               KOMISJA EUROPEJSKA
            Bruksela, dnia 2.3.2016
            COM(2016) 107 final
            2016/0060(CNS)
            Wniosek
            ROZPORZĄDZENIE RADY
            w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich

               UZASADNIENIE

               1.Kontekst wniosku

               1.1.Kontekst ogólny

               Zgodnie z art. 67 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Unia stanowi przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w poszanowaniu praw podstawowych oraz różnych systemów i tradycji prawnych państw członkowskich. Ustęp 4 tego artykułu stanowi, że Unia ułatwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w szczególności przez zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych. W art. 81 mowa jest wyraźnie o środkach mających na celu „zapewnienie wzajemnego uznawania i wykonywania przez państwa członkowskie orzeczeń sądowych i pozasądowych” oraz „zgodności norm mających zastosowanie w państwach członkowskich w przypadku kolizji przepisów i sporów o właściwość”. Na tej podstawie przyjęto już wiele aktów prawnych, w szczególności rozporządzenie (WE) nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000. Żaden z nich nie obejmuje jednak skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               W programie środków na rzecz wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, przyjętym przez Radę dnia 30 listopada 2000 r.
                  1
               , przewidziano opracowanie prawodawstwa dotyczącego jurysdykcji sądów, uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie „majątkowych ustrojów małżeńskich oraz majątkowych następstw separacji osób pozostających w związkach niemałżeńskich”. W programie haskim
                  2
               , przyjętym przez Radę Europejską na szczycie w dniach 4 i 5 listopada 2004 r., za priorytet uznano realizację programu środków na rzecz wzajemnego uznawania i wezwano Komisję do przedstawienia zielonej księgi na temat „kolizji przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w tym zagadnienia właściwości i wzajemnego uznawania” oraz podkreślono konieczność przyjęcia do 2011 r. przepisów regulujących tę dziedzinę.

               Także w programie sztokholmskim, przyjętym przez Radę Europejską dnia 11 grudnia 2009 r., podkreślono, że wzajemne uznawanie powinno zostać rozszerzone na małżeńskie ustroje majątkowe i majątkowe następstwa separacji par niepozostających w związku małżeńskim.

               W „Sprawozdaniu na temat obywatelstwa UE – 2010 r.: Usuwanie przeszkód w zakresie praw obywatelskich UE”, przyjętym dnia 27 października 2010 r.
                  3
               , Komisja uznała brak pewności w zakresie praw majątkowych par międzynarodowych za jedną z głównych przeszkód, z jakimi obywatele UE muszą się mierzyć w życiu codziennym, kiedy chcą skorzystać poza granicami swojego kraju z praw przysługujących im dzięki UE. W celu rozwiązania tego problemu Komisja zapowiedziała, że w 2011 r. przyjmie wniosek dotyczący aktu prawnego, mającego na celu ułatwienie parom międzynarodowym (małżeństwom lub zarejestrowanym związkom partnerskim) ustalenie właściwego sądu i prawa w odniesieniu do ich praw majątkowych.

               Dnia 16 marca 2011 r. Komisja przyjęła wniosek
                  4
                dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz wniosek
                  5
                dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich
                  6
               .

               Podstawą prawną proponowanych rozporządzeń Rady jest art. 81 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wnioski dotyczyły współpracy sądowej w sprawach cywilnych, w których występują „aspekty dotyczące prawa rodzinnego”. Wspomniana podstawa prawna stanowi, że środki przyjmowane są przez Radę jednomyślnie po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego. Parlament Europejski wydał swoją opinię w dniu 10 września 2013 r.
                  7
               .

               Wnioski Komisji były przedmiotem dyskusji w Radzie, w Grupie Roboczej ds. Prawa Cywilnego (małżeńskie ustroje majątkowe i skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich), prowadzonych do końca 2014 r. W grudniu 2014 r. Rada postanowiła przyznać czas na zastanowienie się tym państwom, które w dalszym ciągu doświadczały trudności; okres ten nie powinien jednak trwać dłużej niż jeden rok. Na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2015 r. Rada stwierdziła, że nie udało się osiągnąć jednomyślności w sprawie przyjęcia wniosków dotyczących rozporządzeń w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, a zatem cele współpracy w tym zakresie nie mogły zostać osiągnięte w rozsądnym terminie przez Unię jako całość. Rada odnotowała również, że wiele państw członkowskich wyraziło gotowość do pozytywnego rozważenia ustanowienia wzmocnionej współpracy w kwestiach objętych wnioskami.

               Od grudnia 2015 r. do lutego 2016 r. 17 państw członkowskich
                  8
                zwróciło się do Komisji, informując, że mają zamiar ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę w dziedzinie ustrojów majątkowych par międzynarodowych, w szczególności w odniesieniu do jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, i wzywając ją do przedłożenia Radzie wniosku w tej sprawie.

               Wniosek Komisji w sprawie decyzji Rady upoważniającej do podjęcia wzmocnionej współpracy w obszarze jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie ustrojów majątkowych par międzynarodowych, obejmującej zarówno małżeńskie ustroje majątkowe, jak i skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich. Niniejszy wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz równoległy wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych, które wprowadzają w życie wzmocnioną współpracę i zostały przyjęte przez Komisję równocześnie, stanowią odpowiedź Komisji na wniosek złożony przez 17 państw członkowskich (zwanych dalej „uczestniczącymi państwami członkowskimi”). Wniosek Komisji w sprawie decyzji Rady zawiera szczegółową ocenę wymogów prawnych i stosowności podjęcia wzmocnionej współpracy w obszarze jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach związanych z ustrojami majątkowymi par międzynarodowych, co obejmuje zarówno małżeńskie ustroje majątkowe, jak i skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich.

               1.2.Podstawa i cele wniosku

               Zwiększona mobilność osób w ramach przestrzeni bez granic wewnętrznych powoduje znaczny wzrost liczby różnego rodzaju związków między obywatelami różnych państw członkowskich, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego lub nabywają majątek w więcej niż jednym państwie członkowskim. Badanie zrealizowane w 2003 r.
                  9
                przez konsorcjum ASSER-UCL wykazało, że w Unii żyje znaczna liczba par międzynarodowych. W badaniu przedstawiono też trudności o charakterze praktycznym i prawnym, z jakimi muszą mierzyć się takie pary, zarówno w odniesieniu do bieżącego zarządzania swoim majątkiem, jak i w przypadku jego podziału na skutek rozpadu związku lub śmierci jednego z małżonków lub partnerów. O ile małżeństwo pozostaje najbardziej rozpowszechnioną formą związku, coraz częściej obserwuje się nowe formy związków, do których należy zarejestrowany związek partnerski, czyli stały związek dwóch osób, usankcjonowany poprzez formalną rejestrację przez organ władzy publicznej. Trudności napotykane przez pary żyjące w zarejestrowanych związkach partnerskich często wynikają z dużych rozbieżności między obowiązującymi przepisami, zarówno z zakresu prawa materialnego, jak i prawa prywatnego międzynarodowego, regulującymi skutki majątkowe takich związków.

               Ze względu na specyfikę obu form związku – zarejestrowanego związku partnerskiego i małżeństwa – oraz wywoływane przez nie odmienne skutki prawne, Komisja przedstawia dwa odrębne wnioski dotyczące rozporządzeń: pierwszy – dotyczący rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz drugi – dotyczący rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych. Obydwa wnioski stanowią środki służące wprowadzeniu w życie wzmocnionej współpracy w obszarze jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach związanych z ustrojami majątkowymi par międzynarodowych, co obejmuje zarówno małżeńskie ustroje majątkowe, jak i skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich.

               Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie w Unii Europejskiej jasnych ram prawnych regulujących warunki określania właściwego sądu i prawa właściwego w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz ułatwienie przepływu orzeczeń i dokumentów urzędowych w takich sprawach między państwami członkowskimi.

               2.Wynik konsultacji – ocena skutków

               Przed opracowaniem przez Komisję wniosku z 2011 r. przeprowadzono szeroko zakrojone konsultacje z państwami członkowskimi, instytucjami unijnymi i społeczeństwem. W następstwie badania przeprowadzonego w 2003 r. Komisja opublikowała dnia 17 lipca 2006 r. zieloną księgę w sprawie kolizji przepisów w sprawach dotyczących majątkowych ustrojów małżeńskich
                  10
               , w której mowa w szczególności o jurysdykcji sądów i wzajemnym uznawaniu orzeczeń. Księga ta zapoczątkowała proces szeroko zakrojonych konsultacji. Komisja powołała grupę ekspertów „PRM/III”, odpowiedzialną za przygotowanie wniosku. W skład grupy weszli przedstawiciele różnych zawodów zajmujących się omawianymi kwestiami, wywodzący się z różnych europejskich tradycji prawnych. W latach 2008–2010 grupa zebrała się pięciokrotnie. W dniu 28 września 2009 r. Komisja zorganizowała również wysłuchanie publiczne, w którym udział wzięło około stu uczestników. Przeprowadzona dyskusja potwierdziła potrzebę przyjęcia unijnego aktu prawnego w tej dziedzinie, regulującego między innymi kwestie jurysdykcji, prawa właściwego, a także uznawania i wykonywania orzeczeń. Dnia 23 marca 2010 r. zorganizowano spotkanie z ekspertami krajowymi, na którym omówiono główne założenia przygotowywanego wniosku. Komisja przygotowała także wspólną ocenę skutków dla wniosku dotyczącego skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz wniosku dotyczącego małżeńskich ustrojów majątkowych.

               Dwa nowe wnioski dotyczące małżeńskich ustrojów majątkowych oraz skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich zawierają rozwiązania podobne do tych przedstawionych we wnioskach z 2011 r., z uwzględnieniem wyników dyskusji przeprowadzonych na forum Rady i Parlamentu Europejskiego do końca 2015 r.

               3.Aspekty prawne wniosku

               3.1.Podstawa prawna

               Podstawą prawną niniejszego wniosku jest art. 81 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który uprawnia Radę do jednomyślnego przyjmowania środków dotyczących prawa rodzinnego mających skutki transgraniczne, po konsultacji z Parlamentem Europejskim.

               Podobnie jak w przypadku małżeńskich ustrojów majątkowych, warunkiem istnienia stosunków majątkowych pomiędzy partnerami lub pomiędzy partnerami a osobami trzecimi jest uprzednie zarejestrowanie związku partnerskiego. Tak jak małżeński ustrój majątkowy powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, również skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich powstają z chwilą rejestracji związku partnerskiego i ustają z chwilą jego rozwiązania. Rejestrując związek partnerski przed organem władzy publicznej, partnerzy ustanawiają między sobą relacje o charakterze stałym i usankcjonowane prawem. Większość państw członkowskich, których ustawodawstwo przewiduje możliwość zawierania związku partnerskiego i określa przepisy mające do niego zastosowanie, traktuje tę instytucję w miarę możliwości na równi z małżeństwem.

               Celem niniejszego wniosku jest stworzenie pełnego zbioru przepisów z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego mających zastosowanie do skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Wniosek dotyczy więc jurysdykcji sądów, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Przepisy zawarte we wniosku mają zastosowanie wyłącznie w sprawach transgranicznych. Spełniony jest zatem wymóg dotyczący charakteru transgranicznego określony w art. 81 ust. 3 traktatu. Niniejszy wniosek dotyczy wyłącznie skutków majątkowych wynikających z zarejestrowanego związku partnerskiego i nie definiuje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego ani nie nakłada obowiązku uznania związku partnerskiego zarejestrowanego w innym państwie członkowskim.

               3.2.Zasada pomocniczości

               Cele wniosku mogą zostać osiągnięte tylko poprzez przyjęcie wspólnych zasad w dziedzinie skutków majątkowych wynikających z zarejestrowanego związku partnerskiego, które to zasady muszą być identyczne, aby gwarantowały obywatelom pewność i przewidywalność prawa. Jednostronne działania ze strony państw członkowskich byłyby zatem sprzeczne z tym celem. W omawianej dziedzinie nie istnieją międzynarodowe konwencje, poza konwencją Międzynarodowej Komisji Stanu Cywilnego z dnia 5 września 2007 r. dotyczącą uznawania zarejestrowanych związków partnerskich. Konwencja ta odnosi się jednak wyłącznie do uznawania związków partnerskich, a ponadto nie weszła jeszcze w życie, w związku z czym nie wydaje się, aby zawierała ona rozwiązania adekwatne do skali problemów, których dotyczy niniejszy wniosek, zidentyfikowanych w ramach badania skutków, jak i konsultacji społecznych. Ze względu na charakter i skalę problemów, których doświadczają obywatele UE, cele wniosku mogą zostać osiągnięte tylko na szczeblu Unii.

               3.3.Zasada proporcjonalności

               Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ jest ściśle ograniczony do działań niezbędnych do osiągnięcia założonych celów. Wniosek nie ma na celu harmonizacji przepisów prawa materialnego państw członkowskich dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich i nie ma wpływu na sposób opodatkowania likwidacji majątku zarejestrowanych związków partnerskich przez państwa członkowskie. Niniejszy wniosek nie spowoduje żadnych obciążeń finansowych lub administracyjnych dla obywateli, a dodatkowe obciążenie dla organów władz krajowych będzie bardzo niewielkie.

               3.4.Wpływ na prawa podstawowe

               Zgodnie ze Strategią skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską
                  11
                Komisja sprawdziła, czy wniosek jest zgodny z zasadami zapisanymi w Karcie.

               Nie narusza on prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny zgodnie z ustawami krajowymi, czyli praw przewidzianych w art. 7 i 9 Karty.

               Prawo własności, o którym mowa w art. 17 Karty, zostało wzmocnione. Większa przewidywalność co do prawa właściwego mającego zastosowanie do całości majątku pary pozwoli partnerom skuteczniej korzystać z przysługującego im prawa własności.

               Komisja zweryfikowała także, czy należycie uwzględniony został art. 9 Karty w sprawie prawa do założenia rodziny zgodnie z prawem krajowym oraz jej art. 21, który zakazuje wszelkich form dyskryminacji.

               Ponadto zawarte we wniosku przepisy ułatwią obywatelom Unii, a zwłaszcza parom żyjącym w zarejestrowanych związkach partnerskich, dostęp do wymiaru sprawiedliwości w UE. Ułatwią one wprowadzanie w życie art. 47 Karty, który gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Dzięki wprowadzeniu obiektywnych kryteriów określania sądu właściwego wyeliminowane zostaną przypadki prowadzenia równoległych postępowań sądowych i prześcigania się małżonków przy wnoszeniu środków zaskarżenia do sądu przez bardziej aktywną stronę postępowania.

               3.5.Wybór instrumentów

               Konieczność zapewnienia pewności i przewidywalności prawa wymaga opracowania jasnych i jednolitych przepisów oraz narzuca wybór formy rozporządzenia. Proponowane przepisy w zakresie jurysdykcji, prawa właściwego i swobodnego przepływu orzeczeń są szczegółowe i precyzyjne, tak więc nie ma konieczności ich transpozycji do krajowych porządków prawnych. Realizacja powyższych celów byłaby zagrożona, gdyby państwa członkowskie dysponowały marginesem swobody przy wprowadzaniu w życie ustanowionych przepisów.

               4.Wpływ na budżet, uproszczenie i spójność z innymi obszarami polityki Unii

               4.1.Wpływ na budżet

               Wniosek nie ma wpływu na budżet Unii.

