene doelstellingen van deze activiteit zijn: - stimulering van opleiding door onderzoek en, door samenwerking, beter gebruik van hoog  gekwalificeerde onderzoekers in de Gemeenschap; - verbetering van de mobiliteit van de Europese onderzoekers binnen de gehele Gemeenschap, waarbij  interdisciplinaire mobiliteit en mobiliteit tussen universiteiten, onderzoekinstituten en de  industrie aangemoedigd worden zodat het onderzoekpotentieel in de verschillende disciplines beter  wordt benut; - bevordering, bij voorbeeld door middel van netwerken, van transnationale samenwerking voor  onderzoekactiviteiten die in hoofdszaak door de onderzoekers zelf worden voorgesteld en die niet in  aanmerking komen voor steun uit hoofde van de eerste activiteit; - vergemakkelijking van de toegang van alle Europese onderzoekers tot bestaande grote installaties  die onontbeerlijk zijn voor hoge-kwaliteitsonderzoek; - verbetering van de wetenschappelijke en technologische samenhang van de Gemeenschap en bijdragen  tot het bereiken van een algemeen uitmuntend wetenschappelijk niveau door wetenschappelijke  instellingen en onderzoekers uit alle regio's van de Gemeenschap mogelijkheden voor onderzoek te  bieden. De terugkeer van onderzoekers uit minder ontwikkelde regio's naar hun land van herkomst zal  zoals gebruikelijk worden gefinancierd. Deze activiteit moet betrekking hebben op de exacte en natuurwetenschappen, de economische en  beheerswetenschappen en de sociale en menswetenschappen die bijdragen tot de communautaire  OTO-doelstellingen. De beoogde activiteiten worden onderverdeeld in drie deelgebieden: a) Netwerken van laboratoria in verschillende landen Dank zij deze netwerken kunnen onderzoekers uit zoveel mogelijk landen van de Gemeenschap hun  krachten bundelen in een "Europees laboratorium zonder muren" en zo groepen vormen die onderzoek  van hogere kwaliteit kunnen verrichten. Echter ook kleine samenwerkingsverbanden van laboratoria in  verschillende landen (met inbegrip van jumelages) komen voor ondersteuning in aanmerking wanneer  zij beschouwd worden als de kern van een toekomstig groter netwerk. Er worden toelagen verleend om  ontmoetingen van onderzoekers te bevorderen, gezamenlijke experimenten uit te voeren,  uitwisselingen van resultaten tussen onderzoekers te steunen en om in uitzonderlijke gevallen extra  kosten in verband met wetenschappelijke apparatuur te dekken indien die apparatuur nodig is voor  het gezamenlijke onderzoek van het netwerk, of om het onderzoekpersoneel te versterken door de  tijdelijke indienstneming van onderzoekers (bij voorkeur uit andere landen). b) Toegang tot grote installaties De communautaire activiteiten, die een aanvulling zijn op nationale en internationale inspanningen,  omvatten: - steun voor onderzoekers om de toegang tot grote installaties en grote instrumenten (die  noodzakelijk zijn voor onderzoek en zeldzaam zijn in de Gemeenschap) te vergemakkelijken; - waar nodig, steun voor de verbetering van sommige grootschalige voorzieningen, om communautaire  onderzoekers ruimere toegangsmogelijkheden te bieden en aldus een efficiënt gebruik van deze  voorzieningen aan te moedigen. c) Opleiding door onderzoek en stimulering van mobiliteit - Tenuitvoerlegging van opleiding door onderzoek en stimulering van de mobiliteit van onderzoekers.  Het betreft hier stages voor een periode van drie maanden tot drie jaar, waarmee Europese  onderzoekers, voornamelijk met een universitair of gelijkwaardig opleidingsniveau, buiten hun land  van herkomst een opleiding kunnen krijgen of zich kunnen specialiseren. Er worden toelagen  toegekend ter dekking van de reis- en verblijfkosten en met het oog op een passende bijdrage in de  onderzoek- en beheerskosten, ook van de gastlaboratoria. De regelingen zijn erop gericht te zorgen  voor vergelijkbare voorwaarden van betaling en onderhoud voor onderzoekers van de verschillende  programma's en in de verschillende Lid-Staten, met inachtneming van de plaatselijke omstandigheden.  