               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 31.5.2018
            COM(2018) 360 final
            Πρόταση
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία

               ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

               1.Πλαίσιο της πρότασης

               Η παρούσα απόφαση καλύπτει την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2002
                  1
                (εφεξής ο «κανονισμός») για ποσό ύψους 33 992 206 EUR με σκοπό την παροχή βοήθειας προς τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία μετά τις καταστροφές που σημειώθηκαν σε αυτές τις χώρες κατά τη διάρκεια του 2017. Η κινητοποίηση αυτή συνοδεύεται από το σχέδιο διορθωτικού προϋπολογισμού (ΣΔΠ) αριθ. 4/2018
                  2
               , που προτείνει την εγγραφή των αναγκαίων πιστώσεων στον γενικό προϋπολογισμό του 2018.

               2.Πληροφορίες και όροι

               2.1Βουλγαρία – πλημμύρες

               Στις 25 και 26 Οκτωβρίου 2017, το νοτιοανατολικό τμήμα της Βουλγαρίας επλήγη από ασυνήθιστα έντονες βροχοπτώσεις και ισχυρές καταιγίδες που προκάλεσαν ζημίες σε γέφυρες, τάφρους αποστράγγισης, τοίχους αντιστήριξης και βασικές υποδομές.

               (1)Η Βουλγαρία υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το Ταμείο Αλληλεγγύης στις 11 Ιανουαρίου 2018, εντός της προθεσμίας των 12 εβδομάδων από την καταγραφή της πρώτης ζημίας στις 25 Οκτωβρίου 2017. Η αίτηση υποβλήθηκε για «περιφερειακή καταστροφή» σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού.

               (2)Πρόκειται περί φυσικής καταστροφής και, κατά συνέπεια, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΤΑΕΕ.

               (3)Οι βουλγαρικές αρχές εκτιμούν ότι η συνολική άμεση ζημία που προκάλεσε η καταστροφή ανέρχεται σε 90,3 εκατ. EUR. Η αίτηση υποβλήθηκε με βάση τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισμού για τις «περιφερειακές καταστροφές», βάσει του οποίου ως «περιφερειακή καταστροφή» νοείται κάθε φυσική καταστροφή που έχει ως αποτέλεσμα άμεση ζημία σε μία περιοχή επιπέδου NUTS 2 σε επιλέξιμο κράτος, η οποία υπερβαίνει το 1,5 % του ΑΕγχΠ της εν λόγω περιοχής. Οι ζημίες που προκλήθηκαν από τις πλημμύρες στο Μπουργκάς αντιπροσωπεύουν το 1,6 % του ΑΕγχΠ της σχετικής περιφέρειας επιπέδου NUTS 2 Yugoiztochen
                  3
                και, ως εκ τούτου, υπερβαίνουν το όριο του 1,5 % που προβλέπει ο κανονισμός. Η αίτηση της Βουλγαρίας είναι, επομένως, επιλέξιμη για συνεισφορά του ΤΑΕΕ.

               (4)Στην αίτησή τους, οι βουλγαρικές αρχές ζήτησαν την πληρωμή προκαταβολής. Μετά την προκαταρκτική εκτίμηση της αίτησης, η Επιτροπή θεώρησε ότι το αιτούμενο ποσό της ζημίας, το οποίο υπερβαίνει ελάχιστα το κατώτατο όριο επιλεξιμότητας απαιτούσε διεξοδικότερη εκτίμηση και ότι, επομένως, η πληρωμή προκαταβολής δεν είναι δικαιολογημένη.

               (5)Η αίτηση της Βουλγαρίας παρέχει λεπτομερή περιγραφή της μετεωρολογικής κατάστασης και των επιπτώσεων της καταιγίδας. Μεταξύ 25 και 26 Οκτωβρίου 2017, έντονες και σφοδρές βροχοπτώσεις, ισχυροί άνεμοι και κύμα θυέλλης από τη Μαύρη Θάλασσα έπληξαν την επικράτεια της επαρχίας Μπουργκάς δημιουργώντας κρίσιμη κατάσταση. Η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και το περιφερειακό σχέδιο προστασίας από καταστροφές τέθηκε σε εφαρμογή. Η πλημμύρα προκάλεσε 5 θανάτους και έπληξε περίπου 6 000 άτομα, ενώ πλημμύρισαν 142 κατοικίες και πάνω από 1 200 κτίρια. Από την άνοδο των ποτάμιων υδάτων και τα παλιρροϊκά κύματα πλημμύρησαν γέφυρες και καταστράφηκαν οδικές υποδομές, τάφροι αποστράγγισης, αγωγοί αποστράγγισης και τοίχοι αντιστήριξης, συμπεριλαμβανομένου του εθνικού οδικού δικτύου. Δημοτικές υποδομές όπως δρόμοι, γέφυρες, αγωγοί ύδρευσης, φέροντες τοίχοι, προστασίες συστημάτων αποχέτευσης, αναχώματα, κοίτες ποταμών, υποδομές υγείας και φροντίδας παιδιών υπέστησαν ζημίες ή καταστράφηκαν. Ο περιφερειακός χώρος υγειονομικής ταφής στερεών αποβλήτων υπέστη σοβαρές ζημίες και τέθηκε προσωρινά εκτός λειτουργίας. Η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων στο Dolno Ezerovo πλημμύρισε και τέθηκε προσωρινά εκτός λειτουργίας.

               (6)Η Βουλγαρία εκτίμησε το κόστος των ενεργειών έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης, που είναι επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού, σε 90,1 εκατ. EUR και το κατένειμε ανά είδος ενέργειας. Το κατά πολύ μεγαλύτερο μέρος των επιλέξιμων δαπανών (περίπου 65 εκατ. EUR) αφορά τον τομέα των μεταφορών.

               (7)Οι βουλγαρικές αρχές δήλωσαν ότι το 0,33 % των επιλέξιμων δαπανών είναι ασφαλισμένο. Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να λάβουν συνεισφορά από το ΤΑΕΕ.

               (8)Οι πληγείσες περιφέρειες εμπίπτουν στις «λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες» στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών (ΕΔΕ) Ταμείων (2014-2020). Οι βουλγαρικές αρχές δεν δήλωσαν στην Επιτροπή την πρόθεση να ανακατανείμουν τη χρηματοδότηση από τα προγράμματα ΕΔΕΤ σε μέτρα αποκατάστασης.

               (9)Η Βουλγαρία δεν ενεργοποίησε τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

               (10)Όσον αφορά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών δεν εκκρεμεί επί του παρόντος διαδικασία επί παραβάσει.

               (11)Η αίτηση της Βουλγαρίας περιλαμβάνει σύντομη περιγραφή της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνου καταστροφών σε σχέση με τον χαρακτήρα της καταστροφής. Κατά συνέπεια, η οδηγία 2000/60/ΕΚ (οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα) και η οδηγία 2007/60/ΕΚ (οδηγία για τις πλημμύρες) μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό δίκαιο με τον βουλγαρικό νόμο περί υδάτων. Η οδηγία 2008/114/ΕΚ του Συμβουλίου περί υποδομών ζωτικής σημασίας μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο με τον βουλγαρικό νόμο περί προστασίας από καταστροφές.

               2.2Ελλάδα – σεισμός στη νήσο Κω το 2017

               Στις 20 Ιουλίου 2017, σεισμός μεγέθους 6,6 της κλίμακας Ρίχτερ, ακολουθούμενος από πλήθος μετασεισμών, έπληξε την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου μεταξύ Μποντρούμ στην Τουρκία και νήσου Κω στην Ελλάδα. Οι ζημίες που προκάλεσε έπληξαν κυρίως δημόσιες υποδομές και περιουσιακά στοιχεία, καθώς και σημαντικά μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς.

               (1)Η Ελλάδα υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το ΤΑΕΕ στις 11 Οκτωβρίου 2017, εντός της προθεσμίας των 12 εβδομάδων από την καταγραφή της πρώτης ζημίας στις 21 Ιουλίου 2017. Η αίτηση υποβλήθηκε για «περιφερειακή καταστροφή» σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού. Στις 9 Μαρτίου 2018, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η Ελλάδα υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες απαραίτητες για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της εν λόγω υπόθεσης.

               (2)Πρόκειται περί φυσικής καταστροφής και, κατά συνέπεια, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΤΑΕΕ.

               (3)Οι ελληνικές αρχές εκτιμούν ότι η συνολική άμεση ζημία που προκάλεσε η καταστροφή ανέρχεται σε 101,4 εκατ. EUR. Η αίτηση υποβλήθηκε με βάση τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισμού για τις «περιφερειακές καταστροφές», βάσει του οποίου ως «περιφερειακή καταστροφή» νοείται κάθε φυσική καταστροφή που έχει ως αποτέλεσμα άμεση ζημία σε μία περιοχή επιπέδου NUTS 2 σε επιλέξιμο κράτος, η οποία υπερβαίνει το 1,5 % του ΑΕγχΠ της εν λόγω περιοχής. Οι ζημίες που προκλήθηκαν από τον σεισμό στην Κω αντιπροσωπεύουν το 1,8 % του ΑΕγχΠ της σχετικής περιφέρειας επιπέδου NUTS 2 του Νοτίου Αιγαίου
                  4
                και, ως εκ τούτου, υπερβαίνουν το όριο του 1,5 % που προβλέπει ο κανονισμός. Η αίτηση της Ελλάδας είναι, επομένως, επιλέξιμη για συνεισφορά του ΤΑΕΕ.

               (4)Στην αίτησή τους, οι ελληνικές αρχές ζήτησαν την πληρωμή προκαταβολής. Η Επιτροπή θεώρησε ότι η πληρωμή της προκαταβολής δεν είναι δικαιολογημένη δεδομένου ότι ζήτησε βασικές συμπληρωματικές πληροφορίες από την Ελλάδα προκειμένου να προβεί στην προκαταρκτική εκτίμηση που προβλέπεται στο άρθρο 4α του κανονισμού.

