				|

		52011PC0838

			Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II) /* KOM/2011/0838 wersja ostateczna - 2011/0404 (COD) */

			   	UZASADNIENIE
1.           KONTEKST WNIOSKU
Niniejszy wniosek należy rozpatrywać w
kontekście wszystkich proponowanych instrumentów finansowych w ramach
perspektywy finansowej 2014-2020, jak wskazano w komunikacie pt. «Budżet z
perspektywy „Europy 2020”»[1]. W komunikacie tym
określa się ramy budżetowe dla instrumentów działań zewnętrznych UE w dziale 4
(Globalny wymiar Europy), w tym dla Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA).
Na tej podstawie Komisja przedstawia projekt rozporządzenia ustanawiającego
ramy prawne dla nowego IPA, wraz z oceną skutków alternatywnych scenariuszy dla
tego instrumentu.
Artykuł 49 Traktatu o Unii Europejskiej
stanowi, że każde państwo europejskie, które szanuje wartości, o których mowa w
artykule 2 Traktatu, i zobowiązuje się je wspierać, może złożyć wniosek o
członkostwo w Unii.
Przez ostatnie 50 lat UE równocześnie dążyła
do integracji oraz rozszerzenia, zwiększając liczbę państw członkowskich z 6 do
obecnych 27 oraz liczbę ludności z niespełna 200 mln do ponad 500 mln
obywateli. Na podstawie przeglądu[2] przeprowadzonego po
piątym rozszerzeniu UE w 2004 roku wywnioskowano, że: ostatnie rozszerzenie
przyniosło większy dobrobyt gospodarczy wszystkim obywatelom UE i zapewniło
Unii Europejskiej silną pozycję w gospodarce światowej; istotną rolę w
osiągnięciu tego sukcesu odegrały ramy instytucjonalne i prawne oraz wspólna
polityka Unii w wielu dziedzinach; przedsiębiorcy i obywatele odnieśli wyraźne
korzyści; a rozszerzona UE jest teraz lepiej przygotowana do stawienia czoła
obecnym i przyszłym wyzwaniom.
O zasadności kontynuacji rozszerzenia UE
przypomniano ostatnio w konkluzjach Rady z dnia 14 grudnia 2010 r.: „Rozszerzenie
utrwala pokój, demokrację i stabilność w Europie, służy interesom strategicznym
UE oraz pomaga Unii pełniej osiągnąć cele polityczne w ważnych obszarach,
kluczowych dla naprawy gospodarczej i zrównoważonego wzrostu”. W
konkluzjach Rady podkreślono też, że wraz z wejściem w życie traktatu
lizbońskiego UE może jednocześnie realizować plan rozszerzenia oraz utrzymywać
tempo pogłębionej integracji.
Obecnie pięć państw ma status krajów
kandydujących do UE[3], a cztery państwa mają
status potencjalnych krajów kandydujących[4]. Przewiduje się,
że do roku 2014 jedynie Chorwacja stanie się państwem członkowskim. Wskaźniki
społeczno-gospodarcze pokazują, że z wyjątkiem Islandii państwa objęte procesem
rozszerzenia UE wciąż znajdują się sporo poniżej średniej UE, a nawet poniżej
poziomu najsłabszych państw członkowskich. Ze względu na tak niski poziom
rozwoju społeczno-gospodarczego nieodzowne są znaczne inwestycje po to,
by zbliżyć te państwa do standardów UE, umożliwić im podjęcie zobowiązań
członkowskich oraz wytrzymanie konkurencyjnych nacisków związanych z jednolitym
rynkiem. Ponadto państwa te muszą być gotowe stawić czoło globalnym wyzwaniom,
takim jak zmiana klimatu, oraz zaangażować się w wysiłki UE mające na celu
rozwiązanie tego złożonego problemu. Strategia „UE 2020” na rzecz
inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu
społecznemu obejmuje w ramach swoich pięciu inicjatyw przewodnich problematykę
zmiany klimatu oraz zakłada realizację celów związanych z energią odnawialną.
Unia Europejska zdaje się na model wzrostu polegający na gospodarce
niskoemisyjnej, który wymaga nakreślenia z perspektywy zewnętrznej, także w
ramach procesu rozszerzenia.
Ponadto kraje Bałkanów Zachodnich to wciąż
względnie młode państwa powstałe po rozpadzie Jugosławii. Stabilność
polityczna, pełne urzeczywistnienie zasad demokracji i poszanowania praw
człowieka oraz dobrych rządów – wszystko to podstawowe wartości UE – wciąż
wymagają umocnienia.
Kraje te nie zdołają samodzielnie podźwignąć wysiłków
ani kosztów związanych ze spełnieniem kryteriów przystąpienia do UE. Większości
z nich brakuje zdolności do samodzielnego sfinansowania reform
instytucjonalnych i inwestycji publicznych nieodzownych do stabilizacji
społeczeństwa i gospodarki oraz sprowadzenia ich na ścieżkę zrównoważonego
rozwoju.
Pomoc techniczna i finansowa dla państw
objętych procesem rozszerzenia UE jest obecnie udzielana w ramach Instrumentu
Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)[5]. Instrument ten wygasa z końcem 2013 roku. Mając na uwadze przyszłe
rozszerzenia, UE powinna utrzymać swoją ofertę pomocy technicznej i finansowej
dla krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących, aby mogły one
przezwyciężyć trudną sytuację i rozwijać się w zrównoważony sposób.
Nowy instrument przedakcesyjny powinien nadal być
skoncentrowany na realizacji polityki rozszerzenia, należącej do
podstawowych priorytetów działań zewnętrznych UE, służąc tym samym propagowaniu
stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu w Europie. Nowy instrument powinien
zatem pozostawać ukierunkowany na osiągnięcie celu polityki ogólnej,
polegającego na wspieraniu krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących
w ich przygotowaniach do członkostwa w UE oraz na stopniowym dostosowywaniu ich
instytucji i gospodarek do standardów i obszarów polityki Unii Europejskiej,
stosownie do szczególnych potrzeb tych krajów oraz zgodnie z indywidualnymi harmonogramami
ich przystąpienia. Powinno to wzmocnić spójność pomiędzy pomocą finansową i
ogólnym postępem we wdrażaniu strategii przedakcesyjnej.
Ponadto przyszła pomoc przedakcesyjna powinna
być jeszcze bardziej strategiczna, efektywna i ukierunkowana niż pomoc
dotychczasowa, dążąc do osiągnięcia bardziej zrównoważonych rezultatów, czyli
pełniejszej gotowości danych krajów do członkostwa. Nowy instrument powinien
funkcjonować elastyczniej, będąc dźwignią dla większej ilości środków
pochodzących od innych darczyńców lub sektora prywatnego za sprawą
innowacyjnych instrumentów finansowych, dążąc jednocześnie do uproszczenia
procedur oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z zarządzaniem
pomocą finansową.
Spójność z pozostałymi obszarami
polityki
Proces rozszerzenia wiąże się z rozszerzeniem
wewnętrznych obszarów polityki UE na kraje beneficjentów. Przyczynia się m.in.
do powiększenia rynku wewnętrznego, rozszerzenia europejskiej przestrzeni
wolności i sprawiedliwości, transeuropejskich sieci energetycznych i
transportowych, zwiększenia możliwości zatrudnienia, rozwoju
umiejętności, edukacji i włączenia społecznego, zmniejszenia ubóstwa, ochrony
środowiska oraz zmniejszenia transgranicznego zanieczyszczenia powietrza i
wody, dostosowania do wspólnej polityki rolnej oraz wspólnej polityki
rybołówstwa, do wysiłków służących zróżnicowaniu źródeł energii[6],
efektywnego gospodarowania zasobami, zwiększenia odporności na klęski
żywiołowe, zapobiegania ryzyku i zarządzania nim, jak również do bardziej
zintegrowanego i strategicznego podejścia do polityki morskiej, doskonałości
naukowej oraz agendy cyfrowej. Ponadto zbieżność z unijną polityką w dziedzinie
klimatu oraz z prawodawstwem UE w tej dziedzinie przyniesie spore korzyści
krajom beneficjentom za sprawą rozwoju gospodarki niskoemisyjnej oraz miejsc
pracy przyjaznych środowisku w regionach szczególnie podatnych na wpływ zmiany
klimatu.
Poprzez zawarte układy o stabilizacji i
stowarzyszeniu oraz inne umowy z krajami kandydującymi i potencjalnymi krajami
kandydującymi UE czynnie zachęca państwa objęte procesem rozszerzenia UE do
ustanowienia warunków konkurencyjności. Przyszła pomoc przedakcesyjna będzie
również nastawiona na wzmocnienie potencjału badawczego i innowacyjności, jak
również technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT), co z kolei ma pomóc
w urzeczywistnieniu Unii innowacji, ugruntowaniu pozostałych celów strategii
„Europa 2020” oraz w zapewnieniu zgodności z wymaganiami technicznymi i
standardami UE w wielu innych obszarach polityki (np. zdrowie publiczne,
bezpieczeństwo żywności, działania związane z klimatem i środowiskiem, w tym z
różnorodnością biologiczną oraz ekosystemami).
Uczynienie Europy bezpieczniejszą należy do
priorytetów agendy UE określonej w programie sztokholmskim. Lepsze ukierunkowanie
strategiczne przedakcesyjnej pomocy finansowej pomoże państwom objętym procesem
rozszerzenia w zapobieganiu przestępczości zorganizowanej i korupcji oraz ich
zwalczaniu, jak również we wzmocnieniu możliwości egzekwowania prawa,
zarządzania granicami oraz kontroli migracji.
Rozszerzenie zwiększa znaczenie UE oraz
umacnia jej pozycję na forach międzynarodowych. Za sprawą wejścia w życie
traktatu lizbońskiego UE dysponuje obecnie środkami pozwalającymi jej wywierać
wpływ na arenie międzynarodowej. Przykładem wykorzystania tego potencjału jest
rola, jaką odegrała UE w przyjęciu rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w
sprawie Kosowa. Dzięki piątemu rozszerzeniu stosunki UE z sąsiadami ze wschodu
i południa nabrały nowego impetu, stwarzając możliwości rozwoju inicjatyw w
regionie Morza Bałtyckiego oraz regionie Morza Czarnego. Proces akcesji państw
Bałkanów Zachodnich i Turcji umacnia interesy oraz wpływy UE w regionach Morza
Śródziemnego i Morza Czarnego oraz w basenie Dunaju. Jeśli rola Turcji w
regionie będzie kształtować się w myśl dopełnienia procesu jej przystąpienia do
UE oraz w koordynacji z UE, może to zwiększyć znaczenie obu stron nie tylko na
Bliskim Wchodzie i w Południowym Kaukazie, ale i w stosunkach ogólnoświatowych.
Poprzez wspólne działanie UE i Turcja mogą zwiększyć bezpieczeństwo
energetyczne, uporać się z regionalnymi konfliktami oraz zapobiec narastającym
podziałom na tle etnicznym i religijnym, jak również usprawnić współpracę w
dziedzinie polityki morskiej, zwłaszcza w regionie Morza Czarnego. Islandia i
UE mogą wspólnie odegrać istotną rolę w rozwiązywaniu problemów energetycznych,
środowiskowych, morskich oraz związanych ze zmianą klimatu i bezpieczeństwem w
regionie Arktyki.
2.           WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI
STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW
Konsultacje z zainteresowanymi stronami w
sprawie przyszłej pomocy przedakcesyjnej
Podstawą wniosku w sprawie nowego Instrumentu
Pomocy Przedakcesyjnej były szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi
stronami, które rozpoczęły się konferencją zatytułowaną „IPA: zrównoważone
rezultaty i skutki”, zorganizowaną przez Komisję w dniach 6 i 7 grudnia
2010 roku w Brukseli. Następnie w pierwszej połowie 2011 roku odbyła się seria
konsultacji z zainteresowanymi stronami, które dostarczyły materiału do oceny ex
ante w ramach przygotowania przyszłego instrumentu pomocy przedakcesyjnej.
Konsultacje obejmowały:
·
internetowe badanie sondażowe, w ramach którego uzyskano 338 odpowiedzi od: przedstawicieli państw
członkowskich; organów administracji publicznej i niepublicznych
zainteresowanych stron z krajów kandydujących i potencjalnych krajów
kandydujących, które korzystają z pomocy w ramach IPA; personelu Komisji;
darczyńców i międzynarodowych instytucji finansujących; innych organizacji
międzynarodowych; organizacji pozarządowych, naukowców, ekspertów i grup
interesów;
·
serię spotkań grup dyskusyjnych, w
szczególności: spotkania grupy roboczej wysokiego szczebla; spotkania czterech
grup mieszanych składających się z urzędników Komisji i zainteresowanych stron
z zewnątrz; spotkania trzech specjalnych grup dyskusyjnych w sprawie pomocy w
ramach IPA ukierunkowanej na współpracę transgraniczną, rozwój regionalny,
rozwój zasobów ludzkich oraz rozwój obszarów wiejskich; dwa spotkania z przedstawicielami
państw członkowskich na forum komitetu technicznego wspomagającego Komisję we
wdrażaniu pomocy przedakcesyjnej; oraz spotkanie z władzami państw Bałkanów
Zachodnich, poświęcone wariantom przyszłej współpracy transgranicznej na
granicach między tymi państwami;
·
konsultacje z:
poszczególnymi urzędnikami Komisji w siedzibie głównej oraz delegaturach UE w
krajach beneficjentach; strukturami udzielającymi pomocy technicznej lub
wsparcia politycznego na rzecz krajów beneficjentów; biurami krajowych
koordynatorów IPA w krajach beneficjentach; darczyńcami wielo- i dwustronnymi;
organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi (agencjami ONZ, Radą Współpracy
Regionalnej, OBWE itp.); oraz z organizacjami pozarządowymi (Inicjatywą
Stabilności Europejskiej, Międzynarodową Grupą ds. Sytuacji Kryzysowych,
Fundacją Społeczeństwa Otwartego itp.) na poziomie UE;
·
spotkanie robocze
zorganizowane przez Komisję we współpracy z węgierską prezydencją UE w
Zagrzebiu w dniach 10-11 maja, gdzie przedstawiono wstępne wyniki konsultacji i
omówiono je ze wszystkimi zainteresowanymi stronami IPA.
Analiza stanowisk przedstawionych w toku
konsultacji wykazała, że zainteresowane strony opowiadają się za:
–
kontynuacją instrumentu przy zasobach na podobnym poziomie, obejmujących zarówno rozwój
instytucjonalny, jak i rozwój społeczno-gospodarczy;
–
dostosowaniem pomocy do
potrzeb i charakterystycznych cech każdego kraju;
–
wzmocnieniem podejścia sektorowego, z bardziej spójnym procesem planowania długoterminowego, co
pozwoli na wykształcenie instrumentu strategicznego na potrzeby koordynacji
darczyńców oraz kierowania inwestycjami sektora prywatnego;
–
wprowadzeniem planowania wieloletniego, aby objąć okres obowiązywania następnych wieloletnich ram finansowych —
wraz z przeglądem śródokresowym; rozwojem dalszych działań w zakresie
programowania wieloletniego obejmujących również pomoc w transformacji oraz
tworzeniu instytucji, jak również większym zaangażowaniem beneficjentów w
programowanie za sprawą silniejszych władz krajowych odpowiedzialnych za
koordynację IPA;
–
nagradzaniem za dobre wyniki, oceniane według kryteriów absorpcji oraz realizacji celów
strategicznych; bardziej ścisłym i usystematyzowanym stosowaniem uwarunkowań
na poziomie krajowym, strategii sektorowej oraz projektu;
–
uniezależnieniem zapewniania dostępu do różnych
rodzajów pomocy od posiadania statusu kraju kandydującego lub potencjalnego
kraju kandydującego, a jego uzależnieniem od gotowości do wdrożeń, połączonej z
etapowym podejściem do decentralizacji zarządzania pomocą;
–
ponownym zbadaniem obecnej struktury komponentów, w tym za lepszą koordynacją między poszczególnymi obszarami
polityki;
–
kontynuacją współpracy z międzynarodowymi
instytucjami finansowymi oraz zastosowaniem dźwigni wobec tych
instytucji i innych funduszy darczyńców;
–
przyjęciem trójwarstwowego podejścia do
monitorowania i oceny, oceną postępów
związanych z i) drogą do przystąpienia; ii) strategiami krajowymi oraz iii)
osiąganiem rezultatów na poziomie programów, sektorów i środków.
Konsultacje wewnętrzne w sprawie przyszłej
pomocy przedakcesyjnej
Przygotowania do nowego instrumentu IPA na
okres po roku 2013 w Komisji obejmowały szerokie dyskusje wewnątrz czterech
służb uczestniczących w zarządzaniu pomocą, tj: DG ds. Rozszerzenia, DG ds.
Polityki Regionalnej, DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia
Społecznego i DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również delegatur UE lub biur
łącznikowych w Islandii, w krajach Bałkanów Zachodnich oraz w Turcji, w tym
dyskusje między tymi organami.
Konsultacje społeczne w sprawie wszystkich instrumentów
na rzecz działań zewnętrznych
Przyszła pomoc przedakcesyjna była również
przedmiotem szerszych konsultacji społecznych w sprawie przyszłego finansowania
działań zewnętrznych UE, przeprowadzonych przez Komisję w okresie od 26
listopada 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. Konsultacje oparto na
kwestionariuszu on-line, któremu towarzyszył dokument ramowy zatytułowany „Za
pomocą jakich instrumentów UE powinna finansować działania zewnętrzne po 2013
r.?”, opracowany przez Komisję i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ).
W ramach tych konsultacji społecznych wpłynęło 220 odpowiedzi, które
odzwierciedlają szeroki i zróżnicowany zakres struktur i poglądów społeczności
zaangażowanej w działania zewnętrzne .
W odpowiedziach ukierunkowanych bardziej szczegółowo
na zagadnienie pomocy na rzecz rozwoju pojawiły się motywy dotyczące pomocy
przedakcesyjnej:
·
większość respondentów potwierdziła, że interwencja
UE zapewnia znaczną wartość dodaną w podstawowych obszarach polityki
finansowanych z instrumentów finansowych UE na rzecz działań zewnętrznych[7].
Wielu respondentów nadało kryterium wartości dodanej UE znaczenie głównego
czynnika stymulującego, jeśli chodzi o przyszłość: UE powinna wykorzystać swoją
komparatywną przewagę w związku z obecnością na arenie światowej, swoją
wielostronną wiedzę specjalistyczną, swój ponadnarodowy charakter, swoją
pozycję podmiotu ułatwiającego koordynację oraz sprzyjającego korzyściom skali;
·
niemal wszyscy respondenci opowiedzieli się za bardziej
zróżnicowanym podejściem, dostosowanym do sytuacji krajów beneficjentów,
opartym na solidnych kryteriach i skutecznym gromadzeniu danych, a tym samym
stanowiącym metodę zwiększenia skutków instrumentów finansowych UE;
·
co się tyczy uproszczenia instrumentów z myślą o
równowadze między instrumentami o charakterze geograficznym i tematycznym,
opinie na temat przeglądu programów tematycznych UE oraz potencjalnego
zmniejszenia ich liczby były podzielone. Zdecydowana większość respondentów
wskazała zwiększenie elastyczności geograficznej instrumentów UE jako
sposób na sprostanie wyzwaniom międzyregionalnym.
Wykorzystanie
wiedzy specjalistycznej
DG. ds.
Rozszerzenia zleciła wykonanie dwóch ekspertyz w celu oceny logiki
interwencyjnej oraz sformułowania wniosków z bieżącego programu IPA (metaocena
IPA), jak również na potrzeby przygotowania oceny ex ante przyszłej
pomocy przedakcesyjnej po roku 2013. Obie ekspertyzy są dostępne na stronie
internetowej DG. ds. Rozszerzenia pod adresem:
http://ec.europa.eu/enlargement/how-does-it-work/financial-assistance/phare/evaluation/interim_en.htm

