title: Besluit van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nr. 357/15/COL van 23 september 2015 tot beëindiging van het formele onderzoek naar staatssteun ten faveure van Sandefjord Fotball AS (Noorwegen) [2016/906]

text:
               9.6.2016

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 152/59

         BESLUIT VAN DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA
   Nr. 357/15/COL
   van 23 september 2015
   tot beëindiging van het formele onderzoek naar staatssteun ten faveure van Sandefjord Fotball AS (Noorwegen) [2016/906]
   DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA (HIERNA „DE AUTORITEIT” GENOEMD),
   Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna „de EER-overeenkomst” genoemd), en met name artikel 61 en Protocol nr. 26,
   Gezien de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (hierna „de Toezichtovereenkomst” genoemd), en met name artikel 24,
   Gezien Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst (hierna „Protocol nr. 3” genoemd), en met name artikel 7, lid 3, van deel II,
   Overwegende hetgeen volgt:
   I.   DE FEITEN

   1.   De procedure

               (1)

               Nadat de Autoriteit klachten had ontvangen en op basis van marktinformatie, stelde zij op 31 oktober 2013 de Noorse autoriteiten in kennis van verklaringen dat staatssteun gemoeid zou zijn met de financiering van het nieuwe voetbalstadion in Sandefjord (document nr. 686574). In diezelfde correspondentie verzocht de Autoriteit om informatie over de mogelijke staatssteun, informatie die de Noorse autoriteiten op 29 november 2013 hebben verschaft (documenten nrs. 691773 en 691774).

               (2)

               De Autoriteit heeft de Noorse autoriteiten op 16 januari 2014 om verdere informatie verzocht (document nr. 694963), informatie die op 14 februari 2014 is verschaft (document nr. 699518).

               (3)

               Op grond van de informatie waarover zij beschikt, besloot de Autoriteit op 22 oktober 2014 Besluit nr. 444/14/COL vast te stellen tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure ten aanzien van steun ten faveure van Sandefjord Fotball AS en verzocht zij de Noorse autoriteiten opmerkingen te maken. Dat besluit is op 15 januari 2015 bekendgemaakt in het Publicatieblad, met het verzoek aan derden opmerkingen te maken binnen één maand na publicatie.

               (4)

               De Noorse autoriteiten kregen een verlenging van de termijn om opmerkingen te maken tot en met 23 december 2014 en zij verschaften op die datum opmerkingen (documenten nrs. 733899-733901). De Autoriteit heeft geen verdere opmerkingen ontvangen.

         2.   De begunstigde: Sandefjord Fotball AS

               (5)

               Sandefjord Fotball is een vereniging die in 1998 is opgericht op grond van een samenwerkingsovereenkomst tussen de twee grootste voetbalclubs in de Sandefjord-regio, Sandefjord Ballklubb en IL Runar. Doel van die samenwerking was de oprichting van een profvoetbalelftal in Sandefjord dat tot de Noorse eredivisie zou moeten doorstoten.

               (6)

               Sandefjord Fotball AS, een naamloze vennootschap, beheert een profelftal in de eredivisie (Eliteserien) (1). De samenwerking tussen de club Sandefjord Fotball en Sandefjord Fotball AS is gebaseerd op de voorwaarden van de Noorse voetbalbond, Norges Fotballforbund (NFF). De club heeft ook een amateurelftal en een jeugdelftal. Ook organiseert de club zomerkampen voor voetbal en regionale voetbalcompetities voor jonge amateurspelers.

         3.   Beschrijving van de maatregel

   3.1.
         Achtergrond

               (7)

               Tot 2007 maakte het eredivisie-elftal van Sandefjord Fotball gebruik van het gemeentelijke stadion in Bugårdsparken voor zijn trainingen en wedstrijden. Dit stadion voldeed echter niet volledig aan de eisen van de Noorse voetbalbond voor clubs die in eredivisie spelen. De kostprijs van een modernisering van het bestaande stadion werd geraamd op rond 40 miljoen NOK, een bedrag dat de gemeente Sandefjord niet bereid was te investeren.

         3.2.
         De bouw van het nieuwe stadion

               (8)

               In 2005 overlegden de gemeente Sandefjord en Sandefjord Fotball AS over de mogelijke bouw van een nieuw stadion. De gemeente stemde erin toe om de nodige gronden beschikbaar te stellen en Sandefjord Fotball AS zou het stadion financieren en exploiteren.

               (9)

               De gemeente heeft diverse percelen in de Pindsle-buurt verworven voor een bedrag van in totaal rond 3,7 miljoen NOK. Deze gronden waren toentertijd op het bestemmingsplan als landbouwgrond aangegeven. Volgens het besluit van de gemeente van 6 september 2005 waarmee toestemming voor de aankoop van de gronden werd gegeven, zou de bestemming worden gewijzigd in percelen met zakelijke bestemming, met daaraan de voorwaarde gekoppeld dat een stadion zou worden gebouwd. In het nieuwe bestemmingsplan werd het terrein verdeeld in twee delen: perceel 152/96 bestemd voor gemengd gebruik (als stadion en zakelijk gebruik) en perceel 152/97 voor gronden met zakelijke bestemming. Bij overeenkomst van 28 november 2006 werden beide percelen dan overgedragen aan twee volle dochterondernemingen van Sandefjord Fotball AS: perceel 152/96 aan Sandefjord Fotball Stadion AS en perceel 152/97 aan Sandefjord Fotball Næring AS.

               (10)

               Volgens deze overeenkomst moest Sandefjord Fotball AS zorgen voor de nodige financiering voor de bouw van het stadion. De bouwkosten voor het project werden geraamd op 110 miljoen NOK. Sandefjord Fotball AS zou 70 miljoen NOK inbrengen uit eigen middelen en van externe investeerders, de verkoop van rechten voor het gebruik van de merknaam enz., en voor de resterende 40 miljoen NOK een lening aangaan. De bijdrage van Sandefjord Fotball AS zou voor een deel komen van de verkoop van het terrein met zakelijke bestemming (perceel 152/97) aan Pindsle Property AS.

               (11)

               De overeenkomst bevatte, naast de bouw van het stadion, een reeks verdere verplichtingen. Met name stemde Sandefjord Fotball AS ermee in om wegwerkzaamheden uit te voeren op de stadionlocatie en de kosten te dragen in verband met het oude, niet langer gebruikte stadion, met inbegrip van reparatiewerkzaamheden.

               (12)

               Kort na de ondertekening van de overeenkomst werden de aandelen in Sandefjord Fotball Næring AS, dat eigenaar van perceel 152/97 was, voor 40 miljoen NOK verworven door Pindsle Property AS. Vóór de verkoop had geen waardering van de onderneming plaatsgevonden.

               (13)

               Het nieuwe stadion werd in juli 2007 voltooid en de totale bouwkosten bedroegen 110 miljoen NOK (2). Behalve het voetbalveld en de tribunes heeft het stadion nog een aantal faciliteiten, zoals een atletiekbaan, een fitnesscentrum en vergaderzalen. Deze faciliteiten worden kosteloos verhuurd aan andere organisaties (voornamelijk amateursportverenigingen).

         3.3.
         De latere verkoop van het stadion

               (14)

               In 2009 kwam Sandefjord Fotball AS in financiële moeilijkheden. De club besloot middelen op te halen door Sandefjord Fotball Stadion AS (de onderneming die eigenaar is van het stadion en het aangrenzende vastgoed op perceel 152/96) te verkopen aan Pindsle Property AS. Dit maal was volgens de Noorse wetgeving een onafhankelijke taxatie vereist omdat verscheidene personen een bestuursfunctie en aandelen hadden in zowel de onderneming als Pindsle Property AS.

               (15)

               In het taxatierapport van 6 april 2009 werd Sandefjord Fotball Stadion AS gewaardeerd op een bedrag tussen 14 en 16 miljoen NOK. Op 9 juni 2009 werd de onderneming verkocht voor 15 miljoen NOK.

         4.   Het besluit tot inleiding van de procedure

               (16)

               Op 22 oktober 2014 heeft de Autoriteit Besluit nr. 444/14/COL gegeven tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure ten aanzien van steun ten faveure van Sandefjord Fotball AS.

               (17)

               In dat besluit kwam de Autoriteit tot de voorlopige conclusie dat de overdracht van gronden aan Sandefjord Fotball AS staatssteun vormde in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst. Met name was de Autoriteit van oordeel dat de overdracht plaatsvond onder de marktwaarde voor zowel perceel 152/96 (gemengde bestemming stadion/zakelijke bestemming) als perceel 152/97 (zakelijke bestemming).

               (18)

               Omdat de Noorse autoriteiten geen argumenten hadden aangedragen ten behoeve van de verenigbaarheidsbeoordeling, had de Autoriteit twijfel of de maatregel verenigbaar kon worden verklaard met de werking van de EER-overeenkomst.

         5.   Opmerkingen van de Noorse autoriteiten

               (19)

               Bij brief van 23 december 2014 hebben de Noorse autoriteiten opmerkingen gemaakt bij het besluit tot inleiding van de procedure (documenten nrs. 733899-733901).

         5.1.
         Met de transactie is geen staatssteun gemoeid

               (20)

               In hun opmerkingen voeren de Noorse autoriteiten aan dat de overdracht van gronden van de gemeente Sandefjord aan Sandefjord Fotball AS geen staatssteun behelsde, omdat de beweerde begunstigde geen voordeel verleend kreeg.

               (21)

               De Noorse autoriteiten voeren met name aan dat de marktwaarde van het betrokken terrein op het tijdstip van de transactie negatief was, en hebben een taxatierapport van 5 februari 2014 in die zin ingediend. De belangrijkste reden waarom het terrein een negatieve waarde zou hebben, is dat Sandefjord Fotball AS (door de voorwaarden voor de overdracht van het terrein en door de bestemmingsvoorschriften) als onderdeel van de transactie verplicht was een voetbalstadion te bouwen, en dat de bouwkosten van het stadion hoger uitkwamen dan de waarde van het terrein.

               (22)

               Volgens de Noorse autoriteiten kon de verplichting om een stadion te bouwen, terecht worden opgelegd als een „bijzondere verplichting” in de zin van punt 2.2, onder c), van deel V van de richtsnoeren van de Autoriteit betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties (3) (hierna „richtsnoeren grondverkoop” genoemd)

         5.2.
         Eventuele steun zou zeer beperkt zijn

               (23)

               Wat betreft het bedrag van de eventuele staatssteun voeren de Noorse autoriteiten aan dat, mocht de Autoriteit tot de bevinding komen dat de betrokken gronden een positieve marktwaarde hebben, deze waarde zeer beperkt zou zijn.