Bijzondere aandacht zal worden besteed aan opleiding inzake het begeleiden van veranderingen in  bedrijven in verband met nieuwe technologieën. - Harmonisatie van de uitvoeringsbepalingen van de opleidingsactiviteiten in het kader van de  specifieke programma's als omschreven in de eerste, de tweede en de derde activiteit. De bedoeling  is om, zonder systematisch eenvormigheid na te streven, ervoor te zorgen dat de selectieprocedures  van bursalen, de betalingsvoorwaarden en de uitvoeringsbepalingen vergelijkbaar zijn voor alle  specifieke programma's. - Voortzetting van de analyse van de verschillende regels voor toelagen van de Gemeenschap in  verschillende Lid-Staten. Bovendien moet een te grote ongelijkheid tussen de landen worden  vermeden. - Cooerdinatie van alle opleidingsactiviteiten in het kader van de specifieke programma's met het  oog op een groter synergisme. - Organisatie van Euroconferenties, wetenschappelijke prijzen en soortgelijke initiatieven, zoals  bij voorbeeld zomercursussen. (a) Onderzoek- en onderwijsactiviteiten op nucleair gebied vallen onder het  Euratom-besluit inzake het kaderprogramma.  BIJLAGE IV VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE DEELNEMING VAN DE GEMEENSCHAP 1. De  financiële deelneming van de Gemeenschap in de OTO-activiteiten die binnen de specifieke  programma's worden uitgevoerd, is als volgt: a) Werkzaamheden onder contract - Werkzaamheden samen met derden voor gezamenlijke rekening (1): - Voor OTO-projecten, inclusief consortia voor geïntegreerde acties: een deelneming die niet hoger  is dan 50 % van de kosten van het project en lager is naarmate het project meer marktgericht is.  Universiteiten, instellingen voor hoger onderwijs en andere onderzoekcentra die geen analytische  controle van de rekening toepassen, ontvangen een vergoeding ten belope van 100 % van de extra  kosten. - Voor thematische netwerken, opleiding en mobiliteit van de onderzoekers: 100 % van de extra  kosten. - Voor maatregelen voor bepaalde specifieke programma's, zoals "haalbaarheidspremies": maximaal 100  % van de kosten. - Voor voorbereidende, flankerende en ondersteunende maatregelen: maximaal 100 % van de kosten. - Gecooerdineerde werkzaamheden: Voor gecooerdineerde werkzaamheden die de cooerdinatie behelzen van OTO-projecten, zoals bij  voorbeeld overlegnetwerken: maximaal 100 % van de kosten van de cooerdinatie. b) Eigen werkzaamheden Voor eigen werkzaamheden, uitgevoerd door het GCO, bestaande uit OTO-programma's of delen daarvan  alsmede wetenschappelijke en technologische ondersteunende activiteiten van institutionele aard  (d.w.z. die nodig zijn voor de uitvoering van andere communautaire beleidsmaatregelen en waarvoor  de neutraliteit van het GCO vereist is): normaal gesproken 100 % van de kosten. c) Concurrentiële ondersteunende activiteiten Voor wetenschappelijke en technologische activiteiten ter ondersteuning van andere communautaire  beleidsmaatregelen die zich lenen voor een concurrentiële aanpak: normaal gesproken 100 % van de  kosten. Van deze algemene regels mag slechts worden afgeweken onder de voorwaarden die in elk specifiek  programma worden vermeld. 2. De regels voor een mogelijke financiële deelneming van de Gemeenschap in de activiteiten die in  artikel 2, lid 2, van dit besluit worden genoemd, worden gespecificeerd in de desbetreffende  maatregelen die overeenkomstig artikel 130 O van het Verdrag door de Raad worden genomen. 3. De regels voor de financiële deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten in  de tenuitvoerlegging van de specifieke programma's worden gespecificeerd in de maatregelen die in  artikel 130 J van het Verdrag worden bedoeld. (1) Het GCO kan, in samenwerking met in de Lid-Staten gevestigde partners, op dezelfde  basis als derden deelnemen aan werkzaamheden voor gezamenlijke rekening.