               4.2.Uproszczenie

               Harmonizacja przepisów dotyczących jurysdykcji pozwoli na znaczne uproszczenie procedur, ułatwi bowiem określenie, według wspólnych zasad, sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Rozszerzenie jurysdykcji sądów, przed którymi toczy się – na podstawie istniejących przepisów prawa UE – sprawa o ustanie związku partnerskiego lub w sprawie dziedziczenia w następstwie śmierci jednego z partnerów, na związane z nimi postępowania w zakresie skutków majątkowych związku partnerskiego, stworzy korzystną dla obywateli sytuację, w której jeden sąd będzie zajmował się wszystkimi aspektami ich sprawy.

               Harmonizacja norm kolizyjnych pozwoli na znaczne uproszczenie procedur poprzez określenie prawa właściwego na podstawie jednolitego zbioru norm zastępujących różne krajowe normy kolizyjne w państwach członkowskich.

               Wreszcie przepisy dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych ułatwią przepływ obywateli między państwami członkowskimi.

               4.3.Spójność z innymi politykami Unii

               Niniejszy wniosek wpisuje się w ramy podejmowanych przez Komisję wysiłków w celu wyeliminowania przeszkód napotykanych przez obywateli Unii przy korzystaniu w życiu codziennym z praw nadanych im przez UE, opisanych w przywołanym powyżej sprawozdaniu na temat obywatelstwa Unii z 2010 r.

               5.Uwagi dotyczące poszczególnych artykułów

               5.1.Rozdział I: Zakres stosowania i definicje

               Artykuł 1

               Pojęcie „skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego” należy interpretować w sposób autonomiczny i objąć nim zarówno kwestie z zakresu bieżącego zarządzania majątkiem partnerów, jak i dotyczące likwidacji majątku na skutek separacji pary lub śmierci jednego z partnerów.

               Właściwym sposobem na określenie dziedzin objętych zakresem rozporządzenia okazało się stworzenie wyczerpującej listy zagadnień wyłączonych z zakresu jego stosowania. Co za tym idzie, kwestie objęte już istniejącymi rozporządzeniami UE, takie jak obowiązki alimentacyjne
                  12
               , zwłaszcza między partnerami, oraz zagadnienia wynikające z prawa spadkowego
                  13
               , są wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia.

               Rozporządzenie nie wpływa na istnienie lub ważność zarejestrowanego związku partnerskiego zgodnie z prawem krajowym lub uznanie w jednym państwie członkowskim związku partnerskiego zarejestrowanego w innym państwie członkowskim. Nie wpływa ono również na kwestie związane z zabezpieczeniem społecznym lub przyznawaniem prawa do świadczeń emerytalnych w przypadku rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Rozporządzenie nie dotyczy istoty praw rzeczowych związanych ze składnikiem majątku, klasyfikacji składników majątku i praw lub określenia prerogatyw przysługujących podmiotom tych praw.

               Wyłączenie obejmuje również wymogi dotyczące dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz skutki wpisu lub braku wpisu do księgi wieczystej.

               Artykuł 3

               Niektóre definicje pojęć użytych w niniejszym rozporządzeniu są wspólne z innymi obowiązującymi unijnymi aktami prawnymi w celu zapewnienia spójności oraz ułatwienia ich zrozumienia i jednolitego stosowania.

               Skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich, których dotyczy niniejsze rozporządzenie, są przedmiotem odrębnej definicji, gdzie zawężono je do stosunków majątkowych pomiędzy partnerami oraz stosunków pomiędzy nimi a osobami trzecimi, wynikających ze sformalizowania związku partnerskiego poprzez zarejestrowanie.

               Proponowana definicja pojęcia „sąd” obejmuje organy i przedstawicieli zawodów prawniczych (takich jak notariusze), którzy wykonują funkcje sądownicze lub podejmują działania na podstawie przekazania uprawnień przez sąd, co prowadzi do utożsamienia wydanych przez te podmioty aktów z orzeczeniami sądowymi na potrzeby ich uznawania i wykonywania w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym zostały wydane.

               5.2.Rozdział II: Jurysdykcja

               Postępowania sądowe dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich mają często związek z likwidacją majątku wynikającą z ustania związku ze względu na śmierć jednego z partnerów, ich separację lub też rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Celem niniejszego rozporządzenia jest umożliwienie obywatelom przeprowadzenia szeregu powiązanych postępowań w sądach tego samego państwa członkowskiego. W związku z tym rozporządzenie ma na celu zapewnienie, że zasady określania właściwości sądów, do których zwrócono się o rozpatrzenie kwestii związanych z majątkowymi aspektami zarejestrowanych związków partnerskich, są zgodne z obowiązującymi zasadami zapisanymi w innych unijnych aktach prawnych, a w szczególności że właściwość w zakresie ustroju majątkowego będzie skoncentrowana w tym państwie członkowskim, którego sądy rozpatrują sprawę dotyczącą dziedziczenia po partnerze, rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Artykuł 4

               W celu zapewnienia, że w przypadku śmierci jednego z partnerów właściwy sąd może rozpatrzeć zarówno sprawę dotyczącą dziedziczenia po zmarłym partnerze, jak i likwidacji majątku zarejestrowanego związku partnerskiego, artykuł ten stanowi, że sąd właściwy dla spraw spadkowych zgodnie z zasadami ustanowionymi w rozporządzeniu (UE) nr 650/2012 powinien być również właściwy do orzekania w zakresie likwidacji majątku zarejestrowanego związku partnerskiego powiązanego ze sprawą spadkową.

               Artykuł 5

               Na tej samej zasadzie sąd państwa członkowskiego rozpatrujący sprawę o rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego powinien również, jeżeli partnerzy wyrażą na to zgodę, orzekać w sprawie likwidacji majątku zarejestrowanego związku partnerskiego powstałej w związku z rozwiązaniem lub unieważnieniem zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Artykuły 6 i 7

               Art. 6 przewiduje ponadto zasady dotyczące właściwości, które miałyby zastosowanie wówczas, gdy sprawy dotyczące ustroju majątkowego zarejestrowanych związków partnerskich nie są związane z postępowaniem spadkowym lub postępowaniem w sprawie rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego (np. gdy partnerzy chcą zmienić ustrój majątkowy ich zarejestrowanego związku partnerskiego). Wykaz łączników uporządkowanych według hierarchii ważności pozwoliłby wskazać państwo członkowskie, którego sądy są właściwe do rozpatrzenia sprawy dotyczącej skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Proponowane kryteria obejmują w szczególności wspólne miejsce zwykłego pobytu partnerów, ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu partnerów, jeżeli jeden z nich nadal tam zamieszkuje, lub miejsce zwykłego pobytu pozwanego; kryteria te są powszechnie wykorzystywane i często pokrywają się z lokalizacją majątku partnerów. Innym kryterium jest wspólne obywatelstwo partnerów, a ostatnim – państwo członkowskie, w którym utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               W takich przypadkach, aby zwiększyć przewidywalność i swobodę wyboru przysługującą partnerom, art. 7 umożliwiałby im również porozumienie się co do tego, że sądami zajmującymi się sprawami ich ustroju majątkowego powinny być sądy państwa członkowskiego, którego prawo jest właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, lub sądy państwa członkowskiego, w którym utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               Artykuł 9

               W drodze wyjątku właściwy sąd państwa członkowskiego może stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeżeli prawo krajowe tego państwa członkowskiego nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego. W celu zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w takich przypadkach, partnerzy mogą się porozumieć co do tego, że sprawa zostanie rozstrzygnięta przez sądy państwa członkowskiego, którego prawo jest właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, lub przez sądy państwa członkowskiego, w którym utworzono zarejestrowany związek partnerski. W przeciwnym wypadku państwo członkowskie, którego sądy powinny orzekać w przedmiocie tej kwestii, zostanie wskazane na podstawie kryteriów określonych w art. 5.

               Niezależnie od okoliczności właściwy sąd państwa członkowskiego nie będzie mógł stwierdzić braku swojej jurysdykcji, jeżeli partnerzy uzyskali rozwiązanie lub unieważnienie swojego zarejestrowanego związku partnerskiego i gdy takie rozwiązanie lub unieważnienie nadaje się do uznania w państwie członkowskim tego sądu.

               Artykuł 10

               Jeżeli żadne państwo członkowskie nie ma jurysdykcji na mocy poprzednich artykułów, artykuł ten zapewnia dostęp do wymiaru sprawiedliwości partnerom i zainteresowanym osobom trzecim przed sądami państwa członkowskiego, w którym znajduje się nieruchomość będąca własnością jednego z partnerów lub obojga z nich. W takich przypadkach sądy orzekałyby wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości położonej w tym państwie członkowskim.

               5.3.Rozdział III: Prawo właściwe

               Artykuł 20

               Prawem mającym zastosowanie do kwestii dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego może być prawo państwa członkowskiego lub prawo państwa trzeciego.

               Artykuł 21

               W niniejszym rozporządzeniu zaproponowano jednolity system: cały majątek partnerów, niezależnie od jego charakteru (ruchomości lub nieruchomości) i lokalizacji, podlegałby jednemu prawu, a konkretnie prawu właściwemu dla ustroju majątkowego zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Nieruchomości są specyficznym elementem majątku par i jedną z możliwości jest poddanie ich prawu państwa, w którym się znajdują (lex rei sitae), co prowadzi do dopuszczenia w pewnym zakresie możliwości zastosowania różnych przepisów krajowych w odniesieniu do ustroju majątkowego zarejestrowanego związku partnerskiego. Rozwiązanie to jest jednak problematyczne, w szczególności w przypadku likwidacji majątku zarejestrowanego związku partnerskiego, ponieważ prowadziłoby do niepożądanej fragmentacji majątku partnerów (podczas gdy zobowiązania nadal podlegałyby jednemu reżimowi) oraz do stosowania różnego prawa do poszczególnych składników majątku w ramach ustroju majątkowego zarejestrowanego związku partnerskiego. W związku z tym rozporządzenie stanowi, że prawo mające zastosowanie do majątku zarejestrowanego związku partnerskiego, zarówno wybrane przez partnerów, jak i wskazane na podstawie innych przepisów w razie niedokonania przez nich takiego wyboru, będzie miało zastosowanie do całości majątku należącego do pary (zarówno do ruchomości, jak i nieruchomości), niezależnie od lokalizacji.

               Artykuł 22

               W trakcie konsultacji osiągnięto szeroki konsensus co do przyznania małżonkom pewnej swobody przy wyborze prawa właściwego dla małżeńskiego ustroju majątkowego w celu ułatwienia małżonkom zarządzania majątkiem. Również zarejestrowani partnerzy powinni mieć możliwość wyboru prawa właściwego dla ustroju majątkowego zarejestrowanego związku partnerskiego. Taka możliwość wyboru powinna być wyraźnie uregulowana, aby zapobiec sytuacji, gdy wybrane prawo będzie miało niewielki związek z rzeczywistą sytuacją pary lub jej historią: wybrane prawo musi być zatem prawem miejsca zwykłego pobytu lub obywatelstwa partnerów lub przyszłych partnerów lub jednego z nich, lub prawem państwa członkowskiego, w którym utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               Oprócz przyznania partnerom możliwości wyboru prawa właściwego w chwili utworzenia zarejestrowanego związku partnerskiego, przedmiotowy artykuł umożliwia dokonanie takiego wyboru także w późniejszym terminie. Na tej samej zasadzie partnerzy, którzy wybrali prawo właściwe w chwili utworzenia zarejestrowanego związku partnerskiego, mogą następnie zdecydować się na jego zmianę. Jeśli partnerzy postanowią zmienić prawo właściwe dla swojego ustroju majątkowego, mogą zdecydować się jedynie na takie prawo, które mogli wybrać w momencie utworzenia zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Dopuszczalna jest jedynie dobrowolna zmiana prawa właściwego przez małżonków. Aby uniknąć niepewności prawa, rozporządzenie nie przewiduje automatycznej zmiany prawa właściwego bez zgody partnerów lub bez ich powiadomienia.

               Ponadto, aby zapobiec niepożądanym dla partnerów konsekwencjom zmiany prawa właściwego dla ustroju majątkowego zarejestrowanego związku partnerskiego, zmiana taka wywiera skutek jedynie na przyszłość, chyba że partnerzy wyraźnie postanowią o jej obowiązywaniu ze skutkiem wstecznym.

               Prawa osób trzecich, których interesy mogą zostać naruszone na skutek zmiany prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, podlegają ochronie: rozporządzenie stanowi, że skutki retroaktywnej zmiany prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego nie mogą naruszać praw osób trzecich.

               Artykuły 23-25

               Przepisy te określają zasady dotyczące procedury, która ma być stosowana przez partnerów w celu dokonania wyboru prawa właściwego dla ich ustroju majątkowego w drodze zawarcia partnerskiej umowy majątkowej.

               Artykuł 26

               Jeżeli partnerzy nie dokonają wyboru prawa właściwego dla ustroju majątkowego ich zarejestrowanego związku partnerskiego, ważne jest wprowadzenie w uczestniczących państwach członkowskich wspólnych zasad, które określą, jakie prawo jest właściwe w przypadku niedokonania wyboru prawa przez partnerów. Prawem właściwym byłoby w takim przypadku prawo państwa, w którym utworzono zarejestrowany związek partnerski. Jednakże w wyjątkowych przypadkach jedno z partnerów może zwrócić się do sądu o zastosowanie prawa właściwego dla państwa, w którym partnerzy mieli swoje ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu.

               Artykuły 27 i 28

               Rozporządzenie wymienia niektóre kwestie, które podlegałyby prawu właściwemu dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego. Kwestie te obejmują likwidację majątku, a także wpływ skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego na stosunki jednego z partnerów z osobą trzecią. Jednak aby chronić prawa osób trzecich, rozporządzenie stanowi, że partner nie może w sporze powoływać się na prawo właściwe wobec osoby trzeciej, chyba że ta osoba trzecia wiedziała lub powinna była wiedzieć o prawie właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego. Rozporządzenie określa przypadki, w których należy uznać, że osoba trzecia wiedziała lub powinna była wiedzieć, jakie prawo właściwe reguluje skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego.

               Artykuł 29

               Aby uwzględnić krajowe zasady ochrony miejsca zamieszkania rodziny, przepis ten pozwala państwu członkowskiemu odstąpić od stosowania prawa obcego na korzyść prawa krajowego. W celu zapewnienia ochrony miejsca zamieszkania rodziny, państwo członkowskie, na terytorium którego się ono znajduje, może zastosować więc swoje własne zasady w tym zakresie. W wyjątkowych przypadkach państwo to może zastosować swoje prawo w stosunku do każdego, kto zamieszkuje na jego terytorium, na zasadzie „preferencji” w stosunku do prawa mającego zwykle zastosowanie lub prawa właściwego dla partnerskiej umowy majątkowej zawartej w innym państwie członkowskim.

               5.4.Rozdział IV: Uznawanie, wykonalność i wykonywanie

               Rozporządzenie objęte wnioskiem przewiduje swobodny przepływ orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. W ten sposób wprowadziłoby ono ich wzajemne uznawanie, dokonywane w oparciu o wzajemne zaufanie, wynikające z integracji państw członkowskich w Unii Europejskiej.

               Taki swobodny przepływ przybrałby formę jednolitej procedury uznawania i wykonywania orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych wydanych lub sporządzonych w innym państwie członkowskim. Procedura ta zastępuje procedury krajowe, obowiązujące obecnie w poszczególnych państwach członkowskich. Na poziomie Unii zharmonizowano również i ograniczono do niezbędnego minimum podstawy odmowy uznania lub wykonania. Zastępują one różnorodne i często bardziej rozbudowane podstawy odmowy, jakie występują obecnie na poziomie krajowym.

