Ważna informacja prawna

|

52007PC0410

Wniosek rozporządzenie Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju  /* COM/2007/0410 końcowy - CNC 2007/0154 */

	[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |Bruksela, dnia 16.7.2007KOM(2007) 410 wersja ostateczna2007/0154 (CNC)WniosekROZPORZĄDZENIE RADYw sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju(przedstawiona przez Komisję)UZASADNIENIEDnia 25 czerwca 2005 r. w Luksemburgu zmieniono Umowę o partnerstwie AKP-UE podpisaną w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. między członkami Grupy Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony.Rada przyjęła i ustanowiła na mocy umowy wewnętrznej z dnia 17 lipca 2006 r. ramy finansowe konieczne do wykonania Umowy o partnerstwie, na lata 2008-2013. Ramy te obejmują zobowiązania na okres 6 lat i rozpoczynające się w dniu 1 stycznia 2008 r. W celu realizacji powyższych ram, umowa wewnętrzna ustanawia 10. Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) i przewiduje w art. 10 ust. 2, że przed wejściem w życie Umowy o partnerstwie AKP-WE powinno zostać przyjęte rozporządzenie finansowe.Celem niniejszego komunikatu Komisji jest przedstawienie wniosku w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR. Zostało ono w możliwie szerokim zakresie dostosowane do przepisów rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich zmienionego dnia 13 grudnia 2006 r. (ogólnego rozporządzenia finansowego), przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki EFR, którego finansowanie odbywa się poza budżetem UE.W odróżnieniu od ogólnego rozporządzenia finansowego rozporządzeniu finansowemu mającemu zastosowanie do EFR nie towarzyszą przepisy wykonawcze. Tym niemniej konieczne było wyjaśnienie niektórych zagadnień, które nie muszą być szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu finansowym. Ponieważ wyjaśnienia te zostały już ujęte w przepisach wykonawczych mających zastosowanie do ogólnego rozporządzenia finansowego, i chcąc uniknąć powtórzeń, Komisja proponuje, aby w razie konieczności niektóre artykuły zawierały bezpośrednie odniesienie do przepisów wykonawczych ogólnego rozporządzenia finansowego.Zgodnie z art. 10 ust. 2 umowy wewnętrznej, Komisja przedkłada wniosek do zatwierdzenia Radzie oraz do zaopiniowania Trybunałowi Obrachunkowemu i Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu.Zasadnicze zmiany w porównaniu z rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do 9. EFR:1. Dostosowanie struktury do ogólnego rozporządzenia finansowego.2. Uproszczenie: nie ma potrzeby powtarzania w rozporządzeniu finansowym przepisów dotyczących wkładów państw członkowskich, które są szczegółowo określone w umowie wewnętrznej. Przepisy, które stanowiłyby odwzorowanie niektórych artykułów ustanowionych w rozporządzeniu (WE, Euratom) 2342/2002 przepisów wykonawczych do ogólnego rozporządzenia finansowego, zastąpiono odniesieniem do stosownych artykułów powyższego rozporządzenia. Ponadto przepisy, które odwzorowują niektóre artykuły ogólnego rozporządzenia finansowego i wymagają dalszych wyjaśnień lub przepisów wykonawczych, uzupełniono odniesieniem do stosownych artykułów rozporządzenia (WE, Euratom) 2342/2002.2007/0154 (CNC)WniosekROZPORZĄDZENIE RADYw sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu RozwojuRADA UNII EUROPEJSKIEJ,uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami Grupy Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r.[1] i zmienioną w Luksemburgu dnia 25 czerwca 2005 r.[2] (zwaną dalej „Umową AKP-WE”),uwzględniając decyzję Rady 2001/822/WE z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich ze Wspólnotą Europejską (zwaną dalej „Decyzją o stowarzyszeniu zamorskim”), [3], zmienioną decyzją Rady 2007/249/WE z dnia 19 marca 2007 r. [4], a zwłaszcza czwarty akapit jej art. 23uwzględniając decyzję nr 1/2006 Rady Ministrów AKP-WE z dnia 2 czerwca 2006 r. określającą wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013 i modyfikującą zmienioną Umowę o partnerstwie AKP–WE[5],uwzględniając umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008–2013 zgodnie z Umową o partnerstwie AKP–WE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu WE[6] (zwaną dalej „umową wewnętrzną”), a w szczególności jej art. 10 ust. 2,uwzględniając wniosek Komisji[7],uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego[8],uwzględniając opinię Europejskiego Banku Inwestycyjnego[9],a także mając na uwadze, co następuje:(1) Niezbędne jest ustalenie szczegółowych zasad płatności wkładów przez państwa członkowskie na rzecz 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju (zwanego dalej „EFR”), ustanowionego na mocy umowy wewnętrznej, oraz zasad przyznawania pomocy finansowej krajom i terytoriom zamorskim, do których stosują się postanowienia czwartej części Traktatu WE (zwanym dalej „KTZ”).(2) Należy ustanowić zasady odnoszące się do postępowania ze wszystkimi saldami pozostałymi z poprzednich EFR, zwłaszcza dotyczące szczegółowych przepisów regulujących przeniesienie ich do 10. EFR, a także zasady mające zastosowanie do ich wykonania lub wpływu ich umorzenia na składki państw członkowskich.(3) Niezbędne jest ustanowienie warunków, na jakich Trybunał Obrachunkowy ma wykonywać swoje uprawnienia w odniesieniu do EFR.(4) Niezbędne jest ustanowienie warunków, na jakich Europejski Bank Inwestycyjny („EBI”) zarządza środkami EFR.(5) Przepisy dotyczące przeprowadzanej przez Trybunał Obrachunkowy kontroli zasobów EFR zarządzanych przez EBI powinny być zgodne z Umową trójstronną zawartą przez Trybunał Obrachunkowy, EBI i Komisję[10], na mocy art. 248 ust. 4 Traktatu.(6) Właściwe jest zapewnienie odpowiedniej, szybkiej i skutecznej realizacji programów i projektów finansowanych na mocy Umowy AKP-WE oraz ustanowienie przejrzystych i łatwych w stosowaniu procedur zarządzania ułatwiających decentralizację zadań i obowiązków.(7) Niezbędne jest ustanowienie szczegółowych zasad, zgodnie z którymi intendent delegowany, ustala w ścisłej współpracy z intendentem krajowym zasady konieczne, by zapewnić właściwą realizacji działań.(8) W niniejszym rozporządzeniu należy w możliwie najszerszym zakresie uwzględnić rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[11] stanowiące podstawę reformy wewnętrznego zarządzania w Komisji, z uwagi na kwestie wydajności i uproszczenia. [12].(9) Wszelkie zmiany w porównaniu z rozporządzeniem finansowym z dnia 27 marca 2003 r. mającym zastosowanie do 9. Europejskiego Funduszu Rozwoju[13] powinny przyczynić się do realizacji celów reform Komisji, poprawić lub zapewnić należyte zarządzanie finansami oraz wzmóc ochronę interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i innymi bezprawnymi działaniami i tym samym zwiększyć legalność i prawidłowość operacji finansowych.(10) Niektóre zmiany w stosunku do rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 9. EFR są, w obliczu zebranych doświadczeń, konieczne dla ułatwienia wykonywania EFR oraz realizacji celów polityki, na których fundusz się zasadza, oraz dostosowania niektórych wymogów dotyczących procedur i dokumentów. Należy przede wszystkim zwiększyć przejrzystość poprzez zapewnienie informacji o beneficjentach funduszy wspólnotowych.(11) Zasada należytego zarządzania finansami, która obowiązuje w przypadku budżetu, powinna umożliwić skuteczną i wydajną wewnętrzną kontrolę realizacji środków EFR.(12) Jeżeli chodzi o środki EFR, państwa członkowskie i inne państwa będące donatorami powinny mieć możliwość wnoszenia doraźnych wkładów finansowych na poczet projektów lub programów zarządzanych przez Komisję.(13) Do EFR powinna mieć zastosowanie zasada specyfikacji.(14) Jeżeli chodzi o metody realizacji środków EFR, należy zmienić strukturę przepisów dotyczących zarządzania scentralizowanego, zdecentralizowanego oraz wspólnego, zawartych w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do 9. EFR, tak aby stała się ona bardziej czytelna, a niektóre wymogi były jaśniej sformułowane . Należy zwłaszcza uprościć wymogi dotyczące wspólnego zarządzania, warunki przekazywania zadań oraz kryteria korzystania z krajowych organów sektora publicznego, co ułatwi korzystanie z nich i umożliwi reakcję na rosnące potrzeby operacyjne.(15) Należy zmodyfikować zakaz przekazywania podmiotom prywatnym zadań w zakresie realizacji, dotyczący zarządzania scentralizowanego, ponieważ warunki tego zakazu okazały się nadmiernie surowe. Komisja powinna mieć możliwość korzystania z usług biura podróży lub organizatora konferencji w celu pośrednictwa w refundacji kosztów ponoszonych przez uczestników konferencji, pod warunkiem podjęcia starań w celu zapewnienia, że prywatna spółka nie posiada swobody decyzyjnej.(16) Jeżeli chodzi o księgowego, należy uściślić jego obowiązki w zakresie zatwierdzania sprawozdania finansowego na podstawie informacji finansowych przedstawianych mu przez intendentów. W tym celu księgowy powinien być upoważniony do sprawdzania informacji otrzymywanych od intendenta delegowanego oraz - w razie konieczności - do wnoszenia zastrzeżeń.(17) Należy uściślić warunki i ograniczenia dotyczące odpowiedzialności finansowej wszystkich podmiotów działających w sferze finansów i wszelkich innych osób zaangażowanych w realizację EFR.(18) Należy uściślić oraz zaostrzyć zasady dotyczące windykacji należnych kwot, aby zapewnić lepszą ochronę interesów finansowych Wspólnot. Należy zwłaszcza sprecyzować warunki nakładania odsetek za zwłokę.(19) Należy wprowadzić przepisy dotyczące terminów przedawnienia roszczeń . Inaczej niż ma to miejsce w przypadku wielu państw członkowskich, Wspólnoty nie obowiązuje termin przedawnienia, zgodnie z którym roszczenia finansowe wygasają po upływie określonego czasu. Podobnie Wspólnota nie jest ograniczona terminem przedawnienia w przypadku dochodzenia swoich roszczeń od osób trzecich. Wprowadzenie takich terminów przedawnienia powinno być zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami.(20) Zgodnie z ogólnym rozporządzeniem finansowym i dyrektywą 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi[14] należy wyjaśnić zasady wykluczania z udziału w procedurach udzielania zamówień publicznych. Należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie pomiędzy wykluczeniem obowiązkowym i wykluczeniem wynikającym z kary administracyjnej. Ponadto z uwagi na kwestie pewności prawnej i proporcjonalności należy określić maksymalny okres wykluczenia. Można ustanowić wyjątek od zasad wykluczania odnoszący się do zakupu zasobów na szczególnie korzystnych warunkach od dostawcy, który ostatecznie kończy działalność gospodarczą, syndyków lub likwidatorów masy upadłościowej, w przypadku układu z wierzycielami lub podobnej procedury na mocy prawa krajowego.(21) Należy zezwolić Komisji na korzystanie z centralnej bazy danych o kandydatach lub oferentach, którzy znajdują się w sytuacji wykluczenia, ustanowionej na mocy rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, w odniesieniu do EFR.(22) W odniesieniu do dotacji konieczne jest wprowadzenie uściśleń w art. 103 zwłaszcza w odniesieniu do zakresu dotacji. Aby usprawnić zarządzenie dotacjami i uprościć procedury, powinna istnieć możliwość udzielania dotacji na mocy decyzji instytucji lub na mocy pisemnej umowy z beneficjentem oraz, oprócz tradycyjnego systemu zwracania faktycznie poniesionych kosztów, dopuszczenia możliwości płatności ryczałtowych i finansowanych poprzez stawki ryczałtowe. Należy również zwiększyć proporcjonalność wymogów dotyczących kontroli i gwarancji w stosunku do istniejącego w danym przypadku ryzyka finansowego.(23) Sprawdził się przepis, zgodnie z którym dotacje przyznawane są w oparciu o ogłoszenie zaproszenia do składania ofert. Z doświadczenia wynika jednak, że w niektórych sytuacjach, charakter środka nie umożliwia swobody wyboru przy selekcji beneficjentów. Należałoby zatem uwzględnić możliwość zaistnienia takiej wyjątkowej sytuacji.(24) W przypadku dotacji na koszty operacyjne zasada, zgodnie z którą stosowna umowa nie może być podpisana później niż w ciągu czterech miesięcy po rozpoczęciu roku budżetowego przez beneficjenta, okazała się zbyt mało elastyczna. Dlatego też termin należy przedłużyć do 6 miesięcy.(25) Choć dotacje nadal będą udzielane na podstawie kryteriów wyboru i przyznawania dotacji, to jednak w praktyce nie ma konieczności, aby kryteria te były każdorazowo poddawane ocenie przez komitet. Należy umożliwić korzystanie z innych, bardziej elastycznych środków oceny kryteriów wyboru.(26) Dla jasności należy uprościć zasadę dotyczącą stosowania wymogów w zakresie udzielania zamówień publicznych przez beneficjentów dotacji. Oprócz tego należy wprowadzić wyraźny zapis uwzględniający przypadek, w którym w celu wykonania środka niezbędne jest udzielenie wsparcia finansowego osobom trzecim.PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:CZĘŚĆ PIERWSZA PRZEPISY PODSTAWOWETYTUŁ I PRZEDMIOT I ZAKRESArtykuł 1Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady regulujące ustanawianie i finansową realizację środków 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) oraz prezentację i kontrolę sprawozdań finansowych.Artykuł 21. Komisja podejmuje obowiązki Wspólnoty określone w art. 57 Umowy AKP-WE oraz w Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.W tym celu Komisja podejmuje się realizacji finansowej działań przeprowadzanych przy pomocy środków EFR, przydzielonych w formie pomocy bezzwrotnej, wyłączając dotacje na spłatę oprocentowania, oraz dokonuje płatności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.2. W celu stosowania niniejszego rozporządzenia, Komisja działa na własną odpowiedzialność i w granicach przydzielonych środków.Artykuł 3EBI, działając w imieniu Wspólnoty, zarządza instrumentem inwestycyjnym, a także dotacjami na spłatę oprocentowania oraz prowadzi działania w jego ramach, zgodnie z zasadami określonymi w części drugiej. W tym kontekście EBI działa w imieniu i na ryzyko Wspólnoty.EBI podejmuje się finansowej realizacji działań przeprowadzanych przy pomocy pożyczek z jego środków własnych, w stosownych przypadkach połączonych z dotacjami na spłatę oprocentowania pozyskiwanymi ze środków EFR na dotacje.Artykuł 4Przepisy niniejszej części i przepisy części trzeciej stosuje się wyłącznie do realizacji finansowej środków EFR zarządzanych przez Komisję. Przepisów tych nie można interpretować jako stanowiących podstawę do jakichkolwiek zobowiązań po stronie Komisji w odniesieniu do realizacji finansowej środków EFR, zarządzanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI).Artykuł 51. Jeżeli nie wskazano inaczej, zawarte w niniejszym rozporządzeniu odniesienia do państw AKP uznaje się również za odniesienia do organów lub przedstawicieli określonych w art. 13 i 14 załącznika IV do Umowy AKP-WE, które państwa te mogą należycie upoważnić do wykonywania ich obowiązków w ramach powyższej Umowy.2. Rok budżetowy zaczyna się dnia 1 stycznia, a kończy dnia 31 grudnia.TYTUŁ II ZASADY FINANSOWEArtykuł 6Środki EFR ustanawiane i realizowane są zgodnie z następującymi zasadami, określonymi w niniejszym rozporządzeniu:a) rzetelności finansowej,b) jednostki rozliczeniowej,c) specyfikacji,d) należytego zarządzania finansami,e) przejrzystości.ROZDZIAŁ 1 ZASADA RZETELNOŚCI FINASOWEJArtykuł 71. Dochody mogą być realizowane, a wydatki wykonywane, jedynie jeśli są one ujęte w środkach EFR.2. Nie można ani zaciągać ani zatwierdzać jakichkolwiek wydatków przekraczających środki.3. Odsetki uzyskiwane ze środków będących własnością EFR są ujmowane jako dochody EFR.Artykuł 81. Odsetki narosłe z tytułu kwot prefinansowania przypisywane są do danego programu lub działania i odejmowane od płatności salda kwot należnych beneficjentowi.2. Odsetki nie są należne Wspólnotom