				|

		52013PC0550

			Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę /* COM/2013/0550 final - 2013/0265 (COD) */

			   	UZASADNIENIE
1.           KONTEKST WNIOSKU
Podstawa i cele wniosku
Celem niniejszego wniosku jest wsparcie
procesu rozwoju ogólnounijnego rynku płatności, który umożliwi
konsumentom, detalistom oraz innym przedsiębiorstwom czerpanie pełni
korzyści, jakie niesie unijny rynek wewnętrzny, w tym korzyści
płynących z handlu elektronicznego, zgodnie z założeniami
strategii „Europa 2020” i agendy cyfrowej.
Aby osiągnąć ten cel i
wspierać usługi o zasięgu ogólnounijnym, wydajność i
innowacyjność w dziedzinie instrumentów płatniczych kartą,
transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę w
środowisku płatności tradycyjnych, płatności online i
płatności za pośrednictwem urządzeń przenośnych,
konieczne jest zapewnienie jasności prawa i równych warunków
działania. Ponadto należy zakazać stosowania zasad biznesowych i
innych warunków, które uniemożliwiają konsumentom i detalistom
uzyskiwanie dokładnych informacji o wysokości opłaty ponoszonej
z tytułu transakcji płatniczych, a przez to utrudniają
stworzenie w pełni skutecznego rynku wewnętrznego.
Kontekst ogólny
Ramy regulacyjne i prawne dotyczące
płatności detalicznych w UE są rozwijane od 12 lat, przy czym
czynnikiem przyspieszającym ten proces było wprowadzenie euro.
Rozporządzenie 2560/2001 w sprawie równoważności opłat za
płatności krajowe i transgraniczne w euro był impulsem do
dalszych inicjatyw dotyczących zakończenia tworzenia rynku
wewnętrznego płatności.
Ramy regulacyjne i prawne uzupełnia
szereg prowadzonych dochodzeń i decyzji wydanych przez Komisję na
gruncie unijnego prawa konkurencji na przestrzeni ostatnich lat w dziedzinie
płatności detalicznych.
Bezpieczne, skuteczne, konkurencyjne i
innowacyjne płatności elektroniczne są niezbędne dla rynku
wewnętrznego wszystkich produktów i usług, co ma rosnące znaczenie
w świecie, który w coraz większym stopniu przechodzi od handlu w
tradycyjnych placówkach handlowych do handlu elektronicznego. W tym
kontekście osiągnięcie skutecznie funkcjonującego rynku
wewnętrznego w dziedzinie kart płatniczych utrudnia szeroko rozpowszechnione
stosowanie niektórych ograniczających zasad i praktyk biznesowych. Te
zasady i praktyki skutkują również brakiem informacji o kosztach i
cenach transakcji dla konsumentów i detalistów, czego rezultatem są
nieoptymalne wyniki rynkowe, w tym nieefektywność cen.
Jedną z kluczowych praktyk
utrudniających osiągnięcie zintegrowanego rynku jest szeroko
rozpowszechnione wykorzystanie w systemach „czterostronnych”, czyli w
najpowszechniejszym rodzaju systemów płatności kartą, tzw. wielostronnych
opłat interchange. Są to wspólnie uzgodnione opłaty
międzybankowe zazwyczaj między należącymi do
określonego systemu dostawcami usług płatniczych
świadczącymi usługę acquiringu a dostawcami usług
płatniczych wydającymi karty. Takie opłaty interchange uiszczane
przez dostawców usług płatniczych świadczących
usługę acquiringu stanowią część opłat,
jakimi obciążają oni akceptantów (opłaty akceptanta), które
z kolei akceptanci przenoszą na konsumentów. Zatem wysokie opłaty
interchange ponoszone przez akceptantów skutkują wyższą
ceną końcową towarów i usług, jaką płacą
wszyscy konsumenci. Wydaje się, że konkurencja między systemami
kart płatniczych w praktyce ma głównie na celu przekonanie jak
największej liczby dostawców usług płatniczych wydających
karty do wydawania ich kart, co zwykle prowadzi do podwyższenia a nie
obniżenia opłat, w przeciwieństwie do występującego
zwykle wpływu konkurencji w gospodarce rynkowej, polegającego na
obniżeniu cen.
Obecnie nie ma w UE prawodawstwa
regulującego opłaty interchange, z wyjątkiem – pośrednio –
Danii w odniesieniu do transakcji przeprowadzanych osobiście.
Jednakże wiele krajowych organów ds. konkurencji prowadzi obecnie
postępowania dotyczące egzekwowania przepisów w dziedzinie
konkurencji, w tym w Zjednoczonym Królestwie, Niemczech i we Włoszech.
Ponadto szereg państw członkowskich jest w trakcie przyjmowania
prawodawstwa, w tym w Polsce, na Węgrzech, w Zjednoczonym Królestwie i we
Włoszech.
Wpływ
na konsumentów
Wzrost cen spowodowany przez opłaty
interchange jest szkodliwy dla konsumentów, którzy są przeważnie
nieświadomi opłat ponoszonych przez akceptantów z tytułu
używanych przez siebie instrumentów płatniczych. Równocześnie
szereg praktyk stwarzających zachęty stosowanych przez dostawców
usług płatniczych wydających karty (takich jak bony
podróżne, premie, rabaty, obciążanie zwrotne, ubezpieczenia
itp.) skłania konsumentów do korzystania z instrumentów płatniczych,
co generuje wysokie opłaty na rzecz dostawców usług płatniczych wydających
karty. Zasady stosowane przez systemy kart płatniczych i praktyki
stosowane przez dostawców usług płatniczych mają zazwyczaj na
celu utrzymywanie akceptantów i konsumentów w niewiedzy co do różnic w
opłatach oraz zmniejszenie przejrzystości rynku, na przykład
poprzez „łączenie” opłat bądź zakazywanie akceptantom
wybierania tańszej marki kart z kart opatrzonych więcej niż
jedną marką lub kierunkowania konsumentów, tak aby korzystali z
takich tańszych kart. Nawet jeśli akceptanci mają świadomość
różnych kosztów, zasady stosowane przez systemy kart płatniczych
często uniemożliwiają im podejmowanie działań
mających na celu zmniejszenie opłat. Szczególne znaczenie mają
tzw. zasady honorowania wszystkich kart, które zobowiązują akceptantów
do przyjmowania wszystkich instrumentów płatniczych wydanych pod tą
samą marką, nawet jeśli opłaty akceptanta w przypadku tych
kart różnią się trzy-, czterokrotnie w tej samej kategorii kart
(tj. kredytowych/debetowych), czy też nawet 25-krotnie pomiędzy kategoriami
kart, np. między kartą kredytową premium a tanią kartą
debetową. W wyniku wspólnie uzgodnionych opłat i środków
ograniczających przejrzystość banki nie mają
możliwości konkurowania, jeśli chodzi o ten element ich
opłat, co prowadzi do wzrostu cen detalicznych płaconych przez
konsumentów, w tym przez konsumentów, którzy nie płacą kartą lub
płacą kartą o niskich opłatach. W istocie ci ostatni
poprzez wyższe ceny detaliczne subsydiują korzystanie przez innych,
często zamożniejszych konsumentów, z droższych metod
płatności. Oprócz ograniczonego wyboru dostawców usług
płatniczych, ograniczonej innowacyjności i wyższych cen za
usługi płatnicze opłaty interchange podają również w
wątpliwość politykę Komisji dotyczącą promowania
i ułatwiania korzystania z płatności elektronicznych z
korzyścią dla konsumentów[1].
Ponadto brak wyboru dostawców usług płatniczych, w tym na poziomie
ogólnoeuropejskim, skutecznie uniemożliwia konsumentom czerpanie
pełni korzyści z rynku wewnętrznego, w szczególności
jeśli chodzi o handel elektroniczny.
Wpływ na rynek wewnętrzny
Obecnie w krajowych i międzynarodowych
systemach płatności kartą stosowana jest ogromna liczba
różnych opłat interchange, co prowadzi do rozdrobnienia rynku i
uniemożliwia detalistom i konsumentom czerpanie korzyści z rynku
wewnętrznego towarów i usług. Nawet biorąc pod uwagę
jedynie międzynarodowe systemy płatności kartą, opłaty
interchange różnią się nawet dziesięciokrotnie, czego
skutkiem są znaczące różnice w kosztach, jakie ponoszą detaliści
w poszczególnych krajach. Duże różnice w wysokości opłat w
poszczególnych państwach członkowskich utrudniają również
detalistom stworzenie ogólnounijnej strategii cenowej dla swoich produktów i
usług, zarówno w przypadku sprzedaży przez internet, jak i
tradycyjnej, ze szkodą dla konsumentów. Detaliści nie mogą
zrównoważyć różnic w wysokości opłat poprzez
wykorzystanie usług akceptacji kart oferowanych przez banki w innych
państwach członkowskich; szczegółowe zasady stosowane przez
systemy płatności nakazują stosowanie opłat interchange
obowiązujących dla „punktu sprzedaży” (państwa detalisty) w
odniesieniu do każdej transakcji płatniczej. Uniemożliwia to
bankom świadczącym usługę acquiringu skuteczne oferowanie
swoich usług w wymiarze transgranicznym, a detalistom – ograniczenie
swoich kosztów płatniczych z korzyścią dla konsumentów.
Wpływ na możliwości
wejścia na rynek
Opłaty interchange ograniczają
również możliwości wejścia na rynek, ponieważ
wynikające z nich dochody dla dostawców usług płatniczych
wydających karty funkcjonują jako minimalny próg, po przekroczeniu
którego dostawcy usług płatniczych wydający kart skłonni
są wydawać karty płatnicze lub inne instrumenty płatnicze,
takie jak rozwiązania w zakresie płatności online lub
płatności za pośrednictwem urządzeń przenośnych,
oferowane przez nowe podmioty wchodzące na rynek. Wchodzenie na rynek
przez podmioty ogólnoeuropejskie jest również utrudnione, ponieważ
krajowe opłaty interchange w państwach członkowskich UE
różnią się znacznie i nowe podmioty wchodzące na rynek musiałyby
zaoferować opłaty interchange co najmniej porównywalne z
opłatami obowiązującymi na rynku, na który chcą
wejść. Ma to wpływ na rentowność ich modelu
działalności, m.in. na potencjalne korzyści skali i zakres ich
działalności. Wyjaśnia to również, dlaczego w szeregu
państw członkowskich znikają krajowe (zwykle tańsze)
systemy kart. Stworzone w ten sposób przez opłaty interchange bariery
wejścia na rynek rozwiązań płatniczych online i za
pośrednictwem urządzeń przenośnych prowadzą również
do spadku innowacyjności.
Jak wspomniano, w UE nie obowiązuje
obecnie prawodawstwo regulujące opłaty interchange, z wyjątkiem
– pośrednio – w Danii. Jednakże wiele krajowych organów ds.
konkurencji prowadzi obecnie postępowania dotyczące egzekwowania
przepisów w dziedzinie konkurencji. Ponadto w szeregu państw członkowskich
przyjmowane jest obecnie stosowne prawodawstwo. Różne ramy czasowe
postępowań krajowych i planowanego prawodawstwa stwarzają ryzyko
jeszcze większego rozdrobnienia rynku.
Dlatego w niniejszym rozporządzeniu
proponuje się ustanowienie wspólnych zasad dla opłat interchange w
UE, poprzez wprowadzenie maksymalnej wysokości opłat za transakcje
realizowane przy użyciu kart płatniczych powszechnie wykorzystywanych
przez konsumentów, a zatem takich które detalistom będzie trudno
odrzucić lub obłożyć dodatkową opłatą.
Stworzy to równe warunki działania, co ograniczy obecne rozdrobnienie
rynku wynikające z różnic w opłatach. Umożliwi to
również skuteczne wchodzenie na rynek nowym podmiotom ogólnoeuropejskim
oraz przyczyni się do wzrostu innowacyjności opartej na
istniejącej infrastrukturze „równych warunków działania”. Zatem
konsumenci i detaliści skorzystają z szerokiego wyboru dostawców
usług płatniczych (nowych i dotychczasowych), w tym na poziomie
ogólnoeuropejskim. W niniejszym rozporządzeniu proponuje się ponadto
środki służące przejrzystości, które
umożliwią detalistom i konsumentom bardziej świadomy wybór
instrumentów płatniczych.
Obowiązujące przepisy w
dziedzinie, której dotyczy wniosek
Niniejsza inicjatywa uzupełni
istniejące ramy prawne dotyczące usług płatniczych w UE, w
szczególności w odniesieniu do pełnego wprowadzenia rynku
wewnętrznego płatności, a także migrację do
ogólnoeuropejskich instrumentów płatniczych.
Celem dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług
płatniczych w ramach rynku wewnętrznego (tzw. dyrektywa w sprawie
usług płatniczych[2])
jest ustanowienie standardowych warunków i praw w odniesieniu do usług
płatniczych oferowanych na rynku, z korzyścią dla konsumentów i
przedsiębiorstw w całej Unii. Dyrektywa ta, poddawana
przeglądowi w czasie, kiedy przygotowywany jest niniejszy wniosek,
określa ogólne ramy dla płatności w UE. Uzupełnia ją
szereg rozporządzeń, takich jak rozporządzenie (WE) nr 924/2009
w sprawie płatności transgranicznych czy rozporządzenie (WE) nr
260/2012, które określa terminy migracji w odniesieniu do wszystkich
poleceń przelewu i poleceń zapłaty w euro w UE z systemów
krajowych do systemów ogólnoeuropejskich. Rozporządzenie (WE) nr 260/2012
precyzuje również, że nie można naliczać wielostronnych
opłat interchange w odniesieniu do poszczególnych transakcji polecenia
zapłaty.
Oprócz opracowania ram prawnych, w ciągu
ostatnich 20 lat Komisja Europejska i krajowe organy ds. konkurencji
przeprowadziły szereg postępowań antymonopolowych
dotyczących praktyk ograniczających konkurencję na rynku kart
płatniczych. Wyrok Sądu z maja 2012 r.[3]
potwierdził ustalenia Komisji zawarte w jej decyzji z grudnia 2007 r. w
sprawie MasterCard[4],
że wielostronne opłaty interchange ograniczają konkurencję,
gdyż podnoszą koszty akceptacji kart przez akceptantów bez
korzyści dla konsumentów. Sąd odrzucił argument, że
wielostronne opłaty interchange są niezbędne do funkcjonowania
systemu płatności kartą. W celu usunięcia problemów w
zakresie konkurencji Komisja zaakceptowała zobowiązania
przedsiębiorstw Visa i MasterCard do naliczania niższych
wielostronnych opłat interchange za transakcje międzynarodowe (i
niektóre transakcje krajowe): zobowiązania MasterCard z 2009 r. (górny
pułap w odniesieniu do wielostronnych opłat interchange dla
konsumentów ograniczy do 0,2 % w przypadku kart debetowych i 0,3 % w przypadku
kart kredytowych oraz zmiany zasad nakładanych przez to
przedsiębiorstwo na detalistów za pośrednictwem dostawców usług
płatniczych świadczących usługę acquiringu) oraz
zobowiązania Visa Europe z 2010 r. (tak jak w przypadku MasterCard, z
górnym pułapem ograniczonym w odniesieniu do kart debetowych, lecz
również obejmującym krajowe wielostronne opłaty interchange, w
przypadku gdy opłaty te są ustalane przez samo przedsiębiorstwo
Visa Europe, a nie przez krajowe banki). W 2013 r. przedsiębiorstwo Visa
Europe złożyło również zobowiązania dotyczące
transgranicznych transakcji kartą kredytową w odniesieniu do
niektórych państw, w których opłaty te są ustalane przez
przedsiębiorstwo Visa Europe oraz zobowiązania dotyczące zasad
transgranicznego świadczenia usługi acquiringu. W szeregu innych
państw członkowskich toczą się postępowania w dziedzinie
konkurencji, w tym w Polsce, na Węgrzech, we Włoszech, na
Łotwie, w Zjednoczonym Królestwie, Niemczech i Francji. Przykładowo
francuski organ ds. konkurencji nadał w dniu 7 lipca 2011 r.
wiążący skutek zobowiązaniom krajowego systemu kart Groupement
des Cartes Bancaires do obniżenia opłat interchange tego systemu
do poziomów równoważnych tym uzgodnionym przez MasterCard i Visę w
odniesieniu do obsługiwanych przez nie transakcji transgranicznych.