               (24)

               Volgens de Noorse autoriteiten genieten landbouwgronden een bijzonder bescherming in Noorwegen. De verkoop en/of bestemmingswijziging is onderworpen aan strikte controle door de regionale landbouwraad (Fylkeslandbruksstyre). In het geval van het betrokken terrein stemde de bevoegde raad alleen in met het bestemmingsvoorstel op basis van de doelstelling van algemeen belang van de bouw van een stadion. Een projectontwikkelaar had de gronden niet kunnen verwerven voor zuiver zakelijk gebruik. Daarom kan het beginsel van de investeerder in een markteconomie niet worden toegepast op de overdracht van gronden. De Noorse autoriteiten zijn juist van oordeel dat een marktwaardering dient te zijn gebaseerd op de prijs van landbouwgronden, dat het enige realistische alternatieve gebruik was.

               (25)

               Subsidiair betogen de Noorse autoriteiten ten aanzien van de waarde van de gronden met zakelijke bestemming (perceel 152/97) dat Pindsle Property AS, de onderneming die Sandefjord Fotball AS voor 40 miljoen NOK heeft verworven, méér dan de marktprijs heeft betaald. Ter staving van dit argument wijzen zij op het taxatierapport (bijlage 11 bij document nr. 699518) waarvan de conclusie was dat perceel 152/97 een marktwaarde van rond 15 miljoen NOK had (4). Die waardering is gebaseerd op de gemiddelde grondprijs voor gronden met zakelijke bestemming in de Pindsle-buurt op het tijdstip van de transactie.

               (26)

               Voorts betogen de Noorse autoriteiten dat hoe dan ook een aantal bedragen in mindering moeten worden gebracht om het steunbedrag te kunnen berekenen. Deze in mindering te brengen bedragen zijn het gevolg van bepaalde verplichtingen die Sandefjord Fotball AS in het kader van de overeenkomst van 28 november 2006 tegenover de gemeente is aangegaan: i) 2,6 miljoen NOK voor de renovatie van het oude stadion; ii) 400 000 NOK voor de terreinverlichting in het oude stadion; iii) 1,5 miljoen NOK voor de aanleg van een openbaar looppad, en iv) 5 miljoen NOK voor de aanleg van een verkeersrotonde en een oversteekplaats voor voetgangers. In totaal zou Sandefjord Fotball AS volgens de overeenkomst voor 9,5 miljoen NOK (toenmalige ramingen) kosten moeten maken om diensten te leveren aan de gemeente (5).

         5.3.
         Potentiële steun dient verenigbaar te worden verklaard

               (27)

               De Noorse autoriteiten betogen dat, mocht de Autoriteit een staatssteunelement in de betrokken transactie ontdekken, deze steun met de werking van de EER-overeenkomst verenigbaar dient te worden verklaard op grond van artikel 61, lid 3, onder c), van diezelfde overeenkomst.

               (28)

               Zij beklemtonen dat het bevorderen van sport, daaronder begrepen de bouw van sportinfrastructuur, een doelstelling van gemeenschappelijk belang vormt. Voorts is staatssteun in dit geval volgens de Noorse autoriteiten noodzakelijk en een geschikt instrument.

               (29)

               Met name geven de Noorse autoriteiten aan dat er behoefte was aan een nieuw stadion in Sandefjord. Zij wijzen erop dat het bestaande gemeentestadion druk wordt gebruikt, omdat dit stadion toentertijd werd gebruikt door Sandefjord Fotball en andere elftallen. Voorts was een moderner stadion nodig om te kunnen voldoen aan de licentievoorwaarden van de Noorse voetbalbond om het eredivisie-elftal van Sandefjord Fotbal (dat speelde met een tijdelijke ontheffing) in de eredivisie van het Noorse voetbal te kunnen laten blijven.

               (30)

               De gemeente Sandefjord onderzocht de optie van een modernisering van het bestaande stadion, waarmee echter niet het capaciteitstekort zou worden aangepakt. Daarentegen zouden met de bouw van een nieuw stadion zowel de capaciteits- als de licentieproblemen worden opgelost en zou bovendien nieuwe voetbalaccommodatie in de provincie (Fylke) Vestfold worden gecreëerd. Zoals uit de onderstaande tabel blijkt, wordt het nieuwe stadion door uiteenlopende clubs gebruikt. Bovendien is het oude gemeentestadion gerenoveerd (gefinancierd door Sandefjord Fotball AS) en wordt het momenteel volledig gebruikt door lokale sportclubs (atletiek en voetbal), scholen en het brede publiek. Een en ander laat ook zien dat er behoefte bestond aan een nieuw stadion in Sandefjord en dat eventuele staatssteun passend was. Voorts zou de modernisering van het bestaande stadion een investering van rond 40 miljoen NOK door de gemeente hebben gevergd, zonder enig vooruitzicht op het aantrekken van particuliere financiering.

               (31)

               Ook voeren de Noorse autoriteiten aan dat eventuele steun evenredig zou zijn. In de eerste plaats wijzen zij op het feit dat het merendeel van de investeringsuitgaven voor het nieuwe stadion werd gefinancierd door Sandefjord Fotball AS, die voor het maximaal mogelijke bedrag uit eigen middelen en bankleningen in de bouwkosten bijdroeg. Deze eigen bijdrage zorgde ervoor dat het steunbedrag tot het minimum beperkt bleef.

               (32)

               De Noorse autoriteiten wijzen met nadruk ook op de niet-economische sociale en amateursportactiviteiten die dankzij de bouw van het stadion mogelijk zijn geworden. Het bestaande gemeentestadion is nu volledig beschikbaar voor amateursporters. Bovendien vindt een aantal amateursport- en sociale activiteiten, waaronder schoolevenementen, op regelmatige basis plaats in het nieuwe stadion.

               (33)

               Ter illustratie daarvan hebben de Noorse autoriteiten de volgende tabel verschaft die voor de periode 2007-2014 een overzicht geeft van de geraamde jaarlijkse bezetting van het stadion door de verschillende gebruikers.

                           Club

                           Activiteiten

                           Uren/jaar

                           Betaling

                           Sandefjord Fotball-eredivisie-elftal

                           20 wedstrijden (april-oktober/november) 100 uur
                           Training april-oktober/november 2 uur × 5 × 16 = 160 uur (6)

                           260

                           Ja

                           Sandefjord Fotball jeugd- en reserve-elftallen

                           Training en wedstrijden mei-september

                           60

                           Ja

                           Samenwerking clubs

                           Training en wedstrijden mei-september

                           30

                           Neen

                           Samenwerking clubs

                           Locaties voor cursussen en conferenties, vieringen, trainer- en managerforum, lezingen

                           30

                           Neen

                           Sandar IL (sportclub)

                           Eindrondes voor spelers in de leeftijd 14 tot 19 jaar in de Sandarcup, met openingsceremonie (en gebruik van kleedkamers)

                           25

                           Neen

                           Vestfold Fotballkrets (provinciale voetbalbond)

                           Bijeenkomsten voor elftallen in Sandefjord en de rest van de provincie in de leeftijd 14 tot 16 jaar, met training en wedstrijden, cursussen en opleiding voor trainers

                           30

                           Neen

                           Sandefjord Fotball Bredde (kinderen en jongeren), amateurcompetitie

                           Het clubbestuur gebruikt de locatie voor cursussen en conferenties. Voetbalkampen in de zomer-, herfst- en paasvakantie voor spelers in de leeftijd van 6 tot 12 op voetbalveld. Amateurcompetities „bedrijventoernooien”

                           90

                           Neen

               (34)

               Bovendien maken scholen uit de buurt en diverse atletiekclubs op weekdagen gebruik van de atletiekbaan. Ook vinden in het stadion door scholen georganiseerde activiteitendagen plaats.

               (35)

               Zodoende is het gebruik van het stadion door niet-professionele gebruikers goed voor meer dan 50 %. De belangrijkste beperking voor een verdere uitbreiding van het gebruik door niet-professionele gebruikers, is de veerkracht van de grasmat uit natuurgras (7). Het profelftal krijgt preferente toegang tot het stadion doordat het voetbalveld voor thuiswedstrijden is gereserveerd, en preferente toegang tot het voetbalveld voor trainingen. De overdekte accommodatie (bijv. de kleedkamers en de kantoorruimtes) kan het hele jaar door organisaties worden gebruikt.

               (36)

               Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt, betalen de meeste niet-professionele gebruikers geen huur voor het gebruik van het stadion. Daarentegen betaalt het eredivisie-elftal voor het gebruik van het stadion een jaarlijkse huur van 3 miljoen NOK plus 20 % van de waarde van de ticketverkoop. Volgens de Noorse autoriteiten stemt dit bedrag overeen met een markthuur; vergelijkbare elftallen betalen een huurprijs van 2 000 tot 5 000 NOK per uur, hetgeen een totale huurprijs van minder dan 3 miljoen NOK per jaar oplevert. Daarom zijn de Noorse autoriteiten van oordeel dat het eredivisie-elftal van Sandefjord Fotball met de huur die het voor het gebruik van het stadion betaalt, geen voordeel verleend krijgt ten opzichte van haar concurrenten.

               (37)

               Voorts beklemtonen de Noorse autoriteiten dat eventuele beïnvloeding van het handelsverkeer en de mededinging zeer beperkt zou zijn als gevolg van het lokale karakter van de club. Tickets voor thuiswedstrijden worden doorgaans alleen lokaal verkocht en aan supporters van bezoekende Noorse elftallen. De inkomsten uit de kantineverkopen tijdens wedstrijden belopen tussen 600 000 en 1 miljoen NOK per jaar. Wat merchandisingartikelen betreft, is de markt grotendeels beperkt tot de supporters uit de provincie Vestfold. Voor deze producten is er geen concurrentie tussen clubs. De stadionnaam is verkocht aan Komplett.no, een webshop voor elektronica uit Sandefjord. Alleen lokale bedrijven adverteren in het stadion.

               (38)

               Zelfs wat de markt voor spelers betreft, is de beïnvloeding van het handelsverkeer en de mededinging beperkt. Sandefjord Fotball AS handelt slechts zeer beperkt in spelers en dan nog alleen met andere Noorse clubs. Zo leverde in de periode 2011-2013 de handel in spelers amper 1,35 miljoen NOK aan inkomsten op en 860 000 NOK aan kosten.

               (39)

               Wat de televisierechten betreft, verklaren de Noorse autoriteiten dat deze rechten centraal worden beheerd door de Noorse voetbalbond. Het aandeel van een club in de opbrengsten is afhankelijk van haar rangschikking in de twee hoogste Noorse divisies. Aangezien er buiten Noorwegen niet echt belangstelling is voor de Noorse competitie, hebben deze televisierechten geen reële invloed op het handelsverkeer en de mededinging.

         II.   BEOORDELING

   1.   De vraag of er sprake is van staatssteun

               (40)

               In artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst is het volgende bepaald: „Behoudens de afwijkingen waarin deze overeenkomst voorziet, zijn steunmaatregelen van de lidstaten van de EG, de EVA-staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de werking van deze overeenkomst, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloedt.”

               (41)

               Dit betekent dat een maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst wanneer elk van de volgende voorwaarden is vervuld: de maatregel wordt verleend door de Staat of uit staatsmiddelen bekostigd, hij verleent een selectief economisch voordeel aan een onderneming, en hij kan het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloeden en de mededinging vervalsen.