               (5)Για την αντιμετώπιση των συνεπειών του σεισμού ομάδες διάσωσης κλήθηκαν να αξιολογήσουν την κατάσταση, να προβούν σε ενέργειες διάσωσης, να αποκαταστήσουν τις ζωτικές λειτουργίες του νησιού (αεροδρόμιο, λιμάνι, νοσοκομείο) και να συντονίσουν τις τοπικές αρχές διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων. Κινητοποιήθηκαν πυροσβέστες και το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας για την αναζήτηση εγκλωβισμένων και τραυματιών. Ειδικές ομάδες αποκατέστησαν γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα ανέφερε 10 θανάτους και πάνω από 100 τραυματίες. Οι κάτοικοι και μεγάλος αριθμός τουριστών αναγκάστηκαν να κοιμηθούν σε σχολεία, πάρκα και εξωτερικούς χώρους για αρκετές νύχτες. Το λιμάνι της Κω υπέστη σημαντικές ζημίες και δεν μπόρεσε να χρησιμοποιηθεί για μερικές ημέρες. Πρέπει να επισκευαστούν 150 οικίες και 10 πρέπει να ανακατασκευασθούν. Πρέπει να επισκευασθούν 33 επιχειρήσεις και 5 πρέπει να ανακατασκευασθούν. Ζημίες υπέστησαν επίσης 3 δημόσια κτίρια. Καταστράφηκαν πολλά μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, κυρίως στο ανατολικό τμήμα του νησιού, το οποίο ήταν εγγύτερα στο επίκεντρο του σεισμού, ιδίως μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι στην πόλη της Κω.

               (6)Η Ελλάδα εκτίμησε το κόστος των ενεργειών έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης, που είναι επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού σε 93,9 εκατ. EUR και το κατένειμε ανά είδος ενέργειας. Το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερα από 47,8 εκατ. EUR) των επιλέξιμων δαπανών αφορά μέτρα για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το δεύτερο μεγαλύτερο μέρος (περίπου 41,1 εκατ. EUR) αφορά το κόστος για την αποκατάσταση της υποδομής μεταφορών.

               (7)Οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για τις επιλέξιμες δαπάνες.

               (8)Η πληγείσα περιφέρεια αποτελεί «περισσότερο αναπτυγμένη περιφέρεια» στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) (2014-2020). Οι ελληνικές αρχές δήλωσαν στην Επιτροπή την πρόθεσή τους να ανακατανείμουν τη χρηματοδότηση από τα προγράμματα των ΕΔΕΤ σε μέτρα ανάκαμψης.

               (9)Η Ελλάδα δεν ενεργοποίησε τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

               (10)Ο σεισμός είχε ως δευτερεύουσα συνέπεια τοπικό τσουνάμι που έπληξε τα παράλια της χερσονήσου του Μποντρούμ και τμήματα της ακτογραμμής της νήσου Κω. Μετά τον σεισμό, ανεξάρτητη ομάδα επιστημόνων από την Τουρκία, την Ελλάδα και το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής διεξήγαγε έρευνα.

               (11)Όσον αφορά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών δεν εκκρεμεί επί του παρόντος διαδικασία επί παραβάσει.

               (12)Η αίτηση της Ελλάδας περιλαμβάνει περιγραφή της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνου καταστροφών σε σχέση με τον χαρακτήρα της  καταστροφής. Λαμβάνοντας υπόψη τους ισχυρούς σεισμούς που έπληξαν την Ελλάδα την περίοδο 1978-1981, η ελληνική κυβέρνηση χάραξε πολιτική για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων φυσικών καταστροφών, με στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας στις τοπικές κοινότητες μέσω ενός πλαισίου για την υλοποίηση πολιτικών μετριασμού των γνωστών κινδύνων, για τη διαχείριση του αντίκτυπου των σεισμών, καθώς και μέσω διαδικασιών/ενεργειών για την πρόληψη νέων κινδύνων.

               2.3Λιθουανία – πλημμύρες

               Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, η Λιθουανία επλήγη από συνεχείς βροχοπτώσεις οι οποίες προκάλεσαν κορεσμό των εδαφών, που δεν μπορούσαν να απορροφήσουν την πλεονάζουσα ποσότητα νερού. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα πλημμύρες που προκάλεσαν κυρίως ζημίες στην υποδομή του δικτύου και στον γεωργικό τομέα.

               (1)Η Λιθουανία υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το Ταμείο Αλληλεγγύης στις 22 Δεκεμβρίου 2017, εντός της προθεσμίας των 12 εβδομάδων από την καταγραφή της πρώτης ζημίας στις 4 Οκτωβρίου 2017. Η αίτηση υποβλήθηκε για «μείζονα καταστροφή», σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού. Στις 6 Φεβρουαρίου 2018, η Λιθουανία υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες.

               (2)Πρόκειται περί φυσικής καταστροφής και, κατά συνέπεια, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΤΑΕΕ.

               (3)Η Λιθουανία εκτίμησε ότι η συνολική άμεση ζημία που προκάλεσαν οι πλημμύρες ανέρχεται σε 407,4 δισ. EUR. Το ποσό αυτό υπερβαίνει το «κατώτατο όριο μείζονος καταστροφής» για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ που εφαρμόστηκε στη Λιθουανία το 2017 ύψους 214,9 εκατ. EUR (δηλ. το 0,6 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος βάσει δεδομένων του έτους 2015). Δεδομένου ότι οι εκτιμώμενες συνολικές άμεσες ζημίες υπερβαίνουν το κατώτατο όριο, η καταστροφή μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μείζων φυσική καταστροφή» και είναι, επομένως, επιλέξιμη για συνεισφορά του ΤΑΕΕ.

               (4)Η Λιθουανία δεν ζήτησε να λάβει προκαταβολή.

               (5)Η αίτηση της Λιθουανίας παρέχει λεπτομερή περιγραφή της μετεωρολογικής κατάστασης και των επιπτώσεων των μεγάλης διάρκειας βροχοπτώσεων. Περίοδος υπερβολικών βροχοπτώσεων επί σειρά μηνών, με βροχοπτώσεις που έφθασαν το 280 % των κανονικών επιπέδων, προκάλεσε κορεσμό του εδάφους, υπερχείλιση των εσωτερικών υδάτων και κρίσιμη υπερφόρτωση των συστημάτων αποστράγγισης. Στις 4 Οκτωβρίου 2017, η Λιθουανία κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η μακράς διάρκειας ροή της πλεονάζουσας ποσότητας υδάτων με απότομες μεταβολές της στάθμης των υδάτων, κατολισθήσεις εδάφους και λάσπης, καθώς και η υψηλή πίεση των υδάτων προκάλεσαν ζημίες στα συστήματα αποστράγγισης τα οποία είναι σε κρίσιμη κατάσταση. Τα εγγειοβελτιωτικά έργα και τα συστήματα αποστράγγισης σε εθνικό επίπεδο δεν μπόρεσαν να απορροφήσουν το νερό. Λόγω υπερχείλισης των ποταμών πλημμύρησαν καλλιεργούμενες εκτάσεις, γεωργικές εκμεταλλεύσεις και κατοικίες, εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής και νεκροταφεία. Οι έντονες βροχοπτώσεις προκάλεσαν επίσης ζημίες σε 100 χιλιόμετρα επαρχιακών οδών. Καταγράφηκαν περίπου 50 διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ ζημίες υπέστησαν οι αγωγοί τηλεθέρμανσης και η θερμομόνωση.

               (6)Η Λιθουανία εκτίμησε το κόστος των ενεργειών έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης, που είναι επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού σε 240,2 εκατ. EUR και το κατένειμε ανά είδος ενέργειας. Το σύνολο σχεδόν των επιλέξιμων δαπανών αφορούν την αποκατάσταση της λειτουργίας των υποδομών στον τομέα της ύδρευσης και της διαχείρισης των υγρών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των φραγμάτων και των συστημάτων αποστράγγισης. Η συνεισφορά του ΤΑΕΕ δεν μπορεί, ωστόσο, να χρησιμοποιηθεί για επισκευές που υπερβαίνουν την επαναφορά στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη θεομηνία.

               (7)Οι λιθουανικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για τις επιλέξιμες δαπάνες.

               (8)Η πληγείσα περιφέρεια αποτελεί «λιγότερο αναπτυγμένη περιφέρεια» στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) (2014-2020). Οι λιθουανικές αρχές δεν δήλωσαν στην Επιτροπή την πρόθεση να ανακατανείμουν τη χρηματοδότηση από τα προγράμματα ΕΔΕΤ σε μέτρα αποκατάστασης. Ωστόσο, μετά από αίτημα της Λιθουανίας για στήριξη στους γεωργούς που υποβλήθηκε στην Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2017, η Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/108 σχετικά με «μέτρο έκτακτης ανάγκης υπό τη μορφή ενίσχυσης στους γεωργούς λόγω των πλημμυρών και των έντονων βροχοπτώσεων που έπληξαν ορισμένες περιοχές της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Εσθονίας και της Φινλανδίας». Το μέγιστο ποσό που προβλέπεται για τη Λιθουανία είναι 9,1 εκατ. EUR.

               (9)Η Λιθουανία δεν ενεργοποίησε τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

               (10)Όσον αφορά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών δεν εκκρεμεί επί του παρόντος διαδικασία επί παραβάσει.