Ocena skutków
Przygotowując wniosek dotyczący nowego
instrumentu pomocy przedakcesyjnej, Komisja przeprowadziła ocenę skutków, w
ramach której rozważyła następujące warianty:
Wariant 1 – „bez zmian”.
Wariant 2 – „zmiana istniejącego
rozporządzenia”, z następującymi alternatywami:
–
sub-wariant 2.1 - „ograniczenie zakresu przy
utrzymaniu mechanizmów wdrożeniowych”, zakładający
konieczne zmiany prawne i instytucjonalne wymagane do spełnienia kryteriów
przystąpienia, ale bez przeznaczania znacznych środków na współfinansowanie
inwestycji publicznych na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego;
–
sub-wariant 2.2 - „utrzymanie
dotychczasowej struktury komponentów oraz zwiększenie nacisku na inwestycje”
w celu zwiększenia skutków społeczno-gospodarczych w krajach beneficjentach
oraz przyspieszenia ich przygotowań do zarządzania funduszami strukturalnymi,
spójności i rozwoju obszarów wiejskich;
–
sub-wariant 2.3: „utrzymanie zakresu z
dostosowaniem mechanizmów wdrożeniowych”, zakładający spełnienie
kryteriów przystąpienia oraz wsparcie na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego.
Ponadto dostosowanie aspektów bieżącego kształtu IPA oraz sposobów wdrażania.
Wariant 3: „Opracowanie
nowego instrumentu”. Wariant ten nie został poddany szczegółowej analizie.
Skutki gospodarcze
różnych wariantów poddano ocenie w kategoriach prawdopodobieństwa: i)
opóźnienia lub przyspieszenia procesu rozszerzenia oraz pozytywnego wpływu
gospodarczego powiększenia rynku wewnętrznego; ii) utrzymania lub zmniejszenia
kosztów dla UE i państw członkowskich pod względem środków bezpieczeństwa oraz
zagrożeń, kontroli granic i nieregularnej migracji; iii) zmniejszenia lub
zwiększenia możliwości lepszej integracji gospodarczej, m.in. poprzez lepszą
integrację z sieciami transeuropejskimi; iv) osłabienia lub wzmocnienia
zaufania darczyńców i inwestorów do krajów beneficjentów.
Skutki społeczne
różnych wariantów poddano ocenie w kategoriach ewentualnego wpływu na ubóstwo i
wykluczenie w krajach objętych procesem rozszerzenia UE w związku z postępem w
spełnianiu kryteriów przystąpienia, stworzeniem warunków dla osiągania lepszych
wyników gospodarczych oraz środkami politycznymi, które mogą rozwiązać te
problemy. Uwzględniono również ewentualne skutki w zakresie zagrożeń dla praw w
sferze sprawiedliwości i praworządności w krajach beneficjentach, mogących się
pojawić w wyniku opóźnień oraz zagrożeń dla przystąpienia.
Skutki środowiskowe wyodrębnionych wariantów poddano ocenie w kategoriach
prawdopodobieństwa powstania kosztów środowiskowych w razie opóźnienia lub
zagrożenia procesu rozszerzenia z uwagi na zastosowanie niższych standardów
środowiskowych w celu uzyskania przewagi konkurencyjności przez kraje
beneficjentów lub w razie opóźnień w realizacji kosztownych inwestycji,
wymaganych w celu dostosowania się do dorobku prawnego UE w dziedzinie
środowiska.
Wariant 2.1
oceniono jako mogący przynieść negatywne skutki pod każdym względem.
Stwierdzono, że pozytywne skutki w porównaniu do wariantu 1 zapewniają warianty
2.2 i 2.3, z różnymi wskazaniami w poszczególnych aspektach. Oceniono, że
poprawa zasad świadczenia pomocy, zakładana w wariancie 2.3, poprzez jej
lepsze ukierunkowanie, poprawę efektywności, skuteczności, działania mechanizmu
dźwigni oraz wpływu przyniesie potencjalnie bardziej pozytywne skutki niż zwiększenie
inwestycji w rozwój społeczno-gospodarczy, zakładane w wariancie 2.2.
3.           ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU
Podstawę prawną polityki rozszerzenia stanowi
art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej, który stanowi, że „działania Unii na
arenie międzynarodowej oparte są na zasadach, które leżą u podstaw jej
utworzenia, rozwoju i rozszerzenia oraz które zamierza wspierać na świecie:
demokracji, państwa prawnego, powszechności i niepodzielności praw człowieka i
podstawowych wolności, poszanowania godności ludzkiej, zasad równości i
solidarności oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa
międzynarodowego”.
Podstawę prawną przedakcesyjnej pomocy
finansowej stanowi art. 212 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Wniosek w sprawie nowego Instrumentu Pomocy
Przedakcesyjnej jest zgodny z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, o
których mowa w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej.
Pod względem pomocniczości działania na
poziomie UE zapewniają istotną wartość dodaną, która wiąże się z wieloma
czynnikami:
–
kolejne rozszerzenie UE jest ze swej natury zadaniem
wspólnym, które można realizować tylko na poziomie UE. Wyłącznie państwa
członkowskie działające wspólnie mogą podejmować decyzje w sprawach wniosków
akcesyjnych nowych kandydatów. Przeznaczeniem pomocy przedakcesyjnej
świadczonej z budżetu UE jest przygotowanie krajów kandydujących i
potencjalnych krajów kandydujących do przyszłego członkostwa. Instrument IPA
został skonstruowany tak, aby kraje będące beneficjentami mogły przejść „próbę
generalną” zobowiązań członkowskich przed przystąpieniem (m.in. poprzez
utworzenie instytucji zarządzających unijnymi funduszami poakcesyjnymi lub
przyjęcie dorobku prawnego oraz standardów UE). Żaden inny instrument dwu- lub
wielostronny nie przewiduje tak kompleksowego zestawu narzędzi, a w każdym
razie tylko UE może określić, jaki rodzaj pomocy jest wymagany w celu
przygotowania państwa do przyjęcia dorobku prawnego UE;
–
tylko UE może reagować na globalne wyzwania, gdyż
dysponuje masą krytyczną w postaci 27 państw członkowskich, funkcjonujących w
ramach wspólnej polityki i strategii. Działania na poziomie krajowym mogą być
ograniczone i fragmentaryczne, ponieważ projekty są często zbyt małe, by
zapewnić istotne skutki ich realizacji. Usprawnienie prac państw członkowskich
za sprawą UE skutkuje lepszą koordynacją działań UE i zwiększa ich skuteczność;

–
w ostatnich latach państwa członkowskie UE
zmniejszały poziom pomocy dwustronnej dla krajów kandydujących i potencjalnych
krajów kandydujących, wychodząc z założenia, że skoordynowane działanie na
poziomie UE jest skuteczniejsze. Blisko połowa całej pomocy finansowej UE dla
państw objętych procesem rozszerzenia UE w 2009 roku pochodziła z budżetu UE.
Wielostronne organizacje darczyńców w większości wycofywały swoje wsparcie, a
te, które udzielają go nadal, dostosowały swoje programy do priorytetów UE.
Współpraca z UE jest również tańsza. Koszty administracyjne są niższe niż
średnie koszty administracyjne głównych darczyńców świadczących pomoc dwustronną;
–
pomoc przedakcesyjna to inwestycja w przyszłość UE,
która służy wspieraniu stabilności oraz dobrobytu sąsiednich krajów, jak
również zapewnieniu krajom kandydującym skutecznych możliwości wdrożenia
dorobku prawnego UE po przystąpieniu, w tym zarządzania unijnymi funduszami
strukturalnymi, spójności, rolnym i rozwoju wsi, obszarów morskich i
rybołówstwa oraz polityką UE. Pomoc techniczna i finansowa przyspiesza przebieg
przygotowań oraz zachęca do koniecznych przemian społecznych, systemu prawnego
oraz gospodarki. Taka pomoc ułatwia osiągnięcie celów polityki wewnętrznej UE,
stwarza możliwości dla przedsiębiorstw UE oraz zapewnia wymierny zwrot z
inwestycji. Bez mocnego zaangażowania oraz bliskiego partnerstwa,
nierozerwalnie związanego z pomocą przedakcesyjną, UE poniosłaby z pewnością
większe wydatki na walkę z nielegalną migracją, zabezpieczenie zewnętrznych
granic, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii oraz bezpieczny i higieniczny
import żywności dla swoich obywateli, jak również na walkę ze skutkami zmiany
klimatu i zanieczyszczeniem środowiska.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności proponowane
rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego
celów.
4.           WPŁYW NA BUDŻET
W komunikacie z czerwca 2011 r. pt. «Budżet z
perspektywy „Europy 2020”» Komisja Europejska zaproponowała przyznanie kwoty 14
110 100 000 EUR (wg cen bieżących) na nowy Instrument Pomocy Przedakcesyjnej na
okres 2014–2020.
Szacunkowy wpływ finansowy wniosku określono
szczegółowo w odrębnej ocenie skutków finansowych wniosku, załączonej do
niniejszego wniosku. Orientacyjne roczne zobowiązania* budżetowe wskazano w
poniższej tabeli.
 Instrument Pomocy Przedakcesyjnej || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || 2014-2020
 1 898,0 || 1 935,9 || 1 974,6 || 2 014,1 || 2 054.4 || 2 095,5 || 2 137,4 || 14 110,1
*bieżące ceny w
mln EUR
Aby zapewnić przewidywalność, w ramach
programu „Erasmus dla wszystkich”, zgodnie z celami działań zewnętrznych UE, udostępnione
zostanie finansowanie działalności w zakresie kształcenia wyższego w państwach
trzecich, poprzez 2 wieloletnie alokacje obejmujące jedynie odpowiednio
pierwsze 4 lata i kolejne 3 lata. Finansowanie to odzwierciedlone będzie w
wieloletnich programach indykatywnych IPA zgodnie z określonymi potrzebami i
priorytetami państw, których to dotyczy. Alokacje mogą podlegać zmianie w
przypadku poważnych nieprzewidzianych okoliczności lub ważnych zmian
politycznych, zgodnie z priorytetami UE dotyczącymi działań zewnętrznych. Do
wykorzystania tych funduszy zastosowanie mieć będą przepisy rozporządzenia (UE)
nr [--]Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program „Erasmus dla
wszystkich”[8].
Pomoc finansowa dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej będzie nadal
przekazywana do chwili dokonania dostosowania w art. 11 akapit drugi rozporządzenia
Rady ustanawiającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020. Taka pomoc
finansowa podlegać będzie nadal przepisom rozporządzenia (WE) nr 389/2006 z
dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia
finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty
cypryjskiej. Potrzeby finansowe w zakresie pomocy dla tureckiej wspólnoty
cypryjskiej pokrywane będą z ogólnej koperty przyznanej na cele Instrumentu
Pomocy Przedakcesyjnej.
5.           ELEMENTY FAKULTATYWNE
Uproszczenie
W nowym rozporządzeniu priorytetem dla Komisji
jest — podobnie jak w innych programach ujętych w wieloletnich ramach
finansowych — uproszczenie otoczenia regulacyjnego oraz usprawnienie unijnej
pomocy dla korzystających z niej państw i regionów , organizacji społeczeństwa
obywatelskiego, MŚP itp.
Niniejszy wniosek zakłada uproszczenie przede
wszystkim poprzez ukształtowanie struktury komponentów według priorytetowych
obszarów polityki. Przekłada się to na uproszczenie ram prawnych
instrumentu oraz przyszłych przepisów wykonawczych poprzez uproszczenie ich
brzmienia. Niezróżnicowany dostęp do pomocy w każdej dziedzinie
polityki, powiązany z uproszczeniem struktury komponentów, oznacza, że
określanie poszczególnych krajów beneficjentów w podstawie prawnej instrumentu
nie będzie już konieczne. W rezultacie nie będzie trzeba przechodzić uciążliwej
procedury, aby odzwierciedlić zmianę statusu beneficjenta, likwidując tym samym
rozbieżności między decyzjami politycznymi w sprawie pomocy finansowej a jej
realizacją na miejscu. Podobnie kiedy nowe państwo stanie się potencjalnym
kandydatem do członkostwa w UE, znacznie uproszczone zostaną wymogi
proceduralne włączenia tego państwa w poczet beneficjentów pomocy.
Rozmaite służby Komisji pozostaną
odpowiedzialne za zarządzanie pomocą i jej realizację w różnych obszarach
polityki. Koordynacja, komunikacja i realizacja na miejscu ulegną jednak
dalszemu usprawnieniu za sprawą uproszczenia licznych aspektów, w tym poprzez ściślejsze
wspólne monitorowanie postępów we wdrażaniu pomocy w krajach beneficjentach
oraz zmniejszenie liczby procedur akredytacyjnych i powierzanie
uprawnień zarządczych. Zwiększenie spójności działań przez Komisję znacząco
obniżyłoby również koszty i obciążenia koordynacyjne krajów beneficjentów
wynikające z różnych kanałów komunikacji i procedur stosowanych przez Komisję.
We wniosku przewidziano również, że
strategiczne decyzje dotyczące przyznawania pomocy zapadać będą w oparciu o
kompleksowe krajowe i obejmujące wiele krajów dokumenty strategiczne dotyczące
pełnego okresu obowiązywania nowych ram finansowych (2014–2020), poddawane
jednemu przeglądowi śródokresowemu oraz zastępujące obecny system trzyletnich
indykatywnych dokumentów planowych, poddawanych corocznym przeglądom. Pozwoli
to zmniejszyć obciążenie administracyjne wszystkich zainteresowanych stron
związane z corocznym przeglądem każdego dokumentu oraz ewentualnymi zmianami.
Podobnie wprowadzenie wieloletniego programowania na potrzeby pomocy w
transformacji oraz tworzeniu potencjału również pozwoli ograniczyć
administrację oraz przyspieszyć świadczenie pomocy.
Dalsze uproszczenie powinno również wynikać z
przyjęcia sektorowego podejścia do alokacji pomocy dla sektorów, kiedy zachodzą
odpowiednie uwarunkowania. Poza poprawą skuteczności oraz skutków pomocy
podejście to przekładać się będzie na zmniejszenie liczby projektów/umów, co z
kolei pozwoli zmniejszyć obciążenie administracyjne związane z zarządzaniem
projektami/zamówieniami. Jeśli wystąpią odpowiednie warunki, podejście
sektorowe może obejmować też korzystanie ze wsparcia budżetowego, co znów
zmniejszy obciążenie administracyjne w porównaniu do wsparcia projektowego.
Szczegółowe zasady wspólnego monitorowania
oraz procesu akredytacji zostaną określone w osobnych przepisach wykonawczych.
Przepisy te będą przewidywać dalsze uproszczenie współpracy transgranicznej
między krajami kandydującymi oraz potencjalnymi krajami kandydującymi poprzez
dalsze dostosowanie etapów programowania i realizacji do podejścia właściwego
dla funduszy strukturalnych.
Uproszczenie i
elastyczne procedury wdrażania nowego rozporządzenia umożliwią szybsze
przyjęcie przepisów wykonawczych i świadczenie pomocy UE. Ponadto zmiana
rozporządzenia finansowego, zwłaszcza przepisów szczegółowych dotyczących
działań zewnętrznych, ułatwi uczestnictwo organizacji społeczeństwa
obywatelskiego oraz małych przedsiębiorstw w programach finansowania, m.in. za
sprawą uproszczenia zasad uczestnictwa, zmniejszenia kosztów uczestnictwa oraz
przyspieszenia procedur kwalifikacyjnych. Podczas wdrażania tego rozporządzenia
Komisja wykorzysta uproszczone procedury przewidziane w nowym rozporządzeniu
finansowym.
Szczegółowe
objaśnienie szczegółowych przepisów zawartych we wniosku
Ogólnie ujmując, obecny wniosek oraz przyszłe
przepisy wykonawcze przewidują następujące zmiany w konstrukcji instrumentu
oraz jego sposobach wdrażania (oprócz wyżej wspomnianych uproszczeń):
1.
Świadczenie pomocy będzie bardziej spójne,
strategiczne i zorientowane na rezultaty poprzez:
·
ukierunkowanie na obszary polityki poprzez kompleksowe
wieloletnie krajowe (i wielopodmiotowe) dokumenty strategiczne
odzwierciedlające priorytety polityczne strategii rozszerzenia oraz obejmujące,
dla każdego obszaru polityki, wszystkie niezbędne działania w zakresie
tworzenia instytucji, zapewnienia zgodności z dorobkiem prawnym UE oraz
działania inwestycyjne. Zakres zostanie określony na podstawie oceny potrzeb
oraz dostosowany do kontekstu krajowego;
·
wzmocnienie (współ-)finansowania uzgodnionych
strategii sektorowych, które w przeciwieństwie do pojedynczych projektów
przyczyniają się do realizacji celów polityk, co oznacza odchodzenie od
dotowania projektów na rzecz zwiększenia udziału pomocy finansowanej na
poziomie sektorowym (w tym sektorowe wsparcie budżetowe dla wybranych obszarów
polityki na podstawie skutecznie ukierunkowanych uwarunkowań). Pomoc w celu
zapewnienia zgodności z dorobkiem prawnym
będzie jednak nadal dostępna w ramach wsparcia projektowego lub innych sposobów
wdrażania, takich jak specjalne instrumenty, o ile nie zostało to ujęte w
nadrzędnych strategiach sektorowych;
·
bardziej usystematyzowane programowanie
wieloletnie, również wobec celów polityk realizowanych w ramach pomocy w
transformacji i tworzeniu instytucji (np. reforma administracji publicznej,
reforma wymiaru sprawiedliwości itp.), wspierające skuteczną realizację
powiązanych strategii sektorowych, a w efekcie osiąganie powiązanych celów;
·
bardziej bezpośrednie uwarunkowanie pomocy finansowej od lepszego sprawowania rządów oraz zwiększenia odpowiedzialności
krajów beneficjentów za własny rozwój. Zostaną
wprowadzone elementy elastyczności, aby zaspokoić powstające potrzeby oraz dać
zachętę do poprawy wyników.
2.
Świadczenie pomocy stanie się
bardziej elastyczne i dostosowane do potrzeb poprzez:
·
wprowadzenie nieróżnicowanego dostępu do pomocy (bez
względu na status kraju kandydującego lub potencjalnego kraju kandydującego),
choć o różnym zakresie lub intensywności, w zależności od potrzeb oraz
potencjału technicznego i administracyjnego. Potrzeby krajów beneficjentów
stanowiłyby punkt wyjścia do określenia sektorów/obszarów polityki
kwalifikujących się do pomocy;
·
wprowadzenie bardziej stopniowanego, etapowego
podejścia do zarządzania pomocą finansową, zgodnie z którym zarządzać
będzie Komisja lub kraj beneficjent, przy kontroli ex ante ze strony
Komisji bądź bez takiej kontroli, zależnie
od statusu akcesyjnego/perspektywy akcesji, sektora/obszaru polityki, którego
dotyczy pomoc, oraz potencjału administracyjnego,
technicznego i zarządczego. Utworzenie struktur zarządczych oraz
procedur je odzwierciedlających, jakie muszą istnieć po przystąpieniu, musiałoby
nadal stanowić cel przygotowań do przystąpienia w odpowiednich sektorach;
·
powiązanie postępu na różnych etapach
zarządzania z priorytetami politycznymi, odzwierciedlone
w sprawozdaniach z postępów, osiągniętych wzorcach negocjacyjnych lub rejestrze
przebiegu realizacji układów o stowarzyszeniu;
·
zwiększenie elastyczności między priorytetami w
celu świadczenia pomocy bardziej zorientowanej na rezultaty, umożliwiające przesunięcia
alokacji środków między obszarami polityki oraz przenoszenie środków z
jednego roku na drugi, ilekroć możliwość taką dopuszcza rozporządzenie
finansowe.
3.
Skuteczniejsza i efektywniejsza realizacja pomocy poprzez:
·
dalszą identyfikację i wykorzystywanie innowacyjnych
instrumentów finansowych, które pozwolą wywindować większą ilość środków
prywatnych, z myślą o możliwości wykorzystania synergii z innowacyjnymi
instrumentami finansowymi opracowywanymi na potrzeby polityk wewnętrznych, na
podstawie skoordynowanego podejścia oraz skoordynowanych zasad korzystania z
budżetu UE w ramach takich instrumentów;
·
zwiększenie współpracy z innymi darczyńcami oraz
międzynarodowymi i innymi instytucjami finansowymi na poziomie strategicznym, uzgadnianie z nimi priorytetów politycznych oraz bardziej przejrzysty
podział pracy, co również stanowi element przechodzenia do wsparcia na poziomie
sektorowym;
·
dalsze wspieranie programów/projektów
regionalnych, które przysparzają wartości dodanej poprzez zachęcanie do
wymiany wiedzy i doświadczeń, harmonizację polityki, uzgodnienie wspólnych
priorytetów oraz budowę wzajemnego zaufania. Programy regionalne mają również
potencjał do tego, by zwiększyć skuteczność polityki m.in. w dziedzinie
transportu, energii, środowiska, zmiany klimatu, statystyki, zwalczania
przestępczości zorganizowanej oraz migracji;
·
uproszczenie norm dotyczących świadczenia pomocy
twinningowej oraz wprowadzenie mechanizmów
zapewniających przydatność zaangażowanych ekspertów przy jednoczesnym
umożliwieniu wycofywania środków ze specjalnego instrumentu w celu zaspokojenia
pojawiających się potrzeb.
Akty delegowane
Zważywszy, że
uznaniowe decyzje polityczne w sprawie statusu krajów ubiegających się o
członkostwo powinny zapadać na innym szczeblu, proponuje się, by odzwierciedlające
te decyzje zmiany wprowadzane do wykazu krajów beneficjentów zawartego w
załączniku do wniosku dotyczącego rozporządzenia były przyjmowane w trybie aktu
delegowanego zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jako
że zmiany takie nie będą miały faktycznego wpływu na istotne składniki
rozporządzenia.
Proponuje się,
także, by nadać Komisji delegowane uprawnienia w celu przyjęcia szczegółowych
przepisów ustanawiających jednolite warunki wdrażania proponowanego rozporządzenia,
w szczególności w odniesieniu do struktur i procedur zarządzania. Przepisy
takie są potrzebne w celu uzupełnienia wspólnych zasad i procedur wdrażania
instrumentów Unii na rzecz działań zewnętrznych ustanowionych we wspólnym
rozporządzeniu wykonawczym. Powinno się w nich uwzględnić wnioski wyciągnięte z
wcześniejszej pomocy przedakcesyjnej i powinny one być dostosowane do rozwoju
sytuacji w krajach będących beneficjentami.
2011/0404 (COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I
RADY
w sprawie Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej
(IPA II)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII
EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej, w szczególności jego art. 212 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego
parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego[9],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów[10],