O ile w UE nie obowiązuje prawodawstwo
dotyczące opłat interchange, z wyjątkiem – pośrednio –
Danii[5],
szereg państw członkowskich pracuje obecnie nad przyjęciem
prawodawstwa, w tym Polska, Węgry, Zjednoczone Królestwo i Włochy. W
Polsce parlament obraduje nad projektem ustawy regulującej opłaty
interchange, przewidującej stopniowe obniżanie pułapów
wielostronnych opłat interchange do wysokości 0,5 % do początku
2016 r., zniesienie zasady honorowania wszystkich kart i dopuszczenie
pobierania dodatkowych opłat (jedynie w przypadku kart kredytowych). Na
Węgrzech toczy się debata nad wnioskiem ustawodawczym, który ograniczy
wysokość opłat interchange z tytułu krajowych transakcji
kartami kredytowymi i debetowymi do odnośnego poziomu
obowiązującego w przypadku transakcji transgranicznych, a za
obliczanie tych opłat będzie odpowiedzialny węgierski bank
centralny. We Włoszech w grudni 2012 r. opublikowano w celu konsultacji
projekt rozporządzenia Ministerstwa Gospodarki i Finansów, skupiający
się na ograniczeniach w łączeniu opłat,
porównywalności opłat interchange i opłatach akceptanta,
gdyż opłaty akceptanta powinny uwzględniać wolumen
transakcji i powinny być niższe w przypadku płatności o
niskiej wartości. W Zjednoczonym Królestwie rząd proponuje
objęcie systemów płatności regulacją gospodarczą i
ustanowienie nowego urzędu regulacji systemów płatności
detalicznych skupionego na ochronie konkurencji, podobnego do urzędu
regulacji usług użyteczności publicznej[6].
Spójność z pozostałymi
obszarami polityki i celami Unii
Cele wniosku są spójne z obszarami
polityki i celami Unii. Po pierwsze, podejmowane środki usprawnią
funkcjonowanie rynku wewnętrznego usług płatniczych oraz szerzej
– rynku wszystkich towarów i usług, z korzyścią dla europejskich
konsumentów i przedsiębiorstw. Po drugie wpierają one inne obszary
polityki Unii, w szczególności politykę konkurencji (poprzez ustanowienie
równoważnych obowiązków, praw i możliwości dla wszystkich
uczestników rynku oraz ułatwienie świadczenia usług
płatniczych w wymiarze transgranicznym, co zwiększa poziom
konkurencji). W ocenie skutków załączonej do niniejszego wniosku
stwierdzono, że proponowane środki przyczynią się do
integracji rynku dla konsumentów i akceptantów, będą sprzyjać
wchodzeniu nowych podmiotów na rynek ogólnoeuropejski i zwiększą
pewność prawa w odniesieniu do modeli biznesowych dla
istniejących systemów kart i nowych podmiotów wchodzących na rynek.
Środki te zapobiegną również zagrożeniu polegającym na
„eksportowaniu” modeli opartych na praktykach ograniczających
konkurencję do nowych, innowacyjnych usług płatniczych.
Mimo wyroku Sądu potwierdzającego
ocenę Komisji, że wielostronne opłaty interchange stosowane w
systemie MasterCard ograniczały konkurencję i nie przynosiły
wzrostu efektywności przeważającego nad szkodami, jakie
przynosiły akceptantom i konsumentom, międzynarodowe i krajowe
systemy kart funkcjonujące obecnie w UE wydają się nie być
skłonne do aktywnego dostosowania swoich praktyk, tak aby były one
zgodne z europejskimi i krajowymi przepisami dotyczącymi konkurencji.
Krajowe organy ds. konkurencji starają się, w ścisłej
współpracy z Komisją, zaradzić tej sytuacji, jednak egzekwowanie
przepisów dotyczących konkurencji przy obowiązujących
różnych ramach czasowych i procedurach nie może zapewnić
wystarczająco kompleksowych i terminowych wyników sprzyjających
integracji rynku i innowacyjności, które są niezbędne w celu
zapewnienia konkurencyjności europejskiego rynku płatności na
szczeblu globalnym. Uwzględniając unijne przepisy dotyczące
konkurencji i doświadczenie Komisji w sprawach z zakresu konkurencji
dotyczących płatności, niniejszy wniosek ma zatem na celu
wprowadzenie jasności prawa, aby zapewnić skuteczną
integrację i konkurencję, a przez to poprawić dobrobyt
gospodarczy wszystkich zainteresowanych podmiotów, w szczególności
konsumentów. Poprzez ułatwienie przeprowadzania transakcji gospodarczych w
obrębie Unii, przyczyni się to również do osiągnięcia
szerszych celów strategii UE 2020.
2.           WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI
STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW
Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Metody konsultacji, główne docelowe
sektory i ogólny profil respondentów
W dniu 11 stycznia 2012 r. Komisja Europejska
opublikowała zieloną księgę „W kierunku zintegrowanego
europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart
płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń
przenośnych”[7],
a następnie przeprowadziła konsultacje społeczne. W ramach
konsultacji społecznych Komisja otrzymała ponad 300 odpowiedzi.
Wszechstronne uwagi przekazane przez zainteresowane strony[8] stanowiły źródło
istotnych informacji na temat niektórych najnowszych zmian oraz potencjalnej
konieczności wprowadzenia zmian w dotychczasowych ramach dotyczących
płatności.
W dniu 4 maja 2012 r. odbyło się
wysłuchanie publiczne, w którym udział wzięło około
350 zainteresowanych stron.
W dniu 20 listopada 2012 r. Parlamentu
Europejski przyjął rezolucję „W kierunku zintegrowanego
europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart
płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń
przenośnych”[9],
która jest sprawozdaniem dotyczącym wspomnianej zielonej księgi.
Podsumowanie odpowiedzi i sposób ich
uwzględnienia
Proces konsultacji umożliwił
ustalenie niektórych kluczowych przesłań dotyczących zakresu
niniejszego rozporządzenia. Wśród zainteresowanych stron
reprezentujących różne kategorie panowała powszechna zgodna co
do tego, że istnieje potrzeba zapewnienia większej jasności
prawa dotyczącego wielostronnych opłat interchange. Dostawcy
usług płatniczych uznali to za szczególnie ważne w
kontekście toczących się postępowań w dziedzinie
konkurencji na szczeblu europejskim i krajowym. Po drugie akceptanci w
szczególności, lecz również zainteresowane strony należące
do innych kategorii, wskazali na przeszkody w transgranicznym świadczeniu
usługi acquiringu, którym należy zaradzić w celu osiągnięcia
rzeczywistego jednolitego rynku usług płatniczych. Było
również duże zainteresowanie omawianiem zasad biznesowych, przy czym
stanowiska były podzielone zależnie od kategorii zainteresowanych
podmiotów.
Dostawcy usług płatniczych i
prowadzący systemy kart stwierdzili, że fakt, iż wielostronne opłaty
interchange są bardzo zróżnicowane w poszczególnych krajach i w
odniesieniu do płatności transgranicznych w ramach tego samego
systemu kart, nie jest problematyczny i ich zdaniem nie utrudnia integracji
rynku. Z drugiej strony, akceptanci, organizacje konsumentów i niektórzy
dostawcy usług płatniczych niebędący bankami stwierdzili,
że takie różnice nie są uzasadnione i że powinna
obowiązywać taka sama wielostronna opłata interchange w
odniesieniu do transakcji krajowych i transgranicznych oraz w każdym
państwie członkowskim. Organy publiczne stwierdziły, że
wielostronne opłaty interchange należy zharmonizować w celu
zintegrowania rynku. Dostawcy usług płatniczych byli raczej przeciwni
inicjatywie uregulowania opłat interchange, twierdząc, że
doprowadziłaby ona do wzrostu opłat dla posiadaczy kart i że
detaliści nie przenosiliby korzyści na konsumentów. Z drugiej strony,
detaliści byli zdania, że wielostronne opłaty interchange
prowadzą do odwróconej konkurencji promującej najdroższe metody
płatności i zwiększają bariery wejścia na rynek, a
przy tym stwarzają ryzyko wystąpienia tych samych problemów na rynku
płatności za pośrednictwem urządzeń przenośnych i
płatności przez internet. Większość organizacji
konsumentów poparła analizę akceptantów dotyczącą negatywnego
wpływu wielostronnych opłat interchange na konkurencję i
dobrobyt konsumentów, wyraziły one jednak obawy, że ograniczenie tych
opłat mogłoby prowadzić do wzrostu opłat za karty i innych
opłat obciążających konsumentów. Organy ds. konkurencji poparły
potrzebę podjęcia działań w celu obniżenia
wielostronnych opłat interchange, w szczególności w odniesieniu do
dojrzałych systemów czterostronnych. Inne organy publiczne miały
podzielone zdania.
Jeśli chodzi o transgraniczne
świadczenie usługi acquiringu, większość
prowadzących systemy i dostawców usług płatniczych
dostrzegało potrzebę harmonizacji lokalnych standardów i zasad,
natomiast akceptanci i konsumenci byli zgodni co do istnienia wielu lokalnych
przeszkód utrudniających transgraniczne świadczenie usługi
acquiringu. W przeciwieństwie do prowadzących systemy i dostawców
usług płatniczych, akceptanci opowiadali się za
rozwiązaniami regulacyjnymi w przeciwieństwie do przyjęcia
standardów w ramach samoregulacji. Prowadzący systemy i dostawcy
usług płatniczych opowiadali się za obowiązywaniem
wielostronnej opłaty interchange kraju, w którym ma miejsce sprzedaż,
natomiast większość akceptantów i dostawców usług
płatniczych niebędących bankami preferowało wprowadzenie
wspólnej wielostronnej opłaty interchange obowiązującej na
całym rynku wewnętrznym. Konieczność obowiązkowego
uprzedniego zezwolenia w przypadku transgranicznego świadczenia
usługi acquiringu popierali jedynie dostawcy usług płatniczych i
zasiedziałe systemy kart płatniczych.
Jeśli chodzi o zasady biznesowe, nie
było konsensusu co do korzyści i potrzeby uregulowania kwestii
kierunkowania wyboru formy płatności i zasady honorowania wszystkich
kart, która zobowiązuje akceptantów do akceptowania wszystkich kart tej samej
marki, jeśli akceptują oni jedną kategorię kart tej marki.
Większość podmiotów prowadzących systemy i dostawców
usług płatniczych opowiadała się za utrzymaniem obecnego
stanu, natomiast akceptanci, konsumenci, organy ds. konkurencji i
większość organów publicznych opowiadali się za
umożliwieniem akceptantom kierunkowania konsumentów, tak aby korzystali z
tańszych metod płatności, poprzez regulację – aczkolwiek
konsumenci byli przeciwko możliwości nakładania dodatkowych
opłat. Prowadzący systemy i dostawcy usług płatniczych
sprzeciwili się zniesieniu zasady honorowania wszystkich kart, tymczasem
inne zainteresowane strony poparły objęcie tej kwestii
regulacją, gdyż ich zdaniem umożliwi to akceptantom akceptowanie
jedynie tańszych metod płatności i będzie miało
pozytywny wpływ na konkurencję; konsumenci byli jednak bardziej
ostrożni w ocenie tego rozwiązania. Zakaz łączenia
opłat akceptanta w odniesieniu do detalistów poparła
większość zainteresowanych stron – przy czym prowadzący
systemy i dostawcy usług płatniczych byli zdania, że
obowiązek odstąpienia od łączenia opłat został
już wprowadzony po podjęciu wspomnianych zobowiązań przez
MasterCard i Visę.
Szczegółowy przegląd opinii
zainteresowanych stron i państw członkowskich na temat opłat
interchange znajduje się w sprawozdaniu zawierającym informacje
zwrotne dotyczące konsultacji w sprawie zielonej księgi[10].
Parlament Europejski w sporządzonym z
własnej inicjatywy sprawozdaniu na temat zielonej księgi uznał
cele i utrudnienia w integracji wskazane w zielonej księdze oraz
wezwał do podjęcia działań legislacyjnych w szeregu
obszarów dotyczących kart płatniczych, a jednocześnie
zasugerował ostrożniejsze podejście do płatności
internetowych i płatności za pośrednictwem urządzeń
przenośnych ze względu na mniejszą dojrzałość
tych rynków. Ponadto Parlament zajął stanowcze stanowisko
postulujące zapewnienie jasności w kwestii opłat interchange
ponoszonych przez uczestników rynku oraz opowiedział się za
stopniowym podejściem prowadzącym do zakazu stosowania opłat
interchange poprzez ich regulację.
Ocena skutków
Komisja przeprowadziła ocenę skutków
wymienioną w programie prac. Ocena skutków została sporządzona w
konsultacji z EBC. Ocena skutków dotyczyła jednocześnie wariantów
przeglądu dyrektywy w sprawie usług płatniczych i wariantów
regulacji wielostronnych opłat interchange.
W ocenie skutków omówiono kwestię braku
skutecznej konkurencji na rynkach kart płatniczych i płatności
kartą, co prowadzi do nieoptymalnych wyników rynkowych i stosunkowo
wysokich opłat, które są przenoszone na akceptantów, a w ostatecznym
rozrachunku na konsumentów. W tym kontekście podkreślono również
ograniczoną integrację rynku, ograniczone możliwości
wejścia na rynek dla nowych ogólnoeuropejskich podmiotów, znikanie
krajowych (zasadniczo tańszych) systemów kart i ograniczoną
innowacyjność. Opłaty interchange wskazuje się jako
ważny czynnik wyjaśniający te tendencje. Duża
rozbieżność w wysokości opłat interchange między
państwami członkowskimi również stanowi przeszkodę w
integracji rynku. Skutki te potęguje szereg zasad biznesowych, które
wpływają na brak przejrzystości, możliwość wyboru
przez detalistów agenta rozliczeniowego w innym państwie członkowskim
(„transgraniczne świadczenie usługi acquiringu”) i możliwość
kierunkowania przez detalistów swoich klientów w stronę bardziej wydajnych
metod płatności lub odmowy przyjmowania drogich kart (zasada
honorowania wszystkich kart).
W ocenie skutków przeanalizowano
sześć scenariuszy w odniesieniu do opłat interchange: (i) brak
działań ze strony Komisji, (ii) regulacja transgranicznego
świadczenia usługi acquiringu i poziomu opłat interchange w
przypadku transakcji transgranicznych, (iii) upoważnienie państw
członkowskich do ustalenia krajowych opłat interchange na podstawie
wspólnej metodyki, (iv) regulacja obejmująca wspólne, ogólnounijne
maksymalne poziomy opłat interchange: a) ustalenie maksymalnego
pułapu opłat interchange - w różnej wysokości dla kart
debetowych i kredytowych - obejmującego zarówno karty debetowe i kredytowe
lub jedynie karty debetowe oraz b) całkowity zakaz stosowania opłat
interchange w przypadku transakcji kartą debetową lub jedynie
ograniczenie ich do określonego niskiego poziomu, (v)
możliwość nieobjęcia regulacją opłat interchange
(zazwyczaj droższych) kart biznesowych i kart wydanych przez systemy
trójstronne oraz (vi) regulacja opłat akceptanta, tj. regulacja opłat
ponoszonych przez detalistów na rzecz banku świadczącego
usługę acquiringu.
Pułapy 0,2 % i 0,3 % przeanalizowano w
scenariuszu (ii) i (iv) odpowiednio w odniesieniu do transakcji kartą
debetową i kredytową. Poziomy te są oparte na tzw. teście
obojętności dla akceptanta rozwiniętym w literaturze
ekonomicznej, który wskazuje poziom opłaty, jaki akceptant byłby
skłonny płacić, gdyby porównał koszty używania przez
klientów kart płatniczych z kosztami płatności (gotówkowych) bez
użycia karty (z uwzględnieniem opłaty za obsługę
płaconej bankom świadczącym usługę acquiringu, tj.
opłaty akceptanta). Stymuluje to zatem korzystanie z wydajnych
instrumentów płatniczych poprzez promowanie kart, które przynoszą
większe korzyści transakcyjne, a przy tym zapobiegają
nieproporcjonalnym opłatom ponoszonym przez akceptantów,
nakładającym ukryte koszty na innych konsumentów. Nadmierne
opłaty akceptanta mogą również powstawać w wyniku
zbiorowych umów dotyczących opłat interchange, gdyż akceptanci
niechętnie odrzucają kosztowne instrumenty płatnicze w obawie
przed zmniejszeniem obrotów. Uwzględniają również poziomy
zaproponowane przez systemy (Visa Europe, MasterCard, Groupement Cartes
Bancaires) w postępowaniach z zakresu konkurencji i zaakceptowane
przez organy ds. konkurencji jako niewymagające dalszych
działań.