         1.1.
         Staatsmiddelen

               (42)

               Om als staatssteun te worden aangemerkt, moet de maatregel door de Staat of uit staatsmiddelen worden toegekend. Het begrip „Staat” verwijst niet alleen naar de centrale overheid maar omvat alle overheidsniveaus (met inbegrip van gemeenten), alsmede overheidsbedrijven (8).

               (43)

               De betrokken gronden zijn door de gemeente Sandefjord verworven en vervolgens overgedragen aan twee dochterondernemingen van Sandefjord Fotball AS. De Autoriteit concludeert daarom dat met de overdracht van die gronden staatsmiddelen gemoeid zijn.

         1.2.
         Onderneming

               (44)

               Het is vaste rechtspraak dat ondernemingen entiteiten zijn die een economische activiteit uitoefenen, ongeacht hun rechtsvorm en de wijze waarop zij worden gefinancierd (9). Economische activiteiten zijn activiteiten die erin bestaan goederen of diensten op een markt aan te bieden (10).

               (45)

               Sandefjord Fotball AS is een profvoetbalclub die als particuliere onderneming is georganiseerd. Zij is op verschillende markten actief, waaronder de transfermarkt voor spelers alsmede de markten voor tickets, televisierechten, clubmemorabilia en sponsoren.

               (46)

               Daarom concludeert de Autoriteit dat Sandefjord Fotball AS een onderneming vormt in de zin van artikel 61 van de EER-overeenkomst.

         1.3.
         Economisch voordeel

               (47)

               Met een overdracht van gronden aan een onderneming kan een economisch voordeel worden verleend, met name indien deze plaatsvindt tegen een prijs die onder de marktprijs ligt.

               (48)

               Een transactie waarmee staatsmiddelen worden overgedragen, vormt geen staatssteun wanneer deze plaatsvindt onder normale marktvoorwaarden, zodat daarmee geen voordeel aan een onderneming wordt verleend (11). Dit staat bekend als het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie.

         1.3.1.   De overdracht van perceel 152/96

               (49)

               Toen perceel 152/96 aan Sandefjord Fotball AS werd overgedragen, was het volgens het bestemmingsplan bestemd voor de bouw van een voetbalstadion en voor zakelijk gebruik. Bouwwerken op dat perceel moeten dus een stadion bevatten, om een bouwvergunning te kunnen krijgen. Aangezien de bouwkosten van het stadion hoger uitkwamen dan de potentiële waarde van de gronden, voeren de Noorse autoriteiten aan dat de marktprijs van perceel 152/96 nul was, of misschien zelfs negatief.

               (50)

               De Autoriteit merkt op dat planvoorschriften de marktprijs van gronden kunnen beïnvloeden. Toch kan de verplichting om een voetbalstadion te bouwen, de marktprijs niet tot nul herleiden, met name in het geval van een transactie die bedoeld is om een voetbalclub te helpen een nieuw stadion te bouwen. (12)

               (51)

               Daarnaast verwijst de Autoriteit naar punt 2.2, onder d), van haar richtsnoeren grondverkoop, waar verklaard wordt dat „gedurende een periode van ten minste drie jaar na de verwerving van een stuk grond of een gebouw de vastgestelde marktwaarde in beginsel niet lager [mag] liggen dan de oorspronkelijke (13) aankoopprijs, tenzij de onafhankelijke taxateur specifiek een algemene daling van de marktprijs voor gronden en gebouwen op de relevante markt heeft vastgesteld.” In dit geval heeft de gemeente Sandefjord de gronden die nadien zijn verdeeld in de percelen 152/96 en 152/97, verworven voor 3,7 miljoen NOK. De Autoriteit merkt op dat de overdracht van gronden aan Sandefjord Fotball AS plaatsvond tegen een prijs die onder de kostprijs voor de gemeente ligt.

               (52)

               Op grond van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat met de overdracht van perceel 152/96 een economisch voordeel aan Sandefjord Fotball AS is verleend.

         1.3.2.   De overdracht van perceel 152/97

               (53)

               Perceel 152/97 stond bij de overdracht aan Sandefjord Fotball AS op het bestemmingsplan aangegeven als bestemd voor zakelijk gebruik. De Noorse autoriteiten voeren aan dat de overdracht van perceel 152/97 dient te worden beoordeeld in het kader van het contract van 28 november 2006, dat de voetbalclub met name verplicht het stadion te bouwen in ruil voor de gronden. Aangezien de geraamde bouwkosten van het stadion hoger uitkwamen dan de waarde van de gronden, kon de overdracht niet tot het verlenen van een economisch voordeel leiden.

               (54)

               De Autoriteit merkt op dat perceel 152/97 bestemd was voor zakelijk gebruik. Volgens de planvoorschriften bestond er voor dit perceel dus geen verplichting om een stadion te bouwen. Evenmin bestond er een bindende beperking op basis van de vroegere bestemming als landbouwgrond op het tijdstip van de overdracht aan Sandefjord Fotball AS. Alleen het contract van 28 november 2006 verplicht Sandefjord Fotball AS om de bouw van het stadion te organiseren en te financieren. Het is het enige juridische instrument waarin is bepaald dat perceel 152/97 wordt verkocht om een deel van de bouwwerkzaamheden te financieren.

               (55)

               De Autoriteit is van oordeel dat een marktdeelnemer in een markteconomie die gronden verkoopt, dit soort voorwaarden niet had opgelegd met betrekking tot de bouw of de financiering van een stadion. Daarom kan de Autoriteit niet instemmen met het argument dat de contractuele band tussen de overdracht van perceel 152/97 aan Sandefjord Fotball AS en de bouw van het stadion in aanmerking moet worden genomen bij het beoordelen van de vraag of er sprake is van een economisch voordeel.

               (56)

               Voorts merkt de Autoriteit op dat Sandefjord Fotball AS, kort na deze overdracht, de aandelen in Sandefjord Fotball Næring AS, de onderneming die eigenaar is van perceel 152/97, voor 40 miljoen NOK aan Pindsle Property AS heeft verkocht. Deze verkoop is een indicatie dat het betrokken grondstuk een economische waarde had.

               (57)

               Op grond van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat met de overdracht van perceel 152/97 een economisch voordeel aan Sandefjord Fotball AS is verleend.

         1.4.
         Selectiviteit

               (58)

               De mogelijke staatssteun vloeit voort uit een transactie tussen de gemeente Sandefjord en Sandefjord Fotball AS. Hierbij gaat het om een selectieve maatregel in de zin van artikel 61 van de EER-overeenkomst, aangezien deze alleen één specifieke onderneming betreft.

         1.5.
         Vervalsing van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen

               (59)

               Volgens de rechtspraak over de beïnvloeding van het handelsverkeer en de vervalsing van de mededinging, hoeft door de Autoriteit „niet te worden vastgesteld dat de betrokken steun het handelsverkeer […] werkelijk heeft beïnvloed en de mededinging daadwerkelijk heeft vervalst, maar dient enkel te worden onderzocht of die steun dat handelsverkeer ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan vervalsen” (14).

               (60)

               Het enkele feit dat steun de positie van een onderneming versterkt ten opzichte van andere ondernemingen die in het handelsverkeer binnen de EER concurreren, is voldoende om te concluderen dat de maatregel de mededinging kan vervalsen en het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen bij de EER-overeenkomst ongunstig kan beïnvloeden (15).

               (61)

               In 2006 speelde het eredivisie-elftal van Sandefjord Fotball in de Noorse eredivisie, met de mogelijkheid om zich te kwalificeren voor Europese competities. Bovendien ontplooien profvoetbalclubs, afgezien van hun deelname aan voetbalcompetities, ook economische activiteiten op verschillende markten, zoals de transfermarkt voor profspelers en de markten voor reclame, sponsoring, merchandising of mediarechten. Steun aan profvoetbalclubs versterkt dus potentieel de positie van die club op elk van die markten, waarvan de meeste meerdere landen in de EER bestrijken. Wat de transfermarkt voor spelers betreft, was Sandefjord Fotball AS toentertijd — maar ook nu nog — actief op de transfermarkt, en kan zij potentieel spelers uit andere EER-landen in dienst nemen.

               (62)

               Daarom concludeert de Autoriteit dat de maatregel de mededinging kan vervalsen en het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen bij de EER-overeenkomst ongunstig kan beïnvloeden.

         1.6.
         Conclusie over de vraag of er sprake is van steun

               (63)

               Op basis van de bovenstaande bevindingen concludeert de Autoriteit dat de maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst.

         1.7.
         Het steunbedrag

               (64)

               Wat perceel 152/96 betreft, erkent de Autoriteit dat het planvoorschrift om de bouw van een stadion op te nemen, de marktwaarde van de grond vermindert (16). Zoals echter in overweging 50 is uiteengezet, kan een marktprijs nul in dit geval niet worden gerechtvaardigd. Op grond van punt 2.2, onder d), van de richtsnoeren grondverkoop van de Autoriteit had de gemeente Sandefjord de gronden ten minste moeten verkopen tegen een prijs die haar eigen aankoopkosten dekte. Op grond daarvan is de Autoriteit van oordeel dat het steunbedrag met betrekking tot dit perceel 1,9 miljoen NOK beloopt (17).

               (65)

               Wat perceel 152/97 betreft, merkt de Autoriteit op dat Sandefjord Fotball AS de aandelen in Sandefjord Fotball Næring AS, de onderneming die eigenaar is van perceel 152/97, voor 40 miljoen NOK aan Pindsle Property AS heeft verkocht. Pindsle Property AS is een particuliere onderneming en behoorde op het tijdstip van de transactie niet tot dezelfde groep als Sandefjord Fotball AS. De verkoop vond dus plaats tussen twee onafhankelijke ondernemingen (18). De Autoriteit heeft geen overtuigend bewijs ontvangen dat deze transactie niet tegen marktprijs heeft plaatsgevonden. Bijgevolg is de Autoriteit van oordeel dat dit de best beschikbare indicatie is van de marktwaarde van perceel 152/97.

               (66)

               Op grond van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat de totale marktwaarde van de aan Sandefjord Fotball AS overgedragen gronden, op het tijdstip van de transactie 41,9 miljoen NOK bedroeg. Volgens de overeenkomst van 28 november 2006 is Sandefjord Fotball AS echter ook diverse verplichtingen aangegaan om werkzaamheden uit te voeren voor rekening van de gemeente Sandefjord. Zoals in overweging 26 is uiteengezet, bedroeg de geraamde totale kostprijs van die verplichtingen op het tijdstip van de overeenkomst 9,5 miljoen NOK. De Noorse autoriteiten hebben verklaard dat, zonder de voorwaarden van de overeenkomst, die werkzaamheden door de gemeente zouden zijn uitgevoerd. Bijgevolg is de Autoriteit het ermee eens dat de volledige kosten van die werkzaamheden — zoals voorzien op het tijdstip van de overeenkomst — op het steunbedrag in mindering moeten worden gebracht.

               (67)

               De Autoriteit concludeert dan ook dat de totale steun die aan Sandefjord Fotball AS is toegekend, 32,4 miljoen NOK bedroeg.