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą
ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego,
Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt.
«Budżet z perspektywy strategii „Europa 2020”»[11] Komisja określa
ramy budżetowe unijnych instrumentów działań zewnętrznych, w tym Instrumentu
Pomocy Przedakcesyjnej (IPA).
(2)
Zważywszy że rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006
z dnia 17 lipca 2006 r. ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA)[12]
wygasa z dniem 31 grudnia 2013 r., oraz mając na uwadze poprawę skuteczności
działań zewnętrznych Unii, należy utrzymać ramy planowania i świadczenia pomocy
zewnętrznej na okres 2014–2020. Polityka rozszerzenia Unii powinna być nadal
wspierana przez szczególny instrument finansowy. Należy zatem wznowić
Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA).
(3)
Artykuł 49 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że
każde państwo europejskie, które szanuje wartości poszanowania godności osoby
ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również
poszanowania praw człowieka może złożyć wniosek o członkostwo w Unii.
(4)
Państwo europejskie, które złożyło wniosek o
przystąpienie do Unii może zostać jej członkiem dopiero po potwierdzeniu, że
spełnia ono kryteria członkostwa uzgodnione podczas szczytu Rady Europejskiej w
Kopenhadze w czerwcu 1993 roku, z zastrzeżeniem, że takie przystąpienie nie
będzie wiązać się z przekroczeniem możliwości Unii do integracji nowego
członka. Wspomniane kryteria odnoszą się do stabilności instytucji
gwarantujących demokrację, państwo prawne, poszanowanie praw człowieka, praw
mniejszości oraz ochrony mniejszości, poziomu rozwoju gospodarki, który musi
być wystarczający, by wytrzymać konkurencyjne naciski na rynku wewnętrznym,
oraz zdolności do przyjęcia nie tylko praw, ale i obowiązków wynikających z
traktatów.
(5)
Proces akcesyjny opiera się na obiektywnych
kryteriach oraz stosowaniu zasady równego traktowania wszystkich krajów
wnioskujących. Postęp w procesie akcesyjnym zależy od zdolności kraju
wnioskującego do podjęcia niezbędnych reform w celu dostosowania swojego systemu
politycznego, instytucjonalnego, prawnego, administracyjnego i gospodarczego do
zasad, norm, polityki i praktyk unijnych.
(6)
Rada Europejska przyznała status kraju
kandydującego Islandii, Czarnogórze, byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii
oraz Turcji. Potwierdziła też perspektywę europejską dla Albanii, Bośni i
Hercegowiny, Serbii oraz Kosowa[13], uznanych za potencjalne
kraje kandydujące.
(7)
Pomoc finansowa na podstawie niniejszego
rozporządzenia powinna być przyznawana zarówno krajom kandydującym, jak i potencjalnym
krajom kandydującym (krajom beneficjentom), wymienionym w załączniku do
niniejszego rozporządzenia, niezależnie od ich statusu.
(8)
Pomoc na podstawie niniejszego rozporządzenia
powinna być udzielana zgodnie z ramami polityki rozszerzenia określonymi przez
Unię dla każdego kraju beneficjenta, przedstawionymi w rocznym pakiecie
rozszerzenia wydawanym przez Komisję, który zawiera sprawozdania z postępów
oraz strategię rozszerzenia, w układach o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz w
partnerstwach europejskich lub partnerstwach dla członkostwa. Pomoc powinna
skupiać się przede wszystkim na określonej liczbie dziedzin polityki,
przyczyniając się do wzmocnienia demokratycznych instytucji oraz praworządności,
reformy sądownictwa i administracji publicznej, poszanowania praw podstawowych
oraz propagowania równości płci i niedyskryminacji w krajach beneficjentach.
Powinna również wspomagać ich rozwój gospodarczy i społeczny, ugruntowując
inteligentną, zrównoważoną i sprzyjającą włączeniu społecznemu agendę wzrostu
zgodnie ze strategią „Europa 2020” oraz służyć stopniowemu spełnianiu kryteriów
kopenhaskich. Należy wzmocnić spójność pomiędzy pomocą finansową a ogólnym
postępem we wdrażaniu strategii przedakcesyjnej.
(9)
Kraje kandydujące oraz potencjalne kraje kandydujące
powinny być lepiej przygotowane na globalne wyzwania, takie jak zrównoważony
rozwój i zmiana klimatu, oraz wspierać wysiłki Unii ukierunkowane na
rozwiązanie tych kwestii. Pomoc Unii na podstawie niniejszego rozporządzenia
powinna również przyczynić się do osiągnięcia celu polegającego na podniesieniu
do co najmniej 20 % części budżetu Unii przeznaczonej na działania w
dziedzinie klimatu.
(10)
Komisja oraz państwa członkowskie powinny zapewnić
zgodność, spójność oraz komplementarność swojej pomocy, w szczególności poprzez
regularne konsultacje oraz częste wymiany informacji na różnych etapach cyklu
pomocy.
(11)
Aby zapewnić spójność między procesem akcesyjnym a
pomocą finansową i techniczną udzielaną na podstawie niniejszego rozporządzenia
oraz osiągnięcie celów agendy akcesyjnej, Komisja powinna ustanowić wspólne
ramy strategiczne stosowania Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej. Ramy te
powinny zawierać między innymi wykaz kluczowych działań, które mogą uzyskać
wsparcie na podstawie niniejszego rozporządzenia, jak również powinny określać
kryteria przydziału środków finansowych. Wspólne ramy strategiczne powinny
stanowić ramy odniesienia dla poszczególnych krajowych dokumentów
strategicznych i dokumentów strategicznych obejmujących wiele krajów.
(12)
Cele pomocy powinny zostać określone w
indykatywnych krajowych i obejmujących wiele krajów dokumentach strategicznych
opracowywanych przez Komisję na czas obowiązywania wieloletnich ram finansowych
w partnerstwie z krajami beneficjentami na podstawie ich szczególnych potrzeb
oraz agendy rozszerzenia. Indykatywne dokumenty strategiczne powinny określać
obszary polityki do celów pomocy oraz, bez uszczerbku dla prerogatyw władzy budżetowej,
powinny określać indykatywne alokacje środków na poszczególne obszary polityki
w ujęciu rocznym, w tym prognozy dotyczące wydatków związanych z klimatem.
Należy zachować wystarczającą elastyczność, aby móc sprostać nowo powstającym
potrzebom oraz zapewnić bodźce do poprawy wyników. Dokumenty strategiczne
powinny gwarantować spójność i zbieżność z wysiłkami krajów beneficjentów,
odzwierciedlonymi w ich budżetach, uwzględniając też wsparcie udzielane przez
innych darczyńców. W celu uwzględnienia przemian o charakterze wewnętrznym i
zewnętrznym, wieloletnie indykatywne dokumenty strategiczne należy poddawać odpowiednim
przeglądom.
(13)
Pomoc krajom beneficjentom w ich dążeniach do
reformy systemów celem ich dostosowania do systemów unijnych leży w interesie
Unii. Ponieważ cele określone w niniejszym rozporządzeniu nie mogą być
osiągnięte w dostatecznym stopniu na poziomie państw członkowskich, natomiast
mogą zostać osiągnięte – ze względu na swoją skalę i skutki – w
satysfakcjonującym stopniu na poziomie unijnym, Unia może podejmować działania
zgodnie z zasadą pomocniczości, jak określono w art. 5 Traktatu o Unii
Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule
niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia
tych celów.
(14)
W celu szybkiego odzwierciedlania w niniejszym
rozporządzeniu rezultatów decyzji politycznych podejmowanych przez Radę należy
przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do
uaktualniania wykazu krajów beneficjentów, zamieszczonego w załączniku do niniejszego
rozporządzenia.
(15)
Choć rozporządzenie (UE) nr …/…Parlamentu
Europejskiego i Rady[14] (zwane dalej „wspólnym
rozporządzeniem wykonawczym”) ustanawia wspólne zasady i procedury wdrażania
unijnych instrumentów działań zewnętrznych, to Komisja powinna również posiadać
uprawnienia do przyjęcia bardziej szczegółowych przepisów ustanawiających
jednolite warunki wykonania niniejszego rozporządzenia, zwłaszcza w zakresie
struktur oraz procedur zarządzania. Przepisy takie powinny uwzględniać
doświadczenia z zarządzania dotychczasową pomocą przedakcesyjną oraz jej
realizacji, jak również powinny one być dostosowane do zmieniającej się
sytuacji w krajach beneficjentach.
(16)
Szczególnie ważne jest, aby realizując prace
przygotowawcze w związku z aktami delegowanymi, Komisja przeprowadzała właściwe
konsultacje, również na poziomie eksperckim. Przygotowując i opracowując akty
delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie
przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(17)
W toku świadczenia pomocy należy nadal korzystać ze
struktur i instrumentów, które dowiodły swojej wartości w procesie
przedakcesyjnym. Przejście od bezpośredniego zarządzania funduszami
przedakcesyjnymi przez Komisję do zdecentralizowanego zarządzania przekazywanego
krajom beneficjentom powinno postępować stopniowo, według możliwości każdego z
tych krajów.
(18)
Wykonywanie uprawnień w odniesieniu do wspólnych
ram strategicznych IPA i dokumentów strategicznych powinno odbywać się zgodnie
z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16
lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu
kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez
Komisję[15]. Uwzględniając charakter
tych aktów wykonawczych, w szczególności ich charakter dotyczący kształtowania
polityki lub ich skutki finansowe, do ich przyjęcia powinna być zasadniczo
wykorzystywana procedura sprawdzająca, z wyjątkiem środków technicznych o małej
skali finansowej.
(19)
Komitety utworzone na mocy niniejszego
rozporządzenia powinny również posiadać uprawnienia w zakresie aktów związanych
z wdrażaniem dotychczasowego Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej, jak również
udzielaniem pomocy finansowej na rzecz tureckiej wspólnoty cypryjskiej.
(20)
W przypadku naruszenia przez kraj beneficjenta
fundamentalnych zasad Unii, braku poszanowania zobowiązań zawartych w
odpowiednich umowach zawartych z Unią, bądź niewystarczającego postępu w
spełnianiu kryteriów akcesyjnych, Rada, na wniosek Komisji, powinna mieć możność
podjęcia odpowiednich środków, by zaradzić takiej sytuacji.
(21)
Zważywszy na cele oraz zakres pomocy przewidzianej
w niniejszym rozporządzeniu, przed jego przyjęciem wymagana jest konsultacja z
Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym oraz Komitetem Regionów,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ
I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel ogólny
Instrument Pomocy Przedakcesyjnej („IPA”)
ma na celu wspieranie krajów kandydujących oraz potencjalnych krajów
kandydujących („krajów beneficjentów”), wymienionych w załączniku, w
przeprowadzaniu reform politycznych, instytucjonalnych, prawnych, społecznych,
administracyjnych i gospodarczych, wymaganych w celu zbliżenia tych krajów do
wartości Unii oraz stopniowego dostosowywania do zasad, standardów, polityk i
praktyk Unii, mając na uwadze przyszłe członkostwo w Unii.
Artykuł 2
Cele szczegółowe
1.
Pomoc na podstawie niniejszego rozporządzenia ma
służyć osiągnięciu szczegółowych celów, wedle potrzeb każdego z krajów
beneficjentów oraz zgodnie z ich indywidualnymi harmonogramami przystąpienia:
a)           Pomoc w reformach politycznych,
między innymi:
i)        umacnianie instytucji demokratycznych i
państwa prawnego, w tym jego urzeczywistnianie;
ii)       propagowanie i ochrona praw człowieka i
podstawowych wolności, większego poszanowania praw mniejszości, równości płci,
niedyskryminacji i wolności prasy, jak również wspieranie dobrych stosunków
sąsiedzkich;
iii)      walka z korupcją i przestępczością
zorganizowaną;
iv)      reforma administracji publicznej oraz
zaprowadzenie dobrych rządów;
v)       rozwój społeczeństwa obywatelskiego i
dialogu społecznego;
vi)      pojednanie, działania na rzecz pokoju i
budowy zaufania.
b)           Wsparcie na rzecz rozwoju gospodarczego,
społecznego i terytorialnego w celu zapewnienia inteligentnego, zrównoważonego wzrostu
sprzyjającego włączeniu społecznemu, między innymi poprzez:
i)        osiąganie standardów Unii w gospodarce
oraz zarządzaniu gospodarczym;
ii)       reformy gospodarcze konieczne w celu
sprostania presji ze strony konkurencji i sił rynkowych w Unii, przy
jednoczesnej realizacji celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych;
iii)      wspieranie zatrudnienia oraz rozwoju
kapitału ludzkiego;
iv)      włączenie społeczne i gospodarcze,
zwłaszcza mniejszości oraz grup szczególnie wrażliwych;
v)       rozwój kapitału rzeczowego, poprawę
powiązań z Unią oraz sieciami regionalnymi.
c)           Wzmocnienie zdolności krajów
beneficjentów do wywiązywania się z zobowiązań wynikających z członkostwa,
poprzez wspieranie stopniowego dostosowywania się do dorobku prawnego Unii oraz
jego przyjęcia, wdrożenia i stosowania, jak również przyjęcia funduszy
strukturalnych, spójności, rolnego i na rzecz rozwoju wsi oraz polityki
unijnej.
d)           Integracja regionalna oraz
współpraca terytorialna obejmująca kraje beneficjentów, państwa członkowskie
oraz, w miarę potrzeb, państwa trzecie zgodnie z zakresem rozporządzenia (UE)
nr […] ustanawiającego Europejski Instrument Sąsiedztwa[16].