Europejskim w przypadku:a) prefinansowania niestanowiącego znaczącej kwoty;b) prefinansowania wypłacanego na mocy zamówienia publicznego w rozumieniu art. 91;c) zaliczek wypłacanych członkom i pracownikom instytucji zgodnie z regulaminem pracowniczym urzędników Wspólnot Europejskich oraz warunkami zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich, zwanym dalej „regulaminem pracowniczym”;d) prefinansowania wypłacanego w ramach wspólnego zarządzania, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 3.3. Do wykonania ust. 1 i 2 stosuje się art. 3, 4 i 4a rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.ROZDZIAŁ 2 ZASADA JEDNOSTKI ROZLICZENIOWEJArtykuł 9Środki EFR ustanawia i realizuje się w euro, a sprawozdania finansowe są również przedstawiane w euro.Do celów zarządzania środkami finansowymi, określonego w art. 39, księgowy może jednak przeprowadzać operacje w euro lub w innych walutach.ROZDZIAŁ 3 ZASADA SPECYFIKACJIArtykuł 10Środki EFR są przeznaczone na poszczególne cele zgodnie z głównymi instrumentami współpracy, opisanymi w protokole finansowym Umowy AKP-WE i w Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.W odniesieniu do państw AKP instrumenty te zostały ustanowione w protokole finansowym określonym w załączniku I do Umowy AKP-WE. Przeznaczenie środków jest również oparte na przepisach umowy wewnętrznej i uwzględnia środki zarezerwowane na wydatki wsparcia związane z programowaniem i realizacją, na mocy jej art. 6.W odniesieniu do KTZ instrumenty te zostały ustanowione w załączniku II A bis do Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim. Przeznaczenie tych środków uwzględnia nieprzyznaną rezerwę przewidzianą w art. 3 ust. 4 tego załącznika oraz środki zarezerwowane na środki w zakresie badań i pomocy technicznej, na mocy jego art. 1 ust. 1 lit. c).ROZDZIAŁ 4 ZASADA NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMIArtykuł 111. Środki EFR są wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, to znaczy zgodnie z zasadami gospodarności, wydajności i skuteczności.2. Zasada gospodarności wymaga, aby środki wykorzystywane w celu umożliwienia prowadzenia działalności były udostępniane w odpowiednim czasie, we właściwej ilości i jakości oraz po najlepszej cenie.Zasada wydajności związana jest z optymalną zależnością pomiędzy poniesionymi nakładami a osiągniętym wynikiem.Zasada skuteczności związana jest z osiąganiem poszczególnych celów oraz z uzyskaniem zamierzonych wyników.3. Określa się cele, które są sprecyzowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie. Osiąganie tych celów monitorowane jest za pomocą wskaźników realizacji.Artykuł 12W celu usprawnienia procedury podejmowania decyzji przeprowadza się następujące oceny:a) wykorzystanie środków ERF poprzedza ocena ex ante działań, które mają zostać podjęteb) działania poddawane są ocenie ex post w celu zapewnienia, że zamierzone wyniki uzasadniają wykorzystane środki.Artykuł 131. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami środki EFR realizowane są przy zapewnieniu skutecznej i wydajnej kontroli wewnętrznej, dostosowanej do danej metody zarządzania.2. Do celów związanych z realizacją środków EFR kontrolę wewnętrzną definiuje się jako proces stosowany na wszystkich szczeblach zarządzania, który ma zapewnić uzasadnioną pewność w zakresie realizacji następujących celów:a) skuteczności, wydajności i gospodarności działań;b) wiarygodności sprawozdawczości;c) ochrony aktywów i informacji;d) zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz ich wykrywania;e) odpowiednie zarządzanie ryzykiem w zakresie legalności i prawidłowości podstawowych transakcji, uwzględniając wieloletni charakter programów oraz rodzaj danych płatności.ROZDZIAŁ 5 ZASADA PRZEJRZYSTOŚCIArtykuł 141. Środki EFR są ustanawiane i realizowane, a sprawozdania finansowe przedstawiane zgodnie z zasadą przejrzystości.2. Roczne zestawienie zobowiązań i płatności przedstawiane na podstawie art. 7 umowy wewnętrznej oraz sprawozdanie finansowe EFR, określone w art. 118 niniejszego rozporządzenia, są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .3. Komisja w należyty sposób udostępnia posiadane informacje na temat beneficjentów funduszy pochodzących z EFR, w czasie realizacji środków EFR w ramach zarządzania scentralizowanego oraz prowadzonego bezpośrednio przez jej służby, jak również informacje na temat beneficjentów funduszy zapewnianych przez podmioty, którym powierzono zadania w zakresie realizacji finansowej przy pomocy innych metod zarządzania.Przy udostępnianiu tych informacji dochowuje się wymogów poufności, zwłaszcza dotyczących ochrony danych osobowych określonych w dyrektywie 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych oraz rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2001 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych oraz wymogi bezpieczeństwa, przy uwzględnieniu specyfiki każdej metody zarządzania, o której mowa w art. 20.TYTUŁ III ŚRODKI ORAZ WKŁADY PAŃSTW CZŁONKOWSKICHROZDZIAŁ 1 SKŁAD ŚRODKÓW EFRArtykuł 15Środki EFR składają się z kwot ustanowionych w art. 1 umowy wewnętrznej.Artykuł 16Komisja może zarządzać wkładami finansowymi państw członkowskich oraz innych państw donatorów, w imieniu tych państw, w tym w obu przypadkach również ich organów publicznych i parapublicznych, bądź wkładami organizacji międzynarodowych wnoszonymi na rzecz niektórych projektów lub programów finansowanych w ramach EFR na podstawie właściwego aktu podstawowego.TYTUŁ IV REALIZACJA ŚRODKÓW EFRROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNEArtykuł 17Komisja może, w ramach swoich służb, przekazać swoje uprawnienia w zakresie realizacji środków EFR, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu i zgodnie z obowiązującymi w niej zasadami wewnętrznymi oraz w granicach ustanowionych przez Komisję w dokumencie przekazania uprawnień. Osoby upoważnione w ten sposób mogą działać jedynie w granicach wyraźnie przyznanych im uprawnień.Artykuł 181. Wszystkim podmiotom działającym w sferze finansów oraz wszystkim innym osobom zaangażowanym w realizację, zarządzanie, audyt lub kontrolę środków EFR zakazuje się podejmowania jakichkolwiek działań, które mogą spowodować powstanie konfliktu ich interesów z interesami Wspólnoty. W przypadku zaistnienia konfliktu interesów dana osoba odstępuje od takich działań i przekazuje sprawę właściwemu organowi.2. Konflikt interesów zachodzi wówczas, gdy bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji podmiotu działającego w sferze finansów lub innej osoby, określonych w ust. 1, jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub krajowe, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z beneficjentem.Artykuł 19Do celów niniejszego tytułu pojęcie „pracownicy” odnosi się do osób, do których ma zastosowanie Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich (zwany dalej „regulaminem pracowniczym”).ROZDZIAŁ 2 METODY REALIZACJISEKCJA 1 POSTANOWIENIA OGÓLNEArtykuł 20Komisja realizuje środki EFR zgodnie z przepisami określonymi w art. 21-29 za pomocą którejkolwiek z poniższych metod:(1) poprzez zarządzanie zdecentralizowane;(2) poprzez zarządzanie scentralizowane;(3) poprzez wspólne zarządzanie z organizacjami międzynarodowymi.SEKCJA 2 ZARZąDZANIE ZDECENTRALIZOWANEArtykuł 21Co do zasady Komisja podejmuje się realizacji finansowej środków EFR za pomocą jednej z poniższych metod:a) poprzez zarządzanie zdecentralizowane z państwami AKP, zgodnie z warunkami określonymi w Umowie AKP-WE oraz stosując podział obowiązków przewidziany w art. 57 tej Umowy oraz w art. 34, 35, i 36 jej załącznika IV;b) poprzez zarządzanie zdecentralizowane z KTZ zgodnie z warunkami wymienionymi w Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz w środkach wdrażających tę decyzję.Artykuł 221. W kontekście zarządzania zdecentralizowanego Komisja podejmuje finansową realizację środków EFR zgodnie ze szczegółowymi zasadami ustanowionymi w ust. 2, 3 i 4 bez uszczerbku dla przekazywania pozostałych zadań organom określonym w art. 25 ust. 3.2. Państwa AKP lub KTZ będące beneficjentami:a) prowadzą regularne kontrole, aby zapewnić, że działania, które mają być finansowane ze środków EFR, są realizowane prawidłowo;b) podejmują właściwe środki, aby zapobiec nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, oraz w razie konieczności podejmują kroki prawne w celu odzyskania nieprawidłowo wypłaconych środków.3. W celu zapewnienia, że środki wykorzystywane są zgodnie ze stosowanymi przepisami i w granicach powierzonych jej uprawnień, Komisja stosuje procedury rozliczeń lub mechanizmy korekty finansowej umożliwiające jej wywiązanie się z obowiązków wynikających z Umowy AKP-WE, w szczególności z art. 34 ust. 1 jej załącznika IV, oraz z Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, w szczególności z jej art. 20 i 32.4. Państwa trzecie, na które przeniesione zostały zadania wykonawcze, zapewniają zgodnie z art. 14 ust. 3 właściwą roczną publikację ex post informacji o beneficjentach funduszy pochodzących z EFR.Artykuł 23Realizacja przez państwa AKP i KTZ działań finansowanych ze środków EFR podlega kontroli Komisji.Kontrola ta może być przeprowadzona po uzyskaniu uprzedniej zgody, na zasadach kontroli ex post, lub procedury połączonej, zgodnie z przepisami Umowy AKP-WE, Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz środkami wdrażającymi tę decyzję.Artykuł 24W zależności od stopnia decentralizacji przewidzianego w Umowie AKP-WE, Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz środkach wdrażających tę decyzję, Komisja zachęca beneficjentów – państwa AKP i KTZ – podczas wykonywania uprawnień powierzonych im na mocy Umowy AKP-WE i na mocy Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, do przestrzegania zasady należytego zarządzania finansami, określonej w art. 11, w szczególności do stopniowego stosowania następujących kryteriów:a) przejrzystych, niedyskryminujących i zapobiegających wszelkim konfliktom interesów procedur udzielania zamówień publicznych oraz procedur przyznawania dotacji;b) skuteczny i wydajny system wewnętrznej kontroli operacji zarządzania, zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków intendenta i księgowego lub ich odpowiedników;c) system rachunkowości, który umożliwia weryfikację właściwego wykorzystania środków EFR oraz wykazywanie wykorzystania środków w sprawozdaniu EFR;d) niezależnej kontroli zewnętrznej prowadzonej przez krajową instytucję odpowiedzialną za niezależną kontrolę zewnętrzną;e) w przypadku działań w ramach bezpośredniego zarządu własnego, o którym mowa w art. 101 ust. 2, odpowiednich przepisów dotyczących zarządzania i kontroli rachunków zaliczkowych oraz określenie obowiązków miejscowego dysponenta zaliczek i miejscowego księgowego.Do celów stosowania akapitu pierwszego, Komisja, w porozumieniu z będącymi beneficjentami państwami AKP i KTZ, wprowadza stosowne przepisy do umów w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3.SEKCJA 3 ZARZąDZANIE SCENTRALIZOWANEArtykuł 251. W przypadku gdy Komisja realizuje środki EFR poprzez zarządzanie scentralizowane, zadania dotyczące realizacji wykonywane są bezpośrednio przez jej służby lub pośrednio zgodnie z ust. 2–4 niniejszego artykułu oraz z przepisami art. 26-29.Zgodnie z ust. 2–4 niniejszego artykułu oraz przepisami art. 27-29, pośrednia realizacja ma również zastosowanie w przypadku przekazywania pozostałych zadań organom, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, w przypadku zarządzania zdecentralizowanego.2. Komisja nie może powierzyć stronom trzecim swoich uprawnień wykonawczych, które posiada na mocy Umowy AKP-WE lub Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, w przypadku gdy uprawnienia te zawierają szeroki zakres swobody decyzyjnej pozwalający na dokonywanie wyborów politycznych. Przekazane zadania wykonawcze muszą być jasno określone i w pełni nadzorowane pod kątem ich wykorzystania.Przekazanie zadań w zakresie realizacji finansowej musi być zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami oraz zapewniać przestrzeganie zasady widoczności działań wspólnotowych. Zadania w zakresie realizacji powierzone w ten sposób nie mogą prowadzić do konfliktu interesów.3. W granicach ustanowionych w ust. 2 Komisja może powierzyć zadania władzy publicznej, w szczególności zadania w zakresie realizacji finansowej, następującym podmiotom:a) agencjom wykonawczym ustanowionym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003[15];b) krajowym podmiotom sektora publicznego lub podmiotom prawa prywatnego, pełniącym misję służby publicznej i posiadającym odpowiednie gwarancje finansowe w celu realizacji zadań im powierzonych.Komisja co roku informuje Radę o takich przypadkach, agencjach i podmiotach. Przedstawia ona odpowiednie uzasadnienie wykorzystania agencji krajowych.4. Za realizację odpowiednich środków EFR przez agencję opisaną w ust. 3 lit. a) odpowiada dyrektor tej agencji.5. Jeżeli agencje i podmioty opisane w ust. 3 wykonują zadania w zakresie realizacji, prowadzą one regularne kontrole w celu zapewnienia właściwego wykonania działań, które mają być finansowane ze środków EFR.Powyższe agencje i podmioty podejmują właściwe działania zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz, w razie konieczności, podejmują kroki prawne w celu odzyskania niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków.Artykuł 26W przypadku gdy Komisja realizuje środki EFR zgodnie z zasadą scentralizowanego zarządzania pośredniego, przede wszystkim musi ona uzyskać dowody, że w podmiotach, którym powierza realizację, istnieją i prawidłowo działają:a) przejrzyste, niedyskryminujące procedury udzielania zamówień publicznych i procedury przyznawania dotacji, które wykluczają wszelkie konflikty interesów oraz są zgodne z przepisami tytułów V i VII;b) skuteczny i wydajny system wewnętrznej kontroli operacji zarządzania zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków intendenta i księgowego lub ich odpowiedników;c) system księgowy, który umożliwia weryfikację właściwego wykorzystania środków EFR oraz wykazywanie wykorzystania środków w sprawozdaniu EFR;d) niezależna kontrola zewnętrzna;e) publiczny dostęp do informacji na poziomie przewidzianym w rozporządzeniach wspólnotowych;f) właściwa roczna publikacja ex post informacji o beneficjentach funduszy EFR, zgodnie z art. 14 ust. 3.Komisja może uznać, że systemy kontroli ksiąg rachunkowych, rachunkowości, udzielania zamówień publicznych i przyznawania dotacji, stosowane w agencjach i podmiotach, o których mowa w art. 25 ust. 3, są równoważne z jej własnymi systemami i należycie uwzględniają normy przyjęte w skali międzynarodowej.Artykuł 27Komisja zapewnia nadzór, ocenę i kontrolę realizacji powierzonych zadań. Przy przeprowadzaniu kontroli z wykorzystaniem swoich własnych systemów Komisja uwzględnia równoważność systemów kontroli.Artykuł 28Komisja nie może powierzyć środków realizacji funduszy pochodzących ze środków EFR, takich jak płatności i windykacja należności, zewnętrznym jednostkom lub podmiotom sektora prywatnego, z wyjątkiem podmiotów określonych w art. 25 ust. 3 akapit pierwszy lit. b) lub w szczególnych przypadkach, gdy płatności mają zostać przekazane beneficjentom wyznaczonym przez Komisję na warunkach i w kwotach ustalonych przez Komisję, zaś jednostka bądź podmiot dokonujący płatności nie posiada swobody decyzyjnej.Zadania, które można powierzyć w ramach umowy zewnętrznym podmiotom lub jednostkom sektora prywatnego innym niż te określone w ust. 25 akapit pierwszy lit. b), to zadania z wymagające specjalistycznej wiedzy technicznej oraz zadania administracyjne, przygotowawcze lub pomocnicze, nieobejmujące ani sprawowania władzy publicznej ani wykorzystywania swobody decyzyjnej.SEKCJA 4 WSPÓLNE ZARZąDZANIE