               (11)Η αίτηση της Λιθουανίας περιλαμβάνει περιγραφή των εθνικών διαδικασιών για την πρόληψη καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται ρητά στην εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών που συνδέονται με τον χαρακτήρα της καταστροφής. Ο νόμος περί πολιτικής προστασίας της Δημοκρατίας της Λιθουανίας ρυθμίζει τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται από τις κρατικές και δημοτικές αρχές και φορείς, τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και άλλους οργανισμούς ώστε να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και για την πρόληψή τους. Στο πλαίσιο των νομοθετικών πράξεων, το Υπουργείο Γεωργίας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και οι δημοτικές αρχές έχουν εγκρίνει τριετή σχέδια προληπτικών μέτρων έκτακτης ανάγκης. Το κρατικό σχέδιο διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που εγκρίθηκε το 2010 καθορίζει την κινητοποίηση και τη διαχείριση των υλικών και ανθρώπινων πόρων μετά από κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με το διάταγμα αριθ. 1V-114 του 2007, η ευθύνη για την ενημέρωση σχετικά με τα γεγονότα και τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που προκαλούνται από υδρομετεωρολογικά και γεωλογικά συμβάντα βαρύνει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και τους φορείς που υπάγονται σε αυτό.

               2.4Πολωνία – καταιγίδα

               Μεταξύ 9 και 12 Αυγούστου 2017, τμήματα της Πολωνίας επλήγησαν από εξαιρετικά ισχυρές καταιγίδες και καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις που προκάλεσαν εκτεταμένες ζημίες σε ιδιωτικά και δημόσια δάση, δημόσιες υποδομές και άλλα περιουσιακά στοιχεία.

               (1)Η Πολωνία υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το Ταμείο Αλληλεγγύης στις 25 Οκτωβρίου 2017, εντός της προθεσμίας των 12 εβδομάδων από την καταγραφή της πρώτης ζημίας στις 9 Αυγούστου 2017. Η αίτηση υποβλήθηκε για «περιφερειακή καταστροφή» σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού. Στις 23 Μαρτίου 2018, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες απαραίτητες για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της εν λόγω υπόθεσης.

               (2)Πρόκειται περί φυσικής καταστροφής και, κατά συνέπεια, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΤΑΕΕ.

               (3)Οι πολωνικές αρχές εκτιμούν ότι η συνολική άμεση ζημία που προκάλεσε η καταστροφή ανέρχεται σε 491,2 εκατ. EUR. Η αίτηση υποβλήθηκε με βάση τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισμού για τις «περιφερειακές καταστροφές», βάσει του οποίου ως «περιφερειακή καταστροφή» νοείται κάθε φυσική καταστροφή που έχει ως αποτέλεσμα άμεση ζημία σε μία περιοχή επιπέδου NUTS 2 σε επιλέξιμο κράτος, η οποία υπερβαίνει το 1,5 % του ΑΕγχΠ της εν λόγω περιοχής. Οι ζημίες που προκάλεσε η καταιγίδα αντιπροσωπεύουν το 2,0 % του σταθμισμένου μέσου ΑΕγχΠ
                  5
                των τριών οικείων περιφερειών, δηλ. του Βοϊβοδάτου Κουγιαβίας-Πομερανίας, του Βοϊβοδάτου Πομερανίας και του Βοϊβοδάτου Μεγάλης Πολωνίας και, ως εκ τούτου, υπερβαίνουν το κατώτατο όριο του 1,5 % που προβλέπει ο κανονισμός. Η αίτηση της Πολωνίας είναι, επομένως, επιλέξιμη για συνεισφορά του ΤΑΕΕ.

               (4)Η Πολωνία δεν ζήτησε να λάβει προκαταβολή.

               (5)Η αίτηση της Πολωνίας παρέχει λεπτομερή περιγραφή της μετεωρολογικής κατάστασης στις αρχές Αυγούστου 2017. Η καταιγίδα συνοδευόταν από έντονες βροχοπτώσεις και τοπικά από χαλάζι, και προκάλεσε 6 θανάτους και τον τραυματισμό 39 ατόμων. Οι περιοχές του Toruń και του Γκντανσκ δέχτηκαν το ισχυρότερο πλήγμα. Η Πολωνία έλαβε αμέσως μέτρα για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, την προστασία κατεστραμμένων κτιρίων, την απομάκρυνση πεσμένων δέντρων που απέκλεισαν πολλούς δρόμους και σιδηροδρομικές γραμμές και έκοψαν γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι περισσότερες ζημίες προκλήθηκαν στον δασικό τομέα. Η Πολωνία εκτιμά ότι στις τρεις πληγείσες περιφέρειες καταστράφηκαν συνολικά 9,8 εκατ. m3 ξυλείας. Η καταστροφή προκάλεσε σημαντικές ζημίες σε φυσικούς πόρους και έπληξε, για παράδειγμα, 22 προστατευόμενες δασικές περιοχές, 15 είδη πτηνών και 134 οικοτόπους (Natura 2000), μεταξύ άλλων και την παλαιότερη δασική προστατευόμενη περιοχή, το δάσος «Czeszewski» στη δασική περιφέρεια Jarocin. Δασικές υποδομές, όπως δρόμοι, γέφυρες, δασικά περίπτερα και κτίρια κέντρων δασικής εκπαίδευσης, τουριστικοί χώροι και άλλες εγκαταστάσεις υπέστησαν σοβαρές ζημίες. Επίσης, επλήγησαν πάνω από 13 600 γεωργικές εκμεταλλεύσεις και περίπου 99 000 εκτάρια καλλιεργειών. Στον τομέα της ενέργειας, 5 000 πυλώνες θα πρέπει να επισκευαστούν, καθώς και 758 σταθμοί μετασχηματισμού και πάνω από 451 χλμ γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

               (6)Τα δάση στην Πολωνία έχουν ιδιαίτερη σημασία για το περιβάλλον και προστατεύονται από διαφόρους κανονισμούς. Τα δάση καλύπτουν περίπου το 30 % του εδάφους της Πολωνίας και το 81 % είναι δημόσια. Το 77 % των πολωνικών δασών τελούν υπό τη διαχείριση της εθνικής υπηρεσίας δασών. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται εθνικά πάρκα, προστατευόμενες φυσικές περιοχές, περιοχές προστατευόμενου φυσικού τοπίου, περιοχές Natura 2000, εκτάσεις οικολογικής σημασίας, συμπλέγματα φύσης και τοπίου και χώροι τεκμηρίωσης. Οι περιοχές του δικτύου Natura 2000 καλύπτουν περίπου το 20 % της Πολωνίας.

               (7)Η Πολωνία εκτίμησε το κόστος των ενεργειών έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης, που είναι επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού, σε 324,5 εκατ. EUR και το κατένειμε ανά είδος ενέργειας. Το μεγαλύτερο μέρος (άνω των 259,1 εκατ. EUR) των επιλέξιμων δαπανών αφορά μέτρα σχετικά με την άμεση αποκατάσταση των πληγεισών ζωνών προκειμένου να αποφευχθούν οι άμεσες επιπτώσεις από τη διάβρωση του εδάφους. Το δεύτερο μεγαλύτερο μέρος (42,4 εκατ. EUR) αφορά το κόστος για την αποκατάσταση της υποδομής μεταφορών.

               (8)Η Επιτροπή επεσήμανε τα προβλήματα που προέκυψαν κατά το παρελθόν όσον αφορά τη συμμόρφωση των δραστηριοτήτων διαχείρισης των δασών με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ. Προκειμένου να αποφευχθεί η μη συμμόρφωση των προβλεπόμενων ενεργειών όσον αφορά τη δασική διαχείριση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, η Επιτροπή μπορεί να συμπεριλάβει κατάλληλες διατάξεις σε μεταγενέστερη έκδοση εκτελεστικής πράξης.

               (9)Οι πολωνικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για τις επιλέξιμες δαπάνες.

               (10)Οι πληγείσες περιφέρειες εμπίπτουν στις «λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες» στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών (ΕΔΕ) Ταμείων (2014-2020). Οι πολωνικές αρχές δεν δήλωσαν στην Επιτροπή την πρόθεση να ανακατανείμουν τη χρηματοδότηση από τα προγράμματα ΕΔΕΤ σε μέτρα αποκατάστασης.

               (11)Η Πολωνία δεν ενεργοποίησε τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

               (12)Όσον αφορά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών δεν εκκρεμεί επί του παρόντος διαδικασία επί παραβάσει.

               (13)Η αίτηση της Πολωνίας περιλαμβάνει περιγραφή της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών, όπως η οδηγία 2007/60/ΕΚ (οδηγία για τις πλημμύρες) για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας, καθώς και η οδηγία 2008/114/ΕΚ σχετικά με τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό των ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας, και σχετικά με την αξιολόγηση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας τους και η οδηγία 2012/18/ΕΕ για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες. Επί του παρόντος δεν υπάρχει νομοθεσία της Ένωσης που να αφορά ειδικά τις καταιγίδες.

               2.5Συμπέρασμα

               Για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω, οι καταστροφές που αναφέρονται στις αιτήσεις που υποβλήθηκαν από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στον κανονισμό για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ.

               3.Χρηματοδότηση από τα κονδύλια του ΤΑΕΕ για το έτος 2018

               Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020
                  6
                (εφεξής ο «κανονισμός για το ΠΔΠ»), και ιδίως το άρθρο 10, επιτρέπει την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ εντός ετήσιου ανώτατου ορίου 500 000 000 EUR (τιμές 2011). Το σημείο 11 της διοργανικής συμφωνίας, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση
                  7
                καθορίζει τις λεπτομέρειες για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ.