               Orzeczenia

               Objęte wnioskiem przepisy dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń są zgodne z przepisami rozporządzenia nr 650/2012 w sprawie dziedziczenia. W związku z tym zawierają one odesłanie do procedury exequatur przewidzianej w tym rozporządzeniu. Oznacza to, że wszelkie orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim byłyby uznawane w innych państwach członkowskich bez konieczności przeprowadzania szczególnego postępowania oraz że w celu wykonania orzeczenia w innym państwie członkowskim wnioskodawcy musieliby przeprowadzić jednolite postępowanie w państwie członkowskim wykonania, w celu uzyskania stwierdzenia wykonalności. Postępowanie to jest jednostronne i ogranicza się na początkowym etapie do weryfikacji dokumentów. Dopiero na późniejszym etapie, jeśli pozwany wyraża sprzeciw, sędzia bada ewentualne przyczyny odmowy. Zapewnia to odpowiednią ochronę praw pozwanych.

               Wprowadzenie tych zasad stanowi istotny krok naprzód w porównaniu z obecną sytuacją. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń regulowane jest bowiem obecnie prawem krajowym państw członkowskich lub umowami dwustronnymi łączącymi niektóre państwa członkowskie. Procedury, których należy dopełnić, różnią się w zależności od zainteresowanego państwa członkowskiego, tak jak i dokumenty wymagane w celu stwierdzenia wykonalności orzeczenia i powody możliwej odmowy uznania zagranicznych orzeczeń.

               Jak wyjaśniono powyżej, niniejsze rozporządzenie jest pierwszym aktem w dziedzinie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich i dotyczy prawa rodzinnego (zob. pkt 3.1). Ze względu na specyficzny kontekst swobodny przepływ orzeczeń podlega procedurze exequatur. Jednakże na późniejszym etapie, po dokonaniu oceny stosowania przepisów zawartych w niniejszym rozporządzeniu i rozwoju współpracy sądowej w dziedzinie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich będzie można rozważyć zniesienie, tak jak i w innych dziedzinach, wymogu przeprowadzania dodatkowego postępowania (exequatur).

               Akty wydane przez organy, które wykonują swoje funkcje na mocy przekazania uprawnień, zgodnie z definicją sądu przewidzianą w art. 2 niniejszego rozporządzenia, będą traktowane tożsamo z orzeczeniami sądowymi i w związku z tym będą objęte przepisami dotyczącymi uznawania i wykonywania przewidzianymi w tym rozdziale.

               Dokumenty urzędowe

               W związku z praktycznym znaczeniem dokumentów urzędowych dla spraw dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich i w celu zapewnienia spójności niniejszego rozporządzenia z innymi instrumentami Unii w tej dziedzinie, niniejsze rozporządzenie ma zapewnić przyjmowanie tych dokumentów, gwarantując ich swobodny przepływ.

               Oznacza to, że dokumentom tym przysługuje taka sama moc dowodowa w zakresie ich treści i uwzględnionych faktów oraz takie samo domniemanie ważności i mocy wykonawczej, jak w kraju pochodzenia.

               2016/0060 (CNS)

               Wniosek

               ROZPORZĄDZENIE RADY

               w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich

               RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

               uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 81 ust. 3,

               uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

               po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

               uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego
                  14
               ,

               uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
                  15
               ,

               stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

               a także mając na uwadze, co następuje:

               (1)Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w której zapewniony jest swobodny przepływ osób. W celu stopniowego tworzenia takiej przestrzeni, Unia ma przyjmować środki w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne, w szczególności jeżeli jest to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

               (2)Zgodnie z art. 81 ust. 2 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wśród takich środków mogą być środki służące zapewnieniu zgodności norm mających zastosowanie w państwach członkowskich w przypadku kolizji przepisów i sporów o właściwość.

               (3)Rada Europejska na posiedzeniu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. zatwierdziła zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń oraz innych decyzji organów sądowych jako podstawę współpracy sądowej w sprawach cywilnych i zwróciła się do Rady i Komisji o przyjęcie programu w zakresie środków służących wdrażaniu tej zasady.

               (4)W dniu 30 listopada 2000 r. przyjęto wspólny dla Komisji i Rady program środków dotyczących wprowadzania w życie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych
                  16
               . W programie tym określono środki dotyczące harmonizacji norm kolizyjnych jako ułatwiające wzajemne uznawanie orzeczeń i przewidziano utworzenie instrumentu odnoszącego się do kwestii dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych oraz skutków majątkowych separacji par niepozostających w związku małżeńskim.

               (5)Na posiedzeniu w Brukseli w dniach 4 i 5 listopada 2004 r. Rada Europejska przyjęła nowy program zatytułowany: „Program haski: wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej”
                  17
               . W programie tym Rada zwróciła się do Komisji o przedstawienie zielonej księgi w sprawie kolizji przepisów w sprawach dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych, w tym zagadnienia właściwości i wzajemnego uznawania. W programie podkreślono także konieczność przyjęcia aktu prawnego dotyczącego tej dziedziny.

               (6)Dnia 17 lipca 2006 r. Komisja przyjęła zieloną księgę w sprawie kolizji przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w której mowa w szczególności o właściwości i wzajemnym uznawaniu
                  18
               . Przyjęcie zielonej księgi zapoczątkowało proces szeroko zakrojonych konsultacji dotyczących wszystkich aspektów trudności, które napotykają pary w Europie w przypadku likwidacji wspólnego majątku, a także dostępnych środków ochrony prawnej. W zielonej księdze zajęto się także wszystkimi kwestiami z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego, dotyczącymi osób pozostających w związkach innych niż małżeńskie, w tym par, które zarejestrowały związek partnerski; mowa była także o specyficznych problemach, jakie pary te napotykają.

               (7)Na posiedzeniu w Brukseli w dniach 10 i 11 grudnia 2009 r. Rada Europejska przyjęła nowy wieloletni program zatytułowany „Program sztokholmski – Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli”
                  19
               . W programie tym Rada Europejska uznała, że wzajemne uznawanie powinno zostać rozszerzone na dziedziny jeszcze nim nieobjęte, a mające podstawowe znaczenie dla życia codziennego, na przykład powinno dotyczyć skutków majątkowych separacji par; należy przy tym uwzględnić systemy prawne państw członkowskich, w tym porządek publiczny (ordre public) i krajowe tradycje w tym zakresie.

               (8)W „Sprawozdaniu na temat obywatelstwa UE – 2010 r.: usuwanie przeszkód w zakresie praw obywatelskich UE”, przyjętym dnia 27 października 2010 r.
                  20
               , Komisja zapowiedziała przyjęcie wniosku dotyczącego aktu prawnego umożliwiającego zniesienie przeszkód dla swobodnego przepływu osób, w tym przede wszystkim trudności, jakie napotykają pary w odniesieniu do zarządzania swoim majątkiem lub w przypadku jego podziału.

               (9)Dnia 16 marca 2011 r. Komisja przyjęła wniosek
                  21
                dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz wniosek
                  22
                dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               (10)Na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2015 r. Rada stwierdziła, że nie udało się osiągnąć jednomyślności w sprawie przyjęcia wniosków dotyczących rozporządzeń w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, a zatem cele współpracy w tym zakresie nie mogły zostać osiągnięte w rozsądnym terminie przez Unię jako całość.

               (11)Od grudnia 2015 r. do lutego 2016 r. Szwecja, Belgia, Grecja, Chorwacja, Słowenia, Hiszpania, Francja, Portugalia, Włochy, Malta, Luksemburg, Niemcy, Republika Czeska, Niderlandy, Austria, Bułgaria i Finlandia zwróciły się do Komisji informując, że mają zamiar ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę w dziedzinie ustrojów majątkowych par międzynarodowych, w szczególności w odniesieniu do jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych oraz jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, i wezwały Komisję do przedłożenia Radzie wniosku w tej sprawie.

               (12)W dniu [...] Rada przyjęła decyzję [...] upoważniającą do podjęcia wzmocnionej współpracy w obszarze jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w zakresie ustrojów majątkowych par międzynarodowych, obejmującej zarówno małżeńskie ustroje majątkowe, jak i skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich.

               (13)Zgodnie z art. 328 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej od chwili ustanowienia wzmocnionej współpracy pozostaje ona otwarta dla wszystkich państw członkowskich pod warunkiem spełnienia ewentualnych warunków uczestnictwa określonych w decyzji upoważniającej. Państwa członkowskie mogą przystąpić do współpracy także w dowolnym innym momencie, o ile, poza spełnieniem wyżej wymienionych warunków, będą również przestrzegać aktów już przyjętych w ramach tej współpracy. Komisja i państwa członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy powinny zapewnić wsparcie dla uczestnictwa w niej możliwie największej liczby państw członkowskich. Niniejsze rozporządzenie powinno wiązać w całości i być bezpośrednio stosowane jedynie w uczestniczących państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

               (14)Zgodnie z art. 81 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie w odniesieniu do skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich posiadających potencjalne skutki transgraniczne.

               (15)W celu zapewnienia parom niepozostających w związku małżeńskim pewności prawa w odniesieniu do ich majątku i zaoferowania im pewnej przewidywalności, należy w jednym akcie prawnym ująć wszystkie przepisy mające zastosowanie do skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               (16)Sposób, w jaki określa się w ustawodawstwie państw członkowskich formy związków innych niż związek małżeński, jest odmienny w poszczególnych państwach członkowskich i należy odróżnić pary, których związek jest uznany formalnie poprzez zarejestrowanie związku partnerskiego przez organ publiczny, od par pozostających w związkach faktycznych. Nawet jeśli przepisy niektórych państw członkowskich regulują ten ostatni rodzaj związków, należy je odróżnić od zarejestrowanych związków partnerskich, których formalny charakter umożliwia uwzględnienie ich specyfiki i zdefiniowanie mających do nich zastosowanie zasad w drodze instrumentu UE. W celu ułatwienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, należy usuwać przeszkody w swobodnym przepływie osób, które zarejestrowały swój związek partnerski, a zwłaszcza trudności, jakie pary te napotykają w zarządzaniu swoim majątkiem lub w przypadku jego podziału. Aby zrealizować te cele, w niniejszym rozporządzeniu należy zawrzeć przepisy dotyczące jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania lub, w zależności od przypadku, przyjmowania, wykonalności i wykonywania orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych.

               (17)Niniejsze rozporządzenie powinno dotyczyć kwestii związanych ze skutkami majątkowymi zarejestrowanych związków partnerskich. Pojęcie „zarejestrowanego związku partnerskiego” należy zdefiniować wyłącznie na potrzeby niniejszego rozporządzenia. Faktyczna treść tego pojęcia powinna nadal być taka, jak definiuje ją prawo krajowe państw członkowskich. Żaden przepis niniejszego rozporządzenia nie powinien zobowiązywać państwa członkowskiego, którego prawo nie zna instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego, do przewidzenia go w swoim prawie krajowym.

               (18)Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia powinien obejmować wszystkie aspekty cywilnoprawne skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, zarówno w zakresie bieżącego zarządzania majątkiem partnerów, jak i jego likwidacji, zwłaszcza na skutek separacji pary lub śmierci jednego z partnerów.

               (19)Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do dziedzin prawa cywilnego innych niż skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich. Pewne zagadnienia, które można uznać za powiązane z kwestiami dotyczącymi skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, powinny dla jasności zostać wyraźnie wyłączone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia.

               (20)Niniejsze rozporządzenie nie powinno zatem mieć zastosowania do kwestii ogólnej zdolności prawnej partnerów; wyłączenie to nie powinno jednak obejmować konkretnych uprawnień i praw każdego lub obojga partnerów odniesieniu do majątku, czy to pomiędzy nimi czy też w odniesieniu do osób trzecich, ponieważ te uprawnienia i prawa powinny wchodzić w zakres stosowania niniejszego rozporządzenia.

               (21)Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do innych kwestii wstępnych, takich jak istnienie, ważność lub uznanie zarejestrowanego związku partnerskiego, które są regulowane prawem krajowym państw członkowskich, w tym krajowymi normami prawa prywatnego międzynarodowego.

               (22)Ponieważ obowiązki alimentacyjne między partnerami regulowane są przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
                  23
               , należy je wykluczyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, podobnie jak kwestie związane z dziedziczeniem majątku po zmarłym partnerze, regulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego
                  24
               .

               (23)Kwestie uprawnień do przekazania lub dostosowania między partnerami praw do świadczeń emerytalnych lub rentowych − bez względu na ich charakter − nabytych w trakcie zarejestrowanego związku partnerskiego, które nie wytworzyły dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych w trakcie zarejestrowanego związku partnerskiego, to sprawy, które powinny pozostać poza zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia, przy uwzględnieniu szczególnych systemów istniejących w państwach członkowskich. Jednak taki wyjątek powinien podlegać ścisłej interpretacji. Dlatego też niniejsze rozporządzenie powinno regulować w szczególności kwestię klasyfikacji emerytalno-rentowych składników majątku, kwot wypłaconych już jednemu z partnerów w trakcie zarejestrowanego związku partnerskiego oraz ewentualnej rekompensaty przyznawanej, w przypadku gdy na emeryturę lub rentę łożono ze wspólnych składników majątku.

               (24)Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać tworzenie lub przeniesienie − wynikające ze skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich − prawa do nieruchomości lub rzeczy ruchomych, zgodnie z prawem właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Nie powinno ono jednak wpływać na zamknięty katalog (numerus clausus) praw rzeczowych znany w prawie krajowym niektórych państw członkowskich. Od państwa członkowskiego nie można wymagać, by uznało prawo rzeczowe odnoszące się do majątku znajdującego się w tym państwie członkowskim, jeżeli to prawo rzeczowe nie jest znane w jego porządku prawnym.

               (25)Jednak aby umożliwić partnerom korzystanie w innym państwie członkowskim z praw, które utworzono lub przeniesiono na nich w wyniku skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać możliwość dostosowania nieznanego prawa rzeczowego do najbliższego odpowiednika tego prawa rzeczowego, przewidzianego w prawie tego innego państwa członkowskiego. W ramach takiego dostosowania należy uwzględnić cele i interesy, którym służy określone prawo rzeczowe, oraz związane z nim skutki. Aby określić prawo rzeczowe będące najbliższym krajowym odpowiednikiem nieznanego prawa rzeczowego, możliwe jest nawiązanie kontaktu z organami lub właściwymi osobami w państwie, którego prawo jest właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, w celu uzyskania dalszych informacji co do charakteru i skutków tego prawa. W tym celu mogłyby zostać wykorzystane istniejące sieci w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, a także wszelkie inne dostępne środki ułatwiające zrozumienie prawa zagranicznego.

               (26)Dostosowanie nieznanych praw rzeczowych, wyraźnie przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, nie powinno wykluczać innych form dostosowania w ramach stosowania niniejszego rozporządzenia.