Z ORGANIZACJAMI MIęDZYNARODOWYMIArtykuł 291. Jeśli Komisja realizuje środki EFR poprzez zarządzanie wspólne, niektóre zadania realizacyjne powierzane są organizacjom międzynarodowym w następujących przypadkach:a) gdy Komisja i organizacje międzynarodowe związane są długoterminową umową ramową regulującą finansowe i administracyjne zasady ich współpracy;b) gdy Komisja i organizacja międzynarodowa pracują nad wspólnym projektem bądź programem;c) gdy fundusze kilku donatorów tworzą wspólną pulę i nie są przeznaczone na poszczególne pozycje bądź kategorie wydatków, to znaczy w przypadku działań finansowanych przez wielu donatorów.Organizacje te w swojej rachunkowości, kontroli ksiąg rachunkowych, procedurach kontroli wewnętrznej i udzielania zamówień publicznych stosują normy zapewniające gwarancje równoważne z normami przyjętymi w skali międzynarodowej.2. Realizacja działań finansowanych ze środków EFR przez organizacje międzynarodowe podlega kontroli Komisji. Taka kontrola jest wykonywana po uzyskaniu uprzedniej zgody, na zasadach kontroli ex post lub procedury połączonej.3. Indywidualne umowy na przyznawanie pomocy finansowej podpisywane z organizacjami międzynarodowymi, zawierają szczegółowe przepisy dotyczące wykonania zadań powierzonych tym organizacjom międzynarodowym.4. Organizacje międzynarodowe, na które przeniesione zostały zadania wykonawcze, zapewniają zgodnie z art. 14 ust. 3 właściwą roczną publikację ex post informacji o beneficjentach funduszy pochodzących z EFR.ROZDZIAŁ 3 PODMIOTY DZIAŁAJĄCE W SFERZE FINANSÓWArtykuł 30Komisja zapewnia każdemu podmiotowi działającemu w sferze finansów środki niezbędne do wykonywania jego obowiązków oraz dokument opisujący szczegółowo jego zadania, prawa i obowiązki.SEKCJA 1 ZASADA ROZDZIELENIA OBOWIąZKÓWArtykuł 31Obowiązki intendenta i księgowego są rozdzielone i nie podlegają łączeniu.SEKCJA 2 INTENDENTArtykuł 321. W kontekście finansowej realizacji działań określonych w art. 2 Komisja pełni obowiązki intendenta.2. Komisja wyznacza pracowników odpowiedniego szczebla, którym przekazuje obowiązki intendenta, oraz określa zakres przekazywanych uprawnień i przysługującą tym osobom możliwość w zakresie subdelegowania tych uprawnień.3. Uprawnienia intendenta podlegają przekazaniu lub subdelegacji wyłącznie na pracowników.4. Intendenci delegowani lub subdelegowani mogą działać wyłącznie w granicach ustanowionych w dokumencie przekazania uprawnień lub subdelegacji. Właściwemu intendentowi delegowanemu lub subdelegowanemu w wykonywaniu jego zadań, szczególnie niektórych działań wymaganych przy realizacji środków EFR i prezentacji sprawozdań finansowych, może pomagać jeden lub więcej upoważnionych pracowników, działających na odpowiedzialność wspomnianego powyżej intendenta.Artykuł 33Intendent jest odpowiedzialny za:a) realizację dochodów i wydatków zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami;b) zapewnianie przestrzegania wymogów legalności i prawidłowości.Artykuł 341. W celu realizacji wydatków intendent delegowany lub subdelegowany zaciąga zobowiązania finansowe i w stosownych przypadkach prawne, sprawdza prawidłowość wydatków i zatwierdza płatności oraz podejmuje działania wstępne odnoszące się do realizacji środków EFR.2. Na realizację dochodów składa się opracowanie prognoz należności, ustalenie należności do pobrania i wystawianie zleceń windykacji. Obejmuje to w stosownych przypadkach również rezygnację z ustalonych należności.Artykuł 35Z wyjątkiem przypadków zarządzania scentralizowanego działania odnoszące się do realizacji programów lub projektów są prowadzone przez intendenta krajowego lub regionalnego, zgodnie z definicją zawartą w art. 35 załącznika IV do Umowy AKP-WE oraz w środkach wdrażających Decyzję o stowarzyszeniu zamorskim, w ścisłej współpracy z Komisją, zgodnie z art. 34, 35 i 36 załącznika IV do Umowy AKP-WE.Artykuł 36W przypadku gdy intendent delegowany stwierdza problemy w realizacji procedur odnoszących się do zarządzania środkami EFR, w powiązaniu z intendentem krajowym lub regionalnym nawiązuje wszystkie niezbędne kontakty, aby zaradzić sytuacji i podjąć wszystkie niezbędne kroki.W przypadkach gdy intendent krajowy lub regionalny nie wykonuje lub nie jest w stanie wykonywać spoczywających na nim obowiązków w wynikających z Umowy AKP-WE, intendent delegowany może czasowo go zastąpić, a Komisja w takim przypadku może otrzymać ze środków przyznanych danemu państwu AKP rekompensatę finansową za dodatkowe obciążenie administracyjne.Artykuł 371. Zgodnie z minimalnymi normami przyjętymi przez Komisję, oraz należycie uwzględniając zagrożenia związane ze środowiskiem zarządzania i charakterem finansowanych działań, intendent delegowany wprowadza w życie strukturę organizacyjną i wewnętrzne procedury zarządzania i kontroli, dostosowane do wykonywania swoich obowiązków, w stosownych przypadkach wraz z oceną ex post.2. Przed zatwierdzeniem operacji aspekty operacyjne i finansowe są weryfikowane przez pracowników, którzy nie inicjowali danej operacji. Rozpoczęcie operacji oraz ich weryfikacja ex ante i ex post stanowią odrębne funkcje.3. Wszyscy pracownicy odpowiedzialni za kontrolę zarządzania operacjami finansowymi mają niezbędne umiejętności zawodowe. Przestrzegają oni norm kodeksu postępowania zawodowego ustanowionego przez Komisję.4. Jakikolwiek pracownik, zaangażowany w zarządzanie finansami i kontrolę transakcji, który uzna, że decyzja, którą jego przełożony karze mu wykonać lub na którą karze mu przystać, jest nieprawidłowa lub sprzeczna z zasadami należytego zarządzania finansami lub zasadami zawodowymi, które ma stosować, powiadamia na piśmie intendenta delegowanego, a jeżeli intendent ten nie podejmie działań – zespół, o którym mowa w art. 54 ust. 3.W przypadku jakichkolwiek nadużyć finansowych, korupcji, lub innych działań niezgodnych z prawem, które mogą zaszkodzić interesom Wspólnoty, pracownik powiadamia władze i organy wskazane w mających zastosowanie przepisach.Artykuł 38Intendent delegowany składa Komisji sprawozdanie z wykonania swoich obowiązków w postaci rocznego sprawozdania z działalności wraz z informacjami dotyczącymi finansów i zarządzania wraz z deklaracją wiarygodności w której poświadcza, że informacje zawarte w sprawozdaniu są prawidłowe i rzetelne, z wyjątkiem przypadków, których dotyczyć mogą ewentualne zastrzeżenia w zakresie określonych obszarów dochodów i wydatków.Sprawozdanie to wykazuje wyniki działalności poprzez odniesienie do ustalonych celów, zagrożeń związanych z działalnością, wykorzystania zapewnionych zasobów oraz wydajności i skuteczności systemu kontroli wewnętrznej. Audytor wewnętrzny bierze pod uwagę sprawozdanie roczne i wszelkie inne uzyskane informacje. Najpóźniej do dnia 15 czerwca każdego roku Komisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie podsumowanie rocznego sprawozdania z działalności za poprzedni rok.SEKCJA 3 KSIęGOWYArtykuł 391. Komisja powołuje księgowego, który jest odpowiedzialny za:a) właściwe wykonywanie płatności, realizację dochodu i windykację kwot określonych jako należne;b) przygotowanie i prezentację sprawozdań finansowych zgodnie z tytułem VIII;c) prowadzenie rachunków dla:(i) przydziałów środków, o których mowa w art. 15, z wyjątkiem tych dla instrumentu inwestycyjnego oraz dotacji na spłatę oprocentowania;(ii) zobowiązań, o których mowa w art. 70;(iii) płatności, dochodów i zadłużenia;d) określenie, zgodnie z tytułem VIII, zasad i metod rachunkowości oraz planu kont;e) określanie i sprawdzenie prawidłowości systemów rachunkowości i w miarę potrzeb stwierdzaniu prawidłowości systemów ustanowionych przez intendenta delegowanego w celu dostarczenia i potwierdzenia informacji księgowych;f) zarządzenie środkami finansowymi i wzywanie państw członkowskich do wnoszenia wkładów.Księgowy jest upoważniony do kontroli przestrzegania kryteriów stwierdzenia prawidłowości określonych w ust. 1 lit. e).2. Księgowy otrzymuje od intendenta pełniącego obowiązki przez delegację oraz od EBI wszystkie informacje, których wiarygodność została przez nich z osobna zagwarantowana, konieczne do opracowania sprawozdania finansowego, prawidłowo ukazującego realizację finansową środków EFR.Artykuł 401 Sprawozdanie finansowe, zanim zostanie przyjęte przez Komisję, podpisywane jest przez księgowego, który tym samym zaświadcza, że ma on pewność, że sprawozdanie przedstawia prawidłowy i rzetelny obraz sytuacji finansowej EFR.W tym celu księgowy upewnia się, że:a) sprawozdanie finansowe zostało przygotowane zgodnie z zasadami i metodami rachunkowości oraz systemami rachunkowości ustanowionymi w ramach jego odpowiedzialności, jak określono w niniejszym rozporządzeniu, dla sprawozdań finansowych EFR;b) wszystkie dochody i wydatki zostały ujęte w sprawozdaniu finansowym.Intendent delegowany przekazuje wszelkie informacje niezbędne księgowemu do prawidłowego wypełniania jego obowiązków.Intendenci zawsze ponoszą pełną odpowiedzialność za właściwe wykorzystanie zarządzanych przez nich funduszy, jak również za zgodność z prawem i prawidłowość kontrolowanych przez nich wydatków.Artykuł 41Księgowy jest upoważniony do sprawdzania otrzymanych informacji, jak również do przeprowadzania wszelkich innych kontroli, które uzna za niezbędne przed podpisaniem sprawozdań finansowych. Jeśli zaistnieje taka konieczność, księgowy zgłasza zastrzeżenia, szczegółowo wyjaśniając charakter i zakres tych zastrzeżeń.Artykuł 42Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszego rozporządzenia, jedynie księgowy jest upoważniony do zarządzania środkami pieniężnymi i ich odpowiednikami. Jest on odpowiedzialny za ich bezpieczne przechowywanie.Artykuł 43Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszego rozporządzenia jedynie księgowy może przy wykonywaniu swoich obowiązków przekazać niektóre zadania podwładnym pracownikom.Dokument przekazywania zadań określa zadania powierzone danym osobom.SEKCJA 4 AGENT ROZLICZENIOWYArtykuł 441. W celu dokonania płatności, przewidzianych w art. 37 ust. 1 i 4 załącznika IV do Umowy AKP-WE lub w środkach wdrażających Decyzję o stowarzyszeniu zamorskim, dla płatności w walutach krajowych państw AKP lub walutach lokalnych KTZ księgowy w stosownych przypadkach otwiera rachunki w instytucjach finansowych państw AKP i KTZ, a dla płatności w euro i innych walutach – w instytucjach finansowych państw członkowskich.2. Te instytucje finansowe, które pełnią rolę agentów rozliczeniowych, dokonują płatności na polecenie księgowego.3. Zgodnie z art. 37 ust. 2 załącznika IV do Umowy AKP-WE lokaty na rachunkach instytucji finansowych państw AKP i KTZ nie przynoszą odsetek, a te ostatnie nie otrzymują wynagrodzenia za swoje usługi.Zgodnie z art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej lokaty na rachunkach instytucji finansowych państw członkowskich przynoszą odsetki, a odsetki te są dopisywane do salda jednego z rachunków przewidzianych we wspomnianym artykule.Artykuł 45Stosunki między Komisją a agentami rozliczeniowymi, o których mowa w art. 37 załącznika IV do Umowy AKP-WE lub w środkach wdrażających Decyzję o stowarzyszeniu zamorskim, są przedmiotem umów. Po podpisaniu kopie umów są przesyłane do celów informacyjnych do Trybunału Obrachunkowego.Artykuł 461. Komisja przekazuje ze specjalnego rachunku otwartego na podstawie art. 59 ust. 3 kwoty potrzebne do uzupełnienia rachunków otwartych w jej imieniu zgodnie z art. 44. Takie przekazy są dokonywane w oparciu o potrzeby pieniężne wynikające z projektów i programów.2. Komisja dokłada wszelkich starań w celu dokonywania wypłat z rachunków specjalnych wymienionych w pierwszym akapicie art. 59 ust. 3, w taki sposób, aby rozkład jej aktywów na tych rachunkach był proporcjonalny do wkładów poszczególnych państw członkowskich do EFR.Artykuł 47Podpisy urzędników Komisji upoważnionych do prowadzenia czynności związanych z rachunkami EFR zostają złożone w bankach, których to dotyczy, w momencie otwierania rachunków lub w przypadku urzędników upoważnionych później w momencie ich wyznaczenia.SEKCJA 5 ADMINISTRATOR PłATNOśCIArtykuł 481. W celu dokonania płatności przewidzianych w art. 44 księgowy wyznacza administratora płatności, który dokonuje płatności miejscowych za pośrednictwem rachunku agenta rozliczeniowego.2. Administratorzy płatności wybierani są spośród urzędników, a w razie potrzeby i wyłącznie w należycie uzasadnionych przypadkach spośród innych pracowników.Artykuł 491. Administrator płatności wyznaczany jest na mocy decyzji księgowego, wydanej na należycie uzasadniony wniosek właściwego intendenta. Decyzja ta określa odpowiednie obowiązki i zobowiązania administratora płatności i intendenta.Określa ona co najmniej:a) częstotliwość i procedurę przedstawiania dokumentów towarzyszących;b) procedurę uzupełniania rachunku agenta rozliczeniowego;c) okres ważności upoważnienia przyznanego administratorowi płatności przez księgowego;d) tożsamość wyznaczonego administratora płatności.Zmiana decyzji, o której mowa w ustępie pierwszym, również odbywa się na mocy decyzji księgowego, wydanej na należycie uzasadniony wniosek właściwego intendenta.2. Administrator płatności może, na polecenie księgowego, wykonywać należycie zatwierdzone płatności na rzecz osób trzecich, w ramach dodatniego salda na rachunku bankowym agenta rozliczeniowego.Artykuł 50 Uzupełnianie miejscowych rachunków bankowychKsięgowy uzupełnia rachunki agenta rozliczeniowego i nadzoruje te rachunki w zakresie otwierania rachunków bankowych, przekazywania upoważnień w zakresie podpisów oraz kontroli prowadzonych na miejscu i w odniesieniu do rachunków scentralizowanych.Rachunki agenta rozliczeniowego mogą być również zasilane bezpośrednio przez różne dochody miejscowe, które wynikają z:a) różnych spłatb) zleceń windykacji.ROZDZIAŁ 4 ODPOWIEDZIALNOŚĆ PODMIOTÓW DZIAŁAJĄCYCH W SFERZE FINANSÓWSEKCJA 1 ZASADY OGÓLNEArtykuł 511. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego organ przekazujący uprawnienia może w dowolnym momencie, okresowo lub ostatecznie, wycofać uprawnienia lub subdelegację przekazane intendentowi delegowanemu bądź subdelegowanemu.2. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego Komisja może w dowolnym momencie okresowo lub ostatecznie zawiesić księgowego w wykonywaniu obowiązków.3. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego organ przekazujący uprawnienia może w dowolnym momencie okresowo lub ostatecznie zawiesić administratora płatności w wykonywaniu obowiązków.Artykuł 521. Przepisy zawarte w niniejszym rozdziale pozostają bez uszczerbku dla odpowiedzialności karnej, którą mogą ponieść podmioty działające w sferze finansów, o których mowa w art. 51, zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym oraz z obowiązującymi przepisami w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot oraz zwalczania korupcji pracowników lub urzędników państw członkowskich.2. Każdy intendent lub księgowy podlega postępowaniu dyscyplinarnemu oraz jest zobowiązany do zapłacenia odszkodowania przewidzianego w regulaminie pracowniczym, bez uszczerbku dla przepisów art. 53-56 niniejszego rozporządzenia.W przypadku jakichkolwiek nadużyć finansowych, korupcji, lub innych działań niezgodnych z prawem, które mogą zaszkodzić interesom Wspólnoty, sprawa przekazywana jest właściwym władzom lub organom.SEKCJA 2 ZASADY MAJąCE ZASTOSOWANIE DO INTENDENTÓWArtykuł 53Obowiązek zapłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 52 ust. 2, przez intendenta ma zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy:a) intendent, niezależnie od tego, czy celowo czy wskutek poważnego zaniedbania ze swojej strony, przy ustalaniu należności do windykacji lub wystawianiu zlecenia windykacji, zaciąganiu zobowiązania lub przy podpisywaniu zlecenia płatniczego nie przestrzega przepisów niniejszego rozporządzenia;b) intendent, niezależnie od tego, czy celowo czy wskutek poważnego zaniedbania ze swojej strony, dopuszcza się zaniechania wystawienia dokumentu ustalającego należności lub zaniechania wystawienia zlecenia windykacji, oraz nieuzasadnionej zwłoki w wystawieniu zlecenia płatniczego, narażając tym samym Komisję na powództwo cywilne ze strony osób trzecich.Artykuł 541. W przypadku gdy intendent delegowany bądź subdelegowany uważa, że decyzja, której podjęcie należy do jego obowiązków, jest nieprawidłowa lub sprzeczna z zasadami należytego zarządzania finansami, informuje o tym na piśmie organ, który przekazał mu uprawnienia. Jeżeli organ przekazujący uprawnienia wyda następnie intendentowi delegowanemu bądź subdelegowanemu pisemną, uzasadnioną instrukcję do podjęcia danej decyzji, to intendent ten nie może być pociągnięty do odpowiedzialności.2. W przypadku subdelegacji, w ramach swojej służby, intendent delegowany nadal pozostaje odpowiedzialny za wydajność i skuteczność funkcjonowania wprowadzonych systemów zarządzania i kontroli oraz za wybór intendenta subdelegowanego.3. Specjalny zespół ds. nieprawidłowości finansowych powołany przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1605/2002 posiada uprawnienia, by określić w stosunku do EFR, czy nastąpiły nieprawidłowości finansowe, a jeśli tak, ewentualne ich skutki. W odniesieniu do zarządzania środkami EFR przez Komisję, przypadki nieprawidłowości są przekazywane temu zespołowi, zgodnie z art. 75 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002.Na podstawie opinii zespołu Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego lub procedury wypłacenia odszkodowania. Jeżeli zespół rozpozna problemy systemowe, przesyła sprawozdanie wraz z zaleceniami intendentowi delegowanemu, pod warunkiem że toczące się postępowanie go nie dotyczy, oraz audytorowi wewnętrznemu.SEKCJA 3 ZASADY MAJąCE ZASTOSOWANIE DO KSIęGOWYCH ORAZ ADMINISTRATORÓW PłATNOśCIArtykuł 55Księgowy podlega postępowaniu dyscyplinarnemu i jest zobowiązany do zapłacenia odszkodowania, stosownie do przepisów regulaminu pracowniczego i zgodnie z procedurami ustanowionymi w tym regulaminie. Może on w szczególności może być pociągnięty do odpowiedzialności na skutek niżej wymienionych uchybień:a) utraty lub zniszczenia środków pieniężnych, aktywów i dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu;b) nieuprawnionej zmiany rachunków bankowych lub pocztowych rachunków przelewowych (rachunków żyrowych);c) pobrania należności lub realizacji płatności w kwotach niezgodnych z figurującymi na odpowiadających im zleceniach windykacji lub zleceniach płatniczych;d) zaniedbania realizacji należnych dochodów.Artykuł 56Administrator płatności podlega postępowaniu dyscyplinarnemu i jest zobowiązany do zapłacenia odszkodowania, stosownie do przepisów regulaminu pracowniczego i zgodnie z procedurami ustanowionymi w tym regulaminie. Może on w szczególności może być pociągnięty do odpowiedzialności na skutek niżej wymienionych uchybień:a) utraty lub zniszczenia środków pieniężnych, aktywów i dokumentów znajdujące się w jego posiadaniu;b) niemożności dostarczenia właściwych dokumentów towarzyszących dotyczących dokonanych przez niego płatnościom;c) dokonywania płatności na rzecz osoby innej niż uprawniony odbiorca płatności;d) zaniedbania realizacji należnych dochodów.ROZDZIAŁ 5 OPERACJE PO STRONIE DOCHODÓWSEKCJA 1 UDOSTęPNIANIE śRODKÓW EFRArtykuł 571. Roczny wkład państw członkowskich na każdy rok n jest na wniosek Komisji ustalany do dnia 10 grudnia roku n-1 przez Radę, stanowiącą kwalifikowaną większością zgodnie z art. 8 umowy wewnętrznej.2. Komisja przedstawia wniosek, o którym mowa w ust. 1, równocześnie z komunikatem do Rady w sprawie zestawienia zobowiązań, płatności i rocznej kwoty wezwań do wniesienia wkładu w bieżącym i dwóch następnych latach budżetowych, zgodnie z art. 7 ust. 1 umowy wewnętrznej.3. Decyzja Rady ustanawia kwoty ogółem na cały rok n. Kwoty, którymi zarządza Komisja i te, którymi zarządza EBI, są przedstawiane odrębnie.Artykuł 581. Państwa członkowskie wnoszą wkłady w miesięcznych ratach, uiszczanych zgodnie z poniższymi zasadami:a) każda rata stanowi jedną dwunastą kwoty rocznej;b) państwa członkowskie wnoszą należne wkłady najpóźniej do pierwszego dnia roboczego każdego miesiąca;c) Komisja powiadamia państwa członkowskie z wyprzedzeniem, jednakże nie później niż dwa tygodnie przed wymaganą płatnością;d) Komisja może z powodów związanych z zarządzaniem środkami finansowymi wezwać w pierwszym kwartale do wniesienia z góry maksymalnie dwóch z dwunastu rat;e) w ciągu roku Komisja, w razie konieczności po konsultacji z EIB, może przedstawić Radzie wniosek w sprawie zmiany kwot ogółem, zgodnie ze zaktualizowanymi prognozami. Rada podejmuje decyzję w ciągu 21 dni kalendarzowych. Jeżeli wniosek przewiduje zmniejszenie kwot ogółem, Komisja ma prawo odpowiednio zmniejszyć wysokość miesięcznych rat;2. W przypadku każdej raty wkładu określa się, zgodnie z art. 1-5:a) kwotę wkładów wymaganych na finansowanie działań EFR zarządzanych przez Komisję;b) kwotę wkładów wymaganych na finansowanie działań EFR zarządzanych przez EBI, łącznie z dotacjami na spłatę oprocentowania.3. Kwoty płatne przez poszczególne państwa członkowskie i określone w ust. 2 niniejszego artykułu ustala się proporcjonalnie do wkładów tego państwa do EFR, ustalonych w art. 1 ust. 2 umowy wewnętrznej, w odniesieniu do każdej z kwot określonych w ust. 2 niniejszego artykułu.4. Wezwania do wniesienia wkładu, w pierwszej kolejności wykorzystują kwotę określoną w umowach wewnętrznych dotyczących poprzednich EFR, w porządku chronologicznym.Artykuł 591. Wkłady finansowe państw członkowskich wyrażane są w euro.2. Każde państwo członkowskie wpłaca kwotę swojego wkładu w euro.3. W odniesieniu do kwot należnych Komisji na mocy art. 58 ust. 2 lit. a) wkłady finansowe są przekazywane przez każde państwo członkowskie na specjalny rachunek „Komisja Wspólnot Europejskich – Europejski Fundusz Rozwoju” otwarty w banku emisyjnym tego państwa członkowskiego lub w instytucji finansowej wyznaczonej przez to państwo. Wkłady te pozostają na powyższych specjalnych rachunkach do terminu uiszczenia płatności przewidzianych w art. 37 załącznika IV do Umowy AKP-WE lub w środkach wdrażających Decyzję o stowarzyszeniu zamorskim.W odniesieniu do kwot należnych EBI na mocy art. 58 ust. 2 lit. b) wkłady finansowe są przekazywane przez każde państwo członkowskie zgodnie z art. 146 na rachunek otwarty w EBI w imieniu każdego państwa członkowskiego.W miarę potrzeb Komisja zapewnia stosowną pomoc techniczną przy wykonywaniu decyzji Rady określonych w art. 57 i 58.Artykuł 601. W przypadku nieprzekazania raty wkładu płatnego na mocy niniejszego artykułu przed upłynięciem terminu płatności określonego w art. 58 ust. 1 lit. b), dane państwo członkowskie zobowiązane jest zapłacić odsetki od nieuiszczonej kwoty.2. Odsetki od nieuiszczonych kwot nalicza się według stawki wynoszącej dwa punkty procentowe powyżej stopy procentowej stosowanej przez Europejski Bank Centralny w stosunku do jego głównych operacji refinansowania, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym kwota staje się wymagalna, zgodnie z publikacją w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej . Za każdy miesiąc zwłoki stopa ta jest podwyższana o ćwierć punktu procentowego.Odsetki płatne są za cały okres zwłoki i są naliczane od pierwszego dnia kalendarzowego następującego po terminie płatności raty.3. W odniesieniu do kwoty należnej Komisji na mocy art. 58 ust. 2 lit. a) niniejszego rozporządzenia, odsetki za zwłokę są przekazywane na jeden z rachunków przewidzianych w art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej.W odniesieniu do kwot należnych EBI na mocy art. 58 ust. 2 lit. b) niniejszego rozporządzenia, odsetki za zwłokę są przekazywane są EBI.Artykuł 615. Po wygaśnięciu protokołu finansowego określonego w załączniku Ib do Umowy AKP-WE, Komisja zgodnie z warunkami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu wzywa państwa członkowskie do zapłacenia pozostałej wymagalnej części wkładu, zgodnie z art. 57.SEKCJA 2 PROGNOZY NALEżNOśCIArtykuł 621. Wszelkie środki lub sytuacje, które mogą spowodować lub zmienić kwoty należne EFR, podlegają wcześniej prognozie należności dokonywanej przez intendenta.2. W drodze odstępstwa od ust. 1 nie sporządza się prognozę należności, zanim państwa członkowskie nie udostępnią Komisji kwoty swoich wkładów do EFR, określonych w art. 57 i 58 niniejszego rozporządzenia. Właściwy intendent wydaje nakaz windykacji dotyczący tych kwot.3. Do wykonania ust. 1 stosuje się art. 77 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.SEKCJA 3 USTALENIE NALEżNYCH KWOTArtykuł 631. Ustalenie należności jest czynnością, w ramach której intendent delegowany bądź subdelegowany:a) sprawdza, czy dług istnieje;b) określa i sprawdza istnienie i wysokość długu;c) sprawdza warunki, w których dług jest należny.2. Środki EFR udostępnione Komisji oraz wszelkie należności określone jako bezsporne, o ustalonej wysokości i wymagalne, ustala się przy pomocy zlecenia windykacji, przekazanego księgowemu oraz noty debetowej przesłanej dłużnikowi, które sporządza właściwy intendent.3. Kwoty wypłacone omyłkowo podlegają windykacji.4. W odniesieniu do warunków, w których odsetki za zwłokę są należne EFR, stosuje się art. 86 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.SEKCJA 4 ZEZWOLENIE NA WINDYKACJę NALEżNOśCIArtykuł 641. Zezwolenie na windykację należności jest czynnością, na mocy której odpowiedni intendent delegowany bądź subdelegowany zleca księgowemu, poprzez wystawienie zlecenia windykacji, windykację kwot należnych, które ustalił.2. Bez uszczerbku dla obowiązków państw AKP lub KTZ Komisja może formalnie ustalić kwotę należną od podmiotów innych niż państwa na mocy decyzji, która podlega wykonaniu na takich samych warunkach, jak ustanowione w art. 256 Traktatu.3. Do wykonania ust. 1 i 2 stosuje się art. 81 i 84 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.SEKCJA 5 WINDYKACJAArtykuł 651. Księgowy podejmuje działania na podstawie zleceń windykacji dotyczących kwot należycie ustalonych przez właściwego intendenta. Z należytą starannością zapewnia EFR otrzymanie dochodów funduszu i dopilnowuje przestrzegania praw EFR.2. Księgowy dokonuje windykacji kwot poprzez potrącenie ich od równoważnych zobowiązań, jakie EFR lub Wspólnota ma wobec dłużnika, który ze swojej strony ma wobec EFR lub Wspólnoty bezsporne i wymagalne roszczenie o ustalonej wysokości.3. W odniesieniu do bezpośredniego zarządu własnego oraz pośrednich operacji zdecentralizowanych określonych w tytule VI, w przypadku gdy roszczenia, które EFR ma w stosunku do krajowego intendenta, nie zostaną zaspokojone w określonych terminach, właściwy intendent podejmuje niezbędne środki w celu uzyskania rzeczywistej spłaty należnych kwot, w stosownych przypadkach także zawieszenie możliwości korzystania z powyższego rodzaju rozwiązań przez dane państwo lub KTZ.4. W przypadku gdy intendent delegowany zamierza odstąpić lub częściowo odstąpić od windykacji ustalonej należności, zapewnia on, że odstąpienie jest właściwe i zgodne z zasadami należytego zarządzania finansami i proporcjonalności. Decyzja o odstąpieniu musi być uzasadniona. Intendent może przekazać uprawnienia związane z podjęciem tej decyzji wyłącznie w sposób określony przez Komisję w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionym rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007.5. Intendent może umorzyć lub skorygować ustaloną kwotę należności.6. Należności EFR wobec osób trzecich oraz należności stron trzecich wobec EFR wygasają po pięciu latach.7. Do wykonania ust. 1-6 stosuje się art. 82-85 i 87-89 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.ROZDZIAŁ 6 OPERACJE PO STRONIE WYDATKÓWSEKCJA 1 PRZEPISY OGÓLNEArtykuł 66Każda pozycja wydatków jest przedmiotem czterech operacji: zaciągnięcia zobowiązania, stwierdzenia prawidłowości, zatwierdzenia i realizacji.SEKCJA 2 ZACIąGANIE ZOBOWIąZAń FINANSOWYCHArtykuł 67Zaciąganie zobowiązań finansowych następuje po podjęciu decyzji w sprawie finansowania przez Komisję lub organy, którym Komisja przekazała uprawnienia.Artykuł 681. Zaciągnięcie zobowiązania finansowego przez Komisję jest operacją polegającą na rezerwacji środków niezbędnych do pokrycia płatności wynikających ze zobowiązania prawnego.2. Zobowiązanie prawne Komisji jest czynnością, polegającą na zaciągnięciu lub ustaleniu przez właściwego intendenta zobowiązania w stosunku do osób trzecich, które skutkuje obciążeniem EFR.3. Zobowiązania finansowe oraz zobowiązania prawne zaciąga ten sam intendent. Od tej zasady można odstąpić w następujących przypadkach:a) w przypadku wydatków administracyjnych ponoszonych przez Komisję w rozumieniu art. 69 ust. 3, w odniesieniu do których zobowiązania finansowe zostały podzielone zgodnie art. 69 ust. 2;b) w przypadku zobowiązań globalnych odnoszących się do umów w sprawie finansowania na mocy art. 70 ust. 3.Artykuł 691. Zobowiązanie finansowe Komisji ma charakter indywidualny wówczas, gdy beneficjent oraz kwota wydatków są znane.Zobowiązanie finansowe Komisji ma charakter globalny wówczas, gdy przynajmniej jeden z elementów potrzebnych do określenia zobowiązania indywidualnego nie jest jeszcze znany.2. Zobowiązania finansowe dotyczące wydatków administracyjnych Komisji mogą być podzielone na roczne raty, płatne przez kilka lat. Podział ten uwzględniono w stosownych zobowiązaniach prawnych.3. Następujące wydatki uważa się za wydatki administracyjne do celów art. 68 ust. 3 lit. a) oraz ust. 2:a) wydatki na zasoby ludzkie inne niż stali pracownicy;b) wydatki na szkolenia;c) wydatki na delegacje służbowe;d) wydatki reprezentacyjne;e) wydatki na posiedzenia;f) wydatki związane z usługami tłumaczy ustnych i pisemnych wykonujących wolny zawód;g) wydatki związane z wymianami urzędników;h) koszty bieżącego wynajmu mienia ruchomego i nieruchomego;i) koszty różnych ubezpieczeń;j) koszty sprzątania i utrzymania obiektów;k) koszty związane z korzystaniem z usług telekomunikacyjnych;l) koszty wody, gazu oraz energii elektrycznej;m) koszty publikacji okresowych.Artykuł 701. Właściwy intendent zaciąga zobowiązanie finansowe, zanim zaciągnie wiążące Komisję zobowiązanie prawne względem osób trzecich.2. Decyzje w sprawie finansowania podejmowane przez Komisję zgodnie z Umową AKP-WE lub Decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, które uprawniają ją do przyznania pomocy finansowej z EFR, stanowią podstawę zobowiązań finansowych Komisji.3. Następujące działania stanowią zobowiązania prawne Komisji:a) umowa w spawie finansowania między Komisją działającą w imieniu Wspólnoty a państwem AKP będącym beneficjentem lub KTZ będącymi beneficjentami, lub organami przez nie wyznaczonymi;b) zamówienie lub umowa w sprawie przyznania dotacji między Komisją a krajowymi lub międzynarodowymi organami sektora publicznego lub osobami fizycznymi albo prawnymi odpowiedzialnymi za realizację działania.4. Każda umowa w sprawie finansowania, zamówienie lub umowa w sprawie przyznania dotacji wyraźnie stanowi, że Komisja, OLAF i Trybunał Obrachunkowy wykonują swoje uprawnienia w zakresie kontroli w odniesieniu do dokumentów i kontroli na miejscu, w stosunku do wszystkich wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali finansowanie ze środków EFR.Artykuł 71Zaciągając zobowiązanie finansowe, właściwy intendent zapewnia, że:a) wydatki zostały ujęte we właściwej pozycji księgowej;b) środki są dostępne;c) wydatki są zgodne ze stosownymi przepisami, zwłaszcza z Umową AKP-WE, Decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, umową wewnętrzną, niniejszym rozporządzeniem oraz wszystkimi