               Δεδομένου ότι η αλληλεγγύη αποτελούσε τον κύριο λόγο ίδρυσης του ΤΑΕΕ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση θα πρέπει να έχει προοδευτικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με την προγενέστερη πρακτική, το μέρος των ζημιών που υπερβαίνει το κατώτατο όριο «μείζονος φυσικής καταστροφής» για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ (δηλαδή, το 0,6 % του ΑΕΕ ή 3 δισ. EUR σε τιμές 2011, ανάλογα με το ποιο είναι το χαμηλότερο ποσό) θα πρέπει να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ένταση ενίσχυσης σε σχέση με τις ζημίες που δεν υπερβαίνουν το κατώτατο όριο. Το ποσοστό που εφαρμόστηκε κατά το παρελθόν για τον υπολογισμό των κονδυλίων σε περιπτώσεις μειζόνων καταστροφών ήταν 2,5 % του συνόλου των άμεσων ζημιών κάτω από το κατώτατο όριο και 6 % πάνω από αυτό. Για τις περιφερειακές καταστροφές και τις καταστροφές που γίνονται δεκτές στο πλαίσιο της διάταξης για τις «γειτονικές χώρες», το ποσοστό είναι 2,5 %.

               Η ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβεί το εκτιμώμενο συνολικό κόστος των επιλέξιμων ενεργειών. Η μέθοδος υπολογισμού της ενίσχυσης καθορίστηκε στην ετήσια έκθεση 2002-2003 για το ΤΑΕΕ και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

               Βάσει των αιτήσεων που έχουν υποβάλει η Βουλγαρία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία, ο υπολογισμός της οικονομικής ενίσχυσης από το ΤΑΕΕ, με βάση την εκτίμηση των συνολικών άμεσων ζημιών που προκλήθηκαν, έχει ως εξής:

                        Κράτη μέλη

                        Χαρακτηρι-σμός καταστροφής

                        Σύνολο άμεσων ζημιών

                        (εκατ. EUR)

                        Κατώτατο όριο για μείζονες καταστροφές

                        (εκατ. EUR)

                        2,5 % των άμεσων ζημιών μέχρι το κατώτατο όριο

                        (EUR)

                        6 % των άμεσων ζημιών πάνω από το κατώτατο όριο

                        (EUR)

                        Συνολικό ποσό προτεινόμενης ενίσχυσης

                        (EUR)

                        Καταβλη-θείσες προκαταβο-λές

                        (EUR)

                        ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

                        Περιφερειακή

                        (άρθρο 2 παρ. 3)

                        90,329

                        288,020

                        2 258 225

                        —

                        2 258 225

                        0

                        ΕΛΛΑΔΑ

                        Περιφερειακή

                        (άρθρο 2 παρ. 3)

                        101,432

                        1 057,800

                        2 535 796

                        —

                        2 535 796

                        0

                        ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

                        Μείζων

                        (άρθρο 2 παρ. 2)

                        407,366

                        214,944

                        5 373 600

                        11 545 341

                        16 918 941

                        0

                        ΠΟΛΩΝΙΑ

                        Περιφερειακή

                        (άρθρο 2 παρ. 4)

                        491,170

                        2 501,280

                        12 279 244

                        —

                        12 279 244

                        0

                        ΣΥΝΟΛΟ

                        33 992 206

                        0

               Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού για το ΠΔΠ, το συνολικό ποσό που ήταν διαθέσιμο για κινητοποίηση του ΤΑΕΕ στις αρχές του 2018 ανερχόταν σε 421 142 057 EUR και είναι το άθροισμα του υπόλοιπου ποσού των κονδυλίων του έτους 2018 ύψους 280 371 754 EUR (δηλ. 574 342 834 EUR μείον 293 971 080 EUR που κινητοποιήθηκαν ήδη το 2017
                  8
               ), και του υπόλοιπου ποσού των κονδυλίων του έτους 2017 ύψους 140 770 303 EUR που παρέμεινε αδιάθετο και μεταφέρθηκε στο 2018.

               Το ποσό που μπορεί να κινητοποιηθεί στο παρόν στάδιο του έτους 2018 ανέρχεται σε 173 389 397 EUR. Αντιστοιχεί στο συνολικό ποσό που ήταν διαθέσιμο για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ στις αρχές του 2018 (421 142 057 EUR), μείον το παρακρατηθέν ποσό ύψους 143 585 709 EUR προκειμένου να τηρηθεί η υποχρέωση δέσμευσης του 25 % των ετήσιων πιστώσεων του 2018 μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2018, όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού για το ΠΔΠ και μείον 104 166 951 EUR που κινητοποιήθηκαν για την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία στις αρχές του τρέχοντος έτους
                  9
               .

                        Συνοπτικός πίνακας χρηματοδότησης για το ΤΑΕΕ

                        Ποσό

                        EUR

                        Κονδύλια του 2017 που μεταφέρθηκαν στο 2018

                        140 770 303

                        Κονδύλια του 2018

                        574 342 834

                        Κονδύλια του 2018 χορηγηθέντα εμπροσθοβαρώς το 2017 σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού για το ΠΔΠ

                        -293 971 080

                        ----------------

                        Σύνολο διαθέσιμο στις αρχές του 2018

                        421 142 057

                        Μείον τα ποσά που έχουν ήδη κινητοποιηθεί το 2018 για την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία

                        -104 166 951

                        Μείον 25 % των κονδυλίων του 2018 που παρακρατούνται

                        -143 585 709

                        ----------------

                        Μέγιστο ποσό που είναι επί του παρόντος διαθέσιμο (κονδύλια 2017 + 2018)

                        173 389 397

                        Συνολικό ποσό της ενίσχυσης που προτείνεται να κινητοποιηθεί για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία

                        - 33 992 206

                        Εναπομένοντα διαθέσιμα έως την 1η Οκτωβρίου 2018

                        139 397 191

               Πρόταση

               ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία

               ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2002, για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης
                  10
               , και ιδίως το άρθρο 4 παράγραφος 3,

               Έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση
                  11
               , και ιδίως το σημείο 11,

               Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «το Ταμείο») έχει ως στόχο να επιτρέψει στην Ένωση να αντιδρά με ταχύ, αποτελεσματικό και ευέλικτο τρόπο σε καταστάσεις επείγουσας ανάγκης ώστε να εκφράζει την αλληλεγγύη της προς τον πληθυσμό των περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.

               (2)Το Ταμείο δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέγιστο ετήσιο ποσό των 500 000 000 EUR (τιμές 2011), όπως ορίζεται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου
                  12
               .

               (3)Στις 11 Ιανουαρίου 2018, η Βουλγαρία υπέβαλε αίτηση για την κινητοποίηση του Ταμείου, μετά τις πλημμύρες που προκάλεσαν οι έντονες βροχοπτώσεις και ισχυρές καταιγίδες στις 25 και 26 Οκτωβρίου 2017.

               (4)Στις 11 Οκτωβρίου 2017, η Ελλάδα υπέβαλε αίτηση για την κινητοποίηση του Ταμείου, μετά τον σεισμό που έπληξε την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και το νησί της Κω στις 20 Ιουλίου 2017.

               (5)Στις 22 Δεκεμβρίου 2017, η Λιθουανία υπέβαλε αίτηση για την κινητοποίηση του Ταμείου, μετά τις πλημμύρες που προκάλεσαν συνεχείς βροχοπτώσεις το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2017.

               (6)Στις 25 Οκτωβρίου 2017, η Πολωνία υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το Ταμείο, μετά από εξαιρετικά ισχυρές καταιγίδες και καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν μεταξύ 9 και 12 Αυγούστου 2017.

               (7)Οι αιτήσεις της Βουλγαρίας, της Ελλάδας, της Λιθουανίας και της Πολωνίας πληρούν τις προϋποθέσεις για την καταβολή οικονομικής ενίσχυσης από το Ταμείο, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2012/2002.

               (8)Επομένως, θα πρέπει να κινητοποιηθεί το Ταμείο για την καταβολή οικονομικής ενίσχυσης στη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία.

               (9)Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος που χρειάζεται για την κινητοποίηση του Ταμείου, η παρούσα απόφαση θα πρέπει να εφαρμοστεί από την ημερομηνία έκδοσής της,

               ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

               Άρθρο 1

               Στο πλαίσιο του γενικού προϋπολογισμού της Ένωσης για το οικονομικό έτος 2018, κινητοποιείται το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό τη χορήγηση ποσού ύψους 2 258 225 EUR στη Βουλγαρία, 2 535 796 EUR στην Ελλάδα, 16 918 941 EUR στη Λιθουανία και 12 279 244 EUR στην Πολωνία, σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πιστώσεις πληρωμών.

               Άρθρο 2

               Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

               Εφαρμόζεται από … [η ημερομηνία της έκδοσής της]**.

               Βρυξέλλες,

                  Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
                        Για το Συμβούλιο

                     (1)

                        ΕΕ L 311 της 14.11.2002, σ. 3.

                     (2)

                        COM(2018) 361 της 31.5.2018.

                     (3)

                        BG34 = το περιφερειακό ΑΕγχΠ για το Yugoiztochen ανέρχεται σε 5 327 εκατ. EUR βάσει δεδομένων του έτους 2015.

                     (4)

                        EL42 = Το Περιφερειακό ΑΕΠ για το Νότιο Αιγαίο ανέρχεται σε 6 045 εκατ. EUR βάσει δεδομένων του έτους 2014.

                     (5)

                        Το σταθμισμένο μέσο ΑΕγχΠ ανέρχεται σε 24,1 εκατ. EUR βάσει δεδομένων του έτους 2014.

                     (6)

                        ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 884.

                     (7)

                        ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.

                     (8)

                        Απόφαση (ΕΕ) 2017/1599 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς την Ιταλία (ΕΕ L 245 της 23.9.2017) και διορθωτικός προϋπολογισμός αριθ. 4/2017 που τη συνοδεύει (ΕΕ L 330 της 13.12.2017).