         2.   Procedurele vereisten

               (68)

               Overeenkomstig artikel 1, lid 3, in deel I van Protocol nr. 3 „[wordt] [d]e Toezichthoudende Autoriteit van de EVA voldoende tijdig op de hoogte gebracht van elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen […]. De betrokken staat kan de voorgenomen maatregelen niet tot uitvoering brengen voordat de procedure tot een eindbeslissing heeft geleid.”

               (69)

               De betrokken overdracht van gronden is niet vooraf bij de Autoriteit aangemeld. De Autoriteit concludeert derhalve dat de Noorse autoriteiten niet aan hun verplichtingen uit hoofde van artikel 1, lid 3, in deel I van Protocol nr. 3 hebben voldaan.

         3.   Verenigbaarheid

               (70)

               Overeenkomstig artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken worden beschouwd als verenigbaar met de werking van de EER-overeenkomst, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

               (71)

               De Autoriteit merkt op dat zij nog geen richtsnoeren heeft bekendgemaakt met betrekking tot staatssteun voor de bouw van sportinfrastructuur. Daarom zal de betrokken maatregel rechtstreeks aan artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst worden getoetst.

               (72)

               In lijn met haar praktijk op het tijdstip dat de steun werd toegekend, is de beoordeling van de Autoriteit op de volgende stappen gebaseerd:

                           —

                           Is de steunmaatregel gericht op een welomschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang?

                           —

                           Is de steunmaatregel goed genoeg ontworpen om de doelstelling van gemeenschappelijk belang te kunnen verwezenlijken — wordt met het steunvoornemen dus het marktfalen of een andere doelstelling aangepakt? In het bijzonder:

                                       —

                                       Is staatssteun een geschikt instrument?

                                       —

                                       Is er een stimulerend effect: verandert de steun de gedragingen van ondernemingen?

                                       —

                                       Is de steunmaatregel evenredig, m.a.w. kan dezelfde gedragswijziging met minder steun worden verkregen?

                           —

                           Zijn de verstoringen van de mededinging en de gevolgen voor het handelsverkeer beperkt, zodat de balans al met al positief is?

               (73)

               Deze vragen zullen in de volgende overwegingen worden beantwoord.

         3.1.
         Doelstelling van gemeenschappelijk belang

               (74)

               Allereerst merkt de Autoriteit op dat de bevordering van sport in de EER-overeenkomst niet rechtstreeks als gemeenschappelijke doelstelling is vermeld. Bevordering van sport kan echter wel worden beschouwd als onderdeel van de bevordering van onderwijs, opleiding en jeugdzaken, alsmede als sociaal beleid. Nauwere samenwerking op deze gebieden wordt als een EER-doelstelling gezien, zoals met name in de artikelen 1 en 78 van de EER-overeenkomst wordt aangegeven. Hoe deze nauwere samenwerking concreet moet verlopen, is nader omschreven in Protocol nr. 31 bij de EER-overeenkomst betreffende samenwerking op specifieke gebieden buiten de vier vrijheden. Artikel 4 van dit protocol heeft als titel „Onderwijs, opleiding, jeugdzaken en sport” en voorziet bijvoorbeeld in de deelneming van de overeenkomstsluitende partijen aan het Europees Jaar van opvoeding door sport 2004. Dit maakt het nauwe verband tussen de bevordering van sport en de doelstellingen van de EER-overeenkomst duidelijk.

               (75)

               Deze uitlegging spoort met de benadering van de Europese Commissie (hierna „de Commissie” genoemd). In de Europese Unie wordt de bevordering van sport specifiek vermeld in artikel 165 VWEU, dat met het Verdrag van Lissabon is ingevoegd. Maar ook al vóór het Verdrag van Lissabon erkende de Commissie de specifieke rol die sport, met zijn structuren die gebaseerd zijn op vrijwilligerswerk, vervult op het gebied van gezondheid, onderwijs, sociale integratie en cultuur in de Europese samenleving. Sinds het Verdrag van Lissabon wordt bevordering van de sport ook erkend als een bijdrage aan de algemene doelstellingen van de Europa 2020-strategie door het verbeteren van de inzetbaarheid en de mobiliteit, met name door acties ter bevordering van de sociale inclusie in en door sport, onderwijs en opleiding.

               (76)

               In het licht van dit alles concludeert de Autoriteit dat de bevordering van onderwijs, opleiding en ontwikkeling van de jeugd via sport een doelstelling van gemeenschappelijk belang vormt. Voorts merkt de Autoriteit op dat de financiering van sportinfrastructuur ook in aanmerking kan komen voor de toepassing van de algemene groepsvrijstellingsverordening indien bepaalde voorwaarden zijn vervuld. Dit is een verder bewijs dat de bevordering van sport, daaronder begrepen de bouw van sportinfrastructuur, een doelstelling van gemeenschappelijk belang vormt.

         3.2.
         Geschikt instrument

               (77)

               Om na te gaan of staatssteun doeltreffend is om de vastgestelde doelstelling van gemeenschappelijk belang te bereiken, is het nodig om eerst voor het aan te pakken probleem een diagnose te stellen en dit probleem nader te omschrijven. Staatssteun dient te zijn gericht op situaties waar steun kan zorgen voor een wezenlijke verbetering die de markt alleen niet tot stand kan brengen. Bovendien moet de voorgenomen steunmaatregel een geschikt instrument zijn om de vastgestelde doelstelling van gemeenschappelijk belang te kunnen aanpakken.

               (78)

               Wat betreft het aanbod van voetbalstadions in Noorwegen is er erkend marktfalen in de vorm van een tekort aan commerciële investeringen in stadions, die structureel verliesgevend zijn omdat hun inkomsten ontoereikend zijn om de kosten van de investering te dekken (19).

               (79)

               Voorts hebben de Noorse autoriteiten aangetoond dat er een reële behoefte bestaat aan een nieuw voetbalstadion in Sandefjord. Dit blijkt uit de capaciteitsproblemen in het bestaande gemeentelijke stadion op het tijdstip van de maatregel en uit het feit dat het oude stadion niet langer voldeed aan de licentievoorwaarden van de Noorse voetbalbond. Ten slotte was, gezien het niet-rendabele karakter van stadionvoorzieningen, staatssteun vereist om de aanzet te geven voor de investering.

               (80)

               Tegen deze achtergrond concludeert de Autoriteit dat staatssteun een geschikt instrument was.

         3.3.
         Stimulerend effect

               (81)

               De Autoriteit kan staatssteun alleen verenigbaar verklaren met de werking van de EER-overeenkomst indien deze een stimulerend effect heeft. Van een stimulerend effect is sprake wanneer de steun de begunstigde ervan ertoe aanzet de vastgestelde doelstelling van gemeenschappelijk belang te bevorderen, een gedragsverandering die deze zonder de steun niet zou doorvoeren.

               (82)

               Allereerst merkt de Autoriteit op dat de bouw van het stadion niet van start is gegaan voordat de betrokken gronden waren overgedragen.

               (83)

               Voorts blijkt uit de door de Noorse autoriteiten verschafte informatie dat Sandefjord Fotball AS zonder staatssteun de bouw van het stadion niet had kunnen financieren, omdat zij niet over de financiële middelen beschikte, noch in staat was om voldoende middelen te lenen om het tekort aan financiering te dekken. Haar eigen financiële bijdrage aan de bouw van het stadion was al aan de rand van hetgeen mogelijk was (20).

               (84)

               Op grond van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat de steunmaatregel een stimulerend effect had.

         3.4.
         Evenredigheid

               (85)

               Staatssteun wordt geacht evenredig te zijn indien het steunbedrag beperkt is tot het minimum dat nodig is om de vastgestelde doelstelling van gemeenschappelijk belang te bereiken. De Autoriteit baseert haar evenredigheidsbeoordeling doorgaans op de begrippen „in aanmerking komende kosten” en „maximale steunintensiteiten”.

               (86)

               Zoals in overweging 67 werd aangegeven, bedraagt het bedrag van de aan Sandefjord Fotball AS toegekende steun in totaal 32,4 miljoen NOK. Om de steunintensiteit te beoordelen, moet dit bedrag worden afgezet tegen de in aanmerking komende investeringskosten. De Autoriteit is van mening dat de uitgaven die Sandefjord Fotball AS voor rekening van de gemeente Sandefjord heeft gedaan en die in mindering zijn gebracht op het steunbedrag (zie overweging 66), geen onderdeel kunnen zijn van de in aanmerking komende kosten. Daarom dienen de totale investeringskosten van 110 miljoen NOK te worden verminderd met 9,5 miljoen NOK. De in aanmerking komende investeringskosten bedragen dus 100,5 miljoen NOK, en de overeenkomstige steunintensiteit is 32 %. De Autoriteit merkt op dat deze steunintensiteit vrij laag is en dat de rest van de investering werd gefinancierd door de begunstigde, Sandefjord Fotball AS.

               (87)

               De steunintensiteit moet echter ook worden beoordeeld in het licht van de maatschappelijke voordelen die de stadioninfrastructuur oplevert. Zoals uiteengezet in afdeling I.5.3, wordt het stadion gebruikt voor uiteenlopende niet-professionele doeleinden door een aantal gebruikers, waaronder amateursportclubs en scholen. Alles samengenomen vertegenwoordigt dit niet-economische gebruik meer dan 50 % van het totale gebruik van het stadion.

               (88)

               Voorts merkt de Autoriteit op dat de stadioninfrastructuur tot op zekere hoogte multifunctioneel is, doordat een voetbalstadion wordt gecombineerd met een atletiekbaan, een fitnesscentrum en een reeks andere overdekte ruimten. Dit verruimt de mogelijkheden om het stadion voor niet-economische doeleinden te gebruiken. Ten slotte merkt de Autoriteit op dat het eredivisie-elftal een markthuur betaalt voor het gebruik van het stadion (zie ook afdeling II.3.5), terwijl de amateurclubs en andere niet-commerciële gebruikers kosteloos toegang hebben tot het stadion. Een en ander onderstreept verder de maatschappelijke bijdrage die het stadion aan de gemeenschap levert.

               (89)

               Op grond van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat de steunmaatregel evenredig is.

         3.5.
         Geen buitensporige verstoring van de mededinging of het handelsverkeer

               (90)

               Wil steun verenigbaar zijn met de werking van de EER-overeenkomst, dan moeten de negatieve effecten van de steunmaatregel in termen van mededingingsdistorsies en beïnvloeding van het handelsverkeer tussen overeenkomstsluitende partijen beperkt zijn en moeten de positieve effecten ervan in termen van bijdrage aan de doelstelling van gemeenschappelijk belang opwegen tegen die negatieve effecten.

               (91)

               Vooraf merkt de Autoriteit op dat het met de bewuste staatssteun gefinancierde stadion in hoofdzaak voor lokaal en regionaal gebruik bestemd is. De infrastructuur is niet bedoeld om internationale evenementen aan te trekken, noch is deze bedoeld om intensief te worden gebruikt door andere commerciële gebruikers dan de eredivisie-elftal van Sandefjord Fotball.