               (27)Wymogi dotyczące wpisu do rejestru prawa do nieruchomości lub rzeczy ruchomych powinny być wyłączone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Prawo państwa członkowskiego, w którym prowadzony jest rejestr (w przypadku nieruchomości lex rei sitae), powinno określać warunki prawne i sposób dokonywania wpisu oraz organy, takie jak organy prowadzące księgi wieczyste lub notariusze, które są odpowiedzialne za sprawdzenie, czy spełnione są wszystkie wymogi oraz czy przedstawiona lub sporządzona dokumentacja jest wystarczająca lub zawiera niezbędne informacje. W szczególności organy mogą sprawdzić, czy prawo partnera do majątku wymienionego w dokumencie przedstawionym do rejestracji jest prawem wpisanym jako takie w rejestrze lub w inny sposób wykazanym zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym prowadzony jest rejestr. Aby uniknąć powielania dokumentów, organy rejestracyjne powinny przyjmować dokumenty sporządzone przez właściwe organy w innym państwie członkowskim, których swobodny przepływ przewiduje się w niniejszym rozporządzeniu. Nie wyklucza to jednak możliwości zwrócenia się przez organy rejestracyjne do osoby ubiegającej się o rejestrację o dostarczenie dodatkowych informacji lub o przedstawienie dodatkowych dokumentów wymaganych na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym prowadzony jest dany rejestr, na przykład informacji lub dokumentów dotyczących zapłaty podatku. Właściwy organ może wskazać osobie ubiegającej się o rejestrację, w jaki sposób można uzupełnić brakujące informacje lub dokumenty.

               (28)Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia powinny również zostać wyłączone skutki wpisu danego prawa do rejestru. Prawo państwa członkowskiego, w którym prowadzony jest rejestr, powinno określać na przykład, czy wpis ma charakter deklaratywny czy konstytutywny. A zatem gdy na przykład, w celu zapewnienia skutku erga omnes rejestrów lub w celu ochrony czynności prawnych, na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym prowadzony jest rejestr, nabycie prawa do nieruchomości wymaga wpisania do rejestru, chwila nabycia tego prawa powinna być regulowana przez prawo tego państwa członkowskiego.

               (29)Niniejsze rozporządzenie powinno zapewniać poszanowanie różnych systemów regulujących sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, stosowanych w państwach członkowskich. Do celów niniejszego rozporządzenia pojęcie „sąd” powinno zatem być rozumiane szeroko, tak aby obejmowało nie tylko sądy w dosłownym znaczeniu tego słowa, sprawujące funkcje sądownicze, lecz także np. notariuszy, którzy w pewnych państwach członkowskich sprawują w niektórych sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich funkcje sądownicze, oraz notariuszy i przedstawicieli zawodów prawniczych, którzy w pewnych państwach członkowskich sprawują funkcje sądownicze w danej sprawie dotyczącej skutków majątkowych danego zarejestrowanego związku partnerskiego na podstawie przekazania uprawnień przez sąd. Wszystkie sądy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia powinny być związane zasadami jurysdykcji określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Pojęcie „sąd” nie powinno natomiast obejmować organów pozasądowych państwa członkowskiego uprawnionych na mocy prawa krajowego do zajmowania się sprawami dotyczącymi skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, takich jak notariusze w większości państw członkowskich, w których zazwyczaj nie sprawują oni funkcji sądowniczych.

               (30)Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać wszystkim notariuszom, którzy są właściwi w państwach członkowskich w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, wykonywanie tych uprawnień. To, czy notariusze w danym państwie członkowskim są związani zasadami jurysdykcji określonymi w niniejszym rozporządzeniu, powinno zależeć od tego, czy są oni objęci zakresem definicji „sądu” do celów niniejszego rozporządzenia.

               (31)Przepływ aktów sporządzanych przez notariuszy w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich w państwach członkowskich powinien się odbywać na podstawie niniejszego rozporządzenia. Jeżeli notariusze sprawują funkcje sądownicze, są oni związani zasadami jurysdykcji, a przepływ wydanych przez nich decyzji powinien się odbywać zgodnie z przepisami o uznawaniu, wykonalności i wykonywaniu orzeczeń. Jeżeli notariusze nie sprawują funkcji sądowniczych, nie są oni związani zasadami jurysdykcji, a przepływ wydawanych przez nich dokumentów urzędowych powinien być zgodny z przepisami o dokumentach urzędowych.

               (32)By uwzględnić rosnącą mobilność par oraz ułatwić należyte działanie wymiaru sprawiedliwości, zasady jurysdykcji zawarte w niniejszym rozporządzeniu powinny umożliwiać obywatelom prowadzenie różnych powiązanych postępowań w sądach tego samego państwa członkowskiego. W tym celu w niniejszym rozporządzeniu należy dążyć do tego, by sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich podlegały jurysdykcji tylko tego państwa członkowskiego, którego sądy rozpatrują daną sprawę związaną z dziedziczeniem po partnerze zgodnie z rozporządzeniem (UE) 650/2012, lub rozwiązaniem lub unieważnieniem zarejestrowanego związku partnerskiego.

               (33)W rozporządzeniu należy przewidzieć, że w przypadku gdy postępowanie w sprawie dziedziczenia po partnerze toczy się przed sądem państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę na mocy rozporządzenia (UE) 650/2012, sądy tego państwa powinny być właściwe do orzekania w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich powiązanych z daną sprawą spadkową.

               (34)Podobnie sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, powstałe w związku z postępowaniem prowadzonym przed sądem państwa członkowskiego, do którego wniesiono wniosek o rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego, powinny być rozpatrywane przez sądy tego państwa członkowskiego, jeśli tak uzgodnią partnerzy.

               (35)W przypadku gdy sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich nie są związane z postępowaniem prowadzonym przed sądem jednego z państw członkowskich w sprawie dziedziczenia po partnerze lub rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego, w niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć hierarchię łączników do celów ustalenia jurysdykcji, poczynając od miejsca zwykłego pobytu partnerów w chwili wniesienia sprawy do sądu. Ostatnim łącznikiem w hierarchii powinno być wskazanie państwa członkowskiego, na mocy prawa którego dokonano obowiązkowej rejestracji związku partnerskiego w celu jego utworzenia. Łączniki te określa się z uwzględnieniem rosnącej mobilności obywateli i w celu zapewnienia rzeczywistego łącznika między partnerami a państwem członkowskim, w którym sprawowana jest jurysdykcja.

               (36)Ze względu na to, że instytucja zarejestrowanego związku partnerskiego nie istnieje we wszystkich państwach członkowskich, sądy państwa członkowskiego, którego prawo takiej instytucji nie przewiduje, mogą w drodze wyjątku być zmuszone do stwierdzenia braku swojej jurysdykcji na mocy niniejszego rozporządzenia. W takim przypadku sądy powinny działać szybko, a zainteresowana strona powinna mieć możliwość wniesienia sprawy w każdym innym państwie członkowskim, które za pomocą łącznika wskazano jako państwo sprawujące jurysdykcję, niezależnie od uszeregowania tych podstaw jurysdykcji oraz z poszanowaniem autonomii stron. Sąd, do którego wniesiono sprawę po stwierdzeniu braku jurysdykcji, inny niż sądy państwa członkowskiego, na mocy prawa którego utworzono zarejestrowany związek partnerski, mający jurysdykcję na podstawie porozumienia o wyborze sądu lub na podstawie wdania się w spór pozwanego, może także w drodze wyjątku być zmuszony do stwierdzenia braku swojej jurysdykcji na tych samych warunkach. Wreszcie, na wypadek gdyby żaden sąd nie był właściwy do rozpatrywania sprawy w świetle innych przepisów niniejszego rozporządzenia, wprowadzono zasadę jurysdykcji dodatkowej, aby zapobiec sytuacjom pozbawienia prawa do wymiaru sprawiedliwości.

               (37)Aby zwiększyć pewność prawa, przewidywalność oraz autonomię stron, niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać stronom – w pewnych okolicznościach – zawarcie porozumienia w sprawie wyboru sądu, które to porozumienie uwzględniałoby w pierwszej kolejności sądy państwa członkowskiego prawa właściwego lub sądy państwa członkowskiego, na mocy prawa którego utworzono związek partnerski.

               (38)Niniejsze rozporządzenie nie powinno uniemożliwiać stronom zawarcia ugody w sprawie na drodze pozasądowej, na przykład przed notariuszem, w wybranym państwie członkowskim, jeżeli jest to możliwe na mocy prawa tego państwa członkowskiego. Powinno to być możliwe nawet wówczas, gdy prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego nie jest prawem tego państwa członkowskiego.

               (39)Aby sprawić, by sądy wszystkich państw członkowskich mogły na tych samych podstawach sprawować jurysdykcję w odniesieniu do skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich partnerów, niniejsze rozporządzenie powinno w sposób wyczerpujący określać podstawy sprawowania takiej jurysdykcji dodatkowej.

               (40)W celu przeciwdziałania w szczególności sytuacjom pozbawienia prawa do wymiaru sprawiedliwości należy przewidzieć w niniejszym rozporządzeniu przepis dotyczący forum necessitatis, co pozwoli sądom państwa członkowskiego orzekać, w wyjątkowych przypadkach, w sprawie dotyczącej skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, która jest ściśle związana z państwem trzecim. Za taki wyjątkowy przypadek można uznać sytuację, gdy postępowanie nie może toczyć się w danym państwie trzecim, na przykład z powodu wojny domowej, lub gdy nie można słusznie oczekiwać od jednego z partnerów wszczęcia lub prowadzenia postępowania w tym państwie. Jurysdykcja oparta na forum necessitatis powinna być jednak sprawowana wyłącznie wtedy, gdy sprawa ma dostateczny związek z państwem członkowskim sądu, do którego ją wniesiono.

               (41)Aby zapewnić harmonijne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości należy unikać wydawania niedających się pogodzić orzeczeń w różnych państwach członkowskich. W tym celu niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać ogólne zasady proceduralne podobne do zasad przewidzianych w innych aktach prawnych Unii w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych. Jedną z takich zasad proceduralnych jest zasada zawisłości sprawy, która wchodzi w grę wtedy, gdy ta sama sprawa dotycząca skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich zostanie wniesiona do różnych sądów w różnych państwach członkowskich. Na podstawie tej zasady zostanie ustalone, który sąd powinien prowadzić postępowanie w danej sprawie.

               (42)Aby umożliwić obywatelom czerpanie korzyści z uczestnictwa w rynku wewnętrznym, przy zachowaniu całkowitej pewności prawa, niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać partnerom poznanie z wyprzedzeniem prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Należy w związku z tym wprowadzić zharmonizowane normy kolizyjne w celu uniknięcia sprzecznych rezultatów. Zgodnie z główną zasadą skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego powinny być regulowane możliwym do przewidzenia prawem, z którym posiada on ścisły związek. Przez wzgląd na pewność prawa oraz w celu uniknięcia fragmentacji, prawu właściwemu powinien podlegać ogół spraw dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, to znaczy wszystkie skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego, bez względu na charakter składników majątku i niezależnie od tego, czy składniki majątku znajdują się w innym państwie członkowskim czy w państwie trzecim.

               (43)Prawo określone w niniejszym rozporządzeniu powinno mieć zastosowanie, nawet jeżeli nie jest prawem państwa członkowskiego.

               (44)Aby ułatwić partnerom zarządzanie ich majątkiem, niniejsze rozporządzenie powinno umożliwić im wybór prawa właściwego dla skutków majątkowych ich zarejestrowanego związku partnerskiego, niezależnie od charakteru majątku i jego lokalizacji, spośród praw, z którymi partnerzy mają ścisłe powiązania, na przykład ze względu na miejsce zwykłego pobytu lub posiadane obywatelstwo. Jednak aby uniknąć sytuacji, w której wybór prawa nie będzie miał żadnego skutku i w związku z tym partnerzy znajdą się w próżni prawnej, taki wybór prawa powinien zostać ograniczony do prawa, które przewiduje skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich. Wyboru tego można dokonać w każdej chwili, przed rejestracją związku partnerskiego, w momencie jego rejestracji lub w jego trakcie.

               (45)Aby zagwarantować pewność prawa w zakresie transakcji i zapobiec wszelkim zmianom prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich bez wiedzy partnerów, nie powinno dojść do żadnej zmiany prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich bez wyraźnej woli stron. Podjęta przez partnerów decyzja o zmianie nie powinna mieć skutku wstecznego, chyba że zostanie to przez nich wyraźnie wskazane. Bez względu na charakter sprawy, decyzja ta nie może naruszać praw osób trzecich.

               (46)Należy określić przepisy dotyczące materialnej i formalnej ważności porozumienia o wyborze prawa właściwego, tak by ułatwić partnerom dokonanie racjonalnego wyboru oraz by ich zgoda była przestrzegana, w celu zapewnienia pewności prawa oraz lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Jeżeli chodzi o ważność formalną, należy wprowadzić pewne gwarancje, dzięki którym partnerzy będą świadomi skutków swojego wyboru. Porozumienie w sprawie wyboru prawa właściwego powinno być co najmniej sporządzone na piśmie, opatrzone datą i podpisane przez obie strony. Jeżeli jednak prawo państwa członkowskiego, w którym oboje partnerzy mają miejsce zwykłego pobytu w chwili zawarcia porozumienia, przewiduje dodatkowe zasady formalne, należy się do nich dostosować. Na przykład takie dodatkowe zasady formalne mogą obowiązywać w państwie członkowskim, w którym takie porozumienie zostaje włączone do partnerskiej umowy majątkowej. Jeżeli w chwili zawierania porozumienia miejsca zwykłego pobytu partnerów znajdują się w różnych państwach członkowskich, które ustaliły odmienne zasady formalne, wystarczy dostosować się do zasad jednego z tych państw. Jeżeli w chwili zawierania porozumienia tylko jeden z partnerów ma miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim, które ustaliło dodatkowe zasady formalne, należy dostosować się do tych zasad.

               (47)Partnerska umowa majątkowa to rodzaj rozrządzenia majątkiem partnerów, którego dopuszczalność i przyjmowanie są różne w poszczególnych państwach członkowskich. Aby ułatwić przyjmowanie w państwach członkowskich praw majątkowych nabytych w wyniku zawarcia partnerskiej umowy majątkowej, należy określić przepisy dotyczące ważności formalnej partnerskich umów majątkowych. Umowa taka powinna być co najmniej sporządzona na piśmie i opatrzona datą oraz podpisana przez oboje małżonków. Umowa powinna jednak spełniać także dodatkowe wymogi dotyczące ważności formalnej, określone w prawie właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, ustalone w rozporządzeniu, oraz w przepisach prawa państwa członkowskiego, w którym partnerzy mają miejsce zwykłego pobytu. W niniejszym rozporządzeniu należy także określić, które prawo ma regulować ważność materialną takiej umowy.

               (48)Na wypadek niedokonania wyboru prawa właściwego i w celu pogodzenia potrzeby przewidywalności i pewności prawa z koniecznością uwzględnienia rzeczywistej sytuacji pary, niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać, że prawo państwa, na mocy prawa którego dokonano obowiązkowej rejestracji związku partnerskiego w celu jego utworzenia, powinno mieć zastosowanie do skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego.

               (49)Kiedy w niniejszym rozporządzeniu mówi się o obywatelstwie jako łączniku, kwestia sposobu uznania danej osoby za obywatela danego państwa jest kwestią wpadkową, pozostającą poza zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia, i powinna zostać określona zgodnie z prawem krajowym, w tym – w stosownych przypadkach – konwencjami międzynarodowymi, przy pełnym poszanowaniu ogólnych zasad Unii Europejskiej. Uznanie to nie powinno mieć skutków dla ważności wyboru prawa, którego dokonano zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

               (50)W odniesieniu do ustalania prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego przy braku porozumienia o wyborze prawa i braku partnerskiej umowy majątkowej, organ sądowy państwa członkowskiego na wniosek któregokolwiek z partnerów powinien – w wyjątkowych przypadkach gdy partnerzy przeprowadzili się do państwa swojego zwykłego pobytu na dłuższy okres – być w stanie dojść do wniosku, że można zastosować prawo tego państwa, jeżeli partnerzy się nim posługiwali. Bez względu na charakter sprawy, decyzja ta nie może naruszać praw osób trzecich.