                     (9)

                        Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία (COM(2018) 150 της 22.2.2018) και διορθωτικός προϋπολογισμός αριθ. 1/2018 που τη συνοδεύει (COM(2018) 150 της 22.2.2018).

                     (10)

                        ΕΕ L 311 της 14.11.2002, σ. 3.

                     (11)

                        ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.

                     (12)

                        Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 884).


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 5.6.2018
            COM(2018) 449 final
            2018/0237(NLE)
            Πρόταση
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να υπογράψουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108)

               ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

               1.ΑΝΤΙΚΕIΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡOΤΑΣΗΣ

               Η παρούσα πρόταση αφορά την απόφαση για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να υπογράψουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108) («το τροποποιητικό πρωτόκολλο»). Ταυτόχρονα η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το τροποποιητικό πρωτόκολλο.

               2.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

               2.1.Ιστορικό

                  Η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου από την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα («σύμβαση 108») αποτελεί την πρώτη νομικά δεσμευτική πολυμερή πράξη στον τομέα της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Στόχος της σύμβασης είναι η προστασία της ιδιωτικής ζωής, η οποία αναγνωρίζεται στο άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των δεδομένων κατοχυρώνεται επίσης στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στο άρθρο 16 της ΣΛΕΕ.

                  Η σύμβαση 108 απαιτεί από τα μέρη να ενσωματώσουν στην αντίστοιχη εθνική τους νομοθεσία τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός του ανθρώπινου δικαιώματος όλων των φυσικών προσώπων σε σχέση με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Πρόκειται για μια από τις κύριες πηγές έμπνευσης για την ανάπτυξη του κεκτημένου της ΕΕ στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 11, ένας από τους στόχους της οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών ήταν ακριβώς «να διευκρινίσει και να επεκτείνει [τις αρχές και τα δικαιώματα] που περιλαμβάνονται στη [σύμβαση 108]».

                  Επί του παρόντος, 51 κράτη έχουν κυρώσει τη σύμβαση 108, μεταξύ αυτών τα 28 κράτη μέλη, τα τέσσερα κράτη ΕΖΕΣ, όλες οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων, αρκετές γειτονικές χώρες (π.χ. Αρμενία, Γεωργία), η Ρωσική Ομοσπονδία, η Τουρκία και πολλές χώρες εκτός Ευρώπης τόσο στην Αφρική (π.χ. Σενεγάλη, Τυνησία) όσο και στη Λατινική Αμερική (Ουρουγουάη). Εκκρεμεί η εφαρμογή σε αρκετές χώρες (π.χ. Αργεντινή, Μεξικό, Μαρόκο), ενώ κάποιες άλλες έχουν την ιδιότητα του παρατηρητή (π.χ. Ιαπωνία, Νότια Κορέα).

                  Η σύμβαση 108 τέθηκε προς υπογραφή το 1981, πολύ πριν από την εποχή του διαδικτύου και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση των πληροφοριών θέτουν νέες προκλήσεις στον τομέα της προστασίας των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα. Ο σκοπός του τροποποιητικού πρωτοκόλλου είναι ο εκσυγχρονισμός της σύμβασης 108, προκειμένου να δώσει λύσεις όσον αφορά αυτές τις προκλήσεις.

               2.2.Το τροποποιητικό πρωτόκολλο

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση (δηλαδή η σύμβαση 108 τροποποιημένη από το τροποποιητικό πρωτόκολλο) θα έχει ένα ομοιόμορφο πεδίο εφαρμογής για όλα τα μέρη της σύμβασης, χωρίς δυνατότητα πλήρους αποκλεισμού τομέων ή δραστηριοτήτων (π.χ. στον τομέα της εθνικής ασφάλειας) από την εφαρμογή της, όπως συμβαίνει με το κείμενο της τρέχουσας σύμβασης 108. Ως εκ τούτου, θα καλύπτει όλες τις μορφές επεξεργασίας δεδομένων που υπάγονται στη δικαιοδοσία των συμβαλλομένων μερών, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο αυξάνει σημαντικά το επίπεδο προστασίας των δεδομένων που προσφέρει η σύμβαση 108. Συγκεκριμένα, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα προσδιορίσει περαιτέρω την αρχή της νόμιμης επεξεργασίας (ιδίως σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις για τη συγκατάθεση) και θα ενισχύσει περαιτέρω την προστασία των ειδικών κατηγοριών δεδομένων (επεκτείνοντας, ταυτόχρονα, τις κατηγορίες σε εκείνες που αναγνωρίζονται ως ειδικές κατηγορίες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο ενωσιακό δίκαιο). Επιπλέον, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα παράσχει πρόσθετες εγγυήσεις για τα φυσικά πρόσωπα όταν τα προσωπικά τους δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία (ειδικότερα, υποχρεώσεις να εξεταστεί ο πιθανός αντίκτυπος της σκοπούμενης επιχείρησης επεξεργασίας δεδομένων και να υλοποιηθούν τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα· υποχρέωση να καταγγέλλονται τυχόν σοβαρές παραβιάσεις δεδομένων) και θα ενισχύσει τα δικαιώματά τους (ιδίως όσον αφορά τη διαφάνεια και την πρόσβαση σε δεδομένα). Έχουν επίσης εισαχθεί νέα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων, όπως το δικαίωμα να μην υπόκεινται σε απόφαση που επηρεάζει σημαντικά το υποκείμενο των δεδομένων αποκλειστικά βάσει αυτοματοποιημένης επεξεργασίας, το δικαίωμα περιορισμού της επεξεργασίας, καθώς και το δικαίωμα προσφυγής σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων του ατόμου.

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα περιλαμβάνει αναθεωρημένες διατάξεις (που σήμερα περιλαμβάνονται σε ένα πρόσθετο πρωτόκολλο το οποίο έχουν υπογράψει ορισμένα μόνο μέρη) που θα απαιτούν από τα μέρη να ιδρύσουν μία ή περισσότερες ανεξάρτητες αρχές υπεύθυνες για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις διατάξεις της σύμβασης 108. Η θέση αυτών των αρχών θα ενισχυθεί απαιτώντας από τα μέρη να τους χορηγήσουν πρόσθετες εξουσίες, όπως την εξουσία να εκδίδουν αποφάσεις σε σχέση με παραβιάσεις της σύμβασης 108 και να επιβάλλουν διοικητικές κυρώσεις.

                  Το σύστημα παρεκκλίσεων από τα προαναφερθέντα δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως διατυπώνονται στο τροποποιητικό πρωτόκολλο, πληροί τρεις βασικές προϋποθέσεις: διατήρηση του εκτεταμένου πεδίου εφαρμογής της σύμβασης 108 (χωρίς γενικές εξαιρέσεις), ευελιξία (δυνάμει της οποίας επιτρέπεται να συνδυαστούν τα υψηλά πρότυπα προστασίας των δεδομένων με άλλα σημαντικά δημόσια συμφέροντα, π.χ. ζητήματα εθνικής ασφάλειας) και γενική συνοχή με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ειδικότερα, κανένα περιορισμό που να επηρεάζει το ουσιαστικό περιεχόμενο του θεμελιώδους δικαιώματος στην προστασία των δεδομένων).

                  Συνολικά, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα εξασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας, αφήνοντας στα μέρη ένα περιθώριο ευελιξίας όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεών της στο εθνικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, η προσχώρηση στην εκσυγχρονισμένη σύμβαση 108 θα καταστεί ελκυστική για τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων εκτός Ευρώπης, που εξετάζουν το ενδεχόμενο θέσπισης ή ενίσχυσης των συστημάτων τους προστασίας των δεδομένων. Οι πρακτικές της επιπτώσεις αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι ο αντίκτυπος της σύμβασης 108 επί του παρόντος, τόσο όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της όσο και τις υποχρεώσεις που ορίζονται σε αυτήν.

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο, μόλις τεθεί σε ισχύ, θα δώσει στην Ένωση τη δυνατότητα να καταστεί μέρος της (εκσυγχρονισμένος) σύμβασης. Όσον αφορά τα δικαιώματα ψήφου στην επιτροπή της σύμβασης, το συμφωνηθέν κείμενο διασφαλίζει την αρχή ότι η Ένωση μπορεί να ψηφίζει στον τομέα της αρμοδιότητάς της με αριθμό ψήφων που αντιστοιχεί στον αριθμό των κρατών μελών της Ένωσης που είναι μέρη της σύμβασης. Προκειμένου να καθησυχαστούν οι ανησυχίες όσον αφορά τη βαρύτητα της ψήφου της Ένωσης, συμφωνήθηκε μια συμβιβαστική λύση βάσει της οποίας οι αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται μόνο με «υπερπλειοψηφία» (τέσσερα πέμπτα) των μερών και, για τις σημαντικότερες αποφάσεις σχετικά με τη συμμόρφωση ενός μέρους με τη σύμβαση, συμφωνήθηκε η απαίτηση για «διπλή πλειοψηφία» (ειδική πλειοψηφία μαζί με απλή πλειοψηφία των μερών εκτός ΕΕ).

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα ενισχύσει επίσης την αποτελεσματικότητα της προστασίας των δεδομένων με την πρόβλεψη ότι η επιτροπή της σύμβασης μπορεί να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας για την εφαρμογή των διατάξεων της σύμβασης.