W ocenie stwierdza się ostatecznie,
że najkorzystniejszym wariantem wydaje się być
połączenie:
·
szeregu środków zwiększających
skuteczność funkcjonowania rynku, w tym ograniczenie zasady
honorowania wszystkich kart oraz umożliwienie akceptantom określenie
wyboru marek kart w punkcie sprzedaży w odniesieniu do wszystkich
kart i transakcji realizowanych w oparciu o kartę opartych na modelach
systemów czterostronnych; oraz
·
ustalenie pułapu opłat interchange w
odniesieniu do transakcji transgranicznych realizowanych przy użyciu kart
debetowych i kredytowych dla konsumentów (w pierwszym etapie) oraz w drugim
etapie ustalenie pułapu opłat interchange również w odniesieniu
do transakcji krajowych realizowanych przy użyciu kart kredytowych i
debetowych dla konsumentów.
Ocena skutków wraz z załącznikiem
zawierają również szczegółowe wyjaśnienie innych
środków zaproponowanych w tym rozporządzeniu w celu zapewnienia
przejrzystości na rynku i skutecznego funkcjonowania rynku, w tym
zniesienie środków uniemożliwiających kierunkowanie wyboru
sposobu płatności, umożliwienie identyfikacji kart, opatrywanie
więcej niż jedną marką, obowiązek przedstawiania
odbiorcom płatności faktur przez ich dostawców usług
płatniczych oraz wprowadzenie obowiązku odstąpienia od
łączenia opłat.
Te ogólne środki służące
zapewnieniu przejrzystości zaproponowane w rozporządzeniu powinny
poprawić skuteczność rynku wszystkich kart
płatniczych i transakcji realizowanych w oparciu o kartę opartych na
modelach czterostronnego systemu płatności (kartą).
Ponieważ jednak niektóre kategorie kart
są tak powszechnie używane przez konsumentów, że akceptanci
zasadniczo znajdują się w sytuacji, w której nie mogą
odmówić przyjęcia takich kart lub zniechęcić konsumentów do
ich używania bez obawy utraty obrotów, konieczne są dodatkowe
środki w celu zapewnienia integracji rynku, skutecznego funkcjonowania
rynku i usunięcia ograniczających konkurencję praktyk biznesowych
w tej dziedzinie. Dotyczy to kart debetowych i kredytowych dla konsumentów.
Co ważne, umożliwienie – w pierwszym
etapie – akceptantom wyboru agenta rozliczeniowego spoza ich państwa
członkowskiego („transgraniczne świadczenie usługi acquiringu”)
i regulacja poziomu transgranicznych opłat interchange zapewnią
jasność prawa. Chociaż skutki tego rozwiązania mogą
być ograniczone jedynie do dużych akceptantów, może ono
sprzyjać integracji rynku i – podobnie jak równoważny przepis w
rozporządzeniu w sprawie terminu migracji na system SEPA – może
zdyscyplinować i ujednolicić poziom opłat interchange
obowiązujących w kontekście czysto krajowym.
Jednakże w dłuższej
perspektywie również mniejsi detaliści powinni odnieść
korzyści ze środków prowadzących do bardziej wydajnych
opłat interchange i zapewnienia równych warunków działania dla
dostawców usług płatniczych. Po okresie przejściowym regulacja
opłat interchange w odniesieniu do kart dla konsumentów powinna być
zatem również rozszerzona na krajowe opłaty interchange. Obecnie w
ośmiu państwach członkowskich UE nie obowiązują
żadne lub obowiązują bardzo niskie opłaty interchange w
przypadku transakcji kartą debetową, bez wyraźnego
negatywnego wpływu na wydawanie kart i korzystanie z nich: wręcz
przeciwnie – są to przeważnie państwa członkowskie, w
których wydaje się i używa najwięcej kart. Zgodnie z tendencjami
w ostatnich dziesięciu latach należy oczekiwać, że w
najbliższych latach zwiększy się liczba wydawanych i
wykorzystywanych kart debetowych, tak więc można uznać, że
po okresie przejściowym przewidzianym w rozporządzeniu karty debetowe
będą „wszechobecne” w UE i nie będzie już uzasadnienia dla
tworzenia zachęt do wydawania kart i korzystania z nich poprzez
opłaty pobierane przez detalistów i przekazywane dostawcom usług
płatniczych wydającym karty. Już teraz bardzo rzadkie są
sytuacje otwarcia rachunku płatniczego bez wydania karty, co samo w sobie
oznacza znaczne oszczędności dla dostawców usług płatniczych.
Ponadto we wniosku w sprawie dyrektywy[11]
dotyczącej m.in. dostępu do podstawowego rachunku płatniczego
proponuje się zobowiązanie państw członkowskich do
dopilnowania, by podstawowy rachunek płatniczy umożliwiał
dokonywanie transakcji (w tym płatności przez internet) z
użyciem karty płatniczej. Aby mali detaliści mogli
odnieść korzyści ze środków prowadzących do
wydajniejszych opłat interchange i równych warunków działania dla
dostawców usług płatniczych, konieczne byłoby uregulowanie
również krajowych opłat od kart dla konsumentów. Aby
uniknąć dyskryminacji małych detalistów w stosunku do
dużych, którzy najłatwiej mogą odnieść korzyści z
transgranicznego świadczenia usługi acquiringu, proponuje się
rozszerzenie w drugim etapie również na krajowe transakcje
kartą kredytową zaproponowanego w pierwszym etapie pułapu w
odniesieniu do transakcji transgranicznych. Komisja stwierdza jednak,
że konieczne jest dalsze zbadanie dojrzałości rynków w EOG, w
szczególności w odniesieniu do wydawania kart debetowych i potrzeb
związanych z korzystaniem z nich; należy również ocenić
brak potrzeby naliczania opłat interchange w celu stworzenia zachęty
do wydawania tych kart i korzystania z nich. W międzyczasie, jak
wyjaśniono powyżej, obowiązywałyby pułapy 0,2 % i 0,3
% odpowiednio w odniesieniu do transakcji kartą debetową i
kredytową.
Generalnie rzecz biorąc ustalenie
pułapów opłat interchange przyniesie detalistom korzyści w
postaci niższych opłat, w wyniku czego odnotują
oszczędności, których część mogłaby zostać przekazana
konsumentom. Konsumenci ponoszą już dodatkowe koszty z powodu
włączania opłat interchange (poprzez opłatę
akceptanta) do cen detalicznych, a banki są mniej chętne do
przenoszenia korzyści z opłat interchange na swoich posiadaczy
rachunków niż akceptanci na swoich klientów, co wynika z mniejszej konkurencji
w sektorze bankowym i bieżącego braku mobilności konsumentów w
obszarze bankowości detalicznej. Zatem dalsze przenoszenie korzyści
przez akceptantów powinno być w każdym przypadku większe
niż dalsze przenoszenie korzyści przez banki. Oszacowano, że w
Australii, po interwencji, nastąpiła obniżka o 0,67 AUD na
jedną transakcję zakupu i 77,19 AUD na jeden rachunek w ujęciu
rocznym. Skutki mogą być jednak różne w zależności od
sektora detalicznego, wielkości akceptanta, zakresu, w jakim korzysta z
instrumentów płatniczych, i „koszyka zakupów”. Zawsze trudne będzie
powiązanie zmiany określonego czynnika ekonomicznego ze zmianą
określonej ceny produktu lub usługi w danym sklepie detalicznym.
Nie oznacza to jednak, że koszty
obciążające obecnie detalistów byłyby automatycznie
przenoszone na konsumentów przez ich banki. Systemy płatnicze mają
skomplikowaną konstrukcję: bank posiadacza karty utrzymuje stosunki z
posiadaczem karty, bank akceptanta utrzymuje stosunki z akceptantem, a oba te
banki zasadniczo konkurują z innymi bankami i podlegają różnym
okolicznościom rynkowym w swoich zachowaniach względem swoich
odnośnych konsumentów. Oczekuje się zatem, że ustalenie
pułapu opłat interchange miałoby pozytywny wpływ na
akceptację kart, co z kolei za sprawą efektów skali może
mieć również pozytywny wpływ na wydawanie kart. Wydaje się,
że w większości krajów obniżenie wysokich opłat
interchange jest powiązane z powszechniejszą akceptacją kart, a
w krajach o niższych opłatach interchange wykorzystanie kart jest
większe. Dania ma jeden z najwyższych w UE wskaźników
korzystania z kart – 216 transakcji na mieszkańca – oraz system zerowej
opłaty interchange od kart debetowych. Dotyczy to również systemów
międzynarodowych: w Szwajcarii Maestro nie pobiera opłat interchange i
jest głównym systemem kart debetowych. W Niderlandach coraz wyższe
jest wykorzystanie kart i ich akceptacja, zastępując transakcje
gotówkowe. Zarówno w Danii, jak i w Niderlandach, występują niskie
opłaty za rachunki bankowe w porównaniu z krajami o wysokich opłatach
interchange (np. Francją nawet po postępowaniach z zakresu
konkurencji, Hiszpanią). W Hiszpanii wykorzystanie kart
zwiększyło się po interwencji; średnia wartość
transakcji kartą obniżyła się o 15 % od 2005 r. do 2010 r.
Równocześnie ilość i wartość transakcji kartą
zwiększyła się według oficjalnych danych Banku Hiszpanii[12].
Jak pokazano powyżej, systemy krajowe
pozbawione opłat interchange charakteryzuje również najwyższy
poziom wykorzystania kart (dane EBC), przy czym Zjednoczone Królestwo i Szwecja
również mają stosunkowo niskie opłaty interchange.
Ogólny wpływ obniżenia opłat
interchange na dochody dostawców usług płatniczych wydających
karty i dostawców usług płatniczych świadczących
usługę acquiringu jest trudny do oszacowania, gdyż wzrost liczby
transakcji kartą (poprzez wyższy poziom akceptacji) i
oszczędności dostawców usług płatniczych związane z
obrotem gotówką przynajmniej częściowo mogłyby
zrównoważyć straty wynikające z wprowadzenia pułapu
opłat interchange. Inne oszczędności mogą wynikać z
mniejszej liczby wypłat gotówki z bankomatów i bardziej ograniczonych kwot
opłat interchange, które wnoszą oni na rzecz banków
świadczących usługę acquiringu w odniesieniu do wypłat
z bankomatów. Zatem nie jest oczywiste, że w rezultacie obniżą
się dochody banków wydających karty. Pod względem
rentowności system płatności kartą debetową pozbawiony
opłaty interchange wydaje się całkowicie wykonalny z handlowego
punktu widzenia, bez podnoszenia kosztów rachunków bieżących dla
konsumentów. Dania na przykład posiada zerową opłatę
interchange w odniesieniu do krajowego systemu kart debetowych, przy czym
przeciętny posiadacz rachunku płaci opłatę za prowadzenie
rachunku bieżącego znacznie niższą niż średnia
UE. Podobnie w Szwajcarii główną siecią kart debetowych jest
Maestro (część MasterCard), które nie pobiera wielostronnych
opłat interchange.
W istocie nie ma automatycznego związku
między obniżeniem opłat interchange a wzrostem rocznej
opłaty za posiadanie karty. Opłaty za posiadanie karty wydają się
bardziej powiązane na przykład z poziomem konkurencji w sektorze
bankowości detalicznej. W Stanach Zjednoczonych banki próbowały
podnieść opłaty za posiadanie karty po uregulowaniu kwestii
opłat interchange, musiały jednak wycofać się z powodu
znacznego sprzeciwu konsumentów. W Szwajcarii nastąpiła obniżka
opłat za posiadanie karty równocześnie z obniżką opłat
interchange. W Australii opłaty za posiadanie karty szybko rosły
przed wprowadzeniem pułapów opłat interchange, a po reformie wzrost
opłat za posiadanie karty uległ spowolnieniu (między 1997 r. a
2002 r.: karty kredytowe +218 % i między 2003 r. a 2008 r.: +122%). W
Hiszpanii od czasu interwencji średnie roczne opłaty rosły
rocznie o 6,18 EUR w przypadku kart debetowych i 11,45 EUR w przypadku kart kredytowych.
Jednakże portfel kart banków zwiększył się, przy czym
wzrost liczby kart kredytowych był znacząco większy niż
kart debetowych, mimo kryzysu gospodarczego. Inne tendencje mogą być
może sugerować, że konkurencja w hiszpańskim sektorze
bankowym jest stosunkowo ograniczona: na przykład opłaty za
prowadzenie rachunku bieżącego podwoiły się od 2007 r. do
2012 r. oraz wzrosły opłaty za przekroczenie salda środków na
rachunku bieżącym. W Hiszpanii wzrost opłat w bankowości
detalicznej wydaje się powszechny i niezwiązany z opłatami
interchange.
Istnieją niepotwierdzone dane o spadku
cen, który miał miejsce w Stanach Zjednoczonych rok po regulacji
wielostronnych opłat interchange. Ponadto na podstawie danych z Australii
wydaje się, że detaliści odniosą pełnię
korzyści (100%) z niższych opłat interchange, gdyż rynki
świadczenia usługi acquiringu są raczej bardziej konkurencyjne
niż rynki wydawania kart, natomiast potencjalny wzrost opłat za
posiadanie karty jest ograniczony do 30-40 % kwoty obniżki opłaty interchange.
Ponadto po ustaleniu pułapu opłat interchange i wprowadzeniu
środków służących przejrzystości konsumenci
korzystający z tanich metod płatności nie będą
już „subsydiować” innych (często zamożniejszych)
konsumentów korzystających z droższych metod płatności,
gdyż akceptanci nie mogą kierunkować konsumentów, w
szczególności jeśli chodzi o karty, które mają obowiązek
przyjmować.
Ponownie dzięki istnieniu konkurencji
konsumenci i detaliści odniosą korzyści z wejścia nowych
podmiotów na rynek płatności. Nawet jeśli wzrosną
opłaty za posiadanie karty – co nie jest pewne, gdyż wpływ
ograniczenia opłat interchange na dochody banków będzie
prawdopodobnie mieszany – konsumenci nadal potencjalnie odniosą
korzyści z niższych opłat interchange poprzez niższe ceny
detaliczne, nawet jeśli detaliści nie przeniosą na nich 100 %
oszczędności, a także korzyści związane z
wejściem nowych podmiotów na rynek płatności. Należy
również uwzględnić fakt, że konsumenci najprawdopodobniej
odniosą korzyści z usług oferowanych przez nowe podmioty na
rynku. Realnym przykładem takiej sytuacji, jeśli chodzi o opłaty
interchange poniżej pułapu 0,2 %, są Niderlandy, w których tanie
rozwiązanie w zakresie płatności przez internet (Ideal) zostało
opracowane głównie dlatego, że obowiązujące w tym kraju
niskie opłaty interchange zachęciły banki do wprowadzania
innowacji. W konsekwencji holenderscy konsumenci nie muszą
płacić wysokich opłat za posiadanie karty kredytowej, żeby
móc robić zakupy przez internet.
Karty biznesowe i karty wydawane przez systemy
trójstronne, mimo że są przeważnie droższe, nie
zostaną objęte – jak zaproponowano w wariancie (v) – poszczególnymi
pułapami zaproponowanymi w odniesieniu do kart dla konsumentów,
ponieważ mają one ograniczony udział w rynku w UE oraz zróżnicowane
struktury opłat i nie przewiduje się, aby miało się to
zmienić w przyszłości. Jednakże środki zaproponowane w
odniesieniu do transakcji przy użyciu kart dla konsumentów miałyby
zastosowanie do takich systemów w zakresie, w jakim wydają one takie karty
i korzystają z licencjonowanych dostawców usług płatniczych w
sposób, który sprawia, że ich systemy faktycznie funkcjonują podobnie
jak systemy czterostronne. Ponadto środki zwiększające
przejrzystość miałyby zastosowanie do takich systemów w
każdych warunkach.