               (51)Prawo wskazane jako prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich powinno regulować te skutki, począwszy od klasyfikacji majątku każdego partnera lub obojga partnerów według różnych kategorii w czasie trwania zarejestrowanego związku partnerskiego i po jego rozwiązaniu, aż do likwidacji majątku. Powinno to obejmować wpływ skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich na związek prawny jednego z partnerów z osobami trzecimi. Jeden z partnerów może jednak powołać się na prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich wobec osoby trzeciej w celu uregulowania kwestii związanych z tym wpływem jedynie wówczas, gdy stosunki prawne między tym partnerem a osobą trzecią powstały w momencie, gdy ta osoba trzecia wiedziała lub powinna była wiedzieć o tym prawie.

               (52)Względy interesu publicznego, takie jak ochrona politycznej, społecznej lub gospodarczej organizacji państwa członkowskiego, powinny uzasadniać umożliwienie – w wyjątkowych przypadkach – sądom i innym właściwym organom tego państwa stosowania wyjątków opartych na przepisach wymuszających swoje zastosowanie. Zgodnie z powyższym pojęcie „przepisów wymuszających swoje zastosowanie” powinno obejmować zasady o charakterze nadrzędnym, takie jak zasady ochrony miejsca zamieszkania rodziny. Jednak ten wyjątek od stosowania prawa właściwego dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich wymaga ścisłej interpretacji, gdyż musi pozostać spójny z celem ogólnym niniejszego rozporządzenia.

               (53)Względy interesu publicznego powinny umożliwić sądom i innym właściwym organom rozpatrującym sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich w państwach członkowskich nieuwzględnienie – w wyjątkowych okolicznościach – niektórych przepisów obcego prawa, gdy w danym przypadku stosowanie tych przepisów byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) danego państwa członkowskiego. Jednak ani sądy, ani inne właściwe organy nie powinny mieć możliwości zastosowania klauzuli porządku publicznego w celu pominięcia prawa innego państwa członkowskiego lub odmowy uznania – lub, w zależności od przypadku, przyjęcia – lub wykonania orzeczenia, dokumentu urzędowego lub ugody sądowej z innego państwa członkowskiego, w sytuacji, w której byłoby to sprzeczne z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z jej art. 21, dotyczącym zasady niedyskryminacji.

               (54)Ponieważ niektóre państwa posiadają co najmniej dwa systemy prawne lub zestawy zasad dotyczących kwestii regulowanych w niniejszym rozporządzeniu, należy zawrzeć w nim przepis określający, w jakim stopniu przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie w różnych jednostkach terytorialnych tych państw.

               (55)Z uwagi na cel ogólny niniejszego rozporządzenia, jakim jest wzajemne uznawanie wydanych w państwach członkowskich orzeczeń w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, w niniejszym rozporządzeniu należy określić przepisy dotyczące uznawania, wykonalności i wykonania orzeczeń podobne do przepisów przewidzianych w innych aktach prawnych Unii w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych.

               (56)Aby uwzględnić różne systemy regulujące sprawy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich w państwach członkowskich, niniejsze rozporządzenie powinno gwarantować przyjmowanie i wykonalność we wszystkich państwach członkowskich dokumentów urzędowych odnoszących się do spraw dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               (57)Dokumenty urzędowe powinny wywoływać w innym państwie członkowskim takie same skutki dowodowe jak w państwie członkowskim pochodzenia lub skutki dowodowe najbardziej z nimi porównywalne. Ustalenie skutków dowodowych danego dokumentu urzędowego w innym państwie członkowskim lub skutków najbardziej z nimi porównywalnych powinno być dokonane przez odniesienie do charakteru i zakresu skutków dowodowych danego dokumentu urzędowego w państwie członkowskim pochodzenia. Zatem od prawa państwa członkowskiego pochodzenia zależeć będzie, jakie skutki dowodowe dany dokument urzędowy powinien wywoływać w innym państwie członkowskim.

               (58)„Autentyczność” dokumentu urzędowego powinna być pojęciem autonomicznym, obejmującym takie kwestie jak prawdziwość tego dokumentu, wymogi formalne odnoszące się do dokumentu, uprawnienia organu sporządzającego dokument oraz procedurę, na podstawie której sporządzono ten dokument. Powinna również obejmować elementy faktyczne stwierdzone przez właściwy organ w danym dokumencie urzędowym, takie jak fakt, że wskazane strony stawiły się przed tym organem we wskazanym dniu i że złożyły wskazane oświadczenia. Strona chcąca zakwestionować autentyczność danego dokumentu urzędowego powinna dokonać tego przed właściwym sądem państwa członkowskiego pochodzenia danego dokumentu urzędowego zgodnie z prawem tego państwa członkowskiego.

               (59)Pojęcie „czynności prawne lub stosunki prawne stwierdzone w dokumencie urzędowym” należy interpretować jako odnoszące się do treści materialnej dokumentu urzędowego. Strona chcąca zakwestionować czynności prawne lub stosunki prawne stwierdzone w dokumencie urzędowym powinna dokonać tego przed sądami mającymi jurysdykcję na mocy niniejszego rozporządzenia, które powinny rozstrzygnąć sprawę zgodnie z prawem właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               (60)Jeżeli kwestia dotycząca czynności prawnych lub stosunków prawnych stwierdzonych w dokumencie urzędowym jest podnoszona jako kwestia wpadkowa w postępowaniu przed sądem państwa członkowskiego, sąd ten powinien mieć jurysdykcję do rozpatrzenia tej kwestii.

               (61)Zakwestionowany dokument urzędowy nie powinien wywoływać żadnych skutków dowodowych w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, dopóki toczy się sprawa dotycząca jego kwestionowania. Jeżeli kwestionowanie dotyczy tylko konkretnej kwestii odnoszącej się do czynności prawnych lub stosunków prawnych stwierdzonych w dokumencie urzędowym, kwestionowany dokument urzędowy nie powinien wywoływać skutków dowodowych w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia w odniesieniu do tej kwestii, dopóki toczy się sprawa dotycząca jego kwestionowania. Dokument urzędowy, który został uznany za nieważny w wyniku zakwestionowania, powinien przestać wywoływać jakiekolwiek skutki dowodowe.

               (62)Organ, który – stosując niniejsze rozporządzenie – otrzymałby dwa sprzeczne dokumenty urzędowe, powinien ocenić, czy i któremu dokumentowi urzędowemu przyznać pierwszeństwo, mając na uwadze okoliczności danej sprawy. Jeżeli z okoliczności tych nie wynika, czy i któremu dokumentowi urzędowemu przyznać pierwszeństwo, kwestia ta powinna zostać ustalona przez sądy mające jurysdykcję na mocy niniejszego rozporządzenia lub, gdy dana kwestia jest podnoszona jako kwestia wpadkowa w toku postępowania, przez sąd, przed którym wszczęto to postępowanie. W przypadku sprzeczności między dokumentem urzędowym i orzeczeniem należy wziąć pod uwagę podstawy nieuznawania orzeczeń na mocy niniejszego rozporządzenia.

               (63)Uznanie i wykonanie na mocy niniejszego rozporządzenia orzeczenia dotyczącego skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego nie powinno w żaden sposób oznaczać uznania zarejestrowanego związku partnerskiego, wobec którego wydano orzeczenie.

               (64)Należy określić relację między niniejszym rozporządzeniem a dwustronnymi lub wielostronnymi konwencjami w dziedzinie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, których stronami są państwa członkowskie.

               (65)Aby ułatwić stosowanie niniejszego rozporządzenia, należy wprowadzić przepis nakładający na państwa członkowskie obowiązek przekazywania pewnych informacji na temat ich ustawodawstwa i procedur związanych ze skutkami majątkowymi zarejestrowanych związków partnerskich w ramach europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych ustanowionej decyzją Rady 2001/470/WE
                  25
               . Aby umożliwić terminowe opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wszystkich informacji istotnych dla praktycznego stosowania niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie powinny również przekazać takie informacje Komisji, zanim niniejsze rozporządzenie zacznie być stosowane.

               (66)Jednocześnie, z myślą o ułatwieniu stosowania niniejszego rozporządzenia i o stworzeniu możliwości korzystania z nowoczesnych technologii komunikacyjnych, należy przewidzieć standardowe formularze zaświadczeń przedkładanych w związku z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności orzeczenia, dokumentu urzędowego lub ugody sądowej.

               (67)Przy ustalaniu okresów i terminów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu powinno się stosować przepisy rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 z dnia 3 czerwca 1971 r. określającego zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów
                  26
               .

               (68)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do ustanowienia zaświadczeń i formularzy dotyczących stwierdzania wykonalności orzeczeń, ugód sądowych i dokumentów urzędowych oraz wprowadzania do nich zmian. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję
                  27
               .

               (69)Z procedury doradczej należy korzystać do celów przyjmowania aktów wykonawczych ustanawiających, a następnie zmieniających zaświadczenia i formularze przewidziane w niniejszym rozporządzeniu zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

               (70)Cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie swobodny przepływ osób w Unii Europejskiej, umożliwienie partnerom organizacji stosunków majątkowych pomiędzy sobą oraz stosunków z osobami trzecimi, zarówno na czas trwania związku, jak i na wypadek likwidacji majątku, oraz większa przewidywalność i pewność prawa, nie mogą zostać w sposób wystarczający osiągnięte przez państwa członkowskie, lecz z uwagi na rozmiary i skutki niniejszego rozporządzenia możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, w stosownych przypadkach w drodze wzmocnionej współpracy między państwami członkowskimi. Unia Europejska może zatem przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości zapisaną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

               (71)Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych oraz zachowuje zasady uznane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a zwłaszcza w jej art. 7, 9, 17, 21 i 47 dotyczących, odpowiednio, poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do założenia rodziny zgodnie z ustawami krajowymi, prawa własności, zasady niedyskryminacji i prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Sądy i inne właściwe organy państw członkowskich muszą stosować niniejsze rozporządzenie z poszanowaniem tych praw i zasad,

               PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

               Rozdział I

               Zakres stosowania i definicje

               Artykuł 1
               Zakres stosowania

               1.Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

                  Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do spraw podatkowych, celnych ani administracyjnych.

               2.Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są:

               a)zdolność prawna partnerów;

               b) istnienie, ważność lub uznanie zarejestrowanego związku partnerskiego;

               c)zobowiązania alimentacyjne;

               d)dziedziczenie majątku po zmarłym partnerze;

               e)zabezpieczenie społeczne,

               f)uprawnienie do przekazania lub dostosowania między partnerami − w przypadku rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego − praw do świadczeń emerytalnych lub rentowych nabytych podczas trwania zarejestrowanego związku partnerskiego, które nie wytworzyły dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych podczas trwania zarejestrowanego związku partnerskiego;

               g)charakter praw rzeczowych odnoszących się do majątku, oraz

               h)wszelkie wpisy do rejestru praw do nieruchomości lub rzeczy ruchomych, łącznie z wymogami prawnymi dotyczącymi takich wpisów, oraz skutki wpisu lub braku wpisu takich praw do rejestru.

               Artykuł 2
               Właściwość organów w sprawach skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich w państwach członkowskich

               Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na właściwość organów państw członkowskich w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

               Artykuł 3
               Definicje

               1.Na potrzeby niniejszego rozporządzenia:

               a)„zarejestrowany związek partnerski” oznacza ustrój regulujący wspólne życie dwojga ludzi, który jest przewidziany prawem, rejestracja którego jest obowiązkowa na mocy tego prawa i który spełnia wymogi formalne określone przez to prawo dla jego utworzenia;

               b)„skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego” oznaczają ogół zasad dotyczących stosunków majątkowych pomiędzy partnerami oraz między partnerami a osobami trzecimi, będących wynikiem stosunku prawnego powstałego w wyniku zarejestrowania lub rozwiązania związku partnerskiego;

               c)„partnerska umowa majątkowa” oznacza każdą umowę między partnerami lub przyszłymi partnerami, na mocy której ustalają oni skutki majątkowe swojego zarejestrowanego związku partnerskiego;

               d)„dokument urzędowy” oznacza dokument dotyczący skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, który to dokument został oficjalnie sporządzony lub zarejestrowany jako dokument urzędowy w danym państwie członkowskim i którego autentyczność:

               (i)dotyczy podpisu i treści dokumentu urzędowego oraz

               (ii)została stwierdzona przez organ publiczny lub inny organ uprawniony do tego przez państwo członkowskie pochodzenia;

               e)„orzeczenie” oznacza każdą decyzję w sprawie dotyczącej skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego wydaną przez sąd państwa członkowskiego, niezależnie od nazwy takiej decyzji, w tym postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydane przez urzędnika sądowego;

               f)„ugoda sądowa” oznacza ugodę w sprawie dotyczącej skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, która to ugoda została zatwierdzona przez sąd lub zawarta przed sądem w toku postępowania;

               g)„państwo członkowskie pochodzenia” oznacza państwo członkowskie, w którym, w zależności od przypadku, wydano orzeczenie, sporządzono dokument urzędowy, lub zatwierdzono lub zawarto ugodę sądową;

               h)„państwo członkowskie wykonania” oznacza państwo członkowskie, w którym wystąpiono o uznanie lub wykonanie orzeczenia, dokumentu urzędowego lub ugody sądowej.

               2.Do celów niniejszego rozporządzenia termin „sąd” oznacza każdy organ sądowy i wszelkie inne organy oraz przedstawicieli zawodów prawniczych mających kompetencje w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, którzy sprawują funkcje sądownicze, lub działają na podstawie przekazania uprawnień przez organ sądowy lub pod kontrolą organu sądowego, pod warunkiem że takie inne organy i tacy przedstawiciele zawodów prawniczych oferują gwarancje w odniesieniu do bezstronności i prawa wszystkich stron do bycia wysłuchanymi oraz pod warunkiem że ich orzeczenia na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym działają:

               (i)mogą być przedmiotem środka zaskarżenia do organu sądowego lub podlegać ponownemu rozpatrzeniu przez organ sądowy; oraz

               (ii) mają moc i skutek podobne do orzeczenia organu sądowego w takiej samej sprawie.

               Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o innych organach oraz przedstawicielach zawodów prawniczych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z art. 64.

               Rozdział II

               Jurysdykcja

               Artykuł 4
               Jurysdykcja w przypadku śmierci jednego z partnerów

               W przypadku gdy do sądu państwa członkowskiego wniesiono sprawę spadkową zarejestrowanego partnera na mocy rozporządzenia (UE) nr 650/2012, sądy tego państwa są właściwe do orzekania w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego powstałych w związku z daną sprawą spadkową.

               Artykuł 5
               Jurysdykcja w sprawach rozwiązania lub unieważnienia związku partnerskiego

               1.W przypadku gdy do sądu państwa członkowskiego zwrócono się o orzeczenie w sprawie rozwiązania lub unieważnienia zarejestrowanego związku partnerskiego, sądy tego państwa są właściwe do orzekania w sprawach skutków majątkowych tego zarejestrowanego związku partnerskiego powstałych w związku z daną sprawą rozwiązania lub unieważnienia, o ile partnerzy zawrą takie porozumienie.

               2.Jeżeli porozumienie, o którym mowa w ust. 1, zawarto przed zwróceniem się do sądu o orzeczenie w sprawie skutków majątkowych danego zarejestrowanego związku partnerskiego, musi ono być zgodne z przepisami art. 7.

               Artykuł 6
               Jurysdykcja w innych przypadkach

               W przypadku gdy żaden sąd danego państwa członkowskiego nie jest właściwy zgodnie z art. 4 i 5 lub w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 4 lub 5, do orzekania w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego właściwe są sądy państwa członkowskiego:

               a)na którego terytorium partnerzy mają miejsce zwykłego pobytu w chwili wniesienia sprawy do sądu, lub w przypadku, gdy nie zachodzi ta okoliczność,

               b)na którego terytorium partnerzy mieli ostatnio miejsce zwykłego pobytu, o ile jedno z nich nadal tam zamieszkuje w chwili wniesienia sprawy do sądu, lub w przypadku, gdy nie zachodzi ta okoliczność,

               c)na którego terytorium pozwany ma miejsce zwykłego pobytu w chwili wniesienia sprawy do sądu, lub w przypadku, gdy nie zachodzi ta okoliczność,

               d)którego obywatelami są oboje partnerzy w chwili wniesienia sprawy do sądu, lub w przypadku, gdy nie zachodzi ta okoliczność,

               e)na mocy prawa którego utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               Artykuł 7
               Wybór sądu

               1.W przypadkach objętych art. 6 strony mogą się porozumieć co do tego, że sądy państwa członkowskiego, którego prawo jest właściwe zgodnie z art. 22 lub art. 26 ust. 1, lub sądy państwa członkowskiego, na mocy prawa którego utworzono zarejestrowany związek partnerski, mają wyłączną jurysdykcję do orzekania w sprawach dotyczących skutków majątkowych ich zarejestrowanego związku partnerskiego.

               2.Takie porozumienie jest sporządzone na piśmie, opatrzone datą i podpisane przez strony. Każde przekazanie informacji za pomocą środków elektronicznych umożliwiające trwały zapis umowy uznaje się za równoważne ze sporządzeniem na piśmie.

               Artykuł 8
               Jurysdykcja oparta na wdaniu się w spór pozwanego

               1.Niezależnie od jurysdykcji wynikającej z innych przepisów niniejszego rozporządzenia jurysdykcję zachowuje sąd państwa członkowskiego, którego prawo wybrano na podstawie art. 22 i art. 26 ust. 1, będący sądem, przed którym pozwany wdał się w spór. Zasada ta nie ma zastosowania, w przypadku gdy pozwany wdał się w spór w celu zakwestionowania jurysdykcji, lub w przypadkach ujętych w art. 4.

               2.Przed objęciem jurysdykcji na mocy ust. 1 sąd zapewnia poinformowanie pozwanego o przysługującym mu prawie do kwestionowania jurysdykcji oraz o skutkach wdania się w spór lub nieuczynienia tego.

               Artykuł 9
               Właściwość miejscowa przemienna

               1.Jeżeli sąd państwa członkowskiego, który jest właściwy na mocy art. 4, art. 5, art. 6 lit. a), b), c) lub d) stwierdzi, że jego prawo nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego, może stwierdzić brak swojej jurysdykcji. Jeżeli sąd stwierdza brak jurysdykcji, czyni to bez zbędnej zwłoki.

               2.Jeżeli sąd, o którym mowa w ust. 1, stwierdza brak swojej jurysdykcji i gdy strony zgadzają się – zgodnie z art. 7 – przyznać jurysdykcję sądom innego państwa członkowskiego, jurysdykcję do orzekania w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich mają sądy tego państwa członkowskiego.

               W innych przypadkach jurysdykcję do orzekania w sprawach dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich mają sądy innego państwa członkowskiego na mocy art. 6 lub art. 8.

               3.Niniejszy artykuł nie ma zastosowania w przypadkach, gdy strony uzyskały rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego, które nadaje się do uznania w państwie członkowskim siedziby sądu
                  28
               .

               Artykuł 10
               Jurysdykcja pomocnicza

               W przypadku gdy żaden sąd danego państwa członkowskiego nie jest właściwy zgodnie z art. 4, 5, 6, 7 i 8 lub gdy wszystkie sądy zgodnie z art. 9 stwierdziły brak jurysdykcji, a żaden sąd danego państwa członkowskiego nie jest właściwy na mocy art. 6 lit. e), art. 7 i art. 8, właściwe są sądy danego państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się majątek nieruchomy należący do jednego lub obu partnerów; jednak w tym przypadku sąd, do którego wniesiono sprawę, jest właściwy do orzekania jedynie w zakresie przedmiotowego majątku nieruchomego.

               Artykuł 11
               Forum necessitatis

               W przypadku gdy żaden sąd państwa członkowskiego nie jest właściwy zgodnie z art. 4, 5, 6, 7, 8 i 10, lub gdy wszystkie sądy zgodnie z art. 9 stwierdziły brak jurysdykcji, a żaden sąd państwa członkowskiego nie jest właściwy na mocy art. 6 lit. e), art. 7, 8 i 10, sądy państwa członkowskiego mogą – w wyjątkowych przypadkach – orzekać w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, jeżeli postępowanie nie może zostać we właściwy sposób wszczęte lub przeprowadzone lub nie byłoby możliwe w państwie trzecim, z którym sprawa jest ściśle związana.

               Sprawa musi mieć dostateczny związek z państwem członkowskim sądu, do którego ją wniesiono.

               Artykuł 12
               Powództwa wzajemne

               Sąd, przed którym toczy się postępowanie na podstawie art. 4, 5, 6, 7, 8, 10 lub 11, jest także właściwy do orzekania w sprawie powództwa wzajemnego, o ile wchodzi ono w zakres stosowania niniejszego rozporządzenia.

               Artykuł 13
               Ograniczenie postępowania

               1.W przypadku gdy majątek zmarłego, którego sprawa spadkowa wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia (UE) nr 650/2012, obejmuje składniki majątku znajdujące się w państwie trzecim, sąd, do którego wniesiono sprawę dotyczącą majątkowych skutków zarejestrowanego związku partnerskiego, może, na wniosek jednej ze stron, zdecydować o nieorzekaniu w odniesieniu do jednego lub większej liczby tych składników, jeżeli można oczekiwać, że jego orzeczenie odnoszące się do tych składników nie będzie uznane ani, w stosownych przypadkach, nie zostanie stwierdzona jego wykonalność w tym państwie trzecim.

               2.Ustęp 1 pozostaje bez wpływu na prawo stron do ograniczenia zakresu postępowania na podstawie przepisów państwa członkowskiego sądu, do którego wniesiono sprawę.

               Artykuł 14
               Wniesienie sprawy do sądu

               Do celów niniejszego rozdziału sprawę uważa się za wniesioną do sądu:

                a)w chwili złożenia w sądzie dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego, pod warunkiem że wnioskodawca nie zaniedbał następnie podjęcia czynności, do których był zobowiązany, aby dokument został doręczony pozwanemu, lub

               b)jeżeli dokument ma być doręczony przed złożeniem go w sądzie – w chwili gdy otrzymał go organ odpowiedzialny za doręczenie, pod warunkiem że wnioskodawca nie zaniedbał następnie podjęcia czynności, jakie zobowiązany był podjąć w celu złożenia tego dokumentu w sądzie, lub

               c)jeżeli postępowanie zostało wszczęte przez sąd z urzędu – w chwili gdy sąd podjął decyzję o wszczęciu tego postępowania lub, gdy taka decyzja nie jest wymagana, w chwili zarejestrowania sprawy przez sąd.

               Artykuł 15
               Badanie jurysdykcji

               W przypadku gdy do sądu państwa członkowskiego wniesiono sprawę dotyczącą skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, co do której sąd ten nie ma jurysdykcji na mocy niniejszego rozporządzenia, sąd ten stwierdza z urzędu brak swojej jurysdykcji.

               Artykuł 16
               Badanie dopuszczalności postępowania

               1.Jeżeli pozwany mający miejsce zwykłego pobytu na terytorium państwa innego niż państwo członkowskie, w którym wytoczono powództwo, nie wda się w spór, sąd mający jurysdykcję zgodnie z niniejszym rozporządzeniem zawiesza postępowanie do czasu wykazania, że pozwany miał możliwość otrzymania dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie umożliwiającym mu przygotowanie obrony, albo że podjęte zostały w tym celu wszelkie niezbędne czynności.

               2.W miejsce przepisów ust. 1 niniejszego artykułu stosuje się przepisy art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych
                  29
               , jeżeli dokument wszczynający postępowanie lub dokument równorzędny musiał zostać przekazany z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego zgodnie z przywołanym rozporządzeniem.

               3.W przypadku gdy przepisy rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 nie mają zastosowania, stosuje się art. 15 konwencji haskiej z dnia 15 listopada 1965 r. o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych, jeżeli dokument wszczynający postępowanie lub dokument równorzędny musiał zostać przekazany za granicę zgodnie z tą konwencją.

               Artykuł 17
               Zawisłość sprawy

               1.W sytuacji gdy do sądów różnych państw członkowskich wniesiono sprawy o to samo roszczenie między stronami, sąd, do którego wniesiono sprawę później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia jurysdykcji sądu, do którego najpierw wniesiono sprawę.

               2.W przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek sądu, przed którym toczy się spór, każdy inny sąd, do którego wniesiono sprawę, niezwłocznie informuje pierwszy sąd o dacie wniesienia do niego sprawy.

               3.Jeżeli stwierdzona zostanie właściwość sądu, do którego najpierw wniesiono sprawę, sąd, do którego wniesiono sprawę później, zrzeka się właściwości na rzecz tego sądu.

               Artykuł 18
               Sprawy wiążące się ze sobą

               1.W przypadku gdy przed sądami różnych państw członkowskich zawisły sprawy wiążące się ze sobą, każdy sąd, do którego wniesiono sprawę później, może zawiesić postępowanie.

               2.W przypadku gdy sprawy takie są zawisłe w pierwszej instancji, każdy sąd, do którego wniesiono sprawę później, może także – na wniosek jednej ze stron – stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeżeli sąd, do którego najpierw wniesiono sprawę, jest właściwy w przedmiotowych sprawach, a połączenie spraw jest dopuszczalne zgodnie z jego prawem.

               3.Do celów niniejszego artykułu za sprawy wiążące się ze sobą uważa się sprawy, które łączy tak ścisły związek, że wskazane jest ich łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie, aby uniknąć wydania w oddzielnych postępowaniach sprzecznych ze sobą orzeczeń.

               Artykuł 19
               Środki tymczasowe, w tym środki zabezpieczające

               Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, w tym środków zabezpieczających, przewidzianych w prawie danego państwa członkowskiego, może zostać wniesiony do sądu tego państwa, nawet jeśli na mocy niniejszego rozporządzenia sądem właściwym do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy jest sąd innego państwa członkowskiego.

               Rozdział III

               Prawo właściwe

               Artykuł 20
               Powszechne stosowanie

               Prawo wskazane jako właściwe przez niniejsze rozporządzenie stosuje się niezależnie od tego, czy jest ono prawem państwa członkowskiego.

               Artykuł 21
               Jednolitość prawa właściwego

               Prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich ma zastosowanie do wszystkich składników majątku, których dotyczą te skutki, bez względu na lokalizację tych składników majątku.

               Artykuł 22
               Wybór prawa właściwego

               1.Partnerzy lub przyszli partnerzy mogą się porozumieć co do wyznaczenia lub zmiany prawa właściwego dla skutków majątkowych ich zarejestrowanego związku partnerskiego, pod warunkiem że prawo to przewiduje skutki majątkowe instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego i pod warunkiem że jest to jedno z następujących praw:

               a)prawo państwa, w którym partnerzy lub przyszli partnerzy, lub jedno z nich, mają miejsce zwykłego pobytu w chwili zawarcia porozumienia,

               b)prawo państwa, którego obywatelem w chwili zawarcia porozumienia jest którekolwiek z partnerów lub przyszłych partnerów, lub

               c)prawo państwa, na mocy prawa którego utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               2.O ile partnerzy nie uzgodnią inaczej, zmiana prawa właściwego dla skutków majątkowych ich zarejestrowanego związku partnerskiego dokonana podczas trwania związku partnerskiego ma skutek jedynie na przyszłość.

               3.Wszelkie retroaktywne zmiany prawa właściwego na mocy ust. 2 nie naruszają wywodzących się z tego prawa praw przysługujących osobom trzecim.

               Artykuł 23
               Wymogi formalne dotyczące porozumienia w sprawie wyboru prawa właściwego

               1.Porozumienie, o którym mowa w art. 22, jest sporządzane na piśmie, opatrywane datą i podpisywane przez oboje partnerów. Każde przekazanie informacji za pomocą środków elektronicznych umożliwiające trwały zapis umowy uznaje się za równoważne ze sporządzeniem na piśmie.

               2.Jeżeli jednak prawo państwa członkowskiego, w którym oboje partnerzy mają zwykłe miejsce pobytu w chwili zawierania porozumienia, przewiduje dodatkowe wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, wymogi te mają zastosowanie.

               3.Jeżeli w chwili zawierania porozumienia miejsca zwykłego pobytu partnerów znajdują się w różnych państwach członkowskich, a przepisy tych państw przewidują odmienne wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, porozumienie jest ważne, jeżeli spełnia wymogi prawa jednego z tych państw.

               4.Jeżeli w chwili zawierania porozumienia tylko jeden z partnerów ma miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim, które przewiduje dodatkowe wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, wymogi te mają zastosowanie.

               Artykuł 24
               Zgoda i ważność materialna

               1.Istnienie i ważność porozumienia co do wyboru prawa lub istnienie i ważność któregokolwiek z warunków tego porozumienia określa się według prawa, któremu zgodnie z art. 22 niniejszego rozporządzenia podlegałoby to porozumienie lub ten warunek, gdyby były one ważne.

               2.Jeżeli jednak z okoliczności wynika, że nie byłoby uzasadnione dokonywanie oceny skutków zachowania się jednej ze stron zgodnie z prawem określonym w ust. 1, strona ta może – w celu dowiedzenia, że nie wyraziła zgody na zawarcie porozumienia – powołać się na prawo państwa, w którym w momencie wytoczenia powództwa znajdowało się jej miejsce zwykłego pobytu.

               Artykuł 25
               Formalne wymogi partnerskiej umowy majątkowej

               1.Partnerska umowa majątkowa jest sporządzana na piśmie, opatrywana datą oraz podpisywana przez oboje partnerów. Każde przekazanie informacji za pomocą środków elektronicznych umożliwiające trwały zapis umowy uznaje się za równoważne ze sporządzeniem na piśmie.

               2.Jeżeli jednak prawo państwa członkowskiego, w którym oboje partnerzy mają zwykłe miejsce pobytu w chwili zawierania porozumienia, przewiduje dodatkowe wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, wymogi te mają zastosowanie.

               Jeżeli w chwili zawierania porozumienia miejsca zwykłego pobytu partnerów znajdują się w różnych państwach członkowskich, a przepisy tych państw przewidują odmienne wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, umowa jest ważna, jeżeli spełnia wymogi prawa jednego z tych państw.

               Jeżeli w chwili zawierania porozumienia tylko jeden z partnerów ma miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim, które przewiduje dodatkowe wymogi formalne dla partnerskich umów majątkowych, wymogi te mają zastosowanie.

               3.Jeżeli jednak prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego nakłada dodatkowe wymogi formalne, to mają one zastosowanie.

               Artykuł 26
               Prawo właściwe w przypadku niedokonania wyboru przez strony

               1.W przypadku braku jakiegokolwiek porozumienia na podstawie art. 22 prawem właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich jest prawo państwa, na mocy prawa którego utworzono zarejestrowany związek partnerski.

               2.W drodze wyjątku i na wniosek któregokolwiek z partnerów organ sądowy właściwy do orzekania w sprawach skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich może postanowić, że skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego będą regulowane przez prawo państwa innego niż państwo, którego prawo jest właściwe na mocy ust. 1, jeżeli prawo tego innego państwa przewiduje skutki majątkowe instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego oraz jeżeli wnioskodawca wykaże, że:

               a)partnerzy posiadali ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu w tym państwie przez istotnie długi okres; oraz

               b)obydwoje partnerzy posługiwali się prawem tego innego państwa przy ustalaniu lub planowaniu swoich stosunków majątkowych.

               Prawo tego innego państwa ma zastosowanie od momentu utworzenia zarejestrowanego związku partnerskiego, chyba że jedno z partnerów nie wyrazi na to zgody. W tym ostatnim przypadku prawo tego innego państwa będzie skuteczne od chwili ustalenia ostatniego wspólnego miejsca zwykłego pobytu w tym innym państwie.

               Stosowanie prawa innego państwa nie będzie miało niekorzystnego wpływu na prawa osób trzecich wywodzące się z prawa właściwego na mocy ust. 1.

               Ustęp 3 nie ma zastosowania, gdy partnerzy zawarli partnerską umowę majątkową przed ustaleniem ich ostatniego wspólnego miejsca zwykłego pobytu w tym innym państwie.

               Artykuł 27
               Zakres stosowania prawa właściwego

               Prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich na mocy niniejszego rozporządzenia określa m.in.:

               a)klasyfikację majątku każdego partnera lub obojga partnerów według różnych kategorii podczas trwania zarejestrowanego związku partnerskiego i po jego ustaniu;

               b)przenoszenie majątku między kategoriami;

               c)odpowiedzialność jednego partnera za zobowiązania i długi drugiego partnera;

               d)uprawnienia, prawa i obowiązki jednego z partnerów lub obojga partnerów w odniesieniu do majątku;

               e)rozdział, podział lub likwidację majątku po rozwiązaniu związku partnerskiego;

               f)wpływ skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich na związek prawny jednego z partnerów z osobami trzecimi, oraz

               g)ważność materialną partnerskiej umowy majątkowej.

               Artykuł 28
               Skutki dla osób trzecich

               1.Niezależnie od art. 27 lit. f) prawo regulujące skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego między partnerami nie może być przywoływane przez partnera wobec osoby trzeciej w sporze między tą osobą trzecią i jednym z partnerów lub obojgiem partnerów, chyba że ta osoba trzecia wiedziała o tym prawie lub, przy zachowaniu należytej staranności, powinna była o nim wiedzieć.

               2.Uważa się, że osoba trzecia posiada tę wiedzę, jeżeli:

               a)prawo regulujące skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego jest prawem

               (i)państwa, którego prawo ma zastosowanie do transakcji między jednym z partnerów a osobą trzecią;

               (ii)państwa, w którym umawiający się partner i osoba trzecia mają miejsce zwykłego pobytu; lub

               (iii) w sprawach dotyczących nieruchomości – państwa, w którym znajduje się ta nieruchomość;

               lub

               b)każdy z partnerów spełnił mające zastosowanie wymogi ujawnienia lub rejestracji skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego określone w prawie:

               (i)państwa, którego prawo jest właściwe dla transakcji między jednym z partnerów a osobą trzecią;

               (ii)państwa, w którym umawiający się partner i osoba trzecia mają miejsce zwykłego pobytu; lub

               (iii) w sprawach dotyczących nieruchomości – państwa, w którym znajduje się ta nieruchomość;

               3.W przypadku gdy prawo regulujące skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego nie może zostać przywołane przez partnera wobec osoby trzeciej na mocy ust. 1, skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego w odniesieniu do osoby trzeciej będą regulowane przez:

               a)prawo państwa, którego prawo jest właściwe dla transakcji między jednym z partnerów a osobą trzecią; lub

               b)w sprawach dotyczących nieruchomości lub zarejestrowanych składników majątku lub praw – prawo państwa, w którym znajduje się ta nieruchomość lub w którym zarejestrowane są składniki majątku lub prawa.

               Artykuł 29
               Dostosowanie praw rzeczowych

               W przypadku gdy dana osoba powołuje się na prawo rzeczowe, przysługujące jej zgodnie z prawem właściwym dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, a to prawo rzeczowe nie jest znane w porządku prawnym państwa członkowskiego, w którym się na nie powołano, prawo to podlega, o ile zachodzi taka potrzeba i w zakresie, w jakim jest to możliwe, dostosowaniu do najbardziej odpowiadającego mu prawa rzeczowego przewidzianego w prawie tego państwa, z uwzględnieniem celów i interesów, którym służy to konkretne prawo rzeczowe, oraz związanych z nim skutków.

               Artykuł 30
               Przepisy wymuszające swoje zastosowanie

               1.Żaden przepis niniejszego rozporządzenia nie ogranicza stosowania przepisów państwa sądu lub innego właściwego organu zajmującego się sprawą, wymuszających swoje zastosowanie.

               2.Przepisy wymuszające swoje zastosowanie to przepisy, których przestrzeganie uważane jest przez państwo za tak istotny element ochrony jego interesów publicznych, takich jak organizacja polityczna, społeczna lub gospodarcza, że znajdują one zastosowanie do każdego stanu faktycznego objętego ich zakresem bez względu na to, jakie prawo jest właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

               Artykuł 31
               Porządek publiczny

               Stosowania przepisu prawa jakiegokolwiek państwa wskazanego przez niniejsze rozporządzenie można odmówić jedynie wówczas, gdy takie stosowanie jest w sposób oczywisty niezgodne z porządkiem publicznym państwa sądu.

               Artykuł 32
               Wyłączenie odesłania

               Stosowanie prawa każdego państwa wskazanego przez niniejsze rozporządzenie oznacza stosowanie norm prawa obowiązującego w tym państwie z wyłączeniem norm prawa prywatnego międzynarodowego.

               Artykuł 33
               Państwa posiadające co najmniej dwa systemy prawne − terytorialne kolizje praw

               1.W przypadku gdy prawo wskazane przez niniejsze rozporządzenie jest prawem państwa, które składa się z kilku jednostek terytorialnych, a każda z nich posiada własny zbiór przepisów dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, wewnętrzne przepisy kolizyjne tego państwa określają odpowiednią jednostkę terytorialną, której prawo jest właściwe.

               2.W przypadku braku takich przepisów kolizyjnych:

               a)każde odniesienie do prawa państwa, o którym mowa w ust. 1, jest rozumiane, do celów ustalenia prawa właściwego zgodnie z przepisami odwołującymi się do miejsca zwykłego pobytu partnerów, jako dotyczące prawa jednostki terytorialnej, w której partnerzy mają miejsce zwykłego pobytu;

               b)każde odniesienie do prawa państwa, o którym mowa w ust. 1, jest rozumiane, do celów ustalenia prawa właściwego zgodnie z przepisami odwołującymi się do obywatelstwa partnerów, jako dotyczące prawa jednostki terytorialnej, z którą partnerzy mają najściślejszy związek;

               c)każde odniesienie do prawa państwa, o którym mowa w ust. 1, jest rozumiane, do celów ustalenia prawa właściwego zgodnie z innymi przepisami odwołującymi się do innych elementów jako łączników, jako dotyczące prawa jednostki terytorialnej, w której znajduje się dany element.

               Artykuł 34
               Państwa posiadające co najmniej dwa systemy prawne − kolizje praw dotyczących różnych kategorii osób

               W odniesieniu do państwa, które ma co najmniej dwa systemy prawne lub zbiory przepisów mających zastosowanie do różnych kategorii osób w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, każde odniesienie do prawa takiego państwa jest rozumiane jako dotyczące systemu prawnego lub zbioru przepisów określonego przepisami obowiązującymi w tym państwie. W przypadku braku takich przepisów zastosowanie ma system prawny lub zbiór przepisów, z którymi partnerzy mają najściślejszy związek.

               Artykuł 35
               Niestosowanie niniejszego rozporządzenia do wewnętrznych kolizji praw

               Państwo członkowskie składające się z kilku jednostek terytorialnych mających własne przepisy dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich nie ma obowiązku stosowania niniejszego rozporządzenia do kolizji praw występującej wyłącznie między takimi jednostkami terytorialnymi.

               Rozdział IV

               Uznawanie, wykonalność i wykonywanie orzeczeń

               Artykuł 36
               Uznawanie

               1.Orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania.

               2.Każda zainteresowana strona, która podnosi kwestię uznania orzeczenia jako główny przedmiot sporu, może, w trybie postępowania przewidzianym w art. 44–57, wystąpić z wnioskiem o uznanie tego orzeczenia.

               3.Jeżeli wynik postępowania toczącego się przed sądem państwa członkowskiego zależy od rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej uznania orzeczenia, sąd ten jest właściwy, by rozstrzygać o uznaniu.

               Artykuł 37
               Podstawy nieuznania orzeczenia

               Orzeczenia nie uznaje się, jeżeli:

               a)uznanie takie jest w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie;

               b)pozwanemu, który nie wdał się w spór, nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, kiedy miał taką możliwość;

               c)orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym w postępowaniu między tymi samymi stronami w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie;

               d)orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym wcześniej w innym państwie członkowskim albo w państwie trzecim w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, o ile orzeczenie wydane wcześniej spełnia warunki konieczne do jego uznania w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie.

               Artykuł 38
               Prawa podstawowe

               Artykuł 37 stosują sądy i inne właściwe organy państw członkowskich, przestrzegając podstawowych praw i zasad uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 21 dotyczącego zasady niedyskryminacji.

               Artykuł 39
               Zakaz ponownego badania jurysdykcji sądu pochodzenia

               1.Jurysdykcja sądu państwa członkowskiego pochodzenia nie może być przedmiotem ponownego badania.

               2.Kryterium porządku publicznego (ordre public), o którym mowa w art. 37, nie ma zastosowania do zasad jurysdykcji przedstawionych w art. 4−12.

               Artykuł 40
               Wyłączenie kontroli merytorycznej

               Orzeczenie wydane w państwie członkowskim nie może być w żadnym przypadku przedmiotem kontroli merytorycznej.

               Artykuł 41
               Zawieszenie postępowania w sprawie uznania

               Sąd państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim, może zawiesić postępowanie, jeżeli od orzeczenia został wniesiony zwyczajny środek zaskarżenia w państwie członkowskim pochodzenia.

               Artykuł 42
               Wykonalność

               Orzeczenia wydane w państwie członkowskim i wykonalne w tym państwie są wykonalne w innym państwie członkowskim, jeżeli na wniosek jakiejkolwiek zainteresowanej strony stwierdzono ich wykonalność w tym innym państwie członkowskim zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 44–57.

               Artykuł 43
               Ustalanie miejsca zamieszkania

               Aby ustalić, czy do celów procedury przewidzianej w art. 44–57 strona ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim wykonania, sąd, do którego wniesiono sprawę, stosuje wewnętrzne prawo tego państwa członkowskiego.

               Artykuł 44
               Właściwość sądów lokalnych

               1.Wniosek o stwierdzenie wykonalności składa się w sądzie lub właściwym organie państwa członkowskiego wykonania, o których poinformowano Komisję zgodnie z art. 64.

               2.Właściwość miejscową określa się na podstawie miejsca stałego zamieszkania strony, przeciwko której dochodzi się wykonania, lub miejsca wykonania orzeczenia.

               Artykuł 45
               Procedura

               1.Procedura składania wniosku jest regulowana przez prawo państwa członkowskiego wykonania.

               2.Wnioskodawca nie musi posiadać adresu pocztowego ani pełnomocnika w państwie członkowskim wykonania.

               3.Do wniosku dołącza się następujące dokumenty:

               a)odpis orzeczenia spełniający warunki niezbędne do stwierdzenia jego autentyczności;

               b)zaświadczenie wydane przez sąd lub właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia, sporządzone z wykorzystaniem formularza przyjętego zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 67 ust. 2, z zastrzeżeniem art. 46.

               Artykuł 46
               Nieprzedstawienie zaświadczenia

               1.Jeżeli zaświadczenie, o którym mowa w art. 45 ust. 3 lit. b), nie zostało przedstawione, sąd lub właściwy organ może wyznaczyć termin jego przedstawienia lub przyjąć dokument równorzędny albo też, jeżeli uzna, że dysponuje wystarczającymi informacjami, zwolnić z obowiązku przedstawienia zaświadczenia.

               2.Jeżeli zażąda tego sąd lub właściwy organ, przedkłada się tłumaczenie lub transliterację dokumentów. Tłumaczenie jest sporządzane przez osobę uprawnioną do tego w jednym z państw członkowskich.

               Artykuł 47
               Stwierdzenie wykonalności

               Wykonalność orzeczenia stwierdza się bez kontroli na podstawie art. 37, bezzwłocznie po dopełnieniu formalności przewidzianych w art. 45. Strona, przeciwko której dochodzi się wykonania, na tym etapie postępowania nie jest uprawniona do składania jakichkolwiek oświadczeń w sprawie wniosku.

               Artykuł 48
               Zawiadomienie o orzeczeniu wydanym po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie wykonalności

               1.O orzeczeniu wydanym po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie wykonalności wnioskodawca zostaje niezwłocznie zawiadomiony zgodnie z procedurą przewidzianą w prawie państwa członkowskiego wykonania.

               2.Stronie, przeciwko której dochodzi się wykonania, doręcza się stwierdzenie wykonalności i orzeczenie, o ile nie zostało ono wcześniej doręczone tej stronie.

               Artykuł 49
               Środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie wykonalności

               1.Każda ze stron może wnieść środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie wykonalności.

               2.Środek zaskarżenia wnosi się do sądu, o którym dane państwo członkowskie poinformowało Komisję zgodnie z art. 64.

               3.Środek zaskarżenia jest rozpoznawany zgodnie z przepisami właściwymi dla postępowania w sprawach spornych.

               4.Jeżeli strona, przeciwko której dochodzi się wykonania, nie wdaje się w spór przed sądem odwoławczym w postępowaniu dotyczącym środka zaskarżenia wniesionego przez wnioskodawcę, art. 16 stosuje się także wtedy, gdy strona, przeciwko której dochodzi się wykonania, nie ma miejsca zamieszkania na terytorium żadnego z państw członkowskich.

               5.Środek zaskarżenia przeciwko stwierdzeniu wykonalności wnosi się w terminie 30 dni od jego doręczenia. Jeżeli strona, przeciwko której dochodzi się wykonania, ma miejsce stałego zamieszkania w państwie członkowskim innym niż to, w którym nastąpiło stwierdzenie wykonalności, termin na wniesienie środka zaskarżenia wynosi 60 dni i biegnie od dnia doręczenia stwierdzenia wykonalności tej stronie osobiście lub w jej miejscu zamieszkania. Termin nie podlega przedłużeniu z powodu odległości.

               Artykuł 50
               Tryb zaskarżenia orzeczenia wydanego w następstwie wniesienia środka zaskarżenia

               Środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego w następstwie wniesienia środka zaskarżenia może zostać wniesiony tylko w trybie, o którym dane państwo członkowskie poinformowało Komisję zgodnie z art. 64.