                  Το κείμενο του τροποποιητικού πρωτοκόλλου συντονίστηκε με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο της αρμόδιας ομάδας εργασίας του Συμβουλίου και θέτει σε εφαρμογή τις οδηγίες διαπραγμάτευσης του Συμβουλίου. Ευθυγραμμίζεται, επίσης, πλήρως με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, «ΓΚΠΔ») και την οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών («οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές»), αποκλείοντας έτσι ότι τα κράτη μέλη υπόκεινται σε διαφορετικές, ή ακόμη και αντιφατικές, υποχρεώσεις δυνάμει του ενωσιακού δικαίου και της νομολογίας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η έγκριση μιας ισχυρής σύμβασης, με βάση την ίδια προσέγγιση και αρχές όπως το (νέο) ενωσιακό κεκτημένο, έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή στρατηγική της Ένωσης στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Η σύμβαση 108, η οποία είναι επίσης ανοικτή και σε μη ευρωπαϊκά κράτη, έχει αποκτήσει μεγάλη απήχηση σε χώρες ανά τον κόσμο που προετοιμάζουν ή προτίθενται να θεσπίσουν νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων. Στην ανακοίνωσή της τον Ιανουάριο του 2017 με τίτλο « Ανταλλαγή και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο» [COM(2017) 07 final], η Επιτροπή παρέπεμψε στη σύμβαση 108, αναγνωρίζοντας ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα βασίζεται στις ίδιες αρχές με την ενωσιακή νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων και, ως εκ τούτου, «θα συμβάλλει στη σύγκλιση προς μια δέσμη υψηλών προτύπων προστασίας των δεδομένων» σε παγκόσμιο επίπεδο. Ως εκ τούτου, δεσμεύτηκε να «προωθήσει την ταχεία έκδοση» του τροποποιητικού πρωτοκόλλου.

               2.3.Υφιστάμενη ενωσιακή νομοθεσία και πολιτική στον εν λόγω τομέα

                  Το πεδίο εφαρμογής της τροποποιημένης σύμβασης πλέον καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από το νομοθετικό πλαίσιο της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων. Ο ΓΚΠΔ, που ισχύει από τις 25 Μαΐου 2018, και η οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, για την οποία η προθεσμία μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο έληξε στις 6 Μαΐου 2018, προβλέπουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα κανόνων στον τομέα της προστασίας των δεδομένων και εξασφαλίζουν τουλάχιστον ισοδύναμο, και –σε πολλές περιπτώσεις– υψηλότερο επίπεδο προστασίας. Σύμφωνα με το άρθρο 13 της εκσυγχρονισμένης σύμβασης, τα μέρη μπορούν να χορηγούν στα υποκείμενα των δεδομένων «ευρύτερη προστασία από αυτήν που ορίζει η παρούσα σύμβαση», παραχωρώντας τους έτσι τη δυνατότητα να λάβουν αυστηρότερα μέτρα προστασίας.

               2.4.Αιτιολόγηση της πρότασης

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο θα τεθεί σε ισχύ όταν όλα τα μέρη θα έχουν καταθέσει τις πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης στον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επιπλέον, δεδομένου του μεγάλου αριθμού των μερών που χρειάζεται να κυρώσουν/προβούν σε κύρωση, το τροποποιητικό πρωτόκολλο επιτρέπει τη «μερική έναρξη ισχύος» για μια μικρότερη ομάδα μερών μετά από πέντε έτη εφόσον τουλάχιστον τριάντα οκτώ μέρη έχουν εκφράσει τη συναίνεσή τους να δεσμευτούν. Η τελετή της υπογραφής του τροποποιητικού πρωτοκόλλου προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στις 25 Ιουνίου 2018 στο Στρασβούργο.

                  Τα κράτη μέλη της ΕΕ (επί του παρόντος τα μόνα μέρη στη σύμβαση 108) θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν την ταχεία έναρξη ισχύος του τροποποιητικού πρωτοκόλλου:

                  Πρώτον, δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα περιέχει, σε μεγάλο βαθμό, παρόμοιες εγγυήσεις όπως ο ΓΚΠΔ και η οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, η (μερική) έναρξη ισχύος θα συμβάλει στην προώθηση των ενωσιακών προτύπων προστασίας των δεδομένων ανά τον κόσμο. Πράγματι, η σύμβαση 108 έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην εξάπλωση του «ευρωπαϊκού προτύπου προστασίας των δεδομένων» σε παγκόσμιο επίπεδο, δεδομένου ότι συχνά χρησιμοποιείται ως πηγή έμπνευσης από χώρες που εξετάζουν τη θέσπιση ή τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας τους για την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό σήμερα δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού χωρών που θεσπίζουν ανάλογη νομοθεσία σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Η μεγαλύτερη προστασία των προτύπων από τα μέρη της σύμβασης θα διευκολύνει επίσης τις ροές δεδομένων μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών-μερών της σύμβασης. Για αρκετές χώρες, η σύμβαση 108 έχει επίσης αποδειχθεί χρήσιμη προετοιμασία για ενδεχόμενη διαπίστωση της επάρκειας εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο ΓΚΠΔ ενισχύει την πτυχή αυτή, προβλέποντας ρητώς ότι η προσχώρηση στη σύμβαση 108 αποτελεί σημαντικό στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διαπίστωση της επάρκειας. Ακόμη και χωρίς την επάρκεια, ένα υψηλότερο επίπεδο προστασίας (ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα τόσο δικαστικών όσο και εξωδικαστικών μέσων έννομης προστασίας, καθώς και την αποτελεσματική εποπτεία από τις εποπτικές αρχές) θα διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων που θα βασίζεται σε κατάλληλες εγγυήσεις (ιδίως επειδή ενδέχεται να καταστεί ευκολότερο να επιβληθούν οι εγγυήσεις αυτές στα νομικά συστήματα/στο πλαίσιο των νομικών συστημάτων των μερών).

                  Δεύτερον, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η εκσυγχρονισμένη σύμβαση σε πλήρη συμμόρφωση με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ και της οδηγίας για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, ώστε να επιτρέψει στα κράτη μέλη της ΕΕ να παραμείνουν μέρη της σύμβασης και να τηρούν τις διατάξεις της χωρίς να παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία. Αυτό αφορά ειδικότερα τις διατάξεις για την ελεύθερη ροή δεδομένων μεταξύ των μερών, δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση (σε αντίθεση με το τρέχον κείμενο) περιέχει μια εξαίρεση από τον κανόνα αυτό για τα μέρη «που δεσμεύονται από εναρμονισμένους κανόνες προστασίας κοινούς για τα κράτη μέλη που ανήκουν σε μία περιφερειακή διεθνή οργάνωση». Αυτό θα εξασφαλίσει τη συμμόρφωση από τα κράτη μέλη της ΕΕ παρά τους όρους για τις διεθνείς μεταφορές που περιέχονται στην ενωσιακή νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων.

                  Τρίτον, η τρέχουσα σύμβαση 108 δεν προβλέπει τη δυνατότητα προσχώρησης για διεθνείς οργανισμούς. Το τροποποιητικό πρωτόκολλο το αλλάζει αυτό και, ως εκ τούτου, η έναρξη ισχύος του αποτελεί προϋπόθεση της ΕΕ για τη μελλοντική προσχώρηση στη σύμβαση.

               3.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

                  Η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου βασίζεται στο άρθρο 218 παράγραφος 6 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ.

               2018/0237 (NLE)

               Πρόταση

               ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να υπογράψουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108)

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 218 παράγραφος 5 σε συνδυασμό με το άρθρο 16,

               Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 31 Μαΐου 2013, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να συμμετάσχει, εξ ονόματος της Ένωσης, στις διαπραγματεύσεις για τον εκσυγχρονισμό της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου από την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (EST αριθ. 108) («σύμβαση 108»), καθώς και των όρων και των προϋποθέσεων της προσχώρησης της Ένωσης στην εκσυγχρονισμένη σύμβαση.

               (2)Το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του 108 («το τροποποιητικό πρωτόκολλο») εγκρίθηκε από την επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 18 Μαΐου 2018 και θα είναι ανοικτό προς υπογραφή από τις 25 Ιουνίου 2018.

               (3)Το τροποποιητικό πρωτόκολλο αποσκοπεί στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής, στην αύξηση του επιπέδου και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της προστασίας δεδομένων που παρέχεται βάσει της σύμβασης 108.

               (4)Οι διατάξεις της τροποποιηθείσας σύμβασης 108, στον βαθμό που ισχύουν στην επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο δραστηριοτήτων οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας, μπορεί να επηρεάσουν κοινούς κανόνες ή να αλλάξουν το πεδίο εφαρμογής τους κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι οι εν λόγω διατάξεις συμπίπτουν με τις υποχρεώσεις που περιέχονται στον κανονισμό (EΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  1
                και στην οδηγία (EΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  2
               .

               (5)Δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση 108 θα περιέχει, σε μεγάλο βαθμό, παρόμοιες εγγυήσεις με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και την οδηγία (ΕΕ) 2016/680, η έναρξη ισχύος θα συμβάλει στην προώθηση των ενωσιακών προτύπων για την προστασία των δεδομένων σε παγκόσμιο επίπεδο, θα διευκολύνει τις ροές δεδομένων μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών-μερών στη σύμβαση, να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση των κρατών μελών της ΕΕ με τις διεθνείς υποχρεώσεις τους βάσει της σύμβασης και να καταστήσει δυνατή τη μελλοντική προσχώρηση της ΕΕ στη σύμβαση.

               (6)Η Ένωση δεν δύναται να υπογράψει ή να κυρώσει το πρωτόκολλο, καθώς σύμφωνα με την ισχύουσα σύμβαση 108 μόνο κράτη είναι μέρη.

               (7)Τα κράτη μέλη θα πρέπει συνεπώς να εξουσιοδοτηθούν να υπογράψουν το πρωτόκολλο, ενεργώντας από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης.

               ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

               Άρθρο 1

               Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να υπογράψουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108) εφόσον οι διατάξεις της εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Ένωσης.