aktami przyjętymi w ramach wykonywania tych przepisów;d) przestrzegana jest zasada należytego zarządzania finansami.Artykuł 72Rejestrując zobowiązanie prawne, intendent zapewnia, że:a) zobowiązanie ma pokrycie w odpowiadającym mu zobowiązaniu finansowym;b) wydatki są poprawne i zgodne ze stosownymi przepisami, zwłaszcza z Umową AKP-WE, Decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, umową wewnętrzną, niniejszym rozporządzeniem oraz wszystkimi aktami przyjętymi w ramach wykonywania tych przepisów;c) przestrzegana jest zasada należytego zarządzania finansami.SEKCJA 3 ZACIąGANIE ZOBOWIąZAń W ZARZąDZANIU SCENTRALIZOWANYM LUB WSPÓLNYMArtykuł 73W przypadku gdy środkami EFR zarządza Komisja w ramach zarządzania scentralizowanego lub wspólnego, zaciąganie zobowiązań podlega przepisom niniejszej sekcji.Artykuł 741. Z zastrzeżeniem art. 68 ust. 3 zobowiązania prawne odnoszące się do indywidualnych zobowiązań finansowych zawierane są przez Komisję najpóźniej do dnia 31 grudnia roku N, gdzie rok N to rok, w którym Komisja zaciągnęła indywidualne zobowiązanie finansowe.2. Co do zasady, z zastrzeżeniem art. 68 ust. 3, globalne zobowiązania finansowe obejmują koszt całkowity stosownego indywidualnego zobowiązania prawnego zawartego przez Komisję do dnia 31 grudnia roku N + 1, gdzie rok N to rok, w którym Komisja zaciągnęła globalne zobowiązanie finansowe.Jednak w przypadku realizacji globalnych zobowiązań, o których mowa w art. 70 ust. 3 lit. a) Komisja zawiera stosowne zamówienia indywidualne i umowy, nie później niż w ciągu trzech lat od daty zawarcia umowy w sprawie finansowania.Indywidualne zamówienia i umowy dotyczące kontroli i oceny można zawierać w późniejszym terminie. Klauzule dodatkowe do zamówień można również zawierać w późniejszym terminie.Po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 oraz pierwszym i drugim akapicie niniejszego ustępu, właściwy intendent umarza niewykorzystane saldo powyższych zobowiązań finansowych.Artykuł 751. Kwota każdego indywidualnego zobowiązania prawnego przyjętego przez Komisję w następstwie zobowiązania globalnego, zanim zostanie ono podpisane, podlega rejestracji przez właściwego intendenta na rachunkach EFR oraz ujęciu w globalnych zobowiązaniach finansowych.2. Ostateczny termin realizacji zobowiązań prawnych z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy oraz odpowiadających im zobowiązań finansowych, z wyjątkiem wydatków administracyjnych określonych w art. 69 ust. 3, ustala się zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.Wszelkie części takich zobowiązań, które nie zostały wykonane w ciągu sześciu miesięcy następujących po tym terminie, zostają umorzone, a odpowiadające im środki anulowane.Kwota zobowiązania finansowego odpowiadającego zobowiązaniu prawnemu, w odniesieniu do którego nie dokonano płatności w ciągu trzech lat następujących po podpisaniu zobowiązania prawnego, zostaje umorzona, a odpowiadające mu środki anulowane.3. Przepisy ust. 2 mają zastosowanie bez uszczerbku dla decyzji, które Rada może przyjąć na mocy art. 96 i 97 Umowy AKP-WE.Artykuł 76Zakończenie projektu oraz umorzenie środków przyznanych zgodnie z art. 73, 74 i 75 następuje w przypadku, gdy zobowiązania prawne podjęte przez Komisję w związku z tym projektem w stosunku do osób trzecich zostały zawarte, a odnośne płatności i wpływy zostały odnotowane na rachunkach EFR.SEKCJA 4 ZACIąGANIE ZOBOWIąZAń W ZARZąDZANIU ZDECENTRALIZOWANYMArtykuł 77W przypadku gdy środki EFR są zarządzane na zasadach zarządzania zdecentralizowanego, zaciąganie zobowiązań przez Komisję podlega przepisom niniejszej sekcji.Artykuł 781. Umowy w sprawie finansowania są zawierane z beneficjentami – państwami AKP lub KTZ najpóźniej do dnia 31 grudnia roku N+1, gdzie rok N oznacza rok, w którym przyjęto globalne zobowiązanie finansowe Komisji.W przypadku gdy umowy w sprawie finansowania nie zostały zawarte w nieprzekraczalnym terminie ustanowionym w pierwszym akapicie, odpowiadające im środki zostają anulowane.2. Komisja ma obowiązek dokonywać płatności ze środków EFR w każdym przypadku, gdy właściwy intendent zatwierdza zamówienia, umowy w sprawie przyznania dotacji i prognozy dotyczące programów, zgodnie z art. 101 ust. 3.Właściwy intendent rejestruje na rachunkach EFR, przed podpisaniem zatwierdzenia, kwotę każdego indywidualnego zobowiązania prawnego, które zatwierdził w następstwie zobowiązania globalnego. Ujmuje tę kwotę w globalnych zobowiązaniach finansowych.3. Przepisy ust. 1 mają zastosowanie bez uszczerbku dla decyzji, które Rada może przyjąć na mocy art. 96 i 97 Umowy AKP-WE.Artykuł 79Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami określoną w art. 11, oraz działając w ramach swoich uprawnień, Komisja podejmuje starania, aby ustalić czy:a) zobowiązania prawne realizujące postanowienia umów w sprawie finansowania, o których mowa w art. 78 ust. 1, zostały zawarte nie później niż 3 lata od daty zawarcia odpowiadającej im umowy w sprawie finansowania. Zamówienia indywidualne oraz umowy dotyczące audytu i oceny oraz klauzule dodatkowe do umów już zawartych, można również zawierać w późniejszym terminie;b) kwota odpowiadającego zobowiązaniu prawnemu realizującemu postanowienia określonej w art. 78 ust. 1 umowy w sprawie finansowania indywidualnego zobowiązania finansowego, w odniesieniu do którego nie dokonano płatności w ciągu trzech lat następujących po podpisaniu zobowiązania prawnego, zostaje umorzona.Po upływie terminu określonego w umowie w sprawie finansowania, w którym miało nastąpić zawarcie zobowiązania prawnego, o którym mowa w ust. 1 lit. a), właściwy intendent umarza niewykorzystane saldo odpowiadających mu zobowiązań finansowych.Zobowiązania prawne, o którym mowa w ust. 1 lit b) to zamówienia, umowy w sprawie dotacji lub prognozy programów zawarte przez państwa AKP, KTZ lub ich władze, albo zamówienia lub umowy w sprawie dotacji zawarte przez Komisję działającą w ich imieniu i na ich rzecz. Do celów stosowania niniejszego akapitu Komisja, w porozumieniu z beneficjentami będącymi państwami AKP i KTZ, ujmuje właściwe przepisy w umowach w sprawie finansowania, określonych w art. 78 ust. 1.Artykuł 80Zakończenia projektu oraz umorzenia środków przyznanych zgodnie z art. 78 i 79 dokonuje państwo AKP lub KTZ, lub jego władze i/lub Komisja działająca przy tym projekcie w ich imieniu i na ich rzecz wobec osób trzecich, po zakończeniu zawartych zobowiązań prawnych, oraz po odnotowaniu na rachunkach EFR odnośnych płatności i wpływów.SEKCJA 5 STWIERDZANIE PRAWIDłOWOśCI WYDATKÓWArtykuł 811. Stwierdzanie prawidłowości wydatków jest czynnością, w ramach której właściwy intendent:a) weryfikuje istnienie roszczenia wierzyciela;b) określa lub weryfikuje stan faktyczny i kwotę zobowiązania;c) weryfikuje warunki wymagalności płatności.2. Do stwierdzania prawidłowości wydatków stosuje się art. 97-101 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.SEKCJA 6 ZATWIERDZANIE WYDATKÓWArtykuł 821. Zatwierdzenie wydatków jest czynnością, w ramach której właściwy intendent, sprawdziwszy dostępność środków i wydając polecenia zapłaty, zleca księgowemu dokonanie płatności kwoty wydatków, której prawidłowość stwierdził.2. W przypadku płatności okresowych dokonywanych z tytułu usług, w tym usług najmu, bądź dostaw, intendent po dokonaniu analizy ryzyka może zarządzić stosowanie systemu polecenia zapłaty.3. Do wykonania postanowień niniejszego artykułu stosuje się art. 102 i 103 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.SEKCJA 7 REALIZACJA WYDATKÓWArtykuł 831. Płatności dokonuje się wyłącznie po przedłożeniu dowodu, że dane działanie jest zgodne z aktem podstawowym lub zamówieniem i obejmuje przynajmniej jedną z następujących operacji:a) płatność całej należnej kwoty;b) płatność całej należnej kwoty dokonana w którykolwiek z następujących sposobów:(i) prefinansowanie, które może być podzielone na kilka płatności;(ii) jedna lub kilka płatności częściowych;(iii) płatność salda kwot należnych.2. Na rachunkach należy dokonać rozróżnienia między różnymi rodzajami płatności, o których mowa w ust. 1, w momencie ich dokonywania.3. Zastosowanie mają art. 104 i 105 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.Artykuł 84Księgowy realizuje wydatki w granicach dostępnych środków finansowych.Artykuł 85Płatności dokonuje się poprzez rachunki bankowe określone w art. 44. Szczegółowe zasady otwierania, zarządzania i korzystania z takich rachunków ustala księgowy.Zasady te ustanawiają w szczególności wymóg wspólnych podpisów składanych przez dwóch urzędników należycie upoważnionych przez księgowego na poleceniach przelewu i wszystkich płatnościach bankowych.Artykuł 86W przypadku płatności dokonywanych przez administratora płatności właściwy intendent zapewnia, że zostały one skontrolowane przed ich realizacją.SEKCJA 8 TERMINY OPERACJI PO STRONIE WYDATKÓWArtykuł 871. Stwierdzenie prawidłowości, zatwierdzenie i realizacja wydatków zostają zakończone w terminie nie dłuższym niż 90 dni od dnia, w którym płatność staje się wymagalna. Intendent krajowy lub regionalny zatwierdza wydatki i informuje o nich właściwego intendenta Komisji nie później niż 45 dni przed upływem tego terminu.2. Wierzyciele, którzy otrzymują płatności z opóźnieniem mają prawo do otrzymania odsetek za zwłokę zgodnie z art. 106 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007.3. Roszczenia z tytułu opóźnionych płatności, za które odpowiada Komisja zgodnie z art. 37 załącznika IV do Umowy AKP-WE, są pokrywane przez Komisję z rachunku lub rachunków określonych w art. 1 ust. 6 Umowy wewnętrznej.ROZDZIAŁ 7 SYSTEMY INFORMATYCZNEArtykuł 881. W przypadku gdy operacje po stronie dochodów i wydatków są administrowane przy pomocy systemów komputerowych, dokumenty mogą być podpisywane z wykorzystaniem procedur przetworzonych komputerowo lub elektronicznych.2. Do wykonania postanowień niniejszego artykułu stosuje się art. 107 i 108 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.ROZDZIAŁ 8 AUDYTOR WEWNĘTRZNYArtykuł 89Audytorem wewnętrznym EFR jest audytor wewnętrzny Komisji. Wykonuje on swe obowiązki zgodnie z odpowiednimi normami międzynarodowymi. Odpowiada on przez Komisją za sprawdzenie poprawnego działania systemów i procedur realizowania środków EFR, którymi zarządza Komisja na mocy art. 2. Audytorem wewnętrznym nie może być ani intendent ani księgowy.Artykuł 901. Audytor wewnętrzny doradza Komisji w sprawach związanych z ryzykiem, wydając niezależne opinie na temat jakości systemów zarządzania i kontroli oraz wydając zalecenia dotyczące poprawy warunków wykonywania operacji oraz wspierania należytego zarządzania finansami.Odpowiada on w szczególności za to, co następuje:a) ocenę stosowności i skuteczności wewnętrznych systemów zarządzania oraz działania służb odnośnie do realizacji polityk, programów i działań poprzez odniesienie do związanych z nimi zagrożeń;b) ocenę wydajności i skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i audytu mających zastosowanie do każdego działania dotyczącego realizacji środków EFR.2. Audytor wewnętrzny korzysta z pełnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich informacji niezbędnych do wykonywania swoich obowiązków, w razie potrzeby na miejscu, także w państwach członkowskich oraz w państwach trzecich.3. Audytor wewnętrzny składa Komisji sprawozdanie dotyczące swoich ustaleń i zaleceń. Komisja podejmuje działania w sprawie zaleceń wynikających z przeprowadzonych kontroli. Audytor wewnętrzny składa również Komisji roczne sprawozdanie z kontroli wewnętrznej, wykazujące liczbę i rodzaj przeprowadzonych kontroli, zalecenia i działania podjęte w następstwie tych zaleceń.4. Co roku Komisja przesyła organowi udzielającemu absolutorium sprawozdanie podsumowujące liczbę i rodzaj przeprowadzonych kontroli wewnętrznych, przedstawione zalecenia i działania podjęte w ich następstwie.5. Do wykonania postanowień niniejszego artykułu stosuje się art. 109-115 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.TYTUŁ V ZAMÓWIENIA PUBLICZNEROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNESEKCJA 1 ZAKRES I ZASADY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃArtykuł 911. Zamówienia publiczne są zamówieniami o charakterze odpłatnym zawieranymi na piśmie przez jeden lub więcej podmiotów gospodarczych z jedną lub więcej instytucji zamawiających w rozumieniu art. 92, w celu uzyskania, po dokonaniu opłaty w całości lub w części ze środków EFR, ruchomości lub nieruchomości, realizacji robót lub świadczenia usług.Zamówienia te obejmują:a) zamówienia na dostawy;b) zamówienia na roboty budowlane;c) zamówienia na świadczenie usług.2. Umowy ramowe oznaczają umowy zawarte między jedną lub wieloma instytucjami zamawiającymi i jednym lub wieloma podmiotami gospodarczymi w celu ustanowienia podstawowych warunków regulujących serię zamówień, które mają zostać udzielone w pewnym okresie, w szczególności w odniesieniu do cen i ewentualnie przewidywanej ilości. Do umów tych zastosowanie mają przepisy niniejszego tytułu odnoszące się do procedury udzielania zamówień, w tym publikacji.Artykuł 921. Instytucjami zamawiającymi do celów niniejszego tytułu są:a) państwa AKP będące beneficjentami lub należycie przez nie umocowane organy w regionalnych organach państwowych lub ich przedstawiciele;b) Komisja w przypadku zamówień przyznawanych na własny rachunek;c) Komisja w imieniu i na rachunek jednego lub więcej beneficjentów – państw AKP;d) podmiot krajowego lub międzynarodowego sektora publicznego lub osoby fizyczne lub prawne, które podpisały umowy w sprawie finansowania lub umowę w sprawie dotacji z jednym lub więcej państw AKP lub z Komisją na rzecz realizacji programu lub projektu.2. Procedury udzielania zamówień publicznych są ustanawiane w umowach w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3.SEKCJA 2 PUBLIKACJAArtykuł 93W granicach uprawnień powierzonych jej przez Umowę AKP-WE oraz zgodnie z warunkami ustanowionymi w jej załączniku IV, Komisja podejmuje niezbędne kroki w celu ogłoszenia procedur przetargowych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w Internecie.ROZDZIAŁ 2 PROCEDURY UDZIELENIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCHArtykuł 941. Warunki udziału w procedurach udzielania zamówień, odnoszących się do działań finansowanych przez EFR w celu udzielenia pomocy państwom AKP, stanowią procedury określone w załączniku IV do umowy AKP-WE.Procedury udzielania zamówień odnoszące się do działań finansowanych przez EFR w celu udzielenia pomocy KTZ, stanowią procedury określone w środkach wdrażających Decyzję o stowarzyszeniu zamorskim.2. W przypadku gdy Komisja występuje jako instytucja zamawiająca wdrożenie pomocy humanitarnej lub pomocy nadzwyczajnej w ramach Umowy AKP-WE lub Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, musi ona przestrzegać odpowiednich zasad wspólnotowych dotyczących zamówień publicznych.Artykuł 95Dokumenty dotyczące zaproszenia do składania ofert zawierają pełny, jasny i precyzyjny opis przedmiotu zamówienia oraz określają kryteria wyłączenia, selekcji i udzielenia zamówienia mające zastosowanie do danego zamówienia.Artykuł 961. Kandydaci lub oferenci są wykluczani z udziału w procedurze udzielenia zamówienia publicznego w przypadku gdy:a) prowadzone jest w stosunku do nich postępowanie upadłościowe, likwidacyjne, są poddani zarządowi sądowemu, prowadzą postępowanie układowe z wierzycielami, zawiesili działalność gospodarczą, lub prowadzone jest wobec nich postępowanie sądowemu dotyczące tych kwestii, bądź też znajdują się w podobnej sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w ustawodawstwie krajowym;b) zostali skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo dotyczące ich działalności zawodowej;c) dopuścili się poważnego uchybienia