2.
Postęp w kierunku osiągnięcia szczegółowych celów
określonych w ust. 1 będzie poddawany ocenie na podstawie wskaźników
obejmujących między innymi:
–
postęp w dziedzinach demokracji, państwa prawnego,
poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, wymiaru sprawiedliwości
oraz potencjału administracyjnego;
–
postęp w reformach gospodarczych, trafność i
skuteczność strategii rozwoju społecznego i gospodarczego, postęp w kierunku
inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, w
tym poprzez inwestycje publiczne wspierane z IPA;
–
zakres ustawodawstwa dostosowanego do dorobku
prawnego Unii; postęp w reformie instytucjonalnej związanej z Unią, w tym
przejście do zdecentralizowanego zarządzania pomocą udzielaną na podstawie
niniejszego rozporządzenia;
–
trafność inicjatyw regionalnych i terytorialnych
oraz rozwój przepływów handlowych.
Wskaźniki te posłużą odpowiednio do monitorowania,
oceny i przeglądu wyników.
Artykuł 3
Obszary polityki
1.
Pomoc na podstawie niniejszego rozporządzenia
dotyczy głównie następujących obszarów polityki:
a)      procesu przemian ukierunkowanych na
członkostwo w Unii oraz tworzenia potencjału;
b)      rozwoju regionalnego;
c)      zatrudnienia, polityki społecznej,
rozwoju zasobów ludzkich;
d)      rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich;
e)      współpracy regionalnej i terytorialnej.
2.
Pomoc w ramach obszarów polityki wskazanych w ust.
1 stanowi wsparcie dla krajów beneficjentów w osiąganiu celów ogólnych oraz
szczegółowych, określonych w art. 1 i art. 2.
3.
Pomoc w ramach obszarów polityki wskazanych w ust.
1 lit. b) – d) może obejmować między innymi finansowanie działań przewidzianych
w rozporządzeniu (UE) nr XXXX/201X Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
MM/DD/RRRR w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego oraz inwestycji w cele wzrostu i tworzenia miejsc pracy[17],
rozporządzeniu (UE) nr XXXX/201X Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
DD/MM/RRRR w sprawie Funduszu Spójności[18],
rozporządzeniu (UE) XXX/20X1 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
Europejskiego Funduszu Społecznego[19], rozporządzeniu (UE) nr
XXXX/201X Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia MM/DD/RRRR w sprawie przepisów
szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego na rzecz realizacji celu współpracy terytorialnej[20]
oraz rozporządzeniu (UE) nr XXXX/201X Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
DD/MM/RRRR w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego
Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[21].
4.
Pomoc w ramach obszaru polityki, o którym mowa w
ust. 1 lit. e), może polegać w szczególności na finansowaniu działań obejmujących
wiele krajów lub działań horyzontalnych, jak również działań w zakresie
współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej.
Artykuł 4
Zgodność, spójność i
komplementarność
1.
Pomoc finansowa na podstawie niniejszego
rozporządzenia musi być zgodna z kierunkami polityki Unii. Musi być zgodna z
treścią umów zawartych przez Unię z krajami beneficjentami, i nie może naruszać
zobowiązań wynikających z umów wielostronnych, których Unia jest stroną.
2.
Komisja, państwa członkowskie oraz Europejski Bank
Inwestycyjny zapewniają spójność między pomocą udzielaną na podstawie
niniejszego rozporządzenia oraz pozostałą pomocą udzielaną przez Unię, państwa
członkowskie oraz Europejski Bank Inwestycyjny.
3.
Komisja oraz państwa członkowskie zapewniają
koordynację swoich odpowiednich programów pomocy, aby zwiększyć skuteczność i efektywność
świadczonej pomocy oraz zapobiec powielaniu finansowania zgodnie z określonymi
zasadami wzmocnienia koordynacji operacyjnej w dziedzinie pomocy zewnętrznej
oraz z zasadami harmonizacji kierunków polityki i procedur. Koordynacja
obejmuje regularne konsultacje oraz częste wymiany informacji na różnych
etapach cyklu pomocy, zwłaszcza na szczeblu terenowym, oraz ma stanowić istotny
krok w procesach programowania na poziomie państw członkowskich i Unii.
4.
W celu zwiększenia skuteczności
i efektywności udzielania pomocy oraz zapobiegania powielaniu finansowania Komisja w powiązaniu z państwami członkowskimi podejmuje konieczne
kroki dla zapewnienia lepszej koordynacji i komplementarności z organizacjami
oraz podmiotami wielostronnymi i regionalnymi, takimi jak międzynarodowe
instytucje finansowe, agencje ONZ, fundusze i programy oraz darczyńcy spoza
Unii.
5.
W toku przygotowania, wdrażania i monitorowania
pomocy na podstawie niniejszego
rozporządzenia Komisja co do zasady działa w partnerstwie z krajami
beneficjentami. Partnerstwo obejmuje odpowiednio właściwe organy krajowe,
regionalne i lokalne, partnerów społecznych i gospodarczych, społeczeństwo
obywatelskie oraz podmioty niepaństwowe.
TYTUŁ
II
PLANOWANIE STRATEGICZNE
Artykuł 5
Wspólne ramy strategiczne IPA
1.
Komisja ustanawia wspólne ramy strategiczne dla
Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej. Wspólne ramy strategiczne IPA przekładają
priorytety polityczne polityki rozszerzenia na kluczowe działania, które mogą
zostać objęte pomocą na podstawie niniejszego rozporządzenia.
2.
Wspólne ramy strategiczne IPA obejmują między
innymi:
a)      kryteria alokacji środków finansowych na kraje
beneficjentów oraz na działania w zakresie współpracy wielonarodowej i
terytorialnej;
b)      rodzaje działań, które mogą być
finansowane przez IPA;
c)      wspólne wytyczne w zakresie zarządzania i
wdrażania IPA.
3.
Komisja zatwierdza wspólne ramy strategiczne IPA
oraz ich zmiany zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 15 ust.
3 wspólnego rozporządzenia wykonawczego.
Artykuł 6
Dokumenty strategiczne
1.
Pomoc na mocy niniejszego rozporządzenia udzielana
jest na podstawie krajowych lub obejmujących wiele krajów indykatywnych
dokumentów strategicznych (zwanych dalej „dokumentami strategicznymi”),
ustanowionych przez Komisję w partnerstwie z krajem beneficjentem lub z
zainteresowanymi krajami na czas obowiązywania wieloletnich ram finansowych
Unii.
2.
Dokumenty strategiczne określają odpowiedni zbiór
obszarów polityki określonych w art. 3, które otrzymają pomoc finansową na mocy
niniejszego rozporządzenia, tak aby uwzględnić potrzeby oraz priorytety zgodnie
z celami określonymi w art. 2, wspólnymi ramami strategicznymi IPA, o których
mowa w art. 5, oraz z odpowiednimi strategiami krajowymi.
3.
Dokumenty strategiczne obejmują indykatywną
alokację środków unijnych z podziałem na obszary polityki, w rozbiciu na
poszczególne lata, według kryteriów określonych we wspólnych ramach
strategicznych IPA, o których mowa w art. 5. Indykatywna alokacja środków
należycie uwzględnia potrzeby, zdolność absorpcji oraz zdolność administracyjną
krajów beneficjentów. Umożliwia też zaspokojenie pojawiających się potrzeb oraz
obejmuje bodźce do poprawy wyników krajów beneficjentów w sferze realizacji
celów określonych w wieloletnich strategiach indykatywnych.
4.
Dokumenty strategiczne są poddawane śródokresowemu
przeglądowi i w razie potrzeby zmieniane. Zmiana może zostać w każdej chwili przeprowadzona
z inicjatywy Komisji.
5.
Komisja przyjmuje dokumenty strategiczne oraz ich
zmiany zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 15 ust. 3
wspólnego rozporządzenia wykonawczego.
TYTUŁ
III
WDROŻENIE
Artykuł 7
Ramy ogólne
Unijna pomoc na podstawie niniejszego
rozporządzenia jest realizowana poprzez programy i działania, o których mowa w
art. 2 i art. 3 wspólnego rozporządzenia wykonawczego, oraz zgodnie z
przepisami szczegółowymi określającymi jednolite warunki wdrażania niniejszego
rozporządzenia, zwłaszcza w aspekcie struktur i procedur zarządzania, które
Komisja przyjmuje zgodnie z art. 10 i art. 11 niniejszego rozporządzenia. Co do
zasady wdrażanie powinno przebiegać w formie rocznych lub wieloletnich
programów krajowych lub obejmujących wiele krajów, tworzonych odpowiednio przez
kraje beneficjentów lub Komisję na podstawie dokumentów strategicznych, o
których mowa w art. 6.
Artykuł 8
Umowy ramowe i pomocnicze
1.
Komisja oraz kraje beneficjenci zawierają umowy
ramowe w sprawie realizacji pomocy.
2.
Jeżeli to konieczne, między Komisją a krajem
beneficjentem lub jego organami wykonawczymi mogą być zawierane umowy
pomocnicze w sprawie realizacji pomocy.
Artykuł 9
Przepisy w sprawie instrumentów wiązanych
1.
W uzasadnionych przypadkach i w celu zapewnienia
spójności oraz skuteczności finansowania unijnego bądź usprawnienia współpracy
regionalnej Komisja może postanowić o rozszerzeniu dostępności programów oraz
środków, o których mowa w art. 7, na kraje, terytoria i regiony, które w innym
przypadku nie kwalifikowałyby się do finansowania na podstawie art. 1, jeśli
program lub działanie do realizacji ma charakter globalny, regionalny lub
transgraniczny.
2.
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego wnosi wkład
w programy lub środki utworzone na mocy niniejszego rozporządzenia na potrzeby
współpracy transgranicznej między krajami beneficjentami a państwami członkowskimi.
Wielkość wkładu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego określa się na
podstawie art. 4 rozporządzenia (UE) nr … Parlamentu Europejskiego i Rady w
sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”.
Przepisy niniejszego rozporządzenia stosuje się do korzystania z tego wkładu.
3.
W stosownych przypadkach możliwy jest wkład IPA w
transnarodowe lub międzyregionalne programy współpracy lub środki utworzone lub
realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia (UE) nr ... w sprawie
przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”, w których
uczestniczą kraje beneficjenci IPA.
4.
W stosownych przypadkach możliwy jest wkład IPA w
programy lub środki w zakresie współpracy transgranicznej, utworzone lub
realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia (UE) nr … Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającego Europejski Instrument Sąsiedztwa,
w których uczestniczą kraje beneficjenci IPA.
TYTUŁ IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 10
Przekazanie uprawnień Komisji
Komisja powinna posiadać uprawnienia do
przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 11 na potrzeby zmiany załącznika do
niniejszego rozporządzenia oraz uzupełniania wspólnego rozporządzenia
wykonawczego o przepisy szczegółowe ustanawiające jednolite warunki wdrażania niniejszego
rozporządzenia.
Artykuł 11
Wykonywanie uprawnień przekazanych Komisji
1.
Powierzone Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów
delegowanych podlegają warunkom określonym w niniejszym artykule.
2.
Uprawnienia powierza się Komisji na czas
obowiązywania niniejszego rozporządzenia.
3.
Przekazanie uprawnień może zostać w dowolnym
momencie odwołane przez Parlament Europejski lub Radę. Decyzja o odwołaniu
kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się
skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym
Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym
terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek obowiązujących już aktów
delegowanych.
4.
Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja
przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
5.
Akt delegowany wchodzi w życie tylko wówczas, jeśli
Parlament Europejski ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy
od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub jeśli, przed
upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały
Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa
miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.
Artykuł 12
Komitet
1.
Komisję wspomaga Komitet IPA. Komitet ten jest
komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2.
W programach dotyczących obszarów polityki, o
których mowa w art. 3 lit. b) i c) oraz realizowanych pośrednio przez kraje
beneficjentów, Komisji towarzyszy komitet ds. koordynacji środków finansowych,
o którym mowa w art. 143 rozporządzenia (UE) nr […] Parlamentu Europejskiego i
Rady z dnia ... ustanawiającego wspólne przepisy w sprawie Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu
Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i
Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram
strategicznych oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu
Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1083/2006[22].
W programach dotyczących obszarów polityki, o których mowa w art. 3 lit. d)
oraz realizowanych pośrednio przez kraje beneficjentów, Komisji towarzyszy Komitet
ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich, o którym mowa w art. 91 rozporządzenia (UE) nr
[…] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia ... w sprawie wsparcia rozwoju
obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów
Wiejskich (EFRROW)[23]. W takich przypadkach Komitet
IPA jest bezzwłocznie informowany o treści opinii wydanej przez inne komitety.
3.
Komitety, o których mowa w ust. 1 i 2, są
uprawnione do podejmowania czynności prawnych i zobowiązań na podstawie
rozporządzenia (WE) nr 1085/2006 z dnia 17 lipca 2006 r. ustanawiającego
instrument pomocy przedakcesyjnej[24]. Ponadto Komitet IPA
jest uprawniony do wdrożenia przepisów art. 3 rozporządzenia (WE) nr 389/2006 z
dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia finansowego w celu
stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej i
zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2667/2000 w sprawie Europejskiej Agencji
Odbudowy [25].
Artykuł 13
Zawieszenie pomocy Unii
Bez uszczerbku dla
przepisów w sprawie zawieszenia pomocy zawartych w umowach o partnerstwie i
współpracy z krajami i regionami partnerskimi, jeżeli kraj beneficjent nie
przestrzega zasad demokracji, państwa prawnego, praw człowieka i praw
mniejszości oraz podstawowych wolności lub zobowiązań zawartych w odpowiednich
umowach z UE lub jeżeli postępy w wypełnianiu kryteriów warunkujących
przystąpienie są niewystarczające, Unia występuje do takiego kraju o
przeprowadzenie konsultacji w celu wypracowania rozwiązania możliwego do
przyjęcia dla obu stron, z wyjątkiem sytuacji szczególnie pilnych. Jeżeli
konsultacje z krajem beneficjentem nie skutkują rozwiązaniem możliwym do
przyjęcia dla obu stron lub jeżeli wniosek o ich przeprowadzenie spotyka się z
odmową lub jest to sytuacja szczególnie pilna, Rada może podjąć właściwe środki
zgodnie z art. 215 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, mogące
obejmować całkowite lub częściowe zawieszenie wsparcia unijnego. Parlament
Europejski jest bezzwłocznie informowany o wszelkich decyzjach podjętych w tym
względzie.
Artykuł 14
Finansowa kwota referencyjna
1.           Finansowa kwota referencyjna na
potrzeby wdrażania niniejszego rozporządzenia w okresie 2014–2020 wynosi
14 110 100 000 EUR (wg cen bieżących). Na programy współpracy
transgranicznej między krajami beneficjentami a państwami członkowskimi UE
przeznacza się maksymalnie 3 % kwoty referencyjnej.
2.           Roczne środki zatwierdza
władza budżetowa w ramach limitów określonych w wieloletnich ramach
finansowych.
3.           Jak określono to w art. 13
ust. 2 rozporządzenia ustanawiającego program „Erasmus dla wszystkich”, w celu
promowania międzynarodowego wymiaru szkolnictwa wyższego orientacyjna kwota w
wysokości 1 812 100 000 EUR z różnych instrumentów zewnętrznych (Instrument Finansowania
Współpracy na rzecz Rozwoju, Europejski Instrument Sąsiedztwa, Instrument
Pomocy Przedakcesyjnej, Instrument Partnerstwa oraz Europejski Fundusz Rozwoju)
zostanie przydzielona na działania związane z mobilnością edukacyjną do i z
państw nienależących do UE oraz na współpracę i dialog polityczny z
organami/instytucjami/organizacjami z tych państw. Do wykorzystania tych
funduszy będą miały zastosowanie przepisy rozporządzenia ustanawiającego
program „Erasmus dla wszystkich”.
Fundusze zostaną udostępnione w ramach 2
wieloletnich alokacji obejmujących odpowiednio tylko trzy pierwsze 4 lata i
pozostałe 3 lata. Fundusze te zostaną odzwierciedlone w wieloletnim
orientacyjnym programowaniu tych instrumentów, zgodnie z ustalonymi potrzebami
i priorytetami poszczególnych krajów. Alokacje te mogą zostać zmienione w
przypadku istotnych nieprzewidzianych okoliczności lub poważnych zmian
politycznych zgodnie z priorytetami zewnętrznymi UE.
Artykuł 15
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie
trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1
stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w
całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego           W
imieniu Rady
Przewodniczący                                             Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK
–
Albania
–
Bośnia i Hercegowina
–
Islandia
–
Kosowo*
–
Czarnogóra
–
Serbia
–
Turcja
–
była Jugosłowiańska Republika Macedonii

*Na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr
1244/1999
OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH WNIOSKÓW
1.           STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY
              1.1.        Tytuł wniosku/inicjatywy
              1.2.        Dziedziny
polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa
              1.3.        Charakter
wniosku/inicjatywy
              1.4.        Cel/cele
              1.5.        Uzasadnienie
wniosku/inicjatywy
              1.6.        Czas
trwania i wpływ finansowy
              1.7.        Przewidywany(-e)
tryb(-y) zarządzania
2.           ŚRODKI ZARZĄDZANIA
              2.1.        Zasady
nadzoru i sprawozdawczości
              2.2.        System
zarządzania i kontroli
              2.3.        Środki
zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom
3.           SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY
WNIOSKU/INICJATYWY
              3.1.        Dział(-y)
wieloletnich ram finansowych i pozycja(-e) wydatków w budżecie, na które
wniosek ma wpływ
              3.2.        Szacunkowy
wpływ na wydatki
              3.2.1.     Synteza szacunkowego
wpływu na wydatki
              3.2.2.     Szacunkowy wpływ
na środki operacyjne
              3.2.3.     Szacunkowy wpływ
na środki administracyjne
              3.2.4.     Zgodność z
obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi
              3.2.5.     Udział osób
trzecich w finansowaniu
              3.3.        Szacunkowy wpływ na
dochody
OCENA
SKUTKÓW FINANSOWYCH WNIOSKÓW

1.
STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY
1.1.
Tytuł wniosku/inicjatywy

Instrument
Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)

1.2.
Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB, których
dotyczy wniosek/inicjatywa[26]

Rozszerzenie

1.3.
Charakter wniosku/inicjatywy

x Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego
działania
¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego
działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[27]

¨ Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem
bieżącego działania
¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy działania,
które zostało przekształcone pod kątem nowego działania

1.4.
Cele
1.4.1.
Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji
wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie

Celem ogólnym
polityki rozszerzenia jest wdrożenie art. 49 Traktatu o Unii Europejskiej,
który oferuje perspektywę europejską wszystkim krajom europejskim szanującym
podstawowe wartości UE oraz zobowiązującym się je wspierać.
Polityka
rozszerzenia propaguje stabilność, bezpieczeństwo i dobrobyt w Europie oraz
zwiększa znaczenie UE na arenie międzynarodowej.
Polityka
rozszerzenia pomaga w utrwaleniu demokracji i rządów prawa w Europie. Zwiększa
możliwości gospodarcze oraz przydaje UE masy krytycznej, aby stawić czoło
globalnym wyzwaniom, takim jak zmiana klimatu, konkurencyjność oraz regulacja i
nadzór rynków finansowych. Ułatwia również podjęcie wspólnego wysiłku w dążeniu
do celów strategii „Europa 2020”. Proces akcesyjny to silna zachęta do reform
politycznych i gospodarczych.
Bliższa
integracja poprzez rozszerzenie pomoże też UE osiągnąć jej cele w obszarach
kluczowych dla reformy społecznej i gospodarczej na rzecz inteligentnego,
zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, w tym w dziedzinie
energii, transportu, ochrony środowiska, odporności na katastrofy oraz w
obszarze zmiany klimatu. Nowe wnioski o członkostwo potwierdzają siłę
przyciągania UE oraz jej rolę we wspieraniu stabilności, bezpieczeństwa i
dobrobytu.
Polityka
rozszerzenia UE umożliwia starannie zarządzany proces, w którym kandydaci i
potencjalni kandydaci zbliżają się do UE w tempie, w jakim przebiegają ich
reformy polityczne i gospodarcze, oraz wedle ich możliwości wywiązywania się z
zobowiązań członkowskich zgodnie z kryteriami kopenhaskimi. W Bałkanach
Zachodnich współpraca regionalna pozostaje sprawą kluczową i stanowi oś procesu
stabilizacji i stowarzyszenia.
Po decyzji
Rady o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z krajami wnioskującymi postęp krajów
ubiegających się o członkostwo w osiąganiu standardów europejskich znajduje
odzwierciedlenie w poszczególnych rozdziałach dorobku prawnego UE, zarówno tych
otwieranych, jak i zamykanych.
W ciągu
ostatnich pięciu lat rozszerzona Unia wykazała zdolność do współpracy w celu
sprostania stojącym przed nią wyzwaniom. W tym okresie postęp reform w krajach
objętych procesem rozszerzenia UE pozwolił im przejść kolejne etapy procesu
akcesyjnego.
Proces
rozszerzenia UE przebiega w tempie w dużej mierze uwarunkowanym zdolnością
krajów aspirujących do podjęcia zobowiązań członkowskich. Wymaga to solidnych
reform, jak również rzetelnych i przekonujących dostosowań prawnych i
instytucjonalnych. Jeśli przedmiotowe kraje spełnią wyznaczone standardy, w szczególności
związane z demokracją, państwem prawa oraz podstawowymi prawami i wolnościami,
UE zobowiązuje się współpracować z nimi w celu przejścia do kolejnych etapów
procesu.
Jako finansowy
filar strategii rozszerzenia proponuje się jednolity, zintegrowany instrument
przedakcesyjny, uwzględniający wszystkie wymiary polityki wewnętrznej oraz
kwestie tematyczne.
Celem będzie
zapewnienie pełnej gotowości krajów kandydujących oraz potencjalnych krajów
kandydujących do ostatecznego przystąpienia. Nacisk zostanie położony na dobre
rządy, potencjał administracyjny, rozwój społeczno-gospodarczy, współpracę
regionalną, przyjęcie i wdrożenie dorobku prawnego UE oraz przygotowanie do
realizacji polityki wewnętrznej po przystąpieniu. Cel ten będzie realizowany poprzez
programy krajowe i wielostronne uzgodnione z beneficjentami, z uwzględnieniem
funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Rolnego
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), ukierunkowanych na oferowanie
dóbr publicznych.
Ponadto w
krajach objętych procesem rozszerzenia UE nadal w razie potrzeby dostępne będą polityczne
i finansowe instrumenty związane z przezwyciężaniem kryzysu (pomoc
makrofinansowa, Instrument na rzecz Stabilności).