               Άρθρο 2

               Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να υπογράψουν το πρωτόκολλο στο Στρασβούργο, κατά τη διάρκεια της τελετής υπογραφής στις 25 Ιουνίου 2018, ή το συντομότερο δυνατό μετά την ημερομηνία αυτή.

               Άρθρο 3

               Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της έκδοσής της.

               Άρθρο 4

               Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 1).

                     (2)

                        Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/799/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 89).


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 5.6.2018
            COM(2018) 451 final
            2018/0238(NLE)
            Πρόταση
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108)

               ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

               1.ΑΝΤΙΚΕIΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡOΤΑΣΗΣ

               Η παρούσα πρόταση αφορά την απόφαση για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108) («το τροποποιητικό πρωτόκολλο»).

               2.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

               2.1.Ιστορικό

                  Η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου από την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα («σύμβαση 108») αποτελεί την πρώτη νομικά δεσμευτική πολυμερή πράξη στον τομέα της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Στόχος της σύμβασης είναι η προστασία της ιδιωτικής ζωής, η οποία αναγνωρίζεται στο άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των δεδομένων κατοχυρώνεται επίσης στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στο άρθρο 16 της ΣΛΕΕ.

                  Η σύμβαση 108 απαιτεί από τα μέρη να ενσωματώσουν στην αντίστοιχη εθνική τους νομοθεσία τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός του ανθρώπινου δικαιώματος όλων των φυσικών προσώπων σε σχέση με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Πρόκειται για μια από τις κύριες πηγές έμπνευσης για την ανάπτυξη του κεκτημένου της ΕΕ στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 11, ένας από τους στόχους της οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών ήταν ακριβώς «να διευκρινίσει και να επεκτείνει [τις αρχές και τα δικαιώματα] που περιλαμβάνονται στη [σύμβαση 108]».

                  Επί του παρόντος, 51 κράτη έχουν κυρώσει τη σύμβαση 108, μεταξύ αυτών τα 28 κράτη μέλη, τα τέσσερα κράτη ΕΖΕΣ, όλες οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων, αρκετές γειτονικές χώρες (π.χ. Αρμενία, Γεωργία), η Ρωσική Ομοσπονδία, η Τουρκία και πολλές χώρες εκτός Ευρώπης τόσο στην Αφρική (π.χ. Σενεγάλη, Τυνησία) όσο και στη Λατινική Αμερική (Ουρουγουάη). Εκκρεμεί η εφαρμογή σε αρκετές χώρες (π.χ. Αργεντινή, Μεξικό, Μαρόκο), ενώ κάποιες άλλες έχουν την ιδιότητα του παρατηρητή (π.χ. Ιαπωνία, Νότια Κορέα).

                  Η σύμβαση 108 τέθηκε προς υπογραφή το 1981, πολύ πριν από την εποχή του διαδικτύου και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση των πληροφοριών θέτουν νέες προκλήσεις στον τομέα της προστασίας των πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα. Ο σκοπός του τροποποιητικού πρωτοκόλλου είναι ο εκσυγχρονισμός της σύμβασης 108, προκειμένου να δώσει λύσεις όσον αφορά αυτές τις προκλήσεις.

               2.2.Το τροποποιητικό πρωτόκολλο

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση (δηλαδή η σύμβαση 108 τροποποιημένη από το τροποποιητικό πρωτόκολλο) θα έχει ένα ομοιόμορφο πεδίο εφαρμογής για όλα τα μέρη της σύμβασης, χωρίς δυνατότητα πλήρους αποκλεισμού τομέων ή δραστηριοτήτων (π.χ. στον τομέα της εθνικής ασφάλειας) από την εφαρμογή της, όπως συμβαίνει με το κείμενο της τρέχουσας σύμβασης 108. Ως εκ τούτου, θα καλύπτει όλες τις μορφές επεξεργασίας δεδομένων που υπάγονται στη δικαιοδοσία των συμβαλλομένων μερών, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο αυξάνει σημαντικά το επίπεδο προστασίας των δεδομένων που προσφέρει η σύμβαση 108. Συγκεκριμένα, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα προσδιορίσει περαιτέρω την αρχή της νόμιμης επεξεργασίας (ιδίως σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις για τη συγκατάθεση) και θα ενισχύσει περαιτέρω την προστασία των ειδικών κατηγοριών δεδομένων (επεκτείνοντας, ταυτόχρονα, τις κατηγορίες σε εκείνες που αναγνωρίζονται ως ειδικές κατηγορίες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο ενωσιακό δίκαιο). Επιπλέον, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα παράσχει πρόσθετες εγγυήσεις για τα φυσικά πρόσωπα όταν τα προσωπικά τους δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία (ειδικότερα, υποχρεώσεις να εξεταστεί ο πιθανός αντίκτυπος της σκοπούμενης επιχείρησης επεξεργασίας δεδομένων και να υλοποιηθούν τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα· υποχρέωση να καταγγέλλονται τυχόν σοβαρές παραβιάσεις δεδομένων) και θα ενισχύσει τα δικαιώματά τους (ιδίως όσον αφορά τη διαφάνεια και την πρόσβαση σε δεδομένα). Έχουν επίσης εισαχθεί νέα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων, όπως το δικαίωμα να μην υπόκεινται σε απόφαση που επηρεάζει σημαντικά το υποκείμενο των δεδομένων αποκλειστικά βάσει αυτοματοποιημένης επεξεργασίας, το δικαίωμα περιορισμού της επεξεργασίας, καθώς και το δικαίωμα προσφυγής σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων του ατόμου.

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα περιλαμβάνει αναθεωρημένες διατάξεις (που σήμερα περιλαμβάνονται σε ένα πρόσθετο πρωτόκολλο το οποίο έχουν υπογράψει ορισμένα μόνο μέρη) που θα απαιτούν από τα μέρη να ιδρύσουν μία ή περισσότερες ανεξάρτητες αρχές υπεύθυνες για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις διατάξεις της σύμβασης 108. Η θέση αυτών των αρχών θα ενισχυθεί απαιτώντας από τα μέρη να τους χορηγήσουν πρόσθετες εξουσίες, όπως την εξουσία να εκδίδουν αποφάσεις σε σχέση με παραβιάσεις της σύμβασης 108 και να επιβάλλουν διοικητικές κυρώσεις.

                  Το σύστημα παρεκκλίσεων από τα προαναφερθέντα δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως διατυπώνονται στο τροποποιητικό πρωτόκολλο, πληροί τρεις βασικές προϋποθέσεις: διατήρηση του εκτεταμένου πεδίου εφαρμογής της σύμβασης 108 (χωρίς γενικές εξαιρέσεις), ευελιξία (δυνάμει της οποίας επιτρέπεται να συνδυαστούν τα υψηλά πρότυπα προστασίας των δεδομένων με άλλα σημαντικά δημόσια συμφέροντα, π.χ. ζητήματα εθνικής ασφάλειας) και γενική συνοχή με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ειδικότερα, κανένα περιορισμό που να επηρεάζει το ουσιαστικό περιεχόμενο του θεμελιώδους δικαιώματος στην προστασία των δεδομένων).

                  Συνολικά, η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα εξασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας, αφήνοντας στα μέρη ένα περιθώριο ευελιξίας όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεών της στο εθνικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, η προσχώρηση στην εκσυγχρονισμένη σύμβαση 108 θα καταστεί ελκυστική για τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων εκτός Ευρώπης, που εξετάζουν το ενδεχόμενο θέσπισης ή ενίσχυσης των συστημάτων τους προστασίας των δεδομένων. Ο πρακτικός της αντίκτυπος αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερος από ό,τι ο αντίκτυπος της τρέχουσας σύμβασης 108, τόσο όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της όσο και τις υποχρεώσεις που ορίζονται σε αυτήν.

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο, μόλις τεθεί σε ισχύ, θα δώσει στην Ένωση τη δυνατότητα να καταστεί μέρος της (εκσυγχρονισμένος) σύμβασης. Όσον αφορά τα δικαιώματα ψήφου στην επιτροπή της σύμβασης, το συμφωνηθέν κείμενο διασφαλίζει την αρχή ότι η Ένωση μπορεί να ψηφίζει στον τομέα της αρμοδιότητάς της με αριθμό ψήφων που αντιστοιχεί στον αριθμό των κρατών μελών της Ένωσης που είναι μέρη της σύμβασης. Προκειμένου να καθησυχαστούν οι ανησυχίες όσον αφορά τη βαρύτητα της ψήφου της Ένωσης, συμφωνήθηκε μια συμβιβαστική λύση βάσει της οποίας οι αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται μόνο με «υπερπλειοψηφία» (τέσσερα πέμπτα) των μερών και, για τις σημαντικότερες αποφάσεις σχετικά με τη συμμόρφωση ενός μέρους με τη σύμβαση, συμφωνήθηκε η απαίτηση για «διπλή πλειοψηφία» (ειδική πλειοψηφία μαζί με απλή πλειοψηφία των μερών εκτός ΕΕ).

                  Η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα ενισχύσει επίσης την αποτελεσματικότητα της προστασίας των δεδομένων με την πρόβλεψη ότι η επιτροπή της σύμβασης μπορεί να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας για την εφαρμογή των διατάξεων της σύμβασης.