Regulacja opłat akceptanta zgodnie z
wariantem (vi) pociągałaby za sobą objęcie zakresem
rozporządzenia nie tylko opłat interchange, lecz również innych
opłat obciążających akceptantów. Oznaczałoby to
faktyczne kontrolowanie cen dla akceptantów oraz regulację cen
detalicznych. Natomiast ustalenie pułapu opłat interchange
oznaczałoby regulację cen hurtowych w celu dostosowania ich do
wyników analizy w sprawach dotyczących konkurencji w celu
urzeczywistnienia rynku wewnętrznego, gdyż opłaty interchange
nie są cenami końcowymi dla detalistów, a w jeszcze mniejszym stopniu
dla konsumentów.
Środki służące
przejrzystości i kierunkowaniu wyboru pozostałyby kluczowe w celu
zapobiegania natarczywej promocji kart o nieuregulowanych opłatach
interchange. Należałoby również uwzględnić środki
przeciwdziałające obchodzeniu wprowadzanych przepisów.
3.           ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU
Streszczenie proponowanych
działań
Wniosek jest podzielony na dwie główne
części.
Pierwsza część wprowadza
przepisy dotyczące opłat interchange. W odniesieniu do tych
opłat we wniosku tworzy się obszar „uregulowany” i „nieuregulowany”.
Obszar uregulowany obejmuje wszystkie transakcje kartami powszechnie
używanymi przez konsumentów, a zatem trudnymi do odrzucenia przez detalistów,
tj. kartami debetowymi i kredytowymi dla konsumentów, oraz transakcje
płatnicze realizowane w oparciu o kartę. Obszar nieuregulowany
obejmuje wszystkie transakcje kartą płatniczą i transakcje
płatnicze realizowane w oparciu o kartę, które nie są
objęte obszarem uregulowanym, w tym tzw. karty biznesowe lub karty
wydawane przez systemy trójstronne.
W „obszarze uregulowanym” w dwuletnim okresie
przejściowym następującym po publikacji rozporządzenia
wprowadza się maksymalne poziomy opłat interchange w odniesieniu do
transakcji transgranicznych (w przypadku gdy posiadacz karty korzysta z niej w
innym państwie członkowskim) lub transakcji podlegających
transgranicznej usłudze acquiringu (w przypadku gdy akceptant korzysta z
usług dostawcy usług płatniczych świadczącego
usługę acquiringu w innym państwie członkowskim).
Chociaż w ocenie skutków wskazano zakaz
stosowania opłat interchange w odniesieniu do kart debetowych jako
najkorzystniejszy wariant, Komisja jest zdania, że
dojrzałość rynków w EOG, w szczególności jeśli chodzi
o wydawanie kart debetowych i korzystanie z nich musi zostać jeszcze
zbadana oraz należy ocenić brak konieczności naliczania
opłat interchange w celu stworzenia zachęty do wydawania tych kart i
korzystania z nich, zanim całkowicie zniesione zostaną opłaty
interchange w odniesieniu do kart debetowych. Proponuje się zatem, by po
etapie przejściowym obejmującym jedynie liberalizacje i
regulację transgranicznego świadczenia usługi acquiringu, takie
same maksymalne opłaty, które obowiązują w odniesieniu do transakcji
podlegających transgranicznej usłudze acquiringu,
obowiązywały również w odniesieniu do transakcji krajowych. Po
dwóch latach od pełnego wejścia w życie odnośnego
prawodawstwa Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie
sprawozdanie na temat jego stosowania, oceniając w szczególności, czy
poziom opłat interchange jest odpowiedni, uwzględniając
kwestię zakresu korzystania i kosztów różnych metod
płatności oraz to, w jakim stopniu na rynku pojawiły się
nowe podmioty i nowe technologie.
Po okresie przejściowym wszystkie (transgraniczne
i krajowe) transakcje kartami debetowymi dla konsumentów i
transakcje płatnicze realizowane w oparciu o takie karty będą
obciążone opłatą interchange maksymalnie w wysokości
0,20 %, a wszystkie (transgraniczne i krajowe) transakcje kartami
kredytowymi dla konsumentów oraz transakcje płatnicze realizowane w
oparciu o takie karty będą obciążone opłatą
interchange maksymalnie w wysokości 0,30 %. Pułapy te, ponieważ
zostały zatwierdzone przez organy ds. konkurencji jako niewymagające
dalszych działań, wydają się rozsądnymi punktami
odniesienia, które zostały już wdrożone bez kwestionowania
funkcjonowania międzynarodowego systemu kart i dostawców usług
płatniczych oraz dobrobytu detalistów i konsumentów, a jednocześnie
zapewniają pewność prawa.
Druga część rozporządzenia
dotyczy przepisów odnoszących się do zasad biznesowych, które
będą obowiązywały w odniesieniu do wszystkich kategorii
transakcji kartą i transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o
karty. Od chwili wejścia w życie rozporządzenia, na
przykład:
·
stosowanie zasady honorowania wszystkich kart
zostanie ograniczone. Nie będzie jednak możliwa dyskryminacja ze
względu na bank wydający karty lub pochodzenie posiadacza karty ani
między kartami obciążonymi tej samej wysokości
opłatą interchange;
·
zabronione będzie stosowanie zasady
uniemożliwiającej lub ograniczającej akceptantom
możliwość kierunkowania klientów do bardziej wydajnych
instrumentów płatniczych („zasada niekierunkowania”);
·
dostawcy usług płatniczych
świadczący usługę acquiringu będą
przekazywać akceptantom co najmniej raz w miesiącu wyciągi
opłat, w których wyszczególnione będą opłaty uiszczane
przez akceptantów w danym miesiącu w odniesieniu do poszczególnych
kategorii kart i poszczególnych marek, w odniesieniu do których dany agent
rozliczeniowy świadczy usługi acquiringu;
·
zakazane będzie stosowanie jakichkolwiek zasad
uniemożliwiających akceptantom ujawnianie swoim klientom opłat,
które uiszczają na rzecz agentów rozliczeniowych w odniesieniu do usług
płatniczych.
Ocena skutków została zmieniona po
posiedzeniu Rady ds. Oceny Skutków w dniu 20 marca 2013 r. Istotne zmiany to
m.in. przekazanie dodatkowych informacji o rynku kart, jego funkcjonowaniu i o
orzecznictwie UE dotyczącym opłat interchange, wraz ze streszczeniem
literatury ekonomicznej na temat opłat interchange. Wyraźniej
przedstawiono możliwy wpływ ograniczenia maksymalnej wysokości
opłat interchange na wysokość opłat dla posiadaczy kart,
ogólny dobrobyt konsumentów i dochody banków, aby optymalnie przedstawić
skutki najważniejszych wariantów w głównym tekście. Lepiej
wyjaśniono wzajemne powiązania między poszczególnymi wariantami
i pakietami, a także przedstawiono uzasadnienie pakietu obejmującego
wszystkie elementy, w tym opłaty interchange, wraz z uzasadnieniem
przyczyn objęcia opłat interchange regulacją poprzez
prawodawstwo.
Podstawa prawna
Art. 114 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej.
Zasada pomocniczości
Zasada pomocniczości ma zastosowanie, o
ile wniosek nie podlega wyłącznym kompetencjom Unii.
Cele wniosku nie mogą zostać
osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa
członkowskie z następujących przyczyn.
Ze względu na swój charakter zintegrowany
rynek płatności, oparty na sieciach wykraczających poza granice
krajów, wymaga podejścia ogólnounijnego, ponieważ mające
zastosowanie zasady, reguły, procesy i standardy muszą być
spójne we wszystkich państwach członkowskich, aby zapewnić
pewność prawa i równe warunki działania dla wszystkich
uczestników rynku. Alternatywą dla podejścia ogólnounijnego
byłby system krajowych działań regulacyjnych i
postępowań z zakresu konkurencji, jednak system ten byłby mniej
skuteczny niż działanie na szczeblu UE oraz byłby bardziej
skomplikowany i generowałby wyższe koszty niż prawodawstwo na
szczeblu europejskim. Zatem potencjalna interwencja na szczeblu UE jest zgodna
z zasadą pomocniczości. Podejście takie wspiera jednolity obszar
płatności w euro (SEPA) i jest spójne z agendą cyfrową, w
szczególności z zamiarem utworzenia jednolitego rynku cyfrowego.
Podejście to wspiera innowacje technologiczne i przyczynia się do
wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, w szczególności w obszarze handlu
elektronicznego i handlu prowadzonego za pomocą urządzeń
przenośnych.
Ponadto ze względu na transgraniczny
charakter rynku płatności wszelkie środki podejmowane przez
organy publiczne z zamiarem obniżenia lub zmiany wysokości opłat
hurtowych (opłat interchange) jedynie w jednym państwie
członkowskim zakłócałyby sprawne funkcjonowanie
ogólnowspólnotowego rynku płatności i nie sprzyjałyby integracji
rynku, gdyż nie stwarzałyby równych warunków działania w
całej UE. Dotyczy to na przykład różnych krajowych środków
mających na celu regulację opłat interchange lub ustalenie ich
pułapów, co obecnie planuje szereg państw członkowskich.
Wniosek jest zatem zgodny z zasadą
pomocniczości.
Zasada proporcjonalności
Wniosek jest zgodny z zasadą
proporcjonalności z następujących przyczyn.
Wniosek nie wykracza poza to, co jest
ściśle konieczne do osiągnięcia wyznaczonych w nim celów,
mianowicie rozwinięcia ogólnounijnego rynku płatności, który
umożliwi konsumentom, detalistom i innym przedsiębiorstwom
odniesienie pełnych korzyści z unijnego rynku wewnętrznego, w
tym rynku handlu elektronicznego. Te rozszerzone możliwości wejścia
na rynek przez podmioty ogólnoeuropejskie, wzrost innowacyjności oraz
możliwości działania przez krajowe (zasadniczo tańsze)
systemy kart oraz ograniczone korzystanie z gotówki stwarzają nowe
możliwości dla detalistów i dostawców usług płatniczych,
niezależnie od tego, czy są to banki, czy nowe podmioty
wchodzące na rynek. Skuteczna konkurencja na rynku płatności
kartą i płatności realizowanych w oparciu o karty przyniesie
wymierne wyniki rynkowe, zapewni szerszy wybór dostawców usług
płatniczych, w tym dostawców ogólnoeuropejskich oraz podmiotów
innowacyjnych, a także niższe koszty dla detalistów i konsumentów. Te
oszczędności powinny być z kolei przeniesione przez akceptantów
na konsumentów poprzez niższe ceny detaliczne.
Opłaty interchange i ich bardzo
zróżnicowana wysokość stanowią przeszkodę w integracji
rynku i skutecznej konkurencji, czego skutki potęguje szereg zasad
realizowania transakcji ograniczających przejrzystość dla
detalistów i konsumentów, zawężających detalistom
możliwość wyboru agenta rozliczeniowego w innym państwie
członkowskim, a detalistom możliwość kierunkowania
konsumentów ku bardziej wydajnym metodom płatności.
Na podstawie konsultacji z zainteresowanymi
stronami, streszczonych w ocenie skutków, Komisja proponuje zestaw środków
zwiększających skuteczność funkcjonowania rynku,
obejmujących ustalenie pułapów opłat interchange w odniesieniu
do transakcji transgranicznych realizowanych przy użyciu kart debetowych i
kredytowych dla konsumentów (w pierwszym etapie) oraz, w drugim etapie,
ustalenie pułapów opłat interchange również w odniesieniu do
transakcji krajowych realizowanych przy użyciu kart kredytowych i
debetowych dla konsumentów.
Odstąpienie od regulacji
pozostawiłoby kompletnie nierozwiązany problem rosnącej
zależności od dwóch międzynarodowych podmiotów rynkowych, przy
stopniowym znikaniu z rynku (zasadniczo tańszych) krajowych systemów kart.
Korzyści skali i zakresu dla potencjalnych nowych ogólnoeuropejskich
podmiotów wchodzących na rynek i podmiotów innowacyjnych byłyby ograniczone,
natomiast akceptanci i konsumenci nadal płaciliby za utrzymanie
rozdrobnionego i kosztownego rynku płatności w UE (ponad 1 % PKB UE,
czyli 130 mld EUR rocznie według danych EBC). Pozostawienie tych kwestii
do uregulowania wyłącznie w ramach postępowań z zakresu
konkurencji, w szczególności na podstawie wyroku w sprawie MasterCard,
zajęłoby wiele lat i zawsze wiązałoby się z
indywidualnymi rozstrzygnięciami w konkretnych sprawach, a zatem nie
zapewniałoby równych warunków działania.
Konieczne i proporcjonalne jest objęcie
zakresem rozporządzenia transakcji krajowych, a nie jedynie transakcji
transgranicznych, które przyniosłyby korzyści głównie dużym
detalistom. Transakcje transgraniczne można uregulować od razu,
stwarzając detalistom możliwości znalezienia tańszych
usług acquiringu za granicą oraz zachęcając krajowe
środowiska lub systemy bankowe do obniżenia pobieranych przez nie
opłat za świadczenie usługi acquiringu. Podobny proces miał
niedawno miejsce w odniesieniu do poleceń zapłaty. Rozporządzenie
w sprawie dat końcowych SEPA ogranicza wysokość opłat
interchange z tytułu poleceń zapłaty, znosząc opłaty
interchange za transgraniczne polecenie zapłaty i utrzymując
możliwość naliczania krajowych opłat interchange do 2017 r.
W rezultacie i w obliczu przejścia przez szereg akceptantów do agentów
rozliczeniowych w sąsiednich krajach, banki zobowiązały się
do zniesienia opłat interchange za polecenie zapłaty już do dnia
1 września 2013 r.[13]
[14]
W konsekwencji zobowiązań
jednostronnych i zobowiązań przyjętych w ramach
postępowań z zakresu konkurencji, wiele transgranicznych transakcji
płatniczych kartą jest już przeprowadzanych w Unii z
uwzględnieniem maksymalnych poziomów opłat interchange mających
zastosowanie w pierwszej fazie stosowania niniejszego rozporządzenia.
Elementy te można zatem wprowadzić bardzo szybko. Konieczna
będzie jednak zmiana krajowych opłat interchange. Niezbędne jest
zatem przyznanie okresu przejściowego w odniesieniu do krajowych
transakcji płatniczych. Ponadto wniosek nie uniemożliwia
państwom członkowskim utrzymania lub wprowadzenia niższych
pułapów lub środków o równoważnym celu lub skutku poprzez
prawodawstwo krajowe.
Co więcej, ustalenie pułapów
opłat interchange przyniosłoby korzyści detalistom, którzy z
większym prawdopodobieństwem niż banki przeniosą te
korzyści na klientów, biorąc pod uwagę obecny niższy poziom
konkurencji w sektorze bankowym i niski odsetek klientów przechodzących do
innych banków.
Równocześnie konsumenci płacą
już opłaty interchange pośrednio w cenach detalicznych, a
konsumenci płacący gotówką lub kartami debetowymi obecnie
subsydiują korzystanie z droższych kart przez innych konsumentów.
Można argumentować, że obniżenie opłat interchange
mogłoby zachęcić banki do podniesienia opłat dla posiadaczy
kart. Nie ma jednak dowodów potwierdzających taką
zależność. Opłaty za karty determinuje głównie poziom
konkurencji w sektorze bankowości detalicznej.
Chociaż niniejszy wniosek sprzyja
integracji rynku, wchodzenie na rynek nowych podmiotów oraz dobrobyt konsumentów
i detalistów, wcale nie jest pewne wystąpienie negatywnego wpływu na
dotychczasowych dostawców usług płatniczych i banki. Oczekuje
się, że ustalenie wspomnianych pułapów opłat interchange
będzie miało pozytywny wpływ na skalę akceptacji kart przez
akceptantów, a zatem zachęci konsumentów do częstszego korzystania z
kart. Wzrost liczby transakcji kartami (dzięki szerszej akceptacji) oraz
oszczędności w obrocie gotówką mogłyby co najmniej
częściowo zrównoważyć bankom potencjalne straty
wynikające z wprowadzenia pułapów opłat interchange. Inne
oszczędności kosztów mogą wynikać z mniejszej liczby
wypłat gotówki z bankomatów.