               (92)

               Het eredivisie-elftal betaalt huur om het stadion te gebruiken. De huidige huurvoorwaarden zijn gebaseerd op onderhandelingen met de particuliere eigenaren van het stadion. Er is dus een vermoeden dat de huur beantwoordt aan marktvoorwaarden. Dit wordt verder bevestigd door de vergelijking met de doorsnee stadionhuur die andere clubs betalen, gegevens die de Noorse autoriteiten hebben verschaft (zie overweging 36).

               (93)

               De Autoriteit merkt ook op dat de steunintensiteit laag is en dat de overeenkomstige bijdrage van Sandefjord Fotball AS in de investeringskosten het risico op verstoringen verder vermindert.

               (94)

               Ten slotte hebben de door Sandefjord Fotball AS uitgevoerde economische activiteiten, wegens het lokale karakter van de club, slechts een zeer beperkte invloed op het handelsverkeer en de mededinging binnen de EER. Ticketverkoop, merchandising, sponsoring- en advertentieactviteiten van de club zijn in hoofdzaak gericht op de lokale gemeenschap en op de provincie Vestfold. Ook de activiteiten van de club op de spelersmarkt zijn zeer beperkt en gericht op Noorwegen. Ten slotte heeft Sandefjord Fotball AS geen rechtstreekse invloed op de commercialisering van televisierechten, die centraal door de Noorse voetbalbond worden beheerd, en hoe dan ook ontvangt zij daaruit slechts zeer beperkte inkomsten.

               (95)

               Daarom concludeert de Autoriteit dat eventueel door de steunmaatregel veroorzaakte verstoringen van de mededinging en het handelsverkeer beperkt zijn.

         3.6.
         Afweging en conclusie

               (96)

               Aan de hand van de hierboven gemaakte beoordeling heeft de Autoriteit de positieve en de negatieve effecten van de aangemelde maatregel tegen elkaar afgewogen. De Autoriteit concludeert dat de verstoringen die de steunmaatregel oplevert, de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, niet zodanig veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

         4.   Conclusie

               (97)

               Op grond van de door de Noorse autoriteiten verschafte informatie is de Autoriteit tot de conclusie gekomen dat de overdracht van gronden staatssteun in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst vormt. De Autoriteit heeft geconcludeerd dat deze steun verenigbaar is met de werking van de EER-overeenkomst,

         HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
   Artikel 1
   De ten faveure van Sandefjord Fotball AS toegekende staatssteun is overeenkomstig artikel 61, lid 3, onder c), verenigbaar met de werking van de EER-overeenkomst.
   Artikel 2
   Dit besluit is gericht tot het Koninkrijk Noorwegen.
   Artikel 3
   Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek.

      Gedaan te Brussel, 23 september 2015.

            Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

         Sven Erik SVEDMAN

            De voorzitter

         Helga JÓNSDÓTTIR

            Lid van het College

      (1)  Zie voor meer informatie over de begunstigde, Besluit nr. 444/14/COL.

      (2)  De Noorse autoriteiten hebben bevestigd dat de initiële investering 110 miljoen NOK bedroeg. De club heeft nadien nog eens 17 miljoen NOK geïnvesteerd in voorzieningen en uitrusting, grotendeels in de vorm van vrijwilligerswerk van clubleden („dugnadsarbeid”).

      (3)  Richtsnoeren van de Autoriteit betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen voor openbare instanties, goedgekeurd op 17 november 1999, beschikbaar op: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

      (4)  Het taxatierapport raamt de gecombineerde waarde van percelen 152/96 en 152/97 op 31 miljoen NOK. Het bedrag van 15 miljoen NOK is verkregen door deze raming naar rato van de grootte van de beide percelen te verdelen.

      (5)  De uiteindelijke kosten kwamen uit op 12 miljoen NOK, waarbij de extrakosten voor rekening van Pindsle Property AS kwamen.

      (6)  In de winter traint het eredivisie-elftal op een kunstgrasveld, maar gebruikt het de kleedkamers en andere binnenruimtes van het stadion.

      (7)  Er zijn plannen om een grasmat uit kunstgras aan te leggen om intensiever gebruik mogelijk te maken.

      (8)  Artikel 2 van Richtlijn 2006/111/EG van de Commissie van 16 november 2006 betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven en de financiële doorzichtigheid binnen bepaalde ondernemingen (PB L 318 van 17.11.2006, blz. 17), in punt 1a van bijlage XV opgenomen in de EER-overeenkomst.

      (9)  Arrest van het Hof van Justitie van 23 april 1991, Klaus Höfner en Fritz Elser/Macrotron GmbH, C-41/90, ECLI:EU:C:1991:161, punten 21-22; arrest van het Hof van Justitie van 12 september 2000, Pavel Pavlov e.a./Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, C-180/98 tot C-184/98, ECLI:EU:C:2000:428, en arrest van 21 februari 2008, zaak E-5/07, Private Barnehagers Landsforbund/Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Jurispr. EVA-Hof 2008, blz. 61, punt 78.

      (10)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 10 januari 2006, Ministero dell'Economia e delle Finanze/Cassa di Risparmio di Firenze SpA, Fondazione Cassa di Risparmio di San Miniato en Cassa di Risparmio di San Miniato SpA, C-222/04, ECLI:EU:C:2006:8, punt 108.

      (11)  Arrest van het Hof van Justitie van 11 juli 1996, Syndicat français de l'Express international (SFEI) e.a./La Poste e.a., C-39/94, ECLI:EU:C:1996:285, punten 60-61.

      (12)  In dit verband verwijst de Autoriteit ook naar punt 2.2, onder c), van haar richtsnoeren grondverkoop, waarin wordt verklaard dat „wanneer een koper op zijn minst gedeeltelijk uit eigen belang aan bepaalde verplichtingen voldoet, daarmee bij de beoordeling rekening [dient] te worden gehouden.”

      (13)  D.w.z. de verwervingskosten gemaakt door de betrokken overheidsinstantie.

      (14)  Arrest van het Hof van Justitie van 29 april 2004, Italië/Commissie, C-372/97, ECLI:EU:C:2004:234, punt 44.

      (15)  Arrest van het Hof van Justitie van 17 september 1980, Philip Morris Holland BV/Commissie, C-730/79, ECLI:EU:C:1980:209, punten 11-12; arrest van 21 juli 2005, zaken E-5/04, E-6/04 en E-7/04, Fesil ASA and Finnfjord Smelteverk AS, Prosessindustriens Landsforening e.a., Noorwegen/Toezichthoudende Autoriteit, Jurispr. EVA-Hof 2005, blz. 117, punt 94, en arrest van het Hof van Justitie van 8 mei 2013, Eric Libert e.a./Vlaamse regering en All Projects & Developments NV e.a./Vlaamse regering, C-197/11 en C-203/11, ECLI:EU:C:2013:288, punten 76 t/m 78.

      (16)  Zie ook Besluit nr. 225/15/COL van de Toezichthoudende Autoriteit van 10 juni 2015 om geen bezwaar te maken tegen de overdracht van gronden aan Vålerenga Fotball (PB C 331 van 8.10.2015, blz. 5), punt 31.

      (17)  De gemeente Sandefjord heeft de gronden die nadien werden verdeeld in de percelen 152/96 en 152/97, verworven voor 3,7 miljoen NOK. De waarde van 1,9 miljoen NOK is verkregen door deze raming naar rato van de grootte van de beide percelen te verdelen.

      (18)  Dit blijkt voorts uit het feit dat er geen taxatie door een onafhankelijke deskundige is, die volgens de Noorse vennootschapswetgeving vereist is voor transacties tussen ondernemingen uit dezelfde groep.

      (19)  Zie ook Besluit nr. 225/15/COL van de Toezichthoudende Autoriteit van 10 juni 2015 om geen bezwaar te maken tegen de overdracht van gronden aan Vålerenga Fotball, overweging 65.

      (20)  Zie met name de informatie verschaft in document nr. 699518, blz. 29.


title: 2014/16/GBVB: Besluit EUBAM Libië/1/2014 van het Politiek en Veiligheidscomité van 14 januari 2014 tot instelling van het Comité van contribuanten aan de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië)

text:
               18.1.2014

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 14/13

         BESLUIT EUBAM LIBIË/1/2014 VAN HET POLITIEK EN VEILIGHEIDSCOMITÉ
   van 14 januari 2014
   tot instelling van het Comité van contribuanten aan de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië)
   (2014/16/GBVB)
   HET POLITIEK EN VEILIGHEIDSCOMITÉ,
   Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 38, derde alinea,
   Gezien Besluit 2013/233/GBVB van de Raad van 22 mei 2013 tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) (1), en met name artikel 10, lid 3,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Besluit 2013/233/GBVB heeft de Raad het Politiek en Veiligheidscomité („PVC”) gemachtigd de noodzakelijke besluiten te nemen betreffende de instelling van een Comité van contribuanten („CvC”) aan de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië).

               (2)

               In de conclusies van de Europese Raad van Göteborg van 15 en 16 juni 2001 zijn richtsnoeren en modaliteiten vastgesteld voor de bijdragen van derde staten aan politiemissies. De Raad heeft op 10 december 2002 zijn goedkeuring gehecht aan het document met de titel „Overleg en modaliteiten voor de bijdrage van staten die geen EU-lidstaat zijn aan de civiele crisisbeheersing van de EU”, waarin de regelingen voor de deelneming van derde staten aan civiele crisisbeheersingsoperaties nader worden uitgewerkt, waaronder de instelling van een CvC.

               (3)

               Het CvC moet een forum zijn waar alle problemen in verband met de leiding van EUBAM Libië kunnen worden besproken met de bijdragende derde staten. Het PVC, dat de politieke controle en de strategische leiding van EUBAM Libië uitoefent, zal met de opvattingen van het CvC rekening houden,

         HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
   Artikel 1
   Instelling en mandaat
   1.   Er wordt een Comité van contribuanten („CvC”) aan de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) ingesteld.
   2.   Het mandaat van het CvC is vastgelegd in het document „Overleg en modaliteiten voor de bijdrage van staten die geen EU-lidstaat zijn aan de civiele crisisbeheersing van de EU”.
   Artikel 2
   Samenstelling
   1.   Het CvC bestaat uit:

               —

               vertegenwoordigers van alle lidstaten, en

               —

               vertegenwoordigers van derde staten die aan EUBAM Libië deelnemen en bijdragen leveren.

