title: Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση δύο ειδικών προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος STEP: Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περιβάλλοντος EPOCH: Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία και τους κινδύνους φυσικών καταστροφών 1989 - 1992 (υποβληθείσα από την Επιτροπή)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (88) 632
Vol. 1988/0210
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 concernant
l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique européenne et de
la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, p. 1) modifié en dernier
lieu par le règlement (UE) 2015/496 du Conseil du 17 mars 2015 (JO L79 du 25. 3.2015, p. 1), ce
dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents classifiés présents dans ce dossier
ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit règlement ou sont considérés déclassifiés
conformément aux articles 26(3) et 59(2) de la décision (UE, Euratom) 2015/444 de la
Commission du 13 mars 2015 concernant les règles de sécurité aux fins de la protection des
informations classifiées de l'Union européenne.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 concerning
the opening to the public of the historical archives of the European Economic Community and the
European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as last amended by Council
Regulation (EU) 2015/496 of 17 March 2015 (OJ L 79, 27.3.2015, p. 1), this file is open to the
public. Where necessary, classified documents in this file have been declassified in conformity
with Article 5 of the aforementioned regulation or are considered declassified in conformity with
Articles (26.3) and 59(2) of the Commission Decision (EU, Euratom) 2015/444 of 13 March 2015
on the security rules for protecting EU classified information.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1. Februar
1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft und
der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983, S. 1), zuletzt geändert durch die
Verordnung (EU) Nr. 2015/496 vom 17. März 2015 (ABI. L 79 vom 25.3.2015, S. 1), ist dieser Akt
der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit erforderlich, wurden die Verschlusssachen in diesem Akt in
Übereinstimmung mit Artikel 5 der genannten Verordnung freigegeben; beziehungsweise werden
sie auf Grundlage von Artikel 26(3) und 59(2) der Entscheidung der Kommission (EU, Euratom)
2015/444 vom      13. März 2015 über die Sicherheitsvorschriften für den Schutz von EU-
Verschlusssachen als herabgestuft angesehen.
 ---pagebreak---  ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
                                                         CΟΜ(88 ) 632 τελικό - SΥΝ 168
                                                         Βρυξέλλες , 21 Νοεμβρίου 1988
                                          Πρόταση
                                 ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη θέσπιση δυο ειδικών προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον
                                 τομέα του περιβάλλοντος
      SΤΕΡ : Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περιβάλλοντος
      ΕΡΟΟΗ : Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία και τους
              κινδύνους φυσικών καταστροφών 1989 - 1992
                            ( υποβληθείσα από την Επιτροπή )
                         [co 3         ;^         EM|
                         Il                       Il
 ---pagebreak---                                       ΠΕΡΙΛΗΨΗ
          Ειδικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης
                          οτον τομέα του περιβάλλοντος
         5ΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογία για προσταοία του περιβάλλοντος )
         ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία
                και τους κινδύνους φυσικών καταστροφών )
                                    1989 - 1992
Τα δύο προγράμιχπα συμβάλλουν στην υλοποίηση της γραμμής δράσης 1.3 του Προγράμματος -
ΠλαισΙου για έρευνα και ανάπτυξη ( 1987-1991 ).            5ΤΕΡ καλύπτει τα ερευ
νητικά θέματα που υπάγονται στην προστασία του περιβάλλοντος , την πολιτι ¬
στική κληρονομιά, τους μείζονες τεχνολογικούς κινδύνους και την πορασφά-
λεια * το ΕΡΟΟΗ πραγματεύεται τα θέματα που ανήκουν στο χώρο της κλιματο¬
λογίας και των κινδύνων φυσικών καταστροφών . Με τις δραστηριότητες αυτές
συνεχίζονται και επεκτε ί νοντα ι τα τρέχοντα προγράμματα στους εν λόγω το¬
μείς που άρχισαν το 1986 .
Οι κύριοι στόχοι των προγραμμάτων είναι :
     να παρασχεθεί επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την περιβαλλο¬
     ντική πολιτική της Κοινότητας με έμφαση στην ανάπτυξη _ πολ ι τ ι κών για
     μέτρα πρόληψης και πρόνοιας *
     να βελτιωθεί η παραγωγικότητα της συνολικής ερευνητικής προσπάθειας
     στην Κοινότητα , να μειωθούν οι επικαλύψεις και να αξιολογηθούν τα
     κενά που δεν καλύπτονται από την έρευνα μέσω του συντονισμού των
     εθνικών προγραμμάτων Ε&Α στον τομέα του περιβάλλοντος *
     να προωθηθεί η συνολική επιστημονική και τεχνική στάθμη στον υπόψη
     τομέα, ως συμβολή στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συ¬
     νοχής της Κοινότητας .
Το πρόγραμμα δΤΕΡ περιλαμβάνει εννέα ερευνητικούς τομείς :
     Περιβάλλον και υγεία του ανθρώπου
     Εκτίμηση κινδύνων συνδεδεμένων με χημικές ουσίες
     Ατμοσφαιρικές διεργασίες και ποιότητα του αέρα
     Ποιότητα του νερού
     Προστασία του εδάφους και των υπογείων νερών
     Έρευνα οικοσυστημάτων
    Προστασία και διατήρηση της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς
    Τεχνολογίες για προστασία του περιβάλλοντος
    Μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι και πυρασφάλεια .
                                                                                2
 ---pagebreak---                                                        t
                                   - 2 -
• Το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ υποδιαιρείται σε τέσσερις ερευνητικούς τομείς :
      Κλίματα του παρελθόντος και κλιματικές μετα|3ολές
      Κλιματικές διεργασίες και μοντέλα
      Κλιματικές επιπτώσεις και κίνδυνοι σχετικοί με το κλίμα
      Σεισμικοί κίνδυνοι .
  Τα δυο προγράμματα θα υλοποιηθούν μέσω ερευνητικών συμβάσεων κοινής
  δαπάνης , δραστηριοτήτων συντονισμού ( περί λαμβανομένων και εναρμονισμέ¬
  νων δράσεων ), δραστηριοτήτων εκπαίδευσης και κατάρτισης , μελετών και
  εκτ ι μήσεων .
 Το ύψος των κονδυλίων που κρίνεται αναγκαίο για τα δύο ειδικά προγράμ¬
 ματα που υπάγονται στη γραμμή δράσης 1.3 του Προγράμματος-Πλαισίου ανέρ¬
 χεται σε 115 εκατ . ΕΟΙ), επιμεριζόμενα   σε 75 εκατ . ΕΟΙΙ για το 5ΤΕΡ και
 40 εκατ . Ε01) για το ΕΡΟΟΗ .
                                                                             3
 ---pagebreak---                                 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
                                                             Σελίδα
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
1.     Εισαγωγή .                                               1
2.     Επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο .                   6
3.     Χρηματοδότηση και υλοποίηση .                            9
4.     Συνοπτική περιγραφή των δύο ερευνητικών προγραμμάτων
      4.1   5ΤΕΡ : Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία .     12
            του περιβάλλοντος
      4.2   ΕΡΟΟΗ : Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την -   24
            την κλιματολογία και τους κινδύνους φυσικών
            καταστροφών
ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ     ΔΕΛΤΙΑ
ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ
( ΕΔΣ ) " ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ".
 ---pagebreak---                                      1
               ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΔΥΟ ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
                   ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
                       ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
   $ΤΕΡ  : Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περ ι (3άλλοντος
ΕΡΟΟΗ : Ευρωπαϊκό πρόγρα|4*3 με αντ ι κε ί μενο την κλιματολογία και τους
                       κινδύνους φυσικών καταστροφών
                                1989 - 1992
 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 Η παρούσα πρόταση αποτελεί επιστημονική απάντηση της Ευρωπαϊκής Κοι ¬
 νότητας στις περιβαλλοντικές προκλήσεις της δεκαετίας του 1990 .
 Μετά την παγκόσμια διάσκεψη της Στοκχόλμης για το περιβάλλον που
 πραγματοποιήθηκε το 1972 επιλύθηκαν ή αμβλύνθηκαν ορισμένα περιβαλ ¬
 λοντικά προβλήματα και στην Ευρώπη εγκαινιάστηκε το          1973 η πολιτι ¬
 κή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το περιβάλλον και άρχισαν παρεμφερείς δρά¬
 σεις σε εθνικό επίπεδο . Παρόλα αυτά , η ανησυχία για το περιβάλλον
 είναι τώρα μεγαλύτερη παρά ποτέ άλλοτε καθώς αναφύονται νέα ζητή¬
ματα συχνά πιο ακανθώδους φύσης . Τα ζητήματα αυτά κυμαίνονται
οε κλίμακα από την τοπική έως την περιφερειακή και την παγκόσμια .
Η   κλιματική μεταβολή   που οφείλεται στη συσσώρευση στην ατμόσφαι ¬
ρα αερίων που προκαλούν φαινόμενα θερμοκηπίου και στην εξάντληση
του όζοντος της ατμόσφαιρας ξεπερνά πλέον τις διαστάσεις ενός
καθαρώς επιστημονικού μελήματος . Παράλληλα με τα ανωτέρω προβλή¬
ματα υπάρχουν άλλες αλλαγές , προκαλούμενες επίσης από τις δραστη ¬
ριότητες του ανθρώπου , που επηρεάζουν τη λειτουργία του πλανητικού
οικοσυστήματος και οι οποίες αρχίζουν να αντιμετωπίζονται από
ένα ερευνητικό πρόγραμμα παγκόσμιας έκτασης , το Ι6ΒΡ ( Διεθνές Πρό¬
γραμμα Γεώσφαιρας Βιόσφαιρας - ΙΝΤΕΡΝΑΤΙΟΝΑΙ. 6Ε05ΡΗΕΡΕ ΒΙ05ΡΗΕΡΕ
ΡΡ06Ρ ΑΜΜΕ ) .
                                                                              5
 ---pagebreak---                                     - 2 -
  Στο περιφερειακό επίπεδο η εκτεταμένη ατμοσφαιρική ρύπανση που οφεί¬
 λεται ως επί το πλείστον στην ενεργειακή μετατροπή και χρήση επηρεά¬
 ζει τις γεωργικές καλλιέργειες , τα δάση, τις λίμνες και την υγεία
 του ανθρώπου . Η διάθεση των αποβλήτων προξενεί διεθνείς έριδες .
 Η χρήση και έκλυση στο περιβάλλον συνθετικών οργανικών χημικών
 ουσιών αυξάνεται συνεχώς .       Η σύγχρονη εντατική καλλιέργεια της
 γης έχει συχνά αρνητικό αντίκτυπο στο περιβάλλον , πράγμα που χρειά¬
 ζεται να διορθωθεί . Απειλείται η ποιότητα των εδαφών και τα απο¬
 θέματα σε υπόγειο νερό κινδυνεύουν να καταστούν ακατάλληλα για
 χρήση από τον άνθρωπο . Η αναμόρφωση της ΚΓΠ θα δημιουργήσει νέα
 περιβαλλοντικά προβλήματα λόγω των μέτρων για αγρανάπαυση με τα
 οποία η γεωργική γη θα διατρέξει τον κίνδυνο εγκατάλειψης . Η
αποψίλωση των δασών προχωρεί με ανησυχητικό ρυθμό στις τροπικές
 ζώνες . Με αυξανόμενο ρυθμό αρχίζουν να εκλείπουν είδη του φυτι ¬
κού και ζωικού βασιλείου , μειώνοντας το δυναμικό βιολογικών πόρων
για το μέλλον . Η υπερεκμετάλλευση της γης , συνδυαζόμενη με ακραία
κλιματικά φαινόμενα, αυξάνει τη διάβρωσι των εδαφών και οδηγεί σε
ερήμωση στις άν/υδρες ή ημι-άνυδρες περιοχές . Τα νερά στις ακτές
 υφίστανται ευτροφισμό ,             οπότε απειλείται η ζωή των θαλάσσιων
ειδών . Η κακοδιαχείριση από τον άνθρωπο αυξάνει τον κίνδυνο και / ή
τις επιπτώσεις κατολισθήσεων , πλημμυρών , πυρκαγιών και σεισμών .
Οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι από την πολύπλοκη τεχνολογία έγιναν καταφανείς
από ένα μείζον πυρηνικό και πολλά σοβαρά χημικά ατυχήματα .
Κατά την αντιμετώπιση πολλών από τα ανωτέρω προβλήματα είναι δύσκολος ,
αν όχι αδύνατος , ο καθορισμός της προς υ'ιοθέτηση ορθής στρατηγικής
λόγω ανεπάρκειας των γνώσεων για τα υπεισερχόμενα φαινόμενα, για
τις συνέπειές τους στον άνθρωπο και στο περιβάλλον , για την αποτε-
λεσματικότητα των μέτρων άμβλυνσης , επανόρθωσης ή προσαρμογής και
για τις ανεπιθύμητες επιπτώσεις τους . Πρέπει να επιζητηθεί εκτετα¬
μένη έρευνητική εργασία στα εν λόγω ζητήματα κατά τον αποδοτικότερο τρόπο .
Τούτο δε σημαίνει ότι θα πρέπει να αναβληθούν ενέργειες διαμόρφωσης
περιβαλλοντικής πολιτικής έως ότου επιτευχθεί πλήρης κατανόηση .
                                                                            6
 ---pagebreak---                                      - 3 -
  Στις περισσότερες περιπτώσεις , μπορούν από τώρα ήδη να ληφθούν μέτρα προς τη
 σωστή κατεύθυνση , είναι απαραίτητες όμως οι εργασίες Ε&Α για την επε¬
 ξεργασία και βελτίωση των μέτρων και για την εξακρίβωση τεχνικώς άρτιων ,
 αποτελεσματικών για το κόστος τους και κοινωνικός αποδεκτών περιβαλλο¬
 ντικών πολιτικών .
 Είναι επίσης αληθές ότι υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα έχουν νόημα από
 οικονομικής σκοπιάς, επειδή μπορεί να ενθαρρύνουν τη βιομηχανία να
  αναπτύξει περισσότερο πολύπλοκες τεχνολογίες.και να εξοικονομήσει
  ενέργεια και πρώτες ύλες .
 Μπορεί να οριστεί ότι η έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος στοχεύει
 στην εκτίμηση κινδύνων , υπό την ευρεία έννοια του όρου, ενώ η διαχεί ¬
 ριση των κινδύνων αποτελεί αντικείμενο της περιβαλλοντικής πολιτικής .
 Η έρευνα και η πολιτική θα πρέπει μαζί να οδηγούν σε αξιόλογη μείωση
 των κ ι νδύνων .
Μπορούν να λεχθούν πολλά για τη διεθνή συνεργασία οε ερευνητικές εργα¬
σίες στον τομέα του περιβάλλοντος , εξαιτίας της γενικώς διασυνοριακής
φύσης των προβλημάτων , του διεπιστημονικού χαρακτήρα της απαιτούμενης
εργασίας και της ανάγκης συγκέντρωσης των ικανοτήτων επιστημόνων
από δ ι αφόρους κλάδους , μηχανικών , οικονομολόγων και κοινωνιολόγων .
Μια τέτοια συνεργασία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη-για τα κράτη μέλη της
Ευρωπαϊκής Κοινότητας που μοιράζονται κοινά περιβαλλοντικά προβλήματα,
μια κοινή πολιτική και που είναι ενταγμένα οε μια μεγάλη ενιαία αγορά .
Μια τέτοια συνεργασία υφίστατο πράγματι επί σειρά ετών και τα ερευνητικά
προγράμματα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στον τομέα του περιβάλλοντος έχουν
αποδώσει μεγάλο όγκο χρήσιμων αποτελεσμάτων , όπως αναγνωρίστηκε από
δύο διαδοχικές ανεξάρτητες ομάδες αξιολόγησης ( 1985 και 1988 ).           Η
αποτελεσματ ι κότητα των εν λόγω προγραμμάτων ενισχύθηκε με τη συμμετοχή
ευρωπαϊκών τρίτων κρατών μη μελών της Κοινότητας στο πλαίσιο της
συνεργασίας 005Τ , καθώς και μέσω ειδικών συμφωνιών συνεργασίας με
άλλες βιομηχανικές χώρες .
                                                                                7
 ---pagebreak---                                              A
  Τα τρέχοντα προγράμματα εγκαινιάστηκαν το 1986 . Πκρ ι λαμβάνουν την
  προσταοΐα του περιβάλλοντος , την κλιματολογία και τις φυσικές κατα ¬
  στροφές και τους μείζονες τεχνολογικούς κινδύνους .
  Τα προτει νόμενα στο παρόν νέα προγράμματα στοχεύουν στη συνέχιση και επέκτασή τους .
  Υποβάλλονται για να αυμβάΧουν στην υλοποίηση της γραμμής δράσης          1.3 του
 Προγράμματος-Πλα ι ο ί ου για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη ( 1987 -
 1991 ), το οποίο ορίζει ότι σκοπό της έρευνας στον τομέα του περι ¬
 βάλλοντος αποτελεί "η απόκτηση , στους τομείς της προστασίας του
 περιβάλλοντος , της κλιματολογίας και της ασφάλειας , των επιστημο¬
 νικών γνώσεων οι οποίες είναι απαραίτητες για την εφα">υογή και
για την περαιτέρω ανάπτυξη των κοινοτικών πολιτικών για το περι ¬
βάλλον και την προστασία του καταναλωτή καθώς και η συμβολή σε
άλλες σχετικές πολιτικές ( ενέργεια , γεωργία , βιομηχανία , βοήθεια
στις αναπτυσσόμενες χώρες )".
Τα προτεινόμενα προγράμματα παρουσιάζονται εδώ σε συνοπτική μορφή .
Αναλυτικές περιγραφές δίνονται στα έγγραφα εργασίας ΧΙΙ / 527 / 88 και
X I 1 / 528 / 88 .
{-.π ι πλέον , τα δύο προγράμματα προσεγγίζουν το μεγαλύτερο μέρος των προβλημάτων ^
επιστημονικού χαρακτήρα , τα οποία και θα εξετασθούν στο πρόγραμμα ΙΒΒΡ , γνωστό
και με την επωνυμία
Για το λόγο αυτό , θα αντιπροσώπευαν μία πρώτη , καθόλου ευκαταφρόνητη ,
συμμετοχή της Κοινότητας σ' αυτό το φιλόδοξο μακροπρόθεσμο σχέδιο για το οποίο
θα ήταν απαραίτητη μία ακόμα πιό σημαντική προσπάθεια εκ μέρους της Ευρώπης
στο εγγύς μέλλον .
 Τα προγράμματα στοχεύουν :
 1.      στην παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης για την
         περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας με έμφαση στην ανάπτυξη
         πολιτικών για μέτρα πρόληψης και πρόνοιας "
 2.      στη βελτίωση της συνολικής ερευνητικής προσπάθειας στην
         Κοινότητα μέσω του συντονισμού των εθνικών προγραμμάτων Ε&Α .
 3.      στην προώθηση της συνολικής επιστημονικής και τεχνικής στάθμης
         στον υπόψη τομέα , ως συμβολή στην ενίσχυση της οικονομικής
         και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας .
                                                                                8
 ---pagebreak---                                       - 5 -
  Όσον αφορά τον πρώτο από τους ανωτέρω στόχους , η έρευνα προς υποστή¬
  ριξη της πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος συνεπάγεται είτε εργα¬
σίες εφαρμοσμένης μάλλον και βραχυπρόθεσμης φύσης με στόχο να δοθούν
  συγκεκριμένες απαντήσεις σε πρακτικά ζητήματα πολιτικής ή μακροπρόθε¬
  σμες εργασίες με στόχο την κατανόηση υποκρυπτόμενων φαινομένων που
  θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μέτρα προς λήψη στο κατά το
 μάλλον ή ήττον απώτερο μέλλον , βοηθώντας τοιουτοτρόπως στη διαμόρφω¬
 ση πολιτικών με στόχο την αποτροπή προβλημάτων ή καθιστώντας δυνατή
 την αντιμετώπισή τους .
 β δεύτερος στόχος μπορεί να επιδιωχθεί συγχρόνως με τον πρώτο . 0
 συντονισμός έχει αποβεί καρποφόρος κατά το παρελθόν . Έχουν συνδυα¬
 στεί εθνικά ερευνητικά σχέδια στο- πλαίσιο διαφόρων εναρμονισμένων
 δράσεων στις οποίες συμμετέσχαν επίσης τρίτα κράτη εκτός Κοινότητας
ενταγμένα στο σύστημα 005Τ . Επιπλέον , στο νέο πρόγραμμα θα αποτελούν
τον κανόνα σχέδια διακρατικού χαρακτήρα .
 0 τρίτος στόχος είναι εξίσου σημαντικός .      Η ευρωπαϊκή έρευνα θα πρέπει
 να είναι της ανώτατης δυνατής στάθμης . Σχέδια συντον ι ζόμενα στο
 πλαίσιο της ΕΚ μέσω συνέργειας είναι δυνατό να συμβάλουν σε υψηλότερα
 πρότυπα και να προωθήσουν την επιστημονική παραγωγικότητα, όπως έδειξε
μια μελέτη β ι βλ ι ομετρ ί ας που διενεργήθηκε το 1988 για λογαριασμό της
Ομάδας Αξιολόγησης .
Η χρηματοδότηση με κονδύλια του δημοσ ί ου' ε ί ναι σημαντική και απαραίτητη
στον τομέα του περιβάλλοντος , όπου μεγάλο μέρος της έρευνας στοχεύει
στη διαμόρφωση κανονισμών , ανήκει δε οπωσδήποτε στο προανταγων ι στ ι κό
στάδιο . Η βιομηχανία αναγνωρίζει επίσης την ανάγκη της βασικής έρευνας
στον τομέα της Οικολογίας , τοξικολογίας και μεθόδων μέτρησης , σαν μέρος
των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Ε.Κ .
                                                                               9
                                                                             <
 ---pagebreak---                                       - 6 -
2.   ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
    Το περιεχόμενο των προγραμμάτων καθορίστηκε μετά πολυάριθμες διαβου-
    λεύσεις και έντονες συζητήσεις με την ΕΔΣ και τις σχετιζόμενες με
    αυτή ομάδες εργασίας , καθώς και με τη βιομηχανία . Άλλες γενικές
    διευθύνσεις , ιδιαίτερα η ΓΔ XI , διατύπωσαν τις ανάγκες τους για
    έρευνα .
    Ελήφθησαν πλήρως υπόψη οι υποδείξεις της πρόσφατης εργασίας αξιολό¬
    γησης . Η ομάδα αξιολόγησης αναγνώρισε ότι οι επ ι τευχθέντες στο
    προηγούμενο πρόγραμμα στόχοι ανταποκρί νονται σε εκείνους που καθο¬
    ρίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου . Παρεδέχθη επίσης την ποιό¬
    τητα των αναληφθεισών ερευνητικών εργασιών και συμπαίρανε ότι τα
    κονδύλια χρησιμοποιήθηκαν αποτελεσματικά . Σύμφωνα με τις υποδείξεις
    της Ομάδας , κατά την υλοποίηση του προγράμματος , ιδιαίτερη στη σύντα¬
    ξη των οικείων προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων , θα δοθεί έμφαση
   στον καθορισμό σαφών επιχειρησιακών στόχων στο πλαίσιο των γενικών
   και ειδικών αντικειμενικών σκοπών του προγράμματος .
   Εντέλει και συνεκτ ι μώντας τους περιορισμούς χρηματοδότησης που επιβάλ¬
   λει το Πρόγραμμα-Πλαίσιο, η παρούσα πρόταση καλύπτει δύο ερευνητικά
   προγράμματα : $ΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περιβάλ¬
   λοντος ) και ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία
   και τους κινδύνους φυσικών καταστροφών ).
   Το πρόγραμμα 5ΤΕΡ καλύπτει ολόκληρη την κλίμακα ερευνητικών θεμάτων
   στον τομέα του περιβάλλοντος που καθορίζονται στη γραμμή δράσης 1.3
   του Προγράμματος-Πλαισίου στα πεδία " προστασία του περιβάλλοντος",
   " πολιτιστική κληρονομιά", " μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι " και
   " πυρασφάλεια".
                                                                            10
 ---pagebreak---                                              7
  Το πρόγραμμα υποδιαιρείται οε εννέα ερευνητικούς τομείς :
  1 . Περιβάλλον και υγεία του ανθρώπου : με στόχο την προστασία της
       υγείας του ανθρώπου από τη ρύπανση του περιβάλλοντος ( περιλαμβα-
       νομένου του περιβάλλοντος εσωτερικών χώρων ) μέσω του έγκαιρου
       εντοπισμού των ομάδων κινδύνου , της ποσοτ ι κοποίησης της έκθεσης
       σε κινδύνους , του προσδιορισμού πρώιμων επιδράσεων και μέσω
       επ ι δημ ι ολογ ι κής παρακολούθησης .
 2 . Εκτίμηση κινδύνων ουνδεδεμένων με χημικές ουσίες : αποβλέποντας
      στην εκτίμηση των δυνατών κινδύνων στην υγεία του ανθρώπου και
      στο περιβάλλον από χημικές ουσίες , προς υποστήριξη των κοινοτικών
      ρυθμ ί σεων .
 3 . Ατμοσφαιρικές διεργασίες και ποιότητα του αέρα :             για να αποσαφηνι
      στεί ο κύκλος των ρύπων στην ατμόσφαιρα και να εκτιμηθούν οι
      επιπτώσεις της ρύπανσης του αέρα σε χερσαία και υδάτινα οικοσυστή¬
      ματα .
4 . Ποιότητα του νερού : με στόχο την ανάπτυξη και επαλήθευση αναλυτικών
      μεθόδων για τον προσδιορισμό της ποιότητας του νερού και τη διερεύνη-
      ση του μετασχηματισμού         ρύπων     στο υδάτινο περιβάλλον καθώς και των
      συνεπειών τους σε ζώντες στόχους .
5 . Προστασία του εδάφους και των υπόγειων νερών : προκειμένου να συγκρο
      τηθεί η επιστημονική βάση για την προστασία του εδάφους και την πρό¬
     ληψη της ρύπανσης των υπόγειων νερών .
6 . Έρευνα οικοσυστημάτων : για την απόκτηση γνώσεων σχετικά με τη δομή,
     τη λειτουργία και τον ευπαθή                χαρακτήρα οικοσυστημάτων προκει ¬
     μένου να καθοριστεί μια μακρόπνοη στρατηγική για την προστασία,
     αποκατάσταση και / ή διαχείρισή τους .
                                                                                11
 ---pagebreak---                                    - 8 -
  7 . Προστασία και διατήρηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς :
       προκειμένου να προσφέρει επιστημονική βάση για σχετικές πτυχές των
       κοινοτικών πολιτικών στον πολιτιστικό και περιβαλλοντικό τομέα .
 8 . Τεχνολογίες για προστασία του περιβάλλοντος : προκειμένου να αναπτυ¬
       χθούν μέθοδοι για τον καθαριομδ      και τη διάθεση αποβλήτων , τη μείω¬
       ση εκπομπών , περί λαμβανομένης της χρησιμοποίησης " καθαρών τεχνολογιών ".
 9 . Μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι και πυρασφάλεια : προκειμένου να
       προσφέρει επιστημονική βάση για την εκτίμηση κινδύνων στους οποίους
       εκτίθεται το ευρύ κοινό λόγω βιομηχανικών δραστηριοτήτων ενδεχομένως
      επικίνδυνων και των πυρκαγιών σε κτίρια , για την άμβλυνση ατυχημάτων
      και τη σχεδίαση εξοπλισμού για την πρόληψη ατυχημάτων , αποδίδοντας
      τη δέουσα προσοχή σε ανθρώπινους παράγοντες .
 Το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ ασχολείται με τη μελέτη του κλίματος , ειδικώς των
κλιματικών μεταβολών που προκαλούνται από αέρια συμβάλλοντα στο φαι ¬
νόμενο θερμοκηπίου , με κινδύνους και κακά ενδεχόμενα συνδεδεμένα με
κλιματικές μεταβολές και διακυμάνσεις και με άλλα φυσικά φαινόμενα .
Το πρόγραμμα υποδιαιρείται σε τέσσερις ερευνητικούς τομείς :
1 . Κλίματα του παρελθόντος και κλιματικές μεταβολές : η μελέτη των κλι ¬
      ματικών συνθηκών και μεταβολών όταν η επίδραση του ανθρώπου στο κλί ¬
      μα ήταν ανύπαρκη ή αμελητέα , για να κατανοηθεί καλύτερα το σύστημα
     διαμόρφωσης του κλίματος χώρια από τις αλλαγές που προκαλεί ο
      άνθρωπος .  Η ανωτέρω εργασία    θα αποτελέσει επίσης πολύτιμο μέσο για τη δοκιμή
     της ικανότητας μαθηματικών μοντέλων να προσομοιώνουν το πραγματικό
     κλίμα υπό γνωστές συνθήκες .
2 . Κλιματικές διεργασίες και μοντέλα : για να κατανοηθεί καλύτερα ο
     μηχανισμός που διέπει τα διάφορα στοιχεία που συνιστούν το σύστημα
     διαμόρφωσης του κλίματος προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητά μας
     να προσομοιώνουμε και προβλέπουμε κλιματικές μεταβολές , ειδικώς
     τις αλλαγές που οφείλονται στο φαινόμενο θερμοκηπίου .
                                                                                12
 ---pagebreak---                                               - 9 -
      3 . Κλιματικές επιπτώσεις και κίνδυνοι οχετικοί με το κλίμα : να κατα
           νοηθούν οι συνέπειες πουέχουνοι κλ ι ματ ι κοί κα ι υδρογεωλογικ οί παράγο¬
           ντες , ειδικώς δε κλιματικές μεταβολές , σε διάφορα στοιχεία του ευρω¬
           παϊκού περιβάλλοντος ( στάθμη της θαλάσσης , χερσαίοι και υδατικοί πό¬
           ροι ) και στην εμφάνιση επικίνδυνων φαινομένων ( κατολισθήσεις , πλημ¬
           μύρες , ταχέως εξαπλοόμενες πυρκαγιές ).
      4 . Σεισμικοί κίνδυνοι : να αναπτυχθούν και βελτιωθούν τα μέσα πρόβλεψης ,
           πρόληψης και άμβλυνσης του σεισμικού κινδύνου στην Ευρώπη , όχι μόνο
           σε σεισμογενείς περιοχές , αλλά επίσης και στις χαμηλής σεισμικότητας ,
           όπου παρόλα αυτά υπάρχουν      αντικείμενα υψηλής επ ι κ ι νδυνότητας ( βιο¬
           μηχανικές μονάδες και σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής , φράγματα , κλπ .).
      Περαιτέρω στοιχεία για τα δύο προγράμματα παρατίθενται στο κατωτέρο ση¬
     μείο 4 .
3. | ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
     Το συνολικό ύψος των κονδυλίων , όπως καθορίστηκε από την υλοποίηση του
     τρέχοντος Προγράμματος-Πλαισίου , οφείλει να μην υπερβεί τα 115 εκατ .
     Εευ για τη χρονική περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα . Η προτεινόμενη
     ενδεικτική κατανομή μεταξύ των προγραμμάτων έχει ως εξής .
                        STEP - 75 EKOT . ECU
                        EPOCH - 40 EKOT . ECU
     Η χορήγηση κονδυλίων στο εσωτερικό καθενός προγράμματος θα πρέπει να
     ορ ι στ ι κοπο ι ηθε ί μετά από την εξέταση των παραλαμβανόμενων προτάσεων
     για σχέδια και αφού ληφθεί η συμβουλή της ΕΔΣ . Οι ερευνητικές εργασίες
     πάντως σχετικά με τους μείζονες τεχνολογικούς κινδύνους στο πλαίσιο
     του προγράμματος $ΤΕΡ θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν στο ύψος τουλάχιστον
     των 12 εκατ . ΕΟΙ προκειμένου να υπάρξει αξιόλογη συμβολή . Τούτο πάλι
    συμφωνεί με τις υποδείξεις της Ομάδας Αξιολόγησης .
                                                                                13
 ---pagebreak---                                         10 - •
 Τα διαθέσιμα κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν :
 α ) προκειμένου να χρηματοδοτηθούν ερευνητικές συμβάσεις κοινής δαπάνης
     για σχέδια που υποβάλλονται σε ανταπόκριση ανοικτής προκήρυξης για
     υποβολή προτάσεων . Κατά γενικό κανόνα τα σχέδια θα είναι διακρατι ¬
     κού χαρακτήρα . Μολονότι η κοινοτική συμβολή κατά 50 X (ή 100 X
     του οριακού κόστους για πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα ) ενδε¬
     χομένως να αποτελέσει το σύνηθες ποσοστό, το θέμα θα αντιμετωπιστεί
     κατά ευέλικτο τρόπο "
 β ) για να συντονιστούν σχέδια χρηματοδοτούμενα σε εθνικό επίπεδο, περι -
     λαμβανομένης της ανανέωσης εναρμονισμένων δράσεων 005Τ "
 γ ) για προηγμένη διαμεθοριακή επιμόρφωση επιστημόνων "
 δ ) για τη διενέργεια μελετών και εκτιμήσεων ,          ανάντη  αναλύσεων και
     δραστηριοτήτων σχεδιασμού προγραμμάτων "
 ε ) για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της Ε&Α .
 θα καταβληθούν προσπάθειες για την ανάμειξη ευρέος φάσματος συμμετεχό-
 ντων στο πρόγραμμα ( ερευνητικών οργανισμών , βιομηχανιών - περιλαμβανο-
 μένων ΜΜΕ , πανεπιστημίων ) μέσω της διανομής ενημερωτικών τευχών και
 δεσμών με επαγγελματικούς συνδέσμους . Πρέπει να αναμένεται ότι η
 πρώτη γενική πρόσκληση για υποβολή προτάσεων θα δημοσιευτεί το
 πρώτο τρίμηνο το Ι989 . Αργότερα θα ακολουθήσουν ειδικότερες προκη¬
 ρύξεις . Υπάρχει πρόθεση να βασιστούν οι προσκλήσεις για υποβολή
 ερευνητικών προτάσεων σε καλώς καθορισμένα σχέδια τα οποία πιθανώς
 να επέτρεπαν ευκολότερη και λογικότερη επιλογή προτάσεων . Οι προτά¬
 σεις θα εκτιμηθούν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες βάσει της ποιότη ¬
 τάς τους , σημασίας τους για το πρόγραμμα και προοπτικών επιτυχίας .
 Η απόφαση για χρηματοδότηση θα ληφθεί από την Επιτροπή μετά από δια-
 βούλευση με την ΕΔΣ . Κατά κανόνα, θα είναι επιλέξιμα προς χρηματο-
όότηση μόνο τα καλώς καταρτισμένα συλλογικά σχέδια με συμμετοχή ιδρυμάτων
 από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη .
                                                                               U
 ---pagebreak---                                           11
   ·>     Θα αποκατασταθούν οι κατάλληλες διασυνδέσεις με άλλα κοινοτικά προγράμ–
         ματα Ε&Α και δραστηριότητες σχετικές^σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό
         με τον τομέα του περιβάλλοντος : ΜΑ5Τ ( Επιστήμη και τεχνολογία της
         θάλασσας ) , ΑΡΕ ( Ενέργειες προς όφελος του περιβάλλοντος ), ΚΕΜΑΚΟ
         ( Ε&Α στον τομέα της ανακύκλωσης αποβλήτων ), ϋΟυΕΕ ( μη πυρηνικές μορ¬
         φές ενέργειας ), ξύλο, γεωργική έρευνα, προστασία από τις ακτινοβο¬
         λίες και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων . ( Το πρόγραμμα δΤΕΡ δεν
         καλύπτει τους πυρηνικούς κινδύνους ).
         Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο συντονισμό με·τις δραστηριότητες του
        Κοινού Κέντρου Ερευνών που άπτονται του περιβαλλοντικού τομέα .
        Θα καταστεί δυνατή η σύμπραξη ή συμμετοχή ευρωπαϊκών κρατών που δεν
        είναι μέλη της Κοινότητας μέσω του συστήματος 0Ο$Τ και μέσω των συμφω-
        ν ιών – πλαισίων διμερούς συνεργασίας με χώρες της ΕΖΕΣ .
        Η Επιτροπή θα διευθύνει το πρόγραμμα με τη συνδρομή της ΕΔΣ 11 που
        συγκροτήθηκε με το ψήφισμα του Συμβουλίου του Ιουνίου 1984 .
       Γ ια την επιστημονική διεύθυνση των προγραμμάτων , οι δραστηριότητες , όπου
       είναι δυνατόν , θα ομαδοπο ιηθούν κατά θέματα ή υπο-θέματα και θα κατευθυνθούν
       από εξέχοντα χρηματοδοτούμενο επιστήμονα , που θα συντονίσει την εργασία των
       συμβαλόμενων επιστημονικών ομάδων . Κατ'αυτδ τον τρόπο, η αύξηση του προσωπικού
       μπορεί να παραμείνει πολύ πιο χαμηλά από την ανάλογη αύξηση του προϋπολογισμού ,
       λαμβάνοντας υπόψη , το μικρό χρονικό διάστημα των νέων προγραμμάτων .
       Θα διενεργηθεί ανεξάρτητη συνολική αξιολόγηση και θα αποτελέσει το
       θέμα εκθέσεων που θα συνταχθούν σύμφωνα με τα οικεία ψήφισμα του
       Συμβουλίου και ανακοίνωση της Επιτροπής , καθώς και με τις διατάξεις
       του άρθρου 2 § 2 του Προγράμματος-Πλαισίου .
Η αξιολόγηση θα βασίζεται στους αντικειμενικούς σκοπούς των προγραμ ¬
μάτων , στους γενικούς στόχους για κάθε ερευνητικό τομέα και στους ενδε-
δειγμένους επιχειρησιακούς στόχους που θα καθοριστούν , ευθυγραμμιζόμε¬
νοι με τη γνώμη της ΕΔΣ , στο επίπεδο των προκηρύξεων .
                                                                                15
                                                                                (
 ---pagebreak---                               - ΊΧ -
Οι ανωτέρω επιχειρησιακοί στόχοι θα είναι μάλλον στενοί σε τομείς τεχνο¬
λογικής ανάπτυξης , όπως οι τεχνολογίες για προστασία του περιβάλλοντος ,
οι μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι και η πυρασφάλεια ή οι σεισμικοί κίν ¬
δυνοι . Πρέπει να καθοριστούν υπό ευρύτερη έννοο-α σε τομείς όπου αντι ¬
μετωπίζονται μακροπρόθεσμα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η έρευνα οικοτ
συστημάτων ή οι κλιματικές διεργασίες , όπου η επιστημονική πρωτοτυ¬
πία και η εύρεση του ανέλπιστου αποτελούν σημαντικά στοιχεία .
                                                                          16
 ---pagebreak---       4.   ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
   4.1     5ΤΕΡ : Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία     του περιβάλλοντος
   Α)   ΕΙΣΑΓΩΓΗ
        Το 5ΤΕΡ αποτελεί συνέχεια και επέκταση του εκτελούμενου 4ου ερευνητικού
        προγράμματος στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος ( 1986-1990 )
        και περιλαμβάνει επίσης την παρακολούθηση του πειραματικού προγράμματος
        για’τους μείζονες τεχνολογικούς κινδύνους .
        Το επιστημονικό περιεχόμενο του 5ΤΕΡ καλύπτει όλη την κλίμακα ερευνη¬
        τικών θεμάτων που ορίζονται στο κεφάλαιο 1.3 του Προγράμματος-Πλαι σί ου
       υπό τις δράσεις " προστασία του περιβάλλοντος ", " πολιτιστική κληρονομιά",
       " μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι " και " Πυρασφάλεια" ( εκτός από τα θέματα
       που χειρίζεται κατά κύριο λόγο το ΚΚΕρ ).
       Στηριζόμενο στο υφιστάμενο πρόγραμμα και επεκτεί νοντάς το, το 5ΤΕΡ
       πραγματεύεται αυτά που θεωρούνται ευρέως ότι αποτελούν τα μείζονα
       ερευνητικά περιβαλλοντικά θέματα των αρχών της δεκαετίας του '90,
       με εξαίρεση τις κλιματικές μεταβολές * τα εν λόγω ζητήματα είναι :
            Ρύπανση του αέρα και επενέργειά της σε μη ανθρώπινους στόχους
            ( χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα ).
            Όζον της στρατόσφαιρας .
            Εκτίμηση χημικών ουσιών .
            Περιβάλλον και υγεία του ανθρώπου .
            Διάθεση τοξικών αποβλήτων .
            Απώλεια βιολογικών ποικιλιών και διατήρηση ειδών και των βιοτόπων τους .
            Γεωργία και περιβάλλον .
       -    Βασική έρευνα οικοσυστημάτων .
            Θαλάσσια ρύπανση και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος .
       -    Προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς .
      Τα ανωτέρω πρέπει να εκτιμηθούν στο συνολικό πλαίσιο της παγκόσμιας
      μεταβολής , όπως εξετάζονται στο Ι6ΒΡ * το πρόγραμμα 8ΤΕΡ μαζί με το
      ΕΡΟΟΗ θα υλοποιηθούν σε συνεπές πλαίσιο ικανό να συμβάλει σημαντικά
      στη διερεύνηση του εξέχοντος αυτού ζητήματος της εποχής μας .
Β)    ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΟΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
      Ανεξάρτητη κριτική εκτίμηση των επιτευγμάτων από τα προηγούμενα προγράμ
      ματα περιέχεται σε δύο εκθέσεις αξιολόγησης ( 1 ) ( 2 ) που συντάχθηκαν από
      ομάδες διαπρεπών επιστημόνων (η εκτελεσθείσα το 1985 αξιολόγηση κάλυψε
      επίσης το σχετικό τομέα του προγράμματος του ΚΚΕρ ).
      Η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των εν λόγω προγραμμάτων
      σε πολυάριθμες εκθέσεις * πολλά ανοικτά συμπόσια και επιστημονικά έργα
      στήρια προσήλκυσαν επίσης τη γενική προσοχή . Στους περισσότερους από
      τους ερευνητικούς τομείς , συντάχθηκαν συνθετικές ανασκοπήσεις της
      έρευνας που δίνουν περιεκτική γενική εικόνα των επιτευγμάτων στους
      διαφόρους ερευνητικούς τομείς .
      ( 1 ) Έκθεση αξιολόγησης αριθ . 14 , ΕΙΙΚ 10.164 , 1986
      (2)    Έκθεση αξιολόγησης αριθ . .., ΕϋΡ . . 1988 .
 ---pagebreak---                                        - 14 -
Γ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ.
     ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 1 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
     Γενικός οτόχοο :     Νέα προληπτική προσέγγιση στο θέμα της προστασίας της
     υγείας του ανθρώπου από τη ρύπανση του περιβάλλοντος , μέσω του έγκαιρου
     εντοπισμού των ομάόων κινδύνου , της ποσοτικοποίησης της έκθεσης σε
     κινδύνους μέσω του προσδιορισμού της επιβάρυνσης στόχων ή οργάνων , του
     προσδιορισμού πρώιμων ( αναστρέψιμων ) επιδράσεων και μέσω προηγμένων
     τεχνικών επιδημιολογικής παρακολούθησης· εκτίμηση των επιπτώσεων της
     ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων στην αθρώπινη υγεία .
     1.1 . ΑνάπτυΕπ Βιολογικών δεικτών εκθέσεωο και προκλίΥίΚών ? Πί$ρ695«Υ
     - Ανάπτυξη μεθόδων για την παρακολούθηση πληθυσμών , καθώς και συστημάτων
        εντοπισμού εκτεθειμένων ατόμων/ομάδων και ποσοτικοποίησης της
        εσωτερικής έκθεσης , των δόσεων και βλαβών των στόχων σε κυτταρικό και
        υποκυτταρικό επίπεδο .
     - Πρώιμοι δείκτες δυσμενών επιπτώσεων στην υγεία από την έκθεση σε
        περιβαλλοντικούς ρύπους , ενδεχομένως εφαρμοστέοι στο γενικό πληθυσμό .
     - Βελτίωση και έλεγχος καταλληλότητας μοντέλων που συνδέουν εργα¬
        στηριακά δεδομένα προς την εκτιμώμενη έκθεση και τις επιδράσεις
        στο περιβάλλον .
      1.2 . Ανάπτυξη της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα
     Ανάπτυξη       και     εφαρμογή     της    επιδημιολογικής     παρακολούθησης ,
     συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων :
     - Συγκριτική αξιολόγηση ομάδων δεδομένων από τα κράτη μέλη σχετικά με την
        περιβαλλοντική έκθεση και τις υγειονομικές στατιστικές , διερεύνηση του
        εύρους των δυνατοτήτων σύνδεσης δεδομένων .
     - Ανάπτυξη     μεθόδων   ανάλυσης   δεδομένων  για   τον   εντοπισμό  δυσμενών
        επιπτώσεων στην υγεία από περιβαλλοντικούς παράγοντες .
     - Συντονισμός της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας στην Κοινότητα .
     1.3 .    Ποιότητα  του αέρα   των εσωτερικών χώρων και   επιπτώσεις της   στον
             άνθρωπο
     -  Προσδιορισμός της έκθεσης .
     -  Μέτρηση των επιπτώσεων στην υγεία .
     -  Συλλογή δεδομένων που αφορούν την έκθεση και την υγεία .
     -  Ανάπτυξη μεθόδων ανάλυσης δεδομένων .
                                                                                18
 ---pagebreak---                                       15
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 2 : ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ
 Γενικός στόχος :     Παγίωση μεθοδολογιών για την εκτίμηση των ενδεχόμενων ,
  κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον από τις χημικές
 ουσίες , με σκοπό την ενίσχυση των υφιστάμενων και μελλοντικών κοινοτικών
 κανονισμών , και ιδίως της οδηγίας 79/831 /ΕΟΚ .
 2.1 . Σύνταξη και επικύρωση πρωτόκολλων στο πλαίσιο της οδηγίας 79/831 /ΕΟΚ
        για την εκτίιιηοη των κινδύνων για την υγεία
 Δίνεται έμφαση στην εκτίμηση της μεταλλαξιγένεσης και καρκινογένεσης
 ( ποσοτική μεταλλαξ ι γένεση και μηχανισμοί ,     ανάπτυξη δοκιμασιών για μη
 γενοτοξικούς     καρκινογόνους    παράγοντες ,    επικύρωση    δοκιμασιών για
 μεταλλάξεις του γενώματος ).
 Οι νέες υπό εξέταση κατευθύνσεις περιλαμβάνουν :
 - Οριακά σημεία ( επά ροϊπΐ5 ) που σχετίζονται με τον καρκίνο ,               π.χ .
    ανασυνδυασμός , ενίσχυση γονιδιακής δόσης (§ βηθ 30ΐρ1ΐίϊο3ΐ:ϊοη ) , κλπ .
 - Εντοπισμός μεταλλαξ ι γόνων που δρουν σε συγκεκριμένους γαμέτες .
 - Ανάπτυξη ενός     πλήρους τεστ    ϊη νϊΐΓΟ για τον εντοπισμό γενοτοξικών
    επιδράσεων σε χαμηλά επίπεδα έκθεση .
 2.2 .   Εναλλακτικές λύσεις όσον αφορά τπ χρήση ζώων σε δοκιμασίες . χημικήν,
         ουσιών
Η έρευνα στον τομέα αυτόν αποβλέπει στη στήριξη πρόσφατων κοινοτικών
 κανονισμών για την προστασία των ζώων ,             μέσω της βελτίωσης της
επιστημονικής βάσης για την ανάπτυξη μεθόδων που αντικαθιστούν ή
περιορίζουν τη χρήση ζώων σε τοξικολογικές δοκιμασίες , χωρίς απώλεια ,
συνολικά , δυνατοτήτων εκτίμησης των κινδύνων .
Η προσπάθεια που θα καταβληθεί στο πλαίσιο του                 προγράμματος      θα
επικεντρωθεί σε λίγους , αποφασιστικής σημασίας στόχους :
- Μεταβολική ενεργοποίηση από παρασκευάσματα που δεν προέρχονται από
    εργαστηριακά ζώα .
- Μετρήσεις μεταλλάξεων με βάση την τεχνολογία ΘΝΑ .
- Νέες δοκιμασίες τοξικότητας με βάση κυτταρικές καλλιέργειες .
2.3 .    Διαδικασίες   εκτίμησης για   την αβιοτική   αποικοδόμηση των χημικών
        ουσιών
Θα δοθεί έμφαση στην προσομοίωση αντιδράσεων αποικοδόμησης σε κατάσταση
απορρόφησης , καθώς και στην έρευνα για κατάλληλα υλικά φορέων .
                                                                                19
 ---pagebreak---                                         16
 2.4 .     Έρευνα για την εκτίμηση των οικολογικών επιπτώσεων των χημικών
            ουσιών
 Ανάπτυξη ολοκληρωμένων δοκιμασιών για το " επίπεδο 1 " και το " επίπεδο 2 ",
 όπως :
 - Μέθοδοι δοκιμασίας για το χερσαίο            και θαλάσσιο περιβάλλον ,   που
    συνεπάγονται τη χρήση ευαίσθητων και αντιπροσωπευτικών οργανισμών .
 - Ανάπτυξη συγκριτικών ποσοτικών εργαστηριακών ,            μικροκοσμικών και
    επιτόπιων δοκιμασιών για την πρόβλεψη των πολύτροπων επιδράσεων των
   χημικών ουσιών .
 2.5 . Τελειοποίηση και εφαρμογή των Ποσοτικών Σχέσεων Δουής /Δραστηριότητασ
        ( QSAR )
Η σημασία των ΟΒΑΚ για τις τρέχουσες σημαντικές επιλογές περιβαλλοντικής
 πολιτικής βαίνει αυξανόμενη * αντικείμενο της έρευνας θα είναι ο έλεγχος
 της εγκυρότητας και εφαρμοσιμότητας των κυριότερων τύπων προσέγγισης
ώ3ΑΚ , τόσο από πλευράς επιπτώσεων στην υγεία , όσο και οικολογικών .
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 3 : ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ
Γενικός στόχος :        Αποσαφήνιση  σημαντικών φυσικοχημικών διεργασιών στην
ατμόσφαιρα και εκτίμηση των συνεπειών της ρύπανσης του αέρα στα χερσαία
και υδατικά οικοσυστήματα .
3.1 ·      Ιρσποσφαιρική χημεία .     συμπεριλαμβανομένπς_πκ_ονάλνΡΓΚ ._ΐΰ£.
           προέλευσης .     της μεταφοράς και εναπόθεσης_Ρύπων και_άΛλώ.Υ.
           αεροφερόμενων ουσιών
Η έρευνα θα περιστραφεί γύρω από τους ακόλουθους άξονες :
- Ανάλυση ρύπων ,        και ειδικότερα ανάπτυξη εξοπλισμού και μεθοδολογιών ,
   τυποποίηση των μετρήσεων .
- Εργαστηριακή έρευνα για τους μηχανισμούς              και τους   ρυθμούς  των
   σημαντικών αντιδράσεων στην ατμόσφαιρα .
- Επιτόπιες μετρήσεις για την ποσοτ ι κοπο,ί ηση των εκπομπών ,   της μεταφοράς
   και της εναπόθεσης .
3.2 . Στρατοσφαιρική χημεία , μείωση του όζοντος και συναφή θέματα
Η έρευνα στον εν λόγω τομέα ,         που είναι συμπληρωματική των μελετών στο
πλαίσιο της ΕΡΟΟΗ γύρω από τις κλιματικές επιπτώσεις και που συμβαδίζει
με αυτές , περιλαμβάνει :
                                                                              20
 ---pagebreak---                                          IT
 - Τροποσφαιρικές συγκεντρώσεις         και ροές σημαντικών εκπεμπόμενων αερίων
    τόσο φυσικής όσο και ανθρώπινης προέλευσης ,            συμπεριλαμβανομένης της
    χημείας και της δυναμικής τους στην τροπόσφαιρα .
 - Εργαστηριακές        έρευνες    για    σημαντικές     χημικές    διεργασίες     στη
    στρατόσφαιρα .
 - Επιτόπιες μετρήσεις σχετικά με τη μείωση του όζοντος στην στρατόσφαιρα .
 - Ανάπτυξη και επαλήθευση μοντέλων για              την   περιγραφή    και   πρόβλεψη
   μεταβολών στο όζον της στρατόσφαιρας .
 - Εκτίμηση των κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία ,                   καθώς και των
   οικολογικών επιπτώσεων από τη μείωση του όζοντος στην στρατόσφαιρα .
3.3 .      Επιπτώσειο     τπο  ρύπανσπο     του αέρα   στα    χερσαία    και   υδατικά
           οι κοσυστήιιατα
Η έρευνα εν προκειμένω περιλαμβάνει τρεις κύριους στόχους δηλαδή τις
άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις της ρύπανσης του αέρα στους εξής τομείς :
- Γεωργική παραγωγικότητα , συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών πλευρών .
- Χερσαία οικοσυστήματα ,           ιδίως τα δάση ( φυσιολογία των δένδρων ,
   αλληλεπίδραση με άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες , πρώιμη διάγνωση ,
   κλπ . ) .
- Υδατικά       οικοσυστήματα    ( αναστρεψιμότητα    της    οξίνισης ,     γεωχημικές
   πλευρές , επιπτώσεις σε υδατικές κοινότητες κλπ .).
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 4 : ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΝ ΥΔΑΤΟΝ
Γενικόο στόχος :        Ανάπτυξη   και  επαλήθευση   αναλυτικών    μεθόδων για     τον
προσδιορισμό της ποιότητας των υδάτων και συγκεκριμένων ρύπων , διερεύνηση
των διεργασιών μετατροπής των ρύπων στο υδατικό περιβάλλον , καθώς και των
οικολογικών επιπτώσεων των ρύπων .
4.1 . Ανάλυση και υετατροπή των ρύπων
Ειδικότερα , η έρευνα θα καλύψει τους εξής τομείς :
- Βασικές αναλυτικές τεχνικές , συμπεριλαμβανομένης της δειγματοληψίας και
   επεξεργασίας των δειγμάτων " ανάλυση επιλεγμένων κατηγοριών ουσιών ,
   καθώς και συλλογή και επεξεργασία αναλυτικών δεδομένων .
                                                                                21
 ---pagebreak---                                          18 -
 - Συμπεριφορά των οργανικών μικρορύπων στο υδατικό περιβάλλον ( μηχανισμοί
    κατανομής και μεταφοράς , σχέσεις δομής / δραστηριότητας , β ιοδιαθεσιμότητα
    και βιοσυσσώρευση ) .
 - Αντιδράσεις μετατροπής στο υδατικό περιβάλλον ( χημικές και φωτοχημικές
    αντιδράσεις και βιολογικές μετατροπές ).
 - Συμπεριφορά       και    μετατροπή    οργανικών    μικρορύπων    σε  διαδικασίες
    επεξεργασίας υδάτων .
 4.2 . Επιπτώσεις ρύπων
Η έρευνα θα καλύψει :
- Την      εκτίμηση      των    οικολογικών    επιπτώσεων    συγκεκριμένων   ρύπων ,
   διενεργούμενη για κάθε ρύπο ξεχωριστά .
- Τη μελέτη φαινομένων που συνδέονται με υπερβολικές ποσότητες θρεπτικών
   συστατικών ,      ιδιαίτερα στο περιβάλλον των ακτών και των εκβολών των
   ποταμών .
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 5 : ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΥΠΟΓΕΙΟΝ ΥΔΑΤΩΝ
Γενικός     στόχος :     Ανάπτυξη   επιστημονικής   βάσης   για την προστασία του
εδάφους και την πρόληψη της ρύπανσης των υπογείων υδάτων .
5.1 . Προστασία από τους ανόργανους Ρύπους
Η έρευνα θα καλύψει :
- Τη      ρύπανση      από     μέταλλα :     απορρόφηση ,     καθίζηση/επαναδιάλυση
   ( Γθσιο&ίΐϊεβΐϊοη ) ,    σχηματισμός συμπλόκων ,     μεταφορά· πρόσληψη από τα
   φυτά και επιδράσεις σε αυτά , πανίδα του εδάφους και μικροοργανισμοί .
- Υπερβολική χρήση λιπασμάτων , ιδίως όσον αφορά το άζωτο και τα φωσφορικά
   ( κατακράτηση σε συνάρτηση με τη μεταφορά στα υπόγεια ύδατα , διαμόρφωση
   μοντέλων μεταφοράς , αζωτοδέσμευση και αζωτοαποδέσμευση , εκπομπές στην
   ατμόσφαιρα ) .
- Οξίνιση οφειλώμενη σε ατμοσφαιρικές εισροές .
5.2 . Προστασία από τους οργανικούς ρύπους
Απορρόφηση και διάλυση ( πιο&ϊΙΪΒβΐϊοη ) , μεταφορά , βιολογική και χημική
μετατροπή , πρόσληψη από τα φυτά και επιπτώσεις σε αυτά , χερσαία πανίδα
και μικροοργανισμοί .
                                                                                22
 ---pagebreak---                                           19
  5.3 . Επιπτώσεις στη γεωργική και δασοκομική πρακτική
  - Ολοκλήρωση και επαλήθευση του μοντέλου διάβρωσης στις ΕΚ .
  - Επιπτώσεις της μηχανικής επεξεργασίας και της αποστράγγισης στη δομή
      του εδάφους και      τη διάβρωση ,    συμπεριλαμβανομένης της      συμπίεσης του
     εδάφους .
  - Επιπτώσεις της προσωρινής παύσης καλλιέργειας στη γεωργική γη .
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 6 : ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
 Γενικώς στόχος : Απόκτηση γνώσεων για τη λειτουργία των οικοσυστημάτων με
 σκοπό τη διαμόρφωση μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την προστασία ,
 αποκατάσταση και /ή διαχείρισή τους .
 6.1 . Χερσαία οικοσυστήματα
 Η έρευνα θα επικεντρωθεί στα ακόλουθα θέματα :
 - Βασικές διεργασίες και τύποι ( βιολογικός και μη βιολογικός τομέας ).
 - Οικολογικές μελέτες πληθυσμών και ειδών .
 - Μελέτες όσον αφορά τις βέλτιστες συνθήκες για                   τη   διατήρηση   των
    οικοτύπων , και ανάπτυξη στρατηγικών διαχείρισης .
 - Επιπτώσεις επ ι βαρυντ ι κών παραγόντων ,       όπως οι     φυσικοί επ ιβαρυντ ι κοί
    παράγοντες ,     η συσσώρευση ρύπων ,        οι ανθρωπογενε ίς δραστηριότητες ,
    ειδικοί επι βαρυντ ι κοί παράγοντες ( π.χ . ελεγχόμενη καύση και απρόβλεπτες
    πυρκαϊές , εκμετάλλευση των πόρων ), απώλεια της γενετικής διαποίκιλσης
    και γενίκευση της χρήσης οργανισμών που έχουν υποστεί γενετικούς
    χειρισμούς .
6.2 .       Υδατικά    και   παράκτια    οικοσυστήματα    ( συμπεριλαμβανομένων    ΐϋΥ.
           υγρότοπων )
Η έρευνα αφορά ευρύ φάσμα υδατικών οικοσυστημάτων :
- Επάκτια        βενθικά    οικοσυστήματα ,     με   έμφαση    στη    διερεύνηση   του
    ευπρόσβλητου παράκτιων οικοσυστημάτων , όπως οι διαπαλιρροιακές και
    υποπαλιρροιακές βενθικές κοινότητες κατά μήκος της ακτής της Βόρειας
   Θάλασσας και του Ατλαντικού και ειδικά οικοσυστήματα της Μεσογείου
    ( π.χ . Ποσειδωνία ).
- Αλπικές λίμνες .
- Λειτουργία       των   οικοσυστημάτων     των  υγρότοπων    και   των   παραποτάμιων
   οικοσυστημάτων .
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην αλληλεπίδραση συνδεόμενων οικοσυστημάτων ,
π.χ . ποταμών/ εκβολών των ποταμών , με έμφαση στους ρυπογόνους κύκλους .
                                                                                23
 ---pagebreak---                                        - 20 -
  ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 7 : ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΟΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙ ¬
                              ΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
 Γενικός στόχος : Συγκρότηση επιστημονικής βάσης για την προστασία της
 υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς προς υποστήριξη των κοι νοτικώντ πολιτι ¬
 κών στον πολιτιστικό και περί βαλλοντ ι κό ' τομέα .
 7.1 . Εκτίμηση των μηχανισμών της          υποβάθμισης
 Παλαίωση ( φυσική και υπό την επίδραση           ρύπων )*    μηχανισμοί φυσικής ,
 χημικής και βιολογικής φθοράς και αλληλεπιδράσεις τους .
 7.2 . Κρίσιμοι περιβαλλοντικοί παράγοντες
 Μελέτες μικροκλίματος . δι εργασίες μεταφοράς και εναπόθεσης, κλπ .
 7.3 . Εκτίμηση ζημιών
 Ανάπτυξη μεθόδων και τεχνικών για εκτίμηση ζημιών .
 7.4 . Χαρακτηρισμός υλικών
 Συγκριτική αξιολόγηση διαφόρων τύπων υλικών όσον αφορά τη σταθερότητά
 τους έναντι των επιπτώσεων της ρύπανσης .
7.5 . Τεχνικές συντήρησης
Εκτίμηση των επιδόσεων υλικών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται σε
εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης .
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 8 : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Γενικός στόχος : Μελέτη και εκτίμηση μεθόδων για               τον καθαρισμό καιτη
διάθεση αποβλήτων και τη μείωση της εκπομπής ουσιών * ανάπτυξη καθαρών
τεχνολογιών .
8.1 . Έρευνα αποβλήτων
Οχ ερευνητικές εργασίες θα αφορούν τη χρησιμοποίηση , ανακύκλωση και
διάθεση :
- Οργανικών αποβλήτων ( ιλύος σταθμών καθαρισμού λυμάτων, υγρών γεωργικών αποβλήτων,κλπ.)
   σε στενή συνεργασία με το ΚΕΜΑΚΟ στο πρόγραμμα για τα υλικά και με
   τ ι ς.κοι νοτ ι κές δραστηριότητες επίδειξης ( ΓΔ XI ,       ΓΔ XVII ).
- Τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων , με ιδιαίτερη έμφαση στο χαρακτηρι ¬
   σμό αποβλήτων , ειδικές μεθόδους καθαρισμού για τη διευκόλυνση της
   διάθεσης , ειδικές μεθόδους καταστροφής ή ανακύκλωσης και β ι οτεχνολογ ι κές
                                                                                24
 ---pagebreak---                                          21
    για τον καθαρισμό    των αποβλήτων ( σε στενή συνεργασία με το Πρόγραμμα
    Ε&Α στον τομέα της Βιοτεχνολογίας ).
 -Η έρευνα θα καλύψει επίσης τη διάθεση αποβλήτων στην ξηρά , με ιδιαίτερη
   έμφαση στην εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για τη μελέτη των το ¬
   ποθεσιών απόρριψης αποβλήτων και την εκτίμηση κίνδυνων και ανάκτηση
   εγκαταλελε ιμένων τόπων απόρριψης .
 8.2 . Μείωση εκπομπών
 Η έρευνα θα επικεντρωθεί :
 - Στη μείωση της εκπομπής ουσιών στην ατμόσφαιρα ( στο μέτρο που δεν καλύ¬
   πτεται από το Πρόγραμμα ϋ θυΐ_Ε > .
 - Σε προηγμένες τεχνολογίες για καθαρισμό λυμάτων .
 - Στην εφαρμογή β ι οτεχνολογ ι κών διεργασιών .
 8.3 . Καθαρές τεχνολογίες
 Η ανάπτυξη νέων μεθόδων χαμηλού ύψους εκπομπής ή τεχνολογιών όπου η
 μείωση είναι ενσωματωμένη στη διαδικασία , με εστίαση στους ακόλουθους
 βιομηχανικούς κλάδους :
 - Χημική βιομηχανία
- Μεταλλουργία
- Τελείωμα και επικάλυψη μετάλλων
- Νήματα κατ κλωστοϋφαντουργία
- Βυρσοδεψία
Η έρευνα θα έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα και θα χρησιμεύσει ως βάση
για την προώθηση σχεδίων δοκιμαστικής εφαρμογής και επίδειξης στο πλαί ¬
σιο του κανονισμού του Σόμβουλίου ΕΟΚ 2242 / 87 ( ΓΔ XI ).
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 9 : ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ
                          ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ
Γενικός στόχος : Ανάπτυξη της επιστημονικής βάσης για την εκτίμηση των
κινδύνων στους οποίους εκτίθεται το ευρύ κοινό από μείζονα βιομηχανικά
ατυχήματα και πυρκαγιές σε κτίρια και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων
πρόληψης και άμβλυνσης τέτοιων ατυχημάτων .
9.1 . Φυσικά και χημικά φαινόμενα
- Φαινομενολογία εκλύσεων και πρώτα στάδια διασποράς αερίων και αερολυμάτων .
- Διασπορά σε μεγάλες περιοχές με έμφαση σε πυκνά αέρια και αερολύματα .
                                                                             25
 ---pagebreak---     - Καύση : συνθήκες σχηματισμού καταστρεπτικών ωστικών πιέσεων * μετά¬
       δοση της ώσης και δημιουργία μεγάλων πυρκαγιών και εστιών * ανάπτυ
       ξη και εξάπλωση της φωτιάς στα κτίρια .
    9.2 . Τεχνολογίες πρόληψης ατυχημάτων
    - Ασφάλεια και αξιοπιστία υφισταμένων τεχνολογιών και βελτίωσή τους
       για την παραγωγή , αποθήκευση και μεταφορά επικίνδυνων αγαθών^ δια¬
       τάξεις ασφαλείας * δυνατά μέτρα για την άμβρυνση ατυχημάτων ( π.χ .
       ψεκαστήρες νερού ).
    - Εναλλακτικές τεχνολογίες : αποφυγή ή μείωση επικίνδυνων παρεμβαλ¬
       λόμενων αντικειμένων ή προϊόντων * αποφυγή επικίνδυνων λειτουργικών
       συνθηκών .
    - Εξοπλισμός με όργανα : συσκευές /συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης
       και ανίχνευσης και σύζευξή τους με εγκαταστάσεις μείωσης της έντα¬
       σης των καταστρεπτικών φαινομένων .
    9.3 . Αξιολόγηση και διαχείριση κινδύνου
    - Ανάλυση επ ι κ ι νδυνότητας : συστηματικές διαδικασίες για την εξακρίβω
       ση και ποσοτικοποίηση του βαθμού διακύβευσης .
    - Διαχείριση κινδύνου : οργανωτικά συστήματα * αντίληψη επικινδυνότητας από
       το κοινό * αποδεκτά επίπεδο επικι νδυνότητας * κοτνωνικο-οικονομικές
       συνέπειες των καθεστώτων ελέγχου επικι νδυνότητας !
    - Ανθρώπινοι παράγοντες : ρόλος του ανθρώπου σε παραγωγικές διαδι ¬
       κασίες * μελέτη του χώρου εργασίας * αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής*
       συμπεριφορά του πληθυσμού σε περί πτώση ιατυχημάτων κα ι - πυρκαγ ι ών .
Δ ) ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
    Θα αποδοθεί ύψιστη προσοχή στη συμπληρωματ Γκότητα και στο στενό συντο
    νισμό με τα συναφή τμήματα του προγράμματος του ΚΚΕρ .
    Σε πολλούς τομείς , όπως στη χημεία της ατμόσφαιρας και στη διάβρωση
    εδαφών , σχεδιάζεται από κοινού υλοποίηση με το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ .
    Το νέο πρόγραμμα ΡΕΗΑΡΒ ( Ε&Α σχετικά με την ανακύκλωση αποβλήτων -
    ΚΕ0Υ0ΕΙΝ6 ΟΡ ΜΑ5ΤΕ Ρ & Θ ) και το 5ΤΕΡ διευθύνονται από το ίδιο σχή¬
    μα , δίνοντας τη δυνατότητα ολοκληρωμένης προσέγγισης στο ζήτημα
    της διαχείρισης αποβλήτων .
    Όσον αφορά το θαλάσσιο περιβάλλον , προβλέπονται σε ορισμένα ερευνη¬
    τικά πεδία κοινές εργασίες με το πρόγραμμα ΜΑδΤΊΕπιστήμη και τεχνο¬
    λογία της θάλασσας - ΜΑΡΙΝΕ δΟΙΕΝΟΕ ΑΝΔ ΤΕΘΗΝ01.06Υ ) .
    Οι κοινωνικές και οικονομικές πτυχές θα εξεταστούν σε στενή συνεργα¬
    σία με το πρόγραμμα ΡΑ5Τ και με το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση
    των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας του Δουβλίνου .
 ---pagebreak---                                           23 -
     Η φύση ακριβώς της έρευνας στον τομέα του περιβάλλοντος δημιουργεί
      σημεία επαφής και συνδέσεις με πολυάριθμα άλλα κοινοτικά προγράμ¬
      ματα Ε&Α * όπου ενδείκνυται θα αποκατασταθούν στενοί δεσμοί με τα
      εν λόγω προγράμματα , ιδιαίτερα με το ύ θυΐ_ Ε , πρώτες ύλες , προστασία
      από τις ακτινοβολίες , βιοτεχνολογία , ιατρική έρευνα , επιστήμη και
      τεχνολογία στην υπηρεσία της ανάπτυξης , γεωργική έρευνα , το πρόγραμ¬
      μα ιχθυοτροφείων ( ΓΔ XIV ), το ΘΟΚΙΝΕ και τα προγράμματα επίδειξης
      με αντικείμενο τις καθαρές τεχνολογίες και τα απόβλητα ( ΓΔ XI ) και
      την ενέργεια ( ΓΔ XVII ).
 Ε)   ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΜΕ    ΤΡΙΤΑ ΚΡΑΤΗ   ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
      0ι ευρωπαϊκές χώρες που δεν είναι μέλη της Κοινότητας μπορούν είτε
      να συμπράξουν με το πρόγραμμα στο πλαίσιο των υφισταμένων συμφωνιών -
      πλαισίων για επιστημονική και τεχνική συνεργασία είτε με ειδικές εναρ¬
      μονισμένες δράσεις μέσω συμφωνιών Ε05Τ .
      Η Επιτροπή θα επιδιώξει επίσης να ενισχύσει τη συνεργασία με μη
      ευρωπαϊκά κράτη σε πρόσφορους ερευνητικούς τομείς .
      Το πρόγραμμα 5ΤΕΡ· θα δώσει λαβή για συμμετοχή της Επιτροπής σε σχέ¬
      δια ΕΙΙΡΕΚΑ π.χ . τα ΕΙΙΚΟΤΚΑΟ και ΕΙΙΚΟΟΑΚΕ .
      Θα ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία με συναφή διεθνή προγράμματα,
      ειδικότερα με τις ερευνητικές δρασιτηρι ότηεες της Παγκόσμιας Οργάνω-·
      σης Υγείας ( ΜΗΟ ) και του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το
      περιβάλλον ( ΟΝΕΡ)' πιθανώς να εξεταστεί επίσημη συμμετοχή σε προγράμ¬
      ματα όπως το Ι6ΒΡ του Διεθνούς Συμβουλίου Επιστημονικών Συνδέσμων
      ( ΙΟδυ ).
ΣΤ ) ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
      Όσον αφορά την έρευνα υπό τη στενή έννοια , το πρόγραμμα 5ΤΕΡ θα
      υλοποιηθεί με :
      - Έρευνα μέσω συμβάσεων
         Θα χρηματοδοτηθούν συμβάσεις κοινής δαπάνης με βάση προσκλήσεις
         οποβολής προτάσεων που θα προδιαγράφουν , κατά περίπτωση , συγκεκρι -
         μένα,σαφώς καθορισμένα συλλογικά σχέδια " η συνεργασία πέραν του
         εθνικού πλαισίου θα αποτελέσει το γενικό κανόνα .
      - Εναρμονισμένες δράσεις
         Εναρμονισμένες δράσεις θα υλοποιούνται συνήθως στο πλαίσιο 003Τ
         και στοχεύουν στο συντονισμό της έρευνας που χρηματοδοτείται από
         εθνικά κονδύλια " πιθανώς να συμπληρώνεται από έρευνα μέσω συμβάσεων
         για να καλύπτονται τα κενά . Πλέον του γενικού συντονισμού , θα
         προωθηθεί η υλοποίηση ειδικών στρατηγικών σχεδίων .
     - Δραστηριότητες συντονισμού
         Πέραν των επίσημων εναρμονισμένων δράσεων , θα αποκατασταθούν λιγό¬
         τερο επίσημοι και καμιά φορά επί τούτου μηχανισμοί συντονισμού
         για την προώθηση συγκεκριμένων σχεδίων .
                                                                               27
 ---pagebreak---                                   24 -
Οι ανωτέρω δραστηριότητες θα συμπληρώνονται από :
- Ενέργειες κατάρτισης , ιδιαίτερα με υποτροφίες για σπουδαστές και
  μεταπτυχιακούς επιστήμονες .
- Εκτιμήσεις και ανάντη αναλύσεις με ιδιαίτερη έμφαση στην ανασκόπηση
  και παρουσίαση επιστημονικών αποτελεσμάτων ■ και στη σύνταξη εκθέσεων
  για άμεση χρήση για περιβαλλοντικές ρυθμίσεις και διαχείριση .
                                                                        28
 ---pagebreak---                                     - 2.5 -
  4.2   ΕΡΟΟΗ : Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία
                  και τους κινδύνους φυοικών καταστροφών
  Α)    ΕΙΣΑΓΩΓΗ
  Το ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία και
  τους κινδύνους φυσικών καταστροφών - ΕυΚΟΡΕΑΝ ΡΚ06ΡΑΙΊΜΕ ΟΝ ΟΙ.ΙΜΑΤΟ-
  ΙΌ6Υ ΑΝβ ΝΑΤυΚΑΕ ΗΑΖΑΚ03 ) αποτελεί συνέχεια και επέκταση του εκτε-
 λούμενου προγράμματος Ε&Α με αντικείμενο την κλιματολογία ( 1986-1990 ).
  Όσον αφορά το επιστημονικό περιεχόμενο , το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ επέχει
  θέση απάντησης στα εξής ερωτήματα :
    - Ποιά είναι τα βασικά και πιο επείγοντα προβλήματα που πρέπει να
      επιλυθούν στο πεδίο των κλιματικών μεταβολών και φυσικών καταστρο¬
      φών , ειδικώς όσον αφορά την Ευρώπη ;
    - Ποιές γνώσεις χρειάζονται περισσότερο προκειμένου να επιλυθούν τα
     αανωτέρω προβλήματα ;
    - Πώς μπορούν να αποκτηθούν οι ανωτέρω γνώσεις ;
   - Ος εκ τούτου , ποιοι τομείς πρέπει να διερευνηθούν και ποσές κατευθυ¬
      ντήριες γραμμές για την έρευνα θα πρέπει να δοθούν .
 Ενώ στο υπό εκτέλεση πρόγραμμα το τμήμα " Φυσικές Καταστροφές " περιορι ¬
 ζόταν σε δράση δοκιμαστικής εφαρμογής στο πεδίο των σεισμικών κινδύνων ,
 το ΕΡΟΟΗ αντιπροσωπεύει προσπάθεια αποτελεσματικότερης ανταπόκρισης
 στις ανηςυχίες των περισσότερων κρατών μελών της Κοινότηαας και επο¬
 μένως καλύπτει πληρέστερη κλίμακα κινδύνων ( κατολισθήσεις , θύελλες
 και πλημμύρες , δασικές πυρκαγιές , σεισμικά φαινόμενα ). Όσον αφορά
 τις κλιματικές επιπτώσεις δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε θέματα όπως οι συνέπειες
 των κλιματικών μεταβολών στην ανύψωση της στάθμης των θαλασσών, στη
 βλάστηση , γεωργία και υδατικούς πόρους και στην υοοβάθμιση
 της γης που οδηγεί σε περιστάσεις όμοιες με ερημικές στην Ευρώπη,
 ειδικώς υπό συνθήκες προοδευτικής ανομβρίας .
 Ενεργώντας τοιουτοτρόπως , το πρόγρομια ΕΡΟΟΗ ευθυγραμμίζεται πλήρως
 με την οριζόμενη από το Πρόγραμμα-Πλαίαι ο συγγραφή υποχρεώσεων για
 τις ερευνητικές εργασίες στο πεδίο της κλιματολογίας και των φυσικών
 καταστροφών , οπότε :
 "Η Έρευνα για την κλιματολογία και τις φυσικές καταστροφές θα έχει
 ως επίκεντρο προσπάθειες για την κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν
 τα σχετικά φαινόμενα π.χ . με την ανάπτυξη ισχυρών μαθηματικών προτύπων
 (σ.μ . μοντέλων ) ικανών να προβλέψουν τοπικά και χρονικά την εμφάνιση
 τέτοιων φαινομένων ώστε να καταστεί δυνατός ο προγραμματισμός και η
 πρόληψη , με την αύξηση τηςτ ι κανότητάς μας για την εκτίμηση των επι -
πτώσεών τους σε συγκεκριμένα τμήματα του εδάφους , της κοινωνίας και
της οικονομίας της ΕΟΚ καθώς και με τη δημιουργία ισχυρής επιστημονι ¬
κής βάσης για κάθε προληπτικό ή διορθωτικό μέτρο" ( 1 ).
Β)     ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΟΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Για εκτίμηση των επιτευγμάτων από τα προηγούμενα προγράμματα ( 1981 -
1985 και 1986-1990 ) γίνεται παραπομπή στην ' Εκθεση Αξιολόγησης ( 2 )
( 1 ) EE L 302 TT)Ç 24.10.1987, o . 7
(2)    Έκθεση Αξιολόγησης αρ£θ . . ΕΙΙΚ . . 1988 .
                                                                               29
 ---pagebreak---                                    - 26 -
 Ειδικότερα , η ομάδα ανέφερε ότι " εντυπωσιάστηκε από το βαθμό της
διαρθρωτικός ενότητας , του διακρατικού και διεπιστημονικού χαρακτήρα
που δ ι απ ι οτώθηκε στο πρόγραμμα", ενώ φαίνεται ότι οι δραστηριότητες
του " επελέγησαν εύστοχα, είναι υψηλής ποιότητας και αναπτύσσονται
 ι κανοποι ητ ι κώς ".
Τα αποτελέσματα της έρευνας·· που δτενεργήθηκε στο πλαίσιο των προη¬
γούμενων προγραμμάτων έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα βιβλία και εκθέ¬
σεις , τα περισσότερα από τα οποία υπήρξαν αποτέλεσμα συσκέψεων ομά¬
δων επτιφής , συμποσίων και επιστημονικών εργαστηρίων , στα οποία συγκα¬
ταλέγεται το συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες το Νοέμβριο
1986 προκειμένου να εκτιμηθούν αφενός η επικρατούσα ομόφωνη γνώμη
των επιστημόνων για τις κλιματικές μεταβολές εξαιτίας αερίων που
συμβάλουν στο φαινόμενο θερμοκηπίου και αφετέρου οι σχετικές επιπτώσεις .
Γ ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
     1 . ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 1 : ΚΛΙΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ
                                    ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ
          Γ ενικός στόχος : Η μελέτη των κλιματικών συνθηκών και μεταβο¬
          λών όταν η επίδραση του ανθήώπου στο κλτματικό σύστημα ήταν
          ανύπαρκτη ή αμελητέα . Με τη μελέτη αναμένεται να υπάρξει καλύ ¬
          τερη κατανόηση της λειτουργίας του κλιματικού συστήματος ( ατμό¬
          σφαιρα, ωκεανοί , βιόσφαιρα , κρυόσφαιρα ) χώρια από τις μεταβολές
          που προκαλούνται από τις δραστηριότητες του ανθρώπου .
          1.1 . Μοντέλα περιγραφής ακραίων καταστάσεων
          Κατασκευή μοντέλων για την περιγραφή κλιματικών διακυμάνσεων
          του παρελθόντος που οδήγησαν σε ακραίες κλιματικές καταστάσεις
          ( π.χ . περίοδοι παγετώνων ) για τις οποίες είναι γνωστές τυπικές
          παράμετροι από αντιπροσωπευτικά δεδομένα . Η εργασία αυτή θα
         πρέπει να βοηθήσει να εκτιμηθεί η ικανότητα των μαθηματικών
         μοντέλων να προσομοιώνουν το - πραγματ ι κό κλίμα υπό γνωστές
         συνθήκες .
         1.2 . Μεταβατική συμπεριφορά του ευρωπαϊκού κλίματος : δεδομένα
                 και κατασκευή μοντέλων
         Αναπαράσταση από αντιπροσωπευτικά δεδομένα και προσομοι ώσεΊ ς
         κλιμάτων του παρελθόντος μέσω μοντέλων , με - στόχο την κατανόηση
         των μακροπρόθεσμων μεταβολών ( αστρονομικές χρονικές κλίμακες )
         σε σχέση με τις αντίστοιχες ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις διοξει ¬
         δίου του άνθρακα .
    2 . ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 2 : ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΤΕΛΑ
         Γενικός στόχος : Η κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τα διά¬
         φορα στοιχεία του κλιματικού συστήματος , καθώς και των αλληλεπι ¬
         δράσεων τους , προκειμένου να βελτιωθεί η φυσική διαμόρφωση και
         η διατύπωση των παραμέτρων των κλ ι ματολογ ι κών μοντέλων και επο¬
         μένως να βελτιωθεί η ικανότητά μας να προβλέπουμε κλιματικές με¬
         ταβολές .
         2.1 . Ανίχνευση , μοντέλα περιγραφής και πρόβλεψη κλιματικών μετά
         βολών , ειδικώς όσον αφορά φαινόμενα θερμοκηπίου λόγω αερίων
         Η βελτίωση , η δοκιμή και ο έλεγχος καταλληλότητας κλι ματολογ ι κών
         μοντέλων προκειμένου να ενισχυθεί π ικανότητά τους να κάνουν προβλέψεις
                                                                              30
 ---pagebreak---                                      - ζτ -
      με αντικειμενικό σκοπό τη βελτίωση της πρόβλεψης κλιματικών μετα¬
      βολών στην Ευρώπη με λεπτομέρειες κατά περιοχές .
      2.2 . 0     παγκόσμιος κύκλος του άνθρακα
      Πολυεπ ι στημον ι κή έρευνα του παγκάκιου κύκλου  του άνθρακα περιλαμβανο-
      μένων ζητημάτων γεωολογίας , γεωχημείας και κατάστρωσης μοντέλων . Με
      την εργασία αυτή αναμένεται να ’προαφερθε ί ουσιαστική συμβολή οτην
      κατανόησή μας για τις πηγές και καταβόθρες        διοξειδίου του άνθρακα ,
      ε ι δ ι κώς ενόψε ι του προσδτορισμού μελλοντικών επιπέδων διοξειδίου
      του άνθρακα στην ατμόσφαιρα .
     2.3 . Διεργασίες οτην επιφάνεια της γης
     Παρατήρηση και μοντέλα περιγραφής των χαρακτηριστικών της γήινης
     επιφάνειας , τα οποία υπαγορεύουν τις ροές ενέργειας , μάζας και ορμής
     μεταξύ εδάφους και ατμόσφαιρας .
     2.4 . Κλιματικές πτυχές των μεταβολών των όζοντος και αλληλεπιδράσεις
               τροπόσφα ι ρας - στρατόσφα ι ρας
     Συλλογή δεδομένων και μελέτες κατάστρωσης μοντέλων για τη διερεύνηση
     των σχέσεων μεταξύ κλίματος και μεταβολών στις συγκεντρώσεις όζοντος .
     Η ερευνητική εργασία στο ζήτημα αυτό είναι συμπληρωματική προς την
     έρευνα με αντικείμενο τη στρατοαφαιρική χημεία που προβλέπεται στο
     πρόγραμμα 5ΤΕΡ και θα υλοποιηθεί από κοινού .
     2.5 . Αλληλεπιδράσεις νεφών - ακτινοβολίας
     Μελέτη και κατάστρωση μοντέλων περιγραφής του ρόλου των νεφών στη
     μεταφορά ενέργειας και μαζών εντός του κλιματικού συστήματος .
     2.6 . Κυκλοφορία - στους ωκεανούς και ατμοσφαιρικά - θαλάσσια ρεύματα
     Μελέτες κυκλοφορίας στους ωκεανούς για κατάστρωση κλ ι ματολογ ικών
     μοντέλων , ειδικώς όσον αφορά την απορροφητικότητα διοξειδίου του
     άνθρακα σε σχέση με τη θερμοκρασία του νερού των ωκεανών .
     2.7 . Κρυοσφα ι ρ ι κές διεργασίες
    Μοντέλα περιγραφής παγοπλακών , προκειμένου να κατανοηθεί ο σχηματι ¬
    σμός , η σταθερότητα και η εξαφάνισή τους , ειδικώς σε διαδικασίες
     ταχείας τήξης των πάγων .
3 . ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 3 : ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΧΕΤΙΚΟΙ
    ΜΕ ΤΟ ΚΛΙΜΑ
    Γενικός στόχος : Να γίνουν κατανοητές οι συνέπειες τις οποίες επάγουν
    κλιματικοί και υδρογεωολογ ι κο ί παράγοντες , ειδικώς δε κλιματικές μετα¬
    βολές , σε διάφορα στοιχεία του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος .
    3.1 . Μεταβολή της στάθμης της θάλασσας
     Έρευνα με αντικείμενο τους κλιματικούς και γεωλογικούς παράγοντες
    που προσδιορίζουν τυχόν μελλοντική μεταβολή της στάθμης της θάλασ¬
    σας , κινδύνους εφόρμησης υδάτων λόγω θύελλας στις ευρωπαϊκές ακτές ,
    καθώς και επιπτώσεις από την ανύψωση της στάθμης της θάλασσας που
    πρέπει να αναμένονται για φυσικά οικοσυστήματα και χρήσεις παράκτιων
    γαιών στην Ευρώπη .
                                                                                31
 ---pagebreak---                                   - 28 -
      3.2 . Κλιματικές .επι πτώσεις σε γήινους και υδατικούς ττόροος
      Εκτϊμηοη των διαταραχών τις οποίες θα μπορούσαν να υπάγουν κλιματι ¬
      κές μεταβολές στις σύνθετες σχέσεις μεταξύ βλάστησης και εδαφικών
      παραμέτρων . Οι επιπτώσεις του αυξανόμενου διοξειδίου του άνθρακα
      υπό συνθήκες μεταβαλλόμενου κλίματος για τα δάση και τ ι ςεκαλλ ι έργε ι ες
      της Ευρώπης .
      Μοντέλα ικανά να περιγράφουν τα χαρακτηριστικά των συνεπειών των
      κλιματικών μεταβολών οε υδρολογικά συστήματα διατιθέμενα       επιφανεια¬
     κά και υπόγεια νερά ).
     3.3 . Υποβάθμιση και ερήμοση της ευρωπαϊκής γης σε συνθήκες μεταβαλ¬
            λόμενου κλίματος
     Συνέπειες κλιματικών και μετεωρολογικών παραγόντων στη διάβρωση των
     εδαφών , ετδικώς σε - περιοχές στο εσωτερικό της Ευρώπης όπου η υποβάθ -
     μιση αυτή έχει οδηγήσει σε συνθήκες όμοιες με ερημικές .
     3.4 . Αστάθεια και διάβρωση φυσικών κλιτύων
     Φυσικοί και ανθρώπινοι παράγοντες οδηγούντες στη διάβρωση καΐ'αστά-
     θεια φυσικών κλιτύων , σε βαθμό που να μπορεί να προκαλέσει μεγάλης
     κλίμακας καταστροφικές κατολισθήσεις . Χαρτογράφηση απειλούμενων
     περιοχών , κατάταξη διεργασιών - αστάθειας σε σχέση με το κλίμα,
     λΐ'θολογία , γεωλογική δομή , μορφολογία , ενεργός διάβρωση . Να ανα¬
     πτυχθούν μέθοδοι πρόληψης , ελέγχου και αποκατάστασης .
     3.5 . θύελλες και πλημμύρες
     Κατανόηση , πρόληψη και άμβλυνση των κινδύνων που συνδέονται με πλημ ¬
     μύρες και σχετικές καταστροφές . Μέθοδοι και μεθοδολογίες για τη με¬
     λέτη , πρόβλεψη και έλεγχο πλημμυρών και γτα την εκτίμηση του κινδύνου
     πλημμύρας . Εξακρίβωση του τρόπου κατά τον οποίο οι πρακτικές στις
     χρήσεις γης και τα ανθρώπινα έργα έχουν δημιουργήσει συνθήκες ευνοϊ ¬
    κές για την εμφάνιση ή την επίταση πλημμυρών . Εφαρμογή δεδομένων
    από ραδιοεντοπιστές και τεχνητούς δορυφόρους για την πρόβλεψη και
     παρακολούθηση της πορείας ισχυρών θυελλών και για τη βελτίωση των
    υδρολογικών μοντέλων με τα οποία περί γράφεται η : συμπεριφορά της
    απορροής .
    3.6 . Ταχέως εξαπλούμενες πυρκαγιές
    Κατανόηση των συνθηκών που ευνοούν ή αποτρέπουν την εμφάνιση και
    εξάπλωση δασικών πυρκαγιών ( βιομάζα οικοσυστημάτων , σύνθεση της
   βλάστησης , ιδιότητες των προερχόμενων από τη βλάστηση καυσίμων
    υλών ).    Ανάπτυξη μεθόδων για πρόβλεψη της σοβαρότητας και συχνότη¬
    τας των πυρκαγιών .
4 . ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 4 : ΣΕΙΣΜΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ
    Γενικοί στόχοι : Να αναπτυχθούν και βελτιωθούν τα μέσα πρόβλεψης ,
    πρόληψης και άμβλυνσης του σεισμικού κινδύνου στην Ευρώπη, όχι
    μόνο σε σεισμογενείς περιοχές , αλλά επίσης και στις χαμηλής σει ¬
    σμικότητας , όπου παρόλα αυτά υπάρχουν αντικείμενα υψηλής επικινδυ-
    νότητας βιομηχανικές μονάδες και σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής ,
    φράγματα , κλπ .).
    4.1 . Γεωδυναμικές μετρήσεις
      Ερευνα και ανάλυση δεδομένων αναφορικά με διάφορα ζητήματα της κίνη-
    °Πζ τ ηζ γης κατά τη διάρκεια ισχυρών σεισμών ( επττάχυνση και ταχύτητα
    της γης ).
                                                                                32
 ---pagebreak---                                           29 -
      4.2 . Ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων και υπηρεσίες παροχής πληροφοριών
      Δημιουργία ευρωπαϊκών μονάδων ( δικτυομένων κέντρων δεδομένων ) για
      τη συγκέντρωση και ανταλλαγή σχετικών δεδομένων και για τη . διάδοση
      επεξεργασμένων πληροφοριών στις πολιτικές αρχές , τα μέσα του τύπου
      και το ευρό κοινό , όσον'αφορά τις υπό εκτέλεση δραστηριότητες σχετι ¬
      κά με τους σεισμούς .
      4.3 . Πολυεπ ι στημον ι κές μελέτες πρόβλεψης σεισμών
      Εξακρίβωση και χαρτογράφηση τόσο σεισμολογικων όσο και μι σεισμολογικων προ¬
      δρόμων των σεισμών , όπως μακρόχρονη τάξη και σεισμικά κενά, διακυμάνσεις
      στα σχήματα σε ι σμ-υκότητας , εντοπισμός και χαρτογράφηση ενεργών
      γεωλογικών σφαλμάτων , γεωφυσικοί πρόδρομοτ ( π.χ . γεωηλεκτρι κοί
      γεωμαγνητικοί , ηλεκτροτελλουρικοΐ, βαρύτητα )" υπόγεια νερά και εκπο¬
      μπές αερίων , αλλοίωση της μορφής του εδάφουςμ. κλπ .
      4.4 . Εκτίμηση επ ι κ ι νδυνότητας περ ι λαμβανομένων μεθόδων αξιολόγησης
             του σεισμοπαθούς χαρακτήρα               του στεγαστικοό αποθέματος ,
             των σωστικών μέσων , των ιστορικών κτιρίων και μνημείων
      Μελέτες εκτίμησης          της σε ι σμοπάθε ι ας με      βάση αναλύσεις περα¬
      σμένων ζημιών .       Μελέτες διαφόρων τύπων κατασκευών για την εκτίμηση
      λειτουργιών όσον αφορά           τη σε ι σμοπάθε ι α . Εξέταση αντικειμένων
      πουεκτί θενται σε σεισμικούς κινδύνους και μελέτες επιπτώσεων για τα ·
      επακόλουθα των σεισμών .        Μελέτη της αποτελεσματ ι κότητας υφισταμένων
      κωδίκων και κανον τομών .
     4.5 . Συγκρότηση επιχειρησιακής ομάδας για αποστολές επιστημονικού
            ενδιαφέροντος     μετά από καταστρεπτικό σεισμό
     Σύσταση σώματος εθελοντών επιστημόνων που κινητοποιούνται ταχέως
     και μεταβαίνουν σε αποστολές επιστημονικού ενδιαφέροντος σε σύντομο
     διάστημα μετά από καταστρεπτικό σεισμό .
Δ)   ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
     Συνεργασία ή κοινός συντονισμός επιλεγμένων δραστηριοτήτων , προβλέπε-
     ται πρώτα απ' όλα με το-πρόγραμμα 5ΤΕΡ π-χ . στο πεδίο της έρευνας με
     αντικείμενο την εξάντληση του όζοντος της στρατόσφαιρας .
     Προβλέπεται επίσης συνεργασία με το πρόγραμμα τηλεαν ί χνευσης του ΚΚΕρ ,
     πιθανώς στο πλαίσιο της συντονιστικής δράσης των διαστημικών δραστη¬
     ριοτήτων της ΓΔ XII * με τη ΓΔ VI όσον αφορά ' τ ι ς δασικές πυρκαγιές "
     με τη ΓΔ XI όσον αφορά το πρόγραμμα ΟΟΚΙΝΕ και την ανάλυση των δυνα¬
     τοτήτων ανάπτυξης πολιτικής γιατην αντιμετώπιση των επιπτώσεων των
     προβλεπόμενων κλιματικών μεταβολών , με τις ΓΔ ΧΙΙ / Ε-5 και ΓΔ XVII
     όσον αφορά τη σχέση μεταξύ ενεργειακών πολιτικών και κλιματικών με¬
     ταβολών .
 Ε ) ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ      ΤΡΙΤΑ ΚΡΑΤΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΜΣ      ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
     Το πρόγραμμα είναι ανοικτό στη συνεργασία με κράτη που δεν είναι
     μέλη της Κοινότητας μέσω της οργανωτικής δομής 005Τ . Ήδη υφίσταται
     συμφωνία συνεργασίας με την Ελβετία . Αναπτύσσεται ανεπίσημη συνεργα¬
     σία με τοι Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ ( πρόγραμμα για το ΟΟ^). Παρό¬
     μοιοι δεσμοί αναπτύσσονται με τον Καναδά και , όσον αφορά την έρευνα
     με αντικείμενο τα κλίματα του παρελθόντος , με το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα
     Επ ι στημών .
                                                                                33
 ---pagebreak---                                         зо -
       Το ΕΡΟΟΗ καλύπτει επίοης μεγάλο τμήμα των ερεονητικών θεμάτων που
       προβλέπονται οτο πρόγραμμα Ι6ΒΡ, τούτο 6ε θα πρέπει να αποτελέοει
       τη βάση για μελλοντικούς δεσμούς και συνεργασία με το εν 1 λόγω
       πρόγραμμα .
       Παρόμοια παρατήρηση ισχύει για το Παγκόσμιο Ερευνητικό Πρόγραμμα
       σχετικά με το κλίμα και το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Κλιματικών επιπτώσεων .
ΣΤ )   ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Το ΕΡΟΟΗ θα υλοποιηθεί με διαφόρους τρόπους .
 ( α) Η ερευνητική εργασία       θα υποστηριχθεί μέ :
       (1 )    Ερευνητικές εργασίες μέσω συμβάσεων κοινής δαπάνης , όπου θα
              χρηματοδοτηθούν ευρωπαϊκά σχέδια διακρατικού χαρακτήρα "
       ( Π ) Δραστηριότητες συντονισμού, μέσω της - δ ι ατήρησης των συγκροτη¬
              μένων ομάδων ευρωπαίων επιστημόνων , για να ενισχυθεί η συνερ¬
              γασία ως επί το πλε ιστόν μεταξύ ομάδων που δεν λαμβάνουν κον ¬
              δύλια από την ΕΚ για την εκτέλεση έρευνας . Ορισμένες από τις
              ανωτέρω δραστηριότητες πιθανώς να ενισχυθούν με ερευνητικές
              συμβάσεις για την υποστήριξη καίριων σχεδίων σε συναφείς
              τομείς .
( β)  Δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης θα επιδιωχθούν μέ :
      (1 )    Την ενίσχυση    της ήδη συσταθείσας Ευρωπαϊκής Σχολής Κλιματολο¬
              γίας και Κινδύνων Φυσικών Καταστροφών , μέσω ετήσιων ή εξαμηνι ¬
              αίων κύκλων μαθημάτων σε επιλεγμένα συναφή θέματα, που θα διενερ-
              γηθούν σε συνεργασία με διάφορα ευρωπαϊκά ερευνητικά ιδρύματα "
      ( 'Γι ) Κλαδικές υποτροφίες για ευρωπαίους προπτυχιακούς ή μεταπτυχιακούς
              φοιτητές σε πεδία σχετικά με την κλιματολογία και τους κινδύνους
              φυσικών καταστροφών "
      ( Τι'ι)Τη    δημοσίευση   σειράς βιβλίων και μονογραφιών που πραγματεύονται
              σημαντικά θέματα σχετικά με τους ερευνητικούς τομείς του προγράμ¬
              ματος και ανταποκρ ί νοντα ι στις ανάγκες διαφόρων τύπων ενδιαφερο¬
              μένων ακροατηρίων .
                                                                                34
 ---pagebreak---                                                                                1
                                     ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
         για τη θέσπιση δύο ειδικών προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον
                                         τομέα του Περί βάλλοντος
                  5ΤΕΡ :  Επιστήμη και τεχνολογι'α για προστασΓα του περιβάλλοντος
                  ΕΡΟΟΗ : Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικει'μενο την κλιματολογι'α      και    τους
                          κινδύνους φυσικών καταστροφών 1989 - 1992
 ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
  Έχοντας υπόψη ,
 τη    συνθήκη       για την   Γδρυση   της  Ευρωπαϊκής   Οικονομικής Κοινότητας και  ιδι'ως το
 άρθρο 1 30 ο παράγραφος 2 ,
                               . (1)
 την πρόταση της Επιτροπής
                                                   ( 2)
σε συνεργασΓα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
                                               . ε
 τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
                                                          . ( 3)
 Εκτιμώντας :
ότι το άρθρο 130 I της συνθήκης ορι'ζει ότι η υλοπο Γηση του προγράμματος-πλα ι σ ι'ου
γΓνεται μέσω ειδικών προγραμμάτων που αναπτύσσονται στο εσωτερικό κάθε δράσης·
( 1 )
       EE C . . .
( 2 ) EE C
( 3)
                                                                                35
       EE C. ..
 ---pagebreak---                                                                                2
 ότι το Συμβούλιο με την απόφαση 87 / 516 / Ευρατόμ , ΕΟΚ ( 4 ),             έχει θεσπίσει
 πρόγραμμα-πλαίσιο         κοινοτικών      , ενεργειών         οτον    τομέα    της   έρευνας       και
 τεχνολογικής ανάπτυξης ( 1987-1991 ) στο οποίο προβλέπονται μεταξύ άλλων δραστηριότητες
 στον τομέα του περιβάλλοντος *
ότι για την επιλογή κοινοτικών δράσεων το πρόγραμμα-πλαίσιο ορίζει κριτήρια στα οποία
συγκαταλέγεται        η  συμβολή στην     ενίσχυση της οικονομικής και          κοινωνικής συνοχής        της
Κοινότητας , συμβαδίζοντας με την επιδίωξη επιστημονικής και τεχνικής στάθμης *
ότι το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτη'των και οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών
  που συνήλθαν στα πλαίσια     του Συμβουλίου       εδήλωσαν στο ψήφισμά τους της 19ης Οκτωβρίου
       (5 )
1987            σχετικά με τη συνέχιση και υλοποίηση πολιτικής και προγράμματος δράσης
; των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στοντομέα του περιβάλλοντος (1987-1992) ότι η βελτίωση των επι στίχον ικών
βάσεων      της πολιτικής στον       τομέα του περιβάλλοντος ,          μεταξύ άλλων μέσω κατάλληλων
ερευνητικών          προγραμμάτων ,     αποτελούσε     ένα   από    τους   τομείς   προτεραιότητας       της
κοινοτικής δράσης *
ότι   θα ήταν επωφελής η συμμετοχή ορισμένων ευρωπαϊκών τρίτων κρατών σε κοινοτικό
πρόγραμμα Ε&Α στον τομέα του περιβάλλοντος *
ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας ( ΟΚΕδΤ ),
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ      :
                                                   Άρθρο 1
Θεσπίζονται       δύο   ειδικά   προγράμματα      έρευνας    και    τεχνολογικής    ανάπτυξης       για  την
Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα στον τομέα του περιβάλλοντος ,                    όπως καθορίζονται στο
Παράρτημα , για τετραετή περίοδο από .
                                                                                36
     ΕΕ ί 302 , της 24.10.1987, σ. 1 .
     ΕΕ      328 , της 07.12 . 1987, 0.1.
 ---pagebreak---                                                                                3
                                                                     t
                                                   Άρθρο 2
 Το ποσό που κρίνεται αναγκαι'ο για την εκτέλεση των δύο προγραμμάτων ανέρχεται σε 115
 εκατ . ΕΟυ , συμπερι λαμ|3ανομένων δαπανών προσωπικού 30 ατόμων , με την έξης κατανομή :
- 5ΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περί βάλλοντος ) 75 εκατ .              ΕΟΙΙ .
    ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο    την   κλιματολογία  και    τους  κινδύνους      φυσικών
      καταστροφών ) 40 εκατ . ΕΟυ .
                                                   Άρθρο   3
Στο παράρτημα παρατίθενται λεπτομερείς κανόνες για την υλοποίηση των προγραμμάτων και
για το ποσοστό της κοινοτικής χρηματικής συμμετοχής .
                                                  Άρθρο 4
1.       Κατά το τρίτο έτος υλοποίησης των προγραμμάτων , η Επιτροπή            . τα επανεξετάζει και
          υποβάλλει έκθεση αποτελεσμάτων στο Συμβούλιο και               στο Ευρωπαϊκό
        Κοινοβούλιο σε συνδυασμό ,        αν είναι ανάγκη ,    με τυχόν προτάσεις τροποποίησης ή
       παράτασης .
2 . Διενεργείται            αξιολόγηση των επ ι τευχθέντων αποτελεσμάτων από την Επιτροπή και η
       σχετική έκθεση υποβάλλεται οτο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο .
3.     Οι ανωτέρω εκθέσεις συντάσσονται          σε συσχετισμό με τους στόχους που παρατίθενται
       στο παραρτημα και σύμφωνα Με τις διατάξεις του άρθρου -2 παράγραφος 2 της απόφασης
        87 / 516 / Ευρατόμ , ΕΟΚ σχετικά με το πρόγραμμα- πλαίσιο .
                                                   Άρθρο 5
1.     Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την            εκτέλεση των δύο προγραμμάτων και κατά την
       υλοποίησή      τους   υποβοηθείται   από   τη   Συμβουλευτική   επιτροπή    διαχείρισης        και
       συντονισμού ( ΕΛΣ ) για το περιβάλλον και την κλιματολογία ,          η οποία συγκροτήθηκε με
       την απόφαση 84 / 338 / Ευρατόμ , ΕΚΑΧ , ΕΟΚ του Συμβουλίου    ( 6 ).
                                                                                37
 ( 6 ) EE L 177 , 4.7.1984 , o . 25
 ---pagebreak---   2.   Οι συμβάσεις που    συνάπτει    η       Επιτροπή ρυθμίζουν τα δικαιώματα και τις
      υποχρεώσεις κάθε μέρους , συμπεριλαμβανομένων των μεθόδων διάδοσης , προστασίας και
      αξιοποίησης των καρπών της έρευνας .
                                           Άρθρο 6
 1.   Σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ της Συνθήκης              η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να
      διαπραγματεύεται συμφωνίες με διεθνείς οργανισμούς και τρίτα κράτη , ιδιαίτερα με
      όσες χώρες συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της επιστημονικής και
      τεχνικής έρευνας ( 0Ο5Τ ), και όσες έχουν συνάψει συμφωνίες που ορίζουν το πλαίσιο
      της επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με την Κοινότητα, προκειμένου να
     συμπράξουν καθ “ολοκληρία ή εν μέρει στα προγράμματα .
2.   Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν συναφθεί συμφωνίες που ορίζουν το πλαίσιο
     της επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας μεταξύ τρίτων κρατών και των Ευρωπαϊκών
     Κοι νοτήτων , οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένοι στα κράτη
     αυτα   μπορούν να συμμετέχουν σε σχέδιο που έχει αναληφθεί στο πλαίσιο τω/ παρόντων
     προγραμμάτων .
                                           Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη .
 Βρυξέλλες                                                   Για το Συμβούλιο
                                                                 0 Πρόεδρος
 ---pagebreak---                                              1
                                                                         ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
                                                                         e
                                          I.   ΣΤΟΧΟΙ
Τα περί βαλλοντ ι κά θέματα υπό οιανδήποτε μορφή , είτε ως ατμοσφαιρική ρύπανση , ποιότητα
των υπόγειων νερών ή φαινόμενο θερμοκηπίου , εισχωρούν σχεδόν σε κάθε πτυχή της ζωής
του ανθρώπου . Τούτο αντανακλάται στους τρεις κοινούς στόχους των προγραμμάτων , του
δΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογία για προστασία του περιβάλλοντος ) και του ΕΡΟΟΗ
( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία και τους κινδύνους φυσικών
καταστροφών ), δηλαδή :
      η παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης για την περιβαλλοντική πολιτική
     της Κοινότητας και για άλλες σχετικές κοινοτικές πολιτικές όπως στους τομείς της
     ενέργειας , της βιομηχανίας και της βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες , τόσο
     για την επίλυση βραχυπρόθεσμων ζητημάτων πολιτικής όσο και για τη μεσοπρόθεσμη και
     μακροπρόθεσμη διαμόρφωση πολιτικών για μέτρα πρόληψης και πρόνοιας .
     η περαιτέρω βελτίωση της παραγωγικότητας της συνολικής ερευνητικής προσπάθειας
     στην Κοινότητα , η μείωση των επικαλύψεων και η εξακρίβωση κενών , μέσω του
     συντονισμού των εθνικών προγραμμάτων Ε & Α στον τομέα του περιβάλλοντος "
     η προώθηση της συνολικής επιστημονικής και τεχνικής στάθμης στον τομέα του
     περιβάλλοντος ως συμβολή στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της
     Κοινότητας , επειδή η ικανότητα για Ε&Α στο ανώτατο επίπεδο σε όλο τον κοινοτικό
     χώρο αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για την αρμονική της ανάπτυξη .
                                                                                39
 ---pagebreak---                                               - 2 -
                                        II . ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
 5ΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογι'α για προστασία του περιβάλλοντος )
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 1 :    ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΟΥ
                           1.1 . Ανάπτυξη βιολογικών δεικτών εκθέσεως και
                                  προκλι νικών επιδράσεων
                           1.2 . Ανάπτυξη της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας
                                  στην Ευρωπαίκή Κοινότητα
                           1.3 . Ποιότητα του αέρα των εσωτερικών χώρων και
                                  επιπτώσεις της στον άνθρωπο
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 2 :    ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ
                           2.1 . Σύνταξη και επικύρωση πρωτοκόλλων στο πλαίσιο
                                  της οδηγίας 79 / 831 / ΕΟΚ για την εκτίμηση των
                                  κινδύνων για την υγεία
                           2.2 . Εναλλακτικές λύσεις όσον αφορά τη χρήση
                                  ζώων σε δοκιμασίες χημικών ουσιών
                           2.3 . Διαδικασίες εκτίμησης για την αβιοτική αποικο¬
                                 δόμηση των χημικών ουσιών
                          2.4 . Έρευνα για την εκτίμηση των οικολογικών
                                 επιπτώσεων των χημικών ουσιών
                          2.5 . Τελειοποίηση και εφαρμογή           των   ποσοτικών σχέσεων
                                 δομής /δραστηριότητας ( 05ΑΚ )
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 3 ;    ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ
                          3.1 . Τροποσφαι ρική χημεία , ουμπερι λαμβανομένης
                                 της ανάλυσης , της προέλευσης , της μεταφοράς
                                 και εναπόθεσης ρύπων και άλλων
                                 αεροφερόμενων ουσιών
                          3.2 . Στρατοσφαιρική χημεία , μείωση του όζοντος
                                 και συναφή θέματα
                          3.3 . Επιπτώσεις της ρύπανσης του αέρα στα χερσαία
                                 και υδατικά οικοσυστήματα
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 4 :    ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΝ ΥΔΑΤΟΝ
                          4.1 . Ανάλυση και μετατροπή των ρύπων
                          4.2 . Επιπτώσεις ρύπων
                                                                                40
 ---pagebreak---  ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΙ ΤΟΙΊΕΑΓ 5 :  ΠΡΟΙΤΑΙΙ Α ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔ ΑΤΩΝ
                          5.1 . Προστασία από τους ανόργανους ρύπους
                          5.2 . Προστασία από τους οργανικούς ρύπους
                          5.3 . Επιπτώσεις στη γεωργική και δασοκομική πρακτική
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΙ ΤΟΜΕΑΣ 6 :   ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
                          6.1 . Χερσαία οικοσυστήματα
                         6.2 . Υδατικά και παράκτια οικοσυστήματα ( συμπεριλαμβα¬
                                νομένων των υγρότοπυν )
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 7 :   ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ
                         ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
                         7.1 Εκτίμηση των μηχανισμών της υποβάθμισης
                         7.2 . Κρίσιμοι περιβαλλοντικοί παράγοντες
                         7.3 . Εκτίμηση ζημιών
                         7.4 . Χαρακτηρισμός υλικών
                         7.5 . Τεχνικές συντήρησης
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 8 :   ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
                         8.1 . Έρευνα αποβλήτων
                         8.2 . Μείωση εκπομπών
                         8.3 . Καθαρές τεχνολογίες
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 9 :   ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ
                         9.1 . Φυσικά και χημικά φαινόμενα
                         9.2 . Τεχνολογίες πρόληψης ατυχημάτων
                         9.3 . Αξιολόγηση και διαχείριση κινδύνου
 ---pagebreak---                                              - 4 -
 ΕΚΡΟΗ ( Ευρωπαϊκό  πρόγραμμα με     αντικείμενο     την  κλιματολογία και      τους κινδύνους
φυσικών καταστροφών ^
 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΙ ΤΟΜΕΑΣ 1 :   ΚΛΙΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ
                          1.1 . Μοντέλα περιγραφής ακραίων καταστάσεων
                          1.2 . Μεταβατική συμπεριφορά του ευρωπαϊκού κλίματος :
                                 δεδομένα και κατασκευή μοντέλων
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 2 :   ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΤΕΛΑ
                         2.1 . Ανίχνευση , μοντέλα περιγραφής και πρόβλεψη
                                κλιματικών μεταβολών , ειδικώς όσον αφορά φαινόμενα
                                θερμοκηπίου λόγω αερίων
                         2.2 . 0 παγκόσμιος κύκλος του άνθρακα
                         2.3 . Διεργασίες στην επιφάνεια της γης
                         2.4 . Κλιματικές πτυχές των μεταβολών του όζοντος και
                                αλληλεπ ι δράσε ι ς τροπόσφα ι ρας-στρατόσφα ι ρας
                         2.5 . Αλληλεπιδράσεις νεφρών-ακτι νοβολίας
                         2.6 . Κυκλοφορία στους ωκεανούς και ατμοσφαιρικά
                                θαλάσσια ρεύματα
                         2.7 . Κρυοσφαιρικές διεργασίες
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 3 :   ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΤΟ ΚΛΙΜΑ
                         3.1 . Μεταβολή της στάθμης της θάλασσας
                         3.2 . Κλιματικές επιπτώσεις σε γήινους και υδατικούς πόρους
                         3.3 . Υποβάθμιση και ερήμωση της ευρωπαϊκής γης σε συνθήκες
                                μεταβαλλόμενου κλίματος
                         3.4 . Αστάθεια και διάβρωση φυσικών κλιτύων
                         3.5 . θύελλες και πλημμύρες
                         3.6 . Ταχέως εζαπλούμενες πυρκαγιές
                                                                                42
 ---pagebreak---                                           - 5 -
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΙ ΤΟΜΕΑ ! 4 : ΙΕΙΙΜΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ
                        4.1 . Γεωδυναμικές μετρήσεις
                        4.2 . Ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων και υπηρεσίες
                              παροχής πληροφοριών
                        4.3 . Πολυεπ ι στημον ι κές μελέτες πρόβλεψης σεισμών
                        4.4 . Εκτίμηση επ ι κ ι νδυνότητας , περί λαμβανομένων μεθόδων
                              αξιολόγησης του σεισμοπαθούς χαρακτήρα του οτεγαστικού
                              αποθέματος , των σωστικών μέσων , των ιστορικών κτι ¬
                              ρίων και μνημείων
                        4.5 . Συγκρότηση επιχειρησιακής ομάδας για αποστολές επιστη ¬
                              μονικού ενδιαφέροντος μετά από καταστρεπτικό σεισμό
                                                                                43
 ---pagebreak---                                            - 6 -
                                          III . ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
 Τα προγράμματα θα υλοποιηθούν μέσω ( ΐ ) ερευνητικών συμβάσεων κοινής δαπάνης , ( ϊί )
 εναρμονισμένων δράσεων ,    ( ί'ιί ) δραστηριοτήτων συντονισμού,     ( ίν) δραστηριοτήτων
 εκπαίδευσης και κατάρτισης και ( ν ) μελετών και εκτιμήσεων .
 Τα προγράμματα είναι ανοικτά σε πανεπιστήμια ,            ερευνητικούς οργανισμούς και
βιομηχανικές εταιρίες , συμπεριλαμβανομένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων , μεμονωμένων
ατόμων ή οποιοσδήποτε συνδυασμού των ανωτέρω φορέων που είναι εγκατεστημένοι στην
Κοινότητα . Κατά κανόνα τα σχέδια πρέπει να είναι διακρατικού χαρακτήρα .
Η σύμπραξη και ανάμειξη τρίτων κρατών ,      διεθνών και εθνικών οργανισμών θα στηρίζεται
στο κριτήριο του αμοιβαίου οφέλους .        Στην περίπτωση ευρωπαϊκών τρίτων κρατών , η
σύμπραξη και συμμετοχή τους θα καθίσταται δυνατή μέσω του συστήματος ΟΟδΤ και μέσω των
διμερών συμφωνι ών-πλαισίων με χώρες της ΕΖΕΣ .
Για τις συμβάσεις κοινής δαπάνης , η κοινοτική συμμετοχή θα ανέρχεται γενικώς στο 50%
των συνολικών δαπανών , αλλά το ποσοστό αυτό μπορεί να κυμαίνεται σύμφωνα με τη φύση
και το στάδιο ανάπτυξης της έρευνας . Όσον αφορά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα
που διεξάγουν σχέδια, η Κοινότητα μπορεί να αναλάβει μέχρι και ποσοστό 100% των
πρόσθετων σχετικών δαπανών .
                                                                                44
 ---pagebreak---                                                 7
                                   IV . ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Η ανακοίνωση της Εττι τροπής στο Συμβούλιο όσον αφορά κοινοτικό σχέδιο δράσης σχετικά με
την αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης για τα έτη 1987 έως
1991 ( ΟΟΜ(80 ) 60 τελικό ) ορίζει ότι οι στόχοι και τα ορόσημα κάθε ερευνητικού
προγράμματος πρέπει να ει'ναι διατυπωμένα σε ελεγκτή μορφή .
    1.   Πρώτο στόχο των δύο προγραμμάτων αποτελεί” η παροχή επιστημονικής και τεχνικής
        στήριξης στην πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του Περιβάλλοντος και σε
        άλλες συναφει'ς κοινοτικές πολιτικές .
        Λαμβάνοντας υπόψη τους γενικούς στόχους των διακεκριμένων ερευνητικών τομέων
         των προγραμμάτων , τα κριτήρια επιλογής θα πρέπει να συνίσταται στα εξής :
        - η επ ι τελεσθε Γσα επιστημονική και τεχνική προόοδος που συμβάλλει στην επίλυση
           βραχυπρόθεσμων ζητημάτων πολιτικής "
        - η προαγωγή της κατανόησης περιβαλλοντικών διεργασιών ως βάση για
           μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη διαμόρφωση πολιτικών για μέτρα πρόληψης και
           πρόνοιας "
        - η συμβολή στον καθορισμό κανόνων και προτύπων .
    2.  0 συντονισμός των εθνικών προγραμμάτων Ε&Α θα αξιολογηθεί με κριτήρια όπως :
        - η προστιθέμενη αξία λόγω συντονισμού ,      η οποία δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί
           σε ένα μεμονωμένο εθνικό πρόγραμμα "
        - η κατανομή ερευνητικών εργασιών μεταξύ εθνικών προγραμμάτων ως αποτέλεσμα
           του συντονισμού .
                                                                                45
 ---pagebreak---                                   - 8 -
3. Η προώθηση της συνολικής επιστημονικής στάθμης στο χώρο της έρευνας στον τομέα
   του περί βάλλοντος , ως συνεισφορά στην εν Γσχυση της οικονομικής και κοινωνικής
   συνοχής της Κοινότητας , θα αξιολογηθεί" με κριτήρια όπως :
   - ο βαθμός διακρατικού χαρακτήρα των ερευνητικών σχεδίων "
   - η συμμετοχή σε δραστηριότητες κατάρτισης και εκπαίδευσης "
   - η εφαρμογή των πποκτηθέντων αποτελεσμάτων σε περιοχές της Κοινότητας
     διαφορετικές από εκείνες όπου δ -. εξάχθηκαν οι ερευνητικές εργασίες "
   - η ποιότητα της έρευνας στον τομέα του περιβάλλοντος όπως μετρείται με
     κατάλληλες βι βλιομετρικές μελέτες .
                                                                            46
 ---pagebreak---                                   ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
                              ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ε&Α
                               ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
                          ( Έμμεσες και εναρμονισμένες δράσεις )
                                         1989-1992
ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟΥ :      1.3 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Κονδύλιο του προϋπολογισμού : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ                               Άρθρο : 731
                                                                        Θέση :    7314
                                                      Προυπολογ ι σμός
Ονομασ Γα                                               ( σε  ΜΕΘυ )    Προσωπ ι κό
3ΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογι'α για
     προστασι'α του περιβάλλοντος )                          75              20
ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντι -
      κει'μενο την κλ ι ματολογ Γα και
       τους κινδύνους φυσικών καταστροφών )                  40             10
                                         Σύνολο            115                 30
                                                                                47
 ---pagebreak---                                    ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
 1.     Συνολικό κόοτος σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος :
        ( εκατομμύρια ΕΟυ )
             - Από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας : 115.000
             - Από άλλους τομείς σε εθνικό επίπεδο : 105.541
 1.1 α ) Πιστώσεις υποχρεώσεων
                                               1989       1990      1991    1992     Σύνολο
     Προσωπ ι κό                                  0,215 *   0,652 *   2,675   2,785    6,327
     Δαπάνες διοικ .
     λειτουργίας                                  0,415     0,432     1,120   1,165    3,132
      Συμβάσεις                                   9,870    55,416    19,205  21,050  105,541
     Σύνολο                                      10,500    56,500    23,000  25,000  115,000
     β ) Πιστώσεις πληρωμών
                                  1989          1990      1991  '   1992    1993    Σύνολο
     Προσωπικό                       0,215        0,652     2,675     2,785   -
                                                                                6,327
     Δαπάνες διοικ .
     λει τουργίας                    0,415        0,432     1,120     1,165   -
                                                                                3,132
     Συμβάσεις                       2,370       24,416    31,205    36,050  11,500 105,541
     Σύνολο                          3,000       25,000    35,000    40,000  11,500 115,000
* Προσωπικό 19 ατόμων < 11 Α ,   2Β , και 6Γ ) καλύπτεται από τα προηγούμενα προγράμματα για τα
   έτη 1989 και 1990 και θα μεταφερθεί στα νέα προγράμματα ως έξης :
     STEP - 8A , 2B , 5r
     EP0CH - 3A , 1T
                                                                                48
 ---pagebreak---                                    ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
1.  ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
    δΤΕΡ ( Επιστήμη και τεχνολογΓα για προστασία του περιβάλλοντος ).
2.  ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ
     Άρθρο 130 0 .
3.  ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
    Το 5ΤΕΡ αποτελεί συνέχεια και επέκταση του εκτελοΰμενου 4ου Ερευνητικού
    Προγράμματος στον τομέα του Περιβάλλοντος ( 1986-1990 ). Καλύπτει ολόκληρο το φάσμα
    ερευνητικών θεμάτων που περί γράφοντα ι στο Κεφάλαιο 1.3 του προγράμματος-πλα ιοίου
    στα πεδία δράσης " Προστασία του Περιβάλλοντος ",            " Πολιτιστική Κληρονομιά",
    " Μείζονες Τεχνολογικοί Κίνδυνοι " και " Πυρασφάλεια".
    Το πρόγραμμα έχει τους έξης κύριους στόχους :
   α ) να προσφέρει επιστημονικά και τεχνικά δεδομένα για τη στήριξή της κοινοτικής
        πολίτικης στον τομέα του περιβάλλοντος”
   β ) να αντιμετωπίσει πιο μακροπρόθεσμα περιβαλλοντικά προβλήματα, προλε ι αίνοντας
        τοιουτοτρόπως το έδαφος για την ανάπτυξη πολιτικών για μέτρα πρόληψης και
        πρόνοιας , λαμβάνοντας υπόψη προβλεπτές περιβαλλοντικές τάσεις και να παράσχει
        τα μέσα για την αξιολόγηση της αποτελεσματ ι κότητας των σημερινών πολιτικών στον
        τομέα του περιβάλλοντος”
   γ ) να χρησιμεύσει ως όργανο για την περαιτέρω ενίσχυση , σε κοινοτικό επίπεδο , του
        συντονισμού     των    εθνικών    ερευνητικών   δραστηριοτήτων    στον  τομέα   του
        περιβάλλοντος ,     προκειμένου να βελτιωθεί η παραγωγικότητα της συνολικής
        προσπάθειας μέσω της ενθάρρυνσης κοινών σχεδίων , της εξάλειψης των επαναλήψεων
        και της αξιολόγησης των κενών τα οποία δεν καλύπτονται από την έρευνα”
   δ ) να ενισχύσει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα”
   ε ) να συμβάλει στον καθορισμό κανόνων και προτύπων ενόψει της ολοκλήρωσης της
        εσωτερικής αγοράς το 1992”
   στ ) να προωθήσει την επεξεργασία και αξιολόγηση των καρπών της έρευνας στον τομέα
        του περιβάλλοντος προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για ρυθμίσεις και διαχείριση
        του περιβαλλοντικού πλαισίου”
   ζ > να στηρίξει την κατάρτιση σε επιστήμες περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος .
                                                                                49
 ---pagebreak---                                           - 2 -
      Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εννέα ερευνητικούς τομείς :
             1.  Περιβάλλον και υγεία του ανθρώπου *
             2.  Εκτίμηση κινδύνων συνδεδεμένων με χημικές ουσίες *
             3.  Ατμοσφαιρικές διεργασίες και ποιότητα του αέρα *
             4.  Ποιότητα του νερού *
             5.  Προστασία του εδάφους και των υπόγειων νερών *
             6.  Έρευνα οικοσυστημάτων *
             7.  Προστασία και διατήρηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς
             8.  Τεχνολογίες για προστασία του περιβάλλοντος *
             9.  Μείζονες τεχνολογικοί κίνδυνοι και πυρασφάλεια *
4 . ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
    Η βελτίωση των επιστημονικών βάσεων της περιβαλλοντικής πολιτικής αποτελεί ένα από
    τους τομείς προτεραιότητας της κοινοτικής δράσης , όπως καθορίστηκε από το Συμβούλιο
    των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο ψήφισμα για τη συνέχιση και υλοποίηση πολιτικής και
    προγράμματος δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για το περιβάλλον . Η αυξανόμενη
    πολυπλοκότητα και η διασυνοριακή , ή ακόμη και παγκόσμια, φύση των περιβαλλοντικών
    ζητημάτων απαιτεί πολυεθνική ερευνητική προσπάθεια για τη διερεύνηση και επίλυσή
    τους .
                                                                                50
 ---pagebreak---                                                      - 3 -
                                                                    /
 5 . ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΟΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΙΣΤΡΣΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
     ( εκατομμύρια ΕΟυ )
 5.1     Συνολικό κόοτος οε όλη τη διάρκεια του προγράμματος :
         ( εκατομμύρια Είυ )
              - Από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας :     75.000
              - Από άλλους τομει'ς σε εθνικό επίπεδο :     68.978
 5.2 α ) Πιστώσεις υποχρεώσεων
                                               1989       1990     1991       1992           Σύνολο
      Προσωπ i κό                                0,096       0,303    1,775       1,848        4,022
      Δαπάνες διοικ .
      λει τουργίας                               0,265       0,275    0,715       0,745        2,000
      Συμβάσε ι ς                                6,139      35,422   13,010    14,407         68,978
      Σύνολο                                     6,500      36,000   15,500    17,000         75,000
      β ) Πιστώσεις πληρωμών
                                    1989       1990       1991     1992     1993            Σύνολο
     Προσωπ ι κό                      0,096      0,303       1,775    1,848      ..
                                                                                4,022
     Δαπάνες διοικ .
     λειτουργίας                      0,265      0,275       0,715    0,745         π.υ .      2,000
     Συμβάσε ι ς                      1,539     16,422      20,510  23,207       7,300        68,978
     Σύνολο                           1,900     17,000      23,000  25,800       7,300        75,000
5.3 . Μέθοδος υπολογισμού
       α)    Δαπάνες μέσω συμβάσεων
             Οι δαπάνες αυτές καλύπτουν την κοινοτική χρηματική συνεισψορά στις ερευνητικές
             εργασίες που διεξάγονται στο πλαίσιο συμβάσεων κοινής δαπάνης που θα συναφθούν
             με τη βιομηχανία και ερευνητικά ιδρύματα των κρατών μελών .                  Περιλαμβάνουν
             δαπάνες για τις υπηρεσίες εμπειρογνωμόνων που βοηθούν στη διοίκηση του
             προγράμματος .   Περιλαμβάνεται επίσης το κόστος της εξωτερικής αξιολόγησης από
             ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που εκτιμάται στο ύψος των 250.000 Εςυ .
                                                                                51
 ---pagebreak---                                                     - 4 -
           (3 ) Δαπάνες διοικητικής ΧειτουργΓας
                 Οι εν λόγω δαπάνες καλύπτουν το κόστος διοικητικής λειτουργίας ( την επιτροπή
                που υπονοηθεί την Επιτροπή κατά την εκτέλεση του προγράμματος , συνεδριάσεις
                ομάδων εργασίας , διανομή εγγράφων και διάδοση πληροφοριών ), χρήση μέσων
                επεξεργασίας         δεδομένων και     τηλεπικοινωνιών και  άλλες   βοηθητικές
                δραστηριότητες .
           γ ) Κόστος προσωπικού
                Οι ανάγκες για το παρόν πρόγραμμα εκτιμήθηκαν με βάση βοηθητικό προσωπικό ,
                συμβούλους , έξοδα αποστολών και προσωπικό δ ι επόμενο από τον κανονισμό
                                                (1)
                υπηρεσιακής κατάστασης ( ΚΥΠ )
                1 ) το 1989 (ν 2ά )>
                      Καμία ανάγκη για νέο προσωπικό .
                2) για το 1990 ^^
                    4 υπάλληλοι του ΚΥΠ κατηγορίας Α
                    1 υπάλληλος του ΚΥΠ κατηγορίας Γ
                    Το πρόσθετο αυτό προσωπικό θα ζητηθεί στον προϋπολογισμό 1990 .
6.     ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΟΝ ΔΑΠΑΝΟΝ
       Οι αναγκαίες πιστώσεις για την κάλυψη της κοινοτικής συμμετοχής στο παρόν
       πρόγραμμα πρόκειται να εγγραφούν στους μελλοντικούς κοινοτικούς προϋπολογισμούς .
     Το κόστος του νέου προσωπικού κατά το έτος πρόσληψής του υπολογίζεται με συντελεστή
     50% .
     Οι δαπάνες που αφορούν προσωπικό έχουν υπολογιστεί με βάση τα εξής :
     . 93.000 ΕΟϋ ετησίως για υπάλληλο Α
     . 58.000 ΕΟϋ ετησίως για υπάλληλο Β
     . 37.000 ΕΟΙΙ ετησίως για υπάλληλο Γ
      Προσωπικό 15 ατόμων ( 8Α , 2Β, 5Γ ) καλύπτεται από το προηγούμενο πρόγραμμα για τα
      έτη 1989 και 1990 και θα μεταφερθεί στο παρόν πρόγραμμα το 1991 .
( 3)
       Έχει γίνει πρόβλεψη για πληθωρισμό 4% το 1990 .                                  52
 ---pagebreak---                                               5
7. ΤΥΠΟΓ ΕΛΕΓΧΟΥ
   - Διοικητικός       έλεγχος αϊτό τη Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικού ελέγχου όσον αφορά
     την εκτέλεση του προϋπολογισμού .
   - Επιστημονικός έλεγχος από τη Γενική Διεύθυνση Επιστήμης , Έρευνας και Ανάπτυξης .
   - Εττ ι τροπή ΕΔΓ .
   - Έλεγχοι των λογαριασμών από το Ελεγκτικό Γυνέδριο , σύμφωνα με τις διατάξεις της
     Γυνθήκης .
                                                                                53
 ---pagebreak---                              ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
1.  ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
     ΕΠΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμενο την κλιματολογία και τους
             κινδύνους φυσικών καταστροφών ).
2.  ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ
     Άρθρο 130 0 .
3.  ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
    Το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ υποδιαιρείται σε 4 ερευνητικούς τομείς :
    1 . Κλίματα του παρελθόντος και κλιματικές μεταβολές : η μελέτη των κλιματικών
         συνθηκών και μεταβολών όταν η επίδραση του ανθρώπου στο κλίμα ήταν ανύπαρ¬
         κτη ή αμελητέα, για να κατανοηθεί καλύτερα το σύστημα διαμόρφωσης του κλί ¬
         ματος χώρια από τις αλλαγές που προκαλεί ο άνθρωπος . Η αναπαράσταση κλι ¬
         μάτων του παρελθόντος αποτελεί πολύτιμο μέσο για τη δοκιμή της ικανότητας
         μαθηματικών μοντέλων να προσομοιώνουν το πραγματικό κλίμα υπό γνωστές
         συνθήκες .
   2 . Κλιματικές διεργασίες και μοντέλα : για να κατανοηθεί καλύτερα ο μηχανι -
         σμός που διέπει τα διάφορα στοιχεία που συνιστούν το σύστημα διαμόρφωσης
         του κλίματος προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητά μας να προσομοιώνουμε
        και προβλέπουμε κλιματικές μεταβολές .
   3 . Κλιματικές επιπτώσεις και κίνδυνοι σχετικοί με το κλίμα : να κατανοηθούν
        οι συνέπειες που έχουν οι κλιματικοί και υδρογεωλογικοί παράγοντες, ειδι -
        κώς δε κλιματικές μεταβολές , σε διάφορα στοιχεία του ευρωπαϊκού περιβάλ¬
        λοντος ( στάθμη της θαλάσσης, χερσαίοι και υδατικοί πόροι ) και στην εμφά¬
        νιση επικίνδυνων φαινομένων ( κατολισθήσεις , πλημμύρες, ταχέως εξαπλούμενες
        πυρκαγ ι ές ) .
   4 . Σεισμικοί κίνδυνοι : να αναπτυχθούν και βελτιωθούν τα μέσα πρόβλεψης, πρό-
        ληψης και άμβλυνσης του σεισμικού κινδύνου στην Ευρώπη, όχι μόνο σε σεισμο¬
        γενείς περιοχές , αλλά επίσης και στις χαμηλής σεισμικότητας , όπου παρόλα
        αυτά υπάρχουν αντικείμενα υψηλής επ ι κ ι νδυνότητας ( βιομηχανικές μονάδες
        και σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, φράγματα, κλπ .).
   Το πρόγραμμα θα πρέπει να υλοποιηθεί με : ( ι ) έρευνα μέσω συμβάσεων " ( ιι )
   δραστηριότητες συντονισμού " ( ιιι ) εκπαίδευση και κατάρτιση .
   4 . ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
        Οι προβλεπόμενες για τις επόμενες δεκαετίες κλιματικές μεταβολές ως συνέ¬
        πεια των δραστηριοτήτων του ανθρώπου ( καύση ορυκτών καυσίμων, βιομηχανικές
        δραστηριότητες, αποψίλωση των δασών κλπ ) δημιουργούν σοβαρά προβλήματα
        παγκόσμιου χαρακτήρα . Οι επιπτώσεις που πιθανώς να έχουν οι ανωτέρω μετα¬
        βολές στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, κοινωνία και οικονομία μπορεί να είναι
        σοβαρές και πρέπει να εκτιμηθούν προκειμένου να υιοθετηθούν επιλογές πο¬
        λιτικής με μέτρα εξουδετέρωσης , πρόληψης και προσαρμογής .
        Οι κίνδυνοι φυσικών καταστροφών συνιστούν επίσης σοβαρή απειλή για το
        ευρωπαϊκό περιβάλλον και οικονομία . Όλα τα εν λόγω προβλήματα είναι δια¬
        συνοριακής φύσης και απαιτούν πολυεθνική προσέγγιση για την ορθή τους
        επίλυση .
                                                                                54
 ---pagebreak---                                                    - 2 -
 5 . ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕ ! ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
     ( εκατομμύρια ΕΟυ )
 5.1     Συνολικό κόστος σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος :
         ( εκατομμύρια ΕΟυ )
               - Από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας : 40.000
               - Από άλλους τομείς σε εθνικό επίπεδο :   36.563
 5.2 α ) Πιστώσεις υποχρεώσεων
                                              1989       1990      1991      1992       Σύνολο
      Προσωπικό                                  0,119      0,349    0,900      0,937     2,305
      Δαπάνες διοικ .
      λειτουργίας                                0,150      0,157    0,405      0,420     1,132
      Συμβάσεις                                  3,731     19,994    6,195      6,643    36,563
      Σύνολο                                     4,000     20,500    7,500      8,000    40,000
      β ) Πιστώσεις πληρωμών
            Ì
                                    1989      1990       1991     1992     1993       Σύνοί ο
     Προσωπ ι κό                       0,119     0,349      0,900    0,937      -
                                                                                2,305
     Δαπάνες διοικ .
     λει τουργίας                      0,150     0,157      0,405    0,420     π.υ .      1,132
     Συμβάσεις                         0,831     7,994     10,695   12,843      6,700    36,563
     Σύνολο                            1,100     8,500     12,000   14,200      6,700    40,000
5.3 . Μέθοδος υπολογισμού
       α)     Δαπάνες μέσω συμβάσε ων
              Οι δαπάνες αυτές καλύπτουν την κοινοτική χρηματική συνεισφορά στις ερευνητικές
              εργασίες που διεξάγονται στο πλαίσιο συμβάσεων κοινής δαπάνης που θα συναφθούν
              με τη βιομηχανία και ερευνητικά ιδρύματα των κρατών μελών .            Περιλαμβάνουν
              δαπάνες για τις υπηρεσίες εμπειρογνωμόνων που βοηθούν στη διοίκηση του
              προγράμματος .   Περιλαμβάνεται επίσης το κόστος της εξωτερικής αξιολόγησης από
              ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που εκτιμάται στο ύφος των 150.000 ΕΟΙ).
                                                                                55
 ---pagebreak---                                                - 3 -
     β ) Δαπάνες διοικητικής λειτουργίας
          Οι εν λόγω δαπάνες καλύπτουν το κόστος διοικητικής λειτουργίας ( την επιτροπή που
          υποβοηθεί την Επιτροπή κατά την εκτέλεση του προγράμματος , συνεδριάσεις ομάδων
          εργασίας , διανομή εγγράφων και διάδοση πληροφοριών ), χρήση μέσων επεξεργασίας
          δεδομένων και τηλεπικοινωνιών και άλλες βοηθητικές δραστηριότητες .
    γ ) Κόστος προσωπικού
          Οι ανάγκες για το παρόν πρόγραμμα εκτιμήθηκαν με βάση βοηθητικό προσωπικό ,
          συμβούλους , έξοδα αποστολών και προσωπικό δ ι επόμενο από τον κανονισμό υπηρεσιακής
          κατάστασης ( ΚΥΠ )^^
          1 ) το 1989 ( 2 )
                1 υπάλληλος του ΚΥΠ κατηγορίας Α
                1 υπάλληλος του ΚΥΠ κατηγορίας Γ
                Το πρόσθετο αυτό προσωπικό ζητείται στον προϋπολογισμό 1989
          2 ) για το 1990( 3)
                2 υπάλληλοι  του ΚΥΠ κατηγορίας Α
                1 υπάλληλος  του ΚΥΠ κατηγορίας Β
                1 υπάλληλος  του ΚΥΠ κατηγορίας Γ
                Το πρόσθετο  αυτό προσωπικό θα ζητηθεί στον προϋπολογισμό 1990 .
6.      ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΗ ΤΟΝ ΔΑΠΑΝΟΝ
        Οι αναγκαίες πιστώσεις για την κάλυψη της κοινοτικής συμμετοχής στο παρόν
        πρόγραμμα πρόκειται να εγγραφούν στους μελλοντικούς κοινοτικούς προϋπολογισμούς .
        Το κόστος      του νέου προσωπικού κατά το έτος πρόσληψής του υπολογίζεται          με
       συντελεστή      50% .
        Οι δαπάνες που αφορούν προσωπικό έχουν υπολογιστεί με βάση τα εξής :
        93.000 ΕΟυ ετησίως για υπάλληλο Α
        58.000 ΕΓϋ ετησίως για υπάλληλο Β
        37.000 ΕΟυ ετησίως για υπάλληλο Γ
       Προσωπικό 4 ατόμων ( 3Α , 1Γ ) καλύπτεται από το προηγούμενο πρόγραμμα για τα έτη
        1989 και 1990 και θα μεταφερθεί στο παρόν νέο πρόγραμμα το 1991 .
( 3)
        Έχει γίνει πρόβλεψη για πληθωρισμό 4% το 1990 .
                                                                                56
 ---pagebreak---                                           4
7. ΤΥΠΟΓ ΕΛΕΓΧΟΥ
     - Διοικητικός έλεγχος από τη Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικού ελέγχου όσον αφορά
        την εκτέλεση του προϋπολογισμού .
     - Επιστημονικός έλεγχος από τη Γενική Διεύθυνση Επιστήμης , Έρευνας και Ανάπτυξης .
     - Επ ι τροπή ΕΔ I .
     - Έλεγχοι των λογαριασμών από το Ελεγκτικό Συνέδριο , σύμφωνα με τις διατάξεις της
       Συνθήκης .
                                                                               57
 ---pagebreak---                     ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
1 . Συμμετοχή και ενδεχόμενα οφέλη
     Τα δύο προτεινόμενα προγράμματα Ε&Α , δΤΕΡ ( Επιοτήμη και τεχνολογία για
     προστασία του περιβάλλοντος ) και ΕΡΟΟΗ ( Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με αντικείμε¬
     νο την Κλιματολογία και τους κινδύνους φυσικών καταστροφών ), 1989-1992,
     αποσκοπούν οτο να παράσχουν επιστημονική και τεχνική στήριξη για την πο¬
     λιτική της Κοινότητας στους τομείς του περιβάλλοντος και της προστασίας
     των καταναλωτών και επίσης στο να συμβάλουν σε άλλες συναφείς κοινοτικές
     πολιτικές , συμπερι λαμβανομένης της βιομηχανικής .
    Κινούμενα στον ανωτέρω άξονα, τα δύο προγράμματα θα προωθήσουν τόσο τη
    μακροπρόθεσμη έρευνα που στοχεύει στην κατανόηση βασικών φαινομένων που
    χρειάζονται για τη διαμόρφωση πολιτικών για μέτρα πρόληψης και πρόνοιας ,
    όσο και την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη πιο εφαρμοσμένου και βραχυ¬
    πρόθεσμου χαρακτήρα .
    Οι επιπτώσεις στη βιομηχανία γενικώς και ειδικότερα στις μικρές επιχειρή¬
    σεις θα είναι έμμεσες στην πρώτη περίπτωση, ενώ στη δεύτερη θα είναι τόσο
    έμμεσες όσο και άμεσες .
    Ενώ η μακροπρόθεσμη έρευνα από τη φύση της θα δι εξαχθεί ως επί το πλείστον
    από πανεπιστήμια και δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, χωρίς βέβαια να αποκλείε¬
    ται η βιομηχανία, η τελευταία θα ωφεληθεί από τα αποτελέσματα της έρευνας,
    τα οποία αναμένεται ότι θα την βοηθήσουν να προλόβει τις εκδηλοΰμενες τάσεις στις περι¬
    βαλλοντικές πολιτικές και τα σχετικά πρότυπα, να συλλάβει εγκαίρως και στις
    πραγματικές τους διαστάσεις τα περιβαλλοντικά προβλήματα και να προσαρμόσει
    αντίστοιχα τη βιομηχανική της στρατηγική . Με την ανωτέρω ενέργεια μπορεί να
    τονωθεί η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών ως πηγή βιομηχανικής προόδου .
    Η βραχυπρόθεσμη έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη θα αποτελέσει τμήμα ορισμέ¬
    νων ερευνητικών τομέων στο πρόγραμμα δΤΕΡ όπως εκείνων της εκτίμησης κινδύ¬
    νων που σχετίζονται με χτρικές ουσίες , της ποιότητας του νερού, των τεχνολογιών
    για προστασία του περιβάλλοντος και των μειζόνων τεχνολογικών κινδύνων ,
   καθώς και των τομέων του προγράμματος ΕΡΟΟΗ που ασχολούνται με τις κλιμα¬
    τικές επιπτώσεις και τους σχετικούς με το κλίμα κινδύνους και με τους σει ¬
    σμικούς κινδύνους . Οι δραστηριότητες στους εν λόγω τομείς προσφέρονται αρ¬
    κετά για ενεργό και άμεση συμμετοχή της βιομηχανίας , ειδικώς δε ΓΤΈ που επιδεικνύουν
   δυναμισμό        στην ανάπτυξη συστημάτων οργάνων και μετρητικών συσκευών .
    Έμμεσα οφέλη για τη βιομηχανία θα προέλθουν από τα αποτελέσματα των
   περισσότερο       εφαρμοσμένων ερευνητικών σχεδίων όπως η ανάπτυξη και ο έλεγχος
   καταλληλότητας πρωτοκόλλων για την εκτίμηση κινδύνων για την υγεία ή η ανάπτυ¬
   ξη εναλλακτικών επιλογών αντί για τη χρήση ζώων σε δοκιμασίες χημικών ουσιών τα
   οποία αναμένεται να οδηγήσουν σε ταχύτερες και πιο αξιόπιστες διαδικασίες
   δοκιμής στις βιομηχανίες τροφών , καλλυντικών και φαρμάκων .
                                                                                58
 ---pagebreak---                                   - 2 -
 2 . Πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις
      Η συμμετοχή       στο    πρόγραμμα       προσφέρει     στις     επιχειρή ¬
     σεις ευκαιρίες            συνεργασίας       με      πανεπιστήμια        και
     με        δημόσια       και ιδιωτικά      ερευνητικά      ιδρύματα .
      Τα απαιτούμενα από το πρόγραμμα συλλογικά σχέδια θα εξασφαλίσουν σε ΜΜΕ
      πρόσβαση σε συναφή και αναλυτικά ερευνητικά αποτελέσματα που δεν έχουν
      ακόμη δημοσιευθεί και που πολύ συχνά δεν πρόκειται ποτέ να δημοσ ι ευθούν ,
     ώστε να μπορεί ο οποιοσδήποτε να τα διαβάσει . Η υποχρέωση για σχέδια
     διακρατικού χαρακτήρα αναμένεται να αποτελέοει κίνητρο για ΜΜΕ να
     αποκαταστήσουν διεθνείς επαφές ερευνητικού ενδιαφέροντος .
 3 . Δυσκολίες που πιθανώς θα αντιμετωπίσουν οι ΜΜΕ
      Οι μικρές επιχειρήσεις πιθανώς να αντιμετωπίσουν δυσκολίες ως προς τα
      εξής :
     - Χρηματοδότηση του τμήματος της έρευνας με κοινή δαπάνη που δεν καλύ¬
        πτεται από την Κοινότητα και που ανέρχεται γενικώς σε ποσοστό τουλά¬
        χιστον 507. του συνολικού κόστους .
     - Το κόστος προετοιμασίας πρότασης για σχέδιο μπορεί να αποτελέοει ανα¬
        σταλτικό παράγοντα για ορισμένες ΜΜΕ, καθώς και η έλλειψη εξοικείωσης
        με τις διαδικασίες της Επιτροπής .
4 . Επιπτώσεις στην απασχόληση
     Καθώς η έρευνα διεξάγεται σε προανταγων ι στ ι κό στάδιο και σε μεγάλο [ΐαθμό
     είναι μακροπρόθεσμου χαρακτήρα και δεν στοχεύει ειδικώς στη βιομηχανία,
     είναι αδύνατον να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις στην απασχόληση με οποιο-
     δήποτε βαθμό βεβαιότητας .
     Υπάρχει οπωσδήποτε θετικός αντίκτυπος στη διατήρηση και πρόσληψη ερευ ¬
     νητικού προσωπικού που έχει άμεση ανάμειξη σε σχέδια που χρηματοδοτού¬
     νται από το πρόγραμμα .
5 . Δ ι αβουλεύσε ι ς με τη βιομηχανία
     Η πρόταση για τα δύο προγράμματα συζητήθηκε στη ουζήτηση στρογγυλής τραπέζης
     " Έρευνα στον τομέα του Περιβάλλοντος " της Συμβουλευτικής Επιτροπής
     Βιομηχανικής Έρευνας και Ανάπτυξης ( ΙΚΟΑΠ .
                                                                               59
 ---pagebreak---                            • ΓΝΩΜΗ
                      εκφρασθείσα από την
                ΕΔΣ Περιβάλλον και Κλιματολογία
            σχετικά με τις προτάσεις για προγράμματα Ε&Α
          οτον τομέα του περιβάλλοντος ( δΤΕΡ & ΕΡΟΟΗ ) 1989-1992
 Η ΕΔΣ Περιβάλλον και Κλιματολογία συζήτησε δ ι εξοδικά το σχέδιο πρότασης για
 έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος που περιλαμβάνει 2 προγράμματα : δΤΕΡ
 και ΕΡΟΟΗ . Κατά τη διαμόρφωση της γνώμης της, η επιτροπή έλαβε υπόψη αφενός
 τους στόχους και τις δημοσιονομικές προβλέψεις για έρευνα στον τομέα του
 περιβάλλοντος που υπάρχουν στο πρόγραμμα-πλαίσι ο για έρευνα και τεχνολογική
 ανάπτυξη 1987-1991 και αφετέρου τις υποδείξεις της ομάδας αξιολόγησης η
 οποία πρόσφατα επεράτωσε τη μελέτη των περασμένων προγραμμάτων .
 Η ΕΔΣ συμφωνεί ότι η κοινοτική έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος θα πρέπει
 να πληροί τους εξής γενικούς στόχους :
       1 . την παροχή επιστημονικής στήριξης στο Πρόγραμμα Δράσης για το περι ¬
            βάλλον "
       2 . τη βελτίωση της συνολικής ερευνητικής προσπάθειας της Κοινότητας ,
            μέσω του συντονισμού των εθνικών προγραμμάτων Ε&Α "
      3 . την προαγωγή της επιστημονικής και τεχνικής στάθμης ως συμβολή στην
            ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας .
Η ΕΔΣ τάσσεται με την πρόταση      της Επιτροπής να συγκεντρώσει τη δράση της σε
δύο προγράμματα : το δΤΕΡ για      προστασία του περιβάλλοντος , συμπεριλαμβανομέ¬
νων των μειζόνων τεχνολογικών      κινδύνων και το ΕΡΟΟΗ για το κλίμα και τους
κινδύνους φυσικών καταστροφών      που θα είναι οτενά συντονισμένα μεταξύ τους .
Η ΕΔΣ υπογραμμίζει την ανάγκη για την καθιέρωση σαφών επιχειρησιακών στόχων ,
όπου ενδείκνυται , για την υλοποίηση του προγράμματος .
Η ΕΔΣ συμφωνεί γενικώς με τον προτεινόμενο από την Επιτροπή τρόπο κατανομής
των κονδυλίων μεταξύ των δύο προγραμμάτων . Αναγνωρίζει την ανάγκη για την
εξασφάλιση επαρκούς προσωπικού, για τη σχεδίαση και την εκτέλεση των προγραμ¬
μάτων, όπως υπέδειξε η ομάδα αξιολόγησης .
Τάσσεται υπέρ της συμμετοχής ευρωπαϊκών τρίτων κρατών στα προγράμματα
( ΕΖΕΣ και ΟΟδΤ )
Οι απόψεις της ΕΔΣ για τα 2 προγράμματα αναλύονται στα συνημμένα φύλλα .
Τέλος , η ΕΔΣ συμφωνεί με το επιστημονικό περιεχόμενο και τους τρόπους υλοποίη¬
σης που προτείνονται για τα προγράμματα δΤΕΡ και ΕΡΟΟΗ και , κατανοώντας ότι πριν
από τη δημοσίευση προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων θα αναπτυχθούν για κάθε
τομέα των δύο προγραμμάτων σαφείς και κατάλληλοι επιχειρησιακοί στόχοι , συ¬
ν ιστά να διαβιβαστούν οι προτάσεις στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο για
έγκαιρη έγκριση .
                                                                                60
 ---pagebreak---                                                ΓΝΟΜΗ
                   της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης και Συντονισμού ( ΕΔΣ ) -
                        Περιβάλλον και Κλιματολογία σχετικά με το σχέδιο πρότασης
                           για Πρόγραμμα Ε&Α στον τομέα : επιστήμη και τεχνολογία
                                 για προστασία του περιβάλλοντος 1989-1992 ( 8ΤΕΡ )
  1 . Η ΕΔΣ συζήτησε το σχέδιο πρότασης για πρόγραμμα Ερευνας και Ανάπτυξης στον
       τομέα της Επιστήμης και Τεχνολογίας για Προστασία του Περιβάλλοντος στη
       χρονική περίοδο 1989-1992 ( δΤΕΡ )
        ( Έγγρ . ΧΙΙ / ΕΔΣ / ΕΝν / 88 / 3 / 2 Αναθ.1 ).
  2 . Κατά τη διαμόρφωση της γνώμης της , η ΕΔΣ έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα των δυο
       αξιολογήσεων των προηγούμενων προγραμμάτων που δ ι ενεργήθηκαν το 1985 ( έκθεση
       αξιολόγησης αριθ . 14, Ευκ 10164 , 1986 ) και το 1988 ( Ενδιάμεση Έκθεση Αξιο¬
       λόγησης ) .
 3 . Η ΕΔΣ επισημαίνει τα ουσιαστικά επιτεύγματα των προηγούμενων προγραμμάτων .
       Τονίζει την αμείωτη ανάγκη για κοινοτικό πρόγραμμα έρευνας στον τομέα της
       προστασίας του περιβάλλοντος, λόγω των συνεχώς αυξανόμενων ανησυχιών για
       περιβαλλοντικά προβλήματα .
 4 . Η ΕΔΣ τάσσεται με τους γενικούς στόχους του προτει νόμενου προγράμματος που
      προορίζεται να παράσχει στήριξη Ε&Α στην περιβαλλοντική και στις συνάψεις πο¬
      λιτικές των Κοινοτήτων και ειδικότερα στα προγράμματά τους δράσης στον τομέα
       του περιβάλλοντος . Το πρόγραμμα θα προσφέρει επίσης βάση για την ανάπτυξη
      πολιτικών για μέτρα πρόνοιας και πρόληψης .
 5 . Η ΕΔΣ υπογραμμίζει ότι η πρόταση για το πρόγραμμα συμφωνεί με τη συγγραφή
      υποχρεώσεων για έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος που διατυπώνεται στην από¬
      φαση του Συμβουλίου της 28 Σεπτεμβρίου 1987 σχετικά με το πρδγραμμα-πλα'σιο
      για κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής
      ανάπτυξης ( 1987-1991 ).
6 . Όσον αφορά συγκεκριμένες πτυχές της πρότασης για το πρόγραμμα, τα σχόλια
      και οι υποδείξεις της επιτροπής , έχουν ως εξής :
Στόχοι και επιστημονικό περιεχόμενο
7 . Η ΕΔΣ εκτιμά ότι η παρουσίαση του επιστημονικού και τεχνικού περιεχομένου
      του προγράμματος έχει ορθολογική δομή σε σχέση με το προηγούμενο και καλω¬
      σορίζει την προσπάθεια να εγκαινιαστεί , σε επίπεδο σχεδίου, μία ολοκληρωμέ¬
      νη δ ι ερχόμενη από όλα τα μέσα προσέγγιση στην έρευνα στον τομέα του περιβάλ¬
      λοντος . Η πρόταση για το πρόγραμμα θίγει τα σημαντικά προβλήματα έρευνας
      των αρχών της δεκαετίας του 1990 όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος .
8 . Η ΕΔΣ υποστηρίζει την καθιέρωση σαφών επιχειρησιακών στόχων σε ενδεδε ι γμένους
     ερευνητικούς τομείς , ενώ άλλοι αντίστοιχοι που προσφέρουν πιο θεμελιώδεις
     επιστημονικές γνώσεις έχουν ευρύτερους στόχους .
                                                                                61
 ---pagebreak---                                        - 2 -
   9 . Η ΕΔΣ τάσσεται με την ενσωμάτωση στο πρόγραμμα $ΤΕΡ της έρευνας με αντι ¬
        κείμενο τους μείζονες τεχνολογικούς κινδύνους από βιομηχανικές δραστηριό¬
        τητες και υπογραμμίζει την ανάγκη για δυναμική συντονισμένη ευρωπαϊκή
        προσπάθεια στον εν λόγω τομέα .
 10 . Η ΕΔΣ καλωσορίζει την ένταξη ενός ανεξάρτητου ερευνητικού τομέα με αντι ¬
        κείμενο την προστασία και διατήρηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρο¬
        νομιάς .
 11 . Η ΕΔΣ τονίζει την ανάγκη ενοποίησης της έρευνας με αντικείμενο τις κοινώ¬
       ν ι κο-ο ι κονομ ι κές επιπτώσεις των μειζόνων περιβαλλοντικών θεμάτων , όπου
       είναι πρόσψορο .
 Τρόποι υλοποίησης
12 . Η ΕΔΣ τάσσεται υπέρ μιας υγειούς ισορροπίας μεταξύ έρευνας μέσω συμβάσεων
       και εναρμονισμένων δράσεων που θα συμπληρώνονται από κατάλληλους και ευέ ¬
       λικτους μηχανισμούς για το συντονισμό της έρευνας που διεξάγεται σε εθνι ¬
       κό επίπεδο . Κατά κανόνα όλα τα σχέδια θα είναι διακρατικού χαρακτήρα .
13 . Η ΕΔΣ επιμένει σε στενό συντονισμό μεταξύ του 5ΤΕΡ και άλλων κοινοτικών
       ερευνητικών προγραμμάτων , ειδικότερα με το ΕΡΟΟΗ, το πρόγραμμα του ΚΚΕρ
       και με τα προγράμματα ΜΑ5Τ και ϋΟυΕΕ .
14 . Η ΕΔΣ υποστηρίζει ένθερμα την ανοικτή συμμετοχή ευρωπαϊκών τρίτων κρατών
       στο πρόγραμμα .
15 . Η ΕΔΣ καλωσορίζει την πρόθεση για στενή συνεργασία με και συμβολή στα
      συναφή διεθνή προγράμματα και κατάλληλα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ .
16 . Η επιτροπή υπογραμμίζει τη σημασία των δραστηριοτήτων κατάρτισης που
      έχουν σχέση με τα προς υλοποίηση ερευνητικά σχέδια .
17 . Η επιτροπή ζητά μεγαλύτερη σαφήνεια, απλότητα και επιτάχυνση των διαδι ¬
      κασιών κατά την επιλογή, διοίκηση και διαχείριση ερευνητικών σχεδίων προ-
      κειμένου να ελαφρυνθεί ο φόρτος εργασίας που βαρύνει τις υπηρεσίες της
      Επιτροπής και την ίδια .
                                                                                62
 ---pagebreak---                                    - 1 -
                                 ΓΝΩΜΗ
                  εκιρρασθεΐσα από την ΕΔΣ Περιβάλλον και Κλιματολογία
                                σχετικά με το
            σχέδιο πρότασης για πρόγραμμα Ε&Α στον τομέα της ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ
                          ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ
                              ( 1989-1992 )
 1 . Η ΕΔΣ συζήτησε δ ι εξοδικά το οχέδιο πρότασης για πρόγραμμα έρευνας και
      ανάπτυξης στον τομέα της Κλιματολογίας και των κινδύνων φυσικών καταστρο¬
      φών ( ΕΡΟΟΗ*), του οποίου το περιεχόμενο διατυπώθηκε σε συνεργασία με την
      Αδ ΗΟΟ ομάδα εργασίας που διορίστηκε από την ΕΔΣ .
 2 . Η ΕΔΣ καλωσορίζει και συμμερίζεται την επ ιδοκ ι μαστ ι κή γνώμη που εκφράστη¬
      κε στην έκθεση αξιολόγησης για το προηγούμενο πρόγραμμα, η οποία αφορούσε
      και τα επιστημονικά αποτελέσματα και την ανάπτυξη ευρωπαϊκής συνεργασίας
      στους καλυπτόμενους τομείς . Υπό το πρίσμα των εν λόγω σχολίων και με την
      επιφύλαξη των κατωτέρω παρατηρήσεων τάσσεται με το προτεινόμενο πρόγραμμα,
      επειδή το τελευταίο ανταποκρί νέτα ι στις ερευνητικές ανάγκες που δημιουρ-
      γούνται ιδιαίτερα από το ζήτημα των      αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο
      θερμοκηπίου και λόγω της πρωταρχικής σημασίας των κλιματικών μεταβολών
      και των κινδύνων φυσικών καταστροφών για τις δραστηριότητες του ανθρώπου .
 Στόχοι και αντικειμενικοί σκοποί
3 . Η ΕΔΣ τάσσεται με τους στόχους και αντικειμενικούς σκοπούς του προτεινδ-
     μενου προγράμματος όπως ορίζονται στο σχέδιο πρότασης . Το εν λόγω πλαίσιο
     αναγνωρίζει την αμείωτη ανάγκη παροχής στήριξης με εργασίες Ε&Α στην πε¬
     ριβαλλοντική και στις σχετικές πολιτικές της Κοινότητας .
4 . Η επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι το αντικείμενο του προτε ι νόμενου προ¬
     γράμματος ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τη συγγραφή υποχρεώσεων του προγράμ-
     ματος-πλα ι σί ου όσον αφορά την Κλιματολογία και τους Κινδύνους Φυσικών
     Καταστροφών .
5 . Η ΕΔΣ είναι της γνώμης ότι το πρόγραμμα ΕΡΟΟΗ μπορεί να αποτελέσει αξιό¬
     λογη, συντονισμένη συνιστώσα σε σχέδια ευρωπαϊκών διαστάσεων καθώς και
     να συμβάλει σε διεθνή προγράμματα όπως το Ι6ΒΡ, το ΜΟΡΡ, η δεκαετία δι ¬
     εθνούς δράσης για τη μείωση των κινδύνων φυσικών καταστροφών . Μία τέτοια
     συμβολή θα πρέπει να προσφέρεται σε στενή συνεργασία με τα προγράμματα
     5ΤΕΡ και  ΜΑ5Τ .
6 . Η ΕΔΣ θεωρεί ότι η προβλεπόμενη στο πλαίσιο του ΕΡΟΟΗ ερευνητική εργασία
     θα αποτελέσει ασφαλή βάση για τυχόν προληπτικά ή διορθωτικά μέτρα που
     πιθανώς να εξετάζονταν σε σχέση με τις προβλεπδμενες κλιματικές μεταβολές
     και τις επιπτώσεις τους στο ευρωπαϊκό περιβάλλον .
* European Programme on Climatology and Natural Hazards
                                                                               63
 ---pagebreak---                                           - 2 -
  Επιστημονικό περιεχόμενο
  7 . Η επιτροπή συμφωνεί με το επιστημονικό περιεχόμενο του προτε ι νόμενου
       προγράμματος . Τούτο ευθυγραμμίζεται με τη σημερινή ανησυχία που επικρα¬
       τεί οε όλο τον κοινοτικό χώρο για τα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως
       π.χ . εκείνα που δημιουργεί η αυξημένη περιεκτικότητα διοξειδίου του άν¬
       θρακα στην ατμόσφαιρα, στην επίλυση των οποίων μπορεί να συμβάλει απο¬
       τελεσματικά η κλιματολογική έρευνα .
  8 . Η ΕΔΣ υποστηρίζει την επέκταση του προηγούμενου προγράμματος ιδιαίτερα
       όσον αφορά τα εξής σημεία :
       ( ι ) τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται για τις επιπτώσεις των κλιματικών
             μεταβολών , ειδικώς όσον αφορά την ευρωπαϊκή γεωργία και τους υδα¬
             τικούς πόρους , την ανύψωση της στάθμης των θαλασσών και τις συνέ-
             πειές της , την ερήμωση σημαντικών ευρωπαϊκών περιοχών και της μετα¬
              τροπής τους σε άγονες .
     ( ιι ) τη μελέτη των αιτίων , μηχανισμών και επιπτώσεων επιλεγμένων κινδύ¬
             νων φυσικών καταστροφών ( αστάθεια και διάβρωση φυσικών κλιτύων ,
             θύελλες και πλημμύρες , ταχέως εξαπλούμενες πυρκαγιές, σεισμοί και
             παλιρροιακά κύματα σεισμικής προέλευσης ), τα οποία μπορούν να επη¬
             ρεάσουν σοβαρά το περιβάλλον και την κοινωνία σε όλες τις ευρωπαϊ ¬
             κές χώρες .
 Τρόποι υλοποίησης
 9 . Η επιτροπή επιδοκιμάζει τους τρόπους που προτείνονται για την υλοποίηση
      του προγράμματος και ειδικώς το γεγονός ότι η συνεργασία μεταξύ επιστη¬
      μονικών ιδρυμάτων των κρατών μελών θα τύχει μεγάλης υποστήριξης μέσω
      κοινών σχεδίων , συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων και επιστη¬
      μονικών συναντήσεων .
10 . Η επιτροπή συνιστά τη συνέχιση των σημερινών δραστηριοτήτων κατάρτισης
      και θεωρεί τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Σχολείου Κλιματολογίας και Κινδύνων
      Φυσικών Καταστροφών ως πολύ χρήσιμη και αποδοτική συμβολή στις ανωτέρω
      δραστηριότητες .
                                                                           64