zawodowego, udowodnionego za pomocą wszelkich środków, jakie zamawiający może uzasadnić;d) nie wypełnili zobowiązań odnoszących się do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne lub zapłacenia podatków zgodnie z przepisami prawa kraju, w którym mają siedzibę, lub z przepisami prawa kraju instytucji zamawiającej lub kraju, w którym zamówienie ma być zrealizowane;e) wydano wobec nich prawomocny wyrok za nadużycia finansowe, korupcję, udział w organizacji przestępczej lub jakiekolwiek inne działanie niezgodne z prawem, szkodzące interesom finansowym Wspólnot;f) obecnie podlegają karze administracyjnej, o której mowa w art. 99.Litery a) do d) w pierwszym ustępie nie mają zastosowania do zakupu zaopatrzenia na szczególnie korzystnych warunkach od dostawcy ostatecznie zaprzestającego działalności gospodarczej lub od syndyka bądź likwidatora masy upadłości, w przypadku układu z wierzycielami lub innej procedury o podobnym charakterze na mocy prawa krajowego.2. Kandydaci lub oferenci zaświadczają, że nie znajdują się w żadnej z sytuacji wymienionych w ust. 1. Jednakże instytucja zamawiająca może odstąpić od wniosku o wydanie takiego zaświadczenia w przypadku zamówień o bardzo niskiej wartości.Do celów poprawnego stosowania ust. 1 kandydat bądź oferent na wezwanie instytucji zamawiającej ma obowiązek:a) jeżeli jest osobą prawną, przedłożyć informacje o prawie własności lub o prawie do zarządzania, kontroli i reprezentowania osoby prawnej;b) jeżeli przewidywane jest podwykonawstwo, zaświadczyć, że dany podwykonawca nie znajduje się w żadnej z sytuacji wymienionych w ust. 1.3. Do wykonania niniejszego artykułu stosuje się art. 133 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.Artykuł 97Nie udziela się zamówień kandydatom lub oferentom, którzy w trakcie procedury udzielenia zamówienia publicznego:a) podlegają konfliktowi interesów;b) przedstawili nieprawdziwe informacje, składając informacje wymagane przez instytucję zamawiającą jako warunek udziału w procedurze udzielania zamówień, lub też w ogóle nie przedstawili tych informacji;c) znajdują się w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 96 ust. 1, wykluczających z procedury zamówień publicznych.Artykuł 98W granicach uprawnień powierzonych jej na mocy umowy AKP-WE Komisja podejmuje kroki w celu ustanowienia centralnej bazy danych, na mocy rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, zawierającej szczegółowe informacje dotyczące kandydatów i oferentów, którzy znajdują się, zgodnie z zasadami określonymi w załączniku IV do umowy AKP-WE, w sytuacji, która wyklucza ich z uczestnictwa w procedurach udzielania zamówień odnoszących się do działań finansowanych przez EFR.Artykuł 991. Z zastrzeżeniem załącznika IV do umowy AKP-WE instytucja zamawiająca może nałożyć kary administracyjne lub finansowe na:a) kandydatów lub oferentów w przypadkach określonych w art. 97 lit. b);b) wykonawców, w przypadku których stwierdzono poważne naruszenia ich zobowiązań wynikających z zamówień pokrywanych przez EFR.We wszystkich przypadkach instytucja zamawiająca musi jednak najpierw umożliwić osobie zainteresowanej przedstawienie swoich uwag.2. Kary, o których mowa w ust. 1, są proporcjonalne do znaczenia zamówienia oraz ciężaru uchybień i mogą polegać na:a) wykluczeniu danego kandydata lub oferenta lub wykonawcy z zamówień i dotacji finansowanych z EFR na okres maksymalnie dziesięciu lat; i/lubb) zapłaceniu kar finansowych przez kandydata lub oferenta lub wykonawcę, w wysokości nieprzekraczającej wartości przedmiotowego zamówienia.3. Do zamówień finansowanych ze środków EFR stosuje się art. 134b rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.TYTUŁ VI BEZPOŚREDNI ZARZĄD WŁASNY I POŚREDNIE ZARZĄDZANIE ZDECENTRALIZOWANEArtykuł 100Niniejszy tytuł reguluje bezpośredni zarząd własny i pośrednie zarządzanie zdecentralizowane określone w art. 24 załącznika IV do umowy AKP-WE. Stosuje się go do współpracy finansowej z KTZ, z uwzględnieniem stosownych zmian.Artykuł 1011. W przypadku bezpośredniego zarządu własnego, projekty i programy są realizowane bezpośrednio przez ograny publiczne danych państw AKP.Wspólnota partycypuje w kosztach tych organów poprzez dostarczanie wyposażenia lub materiałów, których im brakuje, lub środków umożliwiających im zatrudnienie dodatkowych potrzebnych pracowników, takich jak eksperci z danego państwa AKP lub z innego państwa AKP. Udział Wspólnoty pokrywa wyłącznie koszty poniesione w ramach środków dodatkowych oraz wydatki tymczasowe odnoszące się do realizacji, które są ściśle ograniczone do wymagań danego projektu.Zarządzanie finansami projektu realizowanego przez bezpośredni zarząd zgodnie z pierwszym i drugim akapitem prowadzone jest za pośrednictwem miejscowych kont zaliczkowych zarządzanych przez miejscowego dysponenta środków zaliczkowych oraz miejscowego księgowego, których, za uprzednią zgodą właściwego intendenta Komisji, wyznaczył intendent krajowy lub regionalny.2. W przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego instytucja zamawiająca w rozumieniu art. 92 ust. 1 lit. a) powierza zadania związane z realizacją projektów lub programów podmiotom prawa publicznego danego państwa AKP lub podmiotom prawa prywatnego, które są prawnie wydzielone z danego państwa AKP.W takich przypadkach dany podmiot przejmuje odpowiedzialność za zarządzanie i realizację programu lub projektu zamiast intendenta krajowego lub regionalnego. Zadania przekazane w ten sposób mogą obejmować uprawnienia do zawierania umów oraz zarządzania nimi, a także nadzór nad robotami budowlanymi w imieniu lub na rachunek danych państw AKP.3. Bezpośredni zarząd własny i pośrednie zarządzanie zdecentralizowane są realizowane na zasadach programu środków, które mają zostać podjęte, oraz prognozy ich kosztów (zwanej dalej prognozą programu). Prognoza programu jest dokumentem określającym program środków, które należy przeprowadzić, oraz wymagane zasoby ludzkie i materialne, budżet i szczegółowe techniczne i administracyjne uzgodnienia wykonawcze, dotyczące realizacji projektu w określonym czasie poprzez bezpośredni zarząd i o ile to możliwe, poprzez zamówienia publiczne i przyznanie poszczególnych dotacji.Każda prognoza programu jest przygotowywana przez miejscowego dysponenta środków zaliczkowych i miejscowego księgowego, o których mowa w trzecim akapicie ust. 1, w przypadku bezpośredniego zarządu własnego, lub przez organ, o którym mowa w ust. 2, w przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego, a następnie zatwierdzana przez intendenta krajowego lub regionalnego oraz przez właściwego intendenta Komisji przed rozpoczęciem działań, których taka prognoza dotyczy.4. W kontekście realizacji prognoz programów określonych w ust. 3, procedury przyznawania zamówień publicznych i dotacji są zgodne z określonymi odpowiednio w tytułach V i VII.5. Umowy w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3, muszą ustanawiać przepisy dotyczące wykonywania bezpośredniego zarządu własnego lub pośredniego zarządzania zdecentralizowanego.Artykuł 102W przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego zamawiający, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. a), zawiera umowę o przekazaniu uprawnień w przypadku powierzania zadań związanych z realizacją projektu podmiotowi prawa publicznego danych państw AKP lub podmiotowi prawa prywatnego, który pełni misję służby publicznej, oraz umowę o świadczeniu usług w przypadku powierzenia powyższych zadań podmiotom prawa prywatnego. Komisja zapewnia, aby umowa o przekazaniu uprawnień lub umowa o świadczeniu usług określała:a) odpowiednie przepisy dotyczące kontroli wykorzystania środków EFR przez Komisję, OLAF, intendenta krajowego lub regionalnego, Trybunał Obrachunkowy oraz krajowe organy kontrolne danych państw AKP;b) wyraźne określenie i dokładne rozgraniczenie uprawnień przekazanych danemu organowi oraz uprawnień, które pozostają w gestii intendenta krajowego lub regionalnego;c) procedury, które mają być przestrzegane podczas wykonywania w ten sposób przekazanych uprawnień, takich jak wybór działań, które mają być finansowane, udzielenie zamówień lub nadzór robót budowlanych;d) możliwość przeglądu ex post oraz kar finansowych, w przypadku gdy przyznawanie środków finansowych lub udzielanie zamówień przez dany organ nie odpowiada procedurom określonym w lit. c);e) skuteczny i wydajny system kontroli wewnętrznej operacji zarządzania, zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków intendenta i księgowego;f) system rachunkowy, który umożliwia weryfikację właściwego wykorzystania środków EFR oraz wykazywania wykorzystania środków na rachunkach EFR;TYTUŁ VII DOTACJEROZDZIAŁ 1 ZAKRES I FORMY DOTACJIArtykuł 1031. Dotacje są bezpośrednimi wkładami finansowymi, przyznawanymi na zasadzie przysporzenia, pochodzącymi ze środków EFR i przeznaczonymi na finansowanie:a) działań zmierzających do osiągnięcia celu Umowy AKP-WE lub Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim lub programu czy projektu przyjętego zgodnie z tą Umową lub decyzją;b) funkcjonowania organu, który dąży do osiągnięcia takiego celu.Dotacje przyznawane są w drodze pisemnej umowy lub decyzji Komisji skierowanej do wybranego ubiegającego się o dotację.2. W rozumieniu niniejszego tytułu dotacjami nie są:a) umowy w sprawie finansowania określone w art. 70 ust. 3 lit. a);b) zamówienia publiczne określone w tytule IV lub bezpośredni zarząd własny określony w tytule V;c) pożyczki, gwarancje, składki, zamówienia publiczne, dotacje na spłatę oprocentowania lub wszystkie inne operacje finansowe, którymi zarządza EBI;d) bezpośrednie lub pośrednie wsparcie budżetowe lub pomoc mająca na celu zmniejszenie zadłużenia lub wsparcie przychodów z wywozu w przypadku wahań krótkoterminowych;e) płatności wniesione na rzecz organów, którym Komisja przekazała uprawnienia, zgodnie z art. 25-28 lub w ramach wspólnego zarządzania, o którym mowa w art. 29.3. Do niniejszego tytułu stosuje się art. 160-184a (tytuł VI „Dotacje”) rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, zmienionego rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 478/2007, z uwzględnieniem stosownych zmian.Artykuł 1041. Dotacje mogą mieć następujące formy:a) zwrot określonej części faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowalnych;b) płatności ryczałtowe;c) finansowanie poprzez stawki ryczałtowe;d) połączenie form dotacji wymienionych w lit. a), b) i c);2. Dotacje nie przekraczają pułapu środków wyrażonego w postaci wartości bezwzględnej.ROZDZIAŁ 2 ZASADYArtykuł 1051. Przyznawanie dotacji podlega zasadom przejrzystości i równego traktowania.Dotacje nie mogą się kumulować ani też zostać przyznane z mocą wsteczną, a ponadto muszą pociągać za sobą współfinansowanie.W żadnym przypadku nie można przekroczyć łącznych kosztów kwalifikujących się do finansowania, określonych w umowie w sprawie dotacji.2. Celem ani też skutkiem dotacji nie może być osiągnięcie korzyści przez beneficjenta.Ustęp 2 nie ma zastosowania do:a) stypendiów naukowych, badawczych lub szkoleniowych wypłacanych osobom fizycznym;b) nagród przyznanych w ramach konkursów;c) środków mających na celu wzmocnienie potencjału finansowego beneficjenta lub uzyskanie przez niego dochodu.Artykuł 1061. Przyznanie dotacji następuje w ramach rocznych programów prac, publikowanych na początku roku.Ten roczny program prac realizowany jest poprzez ogłaszanie zaproszeń do składania ofert, z wyjątkiem właściwie umotywowanych, wyjątkowych, nagłych przypadków, lub jeżeli sytuacja beneficjenta nie pozostawia innego wyboru w przypadku danego działania, lub jeżeli beneficjent jest wymieniony w Umowie AKP-WE i Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim jako odbiorca dotacji.Akapit pierwszy nie ma zastosowania do środków pomocy przeznaczonych na zarządzanie kryzysowe oraz pomoc humanitarną.2. Wszystkie dotacje udzielane w ciągu roku budżetowego są co roku publikowane przy należytym przestrzeganiu wymogów zachowania poufności i bezpieczeństwa.Artykuł 1071. Każde działanie może spowodować przyznanie tylko jednej dotacji ze środków EFR jednemu beneficjentowi.2. W jednym roku budżetowym beneficjent może uzyskać tylko jedną dotację operacyjną ze środków EFR.Ubiegający się o dotacje bezzwłocznie powiadamia intendenta o wielokrotnych wnioskach i wielokrotnych dotacjach odnoszących się do tego samego działania bądź do tego samego programu prac.W żadnym przypadku nie może dojść do dwukrotnego finansowania tych samych kosztów ze środków EFR.Artykuł 1081. Dotację można przyznać na działanie, które już się rozpoczęło, jedynie w przypadku gdy ubiegający się o nią wykaże konieczność rozpoczęcia działania przed przyznaniem dotacji.W takich przypadkach, koszty kwalifikujące się do finansowania nie mogą zostać poniesione przed dniem złożenia wniosku o przyznanie dotacji, z wyjątkiem należycie umotywowanych wyjątkowych przypadków lub wydatków niezbędnych dla właściwej realizacji pomocy przeznaczonej na zarządzanie kryzysowe lub pomocy humanitarnej, przewidzianych w Umowie AKP-WE lub Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.Nie można przyznać dotacji z mocą wsteczną na działania już zakończone.2. Dotacja operacyjna przyznawana jest w ciągu sześciu miesięcy po rozpoczęciu roku budżetowego beneficjenta. Koszty kwalifikujące się do finansowania nie mogą zostać poniesione przed złożeniem wniosku o przyznanie dotacji ani też przed rozpoczęciem roku budżetowego beneficjenta.Artykuł 109Dotacja nie może być przeznaczona na sfinansowanie całkowitych kosztów działania, z wyjątkiem przypadków, w których okaże się to niezbędne do zrealizowania działania.Dotacja nie może być przeznaczona na sfinansowanie całości wydatków operacyjnych beneficjenta.ROZDZIAŁ 3 PROCEDURA UDZIELANIA DOTACJIArtykuł 1101. Wnioski o dotacje przedkładane są na piśmie.2. Wnioski o dotacje kwalifikują się do rozpatrzenia, jeśli przedkładane są przez:a) osoby prawne; wnioski o dotacje mogą kwalifikować się do rozpatrzenia, jeśli przedkładane są przez podmioty nieposiadające osobowości prawnej na mocy właściwego prawa krajowego, pod warunkiem, że ich przedstawiciele są uprawnieni do podejmowania w ich imieniu zobowiązań prawnych oraz biorą na siebie odpowiedzialność finansową.b) osoby fizyczne, jeśli uzasadnione jest to rodzajem lub charakterem działania lub celem, jaki zamierza osiągnąć ubiegający się o dotację.3. Nie można przyznać dotacji wnioskodawcom, którzy w czasie procedury przyznawania dotacji znajdowali się w jednej z sytuacji określonych w art. 96 ust. 1, art. 97 i art. 99 ust. 2 lit. a), wykluczających z procedury.Osoby ubiegające się o dotację muszą zaświadczyć, że nie znajdują się w żadnej z sytuacji, o których mowa w akapicie pierwszym. Jednakże intendent może odstąpić od zażądania takiego zaświadczenia w przypadku dotacji o bardzo niskiej wartości.4. Intendent może nakładać na wnioskodawców kary administracyjne i finansowe, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.Kary takie mogą zostać nałożone także na beneficjentów, którzy w momencie składania wniosku lub podczas realizacji dotacji przedstawią nieprawdziwe informacje, składając informacje wymagane przez intendenta, lub w ogóle nie przedstawią tych informacji.Artykuł 99 stosuje się z uwzględnieniem stosownych zmian.Artykuł 1111. Kryteria wyboru umożliwiają ocenę możliwości spełnienia proponowanego działania lub programu prac przez wnioskodawcę.2. Kryteria przyznawania dotacji, ogłoszone z wyprzedzeniem w zaproszeniu do składania ofert, umożliwiają ocenę jakości przedłożonych wniosków w świetle wyznaczonych celów i priorytetów.Artykuł 1121. Wnioski są oceniane na podstawie wcześniej ogłoszonych kryteriów wyboru i przyznawania dotacji, celem wyłonienia wniosków, które mogą podlegać finansowaniu.2. Następnie