                  Το κείμενο του τροποποιητικού πρωτοκόλλου συντονίστηκε με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο της αρμόδιας ομάδας εργασίας του Συμβουλίου και θέτει σε εφαρμογή τις οδηγίες διαπραγμάτευσης του Συμβουλίου. Ευθυγραμμίζεται, επίσης, πλήρως με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, «ΓΚΠΔ») και την οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών («οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές»), αποκλείοντας έτσι ότι τα κράτη μέλη υπόκεινται σε διαφορετικές, ή ακόμη και αντιφατικές, υποχρεώσεις δυνάμει του ενωσιακού δικαίου και της νομολογίας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η έγκριση μιας ισχυρής σύμβασης, με βάση την ίδια προσέγγιση και αρχές όπως το (νέο) ενωσιακό κεκτημένο, έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή στρατηγική της Ένωσης στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Η σύμβαση 108, η οποία είναι επίσης ανοικτή και σε μη ευρωπαϊκά κράτη, έχει αποκτήσει μεγάλη απήχηση σε χώρες ανά τον κόσμο που προετοιμάζουν ή προτίθενται να θεσπίσουν νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων. Στην ανακοίνωσή της τον Ιανουάριο του 2017 με τίτλο « Ανταλλαγή και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο» [COM(2017) 07 final], η Επιτροπή παρέπεμψε στη σύμβαση 108, αναγνωρίζοντας ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα βασίζεται στις ίδιες αρχές με την ενωσιακή νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων και, ως εκ τούτου, «θα συμβάλλει στη σύγκλιση προς μια δέσμη υψηλών προτύπων προστασίας των δεδομένων» σε παγκόσμιο επίπεδο. Ως εκ τούτου, δεσμεύτηκε να «προωθήσει την ταχεία έκδοση» του τροποποιητικού πρωτοκόλλου.

               2.3.Υφιστάμενη ενωσιακή νομοθεσία και πολιτική στον εν λόγω τομέα

                  Το πεδίο εφαρμογής της τροποποιημένης σύμβασης πλέον καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από το νομοθετικό πλαίσιο της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων. Ο ΓΚΠΔ, που ισχύει από τις 25 Μαΐου 2018, και η οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, για την οποία η προθεσμία μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο έληξε στις 6 Μαΐου 2018, προβλέπουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα κανόνων στον τομέα της προστασίας των δεδομένων και εξασφαλίζουν τουλάχιστον ισοδύναμο, και –σε πολλές περιπτώσεις– υψηλότερο επίπεδο προστασίας. Σύμφωνα με το άρθρο 13 της εκσυγχρονισμένης σύμβασης, τα μέρη μπορούν να χορηγούν στα υποκείμενα των δεδομένων «ευρύτερη προστασία από αυτήν που ορίζει η παρούσα σύμβαση», παραχωρώντας τους έτσι τη δυνατότητα να λάβουν αυστηρότερα μέτρα προστασίας.

               2.4.Αιτιολόγηση της πρότασης

                  Το τροποποιητικό πρωτόκολλο θα τεθεί σε ισχύ όταν όλα τα μέρη θα έχουν καταθέσει τις πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης στον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επιπλέον, δεδομένου του μεγάλου αριθμού των μερών που χρειάζεται να κυρώσουν/προβούν σε κύρωση, το τροποποιητικό πρωτόκολλο επιτρέπει τη «μερική έναρξη ισχύος» για μια μικρότερη ομάδα μερών μετά από πέντε έτη εφόσον τουλάχιστον τριάντα οκτώ μέρη έχουν εκφράσει τη συναίνεσή τους να δεσμευτούν.

                  Τα κράτη μέλη της ΕΕ (επί του παρόντος τα μόνα μέρη στη σύμβαση 108) θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν την ταχεία έναρξη ισχύος του τροποποιητικού πρωτοκόλλου:

                  Πρώτον, δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση θα περιέχει, σε μεγάλο βαθμό, παρόμοιες εγγυήσεις όπως ο ΓΚΠΔ και η οδηγία για την προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, η (μερική) έναρξη ισχύος θα συμβάλει στην προώθηση των ενωσιακών προτύπων προστασίας των δεδομένων ανά τον κόσμο. Πράγματι, η σύμβαση 108 έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην εξάπλωση του «ευρωπαϊκού προτύπου προστασίας των δεδομένων» σε παγκόσμιο επίπεδο, δεδομένου ότι συχνά χρησιμοποιείται ως πηγή έμπνευσης από χώρες που εξετάζουν τη θέσπιση ή τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας τους για την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό σήμερα δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού χωρών που θεσπίζουν ανάλογη νομοθεσία σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Η μεγαλύτερη προστασία των προτύπων από τα μέρη της σύμβασης θα διευκολύνει επίσης τις ροές δεδομένων μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών-μερών της σύμβασης. Για αρκετές χώρες, η σύμβαση 108 έχει επίσης αποδειχθεί χρήσιμη προετοιμασία για ενδεχόμενη διαπίστωση της επάρκειας εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο ΓΚΠΔ ενισχύει την πτυχή αυτή, προβλέποντας ρητώς ότι η προσχώρηση στη σύμβαση 108 αποτελεί σημαντικό στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διαπίστωση της επάρκειας. Ακόμη και χωρίς την επάρκεια, ένα υψηλότερο επίπεδο προστασίας (ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα τόσο δικαστικών όσο και εξωδικαστικών μέσων έννομης προστασίας, καθώς και την αποτελεσματική εποπτεία από τις εποπτικές αρχές) θα διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων που θα βασίζεται σε κατάλληλες εγγυήσεις (ιδίως επειδή ενδέχεται να καταστεί ευκολότερο να επιβληθούν οι εγγυήσεις αυτές στα νομικά συστήματα/στο πλαίσιο των νομικών συστημάτων των μερών).

                  Δεύτερον, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η εκσυγχρονισμένη σύμβαση σε πλήρη συμμόρφωση με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ και της οδηγίας για την  προστασία των δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, ώστε να επιτρέψει στα κράτη μέλη της ΕΕ να παραμείνουν μέρη της σύμβασης και να τηρούν τις διατάξεις της χωρίς να παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία. Αυτό αφορά ειδικότερα τις διατάξεις για την ελεύθερη ροή δεδομένων μεταξύ των μερών, δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση (σε αντίθεση με το τρέχον κείμενο) περιέχει μια εξαίρεση από τον κανόνα αυτό για τα μέρη «που δεσμεύονται από εναρμονισμένους κανόνες προστασίας κοινούς για τα κράτη μέλη που ανήκουν σε μία περιφερειακή διεθνή οργάνωση». Αυτό θα εξασφαλίσει τη συμμόρφωση από τα κράτη μέλη της ΕΕ παρά τους όρους για τις διεθνείς μεταφορές που περιέχονται στην ενωσιακή νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων.

                  Τρίτον, η τρέχουσα σύμβαση 108 δεν προβλέπει τη δυνατότητα προσχώρησης για διεθνείς οργανισμούς. Το τροποποιητικό πρωτόκολλο το αλλάζει αυτό και, ως εκ τούτου, η έναρξη ισχύος του αποτελεί προϋπόθεση της ΕΕ για τη μελλοντική προσχώρηση στη σύμβαση.

               3.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

                  Η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου βασίζεται στο άρθρο 218 παράγραφος 6 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ.

               2018/0238 (NLE)

               Πρόταση

               ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108)

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) σημείο v), σε συνδυασμό με το άρθρο 16,

               Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 31 Μαΐου 2013, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να συμμετάσχει, εξ ονόματος της Ένωσης, στις διαπραγματεύσεις για τον εκσυγχρονισμό της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου από την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (EST αριθ. 108) («σύμβαση 108»), καθώς και των όρων και των προϋποθέσεων της προσχώρησης της Ένωσης στην εκσυγχρονισμένη σύμβαση.

               (2)Το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του 108 («το τροποποιητικό πρωτόκολλο») εγκρίθηκε από την επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 18 Μαΐου 2018 και θα είναι ανοικτό προς υπογραφή από τις 25 Ιουνίου 2018.

               (3)Το τροποποιητικό πρωτόκολλο αποσκοπεί στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής, στην αύξηση του επιπέδου και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της προστασίας δεδομένων που παρέχεται βάσει της σύμβασης 108.

               (4)Οι διατάξεις της τροποποιηθείσας σύμβασης 108, στον βαθμό που ισχύουν στην επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο δραστηριοτήτων οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας, μπορεί να επηρεάσουν κοινούς κανόνες ή να αλλάξουν το πεδίο εφαρμογής τους κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι οι εν λόγω διατάξεις συμπίπτουν με τις υποχρεώσεις που περιέχονται στον κανονισμό (EΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  1
                και στην οδηγία (EΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  2
               .

               (5)Δεδομένου ότι η εκσυγχρονισμένη σύμβαση 108 θα περιέχει, σε μεγάλο βαθμό, παρόμοιες εγγυήσεις με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και την οδηγία (ΕΕ) 2016/680, η έναρξη ισχύος θα συμβάλει στην προώθηση των ενωσιακών προτύπων για την προστασία των δεδομένων σε παγκόσμιο επίπεδο, θα διευκολύνει τις ροές δεδομένων μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών-μερών στη σύμβαση, να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση των κρατών μελών της ΕΕ με τις διεθνείς υποχρεώσεις τους βάσει της σύμβασης και να καταστήσει δυνατή τη μελλοντική προσχώρηση της ΕΕ στη σύμβαση.

               (6)Η Ένωση δεν δύναται να υπογράψει ή να κυρώσει το πρωτόκολλο, καθώς σύμφωνα με την ισχύουσα σύμβαση 108 μόνο κράτη είναι μέρη.

               (7)Τα κράτη μέλη θα πρέπει συνεπώς να εξουσιοδοτηθούν να κυρώσουν το πρωτόκολλο, ενεργώντας από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης,

               ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

               Άρθρο 1

               Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρωτόκολλο για την τροποποίηση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ατόμων σε σχέση με την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα (ETS αριθ. 108) εφόσον οι διατάξεις της εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Ένωσης.

               Άρθρο 2

               Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της έκδοσής της.

               Άρθρο 3

               Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 1).

                     (2)

                        Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/799/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 89).