         2.   Ook mag een vertegenwoordiger van de Commissie de vergaderingen van het CvC bijwonen.
   Artikel 3
   Informatie van het hoofd van de missie
   Het hoofd van de missie informeert het CvC geregeld.
   Artikel 4
   Voorzitter
   Het CvC wordt voorgezeten door de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid of door zijn of haar vertegenwoordiger.
   Artikel 5
   Vergaderingen
   1.   Het CvC wordt door de voorzitter regelmatig bijeengeroepen. Wanneer de omstandigheden dit vereisen, kunnen op initiatief van de voorzitter of op verzoek van een lid spoedvergaderingen worden bijeengeroepen.
   2.   De voorzitter verspreidt voorafgaand aan de vergadering de voorlopige agenda en alle vergaderdocumenten. De voorzitter is verantwoordelijk voor het doen toekomen van het resultaat van de besprekingen van het CvC aan het Politiek en Veiligheidscomité.
   Artikel 6
   Vertrouwelijkheid
   1.   Overeenkomstig Besluit 2013/488/EU van de Raad van 23 september 2013 (2) zijn de beveiligingsvoorschriften van de Raad van toepassing op de vergaderingen en werkzaamheden van het CvC. Vertegenwoordigers in het CvC dienen met name over de passende veiligheidsmachtiging te beschikken.
   2.   De beraadslagingen van het CvC vallen onder de geheimhoudingsplicht, tenzij het CvC met eenparigheid van stemmen anderszins besluit.
   Artikel 7
   Inwerkingtreding
   Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld.

      Gedaan te Brussel, 14 januari 2014.

            Voor het Politiek en Veiligheidscomité

            De voorzitter

         W. STEVENS

      (1)  PB L 138 van 24.5.2013, blz. 15.

      (2)  Besluit 2013/488/EU van de Raad van 23 september 2013 betreffende de beveiligingsvoorschriften voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie (PB L 274 van 15.10.2013, blz. 1).


title: BESLUIT NO. 32 VAN 27 OKTOBER 1960 BETREFFENDE DE VASTSTELLING VAN HET MODEL VAN FORMULIER E 44

text:
404 /61                  PUBLIKATIEBLAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN                                17.2.61
                                              BESLUIT No . 32
                                             van 27 oktober 1960
                       betreffende de vaststelling van het model van formulier E 44
De Administratieve Commissie van de Europese                 Overwegende dat , ter toepassing van artikel 44,
Economische Gemeenschap voor de sociale zeker           leden 4 en 5 van Verordening no . 4 een gemeen
heid van migrerende werknemers ,                         schappelijk, viertalig modelformulier dient te
                                                         worden opgesteld ;
     Gelet op artikel 43, alinea a ) van Verordening
no . 3 inzake de sociale zekerheid van migrerende
werknemers, op grond waarvan zij tot taak heeft           BESLUIT :
alle vraagstukken van administratieve aard , voort
vloeiende uit de bepalingen van Verordeningen
                                                         vast te stellen als volgt he . model van formulier
no . 3 en no. 4 , te regelen ;                           E 44 .
     Gelet op artikel 2 , lid 1 van Verordening no . 4 ,
dat haar opdracht geeft de modellen van de
bewijsstukken, attesten , verklaringen, aanvraag                                       De Voorzitter
formulieren en andere documenten welke voor de                            van de Administratieve Commissie
toepassing van de verordeningen noodzakelijk zijn ,
vast te stellen ;                                                                A.C.M. VAN DE VEN


title: Besluit (EU) 2015/2025 van de Raad van 26 oktober 2015 betreffende de sluiting van het protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds en de Republiek Tunesië, anderzijds, inzake een Kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Tunesië over de algemene beginselen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan EU-programma's

text:
               13.11.2015

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 297/1

         BESLUIT (EU) 2015/2025 VAN DE RAAD
   van 26 oktober 2015
   betreffende de sluiting van het protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds en de Republiek Tunesië, anderzijds, inzake een Kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Tunesië over de algemene beginselen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan EU-programma's
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 212, in samenhang met artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), en artikel 218, lid 7,
   Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
   Gezien de instemming van het Europees Parlement,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Overeenkomstig Besluit (EU) 2015/575 van de Raad (1) is het protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds en de Republiek Tunesië, anderzijds (2), inzake een kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Tunesië over de algemene beginselen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan EU-programma's („het protocol”) namens de Unie ondertekend op 17 maart 2015.

               (2)

               Het protocol heeft ten doel de financiële en technische regels vast te leggen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan bepaalde EU-programma's. Het bij het protocol vastgestelde horizontale kader vormt een maatregel voor economische, financiële en technische samenwerking, die toegang geeft tot bijstand, met name financiële bijstand, die door de Unie op grond van de EU-programma's wordt verleend. Dit kader geldt alleen voor de EU-programma's waarvoor de toepasselijke oprichtingshandeling voorziet in de mogelijkheid van deelname door de Republiek Tunesië. De sluiting van het protocol heeft derhalve niet tot gevolg dat de bevoegdheden op grond van de verscheidene door de programma's nagestreefde sectorale beleidsmaatregelen worden uitgeoefend; die bevoegdheden worden bij de vaststelling van de programma's uitgeoefend.

               (3)

               Het protocol dient te worden goedgekeurd,

         HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
   Artikel 1
   Het protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds en de Republiek Tunesië, anderzijds, inzake een Kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Tunesië over de algemene beginselen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan EU-programma's wordt namens de Unie goedgekeurd (3).
   Artikel 2
   De voorzitter van de Raad verricht namens de Unie de in artikel 10 van het protocol bedoelde kennisgeving (4).
   Artikel 3
   De Commissie wordt gemachtigd namens de Unie de specifieke voorwaarden voor de deelname van de Republiek Tunesië aan een bepaald programma vast te stellen, met inbegrip van de verschuldigde financiële bijdrage. De Commissie houdt de bevoegde werkgroep van de Raad op de hoogte.
   Artikel 4
   Dit besluit treedt in werking op de datum waarop het wordt vastgesteld.

      Gedaan te Brussel, 26 oktober 2015.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         F. MOGHERINI

      (1)  Besluit (EU) 2015/575 van de Raad van 17 december 2014 betreffende de ondertekening, namens de Europese Unie, en de voorlopige toepassing van het protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds, inzake een Kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Tunesië over de algemene beginselen voor de deelname van de Republiek Tunesië aan EU-programma's (PB L 96 van 11.4.2015, blz. 1).

      (2)  PB L 97 van 30.3.1998, blz. 2.

      (3)  Het protocol is samen met het ondertekeningsbesluit bekendgemaakt in PB L 96 van 11.4.2015, blz. 3.

      (4)  De datum van inwerkingtreding van het protocol wordt door het secretariaat-generaal van de Raad bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.


Avis juridique important

|

32003D0202

2003/202/GBVB: Besluit 2003/202/GBVB van de Raad van 18 maart 2003 betreffende het starten van een door de Europese Unie geleide militaire operatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

Publicatieblad Nr. L 076 van 22/03/2003 blz. 0043 - 0044

Besluit 2003/202/GBVB van de Raadvan 18 maart 2003betreffende het starten van een door de Europese Unie geleide militaire operatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek MacedoniëDE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name op artikel 17, lid 2, en artikel 25,Gezien Gemeenschappelijk Optreden 2003/92/GBVB van de Raad van 27 januari 2003 inzake de militaire operatie van de Europese Unie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië(1), en met name artikel 3,Overwegende hetgeen volgt:(1) President Trajkovski en de secretaris-generaal/hoge vertegenwoordiger hebben een briefwisseling gevoerd en op 13 maart is nog een brief van president Trajkovski ontvangen, waarbij de Europese Unie werd verzocht een operatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië te starten.(2) De Raad heeft op 7 februari 2003 besloten de operationeel commandant en de commandant van de EU-troepen te benoemen en het operationeel hoofdkwartier van de EU-troepen in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië aan te wijzen.(3) Het Politiek en Veiligheidscomité (PVC) heeft op 18 februari 2003 besloten een Comité van contribuanten voor de operatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië in te stellen.(4) De permanente regelingen tussen de Europese Unie en de NAVO zijn aangevuld en er is met de NAVO een briefwisseling gevoerd over het vrijmaken van middelen en vermogens van de NAVO voor de militaire operatie van de Europese Unie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.(5) De Raad heeft op 18 maart 2003 zijn goedkeuring gehecht aan het operatieplan dat het PVC in het licht van het geassocieerd militair advies had ingediend.(6) De Noord-Atlantische Raad heeft besloten zijn operatie "Allied Harmony" in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië met ingang van 31 maart 2003 te beëindigen.(7) De lopende onderhandelingen inzake de statusovereenkomst met de regering van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zullen naar verwachting vóór het einde van de NAVO-operatie afgerond zijn.(8) Overeenkomstig artikel 6 van het Protocol betreffende de positie van Denemarken, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, neemt Denemarken niet deel aan de uitwerking en de uitvoering van besluiten en acties van de Europese Unie die gevolgen hebben op defensiegebied. Denemarken neemt niet deel aan de financiering van de operatie,BESLUIT:Artikel 1De militaire operatie van de Europese Unie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië wordt gestart op 31 maart 2003.Artikel 2De operationeel commandant wordt met onmiddellijke ingang gemachtigd het activeringsbevel (ACTORD) uit te vaardigen teneinde voorafgaand aan de overdracht van het gezag na hun aankomst ter plaatse, een aanvang te kunnen maken met het inzetten van de troepen en met de uitvoering van de missie te kunnen beginnen.Artikel 3De verwachte duur van de EU-operatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië bedraagt zes maanden. Het Politiek en Veiligheidscomité doet op basis van het advies van het EUMC, voortbouwend op de mening van de operationeel commandant en rekening houdend met het advies van het Comité van contribuanten, aan de Raad deze aanbeveling met het oog op de beëindiging van de operatie, na een beoordeling van de vooruitgang die is geboekt bij het verwezenlijken van de doelstellingen van de Europese Unie.Artikel 4Dit besluit wordt van kracht op de dag waarop het wordt aangenomen.Artikel 5Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.Gedaan te Brussel, 18 maart 2003.Voor de RaadDe voorzitterG. Papandreou(1) PB L 34 van 11.2.2003, blz. 26.


title: Besluit (GBVB) 2017/1342 van de Raad van 17 juli 2017 tot wijziging en verlenging van Besluit 2013/233/GBVB tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië)

text:
               18.7.2017

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 185/60

         BESLUIT (GBVB) 2017/1342 VAN DE RAAD
   van 17 juli 2017
   tot wijziging en verlenging van Besluit 2013/233/GBVB tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië)
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 28, artikel 42, lid 4, en artikel 43, lid 2,
   Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Op 22 mei 2013 heeft de Raad Besluit 2013/233/GBVB (1) tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) vastgesteld.

               (2)

               Op 19 januari 2016 heeft het Politiek en Veiligheidscomité (PVC) besloten om de bestaande structuur van EUBAM Libië te gebruiken voor het plannen van mogelijke civiele contracten in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid/hervormingen van de veiligheidssector met de Libische regering van nationale eenheid op haar verzoek, teneinde aldus bij te dragen tot de inspanningen van de ondersteuningsmissie van de Verenigde Naties in Libië (UNSMIL), en heeft het op die basis besloten om het mandaat van EUBAM Libië met zes maanden te verlengen. Vervolgens heeft de Raad op 15 februari 2016 Besluit (GBVB) 2016/207 (2) vastgesteld, waarbij EUBAM Libië tot en met 21 augustus 2016 werd verlengd.