właściwy intendent, na podstawie oceny, o której mowa w ust. 1, sporządza listę beneficjentów oraz przyznane kwoty.3. Właściwy intendent powiadamia na piśmie wnioskodawców o decyzji w sprawie ich wniosków. W przypadku nieprzyznania dotacji podaje on powody odrzucenia wniosku, odnosząc się w szczególności do wcześniej ogłoszonych kryteriów wyboru i przyznawania dotacji.ROZDZIAŁ 4 PŁATNOŚCI I KONTROLAArtykuł 113Tempo dokonywania płatności określane jest za pomocą istniejącego ryzyka finansowego, okresu trwania i postępu w realizacji działania lub kosztów poniesionych przez beneficjenta.Artykuł 114Właściwy intendent może, o ile uzna to za właściwe i proporcjonalne, zażądać od beneficjenta wniesienia gwarancji z wyprzedzeniem, w celu ograniczenia ryzyka finansowego związanego z wypłatą prefinansowania.Artykuł 1151. Kwota dotacji nie jest ostatecznie określona do momentu zatwierdzenia przez Komisję końcowych sprawozdań i rozliczeń, bez uszczerbku dla dalszych kontroli przeprowadzanych przez Komisję.2. Jeżeli beneficjent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań, dotacja ulega zawieszeniu, zmniejszeniu lub przerwaniu, po umożliwieniu beneficjentowi przedstawienia swoich uwag.ROZDZIAŁ 5 REALIZACJAArtykuł 1161. W przypadku gdy realizacja działania wymaga od beneficjenta udzielenia zamówienia, umowa w sprawie dotacji, o której mowa w art. 103 ust. 1, określa procedury, które są zgodne ze wspólnotowymi zasadami zamówień publicznych mającymi zastosowanie do współpracy z państwami trzecimi.2. W przypadku gdy realizacja działania wymaga udzielenia wsparcia finansowego osobom trzecim, beneficjent dotacji może udzielić takiego wsparcia, jeśli spełnione są następujące warunki:a) uzyskanie wsparcia finansowego nie jest głównym celem działania;b) warunki przyznania wsparcia są ściśle określone w decyzji lub umowie w sprawie dotacji między beneficjentem i Komisją i nie pozostawiają miejsca na dowolność;c) kwota jest niewielka.3. Każda umowa lub decyzja w sprawie dotacji wyraźnie stwierdza, że Komisja, OLAF i Trybunał Obrachunkowy wykonują swoje uprawnienia kontrolne w odniesieniu do dokumentów i lokali, w stosunku do wszystkich wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali pomoc finansową ze środków EFR.Artykuł 117W kontekście zarządzania zdecentralizowanego, o którym mowa w art. 21-24, Komisja stara się wspierać zarządzanie przez beneficjentów – państwa AKP i KTZ, które jest ukierunkowane na stosowanie przepisów równoważnych z tymi ustanowionymi w niniejszym tytule.TYTUŁ VIII PREZENTACJA SPRAWOZDAŃ I RACHUNKOWOŚCIROZDZIAŁ 1 PREZENTACJA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGOArtykuł 1181. Komisja opracowuje, najpóźniej do dnia 31 lipca każdego roku, sprawozdania EFR, opisujące sytuację finansową Funduszu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku. Sprawozdania EFR obejmują:a) sprawozdanie finansowe określone w art. 122;b) sprawozdania z realizacji finansowej określone w art. 123;c) sprawozdanie finansowe oraz informacje dostarczone przez EBI zgodnie z przepisami art. 149 ust. 2.2. Sprawozdaniu finansowemu EFR towarzyszy sprawozdanie o zarządzaniu finansami w danym roku zawierające dokładny opis:a) osiągnięcia celów na dany rok budżetowy, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami;b) sytuacji finansowej oraz wydarzeń, które miały istotny wpływ na działalność podczas roku budżetowego.Artykuł 119Sprawozdanie musi być zgodne z przepisami, dokładne i wyczerpujące. Musi ono przedstawiać prawdziwy i rzetelny obraz:a) sprawozdań finansowych - aktywów i pasywów, obciążeń i dochodów, należności i zobowiązań niewykazanych jako aktywa lub pasywa oraz przepływu środków pieniężnych;b) sprawozdań z realizacji finansowej, operacji po stronie dochodów i wydatków ze środków EFR.Artykuł 120Sprawozdania finansowe określone w art. 122 sporządza się zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości, a mianowicie:a) kontynuacji działalności;b) ostrożnej wyceny;c) jednolitych metod rachunkowości;d) porównywalności informacji;e) istotności;f) niestosowania kompensat;g) nadrzędność treści nad formą; orazh) w ujęciu memoriałowym.Artykuł 1211. Zgodnie z ujęciem memoriałowym sprawozdania finansowe określone w art. 122 wykazują obciążenia i dochody na rok budżetowy, bez względu na termin zapłaty lub otrzymania kwoty.2. Wartość aktywów i pasywów ustala się zgodnie z zasadami wyceny przewidzianymi w art. 129.Artykuł 1221. Sprawozdania finansowe są sporządzane przez księgowego i przedstawiane w milionach euro. Obejmują one:a) bilans, który przedstawia aktywa i pasywa, sytuację finansową oraz wynik ekonomiczny EFR na dzień 31 grudnia roku poprzedniego; sporządza się go zgodnie ze strukturą ustaloną w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych typów spółek, z uwzględnieniem szczególnego charakteru działalności EFR;b) tabelę przepływu środków pieniężnych wykazującą kwoty otrzymane i wydatkowane w ciągu roku oraz końcową sytuację finansową oraz sprawozdanie dotyczące zmian w kapitale obejmujące poprzedni rok budżetowy;c) tabelę pozycji płatnych na rzecz EFR wykazującą:(i) kwoty pozostające jeszcze do pobrania na początku roku budżetowego;(ii) należności ustalone w trakcie roku budżetowego;(iii) kwoty odzyskane w trakcie roku budżetowego;(iv) umorzenie ustalonych należności;(v) kwoty pozostające jeszcze do pobrania na koniec roku budżetowego.2. Załącznik do sprawozdań finansowych uzupełnia i objaśnia informacje przedstawione w sprawozdaniach, o których mowa w ust. 1, oraz dostarcza wszelkich dodatkowych informacji zalecanych przez ogólnie przyjętą międzynarodową praktykę rachunkowości, w przypadku gdy takie informacje odnoszą się do działalności EFR.Artykuł 1231. Sprawozdania dotyczące realizacji finansowej są przygotowywane przez właściwego intendenta wspólnie z księgowym i przedstawione w milionach euro. Obejmują one:a) rachunek wyniku finansowego, który przedstawia wszystkie operacje finansowe po stronie dochodów i wydatków w danym roku;b) załącznik do rachunku wyniku finansowego, który uzupełnia i objaśnia informacje przedstawione w tym rachunku.2. Rachunek wyniku finansowego zawiera następujące tabele:a) tabelę opisującą zmiany, które zaszły w poprzednim roku budżetowym w przyznanych środkach wskazanych w załączniku;b) tabelę przedstawiającą z podziałem na środki zobowiązania ogółem, przyznane fundusze i płatności zrealizowane podczas roku budżetowego oraz całkowitą sumę od otwarcia EFR;(c) tabele przedstawiające z podziałem na przyznane środki: państwo, terytorium, region lub subregion, zobowiązania ogółem, przyznane fundusze i płatności zrealizowane podczas roku budżetowego oraz całkowitą sumę od początku EFR.Artykuł 124Księgowy przesyła tymczasowe sprawozdanie finansowe Trybunałowi Obrachunkowemu najpóźniej do dnia 31 marca kolejnego roku budżetowego.Najpóźniej do dnia 30 kwietnia kolejnego roku budżetowego księgowy przesyła Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu, sprawozdanie określone w art. 118 ust. 2, dotyczące zarządzania finansami w ciągu roku.Artykuł 1251. Trybunał Obrachunkowy, najpóźniej do dnia 15 czerwca, przedstawia swoje uwagi w sprawie tymczasowego sprawozdania finansowego dotyczące części środków EFR, w odniesieniu do której Komisja odpowiada za zarządzanie finansami na mocy art. 2, tak, aby Komisja mogła wprowadzić poprawki uważane za niezbędne przy sporządzaniu ostatecznego sprawozdania.2. Księgowy sporządza sprawozdanie finansowe wraz z informacją dodatkową, w której poświadcza, że sporządzono je zgodnie z tytułem VIII oraz zasadami, przepisami i metodami rachunkowości określonymi w załączniku do sprawozdania finansowego.3. Komisja zatwierdza końcowe sprawozdanie finansowe i przesyła je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu najpóźniej do dnia 31 lipca następnego roku budżetowego.4. Końcowe sprawozdanie finansowe jest publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej najpóźniej do dnia 15 listopada następnego roku budżetowego wraz z poświadczeniem wiarygodności wydanym przez Trybunał Obrachunkowy w odniesieniu do części dotyczącej środków EFR, w przypadku której Komisja odpowiada za zarządzanie finansami na mocy art. 2.ROZDZIAŁ 2 INFORMACJE NA TEMAT REALIZACJI ŚRODKÓW EFRArtykuł 1261. Komisja i EBI monitorują, w zakresie dotyczącym każde z nich, wykorzystanie pomocy EFR przez państwa AKP, KTZ lub innych beneficjentów oraz realizację projektów finansowanych przez EFR, uwzględniając w szczególności cele określone w art. 55 i 56 Umowy AKP-WE oraz w odpowiednich przepisach Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.2. EBI okresowo informuje Komisję o realizacji projektów finansowanych ze środków EFR, którymi zarządza, zgodnie z procedurami określonymi w wytycznych operacyjnych Instrumentu Inwestycyjnego.3. Komisja i EBI dostarczają Komitetowi EFR informacji dotyczących realizacji działań finansowanych ze środków EFR poprzez krajowy i regionalny przydział wymieniony w Załączniku. Takie informacje obejmują również projekty i programy finansowane za pomocą Instrumentu Inwestycyjnego. Komisja przesyła te informacje Trybunałowi Obrachunkowemu zgodnie z art. 11 ust. 5 i 7 umowy wewnętrznej.ROZDZIAŁ 3 RACHUNKOWOŚĆArtykuł 1271. System rachunkowości jest systemem służącym do organizacji informacji finansowych w sposób umożliwiający wprowadzanie, klasyfikowanie i rejestrowanie danych.2. Konta dzielą się na konta ogólne i finansowe. Konta te prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego.3. Dane liczbowe na kontach ogólnych i finansowych są przyjmowane z końcem roku budżetowego, tak aby można był przygotować sprawozdania, o których mowa w rozdziale 1.4. Bez uszczerbku dla przepisów ust. 2 i 3 intendent delegowany może prowadzić konta analityczne.Artykuł 128Księgowy odpowiada za nadzorowanie i ujmowanie na kontach wpłat dokonywanych przez państwa członkowskie oraz innych dochodów.Artykuł 1291. Księgowy przyjmuje stosowne zasady i metody rachunkowości. Przygotowuje on i po konsultacji z intendentem pełniącym obowiązki przez delegację przyjmuje plan kont mający zastosowanie do działań EFR.Wykonując te zadania, księgowy kieruje się przyjętymi w skali międzynarodowej normami rachunkowości dla sektora publicznego, ale może odstąpić od nich, w przypadku gdy jest to uzasadnione szczególnym charakterem działań EFR.2. Księgowanie na rachunkach przeprowadzane jest na podstawie planu kont przy pomocy nomenklatury, która dokonuje wyraźnego podziału między kontami ogólnymi i kontami finansowymi. Plan kont wysyłany jest do Trybunału Obrachunkowego.Artykuł 130Na kontach ogólnych księgowane są, w porządku chronologicznym i przy wykorzystaniu metody podwójnego zapisu, wszelkie zdarzenia i operacje wpływające na sytuację gospodarczą i finansową oraz aktywa i pasywa EFR i te, które składają się na bilans EFR.Artykuł 1311. Ruchy na kontach i salda ujmowane są w księgach rachunkowych.2. Wszelkie zapisy księgowe, łącznie z wpisami korygującymi na kontach, oparte są na dokumentach towarzyszących, do których się odnoszą.3. System rachunkowości musi umożliwiać zachowanie śladu wszystkich zapisów księgowych.Artykuł 132Po zamknięciu roku budżetowego i do czasu przedstawienia sprawozdania finansowego, księgowy wprowadza wszelkie zapisy korygujące, niepociągające za sobą żadnych wypłat ani wpłat w odniesieniu do tego roku, które są niezbędne dla prawidłowego, rzetelnego i zgodnego z przepisami przedstawienia sprawozdań.Artykuł 1331. Konta finansowe zapewniają szczegółową rejestrację finansowej realizacji środków EFR.Wykazują one wszystkie:a) przydzielone środki;b) zobowiązania;c) płatności i ustalone zadłużenie oraz czynności inkasa należności za rok budżetowy w pełnej kwocie, bez wzajemnego saldowania.2. W przypadku gdy zobowiązania, płatności i zadłużenie podawane są w walutach krajowych, system księgowy powinien umożliwić, w miarę potrzeby, ich księgowanie w walutach krajowych, a także w euro.3. Zobowiązania określone w art. 70 księgowane są w euro, w wartości określonej w decyzjach w sprawie finansowania podjętych przez Komisję.Zobowiązania określone w art. 78 ust. 2 księgowane są w euro, w wysokości równej wartości zamówień, umów w sprawie dotacji i prognoz programów. Wartość ta obejmuje w stosownych przypadkach:a) rezerwę na płatność z tytułu wydatków podlegających zwrotowi po przedstawieniu dokumentów towarzyszących;b) rezerwę na zmiany cen i wydatki nieprzewidziane określone w zamówieniach finansowanych ze środków EFR;c) rezerwę finansową na wahania kursów wymiany walut.4. Cała dokumentacja księgowa dotycząca wypełniania zobowiązań jest przechowywana przez okres pięciu lat od dnia decyzji o udzieleniu absolutorium z finansowej realizacji środków EFR, wymienionej w art. 142, w odniesieniu do roku budżetowego, w którym zawarte zostało zobowiązanie do celów księgowych.TYTUŁ IX KONTROLA ZEWNĘTRZNA I UDZIELENIE ABSOLUTORIUMROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNEArtykuł 134Działania finansowane ze środków EFR i zarządzane przez EBI zgodnie z art. 3 niniejszego rozporządzenia podlegają procedurom audytu i udzielenia absolutorium, ustanowionym w statucie EBI dla wszystkich jego działań. Szczegółowe zasady kontroli ksiąg przez Trybunał Obrachunkowy są wymienione w Umowie trójstronnej. Są one wynikiem wspólnego porozumienia między EBI, Komisją oraz Trybunałem Obrachunkowym zawartego w Umowie obecnie obowiązującej lub w nowej Umowie lub każdej innej umowie, która może ją zastąpić.W zakresie zadań finansowanych ze środków EFR zarządzanych przez Komisję zgodnie z art. 2 Trybunał Obrachunkowy wykonuje swoje uprawnienia działając zgodnie z niniejszym tytułem.ROZDZIAŁ 2KONTROLA ZEWNĘTRZNAArtykuł 1351. Komisja bezzwłocznie zawiadamia Trybunał Obrachunkowy o wszystkich decyzjach i zasadach przyjętych na mocy niniejszego rozporządzenia.2. Trybunał Obrachunkowy informowany jest o wyznaczeniu intendentów, wewnętrznych audytorów, księgowych i administratorów płatności oraz o decyzjach dotyczących przekazania uprawnień na mocy art. 17, 39 43, 48 i 89.Artykuł 1361. W odniesieniu do współpracy z państwami AKP Trybunał Obrachunkowy kontrolując czy uzyskanie dochodów i poniesienie wydatków nastąpiło zgodnie z prawem i prawidłowo, uwzględnia przepisy Umowy AKP-WE, niniejszego rozporządzenia oraz wszystkich innych aktów przyjęta na podstawie tych dokumentów.W odniesieniu do współpracy z KTZ Trybunał Obrachunkowy, kontrolując, czy uzyskanie dochodów i poniesienie wydatków nastąpiło zgodnie z prawem i prawidłowo, uwzględnia przepisy Traktatu WE, Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, niniejszego rozporządzenia oraz wszystkich innych aktów mających zastosowanie.2. Wykonując swoje zadania, Trybunał Obrachunkowy ma prawo zapoznać się, w sposób określony w ust. 6, ze wszystkimi dokumentami i informacjami dotyczącymi zarządzania finansami służb lub organów w odniesieniu do działań finansowanych lub współfinansowanych ze środków EFR. Trybunał ma uprawnienia do zasięgania informacji u każdego urzędnika odpowiedzialnego za operacje po stronie dochodów lub wydatków oraz do stosowania dowolnych procedur kontroli właściwych dla wyżej wspomnianych służb lub instytucji.W celu uzyskania wszelkich informacji niezbędnych do wykonania zadania Trybunał Obrachunkowy może brać udział, na swoje żądanie, w działaniach kontrolnych przeprowadzanych w ramach realizacji finansowej przez Komisję lub w jej imieniu.Na żądanie Trybunału Obrachunkowego, Komisja upoważnia instytucje finansowe posiadające depozyty EFR do podjęcia działań mających na celu umożliwienie Trybunałowi ustalenia, czy dane zewnętrzne są zgodne ze sprawozdaniami.Wykonując swoje zadania, Trybunał Obrachunkowy Trybunał zawiadamia Komisję oraz władze, do których stosuje niniejsze rozporządzenie, o nazwiskach