Przewidziane pułapy w wysokości 0,2
% i 0,3 % oparte są na tzw. „teście obojętności dla
akceptanta”, który pozwala określić wysokość opłat,
jaką akceptant byłby skłonny płacić, gdyby
porównał koszty korzystania przez konsumenta z karty płatniczej z
kosztami płatności bez użycia karty (gotówką). Odnośne
pułapy obliczono na podstawie tego testu, wykorzystując dane zebrane
przez cztery krajowe banki centralne. Dane te zostały zaakceptowane przez
przedsiębiorstwa Visa, MasterCard i przez francuski krajowy system kart Groupement
Cartes Bancaires. Wniosek jest zatem proporcjonalny do wspomnianych
powyżej celów. Wszystkie zaproponowane w niniejszym wniosku przepisy
zostały zweryfikowane pod kątem proporcjonalności w celu
zagwarantowania, że będą one właściwe i
proporcjonalne.
Wybór instrumentów
Proponowane instrumenty: rozporządzenie.
Inne instrumenty byłyby
niewłaściwe z następujących względów.
Poziom opłat interchange i
ograniczające zasady biznesowe wymagają ustalenia standardów na
poziomie technicznym i możliwie najpełniejszej harmonizacji.
Przemawia to za rozporządzeniem, a nie dyrektywą. Ponadto ze względu
na sieciowy charakter sektora płatności, większość
korzyści wystąpi dopiero po ukończeniu we wszystkich
państwach członkowskich przejścia z krajowych na ogólnounijne
instrumenty płatnicze. Dyrektywa, wraz z potencjalnie różnymi wdrażającymi
ją przepisami na szczeblu krajowym, stwarza ryzyko utrwalenia obecnego
rozdrobnienia rynku płatności. Poza tym opóźniłaby ona
migrację ze względu na czas potrzeby na jej transpozycję na
szczeblu krajowym. Zaleca się zatem wykorzystanie instrumentu prawnego w
postaci rozporządzenia w celu uregulowania opłat interchange i
ograniczających praktyk biznesowych na rynku płatności
kartą oraz na rynkach płatności kartą za pośrednictwem
urządzeń przenośnych i w internecie.
Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw
podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii
Europejskiej, zwłaszcza w zakresie swobody prowadzenia
przedsiębiorstwa, prawa do skutecznego środka odwoławczego i
rzetelnego procesu oraz musi być wdrażane zgodnie z tymi prawami i
zasadami.
4.           Wpływ na budżet
Wniosek nie ma wpływu na budżet UE.
5.           ELEMENTY FAKULTATYWNE
Klauzula
przeglądu/rewizji/wygaśnięcia
Wniosek zawiera klauzulę przeglądu.
Europejski Obszar Gospodarczy
Akt prawny, którego dotyczy wniosek, ma
znaczenie dla EOG i w związku z tym jego zakres powinien być
rozszerzony na Europejski Obszar Gospodarczy.
Szczegółowe omówienie wniosku
Poniższe krótkie streszczenie ma
ułatwić podjęcie decyzji poprzez opis najważniejszych
przepisów rozporządzenia.
Artykuł 1 – Przedmiot i zakres stosowania
– określa, że rozporządzenie ustanawia przepisy odnoszące
się do opłat interchange z tytułu transakcji kartą
płatniczą i transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o
karty w UE, jeśli odbiorca płatności i jego dostawca usług
płatniczych w danej transakcji płatniczej znajdują się w
UE, a także zasad biznesowych związanych z tymi
płatnościami.
Artykuł 2 – Definicje – uspójnione, w
możliwie największym stopniu, z definicjami zastosowanymi w
dyrektywie 2007/64/WE. Jednakże z uwagi na ograniczony w porównaniu z
dyrektywą w sprawie usług płatniczych zakres
rozporządzenia, niektóre definicje zostały dostosowane na potrzeby
niniejszego wniosku.
Artykuł 3 – Opłaty interchange z
tytułu transgranicznych transakcji kartą debetową dla
konsumentów lub kartą kredytową dla konsumentów – określa
obowiązujące dostawców usług płatniczych pułapy w
wysokości 0,2 % i 0,3 % w odniesieniu do transakcji transgranicznych
przeznaczonymi dla konsumentów kartami debetowymi i kredytowymi; przepisy tego
artykułu wejdą w życie dwa miesiące po publikacji.
Artykuł 4 – Opłata interchange z
tytułu wszystkich transakcji kartą debetową dla konsumentów lub
kartą kredytową dla konsumentów – określa obowiązujące
dostawców usług płatniczych pułapy w wysokości 0,2 % i 0,3
% wartości transakcji w odniesieniu do wszystkich transakcji
przeznaczonymi dla konsumentów kartami debetowymi i kredytowymi; przepisy tego
artykułu wejdą w życie dwa lata po publikacji.
Artykuł 5 – Zakaz opłat
stanowiących obchodzenie przepisów – stanowi, że do celów
wdrażania pułapów określonych w art. 3 i 4, na potrzeby oceny
potencjalnego obejścia przepisów w obliczeniach płaconych i
otrzymywanych opłat interchange uwzględnia się kwotę
będąca wynikiem kompensaty opłat otrzymanych i zapłaconych
między wystawcą karty i systemem .
Artykuł 6 – (Udzielanie licencji)
stanowi, że wystawiane przez system licencje do celów wydawania kart i
świadczenia usługi acquiringu nie powinny być ograniczone do
określonego terytorium, lecz obejmować całe terytorium Unii.
Artykuł 7 – Rozdzielność
systemów kart płatniczych i podmiotów obsługujących
transakcję – stanowi, że powinno mieć miejsce organizacyjne
rozdzielenie systemów i podmiotów, które przetwarzają transakcje, oraz zakazuje
dyskryminacji terytorialnej w zasadach przetwarzania, natomiast nakazuje
techniczną interoperacyjność systemów przetwarzania tych
podmiotów.
Artykuł 8 – Opatrywanie więcej
niż jedną marką i wybór marki – stanowi, że wydawca
instrumentu płatniczego decyduje, czy dana marka instrumentu
płatniczego może być umieszczona na tej samej karcie lub
portfelu. Wybór używanej marki instrumentu płatniczego należy do
konsumenta i nie może być z góry narzucony przez wydawcę poprzez
automatyczne mechanizmy w danym instrumencie lub poprzez sprzęt w punkcie
sprzedaży.
Artykuł 9 – (Brak łączenia
opłat) wyjaśnia, że banki świadczące usługę
acquiringu oferują i obciążają odbiorców indywidualnie za
różne kategorie i różne marki kart płatniczych i nie
narzucają pojedynczej ceny, a także przekazują odnośne
informacje o kwotach mających zastosowanie do wspomnianych różnych
kategorii i marek.
Artykuł 10 – Zasady honorowania
wszystkich kart – wyjaśnia, że systemy płatności i dostawcy
usług płatniczych nie mogą narzucić detaliście
obowiązku akceptowania określonej kategorii lub marki, jeśli
akceptuje on inną kategorię lub markę, z wyjątkiem
sytuacji, w której dana marka lub kategoria podlega takiej samej uregulowanej
opłacie interchange jak ta pierwsza. Na przykład akceptanci akceptujący
karty debetowe przeznaczone dla konsumentów nie mogą być zmuszeni do
akceptowania kart kredytowych przeznaczonych dla konsumentów, można im
jednak narzucić wymóg akceptowania innych kart debetowych przeznaczonych
dla konsumentów.
Artykuł 11 – Zasady kierunkowania wyboru
– wyjaśnia, że systemy płatności i systemy dostawców
usług płatniczych nie mogą uniemożliwiać detalistom
kierunkowania wyboru klientów, tak aby korzystali z określonych instrumentów
płatniczych preferowanych przez detalistów. Nie narusza to przepisów
dotyczących rabatów i opłat dodatkowych określonych w dyrektywie
w sprawie usług płatniczych i w art. 19 dyrektywy w sprawie praw
konsumentów. Systemy płatności i systemy dostawców usług płatniczych
nie mogą uniemożliwiać detalistom informowania konsumentów o
opłatach interchange i opłatach akceptanta.
Artykuł 12 – Informacje dla odbiorcy
dotyczące poszczególnych transakcji płatniczych – określa
informacje, które dostawca usług płatniczych przekazuje akceptantowi
po wykonaniu indywidualnej transakcji płatniczej, a także przewiduje
możliwość okresowego przekazywania tych informacji.
Artykuł 13 – Właściwe organy –
reguluje procedury wyznaczania organów krajowych odpowiedzialnych za stosowanie
przepisów niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 14 – Sankcje – zobowiązuje
państwa członkowskie do określenia przepisów dotyczących
sankcji za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia oraz do
powiadamiania Komisji o nich.
Artykuł 15 – Pozasądowe procedury
wnoszenia skarg i dochodzenia praw – zobowiązuje państwa
członkowskie do określenia szczegółowych wymogów
dotyczących rozstrzygania sporów między płatnikami i dostawcami
usług płatniczych.
Artykuł 16 – Klauzula przeglądowa –
przewiduje dokonanie przeglądu cztery lata po wejściu w życie, w
szczególności w odniesieniu do poziomu opłat interchange.
Artykuł ten określa mechanizmy oceny skuteczności stosowania
przepisów niniejszej dyrektywy i w razie konieczności zaproponowania ich
zmiany.
Artykuł 17 – Wejście w życie –
określa datę wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia.
2013/0265 (COD)
Wniosek
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie opłat interchange w
odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII
EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji
Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego
parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego
Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[15],
uwzględniając opinię
Europejskiego Banku Centralnego[16],
stanowiąc zgodnie ze zwykłą
procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co
następuje:
(1)       Fragmentacja rynku
wewnętrznego jest szkodliwa dla konkurencyjności, wzrostu
gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w Unii. Aby rynek wewnętrzny
funkcjonował właściwie, konieczne jest wyeliminowanie
bezpośrednich i pośrednich przeszkód dla prawidłowego
funkcjonowania i zakończenia tworzenia zintegrowanego rynku płatności
elektronicznych, na którym nie będzie rozróżnienia między
płatnościami krajowymi i transgranicznymi.
(2)       Dyrektywa 2007/64/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady[17]
zapewniła podstawy prawne dla utworzenia ogólnounijnego wewnętrznego
rynku płatności, ponieważ w znacznym stopniu ułatwiła
działalność dostawców usług płatniczych poprzez
stworzenie jednolitych przepisów w odniesieniu do świadczenia usług
płatniczych.
(3)       W rozporządzeniu
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 924/2009[18] ustanowiono zasadę,
że opłaty uiszczane przez użytkowników płatności
transgranicznych w euro, w tym płatności kartą objętych
niniejszym rozporządzeniem, są takie same, jak w przypadku
analogicznych płatności w państwie członkowskim.
(4)       W rozporządzeniu
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 260/2012[19] ustanowiono przepisy
dotyczące funkcjonowania poleceń przelewu i poleceń zapłaty
w euro na rynku wewnętrznym, ale z zakresu wspomnianego
rozporządzenia wyłączono płatności realizowane w
oparciu o kartę.
(5)       Dyrektywa 2011/83/UE Parlamentu
Europejskiego i Rady[20]
harmonizuje niektóre przepisy dotyczące umów zawieranych między
konsumentami a przedsiębiorcami, w tym przepisy dotyczące opłat
za wykorzystywanie środków płatności, na podstawie których
państwa członkowskie zakazują przedsiębiorcom pobierania od
konsumentów, w związku ze stosowaniem określonych sposobów
płatności, opłat, które są wyższe od kosztów
poniesionych przez przedsiębiorców w związku z korzystaniem z tych
sposobów płatności.
(6)       Bezpieczne, efektywne,
konkurencyjne i innowacyjne płatności elektroniczne są niezwykle
istotne, aby umożliwić konsumentom, akceptantom i
przedsiębiorstwom czerpanie pełni korzyści wynikających z
jednolitego rynku, tym bardziej w miarę przechodzenia na całym
świecie z handlu tradycyjnego na handel elektroniczny.
(7)       W kilku państwach
członkowskich[21]
trwają prace ustawodawcze, które mają na celu uregulowanie opłat
interchange i które obejmują wiele kwestii, w tym wprowadzenie
pułapów opłat interchange na różnych poziomach, opłaty
akceptanta, zasady honorowania wszystkich kart oraz środki
służące kierunkowaniu wyboru. Obowiązujące decyzje
administracyjne w niektórych państwach członkowskich znacznie
się między sobą różnią. Biorąc pod uwagę
negatywny wpływ opłat interchange na detalistów i konsumentów,
przewiduje się dalsze wprowadzanie środków regulacyjnych na poziomie
krajowym, których celem jest reagowanie na poziom tych opłat lub
rozbieżności w ich zakresie. Takie krajowe środki
doprowadziłyby prawdopodobnie do powstania znacznych przeszkód dla zakończenia
tworzenia rynku wewnętrznego w obszarze płatności realizowanych
przy użyciu kart płatniczych, a także płatności
realizowanych przez internet i za pośrednictwem urządzeń
przenośnych w oparciu o karty i w związku z tym ograniczałyby
swobodę świadczenia usług.
(8)       Karty płatnicze są
najczęściej stosowanym elektronicznym instrumentem płatniczym w
przypadku zakupów detalicznych. Wciąż jednak pozostaje wiele do
zrobienia pod względem integracji unijnego rynku kart płatniczych,
ponieważ wiele rozwiązań płatniczych nie może
rozwijać się w wymiarze transgranicznym, a nowym ogólnounijnym
dostawcom uniemożliwia się wejście na rynek. Brak integracji
rynku prowadzi obecnie do wzrostu cen i mniejszego wyboru usług
płatniczych dla konsumentów i detalistów, a także do bardziej
ograniczonych możliwości korzystania z rynku wewnętrznego.
Istnieje zatem potrzeba usunięcia przeszkód na drodze do efektywnego
funkcjonowania rynku kart płatniczych, w tym płatności
realizowanych za pośrednictwem urządzeń przenośnych i przez
internet w oparciu o transakcje kartami płatniczymi, które to przeszkody
wciąż utrudniają utworzenie w pełni zintegrowanego rynku.
(9)       Aby umożliwić
efektywne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, należy promować i
ułatwiać stosowanie płatności elektronicznych z
korzyścią dla detalistów i konsumentów. Karty i inne
płatności elektroniczne mogą być stosowane w bardziej
wszechstronny sposób, w tym do realizowania płatności przez internet
w celu skorzystania z możliwości płynących z rynku
wewnętrznego i handlu elektronicznego, a jednocześnie zapewniają
one detalistom potencjalnie bezpieczne płatności. Realizowanie
płatności kartą i w oparciu o kartę zamiast dokonywania
płatności gotówką może być zatem korzystne dla
detalistów i konsumentów, pod warunkiem że opłaty za użytkowanie
systemów płatności ustalane są na uzasadnionym ekonomicznie
poziomie, jednocześnie przyczyniając się do innowacji i
wchodzenia na rynek nowych podmiotów.
(10)     Jedną z kluczowych
praktyk utrudniających funkcjonowanie rynku wewnętrznego płatności
kartą i w oparciu o kartę jest szeroko rozpowszechnione
funkcjonowanie opłat interchange, które w większości państw
członkowskich nie podlegają żadnym przepisom. Opłaty
interchange są to opłaty międzybankowe zazwyczaj stosowane
między należącymi do określonego systemu dostawcami
usług płatniczych świadczącymi usługę acquiringu
a dostawcami usług płatniczych wydającymi karty. Opłaty
interchange stanowią zasadniczą część opłat
nakładanych na akceptantów przez dostawców usług płatniczych
świadczących usługę acquiringu za każdą
transakcję kartą. Akceptanci z kolei wliczają te koszty
stosowania kart w ogólne ceny towarów i usług. Wydaje się, że
konkurencja między systemami płatności kartą w praktyce ma
głównie na celu przekonanie jak największej liczby dostawców
usług płatniczych wydających karty (np. banków) do wydawania
swoich kart, co zwykle prowadzi do wyższych, a nie niższych
opłat interchange na rynku, w przeciwieństwie do
występującego zwykle wpływu konkurencji w gospodarce rynkowej,
polegającego na obniżeniu cen. Regulacja opłat interchange
poprawiłby funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
(11)     Wiele różnych
obowiązujących obecnie opłat interchange, a także ich
poziomy uniemożliwiają pojawianie się „nowych” podmiotów
ogólnounijnych działających na podstawie modeli biznesowych
zakładających niższe opłaty interchange, ze szkodą dla
potencjalnych korzyści skali i zakresu oraz ich efektywności. Ma to
negatywny wpływ na detalistów i konsumentów oraz uniemożliwia wprowadzanie
innowacji. Ponieważ podmioty ogólnounijne musiałyby oferować
bankom wydającym karty co najmniej najwyższy poziom opłaty
interchange występującej na rynku, na który pragną one
wejść, powoduje to również utrzymującą się fragmentację
rynku. Istniejące krajowe systemy, w ramach których opłaty interchange
są niższe lub w ogóle nie są pobierane, mogą zostać
zmuszone do wycofania się z rynku z powodu presji ze strony banków, które
dążą do uzyskiwania wyższych dochodów z opłat
interchange. W rezultacie konsumentom i akceptantom oferowany jest niewielki
wybór, wyższe ceny i niższa jakość usług
płatniczych, natomiast możliwość korzystania przez nich z
ogólnounijnych rozwiązań płatniczych jest ograniczona. Ponadto
detaliści nie mogą zrównoważyć różnic w wysokości
opłat poprzez wykorzystanie usług akceptacji kart oferowanych przez
banki w innych państwach członkowskich. Szczegółowe zasady
stosowane przez systemy płatności nakazują stosowania opłat
interchange obowiązujących dla „punktu sprzedaży” (państwa
detalisty) w odniesieniu do każdej transakcji płatniczej.