               (3)

               De Raad heeft op 4 augustus 2016 Besluit (GBVB) 2016/1339 (3) tot wijziging van Besluit 2013/233/GBVB en verlenging ervan tot en met 21 augustus 2017, vastgesteld.

               (4)

               In de Verklaring van Malta van de leden van de Europese Raad over de externe aspecten van migratie van 3 februari 2017 wordt met name benadrukt dat de inspanningen om Libië te stabiliseren nu belangrijker zijn dan ooit, en dat de Unie alles in het werk zal stellen om tot de verwezenlijking van die doelstelling bij te dragen. In Libië is capaciteitsopbouw van cruciaal belang om de autoriteiten in staat te stellen controle te verwerven over de land- en zeegrenzen en de doorvoer- en smokkelactiviteiten te bestrijden.

               (5)

               In zijn conclusies over Libië van 6 februari 2017 heeft de Raad andermaal zijn volle steun betuigd aan de UNSMIL, en geconcludeerd dat EUBAM Libië verder zal samenwerken met de Libische autoriteiten en hen zal blijven bijstaan met het oog op een mogelijke toekomstige civiele missie, zodra de omstandigheden dat toestaan, op het gebied van politie, rechtsstaat en grensbeheer.

               (6)

               Op 4 juli 2017 heeft het PVC op basis van de strategische evaluatie van de missie besloten om het mandaat van EUBAM Libië tot en met 31 december 2018 te verlengen.

               (7)

               De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (de „HV”) dient te worden gemachtigd om aan Europol, Frontex, de Verenigde Naties en Interpol gerubriceerde informatie vrij te geven die ten behoeve van EUBAM Libië is opgesteld, overeenkomstig Besluit 2013/488/EU van de Raad (4).

               (8)

               Besluit 2013/233/GBVB dient derhalve dienovereenkomstig te worden gewijzigd.

               (9)

               EUBAM Libië zal worden uitgevoerd in een mogelijk verslechterende situatie die de verwezenlijking van de doelstellingen van het externe optreden van de Unie, als neergelegd in artikel 21 van het Verdrag, kan hinderen,

         HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
   Artikel 1
   Besluit 2013/233/GBVB wordt als volgt gewijzigd:

               1)

               Artikel 2 wordt vervangen door:
               „Artikel 2
               Doelstellingen
               EUBAM Libië zal helpen bij een alomvattend planningsproces voor de hervorming van de civiele veiligheidssector met het oog op de voorbereiding van een mogelijke civiele missie uit hoofde van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB).
               De doelstellingen van EUBAM Libië zijn samenwerken met de Libische autoriteiten en hen bijstaan op het gebied van grensbeheer, rechtshandhaving en het bredere strafrechtstelsel.”.

               2)

               In artikel 3 wordt lid 1 vervangen door:
               „1.   Om de doelstellingen van artikel 2 te verwezenlijken, zal EUBAM Libië:

                           a)

                           informeren over de planning van de EU inzake een mogelijke civiele GVDB-missie op het vlak van de hervorming van de veiligheidssector, in nauwe samenwerking met en bijdragende tot de inspanningen van de ondersteuningsmissie van de Verenigde Naties in Libië (UNSMIL), in samenspraak met de legitieme Libische autoriteiten en andere relevante gesprekspartners op het vlak van veiligheid;

                           b)

                           ondersteuning bieden bij de ontwikkeling van het bredere kader voor grensbeheer, met inbegrip van het bieden van capaciteitsoverdracht aan de kustpolitie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (Algemene Administratie voor de kustveiligheid), het samenwerken met de Libische kustwacht en het verbeteren van de contacten met de legitieme Libische autoriteiten aan de zuidgrens;

                           c)

                           ondersteuning bieden voor capaciteitsopbouw en strategische planning binnen het Ministerie van Binnenlandse Zaken op het vlak van rechtshandhaving in Tripoli en ontwikkeling van capaciteit voor coördinatie tussen relevante Libische autoriteiten bij de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en terrorisme;

                           d)

                           ondersteuning bieden aan het Ministerie van Justitie op het gebied van de bredere capaciteitsopbouw en strategische planning, met inbegrip van de oprichting van een werkgroep voor de hervorming van het strafrechtstelsel en eventuele subgroepen daarvan.”.

               3)

               In artikel 5 wordt lid 7 vervangen door:
               „7.   De civiele operationeel commandant, het hoofd van de delegatie van de Unie in Libië en het hoofd van de missie EUBAM Libië raadplegen elkaar indien nodig. De hoofdadviseur gender van de EDEO moet waar dit passend is ook worden geraadpleegd.”.

               4)

               In artikel 6 wordt lid 7 vervangen door:
               „7.   Het hoofd van de missie zorgt, in voorkomend geval, voor coördinatie met andere actoren van de Unie in het veld. Het hoofd van de missie krijgt, onder volledige eerbiediging van de commandostructuur, ter plaatse politieke aansturing van het hoofd van de delegatie van de Unie in Libië.”.

               5)

               In artikel 9 wordt lid 1 vervangen door:
               „1.   Het PVC oefent, onder de verantwoordelijkheid van de Raad en de HV, de politieke controle en de strategische leiding van EUBAM Libië uit. De Raad machtigt het PVC hierbij overeenkomstig de derde alinea van artikel 38 VEU om de voor dat doel passende besluiten te nemen. Deze machtiging omvat de bevoegdheid om op voordracht van de HV een hoofd van de missie te benoemen en de planningsdocumenten te wijzigen. De beslissingsbevoegdheden met betrekking tot de doelstellingen en de beëindiging van EUBAM Libië blijven berusten bij de Raad.”.

               6)

               In artikel 11 wordt lid 4 vervangen door:
               „4.   De personeelsleden van EUBAM Libië volgen, overeenkomstig de planningsdocumenten, vóór hun indiensttreding een verplichte veiligheidsopleiding. Zij krijgen regelmatig ter plaatse herhalingscursussen, die worden georganiseerd door de speciaal voor de missie bestemde veiligheidsfunctionaris.”.

               7)

               In artikel 13, lid 1, wordt de laatste alinea vervangen door:
               „Het financiële referentiebedrag dat de uitgaven in verband met EUBAM Libië voor de periode van 22 augustus 2016 tot en met 30 november 2017 moet dekken, bedraagt 17 000 000 EUR.”.

               8)

               Artikel 15, lid 4, wordt vervangen door:
               „4.   De HV is gemachtigd om aan Europol en Frontex gerubriceerde EU-informatie vrij te geven die ten behoeve van EUBAM Libië is opgesteld, overeenkomstig Besluit 2013/488/EU.”.

               9)

               In artikel 15 worden de volgende leden toegevoegd:
               „5.   De HV is gemachtigd om ten behoeve van EUBAM Libië opgestelde, gerubriceerde EU-informatie tot en met het niveau „RESTREINT UE/EU RESTRICTED” vrij te geven aan de VN overeenkomstig Besluit 2013/488/EU.
               6.   De HV is gemachtigd om ten behoeve van EUBAM Libië opgestelde gerubriceerde EU-informatie vrij te geven aan Interpol overeenkomstig Besluit 2013/488/EU. In afwachting van de sluiting van een overeenkomst tussen de Unie en Interpol, mag EUBAM Libië dergelijke informatie vrijgeven aan de nationale centrale bureaus van Interpol van de lidstaten, overeenkomstig de regelingen die worden gesloten tussen de civiele operationeel commandant en het hoofd van het relevante nationale centrale bureau.
               7.   De HV is gemachtigd tot het sluiten van de regelingen die nodig zijn voor de uitvoering van de bepalingen betreffende de uitwisseling van informatie van dit artikel.
               8.   De HV kan de bevoegdheden om informatie vrij te geven, en de bevoegdheid om de in dit artikel bedoelde regelingen te sluiten, delegeren aan personen die onder haar gezag staan, aan de civiele operationeel commandant en/of aan het hoofd van de missie.”.

               10)

               In artikel 16 wordt de tweede alinea vervangen door:
               „Het is van toepassing tot en met 31 december 2018.”.

         Artikel 2
   Dit besluit treedt in werking op de datum waarop het wordt vastgesteld.

      Gedaan te Brussel, 17 juli 2017.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         F. MOGHERINI

      (1)  Besluit 2013/233/GBVB van de Raad van 22 mei 2013 tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) (PB L 138 van 24.5.2013, blz. 15).

      (2)  Besluit (GBVB) 2016/207 van de Raad van 15 februari 2016 tot wijziging van Besluit 2013/233/GBVB tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) (PB L 39 van 16.2.2016, blz. 45).

      (3)  Besluit (GBVB) 2016/1339 van de Raad van 4 augustus 2016 tot wijziging en verlenging van Besluit 2013/233/GBVB tot instelling van een missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) (PB L 212 van 5.8.2016, blz. 111).

      (4)  Besluit 2013/488/EU van de Raad van 23 september 2013 betreffende de beveiligingsvoorschriften voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie (PB L 274 van 15.10.2013, blz. 1).


title: 2013/549/EU: Besluit van het Europees Parlement van 17 april 2013 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011, afdeling VIII — Europese Ombudsman

text:
               16.11.2013

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 308/133

      BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT

   van 17 april 2013
   over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011, afdeling VIII — Europese Ombudsman
   (2013/549/EU)
   HET EUROPEES PARLEMENT,

               —

               gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011 (1),

               —

               gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Gemeenschappen voor het begrotingsjaar 2011 (COM(2012) 436 — C7-0231/2012) (2),

               —

               gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting over het begrotingsjaar 2011 vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3),

               —

               gezien de verklaring van de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2011 (4) waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               —

               gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               —

               gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (5), en met name de artikelen 50, 86, 145, 146 en 147,

               —

               gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (6), en met name de artikelen 164, 165 en 166,

               —

               gezien artikel 77 van en bijlage VI bij zijn Reglement,

               —

               gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole (A7-0094/2013),

               1.

               verleent de Europese Ombudsman kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2011;

               2.

               formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie;

               3.

               verzoekt zijn voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Hof van Justitie, de Rekenkamer, de Europese Ombudsman en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, en te zorgen voor de publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie (serie L).

            De voorzitter

         Martin SCHULZ

            De secretaris-generaal

         Klaus WELLE

      (1)  PB L 68 van 15.3.2011.

      (2)  PB C 348 van 14.11.2012, blz. 1.

      (3)  PB C 344 van 12.11.2012, blz. 1.

      (4)  PB C 348 van 14.11.2012, blz. 130.

      (5)  PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

      (6)  PB L 298, 26.10.2012, blz. 1.

         RESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT

      van 17 april 2013
      met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011, afdeling VIII — Europese Ombudsman
      HET EUROPEES PARLEMENT,

                  —

                  gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011 (1),

                  —

                  gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011 (COM(2012) 436 — C7-0231/2012) (2),

                  —

                  gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting over het begrotingsjaar 2011 vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3),

                  —

                  gezien de verklaring van de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2011 (4) waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

                  —

                  gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

                  —

                  gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (5), en met name de artikelen 50, 86, 145, 146 en 147,

                  —

                  gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (6), en met name de artikelen 164, 165 en 166,

                  —

                  gezien artikel 77 van en bijlage VI bij zijn Reglement,

                  —

                  gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole (A7-0094/2013),

                  1.

                  stelt met tevredenheid vast dat de Rekenkamer in zijn jaarverslag 2011 opmerkt dat er geen substantiële tekortkomingen zijn vastgesteld met betrekking tot de gecontroleerde onderwerpen van het personeelsbeheer en de aanbestedingen bij de Europese Ombudsman (hierna „de Ombudsman”);

                  2.

                  is verheugd over het feit dat de Rekenkamer op basis van zijn controlewerkzaamheden heeft geconcludeerd dat de betalingen als geheel over het per 31 december 2011 afgesloten jaar met betrekking tot de administratieve en andere uitgaven van de instellingen en organen geen materiële fouten vertonen;

                  3.

                  benadrukt dat de begroting voor de Ombudsman een louter administratieve begroting is die 9 427 395 EUR bedroeg in 2011, waarvan 7 318 795 EUR uitgetrokken was voor titel 1 (uitgaven voor aan de instelling verbonden personen), 1 469 200 EUR toegewezen was aan titel 2 (gebouwen, materieel en diverse huishoudelĳke uitgaven) en 639 400 EUR aan titel 3 (uitgaven voortvloeiende uit specifieke taken van de instelling);

                  4.

                  merkt op dat 92,54 % van alle kredieten vastgelegd was (in 2010 was dat 89,65 %) en 85,62 % betaald werd (in 2010 was dat 84,03 %), en is ingenomen met het verbeterde benuttingspercentage van de kredieten; verzoekt om voortzetting van de activiteiten die gericht zijn op verbetering van het benuttingspercentage en om toezicht op de doorgevoerde wijzigingen;

                  5.

                  dringt aan op de verplichting van betere financiële planning om te waarborgen dat een doelmatiger uitvoering van de begroting zonder uitstel kan worden verwezenlijkt;

                  6.

                  beveelt het jaarlijkse beheersplan voor 2011 van de Ombudsman aan, waarin de belangrijkste prestatie-indicatoren opgenomen zijn om de prestaties van de organisatie met betrekking tot de verwezenlijking van haar doelstellingen te meten;

                  7.

                  verzoekt de Ombudsman in het volgende jaarlijkse activiteitenverslag te vermelden welk percentage van de voor dat jaar gevraagde vertolkingsdiensten ongebruikt is gebleven;

                  8.

                  verheugt zich over de conclusies van de intern controleur dat de Ombudsman twee van de drie aanbevelingen ter verbetering van zijn interne beheer en controleprocedures voor het afhandelen van betalingsverzoeken heeft uitgevoerd; wijst erop dat het tijdig verstrekken van feedback met betrekking tot de feitelijke betalingen een punt is dat nog verbetering behoeft; dringt aan op onmiddellijke uitvoering van de derde aanbeveling betreffende verbetering van het tijdig verstrekken van feedback met betrekking tot de feitelijke betalingen;

                  9.

                  verlangt een duurzame stijging van het percentage beslissingen inzake ontvankelijkheid dat binnen een maand na ontvangst van een klacht genomen wordt en dat in 2011 70 % bereikte; is van mening dat de herstructurering van het bureau van de Ombudsman, die begin 2012 plaatsvond, in combinatie met een meer gestroomlijnde registratieprocedure een bijdrage kan leveren aan een betere prestatie van de klachteneenheden in de komende jaren;

                  10.

                  merkt met bezorgdheid op dat de gemiddelde lengte van onderzoeken in 2011 blijft stijgen en dat slechts 66 % van de zaken binnen 12, en 80 % binnen 18 maanden afgesloten is; verlangt een substantiële verbetering van dit percentage; verzoekt de Ombudsman aan te geven welk percentage van de zaken meer dan één onderzoeksronde vereist en wanneer een tweede onderzoeksronde nodig is;

                  11.

                  verzoekt de Ombudsman om, teneinde de lengte van de procedures te beperken, in zijn jaarlijkse activiteitenverslag aan te geven welk percentage van de middelen hij besteedt aan de behandeling van klachten die worden ingediend door burgers, en welke maatregelen hij noodzakelijk acht om het werktempo en de efficiëntie van de diensten te verhogen, met name door een herschikking van de middelen;

                  12.

                  verzoekt de Ombudsman om de manieren waarop hij zich tot de burgers van de Unie richt en het bedrag aan middelen wat daarmee gemoeid is op te nemen in zijn jaarlijkse activiteitenverslag;

                  13.

                  vraagt het bureau van de Ombudsman om in het volgende jaarlijkse activiteitenverslag een gedetailleerd overzicht op te nemen van alle tot zijn beschikking staande personeelsleden en dat per categorie, rang, geslacht, deelname aan beroepsopleidingen en nationaliteit in te delen, alsmede om vervollediging van de vereiste documenten uit voorgaande jaren;

                  14.

                  wijst erop dat het jaarlijkse activiteitenverslag van 2011 over de Ombudsman is goedgekeurd op de plenaire vergadering van oktober 2012 en is tevreden over de daarin geformuleerde opmerkingen.

         (1)  PB L 68 van 15.3.2011.

         (2)  PB C 348 van 14.11.2012, blz. 1.

         (3)  PB C 344 van 12.11.2012, blz. 1.

         (4)  PB C 348 van 14.11.2012, blz. 130.

         (5)  PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

         (6)  PB L 298, 26.10.2012, blz. 1.


title: Medeverantwoordelijke commissies — Vaststelling van het quorum (interpretatie van de artikelen 47 en 149 van het Reglement) Besluit van het Europees Parlement van 19 februari 2009 over de interpretatie van artikel 47 en artikel 149, lid 4, van het Reglement betreffende medeverantwoordelijke commissies en de vaststelling van het quorum

text:
               25.3.2010

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               CE 76/93

         Donderdag, 19 februari 2009Medeverantwoordelijke commissies — Vaststelling van het quorum (interpretatie van de artikelen 47 en 149 van het Reglement)
   P6_TA(2009)0080
   Besluit van het Europees Parlement van 19 februari 2009 over de interpretatie van artikel 47 en artikel 149, lid 4, van het Reglement betreffende medeverantwoordelijke commissies en de vaststelling van het quorum
   2010/C 76 E/18

      Het Europees Parlement,
   gezien het schrijven van 27 januari 2009 en dat van 13 februari 2009 van de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken,
   gezien artikel 201 van zijn Reglement,

               1.

               stelt onderstaande interpretatie van artikel 47 van het Reglement vast:
               „Bij toetsing van een internationale overeenkomst in de zin van artikel 83 van het Reglement geldt de procedure met medeverantwoordelijke commissies overeenkomstig artikel 47 niet voor de instemmingsprocedure uit hoofde van artikel 75.”,

               2.

               stelt onderstaande interpretatie van artikel 149, lid 4 van het Reglement vast:
               „De leden die verzocht hebben om vaststelling van het quorum, moeten in de plenaire vergaderzaal aanwezig zijn, wanneer het verzoek wordt ingediend.,”

               3.

               verzoekt zijn Voorzitter dit besluit ter informatie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.


Avis juridique important

|

41994D0282

94/282/EG, EGKS, Euratom: BESLUIT VAN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN DER LID-STATEN van 27 april 1994 tot benoeming van een lid van de Commissie van de Europese Gemeenschappen

Publicatieblad Nr. L 121 van 12/05/1994 blz. 0040 - 0040

BESLUIT VAN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN DER LID-STATEN van 27 april 1994 tot benoeming van een lid van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (94/282/EGKS, EG, Euratom)DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN DER  LID-STATEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,  Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 159,  Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 12,  Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 128,  Gezien het besluit van de Vertegenwoordigers van de Regeringen der Lid-Staten van de Europese Gemeenschappen van 21 december 1992 tot benoeming van de leden van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (1),  Overwegende dat de heer Abel Matutes Juan, die bij dat besluit was benoemd tot lid van de Commissie, op 21 april 1994 zijn ontslag heeft ingediend;  Overwegende dat er ter vervanging van de heer Matutes, voor de verdere duur van diens ambtstermijn, een nieuw lid dient te worden benoemd,  BESLUITEN:   Enig artikel  Tot lid van de Commissie van de Europese Gemeenschappen voor het tijdvak tot en met 6 januari 1995 wordt benoemd: de heer Marcelino Oreja Aguirre.  Gedaan te Brussel, 27 april 1994.  De Voorzitter A. ZAPHIRIOU  (1) PB nr. L 2 van 6. 1. 1993, blz. 5.


title: 2004/541/: 2004/541/EG:#Besluit van de Raad van 5 juli 2004 tot benoeming van de drie vertegenwoordigers van de belanghebbenden en hun plaatsvervangers in de raad van bestuur van het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging

text:
               10.7.2004

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 240/6

      BESLUIT VAN DE RAAD

   van 5 juli 2004
   tot benoeming van de drie vertegenwoordigers van de belanghebbenden en hun plaatsvervangers in de raad van bestuur van het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging
   (2004/541/EG)
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
   Gelet op Verordening (EG) nr. 460/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2004 tot oprichting van het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (1), hierna „het Agentschap” te noemen, en met name op artikel 6,
   Gezien het voorstel van de Commissie van 28 mei 2004,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Artikel 6 van bovengenoemde verordening bepaalt dat de raad van bestuur van het Agentschap bestaat uit één vertegenwoordiger per lidstaat, drie door de Commissie benoemde vertegenwoordigers, alsmede drie door de Commissie voorgedragen en door de Raad benoemde vertegenwoordigers zonder stemrecht, die ieder één van de volgende groepen vertegenwoordigen:

                           a)

                           de informatie- en communicatietechnologie-industrie,

                           b)

                           de consumentenorganisaties,

                           c)

                           universitaire deskundigen inzake netwerk- en informatiebeveiliging.

               (2)

               De Commissie heeft de lidstaten verzocht over te gaan tot de benoeming van de vertegenwoordigers van de lidstaten in de raad van bestuur, en van de plaatsvervangers die de leden bij afwezigheid vertegenwoordigen.

               (3)

               De raad van bestuur van het Agentschap moet zo spoedig mogelijk operationeel zijn, zodat het op zeer korte termijn met zijn werkzaamheden kan beginnen,

         BESLUIT:
   Enig artikel
   De lijst van de leden en hun plaatsvervangers die de drie groepen van belanghebbenden vertegenwoordigen in de raad van bestuur van het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging, ziet er als volgt uit:

               Lid

               Plaatsvervanger

               Informatie- en communicatietechnologie-industrie

               Mark MacGann

               Berit Svendsen

               Consumentenorganisaties

               Markus Bautsch

               Jim Murray

               Universitaire deskundigen inzake netwerk- en informatiebeveiliging

               Kai Rannenberg

               Niko Schlammberger

      Gedaan te Brussel, 5 juli 2004.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         G. ZALM

      (1)  PB L 77 van 13.3.2004, blz. 1.