swoich pracowników, którzy są upoważnieni do kontrolowania ich.Artykuł 137Trybunał Obrachunkowy zapewnia, że wszystkie papiery wartościowe i środki pieniężne w banku lub w kasie są sprawdzane pod kątem zgodności z dowodami podpisanymi przez depozytariuszy lub z notami dotyczącymi posiadanych środków pieniężnych i papierów wartościowych. Trybunał może przeprowadzać te kontrole we własnym zakresie.Artykuł 1381. Komisja, organy zarządzające dochodami i wydatkami w imieniu EFR oraz końcowi beneficjenci płatności ze środków EFR zapewniają Trybunałowi Obrachunkowemu wszelkie udogodnienia oraz udzielają mu wszelkich informacji, jakie Trybunał uzna za niezbędne do wykonania swoich zadań. Zobowiązane są udostępnić Trybunałowi Obrachunkowemu wszystkie dokumenty dotyczące udzielania i wykonywania zamówień oraz wszystkie rozliczenia środków pieniężnych i materiałów, wszystkie rejestry księgowe i dokumenty towarzyszące oraz związane z nimi dokumenty administracyjne, wszystkie dokumenty dotyczące dochodów i wydatków, wszystkie spisy inwentarza, wszystkie schematy organizacyjne jednostek organizacyjnych, które Trybunał Obrachunkowy uzna za niezbędne do kontroli sprawozdań finansowych dotyczących wyniku na podstawie dokumentów oraz kontroli na miejscu, jak również do tych samych celów wszystkie dokumenty i dane stworzone lub przechowywane na nośnikach magnetycznych.Pierwszy akapit ma również zastosowanie do osób fizycznych lub prawnych otrzymujących płatności ze środków EFR.2. Urzędnicy, których działania są kontrolowane przez Trybunał Obrachunkowy, obowiązani są do:a) okazania prowadzonej przez siebie ewidencji środków pieniężnych w kasie, innych środków pieniężnych, papierów wartościowych i wszelkiego rodzaju materiałów oraz dokumentów towarzyszących dotyczących gospodarowania powierzonymi im środkami, jak również wszystkie księgi, rejestry i inne związane z nimi dokumenty;b) przedstawienia korespondencji oraz wszelkich innych dokumentów niezbędnych do pełnej realizacji kontroli określonej w art. 136. Informacji określonych w lit. b) może żądać tylko Trybunał Obrachunkowy.3. Trybunał Obrachunkowy ma prawo badać pod kątem dochodów i wydatków EFR dokumenty będące w posiadaniu właściwych służb Komisji.4. Zadanie polegające na ustaleniu, czy dochody uzyskano a wydatki poniesiono zgodnie z prawem i prawidłowo, oraz czy należycie zarządzano finansami, obejmuje wykorzystanie środków EFR, otrzymanych na zasadzie dotacji, przez jednostki spoza Komisji.5. Finansowanie ze środków EFR udzielane beneficjentom spoza Komisji uzależnione jest od pisemnej zgody beneficjenta lub, w przypadku jej braku, zgody wykonawców lub podwykonawców, na przeprowadzenie przez Trybunał Obrachunkowy kontroli wykorzystania udzielonych środków finansowych.6. Wykorzystanie zintegrowanych systemów komputerowych nie może mieć wpływu na ograniczenie dostępu Trybunału Obrachunkowego do dokumentów towarzyszących.Artykuł 1391. Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego jest regulowane przepisami ust. 2-6 niniejszego artykułu.2. Trybunał Obrachunkowy przekazuje Komisji, nie później niż do dnia 30 czerwca, wszelkie uwagi, których charakter wymaga, jego zdaniem, zamieszczenia ich w sprawozdaniu rocznym. Uwagi te muszą pozostać poufne. Komisja kieruje swoje odpowiedzi do Trybunału Obrachunkowego nie później niż do dnia 15 października.3. Sprawozdanie roczne zawiera ocenę, czy finansami zarządzano w sposób należyty.4. Trybunał Obrachunkowy może dodać sprawozdanie podsumowujące lub ogólne uwagi, których charakter wymaga, jego zdaniem, zamieszczenia.5. Trybunał Obrachunkowy podejmuje wszelkie niezbędne czynności w celu zapewnienia opublikowania odpowiedzi Komisji na jego uwagi niezwłocznie po uwagach, do których się odnoszą.6. Trybunał Obrachunkowy przekazuje władzom odpowiedzialnym za udzielenie absolutorium oraz Komisji, najpóźniej do dnia 15 listopada, swoje sprawozdanie roczne wraz z odpowiedziami Komisji oraz zapewnia ich opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .Artykuł 1401. Trybunał Obrachunkowy zawiadamia Komisję o wszelkich uwagach, których charakter wymaga, jego zdaniem, zamieszczenia ich w sprawozdaniu specjalnym. Uwagi te muszą pozostać poufne.Komisja w terminie dwóch i pół miesiąca zawiadamia Trybunał Obrachunkowy o wszelkich komentarzach, jakie pragnie uczynić względem uwag, o których mowa.Trybunał Obrachunkowy przyjmuje ostateczną wersję odnośnego sprawozdania specjalnego w ciągu następnego miesiąca.2. Sprawozdanie specjalne, o którym mowa w ust. 1 wraz z odpowiedziami Komisji, jest niezwłocznie przekazywane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, z których każdy decyduje, w odpowiednim przypadku wspólnie z Komisją, jakie działania należy podjąć w odpowiedzi.W przypadku podjęcia przez Trybunał Obrachunkowy decyzji o opublikowaniu tych sprawozdań specjalnych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej , do sprawozdań tych zostaną załączone odpowiedzi Komisji.3. Trybunał Obrachunkowy może, na wniosek jednej z innych instytucji, wydawać opinie w sprawach odnoszących się do EFR.Artykuł 141Jednocześnie ze sprawozdaniem rocznym określonym w art. 139 Trybunał Obrachunkowy przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności o wiarygodności sprawozdań finansowych jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw.ROZDZIAŁ 3 ABSOLUTORIUMArtykuł 1421. Parlament Europejski, na zalecenie Rady stanowiącej większością kwalifikowaną, w terminie do dnia 15 maja roku N + 2 udziela Komisji absolutorium z realizacji finansowej środków EFR w roku N, którymi Komisja zarządza zgodnie z art. 2.2. Jeżeli termin przewidziany w ust. 1 nie może być dotrzymany, Parlament Europejski lub Rada powiadamia Komisję o przyczynach opóźnienia.3. Jeżeli Parlament Europejski opóźni wydanie decyzji o udzieleniu absolutorium, Komisja dołoży wszelkich starań w celu jak najszybszego podjęcia środków zmierzających do usunięcia lub ułatwienia usunięcia przeszkód w podjęciu tej decyzji.Artykuł 1431. Decyzja o udzieleniu absolutorium obejmuje sprawozdania, o których mowa w art. 118, z wyjątkiem części dostarczanej prze EBI zgodnie z przepisami art. 149 ust. 2.2. W celu udzielenia absolutorium, Parlament Europejski, po dokonaniu tych czynności przez Radę, bada sprawozdania EFR, o których mowa w art. 118. Bada również sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego wraz z odpowiedziami Komisji, wszelkie odpowiednie sprawozdania specjalne Trybunału Obrachunkowego odnoszące się do danego roku budżetowego oraz wydane przez Trybunał Obrachunkowy poświadczenie wiarygodności o rzetelności oraz zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw.3. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, na jego wniosek, wszelkie informacje za dany rok niezbędne do kontroli realizacji środków EFR zarządzanych przez Komisję zgodnie art. 2.Dostęp do poufnych informacji oraz uzgodnienia dotyczące posługiwania się nimi są zgodne z prawami podstawowymi, ochroną tajemnicy handlowej, przepisami dotyczącymi postępowania sądowego i dyscyplinarnego oraz z interesami Wspólnoty.Artykuł 1441. Komisja podejmuje wszelkie właściwe działania w celu uwzględnienia uwag towarzyszących decyzjom Parlamentu Europejskiego o absolutorium, jak również komentarzy towarzyszących zaleceniu odnoszącemu się do absolutorium przyjętemu przez Radę.2. Na wniosek Parlamentu Europejskiego lub Rady, Komisja składa sprawozdanie w sprawie środków podjętych w kontekście tych uwag i komentarzy, a w szczególności w sprawie instrukcji udzielonych służbom odpowiedzialnym za realizację finansową środków EFR. Sprawozdanie to jest przesyłane także Trybunałowi Obrachunkowemu.3. Decyzja o udzieleniu absolutorium zostaje opublikowana Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.CZĘŚĆ DRUGA PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE ŚRODKÓW EFR ZARZĄDZANYCH PRZEZ EBIArtykuł 145Co roku, przed dniem 1 września EBI przesyła Komisja swoje szacunki zobowiązań i płatności, które są niezbędne do sporządzenia komunikatu określonego w art. 7 ust. 1 umowy wewnętrznej, w odniesieniu do działań Instrumentu Inwestycyjnego, łącznie z dotacjami na spłatę oprocentowania, zgodnie z umową wewnętrzną.W razie konieczności EBI przesyła Komisji uaktualnione szacunki zobowiązań i płatności. Szczegóły tej procedury zostaną określone w umowie o zarządzaniu, o której mowa w art. 152.Artykuł 1461. Wkłady określone w art. 58 i przyjęte przez Radę są wpłacane przez państwa członkowskie do EBI przez specjalny rachunek otwarty w imieniu każdego państwa członkowskiego.2. Z wyjątkiem przypadków gdy Rada zadecyduje inaczej w odniesieniu do wynagrodzenia EBI zgodnie z art. 5 umowy wewnętrznej, wpływy otrzymane przez bank przez kredytowe saldo specjalnych rachunków określonych w ust. 1 niniejszego artykułu są księgowane na rachunku w imieniu Komisji i są wykorzystywane do celów określonych w art. 6 umowy.3. Wszystkie prawa wynikające z działań prowadzonych przez EBI przy wykorzystaniu środków EFR, w szczególności prawa wierzyciela lub właściciela, nabywają państwa członkowskie.4. EBI podejmuje się zarządzania środkami pieniężnym kwot określonych w ust. 1 zgodnie ze szczegółowymi zasadami ustanowionymi w umowie o zarządzaniu środkami przewidzianej w art. 152.5. Instrument Inwestycyjny jest zarządzany zgodnie z warunkami ustanowionymi w Umowie AKP-WE, Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim i umowie wewnętrznej.Artykuł 147EBI otrzymuje wynagrodzenie na zasadzie pełnej rekompensaty za zarządzanie operacjami Instrumentu Finansowego. Rada podejmuje decyzje w sprawie środków i mechanizmów wynagrodzenia banku zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 umowy wewnętrznej. Środki służące do wykonania tej decyzji są włączone do umowy o zarządzaniu określonej w art. 152.Artykuł 148EBI regularnie powiadamia Komisję o działaniach prowadzonych w ramach Instrumentu Inwestycyjnego, łącznie z dotacjami na spłatę oprocentowania, o wykorzystaniu każdego wezwania do wnoszenia wkładów do EBI oraz, w szczególności, o całkowitych kwartalnych kwotach zobowiązań, zamówień i płatności, zgodnie z szczegółowymi zasadami ustanowionymi w umowie o zarządzaniu określonej w art. 152.Artykuł 1491. EBI prowadzi rachunkowość Instrumentu Inwestycyjnego, łącznie z dotacjami na spłatę oprocentowania, finansowanymi z EFR w celu śledzenia całego cyklu przepływu środków, począwszy od otrzymania środków pieniężnych do wypłaty, poprzez uzyskane z nich dochody, aż do wszelkich następujących po tym zwrotach. EBI opracowuje odpowiednie zasady i metody rachunkowości zgodne z międzynarodowymi normami rachunkowości i przestawia stosowne informacje Komisji i państwom członkowskim.2. Co roku EBI przesyła Radzie i Komisji sprawozdanie z realizacji działań finansowanych ze środków EFR, którymi EBI zarządza, łącznie ze sprawozdaniami finansowymi sporządzonymi zgodnie z zasadami i metodami określonymi w ust. 1 oraz informacjami określonymi w art. 123 ust. 2.Dokumenty te zostają złożone w wersji projektu nie później niż dnia 28 lutego oraz w wersji ostatecznej nie później niż dnia 30 czerwca następnego roku budżetowego, tak aby mogły zostać wykorzystane przez Komisję przy opracowywaniu sprawozdań finansowych określonych w art. 118 niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 11 ust. 6 umowy wewnętrznej. Sprawozdanie z finansowej realizacji środków zarządzanych przez EBI zostaje złożone przez bank Komisji nie później niż dnia 31 marca następnego roku budżetowego.Artykuł 150Do umów finansowanych ze środków EFR, którymi zarządza EBI, zastosowanie mają jego własne przepisy.Artykuł 151W przypadku gdy programy lub projekty są współfinansowane przez państwa członkowskie lub ich organy wykonawcze i odpowiadają priorytetom ustanowionym w Krajowych Strategiach Współpracy przewidzianym w akapicie drugim art. 10 ust. 1 umowy wewnętrznej oraz w art. 20 Decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, EBI może powierzyć odpowiedzialność za zarządzanie pomocą wspólnotową państwom członkowskim lub ich organom wykonawczym.Artykuł 152Szczegółowe zasady wykonania tej części są przedmiotem umowy o zarządzaniu zawieranej między Komisją, działającą w imieniu Wspólnoty, a EBI.CZĘŚĆ TRZECIA PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWETYTUŁ I POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWEROZDZIAŁ 1 TRANSFER SALD POZOSTAŁYCH Z POPRZEDNICH EFRArtykuł 153Przesunięcia do 10. EFR sald środków pozostałych z zasobów ustanowionych na mocy umowy wewnętrznej związanych z 7.[16], 8.[17] i 9.[18] EFR (zwanych dalej „poprzednimi EFR”) dokonywane są zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. b), ust. 3 i 4 umowy wewnętrznej.Artykuł 1541. Saldo dochodów z tytułu odsetek od środków z poprzednich EFR zostaje przeniesione do 10. EFR i przyznane na te same cele jak dochody przewidziane w art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej. To samo ma zastosowanie do pozostałych dochodów poprzednich EFR obejmujących na przykład odsetki za zwłokę otrzymane w przypadku opóźnionej płatności wkładu do tych EFR dokonanej przez państwa członkowskie oraz odsetki narosłe od środków EFR zarządzanych przez EBI, które są płatne na rzecz Wspólnoty.2. Przepisy 10. EFR dotyczące podmiotów działających w sferze finansów, operacji po stronie dochodów, stwierdzania prawidłowości, zatwierdzenia i realizacji wydatków, systemów informatycznych, prezentacji sprawozdań i rachunkowości oraz audytu zewnętrznego i absolutorium mają również zastosowanie do działań finansowanych z poprzednich EFR.ROZDZIAŁ 2 SALDA POZOSTAŁE Z POPRZEDNICH EFRArtykuł 155Kwoty pochodzące z projektów realizowanych z 9. EFR lub poprzednich EFR, niezaciągnięte zgodnie z art. 1 ust. 3 umowy wewnętrznej, lub umorzone, jeżeli Rada nie podjęła jednogłośnie innej decyzji na mocy art. 1 ust. 4 umowy wewnętrznej, zmniejszają część wkładu państw członkowskich ustalonego w art. 1 ust. 2 lit. a) umowy wewnętrznej.Wpływ wkładu każdego państwa członkowskiego obliczany jest proporcjonalnie do wkładu każdego państwa do 9. EFR. Wpływ będzie obliczany co roku; po raz pierwszy zostanie wyliczony w roku następującym po przeglądzie wyników z 2010 r., przewidzianym w załączniku 1b do Umowy AKP-WE.ROZDZIAŁ 3 OKRES PRZEJŚCIOWYArtykuł 156Procedury dotyczące wkładów państw członkowskich ustanowionych w art. 57-61 mają zastosowanie po raz pierwszy w odniesieniu do wkładów na rok n+2, pod warunkiem że 10. EFR wejdzie w życie między dniem 1 października roku N a 30 września roku N+1.Artykuł 157Centralna baza danych, o której mowa w art. 98 zostanie ustanowiona do dnia 1 stycznia 2009 r.TYTUŁ II PRZEPISY KOŃCOWEArtykuł 158Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .Niniejsze rozporządzenie stosuje się w tym samym okresie co umowę wewnętrzną.Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.W imieniu RadyPrzewodniczący [1] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3.[2] Dz.U. L 287 z 28.10.2005, str. 4.[3] Dz.U. L 314 z 30.11.2001, str. 1.[4] Dz.U. L 109 z 26.4.2007, str. 33.[5] Dz.U. L 247 z 9.9.2006, str. 22.[6] Dz.U. L 247 z 9.9.2006, str. 32.[7] Dz.U. C z […], str. […].[8] Dz.U. C z […], str. […].[9] Dz.U. C z […], str. […].[10] Dz.U. L […] z [...] r.[11] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1995/2006 (Dz.U. L 390 z 30.12.2006, str. 1).[12] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE, Euratom) 478/2007 (Dz.U. L 111 z 28.4.2007, str. 13).[13] Dz.U. L 83 z 1.4.2003, str. 1.[14] Dz.U. L 134 z 30.4.2004, str. 114. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Rady (WE) nr 2006/97/WE (Dz.U. L 363 z 20.12.2006, str. 107).[15] Dz.U. L 11 z 16.1.2003, str. 1.[16] Dz.U. L 229 z 17.8.1991, str. 288.[17] Dz.U. L 156 z 29.5.1998, str. 108.[18] Dz.U. L 83 z 1.4.2003, str. 1.