Uniemożliwia to bankom świadczącym usługę acquiringu
skuteczne oferowanie swoich usług w wymiarze transgranicznym.
Detaliści natomiast nie mogą ograniczyć swoich kosztów
płatności z korzyścią dla konsumentów.
(12)     Stosując
obowiązujące przepisy, Komisja i krajowe organy ds. konkurencji nie
były w stanie zaradzić tej sytuacji.
(13)     W związku z tym w celu
uniknięcia fragmentacji rynku wewnętrznego i znacznych
zakłóceń konkurencji w wyniku obowiązywania rozbieżnych
przepisów i decyzji administracyjnych, istnieje potrzeba, by zgodnie z art. 114
TFUE podjąć działania w celu rozwiązania problemu wysokich
i zróżnicowanych poziomów opłat interchange, aby umożliwić
dostawcom usług płatniczych świadczenie usług w wymiarze
transgranicznym, zaś konsumentom i detalistom – korzystanie z usług
transgranicznych.
(14)     Stosowanie niniejszego
rozporządzenia pozostaje bez uszczerbku dla stosowania unijnych i
krajowych reguł konkurencji. Niniejsze rozporządzenie nie powinno
uniemożliwiać państwom członkowskim utrzymania lub
wprowadzenia niższych pułapów lub środków o równoważnym
celu lub skutku poprzez prawodawstwo krajowe.
(15)     Niniejsze rozporządzenie
jest zgodne z podejściem stopniowym. W pierwszej kolejności konieczne
jest podjęcie środków w celu ułatwienia transgranicznego
wydawania kart i świadczenia usługi acquiringu w odniesieniu do
transakcji kartą płatniczą. Umożliwienie akceptantom wyboru
agenta rozliczeniowego spoza ich państwa członkowskiego
(„transgraniczne świadczenie usługi acquiringu”) i ustanowienie
maksymalnego poziomu transgranicznych opłat interchange w odniesieniu do
transakcji podlegających transgranicznej usłudze acquiringu powinno
zapewnić jasność prawa. Ponadto licencje na wydawanie
instrumentów płatniczych lub świadczenie usługi acquiringu w
odniesieniu do instrumentów płatniczych powinny obowiązywać bez
ograniczeń geograficznych w obrębie Unii. Środki te
ułatwiałyby sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego
płatności realizowanych przy użyciu kart płatniczych, przez
internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych z
korzyścią dla konsumentów i detalistów.
(16)     W konsekwencji
zobowiązań jednostronnych i zobowiązań przyjętych w
ramach postępowań z zakresu konkurencji, wiele transgranicznych
transakcji płatniczych kartą jest już przeprowadzanych w Unii z
uwzględnieniem maksymalnych poziomów opłat interchange mających
zastosowanie w pierwszej fazie stosowania niniejszego rozporządzenia. W
związku z tym przypisy dotyczące tych transakcji powinny
wejść w życie w krótkim terminie, stwarzając detalistom
możliwości znalezienia tańszych usług acquiringu za
granicą oraz zachęcając krajowe środowiska lub systemy
bankowe do obniżenia pobieranych przez nie opłat za świadczenie
usługi acquiringu.
(17)     W przypadku transakcji
krajowych konieczny jest okres przejściowy w celu zapewnienia dostawcom
usług płatniczych i systemom odpowiednio długiego czasu na
dostosowanie się do nowych wymogów. W związku z tym po upływie
dwóch lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
oraz w celu zakończenia tworzenia wewnętrznego rynku
płatności realizowanych w oparciu o kartę, zakres
obowiązywania pułapów opłat interchange za transakcje kartą
dla konsumentów powinien zostać rozszerzony na wszystkie
płatności transgraniczne i krajowe.
(18)     W celu ułatwienia
transgranicznego świadczenia usługi acquiringu wszystkie
(transgraniczne i krajowe) transakcje kartą debetową dla konsumentów
i transakcje płatnicze realizowane w oparciu o taką kartę
powinny być obciążane opłatą interchange maksymalnie w
wysokości 0,20 %, a wszystkie (transgraniczne i krajowe) transakcje
kartą kredytową dla konsumentów oraz transakcje płatnicze
realizowane w oparciu o taką kartę powinny być
obciążane opłatą interchange maksymalnie w wysokości
0,30 %.
(19)     Pułapy te są oparte
na tzw. teście obojętności dla akceptanta rozwiniętym w
literaturze ekonomicznej, który wskazuje poziom opłaty, jaką
akceptant byłby skłonny płacić, gdyby porównał koszty
używania przez klientów kart płatniczych z kosztami płatności
(gotówkowych) bez użycia karty (z uwzględnieniem opłaty za
obsługę płaconej bankom świadczącym usługę
acquiringu, tj. opłaty akceptanta, która jest płacona obok
opłaty interchange). Stymuluje to zatem korzystanie z wydajnych
instrumentów płatniczych poprzez promowanie kart, które przynoszą
większe korzyści transakcyjne, a przy tym zapobiegają
nieproporcjonalnym opłatom ponoszonym przez akceptantów,
nakładającym ukryte koszty na innych konsumentów. Nadmierne
opłaty akceptanta mogą również powstawać w wyniku
zbiorowych umów dotyczących opłat interchange, gdyż akceptanci
niechętnie odrzucają kosztowne instrumenty płatnicze w obawie
przed zmniejszeniem obrotów. Doświadczenie pokazało, że poziomy
te są proporcjonalne, gdyż nie zagrażają funkcjonowaniu
międzynarodowych systemów kart płatniczych i dostawców usług
płatniczych. Zapewniają one również korzyści dla detalistów
i konsumentów oraz pewność prawa.
(20)     Niniejsze rozporządzenie
powinno obejmować wszystkie transakcje, w przypadku których dostawca
usług płatniczych płatnika i dostawca usług
płatniczych odbiorcy mają siedzibę w Unii.
(21)     Zgodnie z zasadą
neutralności technologicznej, określoną w europejskiej agendzie
cyfrowej, niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do
transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę niezależnie
od środowiska, w którym transakcja jest przeprowadzana, w tym poprzez
detaliczne instrumenty płatnicze i usługi, zarówno w trybie offline,
jak i online, a także za pośrednictwem urządzeń
przenośnych.
(22)     Transakcje kartą
płatniczą są zasadniczo realizowane na podstawie dwóch
głównych modeli biznesowych, tzw. trójstronnych systemów kart
płatniczych (posiadacz karty – system agenta rozliczeniowego i wydawcy
karty – akceptant) i czterostronnych systemów kart płatniczych (posiadacz
karty – bank wydający karty – bank świadczący usługę
acquiringu – akceptant). Wiele czterostronnych systemów kart płatniczych
stosuje wyraźnie określone opłaty interchange, głównie
wielostronne. W przypadku trójstronnych systemów kart płatniczych
opłaty interchange (opłaty uiszczane przez banki świadczące
usługę acquiringu w celu zachęcenia do wydawania i stosowania
kart) mają ukryty charakter. Aby potwierdzić istnienie ukrytych
opłat interchange i przyczynić się do stworzenia równych
warunków działania, trójstronne systemy kart płatniczych, w których dostawcy
usług płatniczych pełnią rolę wydawców kart lub
agentów rozliczeniowych, powinny być uznawane za czterostronne systemy
kart płatniczych i powinny kierować się tymi samymi zasadami,
podczas gdy środki dotyczące przejrzystości i zasad realizowania
transakcji powinny mieć zastosowanie do wszystkich dostawców usług
płatniczych.
(23)     Ważne jest, aby
zapewnić, by przepisy dotyczące opłat interchange, które
mają zostać zapłacone lub otrzymane przez dostawców usług
płatniczych, nie były obchodzone w wyniku wprowadzania alternatywnych
przepływów opłat na rzecz dostawców usług płatniczych
wydających karty. Aby tego uniknąć, za opłatę
interchange należy uznawać „kwotę netto” opłat uiszczonych
i otrzymanych przez dostawców usług płatniczych wydających karty
od systemu kart płatniczych. W celu sprawdzenia czy dochodzi do
obchodzenie przepisów, przy obliczaniu opłaty interchange należy
uwzględnić całkowitą kwotę płatności lub
zachęt otrzymanych przez dostawcę usług płatniczych
wydającego karty od systemu kart płatniczych w odniesieniu do
regulowanych transakcji pomniejszoną o opłaty uiszczone na rzecz
systemu przez dostawcę usług płatniczych wydającego karty.
Płatności, zachęty i opłaty, które należy uwzględnić,
mogą mieć charakter bezpośredni (tj. są uwarunkowane wolumenem
transakcji lub charakterem transakcji) lub pośredni (obejmują
zachęty handlowe, premie i rabaty za osiągnięcie
określonych wolumenów transakcji).
(24)     Konsumenci zwykle nie
zdają sobie sprawy z opłat uiszczanych przez akceptantów z
tytułu instrumentów płatniczych, z których korzystają.
Równocześnie szereg praktyk stanowiących zachęty stosowanych
przez dostawców usług płatniczych wydających karty (takich jak
bony podróżne, premie, rabaty, obciążanie zwrotne,
bezpłatne ubezpieczenia itp.) może kierunkować wybór
konsumentów, tak aby korzystali z instrumentów płatniczych
generujących wyższe opłaty na rzecz dostawców usług
płatniczych wydających karty. Aby temu zapobiec, środki
ograniczające wysokość opłat interchange powinny mieć
zastosowanie tylko w stosunku do kart płatniczych, które stały
się produktami będącymi w powszechnym użyciu, a akceptantom
zwykle trudno jest ich nie przyjmować ze względu na to, że
są wydawane na szeroką skalę i są powszechnie stosowane
(tj. karty debetowe i kredytowe dla konsumentów). W celu zwiększenia
efektywności funkcjonowania rynku w nieregulowanych obszarach sektora oraz
w celu ograniczenia przenoszenia działalności z regulowanych do
nieregulowanych obszarów sektora konieczne jest przyjęcie szeregu
środków, takich jak rozdzielenie systemu i infrastruktury, kierunkowanie
płatnika przez odbiorcę i umożliwienie selektywnej akceptacji
instrumentów płatniczych przez odbiorcę.
(25)     Rozdzielenie systemu od
infrastruktury powinno umożliwić wszystkim podmiotom
obsługującym transakcje konkurowanie o klientów systemów.
Ponieważ koszty obsługi stanowią istotną
część łącznych kosztów akceptacji kart, ważne
jest, aby ta część łańcucha wartości została
otwarta na skuteczną konkurencję. Na podstawie rozdzielenia systemu i
infrastruktury systemy kart płatniczych i podmioty obsługujące
transakcje powinny być niezależne pod względem formy prawnej,
organizacji i procedur podejmowania decyzji. Nie powinny one
postępować w dyskryminujący sposób, przykładowo poprzez
zapewnianie sobie nawzajem traktowania preferencyjnego lub uprzywilejowanych
informacji, które nie są dostępne dla ich konkurentów w danym
segmencie rynku, nakładanie nadmiernych wymogów informacyjnych na ich
konkurentów w danym segmencie rynku, subsydiowanie krzyżowe swoich
działań lub posiadanie wspólnych rozwiązań w zakresie
zarządzania. Takie dyskryminacyjne praktyki przyczyniają się do
fragmentacji rynku, mają negatywny wpływ na możliwości
wejście na rynek nowych uczestników rynku i uniemożliwiają
powstawanie podmiotów ogólnounijnych, a tym samym utrudniają
zakończenie tworzenia rynku wewnętrznego płatności
realizowanych przy użyciu kart płatniczych, przez internet i za
pośrednictwem urządzeń przenośnych ze szkodą dla detalistów,
przedsiębiorstw i konsumentów.
(26)     Zasady stosowane przez systemy
kart płatniczych i praktyki stosowane przez dostawców usług
płatniczych mają zazwyczaj na celu utrzymywanie akceptantów i
konsumentów w niewiedzy co do różnic w opłatach oraz zmniejszenie
przejrzystości rynku, na przykład poprzez „łączenie” opłat
bądź zakazywanie akceptantom wybierania tańszej marki kart z
kart opatrzonych więcej niż jedną marką lub kierunkowania
konsumentów, tak aby korzystali z tych tańszych kart. Nawet jeśli
akceptanci mają świadomość różnych kosztów, zasady
stosowane przez systemy kart płatniczych często
uniemożliwiają im podejmowanie działań mających na
celu zmniejszenie opłat.
(27)     Instrumenty płatnicze
wiążą się z różnymi kosztami dla odbiorcy, przy czym
niektóre z nich są droższe od innych. Z wyjątkiem sytuacji, w
których zgodnie z przepisami instrument płatniczy jest wymagany w
odniesieniu do niektórych kategorii płatności lub nie można
odmówić jego akceptacji ze względu na jego status prawnego
środka płatniczego, odbiorca powinien mieć
możliwość kierunkowania płatników, tak aby korzystali z
konkretnego instrumentu płatniczego. Systemy kart płatniczych i
dostawcy usług płatniczych nakładają na odbiorców szereg
ograniczeń w tym względzie, przykładowo ograniczenia dotyczące
odmowy akceptacji przez odbiorcę konkretnych instrumentów płatniczych
w przypadku niskich kwot, ograniczenia co do zapewniania płatnikowi
informacji dotyczących opłat poniesionych przez odbiorcę w
odniesieniu do konkretnych instrumentów płatniczych lub ograniczenia nałożone
na odbiorcę w zakresie liczby terminali płatniczych w jego sklepie
akceptujących konkretne instrumenty płatnicze. Ograniczenia te
powinny zostać zniesione.
(28)     Zgodnie z art. 55 wniosku COM
(2013) 547 odbiorca, może kierunkować płatnika, tak aby
korzystał z takiego konkretnego instrumentu płatniczego. Odbiorca nie
powinien jednak żądać żadnych opłat za korzystanie z
instrumentów płatniczych, w odniesieniu do których opłaty interchange
są regulowane w ramach niniejszego rozporządzenia, ponieważ w
takich sytuacjach korzyści z pobierania dodatkowych opłat są
ograniczone, a jednocześnie komplikują sytuację na rynku.