               Artykuł 51
               Odmowa lub uchylenie stwierdzenia wykonalności

               Sąd rozpoznający środek zaskarżenia zgodnie z art. 49 lub 50 odmawia stwierdzenia wykonalności albo je uchyla tylko z powodu jednej z przyczyn wymienionych w art. 37. Sąd wydaje orzeczenie niezwłocznie.

               Artykuł 52
               Zawieszenie postępowania

               Sąd rozpoznający środek zaskarżenia zgodnie z art. 49 lub 50 zawiesza postępowanie na wniosek strony, przeciwko której dochodzi się wykonania, jeśli wykonalność orzeczenia jest zawieszona w państwie członkowskim pochodzenia z powodu wniesienia środka zaskarżenia.

               Artykuł 53
               Środki tymczasowe, w tym środki zabezpieczające

               1.Jeżeli orzeczenie podlega uznaniu zgodnie z niniejszym rozdziałem, wnioskodawca ma prawo bez przeszkód korzystać, zgodnie z prawem państwa członkowskiego wykonania, ze środków tymczasowych, w tym środków zabezpieczających, bez konieczności stwierdzenia wykonalności zgodnie z art. 47.

               2.Stwierdzenie wykonalności uprawnia z mocy prawa do stosowania wszelkich środków zabezpieczających.

               3.W czasie biegu przewidzianego w art. 49 ust. 5 terminu do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia o stwierdzeniu wykonalności i do chwili rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia nie można zastosować żadnego środka egzekucyjnego wobec majątku strony, przeciwko której dochodzi się wykonania, z wyjątkiem zastosowania środków zabezpieczających.

               Artykuł 54
               Wykonalność częściowa

               1.Jeżeli orzeczenie rozstrzyga o kilku sprawach i stwierdzenie wykonalności nie może nastąpić co do wszystkich spraw, sąd lub właściwy organ stwierdza wykonalność co do jednej lub kilku spraw.

               2.Wnioskodawca może wnieść o stwierdzenie wykonalności ograniczone do części orzeczenia.

               Artykuł 55
               Pomoc prawna

               Wnioskodawca, któremu w państwie członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów lub wydatków, w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności jest uprawniony do najbardziej korzystnego traktowania w zakresie pomocy prawnej lub możliwie najdalej idącego zwolnienia od kosztów lub wydatków, przewidzianego prawem państwa członkowskiego wykonania.

               Artykuł 56
               Brak zabezpieczenia, gwarancji lub kaucji

               Wnioskodawca ubiegający się w jednym państwie członkowskim o uznanie, stwierdzenie wykonalności lub wykonanie orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim, nie jest zobowiązany do składania żadnego zabezpieczenia, gwarancji ani kaucji, niezależnie od ich nazwy, z tego powodu, że jest on cudzoziemcem lub nie posiada miejsca stałego zamieszkania bądź pobytu w państwie członkowskim wykonania.

               Artykuł 57
               Brak opłat lub należności

               W postępowaniu o stwierdzenie wykonalności w państwie członkowskim wykonania nie można pobierać żadnych opłat ani należności obliczanych od wartości przedmiotu sporu.

               Rozdział V

               Dokumenty urzędowe i ugody sądowe

               Artykuł 58
               Przyjmowanie dokumentów urzędowych

               1.Dokument urzędowy sporządzony w państwie członkowskim rodzi w innym państwie członkowskim takie same skutki dowodowe jak w państwie członkowskim pochodzenia lub skutki dowodowe najbardziej z nimi porównywalne, o ile nie jest to w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) danego państwa członkowskiego.

               Osoba, która chce wykorzystać dokument urzędowy w innym państwie członkowskim, może zwrócić się do organu sporządzającego ten dokument urzędowy w państwie członkowskim pochodzenia o wypełnienie formularza przyjętego zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 67 ust. 2, określającego skutki dowodowe, jakie dany dokument urzędowy rodzi w państwie członkowskim pochodzenia.

               2.Wszelkie kwestionowanie autentyczności dokumentu urzędowego odbywa się przed sądami państwa członkowskiego pochodzenia i rozstrzygane jest na podstawie prawa tego państwa. Zakwestionowany dokument urzędowy nie rodzi żadnych skutków dowodowych w innym państwie członkowskim, dopóki sprawa dotycząca kwestionowania jego autentyczności toczy się przed właściwym sądem.

               3.Wszelkie kwestionowanie czynności prawnych lub stosunków prawnych stwierdzonych w dokumencie urzędowym odbywa się przed sądami mającymi jurysdykcję na podstawie niniejszego rozporządzenia i jest rozstrzygane na podstawie prawa właściwego zgodnie z rozdziałem III. W kwestionowanym zakresie zakwestionowany dokument urzędowy nie rodzi żadnych skutków dowodowych w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, dopóki sprawa dotycząca jego kwestionowania toczy się przed właściwym sądem.

               4.Jeżeli wynik postępowania przed sądem państwa członkowskiego zależy od rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej dotyczącej czynności lub stosunków prawnych stwierdzonych w dokumencie urzędowym w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, sąd ten jest właściwy do rozpatrzenia tej kwestii.

               Artykuł 59
               Wykonalność dokumentów urzędowych

               1.Na wniosek zainteresowanej strony zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 44–57 stwierdza się wykonalność w innym państwie członkowskim dokumentu urzędowego, który jest wykonalny w państwie członkowskim pochodzenia.

               2.Do celów art. 45 ust. 3 lit. b) organ, który sporządził dokument urzędowy, wydaje na wniosek zainteresowanej strony zaświadczenie, wykorzystując formularz przyjęty zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 67 ust. 2.

               3.Sąd rozpoznający środek zaskarżenia zgodnie z art. 49 lub 50 odmawia stwierdzenia wykonalności albo je uchyla tylko wtedy, gdy wykonanie dokumentu urzędowego jest w oczywisty sposób sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) państwa członkowskiego wykonania.

               Artykuł 60
               Wykonalność ugód sądowych

               1.Na wniosek zainteresowanej strony zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 44–57 stwierdza się wykonalność w innym państwie członkowskim ugód sądowych, które są wykonalne w państwie członkowskim pochodzenia.

               2.Do celów art. 45 ust. 3 lit. b) sąd, który zatwierdził ugodę lub przed którym została ona zawarta, wydaje na wniosek zainteresowanej strony zaświadczenie, wykorzystując formularz przyjęty zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 67 ust. 2.

               3.Sąd rozpoznający środek zaskarżenia na podstawie art. 49 lub 50 odmawia stwierdzenia wykonalności albo je uchyla tylko wtedy, gdy wykonanie ugody sądowej jest w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) państwa członkowskiego wykonania.

               Rozdział VI

               Przepisy ogólne i końcowe

               Artykuł 61
               Legalizacja i inne podobne formalności

               Żadna legalizacja ani inne podobne formalności nie są wymagane w stosunku do dokumentów wydanych w jednym z państw członkowskich zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

               Artykuł 62
               Związki z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi

               1.Niniejsze rozporządzenie nie stanowi przeszkody dla stosowania dwustronnych lub wielostronnych konwencji międzynarodowych, których stroną, w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia, jest co najmniej jedno państwo członkowskie, a które dotyczą spraw objętych przepisami niniejszego rozporządzenia, bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich wynikających z art. 351 Traktatu.

               2.Niezależnie od ust. 1 niniejsze rozporządzenie ma w stosunkach między państwami członkowskimi pierwszeństwo przed konwencjami, które dotyczą dziedzin regulowanych jego przepisami i których stronami są państwa członkowskie.

               Artykuł 63
               Informacje udostępniane do wiadomości publicznej

               Z myślą o udostępnianiu informacji do wiadomości publicznej w ramach europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych państwa członkowskie przekazują Komisji krótkie podsumowanie swoich krajowych przepisów i procedur dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, w tym informacje o rodzaju organów właściwych w tych sprawach oraz o skutkach w odniesieniu do osób trzecich, o których mowa w art. 28.

               Państwa członkowskie stale aktualizują te informacje.

               Artykuł 64
               Informacje na temat danych kontaktowych i procedur

               1.Do dnia … r.
                  30
               * państwa członkowskie przekazują Komisji:

               a)informacje o sądach lub organach właściwych w zakresie rozpatrywania wniosków o stwierdzenie wykonalności orzeczeń zgodnie z art. 44 ust. 1 oraz w zakresie rozpatrywania środków zaskarżenia od orzeczeń wydanych w sprawie takich wniosków zgodnie z art. 49 ust. 2;

               b)informacje o procedurach zaskarżenia orzeczenia wydanego w następstwie wniesienia środka zaskarżenia, o których mowa w art. 50.

                  Państwa członkowskie informują Komisję o wszelkich późniejszych zmianach dotyczących tych informacji.

               2.Komisja ogłasza informacje przekazane zgodnie z ust. 1 w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, z wyjątkiem adresów i innych danych kontaktowych sądów i organów, o których mowa w ust. 1 lit. a).

               3.Komisja udostępnia informacje przekazane jej zgodnie z ust. 1 do wiadomości publicznej za pomocą wszelkich odpowiednich środków, w szczególności przy wykorzystaniu europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

               Artykuł 65
               Sporządzanie wykazu zawierającego informacje, o których mowa w art. 3 ust. 2, i wszelkie późniejsze zmiany wprowadzane do tego wykazu

               1.Na podstawie powiadomień od państw członkowskich Komisja sporządza wykaz innych organów i przedstawicieli zawodów prawniczych, o których mowa w art. 3 ust. 2.

               2.Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o wszelkich zmianach informacji zawartych w tym wykazie. Komisja dokonuje stosownych zmian w wykazie.

               3.Komisja publikuje wykaz i wszelkie zmiany wprowadzone do tego wykazu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

               4.Komisja udostępnia wszystkie informacje przekazane jej zgodnie z ust. 1 i 2 do wiadomości publicznej za pomocą wszelkich odpowiednich środków, w szczególności przy wykorzystaniu europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

               Artykuł 66
               Ustanawianie zaświadczeń i formularzy, o których mowa w art. 45 ust. 3 lit. b), art. 58, 59 i 60, oraz wprowadzanie do nich zmian

               Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające zaświadczenia i formularze, o których mowa w art. 45 ust. 3 lit. b), art. 58, 59 i 60, oraz wprowadzające do nich zmiany. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 67 ust. 2.

               Artykuł 67
               Procedura komitetowa

               1.Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

               2.W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

               Artykuł 68
               Klauzula przeglądowa

               1.Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszego rozporządzenia nie później niż osiem lat od dnia rozpoczęcia jego stosowania, a następnie co pięć lat. W razie potrzeby sprawozdaniu temu towarzyszą wnioski dotyczące zmiany niniejszego rozporządzenia.

               2.Nie później niż pięć lat od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie dotyczące stosowania jego art. 9 i art. 38. W sprawozdaniu tym w szczególności dokonuje oceny tego, w jakim stopniu artykuły te zapewniły dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

               3.W tym celu państwa członkowskie przekazują Komisji istotne informacje dotyczące stosowania niniejszego rozporządzenia przez ich sądy.

               Artykuł 69
               Przepisy przejściowe

               1.Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie wyłącznie do postępowań sądowych wszczętych, dokumentów urzędowych oficjalnie sporządzonych lub zarejestrowanych oraz do ugód sądowych zatwierdzonych lub zawartych w dniu rozpoczęcia jego stosowania lub po tym terminie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

               2.Jeżeli jednak postępowanie w państwie członkowskim pochodzenia zostało wszczęte przed dniem rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, orzeczenia wydane po tym terminie są uznawane i wykonywane zgodnie z przepisami rozdziału IV, o ile zastosowane normy jurysdykcyjne są zgodne z normami przewidzianymi w rozdziale II.

               3.Rozdział III ma zastosowanie wyłącznie do partnerów, którzy zarejestrowali związek partnerski lub którzy wskazali prawo właściwe dla skutków majątkowych ich zarejestrowanego związku partnerskiego po dniu rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia.

               Artykuł 70
               Wejście w życie

               Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

               Niniejsze rozporządzenie obowiązuje od dnia … r.
                  31
               , z wyjątkiem art. 63 i 64, które obowiązują od dnia… r.
                  32
                oraz art. 65, 66 i 67, które obowiązują od dnia ... r.
                  33
               .

               Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w uczestniczących państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

               Sporządzono w Brukseli dnia  r.

                  W imieniu Rady

                  Przewodniczący

                     (1)
                  Dz.U. L 12 z 15.1.2001, s. 1.

                     (2)
                  Dz.U. L 53 z 3.3.2005, s. 1.

                     (3)
                  COM(2010) 603.

                     (4)
                  COM(2011) 126.

                     (5)
                  COM(2011) 127.

                     (6)
                  Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatów, Dania nie uczestniczyła w przyjęciu proponowanego rozporządzenia i nie była nim związana ani go nie stosowała. Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatów, Irlandia i Zjednoczone Królestwo nie zgłosiły zamiaru uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu proponowanego rozporządzenia.

                     (7)
                  A7-0253/2013

                     (8)
                  Szwecja, Belgia, Grecja, Chorwacja, Słowenia, Hiszpania, Francja, Portugalia, Włochy, Malta, Luksemburg, Niemcy, Republika Czeska, Niderlandy, Austria, Bułgaria i Finlandia.

                     (9)
                  ASSER-UCL Consortium, Study in comparative law on the rules governing conflicts of jurisdiction and laws on matrimonial property regimes and the implementation for property issues of the separation of unmarried couples in the Member States. Zob.: http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm

                     (10)
                  COM(2006) 400.

                     (11)
                  Komunikat Komisji, COM(2010) 573 z 19.10.2010.

                     (12)
                  Regulowane przepisami rozporządzenia (WE) nr 4/2009, Dz.U. L 7 z 10.1.2009, s. 1.

                     (13)
                  Regulowane przepisami rozporządzenia (WE) nr 650/2012, Dz.U. L 201 z 27.7.2012, s. 107.

                     (14)
                  Dz.U. C […], […], s. […].

                     (15)
                  Dz.U. C […], […], s. […].

                     (16)
                  Dz.U. C 12 z 15.1.2001, s. 1.

                     (17)
                  Dz.U. C 53 z 3.3.2005, s. 1.

                     (18)
                  COM(2006) 400.

                     (19)
                  Dz.U. L 115 z 4.5.2010, s. 1.

                     (20)
                  COM(2010) 603.

                     (21)
                  COM(2011) 126.

                     (22)
                  COM(2011) 127.

                     (23)
                  Dz.U. L 7 z 10.1.2009, s. 1.

                     (24)
                  Dz.U. L 201 z 27.7.2012, s. 107.

                     (25)
                  Dz.U. L 174 z 27.6.2001, s. 25.

                     (26)
                  Dz.U. L 124 z 8.6.1971, s. 1.

                     (27)
                  Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13.

                     (28)
                  Podobne sformułowanie („nadaje się do uznania”) można znaleźć w rozporządzeniu Bruksela I (wersja przekształcona), art. 33 ust. 1 lit. a) i ust. 3, w art. 34 ust. 1 lit. b) i w motywie 23.

                     (29)
                  Dz.U. L 324 z 10.12.2007, s. 79.

                     (30)
                  * Dz.U. proszę wstawić datę: 9 miesięcy przed datą rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia.

                     (31)
                  Dwa i pół roku po jego wejściu w życie.

                     (32)
                  Dziewięć miesięcy przed dniem rozpoczęcia stosowania.

                     (33)
                  Dzień po dacie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.