1.4.2.
              Cel(-e) szczegółowy(-e) i
działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa

Cel szczegółowy nr:
a)           wsparcie reform politycznych;
b)           wsparcie na rzecz rozwoju
gospodarczego, społecznego i terytorialnego oraz reform, zorientowane na
zrównoważony, inteligentny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu;
c)           zwiększenie zdolności krajów
beneficjentów do podjęcia zobowiązań członkowskich poprzez wspieranie
stopniowego dostosowania do przyjęcia, wdrożenia i stosowania dorobku prawnego
UE, w tym przygotowanie do wdrożenia unijnych funduszy strukturalnych, Funduszu
Spójności, Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz do
zarządzania tymi funduszami;
d)           integracja regionalna i współpraca
terytorialna.
Działanie(-a)
ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek
04.06
Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – rozwój zasobów ludzkich
05.05 Środki
przedakcesyjne w dziedzinie rolnictwa oraz rozwoju obszarów wiejskich
13.05
Działania przedakcesyjne związane z polityką strukturalną
22.02 Proces i
strategia rozszerzenia
22.04.02
Programy informacyjne i komunikacyjne dla krajów niebędących członkami UE

1.4.3.
              Oczekiwany(-e) wynik(-i) i wpływ

Należy wskazać, jakie efekty przyniesie
wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej.
Nowy instrument przedakcesyjny nadal będzie się koncentrował na
realizacji polityki rozszerzenia, należącej do podstawowych priorytetów
działań zewnętrznych UE, służąc tym samym propagowaniu stabilności,
bezpieczeństwa i dobrobytu w Europie. Nowy instrument będzie zatem
ukierunkowany na realizację ogólnego celu polityki, polegającego na wspieraniu
krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących w ich przygotowaniach
do członkostwa w UE, oraz na stopniowym dostosowywaniu ich instytucji i
gospodarek do standardów i polityki Unii Europejskiej, stosownie do
szczególnych potrzeb tych krajów oraz zgodnie z indywidualnymi harmonogramami
ich przystąpienia.
W kategoriach oczekiwanych wyników i wpływu nowy instrument ma
zająć się i) rozbieżnościami/wyzwaniami w zakresie rozwoju w krajach
beneficjentach, ii) ograniczoną zdolnością do sprostania tym wyzwaniom przy
pomocy własnych zasobów oraz słabościami instytucji publicznych lub potencjału
administracyjnego w krajach beneficjentach oraz iii) zmniejszeniem nierówności
między krajami beneficjentami, poprzez :
(i)           zaprowadzenie lepiej funkcjonujących instytucji
demokratycznych, zwłaszcza w celu zapewnienia poszanowania rządów prawa oraz
praw człowieka i włączenia społecznego mniejszości; zmniejszenie korupcji i
przestępczości zorganizowanej; zreformowaną i zmodernizowaną administrację publiczną;
(ii)          osiągnięcie standardów UE w gospodarce i
zarządzaniu gospodarczym; zwiększoną zdolność do konkurowania z siłami
rynkowymi w Unii; osiągnięcie wyższych wskaźników zatrudnienia, pozyskiwanie
coraz lepiej wykwalifikowanych zasobów ludzkich oraz zmniejszenie nierówności
społecznych; zapewnienie większego potencjału badawczego i innowacyjnego;
(iii)          stopniowe dostosowanie prawa do dorobku prawnego
UE, jego przyjęcie i stosowanie; zwiększenie zdolności do wdrożenia funduszy
strukturalnych, funduszy rolnych i na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz do
zarządzania nimi; zwiększone uczestnictwo w wybranych programach i agencjach
UE;
(iv)         osiągnięcie większej integracji gospodarczej w regionie,
m.in. za sprawą transgranicznej infrastruktury energetycznej i transportowej,
bliższe i trwalsze stosunki sąsiedzkie między krajami beneficjentami oraz z UE.

Postęp w realizacji tych szczegółowych celów polityki przyczyni się
również do wprowadzenia szerszych ram polityki UE, takich jak strategia „Europa
2020”, pakiet klimatyczno-energetyczny UE oraz Unia innowacji.

1.4.4.
Wskaźniki wyników i wpływu

Należy
określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie realizacji
wniosku/inicjatywy.
Postęp w dążeniu do szczegółowych celów nowego instrumentu można ocenić
za pomocą trzech podstawowych makrowskaźników:
·
postęp w osiąganiu punktów odniesienia w procesie
akcesyjnym (rozdziały otwarte/zamknięte) lub pomyślny przebieg procesu
wdrażania układów o stowarzyszeniu, odzwierciedlony m.in. w pozytywnych
sprawozdaniach z postępu, wskaźnikach ankietowych opracowanych przez uznane
organizacje międzynarodowe dla takich obszarów jak skuteczność sprawowania
rządów, stabilność polityczna i brak przemocy; państwo prawne;
·
przemiany społeczno-gospodarcze, mierzone za pomocą wskaźników wpływu, takich jak wskaźnik rozwoju
społecznego Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju jako ogólny miernik
dobrobytu; wskaźniki bezrobocia; przypływy bezpośrednich inwestycji
zagranicznych; bilans handlu;
·
współpraca i integracja regionalna, mierzona za pomocą wskaźników ankietowych odzwierciedlających
postrzeganie poziomu (tendencji w zakresie) bezpieczeństwa i stabilności;
interakcje polityczne, gospodarcze i kulturowe.
Odpowiednie cele i cele pośrednie związane z tymi makrowskaźnikami mogą
obejmować m.in. następujące elementy: przyjęcie wniosku o członkowstwo w UE,
przyjęcie przez Komisję pozytywnej opinii w sprawie wniosku bądź zalecenia w
sprawie przyznania statusu kraju kandydującego, zalecenia w sprawie otwarcia
negocjacji akcesyjnych, otwieranie lub wstępne zamykanie kolejnych rozdziałów
negocjacji, ostateczne zamknięcie negocjacji, stopień zgodności z kryteriami
kopenhaskimi, wejście w życie umowy o liberalizacji reżimu wizowego lub
readmisji, przekazanie uprawnień zarządczych dotyczących pomocy w ramach IPA, rezygnacja
z kontroli ex ante w zarządzaniu pomocą w ramach IPA, wejście w życie
umów celnych/handlowych oraz likwidacja przeszkód/barier technicznych w handlu,
uczestnictwo w inicjatywach regionalnych, rozwiązywanie kwestii dwustronnych,
postęp w integracji sieci transeuropejskich.
Na poziomie operacyjnym postęp można zmierzyć w odniesieniu do celów
operacyjnych odpowiadających celom szczegółowym i)-v) określonym dla
przyszłego instrumentu przedakcesyjnego. Cele operacyjne obejmują:
a)           poprawę
w zakresie postrzegania demokracji i wymiaru sprawiedliwości, wraz z
poszanowaniem praw człowieka i niedyskryminacją; zmniejszenie obciążenia sądów
zaległymi sprawami oraz ograniczenie naruszeń praw podstawowych; zwiększenie
zdolności do egzekwowania prawa i potencjału administracyjnego, zmniejszenie
rotacji personelu;
b)           opracowanie
trafnych i skutecznych strategii rozwoju społecznego i gospodarczego;
zwiększenie poziomu umiejętności i kwalifikacji oraz umocnienie obszaru usług
związanych z rynkiem pracy; wsparcie inwestycji publicznych; utworzenie
struktur na potrzeby zarządzania funduszami strukturalnymi, Funduszem Spójności
i funduszem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich po przystąpieniu, uzyskanie
akredytacji i przekazanie uprawnień zarządczych;
c)           udoskonalenie
ram prawnych; dostosowanie ustawodawstwa do dorobku prawnego UE, utworzenie i
wzmocnienie instytucji i struktur egzekwowania prawa; wspólne i zaangażowane
uczestnictwo w programach UE;
d)           stymulację
do pogłębionej współpracy.
Cele operacyjne będzie trzeba dostosować do sytuacji panującej w każdym
kraju będącym beneficjentem. Zostaną one zawarte w dokumentach programowych w
oparciu o stwierdzone wyzwania.
W ocenie ex ante podkreślono również potrzebę zapewnienia
szczegółowych wytycznych oraz budowania w krajach beneficjentach zdolności do
systematycznego gromadzenia danych, które będą wymagane do oceny postępów na
poziomie operacyjnym. Dotychczasowe rozszerzenia doprowadziły do uwydatnienia
priorytetowego znaczenia, jakie przypisuje się monitorowaniu i ocenie na
poziomie programu oraz formułowaniu polityki „opartej na dowodach” w nowych
państwach członkowskich. Zmiana w kierunku alokacji środków tak na podstawie
wyników oraz zgodności z warunkami, jak i na podstawie potrzeb powinna również
stymulować taką samą tendencję wśród krajów kandydujących i potencjalnych
krajów kandydujących.
Co się tyczy włączenia w główny nurt działań związanych z problematyką
klimatu, zostanie wprowadzony system śledzenia w celu zbadania, czy programy
wspierają działania na rzecz klimatu lub efektywności energetycznej, tak aby UE
mogła jasno określić, jaka część jej wydatków ma związek z tymi kwestiami.
Zostaną określone wyraźne punkty odniesienia oraz przejrzyste zasady
monitorowania i sprawozdawczości. Śledzenie wydatków związanych z klimatem
będzie przebiegać na podstawie metodologii przyjętej przez OECD (tzw.
wskaźników z Rio). Zgodnie z szerszym zobowiązaniem Komisji do włączenia
określonej problematyki w główny nurt działań stosowany będzie również wskaźnik
DAC OECD w celu śledzenia postępów we włączaniu w główny nurt działań zagadnień
różnorodności biologicznej oraz pustynnienia”.
W przyszłych działaniach w zakresie monitorowania i oceny trzeba będzie
uwzględnić różnice w rezultatach i skutkach w krajach beneficjentach,
wynikające z różnic oraz odmienności potrzeb tych krajów na drodze do
przystąpienia. Jako że instrument nadal będzie funkcjonował równolegle do
procesu negocjacji politycznych oraz innych interwencji związanych z
przystąpieniem do UE, trudno będzie określić postęp dokonany za sprawą
wyłącznie tego instrumentu. Możliwe to będzie tylko na poziomie konkretnych
działań. Wiele „rezultatów” przyszłego programu – takich jak postęp w
spełnianiu politycznych kryteriów przystąpienia – będzie trudno zmierzyć ze
względu na ich charakter: w pewnym zakresie cele instrumentu mogą zostać
osiągnięte za sprawą przyznawanego beneficjentom statusu, jak również za sprawą
rezultatów interwencji finansowych UE.

1.5.
Uzasadnienie wniosku/inicjatywy
1.5.1.
Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać
zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej

Beneficjenci pomocy to kraje kandydujące oraz potencjalne kraje
kandydujące do członkostwa w UE z Bałkanów Zachodnich, Islandia oraz Turcja.
W 1999 roku
Komisja Europejska określiła wizję stosunków między UE a Bałkanami
Zachodnimi, zakładającą zamianę poprzedniego podejścia
regionalnego na nowe narzędzie, proces stabilizacji i
stowarzyszenia (SAP). Celem SAP jest stabilność polityczna
i gospodarcza oraz współpraca regionalna. Poza tym w procesie SAP stopniowo
wprowadzano instrumenty rozszerzenia, aby przybliżyć kraje regionu do wartości
i standardów UE.
Rada
Europejska w Feirze w czerwcu 2000 roku uznała kraje Bałkanów Zachodnich
uczestniczące w procesie SAP za potencjalne kraje kandydujące do członkostwa w
UE. Europejską perspektywę tych krajów potwierdzono następnie podczas Rady
Europejskiej w Salonikach w czerwcu 2003 roku, kiedy przyjęto „Agendę dla
Bałkanów Zachodnich”. Agenda ta stanowi fundament polityki UE wobec tego regionu.
Podczas spotkania na szczeblu ministerialnym UE – Bałkany Zachodnie, które
odbyło się w Sarajewie w dniu 2 czerwca 2010 roku, UE potwierdziła swoje
zaangażowanie w perspektywę europejską Bałkanów Zachodnich oraz podkreśliła, że
przyszłość tych państw leży w UE.
Z krajów,
które pierwotnie uczestniczyły w SAP, status krajów kandydujących uzyskały
Chorwacja, była Jugosłowiańska Republika Macedonii oraz ostatnio Czarnogóra,
natomiast Albania, Bośnia i Hercegowina, Kosowo[28]
oraz Serbia pozostają potencjalnymi krajami kandydującymi. Do innych krajów
uwzględnianych w perspektywie europejskiej należy Turcja, która złożyła wniosek
o członkostwo już w roku 1987, a status kraju ubiegającego się o członkostwo
uzyskała w 1999 roku; Islandia, która złożyła wniosek w 2009 roku, otrzymała
status kraju kandydującego w 2010 roku.
W konkluzjach
Rady Europejskiej z Kopenhagi z 1993 roku określono trzy podstawowe wymogi
akcesyjne (zwane „kryteriami kopenhaskimi”). Są to:
(i) stabilność
instytucji gwarantujących demokrację, państwo prawne, prawa człowieka oraz
poszanowanie i ochronę mniejszości;
(ii) istnienie
funkcjonującej gospodarki rynkowej, jak również zdolność do radzenia sobie z
presją konkurencji i siłami rynkowymi w Unii; oraz
(iii) zdolność
do podjęcia zobowiązań członkowskich, w tym realizacji celów unii politycznej,
gospodarczej i walutowej).
Również
podczas Rady Europejskiej w Madrycie w 1995 roku wspomniano o potrzebie
„utworzenia warunków dla stopniowej i harmonijnej integracji krajów
[ubiegających się o członkostwo], zwłaszcza poprzez rozwój gospodarki rynkowej,
dostosowanie ich struktur administracyjnych oraz stworzenie stabilnego
otoczenia gospodarczego i walutowego”.
Potencjalni
członkowie muszą spełnić kryteria kopenhaskie, aby mogły rozpocząć się
negocjacje członkowskie. Spełnienie kryteriów akcesyjnych przez beneficjentów
wymaga znacznych wysiłków w sferze inwestycji publicznych oraz dostępu do
dogłębnej wiedzy i fachowości. Wsparcie UE ma ułatwić kandydatom spełnienie
tych kryteriów.

1.5.2.
Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii
Europejskiej

Polityka rozszerzenia stanowi część działań zewnętrznych i przyczynia
się do realizacji wspólnych celów w sferze globalnych wyzwań, globalnych
reakcji na te wyzwania oraz globalnego przewodnictwa.
Kolejne rozszerzenie UE jest ze swej natury zadaniem wspólnym,
które można realizować wyłącznie na poziomie UE. Wyłącznie państwa członkowskie
działające wspólnie mogą podejmować decyzje w sprawach wniosków akcesyjnych
nowych kandydatów. Przeznaczeniem pomocy przedakcesyjnej świadczonej z budżetu
UE jest przygotowanie krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących
do przyszłego członkostwa: instrument IPA został skonstruowany tak, aby kraje
beneficjenci przeszły „próbę generalną” zobowiązań członkowskich przed
przystąpieniem (m.in. poprzez utworzenie instytucji zarządzających unijnymi
funduszami poakcesyjnymi lub przyjęcie dorobku prawnego oraz standardów UE).
Żaden inny instrument dwu- lub wielostronny nie przewiduje tak kompleksowego
zestawu narzędzi, a w każdym razie tylko UE może określić, jaki rodzaj pomocy
jest wymagany w celu przygotowania państwa do przyjęcia dorobku prawnego UE.
Pomoc przedakcesyjna jest inwestycją w przyszłość UE, która służy
wspieraniu stabilności i dobrobytu sąsiadujących z nią państw oraz zapewnieniu
skutecznej zdolności krajów kandydujących do wdrożenia dorobku prawnego UE po
przystąpieniu. Pomoc techniczna i finansowa przyspiesza przebieg przygotowań
oraz stanowi zachętę do koniecznych przemian społecznych, systemu prawnego oraz
gospodarki. Taka pomoc ułatwia osiągnięcie celów polityki wewnętrznej UE,
stwarza możliwości dla przedsiębiorstw UE oraz zapewnia wymierny zwrot z
inwestycji. Bez mocnego zaangażowania oraz bliskiego partnerstwa,
nierozerwalnie związanego z pomocą przedakcesyjną, UE poniosłaby z pewnością
większe wydatki na walkę z nielegalną migracją, zabezpieczenie zewnętrznych
granic, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii oraz bezpieczny i higieniczny
import żywności dla swoich obywateli, jak również na walkę ze skutkami zmian
klimatu i zanieczyszczeniem środowiska, usuwanie transgranicznych skutków klęsk
żywiołowych oraz okazywanie solidarności UE z krajami o niskim poziomie
odporności na klęski żywiołowe.
W ostatnich latach państwa członkowskie UE zmniejszały poziom pomocy
dwustronnej dla krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących,
wychodząc z założenia, że skoordynowane działanie na szczeblu UE jest
skuteczniejsze. Blisko połowa całej pomocy finansowej UE dla państw objętych
procesem rozszerzenia UE w 2009 roku pochodziła z budżetu UE. Wielostronne
organizacje darczyńców w większości wycofywały swoje wsparcie, a te, które
udzielają go nadal, dostosowały swoje programy do priorytetów UE. Trzeba
pamiętać, że pomoc przedakcesyjna z uwagi na szczególne cele w zakresie rozwoju
oraz wpływ zalicza się również do oficjalnej pomocy UE na rzecz rozwoju (ODA).

1.5.3.
Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań w
przeszłości

Okresowa metaocena IPA, zakończona w lutym
2011 r., skoncentrowana głównie na ramach strategicznych IPA (MIPD) oraz programowaniu
(głównie komponent pomocy technicznej oraz rozwoju instytucjonalnego),
zawierała ocenę logiki interwencji oraz funkcjonowania (rzeczywistego lub
oczekiwanego) pomocy, zwłaszcza w kategoriach jej adekwatności, skuteczności,
efektywności, wpływu i zrównoważenia.
Jeżeli chodzi o logikę interwencji (tj. sposób planowania i
programowania pomocy), stwierdzono, że MIPD stanowią kluczowe dokumenty
programowe, dostarczają istotnych wskazówek oraz koncentrują się na procesie
programowania. Są niewątpliwie lepsze niż równoważne im dokumenty programowe
wcześniejszych programów pomocy przedakcesyjnej. W toku oceny ustalono również,
że jakość celów oraz wskaźników zawartych w MIPD i dokumentach programowych
poprawiła się z biegiem czasu. Zalecono jednak dalsze udoskonalenia.
W toku oceny stwierdzono, że IPA przyniósł dobre oraz wymowne rezultaty.
Największą skuteczność stwierdzono w obszarach związanych z dorobkiem prawnym
UE, natomiast niektóre obszary horyzontalne, takie jak reforma administracji
publicznej, wciąż pozostawiają sporo do życzenia. Potrzeby finansowe państw
beneficjentów, zwłaszcza w sferze infrastruktury, wyraźnie przekraczały swą
wysokością dostępne środki IPA (oraz środki od innych darczyńców). Stąd też
najistotniejszym wyzwaniem na przyszłość jest skuteczne wykorzystanie funduszy
IPA oraz dalsze odgrywanie roli dźwigni dla innych źródeł finansowania.
Stwierdzono również, że projekty były ogólnie dobrze ukierunkowane na wymogi
akcesyjne UE, ale skoncentrowanie pomocy w rozwoju instytucjonalnym na
mniejszej liczbie priorytetowych sektorów pozwoli zwiększyć jej skuteczność i
uwydatnić wpływ. W ocenie ustalono, że mechanizmy koordynacji darczyńców oraz
harmonizacji pomocy zostały utworzone właściwie, a czynnikiem decydującym w
kwestii wpływu i zrównoważenia była odpowiedzialność krajów beneficjentów za
swój harmonogramu reform oraz potencjał administracyjny, który należy
zwiększyć.
Ustalono też, że przyjęcie wieloletniego podejścia sektorowego[29]
do planowania i programowania ułatwi ustalanie priorytetów oraz kolejności
pomocy, koordynację darczyńców oraz poprawi odpowiedzialność krajów
beneficjentów za własny rozwój.
Dwuetapowa ocena okresowa pierwszych ośmiu programów współpracy
transgranicznej w ramach IPA na granicach między państwami Bałkanów
Zachodnich została zakończona w maju 2011 roku. W wyniku oceny stwierdzono, że
zainteresowane strony postrzegają poprawę stosunków sąsiedzkich jako rezultat
programu, który strony te uważają za podstawę przyszłej współpracy, a obecne
uwarunkowania pozwalają tę współpracę zacieśnić. W wyniku oceny zalecono też
umocnienie analizy społeczno-gospodarczej za sprawą aktualniejszej bazy
statystycznej, lepszego objaśnienia stosowanych kryteriów, jak również lepszego
dostosowania do obszarów statystycznych. Zalecono też okrojenie i uproszczenie
pakietu wniosku oraz procedury oceny.
Przeprowadzone zostały oceny ex ante programów
operacyjnych na rzecz rozwoju regionalnego, rozwoju zasobów ludzkich oraz
rozwoju obszarów wiejskich na potrzeby wsparcia i uproszczenia procesu
programowania. Wspólne dla wszystkich programów były zalecenia dotyczące
udoskonalenia analizy decydującej o ukierunkowaniu orientacji programu oraz
dalszej poprawy produktu, rezultatów oraz wskaźników wpływu. Obecnie trwają
oceny okresowe.
W wyniku oceny ex ante przedakcesyjnych
instrumentów finansowych po roku 2013 stwierdzono, że istnieją silne
przesłanki, aby kontynuować pomoc finansową na poziomie UE w celu wsparcia
procesu rozszerzenia. Niewątpliwie pojawiła się potrzeba zapewnienia ciągłości
w stosunku do bieżącego instrumentu z uwagi na utworzone już struktury i
systemy wymagane do zarządzania pomocą UE. Jednakże przez wzgląd na różnice
między krajami beneficjentami (w kategoriach społeczno-gospodarczych, rozwoju
instytucjonalnego i administracji publicznej oraz pespektywy przystąpienia) w
wyniku konsultacji zalecono podejście bardziej dostosowane do potrzeb
poszczególnych krajów, uproszczenie przepisów wykonawczych, większą
elastyczność i lepszą orientację strategiczną w przyznawaniu pomocy, jak
również bardziej usystematyzowane wykorzystanie programowania wieloletniego.

1.5.4.
Spójność z ewentualnymi innymi instrumentami
finansowymi oraz możliwa synergia

We wniosku przewiduje się specjalny i zintegrowany instrument pomocy
przedakcesyjnej, mający stanowić finansowy filar strategii rozszerzenia i
obejmujący wszystkie wymiary polityki wewnętrznej oraz zagadnienia tematyczne.
Polityka rozszerzenia polega bowiem przede wszystkim na pomocy partnerom w
stopniowym przyjmowaniu dorobku prawnego UE, a stosunki UE z krajami
kandydującymi i potencjalnymi krajami kandydującymi obejmują praktycznie
wszystkie zagadnienia tematyczne (dobrobyt, bezpieczeństwo, handel, prawa
człowieka itp.). Przez wzgląd na spójność, skuteczność, efektywność i wpływ
kierunki polityki wewnętrznej oraz kwestie tematyczne należy zatem włączyć w
główny nurt spójnych strategii krajowych, urzeczywistniając je przy pomocy
programów krajowych, wielostronnych i transgranicznych, uzgodnionych z krajami
beneficjentami. Zgodnie z unijną agendą spójności polityki na rzecz rozwoju
objęcie wszystkich sfer polityki wewnętrznej w ramach IPA umożliwia pełniejsze
uwzględnienie aspektu zewnętrznych skutków polityki wewnętrznej w krajach
objętych procesem rozszerzenia w kategoriach celów unijnych. Jest to istotne
szczególnie w takich dziedzinach jak handel, zmiana klimatu, migracja i
energia.
Jeżeli jednak charakter działań za tym przemawia (tj. charakter
techniczny, zasięg globalny, w przeciwieństwie do pierwotnego skoncentrowania
na akcesji), jeżeli kraj będący beneficjentem nie przestrzega podstawowych
wartości europejskich (takich jak poszanowanie praw człowieka) lub jeżeli
instrument polityki wewnętrznej ma szczególnie istotny wymiar zewnętrzny, to w
regionie objętym procesem rozszerzenia UE mogą znaleźć zastosowanie inne
instrumenty (np. Europejski Instrument na rzecz Demokracji i Praw Człowieka,
Instrument Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego, Instrument na
rzecz Stabilności i pomoc makrofinansowa, instrument „Łącząc Europę”, …).

1.6.
Czas trwania i wpływ finansowy

x Wniosek/inicjatywa o określonym czasie
trwania
x          Czas trwania wniosku/inicjatywy: od 1.1.2014 r.
x          Czas trwania wpływu finansowego: od 1.1.2014 r. do
31.12.2020 r.
¨ Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym
czasie trwania
–
Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r.
do RRRR r.,
–
po którym następuje faza operacyjna.

1.7.
Przewidywany(-e) tryb(-y) zarządzania[30]

ý Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane przez Komisję
ý Pośrednie zarządzanie scentralizowane poprzez przekazanie zadań wykonawczych:
–
ý  agencjom wykonawczym
–
¨  organom utworzonym przez Wspólnoty[31]
–
ý  krajowym organom sektora publicznego/organom mającym obowiązek
świadczenia usługi publicznej
–
¨  osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań na mocy
tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej, określonym we właściwym prawnym akcie
podstawowym w rozumieniu art. 49 rozporządzenia finansowego
ý Zarządzanie dzielone
z państwami członkowskimi: programy współpracy transgranicznej między państwami
członkowskimi UE a państwami beneficjentami IPA będą wdrażane przez organy
zarządzające z państw członkowskich UE w ramach zarządzania dzielonego.
ý Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi
ý Zarządzanie wspólne
z organizacjami międzynarodowymi: we wspólnym zarządzaniu będą uczestniczyć przede
wszystkim międzynarodowe instytucje finansowe (takie jak EBI, EBOR, Bank
Światowy, CoEDB) oraz wyspecjalizowane agencje ONZ, zależnie od danego przypadku.

W przypadku wskazania więcej niż jednego trybu,
należy podać dodatkowe informacje w części „Uwagi”.
Uwagi
Ostatecznym celem rozporządzenia jest pełna odpowiedzialność krajów
beneficjentów za zarządzanie pomocą w ramach zarządzania zdecentralizowanego.
Cel ten jednak będzie realizowany stopniowo, w miarę zwiększania się potencjału
administracyjnego krajów beneficjentów oraz spełnienia warunków przekazania
uprawnień zarządczych. Na początkowych etapach kontrolę nad zarządzaniem będzie
sprawować Komisja, bądź też powierzy ona realizację pomocy wyspecjalizowanym
organom na zasadzie zarządzania pośredniego lub wspólnego. Zarządzanie
scentralizowane będzie podstawową metodą stosowaną w programach na rzecz wielu
krajów.
Wspólne zarządzanie będzie stosowane w działaniach z udziałem
międzynarodowych i europejskich instytucji finansowych w celu przełożenia dźwigni
na dodatkowe fundusze, przeznaczane przede wszystkim na inwestycje w niezbędną
infrastrukturę społeczną lub gospodarczą.
Wreszcie dzielone zarządzanie nadal będzie stosowane na potrzeby
realizacji celów współpracy terytorialnej z udziałem państw członkowskich UE.

2.
ŚRODKI ZARZĄDZANIA
2.1.
Zasady nadzoru i sprawozdawczości

Należy określić częstotliwość i warunki.
Systemy nadzoru i sprawozdawczości zostaną wzmocnione w porównaniu do
bieżącej sytuacji oraz bardziej zorientowane na wyniki. Umożliwią one określenie
szczegółowych, mierzalnych, osiągalnych celów, dostarczając również
odpowiednich wskaźników.
Systemy monitorowania i oceny stosowane przez Komisję są w coraz
większym stopniu zorientowane na wyniki. Zadania w ramach obu tych procesów
wykonują pracownicy wewnętrzni, ale też są one powierzane ekspertom
zewnętrznym. Osoby zarządzające realizacją poszczególnych zadań w delegaturach
i siedzibie głównej nieustannie monitorują realizację projektów i programów w
różny sposób, między innymi poprzez odbywanie, w miarę możliwości, wizyt w
terenie. Monitorowanie dostarcza cennych informacji na temat postępów, pomaga
osobom zarządzającym w identyfikacji aktualnych i potencjalnych wąskich gardeł
oraz podejmowaniu, w miarę potrzeb i w odpowiednim czasie, działań naprawczych.
Ponadto zawierane są umowy z ekspertami zewnętrznymi, którzy oceniają
wyniki działań zewnętrznych UE, stosując w tym celu różne, wzajemnie uzupełniające
się systemy. Takie oceny pomagają zapewnić rozliczalność i umożliwiają
wprowadzanie ulepszeń do trwających interwencji; są także podstawą do
wyciągania wniosków z dotychczasowych doświadczeń, do wykorzystania w przyszłej
polityce i w kolejnych działaniach. We wszystkich narzędziach stosuje się
uznane na szczeblu międzynarodowym kryteria oceny określone przez OECD-DAC,
dotyczące między innymi (potencjalnych) skutków.
Komisja wspiera też kraje beneficjentów w budowaniu zdolności do
monitorowania wydatków i związanej z nimi sprawozdawczości. W ramach nowego
instrumentu odpowiedzialność za monitorowanie i ocenę zostanie przekazana
krajom beneficjentom. W ujęciu szczegółowym, jeśli to
Komisja zarządza pomocą w imieniu beneficjenta, to na niej przede wszystkim
będzie spoczywać odpowiedzialność za monitorowanie i ocenę. Z drugiej strony,
jeśli kraj beneficjent zarządza pomocą na własną odpowiedzialność (zarządzanie
zdecentralizowane), to Komisja będzie odgrywać rolę przede wszystkim nadzorczą
(pomijając oceny ex ante oraz ex post), a główna odpowiedzialność
będzie spoczywać na beneficjencie.
Monitorowanie na poziomie projektu ma na celu
odnotowanie postępów w realizacji planu, zwłaszcza w zakresie: i) zawierania
umów/przyznawania dotacji, oraz ii) dostarczania wyników. Osoby zarządzające
realizacją poszczególnych zadań korzystają również ze wsparcia systemu
monitorowania zorientowanego na wyniki (ang. Results Oriented Monitoring,
ROM), który dostarcza zwięzłą, ukierunkowaną analizę jakości próby interwencji.
Za pomocą z wysoce ustrukturyzowanych i ustandaryzowanych metod niezależni
eksperci, którzy zajmują się monitorowaniem zorientowanym na wyniki, przyznają
oceny odzwierciedlające mocne i słabe strony projektu i formułują zalecenia
dotyczące sposobów poprawy jego skuteczności.
Oprócz monitorowania mogą być przeprowadzane oceny na poziomie
projektu, zarządzane przez delegatury UE lub służby operacyjne
odpowiedzialne za projekt. Oceny na poziomie projektu stanowią uzupełnienie
istniejących systemów monitorowania i powinny dostarczać bardziej
szczegółowych, dogłębnych analiz. Powinny też pomagać osobom zarządzającym
projektem w udoskonalaniu bieżących interwencji lub potwierdzaniu ich wyników
oraz trwałości.
Na poziomie sektora i programu komitety monitorujące, którym
współprzewodniczą przedstawiciele krajów beneficjentów oraz Komisji, zapewniają
struktury na potrzeby oceny postępów w realizacji planów. Komitety te posiłkują
się ustaleniami zawartymi w sprawozdaniach z monitorowania i oceny. W ramach
nowego instrumentu rola komitetu monitorującego zostanie wzmocniona z myślą
zarówno o krajach kandydujących, jak i potencjalnych krajach kandydujących,
celem zapewnienia, by realizacja pomocy finansowej należycie przyczyniała się
wzbogacenia dialogu politycznego, a konkluzje i zalecenia komitetów były
formułowane i wdrażane w sposób bardziej systematyczny.
Ocenami na poziomie wyższym niż poziom projektu (poziom sektora, programu, strategiczny, tematyczny itp.) zajmują się przeważnie
służby Komisji. Niektóre oceny, zwłaszcza oceny okresowe służące wsparciu
procesu decyzyjnego, są stopniowo przekazywane krajom beneficjentom na potrzeby
kształtowania odpowiedzialności za własny rozwój i potencjału.
Wyniki ocen lub podsumowania wniosków regularnie przekazuje się do
wiadomości Komitetowi IPA, zamieszcza się w sprawozdaniach rocznych IPA dla
Rady i Parlamentu Europejskiego oraz publikuje w stronie internetowej Komisji.

2.2.
System zarządzania i kontroli
2.2.1.
Zidentyfikowane ryzyko

Otoczenie, w
którym realizuje się działania pomocy w ramach IPA charakteryzuje się
następującymi rodzajami ryzyka, które może zagrozić realizacji jego celów:
–
IPA został zaprojektowany przede wszystkim do
działania w trybie zarządzania zdecentralizowanego, będącego integralną częścią
przygotowań do członkostwa w UE. Wiąże się to z podwyższonym ryzykiem, jako że
najwyższy organ zarządzający (Komisja) nie posiada bezpośredniej władzy nad
zdecentralizowaną strukturą wykonawczą podmiotu zarządzającego;
–
regularne zmiany w otoczeniu realizacji,
nierozerwalnie związane z procesem akcesyjnym, np. przejście z zarządzania
scentralizowanego na zdecentralizowane, odstąpienie od kontroli ex ante,
nadzwyczajnie wysokie wymagania związane z koordynacją organizacyjną, jak
również zdolnością adaptacyjną personelu, szkoleniami oraz oceną sytuacji, co z
kolei wymaga regularnych zmian w sferze kontroli wewnętrznej oraz rozwiązań
organizacyjnych ze strony Komisji;
–
zróżnicowany charakter potencjalnych beneficjentów
posiadających różne struktury kontroli wewnętrznej i zdolności może przyczyniać
się do fragmentacji, a w związku z tym do zmniejszenia środków Komisji
dostępnych na wspieranie i monitorowanie realizacji działań;
–
niewystarczająca zdolność instytucjonalna i
administracyjna w krajach beneficjentach może prowadzić do wydłużenia procesu
decentralizacji, co zagraża terminowości wykorzystania przyznanych funduszy lub
grozi trudnościami w zakresie projektowania i realizacji poszczególnych
interwencji;
–
niezadowalająca jakość i ilość dostępnych danych na
temat wyników i wpływu pomocy przedakcesyjnej w krajach beneficjentach może
przyczyniać się do ograniczenia możliwości Komisji w zakresie sporządzania
sprawozdań i przyjmowania odpowiedzialność za wyniki;
–
trudności gospodarcze/polityczne mogą powodować
utrudnienia i opóźnienia w projektowaniu i realizacji interwencji, zwłaszcza w
krajach beneficjentach, w których instytucje są jeszcze młode i podatne na
zagrożenia;
–
nierozwiązane kwestie konstytucyjne,
instytucjonalne oraz graniczne w krajach beneficjentach oraz między nimi mogą
wstrzymać realizację kluczowych projektów pomocowych oraz doprowadzić do utraty
znacznych funduszy;
–
brak zdolności administracyjnej może grozić
niewystarczającymi zasobami do właściwego zarządzania instrumentem.

2.2.2.
Przewidywane metody kontroli

Proces
kontroli wewnętrznej/zarządzania w DG prowadzącej IPA został zaprojektowany w
sposób dający racjonalną gwarancję realizacji celów pod względem skuteczności,
efektywności i ekonomii prowadzonych działań i rzetelności jej sprawozdań
finansowych, jak i pod względem zgodności z odpowiednimi ramami prawnymi i
proceduralnymi.
Aby zapewnić
skuteczność i efektywność oraz ekonomię swoich działań (oraz zmniejszyć wysoki
poziom ryzyka w środowisku przedakcesyjnym) – w uzupełnieniu wszystkich
elementów szeroko zakrojonego procesu polityki strategicznej i planowania
Komisji, środowiska kontroli wewnętrznej oraz innych wymogów dotyczących
standardów kontroli wewnętrznej w Komisji – DG ELARG (inne DG właściwe do spraw
IPA stosują podobne lub nieco zmienione systemy kontroli zoptymalizowane w celu
przejścia na ramy kontroli funduszy strukturalnych i funduszu rolnego UE)
będzie nadal dysponowała specjalnie dostosowanymi ramami zarządzania pomocą w
działaniach prowadzonych w ramach wszystkich stosowanych przez nią
instrumentów, zawartymi w regularnie uaktualnianym dokumencie na temat
strategii kontroli wewnętrznej. Ramy te będą obejmowały:
–
zdecentralizowane zarządzanie przez krajowe agencje
wykonawcze, którym Komisja przekazuje uprawnienia po starannie przeprowadzonym
procesie określenia ścisłych norm zarządzania oraz ich oceny poprzez m.in.
kompleksowe audyty systemowe;
–
kontrole ex ante prowadzone przez delegatury
UE w terenie, obejmujące akta pomocy zatwierdzone przez krajowe systemy
wykonawcze, do czasu stwierdzenia gotowości tych systemów oraz czasu, w którym
można bezpiecznie zaniechać kontroli ex ante. Taka ocena przebiegu
działania systemów krajowych obejmuje m.in. trendy wskaźnika odrzucenia teczek;

–
jasno określone granice odpowiedzialności finansowej
oraz rozliczalności wyników, począwszy od krajowych systemów wykonawczych aż po
urzędnika zatwierdzającego Komisji (dyrektora) subdelegowanego przez AOD, w tym
zgłaszanie nieprawidłowości, roczne poświadczenia wiarygodności składane przez
krajowych urzędników zatwierdzających oraz opinie z audytów wydawane przez
krajowe organy kontroli;
–
program audytów podsystemów, przyprowadzanych przez
audytorów Komisji w celu upewnienia się co do zachowania zgodności ze
standardami zarządzania po przekazaniu uprawnień zarządczych;
–
określone procedury rozliczeniowe, w tym dodatkowe
weryfikacje oraz usystematyzowana polityka korekt finansowych transakcji i
błędów systemowych wykrytych przez audytorów krajowych oraz audytorów Komisji;
–
zlecone zarządzanie całością pomocy przedakcesyjnej
przez delegatury UE w terenie do czasu przekazania uprawnień zarządczych
krajowym agencjom wykonawczym;
–
jasno określoną drogę odpowiedzialności finansowej
dla zarządzania zleconego delegaturom UE w drodze subdelegowania od
subdelegowanego urzędnika zatwierdzającego (dyrektora) w siedzibie głównej do
szefa delegatury;
–
utworzenie i coroczną aktualizację strategii zapewnienia
wiarygodności przez delegatury UE ich subdelegowanym urzędnikom (dyrektorom), w
tym szczegółowe plany kontroli i audytu poddane ocenie ryzyka;
–
regularną sprawozdawczość w formie sprawozdań
przekazywanych przez delegatury UE do siedziby głównej (AOSD/sprawozdania z
zarządu) na temat strategii realizacji pomocy i zapewnienia wiarygodności,
obejmujących roczne poświadczenie wiarygodności przez subdelegowanego
AOSD/szefa delegatury;
–
regularne audyty wewnętrzne delegatur, zarówno tych
nadzorujących zdecentralizowaną realizację pomocy, jak i delegatur, którym
zlecono zarządzanie;
–
kontrole ex post zakończonych programów w
celu upewnienia się, że na wszystkich szczeblach systemów zarządzania i
kontroli zostały spełnione wymagane standardy;
–
zapewnienie konkretnego programu szkoleń dla
pracowników zarówno w siedzibie głównej, jak i w delegaturach;
–
znaczne wsparcie i doradztwo na poziomie siedziby
głównej/delegatur (również przez Internet);
–
metodologię zarządzania cyklem projektu i programu,
obejmującą:
–
narzędzia zapewnienia jakości na potrzeby
projektowania interwencji, metodę jej przeprowadzania, mechanizm finansowy,
system zarządzania, ocenę i dobór partnerów realizujących działania itd.;
–
zarządzanie programem i projektem, narzędzia
monitorowania i sprawozdawczości na potrzeby skutecznej realizacji działań, w
tym regularne zewnętrzne monitorowanie projektów na miejscu;
–
ważne elementy składowe oceny i audytu.
Aby zapewnić
wydawanie przez audytorów zewnętrznych (Europejski Trybunał Obrachunkowy) w
dalszym ciągu opinii bez zastrzeżeń, DG ELARG nadal będzie stosowała najwyższe
standardy rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, korzystając z systemu
rachunkowości Komisji opartego na rozliczeniach międzyokresowych (ABAC) oraz ze
specjalnych narzędzi na potrzeby pomocy zewnętrznej, takich jak Wspólny System
Informacji RELEX (CRIS).
W odniesieniu
do zgodności z odpowiednimi ramami prawnymi i proceduralnymi metody
kontrolowania zgodności określono w sekcji 1.3 (środki zapobiegania nadużyciom
finansowym i nieprawidłowościom).

2.2.3.
Korzyści z kontroli i ich koszty
2.2.3.1.
Koszty związane z kontrolą

System
kontroli zaproponowany dla nowego instrumentu IPA nie odbiega znacznie od
systemu stosowanego w ramach dotychczasowego instrumentu. Struktura jego
kosztów będzie zatem podobna. Niemniej jednak przeprojektowanie instrumentu ma skutkować
sporym zmniejszeniem prawdopodobieństwa błędów co do zgodności. Powinny się do
tego przyczynić takie aspekty jak elastyczniejsze programowanie umożliwiające
optymalny dobór projektu oraz szersze stosowanie innowacyjnych instrumentów
finansowych (m.in. stosowanie dźwigni wobec międzynarodowych instytucji
finansowych oraz innych darczyńców).
Niżej
przedstawione szacunkowe koszty kontroli oparto na aktualnych cenach oraz na
następujących założeniach:
–
bieżące poziomy zatrudnienia w DG właściwych dla
IPA będą stabilne w całym okresie;
–
średni koszt urzędnika = 127 000 EUR (podwojony dla
stanowisk w delegaturach);
–
średni koszt członka personelu kontraktowego =
64 000 EUR.
Kosztów
ponoszonych przez krajowe systemy państw wdrażających IPA w ramach
zdecentralizowanego zarządzania nie uwzględniono. Należy mieć na uwadze, że
znaczny udział w kosztach inwestycji oraz szkoleń, ponoszonych w celu
utworzenia takich systemów, jest finansowany z wydatków operacyjnych IPA.
 Łączne koszty zarządzania i kontroli IPA rocznie (personel: przypisane do zarządzania programem lub budżetem oraz zapobiegania nadużyciom) Koszty stałe (na bieżących i planowanych poziomach wydatków operacyjnych) Urzędnicy w siedzibie głównej DG ELARG Personel kontraktowy w siedzibie głównej DG ELARG Urzędnicy w delegaturach UE Personel kontraktowy w delegaturach UE Koszty lokalnych agentów, lokalne koszty personelu kontraktowego oraz pozostałe koszty prowadzenia delegatury Urzędnicy i personel kontraktowy w innych DG właściwych do spraw IPA Personel zewnętrzny z innych DG właściwych do spraw IPA w delegaturach UE Koszty zmienne (prognoza dotycząca obecnego całkowitego kosztu rocznego) Koszty zleconego audytu i kontroli ex post Koszty zleconej oceny Koszty zleconego monitorowania (ROM) Zaświadczenia z audytów (zamawiane przez beneficjentów) Kontrole w miejscu interwencji oraz inne zlecone dodatkowe kontrole w ramach czynności sprawdzających obieg finansowy      Koszty kontroli ogółem (IPA) rocznie || mln EUR     11,2 7,3 9,4 6,5 28,5   2,0 6,0   1,0 3,0 2,0 2,0 0,8     79,7
Koszty
przedstawione w tabeli stanowią koszty zarządzania oraz kontroli i wynoszą
około 80 mln EUR lub ok. 4 % rocznych wydatków planowanych na okres 2014–2020.
Obejmują one całą strukturę zarządzania instrumentem, od planowania i
programowania po realizację. Przyjąwszy węższą definicję kontroli, obejmującą
jedynie koszty czynności sprawdzających bezpośrednio wpływających na
prawidłowość transakcji, łączne koszty uległyby zmniejszeniu o ok. 30 mln EUR,
tj. wynosiłyby ok. 50 mln EUR (około 2,5 % rocznych wydatków planowanych
na okres 2014–2020).
Ostatnie pięć
wierszy to koszty zmienne. Ich roczna wartość jest zależna od intensywności
kontroli zarządzonych przez AOSD w ramach strategii zapewnienia wiarygodności.
Owa intensywność określana jest na podstawie gruntownej oceny ryzyka wszystkich
zaległych kontraktów, biorąc pod uwagę dostępne zasoby budżetowe. Wartości
roczne wskazane w tabeli oparto na bieżącej praktyce.
Jeżeli chodzi
o koszty zmienne, stosuje się następujące jednostkowe średnie koszty szacunkowe
poszczególnych zleconych zadań kontrolnych:
Zaświadczenia
z audytu:
              orientacyjny
średni koszt audytu na dotację: 0,2 % wartości umowy
              orientacyjny
średni koszt audytu na umowę o usługi: 0,1 % wartości umowy
Kontrole ex
post:
              średni
koszt kontroli ex post obejmujący transakcje podstawowe o wartości ok.
22 mln EUR (17 mln EUR sfinansowane przez UE): 50 000 EUR (= 2 300 EUR/
3 000 EUR na audytowany milion).
Kontrole w
miejscu realizacji:
              średni
koszt umowy wywiedziony z transakcji podstawowych o wartości 175 mln EUR: 75
000 EUR (430 EUR na sprawdzony milion).

2.2.3.2.
Korzyści wynikające z kontroli

System
kontroli stosowany w dotychczasowych programach IPA wykazywał stałe wskaźniki
błędu poniżej 2 % wydatków. Na koniec 2010 roku zwroty nagromadzone z
ukończonych programów w ramach zdecentralizowanego zarządzania dały łącznie
kwotę 29 mln EUR, na podstawie audytów transakcji o łącznej wartości 3 500
mln EUR (0,82 %).
Jedną z
możliwych metod oszacowania korzyści z funkcjonującego systemu kontroli w
przypadku zdecentralizowanego zarządzania jest posłużenie się wartościami i
trendami wskaźnika odrzuceń teczek. Wraz z dojrzewaniem systemów oraz uznaniem ich
jako gotowe do tego, by można było odstąpić do kontroli ex ante akt
zamówień publicznych, wskaźnik teczek odrzuconych przez delegaturę UE podczas
takich kontroli ex ante powinien spaść do bardzo niskiego poziomu.
W kraju
obecnie bliskim przystąpienia (w Chorwacji) wskaźnik odrzuconych teczek w 2010
roku spadł do poziomu między 14 % a 20 % (zależnie od typu teczki). W
kraju, któremu wciąż sporo brakuje do odstąpienia od kontroli ex ante
(w Turcji), wskaźnik odrzuceń waha się między 19 % a 60 %.
Teczka może
zostać odrzucona z różnych powodów, najczęściej, choć nie zawsze, ze względów
legalności i prawidłowości. Zakładając, że połowa odrzuceń nastąpiła ze
względów prawidłowości, można w uzasadniony sposób wywnioskować z
dotychczasowego doświadczenia, że kontrole ex ante w systemach opartych
na zamówieniach publicznych pozwalają zmniejszyć poziom błędu z ok.
10 %-30 % do poniżej 2 %. Nie uwzględnia się przy tym różnic,
które mogą wyniknąć wówczas, gdy analizie poddano wartość teczek, a nie ich
liczbę. Można jednak bezpiecznie przyjąć, że obecny mechanizm kontroli w ramach
zdecentralizowanego zarządzania jest mniej więcej prawidłowo wyważony, by
utrzymać błędy na poziomie nieprzekraczającym 2 %, co jest celem w
przypadku kontroli wewnętrznych Komisji.
Choć IPA
został zaprojektowany z myślą o jak najszybszym przejściu do zdecentralizowanego
zarządzania, to zarządzanie scentralizowane może stanowić znaczny udział w
całości wydatków IPA, jeśli przeniesienie uprawnień zarządczych zostało
równolegle opóźnione we wszystkich krajach. Taka sytuacja miała miejsce w
latach 2010–2011 i prawdopodobnie utrzyma się do roku 2013.
W 2010 roku
dokonano 350 korekt (potrąceń lub zwrotów) na kwotę ok. 6 mln EUR w
płatnościach w ramach scentralizowanego oraz wspólnego zarządzania przez DG
ELARG. Stanowi to około 1 % całości scentralizowanych płatności w 2010
roku oraz może posłużyć jako wskaźnik korzyści z dodatkowych kontroli
podstawowego obiegu finansowego i kontroli na szczycie tego obiegu.
Podobnie jak w
przypadku zdecentralizowanego zarządzania jest to zgodne z założeniem, że
system kontroli obecnie używany w ramach IPA jest mniej więcej wyważony na
określony cel kontroli wewnętrznej.

2.2.3.3.
Oczekiwany poziom niezgodności z obowiązującymi
przepisami

Do 2006 roku
transakcje przedakcesyjne były uznawane przez audytorów z Trybunału
Obrachunkowego za nietknięte błędem rzeczowym (wskaźnik błędu poniżej
2 %), co potwierdza opinie o skuteczności stosowanego systemu kontroli.
Od 2007 roku
Trybunał zaprzestał audytowania transakcji przedakcesyjnych w ramach osobnej, w
pełni reprezentatywnej próbki. Odtąd ocena Trybunału obejmowała jednocześnie beneficjentów
przedakcesyjnych, jak i pozostałych beneficjentów innych instrumentów pomocy
zewnętrznej. Od tamtej pory nie dało się zatem przeprowadzić ekstrapolacji
statystycznej, która dotyczyłaby tylko obszaru polityki przedakcesyjnej oraz
systemu kontroli.
Trybunał
stwierdził łączny błąd na poziomie 2 %-5 % dla instrumentów pomocy
zewnętrznej w kolejnych latach.
Mając na
uwadze elementy wskazane w pkt 2.2.3.2 powyżej, można zatem spodziewać się, że
system kontroli stosowany wobec instrumentu przedakcesyjnego zaprowadzi
prawidłową równowagę między kosztami a korzyściami oraz że powinien on zapewnić
osiąganie w przyszłości stale celu, jakim jest wskaźnik błędu poniżej poziomu
2 %.
Ponadto
elementy uproszczenia i dodatkowej elastyczności proponowane dla nowego
instrumentu powinny wzmocnić to założenie, jako że obniżają one
prawdopodobieństwo błędów co do zgodności.
Nowe
zagrożenia powstaną natomiast wówczas, gdy kraje o względnie niskim potencjale
administracyjnym będą się kwalifikowały do przekazania uprawnień zarządczych.
Nawet jeśli
trudno wyrazić ilościowo połączony wpływ rozszerzenia konstrukcji instrumentu
oraz dodatkowych zagrożeń, to należy przyjąć docelowy zakres na potrzeby
ogólnego celu kontroli wewnętrznej, zbliżony do obecnych rezultatów.
Podsumowując,
system kontroli jest należycie wyważony. Poprzez ostatecznie skorygowane plany
kontroli, wyrażone w strategiach zapewnienia wiarygodności opartych na analizie
ryzyka, pozwala on na podwyżki lub obniżki zmiennych kosztów, wymagane przez
zmienny krajobraz ryzyka, zapewniając stabilną równowagę kosztów i korzyści.
Ogólnie jednak
mechanizm kontroli jest prawdopodobnie bardzo podatny na negatywne zmiany
stałych kosztów kontroli, zwłaszcza kiedy nie proponuje się ich zwiększenia
stosownie do łącznej kwoty wydatków.

2.3.
Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i
nieprawidłowościom

Określić istniejące lub przewidywane środki
zapobiegania i ochrony.
Ponieważ DG
ELARG działa w otoczeniu obarczonym wysokim ryzykiem, stosowane przez nią
systemy muszą uwzględniać możliwość występowania potencjalnych błędów zgodności
w transakcjach i przewidzieć liczne kontrole mające na celu zapobieganie
błędom, ich wykrywanie i korygowanie tych błędów na możliwie jak najwcześniejszym
etapie procesu zamówień i płatności. W praktyce oznacza to, że kontrole zgodności DG ELARG
będą na ogół polegały na kontrolach ex ante transakcji na
podstawie zamówień publicznych, przeprowadzanych przez pracowników Komisji oraz
systematycznych audytach systemowych płatności zdecentralizowanych (przy jednoczesnym zachowaniu
niektórych audytów i kontroli ex post), a ich zakres
będzie znacznie wykraczał poza
zakres środków bezpieczeństwa finansowego wymaganych na podstawie
rozporządzenia finansowego. Ramy przewidziane przez DG ELARG dla badania
zgodności obejmują między innymi następujące kluczowe elementy:
- środki
zapobiegawcze
              -
obowiązkowe podstawowe szkolenia dotyczące kwestii nadużyć finansowych dla
kadry zarządzającej pomocą;
              -
wytyczne (również przez Internet) obejmujące Praktyczny przewodnik po
procedurach udzielania zamówień oraz zbiór wskazówek w zakresie zarządzania,
przewidzianych w ramach strategii kontroli DG ELARG;
              -
kontrola ex ante krajowych władz wykonawczych przed przekazaniem im
zarządzania, w tym ocena mająca na celu sprawdzenie, czy stosowane są właściwe
środki zwalczania nadużyć finansowych w celu zapobiegania nadużyciom w procesie
zarządzania funduszami UE i wykrywania tych nadużyć w organach zarządzających
odpowiednimi funduszami;
              -
kontrola ex ante dostępnych w krajach beneficjentach mechanizmów
zwalczania nadużyć finansowych, przeprowadzana w ramach oceny zarządzania
finansami publicznymi pod kątem kwalifikowalności do otrzymania wsparcia
budżetowego (tj. aktywne zaangażowanie w walkę z nadużyciami finansowymi i
korupcją, odpowiednie organy kontroli, dostateczny potencjał wymiaru
sprawiedliwości oraz skuteczne mechanizmy reagowania i sankcji);
              -
kontrole ex ante wszystkich udzielonych zamówień krajowych; znoszone po
osiągnięciu punktów odniesienia w zakresie zarządzania i kontroli;
- środki
służące wykrywaniu i środki naprawcze
              -
kontrole transakcji ex ante przeprowadzane przez personel Komisji;
              -
wewnętrzne i zewnętrzne audyty i kontrole, również ze strony Europejskiego
Trybunału Obrachunkowego;
              -
kontrole z mocą wsteczną i odzyskiwanie środków.
Ponadto,
jeżeli istnieje podejrzenie, że nadużycia dokonano umyślnie, DG ELARG dysponuje
innymi środkami:
              -
zawieszenie płatności oraz powiadomienie o tym danego podmiotu;
              -
szczegółowe audyty (ad hoc/audyty śledcze);
              -
system wczesnego ostrzegania i zaostrzone monitorowanie umów;
              -
zawieszenie/rozwiązanie umowy;
              -
procedura wykluczenia;
              -
zawieszenie rozpatrywania wniosków funduszy krajowych o przyznanie środków;
              -
zawieszenie lub cofnięcie przyznanych uprawnień zarządczych.
DG ELARG
będzie nadal pracować nad strategią zapobiegania nadużyciom zgodnie z nową
strategią Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS), przyjętą w
dniu 24 czerwca 2011 r.

3.
SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY
3.1.
Dział(-y) wieloletnich ram finansowych i pozycja
(pozycje) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

–
Istniejące pozycje w budżecie
Według działów
wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie.
 Dział wieloletnich ram finansowych || Pozycja w budżecie || Rodzaj środków || Wkład
 Numer [Treść] || ZRÓŻNICOWANE /NIEZRÓŻNICOWANE ([32]) || państw EFTA[33] || krajów kandydujących[34] || państw trzecich || w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego
 Dział 4 || 04 01 04 13 Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – Komponent zasobów ludzkich – Wydatki na administrację i zarządzanie || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 04 06 01 Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – Rozwój zasobów ludzkich || ZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 05 01 04 03 Środki przedakcesyjne w dziedzinie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich (IPARD) – Wydatki na administrację i zarządzanie || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 05 05 02 Instrument pomocy przedakcesyjnej na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (IPARD) || ZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 13 01 04 02 Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) - Komponent rozwoju regionalnego - Wydatki na administrację i zarządzanie || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 13 05 02 Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – Komponent dotyczący rozwoju regionalnego || ZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 13 05 03 01 Współpraca transgraniczna — Wkład z poddziału 1-b || ZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 13 05 03 02  Współpraca transgraniczna oraz udział krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących w programach współpracy ponadnarodowej i międzyregionalnej w ramach funduszy strukturalnych — Wkład z działu 4 || ZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 01 04 01 Pomoc przedakcesyjna — Wydatki na administrację i zarządzanie || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 01 04 04 Biuro Wymiany Informacji i Pomocy Technicznej (TAIEX) w ramach instrumentów przedakcesyjnych — Wydatki na administrację i zarządzanie || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 01 04 30 Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego — Wkład z programów w ramach działu 4 w obszarze polityki „Rozszerzenie” || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 01 Pomoc w zakresie transformacji i rozwoju instytucjonalnego dla krajów kandydujących || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || TAK
 Dział 4 || 22 02 02 Pomoc w zakresie transformacji i rozwoju instytucjonalnego dla potencjalnych krajów kandydujących || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || TAK
 Dział 4 || 22 02 03 Tymczasowa administracja cywilna na Bałkanach Zachodnich || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 04 01 Współpraca transgraniczna między państwami korzystającymi z Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) oraz udział w międzynarodowych/ międzyregionalnych programach EFRR oraz programach EISP obejmujących baseny mórz || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 04 02 Współpraca transgraniczna z państwami członkowskimi || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 06  Biuro Wymiany Informacji i Pomocy Technicznej (TAIEX) w ramach instrumentów przedakcesyjnych || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 07 01 Programy regionalne i horyzontalne || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 07 02 Ocena wyników pomocy unijnej, działania następcze i kontrolne || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 10 02 Działania informacyjne i komunikacyjne skierowane do państw trzecich || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 22 02 07 03 Wsparcie finansowe w celu pobudzenia rozwoju gospodarczego społeczności Turków cypryjskich || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
 Dział 4 || 32 04 11 Wspólnota Energetyczna || NIEZRÓŻNICOWANE || NIE || NIE || NIE || NIE
–
–Nowe pozycje w budżecie, o których utworzenie się
wnioskuje
Według działów
wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie.
Budżet IPA II zostanie zorganizowany zgodnie z
art. 41 rozporządzenia finansowego. Choć łączna kwota alokacji na ten
instrument prawny służy polityce rozszerzenia, to zarządzanie odpowiednimi
działaniami podzielono między DG ds. Rozszerzenia, DG ds. Polityki Regionalnej,
DG ds. Zatrudnienia i DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich. Każda z
tych służb ma przyjąć odpowiedzialność za swój odpowiedni obszar polityki, zaś
ogólną koordynację przejmie DG ds. Rozszerzenia.
W tym celu łączna kwota alokacji na IPA II
zostanie podzielona na obszary polityki, które zostaną odpowiednio dobrane
zgodnie z potrzebami krajów beneficjentów oraz wspólnym porozumieniem tych czterech
dyrekcji generalnych. Tam, gdzie to konieczne dla zapewnienia skutecznego
wdrożenia dokumentów strategicznych oraz wykonania budżetu, możliwe są
przeniesienia między poszczególnymi obszarami polityki w porozumieniu ze
służbami odpowiedzialnymi za te obszary.
Zostanie zapewnione sprawne przejście z IPA do
IPA II w celu skutecznego i efektywnego zakończenia pomocy w ramach IPA.
Szczegóły struktury budżetu w celu zapewniania
spójności z zasadami tworzenia budżetu zadaniowego i zasadami zarządzania
zostaną zaproponowane w projekcie budżetu na rok 2014.

3.2.
Szacunkowy wpływ na wydatki
3.2.1.
Synteza szacunkowego wpływu na wydatki

w mln EUR
(do 3 miejsc po przecinku)
 Dział wieloletnich ram finansowych: || 4 || Globalny wymiar Europy
 DG: AGRI/ELARG/EMPL/REGIO ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || OGÓŁEM
  Środki operacyjne ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 22 02 Pomoc finansowa dla krajów kandydujących/potencjalnych krajów kandydujących 04 06 01 Zasoby ludzkie 05 05 02 Rozwój obszarów wiejskich 13 05 02 Rozwój regionalny 13 05 03 Współpraca transgraniczna 32 04 11 Wspólnota energetyczna     || Środki na zobowiązania || (1) || 1842,5 || 1879,4 || 1917,0 || 1955,3 || 1994,4 || 2034,3 || 2075,6 || 13698,6
 Środki na płatności[35] || (2) || 368,5 || 1112,9 || 1872,2 || 1909,6 || 1947,8 || 1986,8 || 2026,6 || 11224,4
 22 02 07 03 Wsparcie finansowego w celu pobudzenia rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej[36]   || Środki na zobowiązania || (1a) || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm ||
 Środki na płatności || (2a) || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm ||
 Środki administracyjne finansowane  ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne [37] ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 22 01 04 01/04/30 04 01 04 13 05 01 04 03 13 01 04 02     ||   || (3) || 55,4 || 56,5 || 57,7 || 58,8 || 60,0 || 61,2 || 61,8 || 411,4
 OGÓŁEM środki dla  DG ELARG/AGRI/EMPL/REGIO || Środki na zobowiązania || =1+1a +3 || 1898,0 || 1935,9 || 1974,6 || 2014,1 || 2054,4 || 2095,5 || 2137,4 || 14110,1
 Środki na płatności || =2+2a +3 || 423,9 || 1169,4 || 1929,8 || 1968,4 || 2007,8 || 2048,0 || 2088,5 || 11635,8
  OGÓŁEM środki operacyjne || Środki na zobowiązania || (4) || 1842,5 || 1879,4 || 1917,0 || 1955,3 || 1994,4 || 2034,3 || 2075,6 || 13698,6
 Środki na płatności || (5) || 368,5 || 1112,9 || 1872,2 || 1909,6 || 1947,8 || 1986,8 || 2026,6 || 11224,4
  OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || (6) || 55,4 || 56,5 || 57,7 || 58,8 || 60,0 || 61,2 || 61,8 || 411,4
 OGÓŁEM środki na DZIAŁ 4  wieloletnich ram finansowych || Środki na zobowiązania || =4+ 6 || 1898,0 || 1935,9 || 1974,6 || 2014,1 || 2054,4 || 2095,5 || 2137,4 || 14110,1
 Środki na płatności || =5+ 6 || 423,9 || 1169,4 || 1929,8 || 1968,4 || 2007,8 || 2048,0 || 2088,5 || 11635,8
 Dział wieloletnich ram finansowych: || 5 || Wydatki administracyjne
w mln EUR
(do 3 miejsc po przecinku)
   ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || OGÓŁEM
 DG: ELARG/AGRI/REGIO/EMPL ||
  Zasoby ludzkie || 27,0 || 26,1 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 181,5
  Pozostałe wydatki administracyjne || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 5,3
 OGÓŁEM środki dla DG ELARG/ AGRI/REGIO/EMPL ||   || 27,7 || 26,8 || 26,5 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 186,8
 OGÓŁEM środki na DZIAŁ 5  wieloletnich ram finansowych || (Środki na obowiązania ogółem = środki na płatności ogółem) || 27,7 || 26,8 || 26,5 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 186,8
w mln EUR
(do 3 miejsc po przecinku)
   ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || OGÓŁEM
 OGÓŁEM środki na DZIAŁY 1 do 5 wieloletnich ram finansowych || Środki na zobowiązania || 1925,7 || 1962,7 || 2001,1 || 2040,6 || 2080,9 || 2122,0 || 2163,9 || 14296,8
 Środki na płatności || 451,7 || 1196,2 || 1956,3 || 1994,9 || 2034,2 || 2074,4 || 2114,9 || 11822,6

3.2.2.
Szacunkowy wpływ na środki operacyjne

Koszty na tym etapie są
nieznane lub zmienne z uwagi na to, że rezultatów nadchodzącego etapu
programowania nie można przewidzieć. Dlatego też na tym etapie nie da się
oszacować kosztów jednostkowych. Nie można wyrazić wyników w postaci liczbowej,
jako że mierzony postęp odnosi się do postępu krajów na drodze do przystąpienia
do UE. Szacunki dotyczące kosztów i kosztów jednostkowych zostaną przedstawione
na podstawie oceny potrzeb po przygotowaniu oraz zatwierdzeniu krajowych i
obejmujących wiele krajów dokumentów strategicznych.
¨           Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością
wykorzystania środków operacyjnych
ý           Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania
środków operacyjnych

3.2.3.
Szacunkowy wpływ na środki administracyjne
3.2.3.1.
Streszczenie

¨           Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością
wykorzystania środków administracyjnych
x          Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania
środków administracyjnych, jak określono poniżej:
Uwaga: Dane liczbowe dla działu 5 obejmują dane
odnoszące się do DG ELARG, delegatur UE oraz DG AGRI/REGIO/EMPL. Dane liczbowe
dla działu 4 obejmują dane odnoszące się do DG ELARG/EMPL/AGRI/REGIO.
mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || OGÓŁEM
 DZIAŁ 5 wieloletnich ram finansowych ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Zasoby ludzkie || 27,0 || 26,1 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 25,7 || 181,5
 Pozostałe wydatki administracyjne || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 0,8 || 5,3
 DZIAŁ 5 wieloletnich ram finansowych – suma cząstkowa || 27,7 || 26,8 || 26,5 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 26,4 || 186,8
 Poza DZIAŁEM 5[38] wieloletnich ram finansowych ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Zasoby ludzkie || 49,9 || 50,9 || 52,0 || 53,0 || 54,1 || 55,1 || 55,7 || 370,6
 Pozostałe wydatki  administracyjne || 5,5 || 5,6 || 5,7 || 5,8 || 5,9 || 6,1 || 6,2 || 40,8
 Poza DZIAŁEM 5 wieloletnich ram finansowych – suma cząstkowa || 55,4 || 56,5 || 57,7 || 58,8 || 60,0 || 61,2 || 61,8 || 411,4
 OGÓŁEM || 83,2 || 83,3 || 84,1 || 85,3 || 86,4 || 87,6 || 88,3 || 598,2

3.2.3.2.
Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie

¨           Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością
wykorzystania zasobów ludzkich
ý           Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania
zasobów ludzkich, jak określono poniżej:
Uwaga: Dane liczbowe dotyczące personelu dla
działu 5 obejmują dane dotyczące DG ELARG, delegatur UE, siedzib głównych DG
AGRI/EMPL/REGIO oraz redukcję stanowisk związaną z wycofywaniem delegatur w
Chorwacji.
Dane liczbowe dla działu 4 obejmują dane dotyczące
DG ELARG/EMPL/AGRI/REGIO
Wartości szacunkowe należy określić w pełnych kwotach (lub najwyżej z
dokładnością do jednego miejsca po przecinku)
   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020
 ||  Stanowiska przewidziane w planie zatrudnienia (stanowiska urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony) ||
 22 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji) || 108,0 || 107,0 || 105,0 || 105,0 || 105,0 || 105,0 || 105,0
 04 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji) || 10,9 || 10,9 || 10,5 || 10,5 || 10,5 || 10,5 || 10,5
 05 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji) || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9
 13 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji) || 13 || 13 || 13 || 13 || 13 || 13 || 13
 22 01 01 02 (w delegaturach)[39] || 46,0 || 40,0 || 40,0 || 40,0 || 40,0 || 40,0 || 40,0
 22 01 05 01 (pośrednie badania naukowe) || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy
 10 01 05 01 (bezpośrednie badania naukowe) || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy
 ||  Personel zewnętrzny (w ekwiwalentach pełnego czasu pracy): EPC)[40] ||
 22 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) || 18,6 || 18,5 || 18,3 || 18,1 || 18,1 || 18,1 || 18,1
 04 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) || - || - || - || - || - || - || -
 05 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) || 2,9 || 2,9 || 2,9 || 2,9 || 2,9 || 2,9 || 2,9
 13 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) || 3,5 || 3,5 || 3,5 || 3,5 || 3,5 || 3,5 || 3,5
 22 01 02 02 (AC, AL, END, INT i JED w delegaturach) || 17,7 || 17,5 || 17,3 || 17,2 || 17,2 || 17,2 || 17,2
 22 01 04 01/04 [41] || - w centrali[42] || 102,3 || 100,1 || 98 || 96 || 93,9 || 91,9 || 90
 - w delegaturach || 399,5 || 400,6 || 401,7 || 402,8 || 403,9 || 404,9 || 405,9
 04 01 04 13 w delegaturach || 13,2 || 13,3 || 13,3 || 13,3 || 13,4 || 13,4 || 13,4
 05 01 04 03 w delegaturach || 5 || 5 || 5 || 5 || 5 || 5 || 5
 13 01 04 02 w delegaturach || 39,7 || 39,8 || 39,9 || 40,0 || 40,1 || 40,2 || 40,3
 22 01 05 02 (AC, ENT, INT - pośrednie badania naukowe) || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy
 10 01 05 02 (AC, ENT, INT - bezpośrednie badania naukowe) || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy
 Inna pozycja w budżecie (określić) || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy || Nie dotyczy
 OGÓŁEM || 789,3 || 781 || 777,3 || 776,2 || 775,3 || 774,5 || 773,7
Potrzeby w zakresie
zasobów ludzkich zostaną pokryte z zasobów DG już przydzielonych na zarządzanie
tym działaniem lub przesuniętych w ramach DG, uzupełnionych w razie potrzeby
wszelkimi dodatkowymi zasobami, które mogą zostać przydzielone zarządzającej DG
w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz w świetle istniejących
ograniczeń budżetowych.
Opis zadań do
wykonania:
 Urzędnicy i pracownicy zatrudnieni na czas określony || Planowanie, programowanie, zarządzanie i monitorowanie pomocy finansowej
 Personel zewnętrzny || Planowanie, programowanie, zarządzanie i monitorowanie pomocy finansowej

3.2.4.
Zgodność z wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2014–2020

ý           Wniosek/inicjatywa jest zgodny(-a) z wieloletnimi ramami
finansowymi na lata 2014–2020.
¨           Wniosek/inicjatywa wymaga przeprogramowania odpowiedniego
działu w wieloletnich ramach finansowych.
Należy
wyjaśnić, na czym ma polegać przeprogramowanie, określając pozycje w budżecie,
których ma ono dotyczyć, oraz podając odpowiednie kwoty.
¨           Wniosek/inicjatywa wymaga zastosowania instrumentu
elastyczności lub zmiany wieloletnich ram finansowych[43].
Należy
wyjaśnić, który wariant jest konieczny, określając pozycje w budżecie, których ma
on dotyczyć, oraz podając odpowiednie kwoty.

3.2.5.
Udział osób trzecich w finansowaniu

ý           Wniosek/inicjatywa nie przewiduje współfinansowania ze
strony osób trzecich
¨           Wniosek/inicjatywa przewiduje współfinansowanie szacowane
zgodnie z poniższym:
Środki w
mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
   || Rok N || Rok N+1 || Rok N+2 || Rok N+3 || wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (por. pkt 1.6) || Ogółem
 Określić organ współfinansujący ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 OGÓŁEM środki objęte współfinansowaniem ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||

3.3.
Szacunkowy wpływ na dochody

ý           Wniosek/inicjatywa nie ma wpływu finansowego na dochody.
¨           Wniosek/inicjatywa ma wpływ finansowy określony poniżej:
¨           wpływ na zasoby własne
¨           wpływ na dochody różne
w mln EUR
(do 3 miejsc po przecinku)
 Pozycja w budżecie dotycząca dochodów || Środki zapisane w budżecie na bieżący rok budżetowy || Wpływ wniosku/inicjatywy[44]
 Rok N || Rok N+1 || Rok N+2 || Rok N+3 || wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (por. pkt 1.6)
 Artykuł ………… ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
W przypadku wpływu na dochody różne należy wskazać
pozycje wydatków w budżecie, które ten wpływ obejmie.
Należy określić metodę obliczania wpływu na
dochody.
[1]               Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Budżet z
perspektywy „Europy 2020”, COM(2011)500 wersja ostateczna z 29.6.2011 r.
[2]               „Pięć lat rozszerzonej UE – osiągnięcia i wyzwania
gospodarcze” – Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz EBC, 20
lutego 2009 r.
[3]               Chorwacja, była Jugosłowiańska Republika Macedonii,
Islandia, Czarnogóra i Turcja
[4]               Albania, Bośnia i Hercegowina, Serbia oraz Kosowo na
podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/99
[5]               Rozporządzenie Rady nr 1085/2006 z dnia 17 lipca 2006 r.
[6]               Komunikat w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii i
międzynarodowej współpracy energetycznej – „Polityka energetyczna UE: stosunki
z partnerami spoza UE” COM(2011) 539 z 7.09.2011 r.
[7]               Tj. pokój i bezpieczeństwo, ograniczanie ubóstwa, pomoc
humanitarna, inwestycje w stabilność i wzrost w krajach objętych procesem rozszerzenia
UE i krajach sąsiednich, stawianie czoła wyzwaniom globalnym, propagowanie
unijnych oraz międzynarodowych standardów i wartości, jak również wspieranie
wzrostu i konkurencyjności za granicą.
[8]               Dz.U. L...
[9]               Dz.U. C z , s. .
[10]               Dz.U. C z , s. .
[11]               Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów «Budżet z
perspektywy „Europy 2020”», COM(2011)500 wersja ostateczna z 29.6.2011 r.
[12]               Dz.U. L 210, z 31.7.2006, s. 82.
[13]               Na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999
[14]               Dz.U. L z , s. .
[15]               Dz.U. L 55, z 28.2.2011, s. 13.
[16]               Dz.U. L ...
[17]               Dz.U. L ...
[18]             Dz.U. L ....
[19]             Dz.U. L ….
[20]             Dz.U. L …
[21]             Dz.U. L …
[22]             Dz.U. L …
[23]             Dz.U. L …
[24]             Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 82-93
[25]             Dz.U. L 65 z 7.3.2006, s. 5
[26]             ABM: zarządzanie kosztami działań; ABB: sporządzanie
budżetu zadaniowego.
[27]             O którym mowa w art. 49 ust. 6 lit. a) lub b)
rozporządzenia finansowego.
[28]             Na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999
[29]             Podejście sektorowe do planowania i
programowania pomocy oparte jest na krajowych strategiach sektorowych, łączy
zasoby od różnych darczyńców oraz służy realizacji szerszych celów politycznych.

[30]             Szczegółowe informacje na temat trybów zarządzania oraz
odniesienia do rozporządzenia finansowego można znaleźć na stronie internetowej
BudgWeb: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
[31]             O których mowa w art. 185 rozporządzenia finansowego.
[32]             Środki zróżnicowane/środki niezróżnicowane.
[33]             EFTA: Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu.
[34]             Kraje kandydujące oraz w stosownych przypadkach
potencjalne kraje kandydujące Bałkanów Zachodnich.
[35]             Środki na płatności związane wyłącznie z nowym
instrumentem IPA
[36]             Do chwili dostosowania przewidzianego w art. 11 akapit
drugi rozporządzenia Rady ustanawiającego wieloletnie ramy finansowe na lata
2014–2020 potrzeby finansowe dla wspierania tureckiej
wspólnoty cypryjskiej pokrywane będą z ogólnej koperty przyznanej na cele
Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej.
[37]             Wsparcie techniczne lub administracyjne oraz wydatki na
wsparcie w zakresie wprowadzania w życie programów lub działań UE (dawne
pozycje „BA”), pośrednie badania naukowe, bezpośrednie badania naukowe.
[38]             Wsparcie techniczne lub administracyjne oraz wydatki na
wsparcie w zakresie wprowadzania w życie programów lub działań UE (dawne
pozycje „BA”), pośrednie badania naukowe, bezpośrednie badania naukowe.
[39]             Włącznie z 5 EPC na ukończenie i monitorowanie pomocy IPA
dla Chorwacji w 2014 r.
[40]             AC = pracownik kontraktowy; INT = pracownik tymczasowy („Intérimaire”);
JED = młodszy oddelegowany ekspert („Jeune Expert en Délégation”); AL =
członek personelu miejscowego; END = oddelegowany ekspert krajowy.
[41]             W ramach pułapu na personel zewnętrzny ze środków
operacyjnych (dawne pozycje „BA”)
Ta linia budżetowa obejmuje także zapewnienie 22 EPC na wdrażanie,
monitorowanie i wygaszanie pomocy dla społeczności tureckiej na Cyprze.
Zostanie to wstrzymane i przeniesione do odpowiedniej pozycji budżetu po
dostosowaniu przewidzianym w art. 11 akapit drugi rozporządzenia Rady ustanawiającego
wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020.
[42]             Przede wszystkim fundusze strukturalne, Europejski Fundusz
Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejski Fundusz
Rybacki.
[43]             Zob. pkt 19 i 24 porozumienia międzyinstytucjonalnego.
[44]             W przypadku tradycyjnych zasobów własnych (opłaty celne,
opłaty wyrównawcze od cukru) należy wskazać kwoty netto, tzn. kwoty brutto po
odliczeniu 25 % na poczet kosztów poboru.