(29)     Z zasady honorowania
wszystkich kart wynika nałożone na odbiorców przez dostawców
usług płatniczych wydających karty i systemy kart
płatniczych podwójne zobowiązanie do akceptowania, z jednej strony,
wszystkich kart tej samej marki („honorowanie wszystkich produktów”),
niezależnie od różnych kosztów wynikających ze stosowania tych
kart, oraz do akceptowania, z drugiej strony, wszystkich kart niezależnie
od banku wydającego karty, który wydał daną kartę
(„honorowanie wszystkich wydawców kart”). W interesie konsumenta leży, by
w przypadku tej samej kategorii kart odbiorcy nie mogli postępować w
dyskryminujący sposób w stosunku do różnych wydawców lub posiadaczy
kart oraz by systemy płatności i dostawcy usług płatniczych
mogli nakładać na nich taki obowiązek. Dlatego też aspekt
zasady honorowania wszystkich kart przewidujący „honorowanie wszystkich
wydawców kart” jest uzasadniony w ramach systemu kart płatniczych,
ponieważ uniemożliwia odbiorcom postępowanie w
dyskryminujący sposób w stosunku do poszczególnych banków, które
wydały kartę, natomiast aspekt tej zasady przewidujący
„honorowanie wszystkich produktów” stanowi zasadniczo praktykę wiązaną,
która uzależnia akceptację kart, na które nakładane są
niskie opłaty, od akceptacji kart, na które nakładane są wysokie
opłaty. Zniesienie aspektu zasady honorowania wszystkich kart
przewidującego „honorowanie wszystkich produktów” pozwoliłoby akceptantom
ograniczyć wybór kart płatniczych, które akceptują, jedynie do
kart płatniczych, które mają niskie lub niższe opłaty, co
przyniosłoby również korzyści konsumentom dzięki
obniżeniu kosztów ponoszonych przez akceptanta. Akceptanci, którzy
akceptują karty debetowe, nie byliby wówczas zmuszani do akceptowania kart
kredytowych, natomiast akceptanci, którzy akceptują karty kredytowe, nie
byliby zmuszani do akceptowania kart biznesowych. W celu ochrony konsumenta i
jego zdolności do korzystania z kart płatniczych tak często, jak
to możliwe, akceptanci powinni jednak być zobowiązani do
akceptowania wszystkich kart, które podlegają tej samej regulowanej
opłacie interchange. Takie ograniczenie mogłoby również
prowadzić do powstania bardziej konkurencyjnego środowiska dla kart
podlegających opłatom interchange, które nie są regulowane na
mocy niniejszego rozporządzenia, ponieważ akceptanci mogliby
uzyskać lepszą pozycję negocjacyjną w odniesieniu do
warunków, na jakich akceptują takie karty.
(30)     Aby ograniczenia zasady
honorowania wszystkich kart mogły w skuteczny sposób funkcjonować,
konieczne jest zapewnienie dostępności pewnych informacji. Po
pierwsze, odbiorcy powinni posiadać środki pozwalające
zidentyfikować różne kategorie kart. W związku z tym różne
kategorie powinny być możliwe do zidentyfikowania w urządzeniu w
widoczny sposób i w formie elektronicznej. Po drugie, również płatnik
powinien zostać poinformowany o akceptacji jego instrumentu (instrumentów)
płatniczego (płatniczych) w danym punkcie sprzedaży. Konieczne
jest, by odbiorca przekazywał płatnikowi informacje o wszelkich
ograniczeniach w zakresie stosowania danej marki w tym samym czasie i na tych
samych warunkach co informacje o marce, która jest akceptowana.
(31)     Aby zapewnić
możliwość dochodzenia praw w przypadku niewłaściwego
stosowania niniejszego rozporządzenia lub w przypadku powstania sporów
między użytkownikami usług płatniczych i dostawcami
usług płatniczych, państwa członkowskie powinny
ustanowić odpowiednie i skuteczne pozasądowe procedury wnoszenia
skarg i dochodzenia praw. Państwa członkowskie powinny ustanowić
przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku
naruszeń niniejszego rozporządzenia oraz zapewnić, aby były
one skuteczne, proporcjonalne i odstraszające oraz aby były
stosowane.
(32)     Ze względu na to, że
cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie ustanowienie jednolitych
wymogów w odniesieniu do transakcji kartą płatniczą oraz
transakcji realizowanych przez internet i za pośrednictwem
urządzeń przenośnych w oparciu o płatności kartą,
nie mogą zostać osiągnięte w dostateczny sposób przez
państwa członkowskie, a ze względu na skalę
działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na
szczeblu unijnym, Unia może przyjąć środki zgodnie z
zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii
Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną
we wspomnianym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co
jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(33)     Niniejsze rozporządzenie
nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w
szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza
w zakresie prawa do skutecznego środka prawnego i bezstronnego sądu,
wolności prowadzenia działalności gospodarczej, ochrony
konsumentów oraz musi być stosowane zgodnie z tymi prawami i zasadami,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE
ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Zakres stosowania
1.           Niniejsze rozporządzenie
ustanawia jednolite wymogi techniczne i handlowe w odniesieniu do transakcji
kartą płatniczą realizowanych na terenie Unii, w przypadku gdy
zarówno dostawca usług płatniczych płatnika, jak i dostawca
usług płatniczych odbiorcy mają swoje siedziby w Unii.
2.           Niniejsze rozporządzenie
nie ma zastosowania do instrumentów płatniczych, które można
wykorzystywać jedynie w ramach ograniczonej sieci mającej
odpowiadać na konkretne potrzeby przy użyciu instrumentów
płatniczych, które można wykorzystywać jedynie w ograniczony
sposób, ponieważ pozwalają one posiadaczowi takiego instrumentu
nabywać towary lub usługi wyłącznie w pomieszczeniach
emitenta lub w ramach ograniczonej sieci podmiotów świadczących
usługi na podstawie bezpośredniej umowy handlowej z profesjonalnym
emitentem, albo ponieważ można je wykorzystywać
wyłącznie do nabycia ograniczonego asortymentu towarów lub
usług.
3.           Rozdział II nie ma
zastosowania do:
a)      transakcji realizowanych przy użyciu
kart biznesowych,
b)      wypłat gotówki w bankomatach oraz
c)      transakcji realizowanych przy użyciu
kart wydanych przez trójstronne systemy kart płatniczych.
4.           Art. 7 nie ma zastosowania do
trójstronnych systemów kart płatniczych.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia
stosuje się następujące definicje:
(1)
„agent rozliczeniowy” oznacza dostawcę
usług płatniczych bezpośrednio lub pośrednio
zawierającego umowę z odbiorcą o obsługę transakcji
płatniczych odbiorcy;
(2)
„wydawca karty” oznacza dostawcę usług
płatniczych bezpośrednio lub pośrednio zawierającego
umowę z płatnikiem o inicjowanie, przetwarzanie i rozrachunek
transakcji płatniczych płatnika;
(3)
„konsument” oznacza osobę fizyczną, która
w ramach umów o usługę płatniczą objętych
niniejszym rozporządzeniem działa w celach innych niż
działalność handlowa, gospodarcza lub zawodowa tej osoby;
(4)
„transakcja kartą debetową” oznacza
transakcję płatniczą kartą, w tym kartami przedpłaconymi,
związaną z dostępem do rachunku bieżącego lub
depozytowego, który jest obciążany transakcją w terminie mniej
niż 48 godzin po autoryzowaniu/zainicjowaniu transakcji;
(5)
„transakcja kartą kredytową” oznacza
transakcję płatniczą kartą, w przypadku której rozrachunek
transakcji jest przeprowadzany w terminie ponad 48 godzin po
autoryzowaniu/zainicjowaniu transakcji;
(6)
„karta biznesowa” oznacza wszystkie karty
płatnicze wydawane na rzecz przedsiębiorstw lub jednostek sektora
publicznego, których wykorzystanie jest ograniczone do wydatków
służbowych zatrudnionych osób lub urzędników, bądź
też karty wydawane na rzecz osób fizycznych pracujących na
własny rachunek i prowadzących działalność gospodarczą,
których wykorzystanie jest ograniczone do wydatków związanych z
działalnością tych osób fizycznych pracujących na
własny rachunek lub osób przez nie zatrudnionych;
(7)
„transakcja płatnicza realizowana w oparciu o
kartę” oznacza usługę wykorzystywaną w celu realizacji
transakcji płatniczej za pomocą wszelkiego rodzaju urządzenia
obsługującego karty lub urządzenia telekomunikacyjnego,
cyfrowego lub informatycznego lub oprogramowania, jeżeli prowadzi ona do
dokonania transakcji kartą płatniczą. Transakcje płatnicze
realizowane w oparciu o kartę nie obejmują transakcji realizowanych
przy użyciu innych rodzajów usług płatniczych.
(8)
„transgraniczna transakcja płatnicza” oznacza
transakcję płatniczą kartą lub transakcję
płatniczą realizowaną w oparciu o kartę, inicjowaną
przez płatnika albo przez odbiorcę, w przypadku której dostawca
usług płatniczych płatnika oraz dostawca usług
płatniczych odbiorcy posiadają siedziby w różnych państwach
członkowskich lub w przypadku której karta płatnicza została
wydana przez dostawcę usług płatniczych wydającego karty
posiadającego siedzibę w innym państwie członkowskim
niż państwo, w którym znajduje się punkt sprzedaży;
(9)
„opłata interchange” oznacza opłatę
pobieraną z tytuły każdej transakcji bezpośrednio lub
pośrednio (tj. za pośrednictwem osoby trzeciej) pomiędzy
dostawcami usług płatniczych płatnika i odbiorcy
zaangażowanymi w transakcję kartą płatniczą lub
transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę;
(10)
„opłata akceptanta” oznacza opłatę
uiszczaną przez odbiorcę na rzecz agenta rozliczeniowego z
tytułu każdej transakcji, obejmującą opłatę
interchange, opłatę dla systemu płatności, opłatę
za obsługę transakcji, a także marżę agenta
rozliczeniowego;
(11)
„odbiorca” oznacza osobę fizyczną lub
prawną, która jest zamierzonym odbiorcą środków
pieniężnych stanowiących przedmiot transakcji płatniczej;
(12)
„płatnik” oznacza osobę fizyczną lub
prawną, która posiada rachunek płatniczy i zezwala na wykonanie
zlecenia płatniczego z tego rachunku płatniczego, lub – w przypadku
gdy rachunek płatniczy nie występuje – osobę fizyczną lub
prawną, która składa zlecenie płatnicze;
(13)
„system kart płatniczych” oznacza jednolity
zbiór zasad, praktyk, standardów lub wytycznych wdrożeniowych w
odniesieniu do wykonywania transakcji płatniczych w całej Unii i w
państwach członkowskich, który jest odrębny od wszelkiej infrastruktury
lub wszelkich systemów płatności, które umożliwiają jego
stosowanie;
(14)
„czterostronny system kart płatniczych”
oznacza system kart płatniczych, w ramach którego płatności
są dokonywane z rachunku płatniczego posiadacza karty na rachunek
płatniczy odbiorcy za pośrednictwem systemu, dostawcy usług
płatniczych wydającego karty płatnicze (po stronie posiadacza
karty) oraz dostawcy usług płatniczych świadczącego
usługę acquiringu (po stronie odbiorcy), a także transakcje
realizowane w oparciu o kartę oparte na tej samej strukturze;
(15)
„trójstronny system kart płatniczych” oznacza
system kart płatniczych, w ramach którego płatności są
dokonywane z rachunku płatniczego prowadzonego przez system na rzecz
posiadacza karty na rachunek płatniczy prowadzony przez system na rzecz
odbiorcy, a także transakcje realizowane w oparciu o kartę oparte na
tej samej strukturze. W przypadku gdy trójstronny system kart płatniczych
udzieli licencji innemu dostawcy usług płatniczych na wydawanie kart płatniczych
lub świadczenie usługi acquiringu w odniesieniu do kart
płatniczych, uznawany jest za czterostronny system kart płatniczych;
(16)
„instrument płatniczy” oznacza każde
zindywidualizowane urządzenie lub uzgodniony przez użytkownika
usług płatniczych i dostawcę usług płatniczych
zbiór procedur, wykorzystywany przez użytkownika usług
płatniczych lub w jego imieniu w celu zainicjowania zlecenia
płatniczego;
(17)
„instrument płatniczy oparty na karcie”
oznacza każdy instrument płatniczy, w tym kartę, telefon
komórkowy, komputer lub inne urządzenie techniczne zawierające
odpowiednią aplikację, wykorzystywany przez płatnika do
zainicjowania zlecenia płatniczego, które nie jest poleceniem przelewu lub
poleceniem zapłaty, które zdefiniowano w art. 2 rozporządzenia (UE)
nr 260/2012;
(18)
„aplikacja płatnicza” oznacza oprogramowanie
komputerowe lub podobne, które jest wprowadzane do urządzenia,
umożliwiające inicjowanie transakcji płatniczych realizowanych w
oparciu o kartę oraz pozwalające płatnikowi na składanie
zleceń płatniczych;
(19)
„zlecenie płatnicze” oznacza każdą
przekazaną przez płatnika swojemu dostawcy usług
płatniczych dyspozycję wykonania transakcji płatniczej;
(20)
„transakcja kartą płatniczą” oznacza
transakcję płatniczą realizowaną przy użyciu karty
płatniczej lub przy użyciu infrastruktury transakcji kartą
płatniczą i opartą na zasadach realizowania transakcji
kartą płatniczą;
(21)
„dostawca usług płatniczych” oznacza
osoby fizyczne lub prawne, którym udzielono zezwolenia na świadczenie
usług płatniczych wymienionych w załączniku do dyrektywy 2007/64/WE.
Dostawca usług płatniczych może być wydawcą kart
płatniczych albo agentem rozliczeniowym, lub zarówno jednym, jak i drugim;

(22)
„użytkownik usług płatniczych”
oznacza osobę fizyczną lub prawną korzystającą z
usług płatniczych w charakterze płatnika albo odbiorcy, lub obu
łącznie;
(23)
„transakcja płatnicza” oznacza działanie
zainicjowane przez płatnika lub w jego imieniu bądź też
przez odbiorcę, polegające na przekazaniu środków,
niezależnie od rodzaju leżących u jej podstaw zobowiązań
między płatnikiem a odbiorcą;
(24)
„obsługa transakcji” oznacza świadczenie
usług w zakresie obsługi transakcji płatniczej w postaci
działań wymaganych do obsługi dyspozycji płatniczej
między agentem rozliczeniowym a wydawcą karty;
(25)
„podmiot obsługujący” oznacza
każdą osobę fizyczną lub prawną
świadczącą usługi w zakresie obsługi transakcji
płatniczej.
Rozdział II
Opłaty interchange
Artykuł 3
Opłaty interchange z tytułu transgranicznych transakcji kartą
debetową dla konsumentów lub kartą kredytową dla konsumentów
1.           Ze skutkiem od dnia
przypadającego dwa miesiące po dacie wejścia w życie
niniejszego rozporządzenia dostawcy usług płatniczych nie
mogą oferować ani żądać opłat interchange z
tytułu transgranicznych transakcji kartą debetową
nakładanych na każdą transakcję ani innego rodzaju
uzgodnionego wynagrodzenia o podobnym celu lub skutku w wysokości ponad
0,2 % wartości transakcji.
2.           Ze skutkiem od dnia
przypadającego dwa miesiące po dacie wejścia w życie
niniejszego rozporządzenia dostawcy usług płatniczych nie
mogą oferować ani żądać opłat interchange z
tytułu transgranicznych transakcji kartą kredytową
nakładanych na każdą transakcję ani innego rodzaju
uzgodnionego wynagrodzenia o podobnym celu lub skutku w wysokości ponad
0,3 % wartości transakcji.
Artykuł 4
Opłata interchange z tytułu wszystkich transakcji kartą
debetową dla konsumentów lub kartą kredytową dla konsumentów
1.           Ze skutkiem od dnia
przypadającego dwa lata po dacie wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia dostawcy usług płatniczych nie mogą
oferować ani żądać opłaty interchange z tytułu
wszelkiego rodzaju transakcji realizowanych w oparciu o kartą
debetową, nakładanej na każdą transakcję, ani innego
rodzaju uzgodnionego wynagrodzenia o podobnym celu lub skutku w wysokości
ponad 0,2 % wartości transakcji.
2.           Ze skutkiem od dnia
przypadającego dwa lata po dacie wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia dostawcy usług płatniczych nie mogą
oferować ani żądać opłaty interchange z tytułu
wszelkiego rodzaju transakcji realizowanych w oparciu o kartą
kredytową, nakładanej na każdą transakcję, ani innego
rodzaju uzgodnionego wynagrodzenia o podobnym celu lub skutku w wysokości
ponad 0,3 % wartości transakcji.
Artykuł 5
Zakaz obchodzenia przepisów
Do celów stosowania pułapów, o których
mowa w art. 3 i 4, wszelkiego rodzaju kwoty netto otrzymywane przez bank
wydający karty z systemu kart płatniczych z tytułu transakcji
płatniczych lub powiązanych działań traktowane są jak
część opłaty interchange.
Rozdział III
Zasady realizowania transakcji
Artykuł 6
Udzielanie licencji
1.           Wszelkie ograniczenia
terytorialne w obrębie Unii lub zasady o podobnym skutku zawarte w umowach
licencyjnych dotyczących wydawania kart płatniczych lub
świadczenia usług acquiringu w odniesieniu do transakcji kartą
płatniczą są zakazane.
2.           Wszelkie ograniczenia
terytorialne w obrębie Unii lub zasady o podobnym skutku zawarte w
zasadach stosowanych w czterostronnych systemach kart płatniczych są
zakazane.
3.           Jakikolwiek wymóg lub
obowiązek uzyskania w poszczególnych państwach krajowych licencji lub
zezwoleń na prowadzenie działalności transgranicznej lub zasady
o podobnym skutku zawarte w umowach licencyjnych dotyczących wydawania
kart płatniczych lub świadczenia usług acquiringu w odniesieniu
do transakcji kartą płatniczą są zakazane.
4.           Jakikolwiek wymóg lub
obowiązek uzyskania w poszczególnych państwach krajowych licencji lub
zezwoleń na prowadzenie działalności transgranicznej lub zasady
o podobnym skutku zawarte w zasadach stosowanych w czterostronnych systemach
kart płatniczych są zakazane.
Artykuł 7
Rozdzielność systemów kart płatniczych i podmiotów
obsługujących
1.           Systemy kart płatniczych
i podmioty obsługujące są niezależne pod względem
formy prawnej, organizacji i podejmowania decyzji. W żaden sposób nie
mogą one traktować w różny sposób jednostek zależnych i
udziałowców z jednej strony i użytkowników tych systemów i innych
kontrahentów z drugiej strony, a także w żaden sposób nie mogą
warunkować świadczenia dowolnej z oferowanych przez siebie usług
od zaakceptowania przez ich kontrahenta innych usług, które oferują.
2.           Systemy kart płatniczych
umożliwiają, by informacje o autoryzacji i rozliczeniu pojedynczej
transakcji kartą były rozdzielone i obsługiwane przez różne
podmioty obsługujące transakcję.
3.           Wszelkiego rodzaju
dyskryminacja terytorialna pod względem zasad dotyczących
obsługiwania transakcji stosowanych przez systemy kart płatniczych
jest zakazana.
4.           Podmioty
obsługujące transakcje w obrębie Unii zapewniają, aby ich
system wykazywał techniczną interoperacyjność z innymi
systemami podmiotów obsługujących transakcje w obrębie Unii,
poprzez stosowanie standardów opracowanych przez międzynarodowe lub
europejskie organy normalizacyjne. Ponadto podmioty obsługujące
transakcje nie mogą przyjmować lub stosować zasad realizowania
transakcji, które ograniczają interoperacyjność z innymi
podmiotami obsługującymi transakcje w obrębie Unii.
Artykuł 8
Opatrywanie więcej niż jedną marką i wybór marki
1.           Wszelkie zasady stosowane
przez systemy oraz zasady w umowach licencyjnych, które utrudniają lub
uniemożliwiają wydawcy kart opatrywanie urządzenia
obsługującego karty lub urządzenia telekomunikacyjnego,
cyfrowego lub informatycznego oznaczeniem co najmniej dwóch różnych marek
instrumentów płatniczych, są zakazane.
2.           Wszelkie różnice w
traktowaniu wydawców kart płatniczych lub agentów rozliczeniowych pod
względem zasad stosowanych w systemach oraz zasad w umowach licencyjnych w
odniesieniu do opatrywania urządzenia obsługującego karty lub
urządzenia telekomunikacyjnego, cyfrowego lub informatycznego więcej
niż jedną marką są zakazane.
3.           Systemy kart płatniczych
nie nakładają wymogów dotyczących sprawozdawczości,
obowiązku uiszczania opłat lub innych obowiązków o tym samym
celu lub skutku na dostawców usług płatniczych wydających karty
i dostawców usług płatniczych świadczących usługę
acquiringu w odniesieniu do transakcji realizowanych przy użyciu wszelkich
urządzeń opatrzonych oznaczeniem ich marki w stosunku do transakcji,
do których ich system nie ma zastosowania.
4.           Wszelkie zasady dotyczące
przekierowywania mające na celu skierowanie transakcji przez specjalny
kanał lub proces oraz inne standardy i wymogi techniczne oraz standardy i
wymogi w zakresie bezpieczeństwa w odniesieniu do obsługi więcej
niż jednej marki karty płatniczej przez urządzenie
obsługujące karty lub urządzenie telekomunikacyjne, cyfrowe lub
informatyczne nie mogą mieć charakteru dyskryminującego i nie
mogą być stosowane w dyskryminujący sposób.
5.           W przypadku gdy
urządzenie płatnicze oferuje wybór między różnymi markami
instrumentów płatniczych, o wyborze marki mającej zastosowanie do
danej transakcji płatniczej decyduje płatnik w punkcie
sprzedaży.
6.           Systemy kart
płatniczych, wydawcy kart płatniczych, agenci rozliczeniowi i
dostawcy infrastruktury obsługującej karty nie wprowadzają do
instrumentów płatniczych lub sprzętu stosowanego w punkcie
sprzedaży automatycznych mechanizmów, oprogramowania lub
urządzeń ograniczających możliwość wyboru przez
płatnika marki podczas używania instrumentów płatniczych
opatrzonych więcej niż jedną marką.
Artykuł 9
Brak łączenia opłat
1.           Agenci rozliczeniowi
oferują odbiorcom i pobierają od nich indywidualnie określone
opłaty akceptanta w odniesieniu do poszczególnych kategorii i marek kart
płatniczych, chyba że akceptanci pisemnie zwrócą się do
dostawców usług płatniczych świadczących usługę
acquiringu o pobieranie łączonych opłat akceptanta.
2.           Porozumienia między
dostawcami usług płatniczych świadczącymi usługę
acquiringu a odbiorcami obejmują indywidualnie określone informacje
na temat kwoty opłat akceptanta, opłat interchange i opłat
systemowych, mających zastosowanie w odniesieniu do poszczególnych
kategorii i marek kart płatniczych.
Artykuł 10
Zasady honorowania wszystkich kart
1.           Systemy płatności i
dostawcy usług płatniczych nie stosują żadnych zasad, które
mogą zobowiązać odbiorców akceptujących karty i inne
instrumenty płatnicze wydawane przez jednego dostawcę usług
płatniczych wydającego karty w ramach systemu instrumentów
płatniczych do akceptowania również innych instrumentów
płatniczych tej samej marki lub kategorii wydawanych przez innych
dostawców usług płatniczych wydających karty w ramach tego
samego systemu, z wyjątkiem sytuacji, w której podlegają one tej
samej regulowanej opłacie interchange.
2.           Ograniczenie zasady honorowania
wszystkich kart, o którym mowa w ust. 1, pozostaje bez uszczerbku dla
możliwości postanowienia przez systemy płatnicze i dostawców
usług płatniczych, że niektóre karty nie mogą zostać
odrzucone ze względu na tożsamość dostawcy usług
płatniczych wydającego karty lub posiadacza kart.
3.           Akceptanci, którzy
podejmą decyzję o nieakceptowaniu wszystkich kart lub innych
instrumentów płatniczych systemu kart płatniczych, informują
konsumentów w wyraźny i niebudzący wątpliwości sposób w tym
samym czasie, kiedy informują konsumentów o akceptowaniu innych kart i
instrumentów płatniczych systemu. Informacje na ten temat są w
widoczny sposób eksponowane przy wejściu do sklepu, przy kasie lub na
stronie internetowej, bądź z zastosowaniem innych stosownych elektronicznych
środków przekazu lub środków przekazu funkcjonujących w
środowisku urządzeń przenośnych i są zapewniane
płatnikowi w odpowiednim czasie przed zawarciem przez niego umowy zakupu z
odbiorcą.
4.           Dostawcy usług
płatniczych wydający karty zapewniają, by ich instrumenty
płatnicze były możliwe do zidentyfikowania wizualnie i w formie
elektronicznej, umożliwiając odbiorcom jednoznaczne zidentyfikowanie,
jakie marki i kategorie kart przedpłaconych, debetowych, kredytowych lub
biznesowych lub jakie płatności realizowane w oparciu o te karty
zostały wybrane przez płatnika.
Artykuł 11
Zasady kierunkowania wyboru
1.           Wszelkie zasady zawarte w
umowach licencyjnych, zasadach stosowanych przez systemy kart płatniczych
oraz w umowach zawieranych między dostawcami usług płatniczych
świadczącymi usługę acquiringu a odbiorcami
uniemożliwiające odbiorcom kierunkowanie konsumentów, tak aby
korzystali z instrumentów płatniczych preferowanych przez odbiorcę,
są zakazane. Ten zakaz obejmuje również wszelkie zasady zakazujące
odbiorcom traktowania urządzeń płatniczych danego systemu
bardziej lub mniej korzystnie niż pozostałych.
2.           Wszelkie zasady zawarte w
umowach licencyjnych, zasadach stosowanych przez systemy kart płatniczych
oraz w porozumieniach zawieranych między dostawcami usług
płatniczych świadczącymi usługę acquiringu w stosunku
do kart a odbiorcami, uniemożliwiające odbiorcom informowanie
płatników o opłatach interchange i opłatach akceptanta, są
zakazane.
3.           Przepisy ust. 1 i 2 stosuje
się nie naruszając przepisów dotyczących opłat, zniżek
i innych sposobów zachęcania przewidzianych w art. 55 wniosku COM(2013)
547 oraz w art. 19 dyrektywy 2011/83/UE[22].

Artykuł 12
Informacje dla odbiorcy dotyczące poszczególnych transakcji
płatniczych
1.           Po wykonaniu danej transakcji
płatniczej dostawca usług płatniczych odbiorcy dostarcza mu
następujące informacje:
a)      informację
umożliwiającą odbiorcy zidentyfikowanie transakcji
płatniczej;
b)      kwotę transakcji płatniczej
w walucie, w której uznawany jest rachunek płatniczy odbiorcy;
c)      kwotę wszelkich opłat
należnych z tytułu transakcji płatniczej ze wskazaniem
odrębnie kwoty opłaty interchange.
W przypadku udzielenia przez odbiorcę
wcześniejszej i wyraźnej zgody informacje, o których mowa w akapicie
pierwszym, mogą być podawane zbiorczo według marki, aplikacji,
kategorii instrumentu płatniczego oraz stawek opłaty interchange
mającej zastosowanie do danej transakcji.
2.           Umowy między agentami
rozliczeniowymi a odbiorcami mogą zawierać warunek, zgodnie
z którym informacje, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy,
należy dostarczać lub udostępniać okresowo, co najmniej raz
w miesiącu, i w uzgodniony sposób umożliwiający
odbiorcy przechowywanie i odtwarzanie tych informacji w niezmienionej
postaci.
Rozdział IV
Przepisy końcowe
Artykuł 13
Właściwe organy
1.           Państwa
członkowskie wyznaczają właściwe organy, które są
uprawnione do zapewnienia egzekwowania przepisów niniejszego
rozporządzenia oraz które posiadają uprawnienia w zakresie
prowadzenia dochodzeń i egzekwowania prawa.
2.           Państwa członkowskie
mogą wyznaczyć istniejące już organy do działania w
charakterze właściwych organów.
3.           Państwa
członkowskie mogą wyznaczyć różne właściwe
organy.
4.           Państwa
członkowskie powiadamiają Komisję o wyznaczonych
właściwych organach w terminie dwóch miesięcy od daty
wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Państwa
członkowskie niezwłocznie powiadamiają Komisję o wszelkich
późniejszych zmianach dotyczących tych organów.
5.           Wyznaczone właściwe
organy, o których mowa w ust. 1, posiadają odpowiednie zasoby do
wykonywania swoich obowiązków.
6.           Państwa
członkowskie zobowiązują właściwe organy do
skutecznego monitorowania przestrzegania niniejszego rozporządzenia oraz
do podejmowania wszelkich działań koniecznych do zapewnienia takiego
przestrzegania.
7.           Państwa
członkowskie zapewniają, by od decyzji w sprawie wyznaczenia organów,
o których mowa w ust. 1, przysługiwało prawo do
odwołania.
Artykuł 14
Sankcje
1.           Państwa
członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji
nakładanych za naruszenia niniejszego rozporządzenia
i podejmują wszelkie konieczne środki, by zapewnić ich
stosowania. Sankcje te są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2.           Państwa
członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach w terminie
dwóch miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia oraz powiadamiają ją niezwłocznie o
każdej późniejszej zmianie dotyczącej tych przepisów.
Artykuł 15
Rozstrzyganie sporów, pozasądowe procedury wnoszenia skarg i dochodzenia
praw
1.           Państwa
członkowskie ustanawiają odpowiednie i skuteczne pozasądowe
procedury wnoszenia skarg i dochodzenia praw do celów rozstrzygania sporów
między odbiorcami a dostawcami usług płatniczych,
wynikających ze stosowania niniejszego rozporządzenia. Państwa
członkowskie wyznaczają w tym celu istniejące organy lub, w
odpowiednich przypadkach, ustanawiają nowe organy.
2.           Państwa
członkowskie powiadamiają Komisję o tych organach w terminie
dwóch lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Państwa członkowskie niezwłocznie powiadamiają Komisję
o każdej późniejszej zmianie dotyczącej tych organów.
Artykuł 16
Klauzula przeglądowa
Po upływie czterech lat od daty
wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja
przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące
stosowania niniejszego rozporządzenia. W sprawozdaniu Komisji analizuje
się w szczególności adekwatność poziomów opłat
interchange oraz mechanizmów kierunkowania wyboru, takich jak opłaty,
uwzględniając wykorzystanie i koszty różnych sposobów
płatności, a także skalę pojawienia się na rynku
nowych uczestników i technologii.
Artykuł 17
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w
życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku
Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże
w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich
państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego           W
imieniu Rady
Przewodniczący                                             Przewodniczący
[1]               Zob. na przykład przedstawiony w ostatnim czasie
wniosek w sprawie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (COM(2013)
266 final z 8.5.2013).
[2]               http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:319:0001:01:PL:HTML
[3]               Wyrok Sądu z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie T 111/08,
MasterCard i in. przeciwko Komisji, jeszcze nieopublikowany.
[4]               Sprawa
COMP/34.579, MasterCard, decyzja Komisji z dnia 19 grudnia 2007 r.;
http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/34579/34579_1889_2.pdf
[5]                      Art. 80 duńskiej ustawy w sprawie usług płatniczych i
pieniądza elektronicznego, akt skonsolidowany nr 365 z dnia 26 kwietnia 2011
r.; http://www.finanstilsynet.dk/en/Regler-og-praksis/Translated-regulations/~/media/Regler-og-praksis/2012/C_Act365_2011_new.ashx. Przepisy tej ustawy
dotyczą wielostronnych opłat interchange od transakcji
przeprowadzanych osobiście; do zapłaty rocznej opłaty
zobowiązani są akceptanci podzieleni na 8 różnych kategorii
kosztowych, przy czym o wysokości kwot decyduje Ministerstwo Gospodarki.
[6]               https://www.gov.uk/government/consultations/opening-up-uk-payments
[7]               http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52011DC0941:EN:NOT
[8]               http://ec.europa.eu/internal_market/payments/docs/cim/gp_feedback_statement_en.pdf.
[9]               http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0426+0+DOC+XML+V0//PL
[10]             http://ec.europa.eu/internal_market/payments/docs/cim/gp_feedback_statement_en.pdf.
[11]             COM(2013) 266 final.
[12]             Por. ocena skutków, s. 208.
[13]             http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=418&id_article=1895
[14]             http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=418&id_article=1895
[15]             Dz.U. C […] z […], s. […].
[16]             Dz.U. C […] z […], s. […].
[17]             Dyrektywa 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku
wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE
i uchylająca dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. L 319 z 5.12.2007, s. 1).
[18]             Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 924/2009 z dnia 16 września 2009 r.
w sprawie płatności transgranicznych we Wspólnocie oraz
uchylające rozporządzenie (WE) nr 2560/2001 (Dz.U. L 266
z 9.10.2009, s. 11).
[19]             Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 260/2012 z dnia 14 marca 2012 r. ustanawiające wymogi techniczne i
handlowe w odniesieniu do poleceń przelewu i poleceń zapłaty w
euro oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 924/2009 (Dz.U. L 94 z 30.3.2012,
s. 22).
[20]             Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z
dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca
dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i
dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 304 z 22.11.2011,
s. 64).
[21]             We Włoszech, na Węgrzech, w Polsce i
Zjednoczonym Królestwie.
[22]             Dyrektywa 2011/83/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów.