				|

		52011PC0811

			Wniosek DECYZJA RADY ustanawiająca program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) /* KOM/2011/0811 wersja ostateczna - 2011/0402 (CNS) */

			   	UZASADNIENIE
1.           KONTEKST WNIOSKU
Pakiet wniosków dotyczących programu
„Horyzont 2020”, sporządzonych całkowicie zgodnie z komunikatem
Komisji Budżet z perspektywy „Europy 2020”[1],
jest w pełni zgodny ze strategią „Europa 2020”, w której badania
naukowe i innowacje uznano za główne czynniki osiągnięcia celów
związanych z inteligentnym i zrównoważonym wzrostem sprzyjającym
włączeniu społecznemu. W skład pakietu wchodzą wnioski
dotyczące:
1)           programu ramowego „Horyzont 2020”
(Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – „TFUE”);
2)           jednolitych „zasad uczestnictwa i
upowszechniania” (TFUE);
3)           jednolitego programu
szczegółowego realizującego program „Horyzont 2020” (TFUE); oraz
4)           pojedynczego wniosku
dotyczącego części programu „Horyzont 2020”, które odpowiadają
traktatowi Euratom.
Ogólny polityczny opis i kontekst tych
wniosków legislacyjnych zamieszczono w przyjętym wraz z nimi komunikacie
Komisji, który odnosi się do szeregu ważnych przekrojowych elementów,
takich jak uproszczenie oraz sposoby wzmocnienia podejścia do innowacji.
Program „Horyzont 2020” wnosi bezpośredni
wkład w stawianie czoła najważniejszym wyzwaniom społecznym
określonym w strategii „Europa 2020” i jej inicjatywach przewodnich. W
równym stopniu przyczyni się do zajęcia wiodącej pozycji w przemyśle
w Europie. Podniesie też poziom doskonałości bazy naukowej,
który jest czynnikiem o zasadniczym znaczeniu dla równowagi,
długotrwałego dobrobytu i dobrostanu w Europie. Dla
osiągnięcia tych celów we wnioskach zawarto pełen wachlarz form
pomocy zintegrowanych w ciągu całego cyklu badań naukowych i
innowacji. Tak więc program „Horyzont 2020” skupia i wzmacnia
działania finansowane obecnie w ramach siódmego programu ramowego w
odniesieniu do badań naukowych, poświęcone innowacjom
części programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji,
oraz Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii. Wnioski opracowano w taki
sposób, aby w znacznym stopniu ułatwiały pracę uczestnikom.
2.           WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI
STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW
Podczas opracowywania czterech wniosków w
pełni uwzględniono odpowiedzi udzielone w wyniku szeroko zakrojonych
konsultacji społecznych przeprowadzonych w oparciu o zieloną
księgę zatytułowaną „Jak zmienić wyzwania w
możliwości: wspólne ramy strategiczne dla finansowania unijnego na
rzecz badań naukowych i innowacji”, COM(2011)48. Swoje poglądy
wyraziła Rada Europejska, państwa członkowskie oraz liczne
zainteresowane strony reprezentujące sektor przemysłu,
środowiska akademickie i społeczeństwo obywatelskie.
Wnioski powstały w oparciu o dwie
dogłębne oceny skutków i wykorzystano w nich wyniki konsultacji z
zainteresowanymi stronami, oceny wewnętrzne i zewnętrzne oraz dane
przekazane przez ekspertów międzynarodowych. W ocenach stwierdzono,
że program „Horyzont 2020” pozwoli lepiej sformułować cele,
najlepiej umożliwi osiągnięcie wymaganej masy krytycznej w
wysiłkach podejmowanych na poziomie programu i projektu oraz będzie
miał największy wpływ na cele polityczne oraz na późniejsze
korzyści w zakresie działań gospodarczych, konkurencyjności
i społeczeństwa, a jednocześnie przyczyni się do
uproszczenia sytuacji np. poprzez zmniejszenie obciążenia
administracyjnego dla uczestników, uproszczenie odpowiednich zasad i procedur,
zapewnienie spójności między instrumentami oraz wskazanie nowego
stanu równowagi między ryzykiem a zaufaniem.
3.           ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU
3.1.        Podstawa prawna
W dążeniu do osiągnięcia
celów politycznych we wniosku w bezproblemowy sposób zintegrowano
działania w zakresie badań naukowych i innowacji.
Program „Horyzont 2020” będzie oparty na
tytułach „Przemysł” i „Badania i rozwój technologiczny oraz
przestrzeń kosmiczna” TFUE (art. 173 i 182). Powiązane „Zasady
uczestnictwa i upowszechniania” będą opierać się na tych
samych tytułach TFUE (art. 173, 183 i 188). W obydwu przypadkach podstawa
tytułu „Przemysł” będzie odnosić się przede wszystkim
do Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT), który będzie
finansowany w ramach programu „Horyzont 2020”. EIT nie będzie obecny na
poziomie programu szczegółowego.
Należy przypomnieć, że
działania w zakresie innowacji były wyraźnie włączone
w różnych programach ramowych opartych na tytule „Badania” Traktatu o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej i bieżące programy ramowe
również obejmują wiele tego rodzaju działań. W konsekwencji
program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020”,
będzie oparty na tytule TFUE „Badania i rozwój technologiczny oraz
przestrzeń kosmiczna” (art. 182), gdyż przewidywane w nich
działania wejdą w zakres działań ujętych w tym tytule.
Wniosek dotyczący programu
badawczo-szkoleniowego Euratomu, który przyczynia się do programu
„Horyzont 2020”, jest oparty na art. 7 Traktatu Euratom.
3.2.        Zasada pomocniczości i
proporcjonalności
Wnioski opracowano w celu maksymalnego
zwiększenia wartości dodanej i oddziaływania w skali Unii,
skupiając uwagę na celach i działaniach, których skuteczna
realizacja przez działające samodzielnie państwa
członkowskie nie jest możliwa. Interwencja na poziomie Unii może
spowodować wzmocnienie ogólnych ram badań naukowych i innowacji oraz
skoordynowanie wysiłków badawczych państw członkowskich, co
pozwoli zapobiec powielaniu, utrzymać masę krytyczną w
kluczowych obszarach oraz zapewnić optymalne wykorzystanie finansowania
publicznego. Interwencja ta umożliwi ponadto konkurencję w skali
kontynentu w celu wybrania najlepszych wniosków, podnosząc w ten sposób
poziomy doskonałości i zapewniając widoczność
wiodącym badaniom i innowacjom. Ponadto działania na poziomie Unii są
najbardziej odpowiednie dla wspierania mobilności międzynarodowej,
podnosząc poziom szkoleń i zwiększając możliwości
rozwoju kariery zawodowej naukowców. Program na poziomie Unii jest w
większym stopniu predestynowany do podjęcia obarczonych znacznym
ryzykiem i długoterminowych działań badawczo-rozwojowych, co
prowadzi do podziału ryzyka i zwiększenia zakresu oddziaływania
i korzyści skali, których nie udałoby się inaczej
osiągnąć. Interwencja na poziomie Unii może prowadzić
do dodatkowych inwestycji publicznych i prywatnych w zakresie badań
naukowych i innowacji; wnieść wkład w europejską
przestrzeń badawczą, w której istnieje swobodny obieg wiedzy,
naukowców i technologii; oraz przyspieszyć komercjalizację i upowszechnianie
innowacji na jednolitym rynku. Ponadto programy na poziomie Unii są
potrzebne w celu wspierania procesu kształtowania polityki oraz celów
ustanowionych w ramach wielu działań politycznych. Pełny zestaw
dowodów przedstawiono w załączonych ocenach skutków.
4.           WPŁYW NA BUDŻET
Budżet dla każdego wniosku
przedstawiono według cen bieżących. Dołączona do
niniejszego wniosku ocena skutków finansowych obejmuje skutki budżetowe, ludzkie
i administracyjne. Opierając się na analizie kosztów i korzyści,
Komisja może przekazać realizację programu Horyzont 2020”
istniejącym agencjom wykonawczym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE)
nr 58/2003 ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną
powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami
wspólnotowymi.
2011/0402 (CNS)
Wniosek
DECYZJA RADY
z XXX
ustanawiająca program szczegółowy
wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie
badań naukowych i innowacji (2014-2020)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 182 ust. 4,
uwzględniając wniosek Komisji
Europejskiej,
po przekazaniu projektu ustawodawczego
parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Parlamentu
Europejskiego[2],
uwzględniając opinię
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3],
uwzględniając opinię Komitetu
Regionów[4],
stanowiąc zgodnie ze specjalną
procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co
następuje:
(1)
Zgodnie z art. 182 ust. 3 Traktatu
rozporządzenie (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr […] z dnia …
dotyczące programu „Horyzont 2020” – programu ramowego w zakresie
badań naukowych i innowacji (zwanego dalej „programem Horyzont 2020”)[5] – będzie realizowane
poprzez program szczegółowy, który określa cele szczegółowe i
zasady ich realizacji, czas ich trwania i stanowi o środkach uznanych za
konieczne.
(2)
Program „Horyzont 2020” dąży do
osiągnięcia trzech celów priorytetowych, do których należą:
tworzenie doskonałej bazy naukowej („Doskonała baza naukowa”),
osiągnięcie wiodącej pozycji w przemyśle („Wiodąca
pozycja w przemyśle”) i stawianie czoła wyzwaniom społecznym
(„Wyzwania społeczne”). Te cele priorytetowe powinny być realizowane
poprzez program szczegółowy, w skład którego wchodzą trzy
części dotyczące działań pośrednich i jedna
część dotycząca działań bezpośrednich
Wspólnego Centrum Badawczego (JRC).
(3)
Podczas gdy program „Horyzont 2020” ustanawia
ogólny cel tego programu ramowego, cele priorytetowe oraz ogólne kierunki celów
szczegółowych i działania, jakie należy wykonać, program
szczegółowy powinien określić cele szczegółowe i ogólne
kierunki działań dla poszczególnych części. Określone
w programie „Horyzont 2020” przepisy dotyczące realizacji w pełni
stosują się do tego programu szczegółowego, w tym do przepisów
dotyczących zasad etycznych.
(4)
Każda z części programu powinna
uzupełniać jego pozostałe części i być w sposób
spójny realizowana wraz z nimi.
(5)
Krytycznego znaczenia nabiera potrzeba wzmocnienia
i poszerzenia zakresu doskonałości unijnej bazy naukowej oraz
przyciągnięcia najwyższej klasy badań i talentów w celu
zapewnienia Europie konkurencyjności i dobrostanu w perspektywie
długoterminowej. Część I „Doskonała baza naukowa”
powinna wspierać działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych
w dziedzinie badań pionierskich, przyszłych i powstających
technologii, działań Marie Curie i europejskich infrastruktur
badawczych. Celem tych działań powinno być dążenie do
poszerzania kompetencji w perspektywie długoterminowej, ze skupieniem
uwagi na nauce i systemach następnej generacji oraz następnym
pokoleniu naukowców, oraz zapewnienie wsparcia nowym talentom z całej Unii
i z krajów stowarzyszonych. Działania Unii na rzecz wspierania
doskonałej bazy naukowej powinny okazać się pomocne w
konsolidowaniu europejskiej przestrzeni badawczej i podniesieniu
konkurencyjności i atrakcyjności unijnego systemu nauki w skali
globalnej.
(6)
Działania badawcze prowadzone w ramach
części I „Doskonała baza naukowa” należy wyznaczyć
zgodnie z potrzebami i możliwościami nauki, nie kierując
się wcześniej ustalonymi priorytetami tematycznymi. Harmonogram
badań powinien zostać ustalony w ścisłym porozumieniu ze
społecznością naukową. Badania w ramach niniejszego
programu powinny być finansowane na podstawie poziomu
doskonałości.
(7)
Europejska Rada ds. Badań Naukowych powinna
zastąpić Europejską Radę ds. Badań Naukowych
ustanowioną na mocy decyzji Komisji 2007/134/WE[6] i zostać jej następcą
prawnym. Powinna działać zgodnie z ustalonymi zasadami
doskonałości naukowej, niezależności, efektywności i
przejrzystości.
(8)
Utrzymanie i wzmocnienie wiodącej pozycji Unii
w przemyśle pilnie wymaga stymulowania w sektorze prywatnym inwestycji w
działalność badawczo-rozwojową i innowacje, propagowania
badań naukowych i innowacji ukierunkowanych na potrzeby
przedsiębiorstw oraz przyspieszenia rozwoju nowych technologii, które
będą miały decydujące znaczenie dla przyszłych
przedsiębiorstw i wzrostu gospodarczego. Część II
zatytułowana „Wiodąca pozycja w przemyśle” powinna wspierać
inwestycje w wysokiej jakości badania naukowe i innowacje w kluczowych
technologiach wspomagających oraz w innych technologiach przemysłowych,
ułatwiać innowacyjnym przedsiębiorstwom i projektom dostęp
do finansowania ryzyka oraz zapewnić małym i średnim
przedsiębiorstwom szerokie wsparcie ze strony Unii w zakresie innowacji.
(9)
Badania i innowacje w zakresie przestrzeni
kosmicznej, które należą do kompetencji dzielonych Unii, należy
włączyć jako spójny element do części II
zatytułowanej „Wiodąca pozycja w przemyśle” w celu
maksymalizacji skutków naukowych, gospodarczych i społecznych oraz
zapewnienia skutecznej i efektywnej kosztowo realizacji.
(10)
Uwzględnienie najważniejszych wyzwań
społecznych określonych w strategii Europa 2020”[7] wymaga wielkich inwestycji w
badania i innowacje w celu opracowania i zastosowania nowych i
przełomowych rozwiązań o niezbędnej skali i zakresie. Dla
innowacyjnych przedsiębiorstw wyzwania te oznaczają duże
możliwości gospodarcze, a więc przyczyniają się do
konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy w Unii.
(11)
Część III zatytułowana „Wyzwania
społeczne” powinna przyczynić się do podniesienia
skuteczności badań i innowacji w odpowiedzi na kluczowe wyzwania
społeczne, poprzez wspieranie działań w zakresie wysokiej
jakości badań i innowacji. Realizacja tych działań powinna
opierać się na wyzwaniu, jakim jest łączenie zasobów i
wiedzy reprezentujących różne obszary, technologie i dziedziny. W
skupieniu uwagi na wszystkich wyzwaniach ważną rolę
odgrywają badania w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych.
Działania powinny obejmować pełny zakres badań i innowacji,
z położeniem nacisku na działania związane z innowacjami,
takie jak pilotaż, demonstracje, stanowiska badawcze, oraz wspierać
zamówienia publiczne, badanie przednormatywne i stanowienie norm oraz
wprowadzanie innowacji na rynek. Działania te powinny bezpośrednio
wspierać odpowiednie kompetencje w zakresie polityki sektorowej na
poziomie Unii. Wszystkie te wyzwania powinny przyczynić się do
osiągnięcia nadrzędnego celu, jakim jest zrównoważony
rozwój.
(12)
Wspólne Centrum Badawcze (JRC), jako integralny
element programu „Horyzont 2020”, powinno nadal zapewniać niezależne,
ukierunkowane na klienta wsparcie naukowe i techniczne w zakresie
formułowania, opracowywania, realizacji i monitorowania działań
politycznych Unii. Aby spełnić tę misję, Wspólne Centrum
Badawcze powinno prowadzić badania naukowe najwyższej jakości.
Wykonując działania bezpośrednie zgodnie ze swoją
misją, Wspólne Centrum Badawcze powinno położyć szczególny
nacisk na obszary o kluczowym znaczeniu dla Unii, do których należą:
inteligentny, trwały i sprzyjający włączeniu
społecznemu wzrost gospodarczy, „bezpieczeństwo i obywatelstwo” oraz
„globalna Europa”.
(13)
Działania bezpośrednie JRC powinny
być realizowane w sposób elastyczny, sprawny i przejrzysty, przy
uwzględnieniu odpowiednich potrzeb użytkowników działań
politycznych JRC i Unii, a także z poszanowaniem celu, jakim jest ochrona
interesów finansowych Unii. Te działania badawcze należy w razie
konieczności dostosować do tych potrzeb oraz do rozwoju naukowego i
technicznego i dążyć do osiągnięcia doskonałości
naukowej.
(14)
Wspólne Centrum Badawcze powinno nadal
wypracowywać dodatkowe zasoby poprzez działania na zasadach
konkurencyjnych; obejmują one udział w działaniach
pośrednich programu „Horyzont 2020”, prace dla stron trzecich oraz, w
mniejszym stopniu, wykorzystywanie własności intelektualnej.
(15)
Program szczegółowy powinien
uzupełniać działania prowadzone w państwach
członkowskich oraz inne działania Unii, które są konieczne w
ramach ogólnego strategicznego wysiłku na rzecz realizacji celów strategii
„Europa 2020”, w szczególności działania prowadzone w takich
obszarach polityki jak spójność, rolnictwo i rozwój obszarów
wiejskich, edukacja i szkolenie zawodowe, przemysł, zdrowie publiczne,
ochrona konsumentów, zatrudnienie, energetyka, transport, środowisko,
ochrona klimatu, bezpieczeństwo, biologia morska i rybołówstwo,
współpraca w zakresie rozwoju i rozszerzenie oraz polityka
sąsiedztwa.
(16)
Aby zapewnić prawidłowe odzwierciedlenie
aktualnego stanu wiedzy w ocenach programu „Horyzont 2020” oraz aby warunki
szczególne wykorzystania instrumentów finansowych odzwierciedlały warunki
rynkowe, uprawnienia do przyjmowania aktów prawnych zgodnie z art. 290 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej powinny być przekazane Komisji w celu
dostosowania lub dopracowania wskaźników skuteczności działania
odpowiadających celom szczegółowym programu szczegółowego oraz
warunkom szczególnym wykorzystania instrumentów finansowych. Szczególnie
istotne jest, aby Komisja przeprowadzała odpowiednie konsultacje podczas
etapu prac przygotowawczych, w tym na poziomie eksperckim.
Przygotowując i opracowując akty
delegowane, Komisja powinna zapewnić terminowe i odpowiednie przekazanie
właściwych dokumentów Radzie.
(17)
Aby zapewnić jednolite warunki realizacji
programu szczegółowego, należy przyznać Komisji uprawnienia
wykonawcze w zakresie przyjęcia programów prac dotyczących realizacji
programu szczegółowego.
(18)
Uprawnienia wykonawcze odnoszące się do
programów prac dla części I, II i III, z wyjątkiem
działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych podejmowanych w
sytuacji, gdy Komisja podziela stanowisko rady naukowej, powinny być
wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i
Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i
zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa
członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[8].
(19)
Naukową i techniczną zawartość
programu szczegółowego dotyczącego bezpośrednich
działań Wspólnego Centrum Badawczego skonsultowano z Radą
Gubernatorów JRC ustanowioną decyzją Komisji 96/282/Euratom z dnia 10
kwietnia 1996 r. w sprawie reorganizacji Wspólnego Centrum Badawczego[9].
(20)
W celu uzyskania jasności i pewności
prawnej należy uchylić decyzję Rady (2006/971/WE) z dnia 19
grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego
„Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty
Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[10], decyzję Rady (2006/972/WE)
z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego
„Pomysły” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty
Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[11], decyzję Rady (2006/973/WE)
z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego
„Ludzie” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w
dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[12], decyzję Rady (2006/974/WE)
z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego
„Możliwości” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty
Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[13] oraz decyzję Rady (2006/975/WE)
z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego,
który ma zostać zrealizowany w formie działań bezpośrednich
przez Wspólne Centrum Badawcze w ramach siódmego programu ramowego Wspólnoty
Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[14],
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
TYTUŁ I
USTANOWIENIE
Arykuł 1
Przedmiot
Niniejsza decyzja ustanawia program
szczegółowy wdrażający rozporządzenie (UE) nr XX/2012
Parlamentu Europejskiego i Rady[15]
i określa cele szczegółowe dotyczące wspierania przez Unię
działań w zakresie badań naukowych i innowacji wyszczególnionych
w art. 1 tego rozporządzenia oraz zasady ich realizacji.
Artykuł 2
Ustanowienie programu szczegółowego
1.           Program szczegółowy
wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie
badań naukowych i innowacji (2014-2020) („program szczegółowy”) jest
niniejszym ustanowiony na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020
r.
2.           Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3
rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], w skład
programu szczegółowego wchodzą następujące
części:
a)      część I „Doskonała
baza naukowa”;
b)      część II „Wiodąca
pozycja w przemyśle”;
c)      część III „Wyzwania
społeczne”;
d)      część IV „Niejądrowe
działania bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego (JRC)”.
Artykuł 3
Cele szczegółowe
1.           Część I „Doskonała
baza naukowa” podnosi jakość europejskich badań naukowych
zgodnie z priorytetem Doskonała baza naukowa” określonym w art. 5
ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”]
poprzez dążenie do osiągnięcia następujących
celów szczegółowych:
a)      wspieranie badań pionierskich
poprzez działalność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych
(ERBN);
b)      wspieranie badań naukowych w
dziedzinie przyszłych i powstających technologii;
c)      wspieranie rozwoju
umiejętności, szkoleń i kariery zawodowej poprzez działania
Marie Skłodowska Curie (działania Marie Curie);
d)      wspieranie europejskich infrastruktur
badawczych, w tym e-infrastruktur.
Ogólne kierunki działań dla tych celów
szczegółowych określono w części I załącznika I.
2.           Część II
„Wiodąca pozycja w przemyśle” wzmacnia wiodącą pozycję
w przemyśle i konkurencyjność zgodnie z priorytetem
„Wiodąca pozycja w przemyśle” określonym w art. 5 ust. 2 lit. b)
rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”] poprzez
dążenie do osiągnięcia następujących celów
szczegółowych:
a)      wzmocnienie wiodącej pozycji Europy
w przemyśle poprzez badania naukowe, rozwój technologiczny, demonstracje i
innowacje w dziedzinie następujących technologii wspomagających
i przemysłowych:
(i)      technologie informacyjne i
komunikacyjne;
(ii)      nanotechnologie;
(iii)     nowoczesne materiały;
(iv)     biotechnologia;
(v)     nowoczesne procesy wytwarzania i
przetwarzania;
(vi)     przestrzeń kosmiczna;
b)      ułatwienie dostępu do
finansowania ryzyka związanego z inwestowaniem w badania naukowe i
innowacje;
c)      podniesienie innowacyjności w
małych i średnich przedsiębiorstwach.
Ogólne kierunki działań dla tych celów
szczegółowych określono w części II załącznika I.
Istnieją szczególne warunki wykorzystania instrumentów finansowania w
ramach celu szczegółowego określonego w lit. b). Warunki te
określono w pkt 2 części II załącznika I.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów
delegowanych zgodnie z art. 10 w celu dostosowania tych warunków szczególnych,
jeżeli wymagają tego warunki rynkowe lub zgodnie z wynikami
osiągniętymi przez instrument pożyczkowo-gwarancyjny w ramach
programu na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz instrument
podziału w ramach siódmego programu ramowego.
3.           Część III
„Wyzwania społeczne” przyczynia się do realizacji priorytetu
„Wyzwania społeczne” określonego w art. 5 ust. 2 lit. c)
rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”] poprzez
prowadzenie działań w zakresie badań naukowych, rozwoju
technologicznego, demonstracji i innowacji, które przyczyniają się do
realizacji następujących celów szczegółowych:
a)      poprawa zdrowia i dobrostanu w całym
okresie życia;
b)      zapewnienie wystarczającego
zaopatrzenia w bezpieczną, wysokiej jakości żywność i
inne produkty pochodzenia biologicznego poprzez rozwijanie wydajnych i
efektywnych pod względem wykorzystania zasobów systemów produkcji
pierwotnej, popieranie powiązanych usług ekosystemowych oraz
konkurencyjnych niskoemisyjnych łańcuchów dostaw;
c)      przekształcenie systemu
energetycznego w niezawodny, zrównoważony i konkurencyjny w obliczu
wzrastającego niedoboru zasobów, rosnącego zapotrzebowania na
energię i zmiany klimatu;
d)      zapewnienie europejskiego systemu
transportowego, który jest efektywny pod względem wykorzystania zasobów,
przyjazny dla środowiska, bezpieczny i bezproblemowy, korzystny dla
obywateli, gospodarki i społeczeństwa;
e)      przekształcenie gospodarki w
gospodarkę efektywną pod względem wykorzystania zasobów i
zdolną do adaptacji do zmian klimatu oraz osiągnięcie
zrównoważonych dostaw surowców w celu zaspokajenia potrzeb
wzrastającej światowej populacji w ramach zrównoważonych ograniczeń
zasobów naturalnych planety;
f)       wspieranie zintegrowanych, innowacyjnych
i bezpiecznych społeczeństw europejskich w obliczu bezprecedensowych
przekształceń i wzrastających globalnych
współzależności.
Ogólne kierunki działań dla tych celów
szczegółowych określono w części III załącznika
I.
4.           Część IV
dotycząca bezpośrednich niejądrowych działań Wspólnego
Centrum Badawczego przyczyni się do realizacji wszystkich priorytetów
określonych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program
„Horyzont 2020”], których cel szczegółowy przewiduje udzielanie zorientowanego
na klienta wsparcia naukowego i technicznego na rzecz polityki unijnej.
Ogólne kierunki celów szczegółowych określono
w części IV załącznika I.
5            Program szczegółowy podlega
ocenie w odniesieniu do wyników i wpływu mierzonych w stosunku do wskaźników
skuteczności działania, w tym, w stosownych przypadkach, publikacji
we wpływowych czasopismach, przepływu naukowców,
dostępności infrastruktury badawczej, inwestycji uzyskanych
dzięki finansowaniu dłużnemu i inwestycjom kapitału venture,
MŚP wprowadzających innowacje nowe dla przedsiębiorstwa lub
rynku, odniesień do odpowiedniej działalności badawczej w
dokumentach politycznych jak również przykładów szczególnego
wpływu na politykę..
Dalsze szczegółowe informacje na temat
głównych wskaźników skuteczności działania,
odpowiadających celom szczegółowym określonym w ust. 1-4
niniejszego artykułu, wyszczególniono w załączniku II.
Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów
delegowanych zgodnie z art. 10 w celu dostosowania tych wskaźników do
nowej sytuacji lub ich przekształcenia.
Artykuł 4
Budżet
1.           Zgodnie z art. 6 ust. 1
rozporządzenia (UE) nr XX/2012 {program „Horyzont 2020”] koperta finansowa
przeznaczona na realizację programu szczegółowego wynosi 86198 mln EUR.
2.           Kwotę, o której mowa w
ust. 1, rozdziela się między cztery części programu wyszczególnione
w art. 2 ust. 2 niniejszej decyzji zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia
(UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”]. Orientacyjny podział
środków budżetowych przeznaczonych na cele szczegółowe
wyszczególnione w art. 3 niniejszej decyzji oraz maksymalną ogólną
kwotę wkładu w działania Wspólnego Centrum Badawczego
określono w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr XX/2012
[program „Horyzont 2020”].
3            Na wydatki administracyjne
Komisji można przeznaczyć nie więcej niż 6 % kwot, o
których mowa w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont
2020”], przydzielonych na części I, II i III programu
szczegółowego.
4            W razie potrzeby w
budżecie po 2020 r. można przewidzieć środki na pokrycie
wydatków w zakresie pomocy technicznej i administracyjnej, aby
umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostaną
zakończone do dnia 31 grudnia 2020 r.
TYTUŁ II
REALIZACJA
Artykuł 5
Program prac
1.           Program szczegółowy
jest realizowany na podstawie programów prac.
2.           Komisja przyjmuje wspólne
lub oddzielne programy prac dotyczące realizacji części I, II iIII
niniejszego programu szczegółowego, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit.
a), b) i c), z wyjątkiem realizacji działań w zakresie celu
szczegółowego „Wzmacnianie europejskiej bazy naukowej w zakresie
badań pionierskich”. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z
procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 9 ust. 2.
3.           Komisja przyjmuje programy
prac dotyczące realizacji działań w ramach celu
szczegółowego „Wzmacnianie europejskiej bazy naukowej w zakresie
badań pionierskich” ustanowione przez radę naukową Europejskiej
Rady ds. Badań Naukowych w art. 7 ust. 2 lit. b), w drodze aktu
wykonawczego. Komisja nie stosuje się do programu prac ustanowionego przez
radę naukową w przypadku uznania, że nie jest on zgodny z
przepisami niniejszej decyzji. W takim przypadku Komisja przyjmuje program prac
w drodze aktu wykonawczego zgodnie z procedurą sprawdzającą, o
której mowa w art. 9 ust. 2 i należycie uzasadnia ten środek.
4.           W drodze aktu wykonawczego
Komisja przyjmuje oddzielny wieloletni program prac w odniesieniu do
części IV programu szczegółowego, dotyczącej
bezpośrednich działań Wspólnego Centrum Badawczego
nienależących do obszaru badań jądrowych, o której mowa w
art. 2 ust. 2 lit. d).
W tym programie prac brane są pod uwagę opinii
przekazane przez Radę Gubernatorów Wspólnego Centrum Badawczego, o której
mowa w decyzji 96/282/Euratom.
5.           Programy prac
uwzględniają sytuację w nauce, technologii i innowacjach na
poziomie krajowym, unijnym i międzynarodowym oraz odpowiednie zmiany
polityczne, rynkowe i społeczne. Zawierają informacje dotyczące
koordynacji z działaniami w zakresie badań i innowacji prowadzonymi
przez państwa członkowskie, w tym w obszarach, w których funkcjonują
inicjatywy w zakresie wspólnego planowania. Są aktualizowane w miarę
potrzeb.
6.           Programy prac dotyczące
realizacji części I, II i III, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit.
a), b) i c), określają realizowane cele, oczekiwane wyniki,
sposób realizacji oraz całkowitą przydzieloną kwotę, w tym,
w stosownym przypadku, informację orientacyjną o kwocie
związanej z wydatkami na działania związane z klimatem.
Zawierają też opis działań, które mają uzyskać
dofinansowanie, orientacyjną wysokość kwoty przyznanej na
każde działanie, orientacyjny harmonogram realizacji oraz
podejście wieloletnie i strategię na kolejne lata realizacji.
Zawierają też informacje dotyczące dotacji na priorytety,
zasadnicze kryteria oceny oraz maksymalną stawkę
współfinansowania. Umożliwiają podejście oddolne
zapewniające innowacyjne sposoby służące realizacji celów.
Ponadto programy prac zawierają sekcję
określającą działania przekrojowe, o których mowa w art. 13
rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], objęte
zakresem co najmniej dwóch celów szczegółowych w ramach tego samego
priorytetu lub co najmniej dwóch priorytetów. Działania te realizuje
się w sposób zintegrowany.
Artykuł 6
Europejska Rada ds. Badań Naukowych
1.           Komisja ustanawia
Europejską Radę ds. Badań Naukowych („ERBN”), która realizuje
działania w ramach części I „Doskonała baza naukowa”
odnoszącej się do celu szczegółowego „Wzmocnienie europejskiej
bazy naukowej w zakresie badań pionierskich”. Europejska Rada ds.
Badań Naukowych jest następcą prawnym Europejskiej Rady ds.
Badań Naukowych ustanowionej na mocy decyzji 2007/134/WE.
2.           W skład Europejskiej
Rady ds. Badań Naukowych wchodzi niezależna rada naukowa ustanowiona
zgodnie z art. 7 oraz specjalna jednostka ds. realizacji, ustanowiona zgodnie z
art. 8.
3.           Europejskiej Radzie ds.
Badań Naukowych przewodzi przewodniczący wybrany spośród
zasłużonych i uznanych na scenie międzynarodowej naukowców.
Przewodniczący mianowany jest przez
Komisję w wyniku procesu rekrutacyjnego, z udziałem specjalnej
komisji rekrutacyjnej, na okres kadencji ograniczony do 4 lat, z możliwością
jednokrotnego odnowienia. Proces rekrutacji oraz wybrany kandydat
podlegają zatwierdzeniu przez radę naukową.
Przewodniczący przewodniczy radzie naukowej,
przejmuje jej kierownictwo i zapewnia kontakty ze specjalną jednostką
ds. realizacji w zakresie strategii i spraw operacyjnych oraz reprezentuje
ją w świecie nauki.
4.           ERBN działa zgodnie z
zasadami doskonałości naukowej, niezależności,
efektywności, skuteczności, przejrzystości i
odpowiedzialności. Zapewnia ciągłość działań
prowadzonych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych na mocy
decyzji Rady 2006/972/WE.
5.           Działania Europejskiej
Rady ds. Badań Naukowych wspierają badania naukowe prowadzone we
wszystkich dziedzinach przez pojedyncze i międzynarodowe zespoły
konkurujące na poziomie europejskim. Wybór działań Europejskiej
Rady ds. Badań Naukowych w zakresie grantów na badania pionierskie następuje
wyłącznie na podstawie kryterium jakości.
6.           Komisja pełni rolę
gwaranta niezależności i integralności Europejskiej Rady ds.
Badań Naukowych i zapewnia właściwe wykonanie powierzonych jej
zadań.
Komisja dopilnowuje, aby działania
Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych były realizowane zgodnie z
zasadami określonymi w ust. 4 niniejszego artykułu oraz ogólną
strategią rady naukowej, o której mowa w art. 7 ust. 2.
Artykuł 7
Rada naukowa
1.           Rada naukowa składa
się z naukowców, inżynierów i uczonych cieszących się
najwyższym uznaniem i posiadających odpowiednią wiedzę
zapewniając różnorodność obszarów badawczych oraz
działając.we własnym imieniu, niezależnie od wpływów
zewnętrznych.
Członków rady naukowej mianuje Komisja po
przeprowadzeniu niezależnej i przejrzystej procedury ich wyznaczenia
uzgodnionej z radą naukową, włączając w to konsultacje
ze środowiskiem naukowym oraz sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i
Rady.
Ich kadencja wynosi 4 lata, z
możliwością jednokrotnego odnowienia na podstawie systemu
rotacyjnego, który zapewni ciągłość prac rady naukowej.
2.           Rada naukowa:
a)      ustanawia ogólną strategię
naukową dla Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych;
b)      ustanawia program prac dotyczący
realizacji działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych;
c)      określa metody i procedury
dotyczące oceny niezależnych ekspertów oraz oceny wniosków, na
podstawie których wyłonione zostaną wnioski objęte
finansowaniem;
d)      zajmuje stanowisko w sprawie każdego
zagadnienia, które z naukowego punktu widzenia może poprawić
osiągnięcia i wpływ Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych
oraz jakość prowadzonych badań;
e)      uchwala kodeks postępowania
służący między innymi unikaniu konfliktu interesów.
Komisja odstępuje od stanowiska ustalonego
przez radę naukową zgodnie z akapitem pierwszym lit. a), c), d) i e),
wyłącznie wtedy gdy uzna, że przepisy niniejszej decyzji nie
były przestrzegane. W takim przypadku Komisja przyjmuje środki
mające na celu utrzymanie ciągłości wdrażania programu
szczegółowego i realizacje jego celów, przedstawiając powody
odstępienia od stanowiska rady naukowej i należycie je
uzasadniając.
3.           Rada naukowa prowadzi
działalność zgodnie z mandatem określonym w pkt 1.1
części I załącznika I.
4.           Rada naukowa działa
wyłącznie na rzecz osiągnięcia celów części szczegółowego
programu „Wzmocnienie europejskiej bazy naukowej w zakresie badań
pionierskich” zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 ust. 4. Działa
ona etycznie i rzetelnie, wykonuje swoją pracę wydajnie i z
zachowaniem możliwie jak największej przejrzystości.
Artykuł 8
Specjalna jednostka ds. realizacji
1.           Specjalna jednostka ds.
Realizacji jest odpowiedzialna za administracyjne wdrażanie i realizację
programu zgodnie z pkt 1.2 części I załącznika I oraz wspiera
radę naukową w wykonywaniu przez nią jej wszystkich zadań.
2.           Komisja dopilnowuje, aby
specjalna jednostka ds. realizacji w sposób ścisły, skuteczny i w
miarę potrzeb elastyczny przestrzegała celów i wymogów Europejskiej
Rady ds. Badań Naukowych;
TYTUŁ III
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 9
Procedura komitetowa
1.           Działalność
Komisji wspiera komitet. Komitet oznacza komitet w znaczeniu przyjętym w
rozporządzeniu (UE) nr 182/2011[16].
2.           W przypadku odniesienia do
niniejszego ustępu zastosowanie ma art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
3.           Jeżeli opinia komitetu,
o której mowa w ust. 2, jest uzyskiwana poprzez procedurę pisemną,
procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu w
przypadku, gdy przed upływem terminu na przedłożenie opinii
zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to
członkowie komitetu zwykłą większością
głosów.
Artykuł 10
Wykonywanie przekazanych uprawnień
1.           Uprawnienia do
przyjęcia aktów delegowanych powierza się Komisji zgodnie z warunkami
określonymi w niniejszym artykule.
2.           Uprawnienia do
przyjęcia aktów delegowanych powierza się Komisji na czas
nieokreślony od daty wejścia w życie niniejszej decyzji.
3.           Przekazanie uprawnień
może zostać odwołane przez Radę w dowolnym momencie.
Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie uprawnień
określonych w tej decyzji. Staje się ona skuteczna następnego
dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub od
późniejszej daty, która jest w niej określona. Nie wpływa ona na
ważność aktów delegowanych już obowiązujących.
4.           Niezwłocznie po
przyjęciu aktu delegowanego Komisja powiadamia o tym Radę.
5.           Akt delegowany wchodzi w
życie, jeżeli Rada nie wyrazi sprzeciwu w terminie dwóch
miesięcy licząc od daty zawiadomienia jej o nim, lub jeżeli
przed upływem tego terminu Rada poinformuje Komisję, że nie
zgłosi sprzeciwu. Z inicjatywy Rady termin ten jest przedłużany
o jeden miesiąc.
6.           Komisja informuje Parlament
Europejski o przyjęciu aktów delegowanych, o zgłoszonych sprzeciwach
lub o odwołaniu przez Radę przekazanych uprawnień.
Artykuł 11
Uchylenia i przepisy przejściowe
1.           Decyzje 2006/971/WE, 2006/972/WE,
2006/973/WE, 2006/974/WE i 2006/975/WE zostają uchylone ze skutkiem od
dnia 1 stycznia 2014 r.
2.           Jednak działania zapoczątkowane
na mocy decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zobowiązania finansowe
związane z działaniami realizowanymi na mocy tych decyzji do czasu
ich ukończenia nadal podlegają przepisom tych decyzji. W razie
potrzeby nieukończone zadania wykonywane przez komitety ustanowione na
mocy decyzji, o których mowa w ust. 1, przejmie komitet, o którym mowa w art. 9
niniejszej decyzji.
3.           Środki finansowe
przydzielone na program szczegółowy mogą zostać wykorzystane na
pokrycie kosztów pomocy w sprawach technicznych i administracyjnych koniecznej
dla zapewnienia przejścia między programem szczegółowym oraz
środków objętych zakresem decyzji 2006/971/WE, 2006/972/WE, 2006/973/WE,
2006/974/WE i 2006/975/WE.
Artykuł 12
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie trzeciego
dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 13
Niniejsza decyzja jest skierowana do
państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
                                                                       W
imieniu Rady
                                                                       Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK I
Ogólne kierunki działań
Elementy wspólne działań
pośrednich
1.           Planowanie
1.1.        Informacje ogólne
Rozporządzenie (UE) nr XX/2012 („Horyzont
2020”) zawiera zestaw zasad ukierunkowanych na wspieranie programowego
podejścia, w ramach którego działania w strategiczny i zintegrowany
sposób przyczyniają się do realizacji jego celów, a także na
zapewnienie dobrej komplementarności z innymi powiązanymi
działaniami politycznymi i programami w Unii.
Działania pośrednie w ramach
programu „Horyzont 2020” będą realizowane przy wykorzystaniu form
finansowania określonych w rozporządzeniu finansowym, w
szczególności dotacji, nagród, zamówień i instrumentów finansowych.
Wszystkie formy finansowania stosuje się w sposób elastyczny w ramach
wszystkich celów ogólnych i szczegółowych programu „Horyzont 2020”, przy
czym ich zastosowanie określa się na podstawie potrzeb i
specyficznych cech danego celu szczegółowego.
Szczególną uwagę należy
zwrócić na kwestię zapewnienia szerokiego podejścia do
innowacji, które nie ogranicza się tylko do opracowania nowych produktów i
usług w oparciu o przełomowe rozwiązania naukowe i
technologiczne, ale obejmuje również takie aspekty jak wykorzystanie
istniejących technologii w nowych zastosowaniach, ciągłe
doskonalenie, innowacje pozatechnologiczne i społeczne. Tylko holistyczne
podejście do innowacji umożliwia stawianie czoła wyzwaniom
społecznym, przyczyniając się jednocześnie do powstania
nowych konkurencyjnych przedsiębiorstw i sektorów przemysłu.
W szczególności w przypadku wyzwań
społecznych oraz technologii wspomagających i przemysłowych
szczególny nacisk będzie położony na działania
wspierające blisko związane z użytkownikiem końcowym i rynkiem,
takie jak demonstracja, pilotaż lub weryfikacja koncepcji. W stosownych
przypadkach obejmie on również działania wspierające innowacje
społeczne oraz wspieranie podejścia nakierowanego na popyt, takiego
jak wstępna normalizacja lub zamówienia przedkomercyjne, zamówienia
innowacyjnych rozwiązań, normalizację i inne środki nakierowane
na użytkownika pomocne w celu przyspieszenia wprowadzenia innowacyjnych
produktów i usług na rynek i ich upowszechniania. Ponadto pozostawi
wystarczające pole do oddolnego podejścia oraz otwartych,
przejrzystych i szybkich programów w ramach każdego z wyzwań i
technologii w celu zapewnienia Europie najlepszych naukowców,
przedsiębiorców i przedsiębiorstw dysponujących
możliwościami wysunięcia przełomowych, wybranych przez
siebie rozwiązań.
Szczegółowy sposób ustalania priorytetów
w trakcie realizacji programu „Horyzont 2020” obejmuje strategiczne
podejście do planowania badań naukowych przy użyciu metod
zarządzania ściśle dostosowanych do sytuacji politycznej, które
jednocześnie przecinają granice tradycyjnych polityk sektorowych.
Będzie ono oparte na niepodważalnych dowodach, analizie i
prognozowaniu, przy czym postęp będzie mierzony w odniesieniu do
solidnego zestawu wskaźników skuteczności działania. Tego
rodzaju przekrojowe podejście do zarządzania umożliwi
skuteczną koordynację wszystkich przekrojowych celów
szczegółowych i przekrojowych wyzwań programu „Horyzont 2020”, które
należy uwzględnić, takich jak np. zrównoważenie, zmiana
klimatu lub nauki o morzu i technologie morskie.
Również wyznaczanie priorytetów zostanie
oparte na rozmaitych koncepcjach i poradach. W stosownych przypadkach jego
zakres obejmie grupy niezależnych ekspertów specjalnie ustanowione w celu
udzielania porad dotyczących realizacji programu „Horyzont 2020” lub jego
celów szczegółowych. Eksperci wchodzący w skład tych grup
powinni dysponować wiedzą fachową i znajomością
przedmiotu na odpowiednim poziomie w określonych dziedzinach oraz
reprezentować różnorodne doświadczenia zawodowe, w tym
zaangażowanie w przemyśle i w działaniach
społeczeństwa obywatelskiego.
Przy wyznaczaniu priorytetów można
też uwzględnić strategiczne programy badawcze europejskich
platform technologicznych lub realizacje europejskich partnerstw innowacyjnych.
W stosownych przypadkach partnerstwa publiczno-publiczne i publiczno-prywatne
wspierane w ramach programu „Horyzont 2020” również wniosą wkład
w proces wyznaczania priorytetów i w ich realizację zgodnie z przepisami
określonymi w programie „Horyzont 2020”. Również systematyczne
współdziałania z obywatelami będącymi końcowymi
użytkownikami i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, z
wykorzystaniem odpowiednich metodologii takich jak konferencje w sprawie
porozumienia, oceny technologii pozwalających na wspólne tworzenie lub
bezpośrednie zaangażowanie w procesy w zakresie badań i
innowacji będą stanowić podstawę procesu wyznaczania
priorytetów.
Ponieważ program „Horyzont 2020” obejmuje
okres siedmiu lat, gospodarczy, społeczny i polityczny kontekst jego
działania może ulec w tym czasie istotnym zmianom. Program „Horyzont 2020”
musi być zdolny do dostosowania się do tych zmian. Z tego
względu w ramach każdego spośród jego celów szczegółowych
będzie zapewniona możliwość przyznania dodatkowego wsparcia
na działania wykraczające poza opisy zamieszczone poniżej w
przypadku, gdy wystąpi uzasadniona konieczność
uwzględnienia istotnych zmian, potrzeb politycznych lub nieprzewidzianych
wydarzeń.
1.2.        Nauki społeczne i
humanistyczne
Badania naukowe w dziedzinie nauk
społecznych i humanistycznych zostaną w pełni uwzględnione
w każdym spośród celów ogólnych programu „Horyzont 2020”.
Wiąże się z tym wiele okazji wspierania tego rodzaju badań
przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych, w ramach
działań Marie Curie lub celu szczegółowego „Infrastruktury
badawcze”.
Nauki społeczne i humanistyczne
zostały też włączone ze względu na fakt, iż
stanowią zasadniczy element działań koniecznych do stawienia
czoła każdemu z wyzwań społecznych w celu wzmocnienia ich
oddziaływania. Działanie te obejmują: zrozumienie czynników
wpływających na zdrowie i optymalizację skuteczności
systemów opieki zdrowotnej, wspieranie polityk ukierunkowanych na
aktywizację obszarów wiejskich i propagowanie świadomego wyboru
wśród konsumentów, podejmowanie wiarygodnych decyzji w zakresie polityki
energetycznej oraz zapewnienia przyjaznej dla konsumentów europejskiej sieci
energetycznej, wspieranie polityki dotyczącej transportu i prognozowania w
oparciu o udowodnione dane, wspieranie strategii ukierunkowanych na
łagodzenie skutków zmiany klimatu i strategii adaptacyjnych, inicjatywy w
zakresie efektywności wykorzystania zasobów oraz środki zmierzające
w kierunku ekologicznej i zrównoważonej gospodarki.
Dodatkowo w ramach celu szczegółowego
„Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa” wspierane
będą badania naukowe w dziedzinie nauk społecznych i
humanistycznych dotyczące takich kwestii horyzontalnych jak stworzenie
warunków dla inteligentnego i zrównoważonego wzrostu, przemiany
społeczne w społeczeństwach europejskich, innowacje
społeczne, innowacje w sektorze publicznym lub rola Europy na
świecie.
1.3.        Małe i średnie
przedsiębiorstwa (MŚP)
Program „Horyzont 2020”
przewiduje zachęty i wsparcie dla zintegrowanego udziału MŚP we
wszystkich celach szczegółowych programu.
Zgodnie z art. 18 programu „Horyzont 2020”
specjalne środki określone w celu szczegółowym „Innowacje w
MŚP” (specjalny instrument preznaczony dla MŚP) mają
zastosowanie w celu szczegółowym „Wiodąca pozycja w zakresie
technologii wspomagających i przemysłowych” oraz w części III
„Wyzwania społeczne”. Oczekuje się, że zintegrowane
podejście sprawi, iż około 15 % ich połączonych
budżetów zostanie przeznaczone na rzecz MŚP.
1.4.        Dostęp do finansowania
ryzyka
Program „Horyzont 2020” ułatwi
przedsiębiorstwom i innym organizacjom uzyskanie dostępu do kredytów,
gwarancji i środków finansowych za pośrednictwem dwóch instrumentów.
Instrument dłużny przyczyni się
do zapewnienia kredytów pojedynczym beneficjentom, przeznaczonych na inwestycje
w zakresie badań naukowych i innowacji; przyznania gwarancji beneficjentom
finansowym udzielającym kredytu beneficjentom; umożliwi łączenie
kredytów i gwarancji oraz gwarancji lub poręczeń w ramach krajowych i
regionalnych systemów finansowania dłużnego. Będzie on
obejmował „okienko” dla MŚP, przeznaczone dla MŚP
ukierunkowanych na badania naukowe i innowacje, oferujące pożyczki uzupełniające
finansowanie MŚP z instrumentu pożyczkowo-gwarancyjnego w ramach
programu dotyczącego konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP.
Instrument kapitałowy zapewni pojedynczym
przedsiębiorstwom na wczesnym etapie („start-up window”) kapitał typu
venture lub mezzanine. Instrument ten umożliwi inwestycje w fazie ekspansji
i wzrostu, w połączeniu z instrumentem kapitałowym na rzecz
wzrostu w ramach programu dotyczącego konkurencyjności
przedsiębiorstw i MŚP, w tym w fundusze funduszy.
Instrumenty te będą elementem
centralnym działań wchodzących w zakres celu szczegółowego
„Dostęp do finansowania ryzyka”, ale mogą również być
wykorzystane na potrzeby innych celów szcczególnych programu „Horyzonr 2020”.
Instrument kapitałowy oraz „okienko” dla
MŚP instrumentu dłużnego będą wdrożone jako
część dwóch instrumentów finansowych UE oferujących
wsparcie kapitałowe i dłużne na rzecz badań naukowych i
innowacji oraz wzrostu MŚP, w połączeniu z instrumentem
kapitałowym i dłużnym w ramach programu dotyczącego
konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP.
1.5.        Komunikacja i upowszechnianie
Kluczową wartość dodaną
badań naukowych i innowacji finansowanych na poziomie Unii stanowi
możliwość upowszechniania i komunikowania wyników w skali
całego kontynentu w celu wzmocnienia ich oddziaływania. Z tego
względu we wszystkich celach szczegółowych programu „Horyzont 2020”
uwzględniono specjalne wsparcie dla działań w zakresie
upowszechniania (w tym poprzez zapewnienie otwartego dostępu do wyników
badań), komunikacji i dialogu, ze szczególnym podkreśleniem kwestii
komunikowania wyników użytkownikom końcowym, obywatelom, organizacjom
społeczeństwa obywatelskiego, przedstawicielom przemysłu i
decydentom. W tym celu w ramach programu „Horyzont 2020” można
korzystać z sieci przekazywania informacji. Podejmowane w związku z
programem „Horyzont 2020” działania w zakresie komunikacji mają
również na celu dążenie do podniesienia publicznej
świadomości na temat znaczenia badań naukowych i innowacji
poprzez publikacje, wydarzenia, bazy danych, witryny internetowe lub
ukierunkowane korzystanie z mediów społecznych.
2.           Współpraca międzynarodowa
Współpraca międzynarodowa z
partnerami w państwach trzecich jest konieczna w dążeniu do
skutecznej realizacji wielu celów szczegółowych określonych w
programie „Horyzont 2020”, w szczególności odnoszących się do
polityk zewnętrznych i zobowiązań międzynarodowych Unii.
Dotyczy to wszystkich wyzwań społecznych zawartych w programie
„Horyzont 2020”, które mają globalny charakter. Ponadto w przypadku
badań pionierskich i podstawowych współpraca międzynarodowa ma
zasadnicze znaczenie dla czerpania korzyści z możliwości
stwarzanych przez powstające sektory nauki i technologii. Dla wzmocnienia
globalnej współpracy kluczowe znaczenie ma więc propagowanie
międzynarodowej mobilności naukowców i personelu innowacyjnego.
Działania na poziomie międzynarodowym mają równie istotne
znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności przemysłu
europejskiego poprzez zachęcanie do stosowania nowych technologii i
handlowania nimi, np. poprzez opracowanie międzynarodowych norm i wytycznych
dotyczących interoperacyjności, oraz zachęcanie do zatwierdzania
i stosowania rozwiązań europejskich poza Europą.
Centralnym punktem kwestii współpracy
międzynarodowej w programie „Horyzont 2020” będzie współpraca z
trzema głównymi grupami krajów, do których należą:
1)           uprzemysłowione i
powstające gospodarki;
2)           kraje zainteresowane rozszerzeniem i
kraje polityki sąsiedztwa; oraz
3)           kraje rozwijające się.
W stosownych przypadkach w ramach programu
„Horyzont 2020” stosowane będą zachęty do współpracy na
poziomie regionalnym lub międzynarodowym. Współpraca
międzynarodowa w zakresie badań i innowacji stanowi kluczowy aspekt
globalnych zobowiązań Unii i ma do odegrania ważną
rolę w partnerstwie Unii z krajami rozwijającymi się, np. w
dążeniu do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju.
W art. 21 programu „Horyzont 2020”
określono ogólne zasady uczestnictwa dla organizacji z państw
trzecich i organizacji międzynarodowych. Ponieważ z reguły w
przypadku badań i innowacji otwartość wobec państw trzecich
jest źródłem znaczących korzyści, w programie „Horyzont 2020”
zostanie zachowana zasada ogólnej otwartości, przy jednoczesnym
zachęcaniu do zapewnienia wzajemnego dostępu do programów państw
trzecich. Jednak w wielu obszarach ze względu na ochronę interesu
europejskiego może być zalecane bardziej ostrożne
podejście.
Ponadto realizowane będą liczne
ukierunkowane działania charakteryzujące się strategicznym
podejściem do kwestii współpracy międzynarodowej, oparte na
wspólnym interesie i wzajemnych korzyściach oraz zachęcające do
koordynacji i synergii z działaniami państw członkowskich. W ich
zakres wchodzi mechanizm wspierania wspólnych zaproszeń oraz
możliwość współfinansowania programów z państwami
trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi.
Przykładowymi dziedzinami rozwijania tego
rodzaju strategicznej współpracy międzynarodowej są:
a)           kontynuacja „Partnerstwa między
Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań
klinicznych” (EDCTP2) obejmującego badania kliniczne dla celów interwencji
medycznych w zwalczaniu HIV, malarii i gruźlicy;
b)           wspieranie „Pionierskiego programu w
dziedzinie nauk humanistycznych” poprzez roczny abonament w celu
umożliwienia państwom członkowskim Unii spoza Grupy G7
korzystania w pełni z dofinansowania zapewnianego w ramach tego programu;
c)           międzynarodowe konsorcjum
dotyczące rzadkich chorób, z udziałem wielu państw
członkowskich Unii i państw trzecich. Inicjatywa ta ma na celu
opracowanie do 2020 r. testów diagnostycznych dla większości rzadkich
chorób oraz 200 nowych metod ich leczenia;
d)           wspieranie działań
międzynarodowego forum w zakresie ekologicznej gospodarki opartej na
wiedzy i Grupy Zadaniowej UE-USA w dziedzinie badań
biotechnologicznych oraz powiązań w zakresie współpracy z
odpowiednimi organizacjami i inicjatywami międzynarodowymi (takimi jak
globalne sojusze w zakresie badań naukowych dotyczących gazów
cieplarnianych w rolnictwie i zdrowia zwierząt);
e)           uczestnictwo w procesach i
inicjatywach wielostronnych takich jak Międzyrządowy Zespół
ds. Zmian Klimatu (IPCC), międzyrządowa platforma ds.
Różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemu (IPBES) oraz Grupa
ds. Obserwacji Ziemi (GEO);
f)            rozmowy dotyczące
przestrzeni kosmicznej prowadzone między Unią, Stanami
Zjednoczonymi Ameryki i Rosją – dwoma głównymi krajami
wysyłającymi w przestrzeń kosmiczną statki załogowe –
są wyjątkowo cenną inicjatywą i stanowią podstawę
do ustanowienia współpracy strategicznej w zakresie partnerstw w
dziedzinie przestrzeni kosmicznej, takich jak Międzynarodowa Stacja
Kosmiczna lub wyrzutnie, jak również współpracy w ramach najnowszych
projektów odotyczących badań, rozwoju technologicznego i demonstracji
w zakresie przestrzeni kosmicznej.
3.           Komplementarność i
działania przekrojowe
Centralnymi punktami programu „Horyzont 2020”
są cele określone w ramach jego trzech głównych
części, do których należą: tworzenie doskonałej bazy
naukowej, osiągnięcie wiodącej pozycji w przemyśle i
stawianie czoła wyzwaniom społecznym. Szczególna uwaga zostanie
zwrócona na zapewnienie wystarczającej koordynacji między tymi
częściami programu oraz na pełne wykorzystanie synergii
wytworzonej między wszystkimi celami szczegółowymi w celu
maksymalizacji ich połączonego oddziaływania na unijne cele
polityczne wyższego szczebla. Cele programu „Horyzont 2020” będą
więc realizowane poprzez położenie silnego nacisku na
znajdowanie efektywnych rozwiązań, daleko wykraczające poza
zakres podejścia opartego na tradycyjnych dziedzinach nauki i technologii
oraz sektorach gospodarki.
Wprowadzone będą zachęty do
działań przekrojowych łączących część I
„Doskonała baza naukowa” z wyzwaniami społecznymi oraz technologiami
wspomagającymi i przemysłowymi w celu wspólnego rozwijania nowych
dziedzin wiedzy, przyszłych i powstających technologii, infrastruktur
badawczych oraz kluczowych kompetencji. Infrastruktury badawcze będą
ponadto przygotowane do szerszego wykorzystania w społeczeństwie, np.
przez służby publiczne, w propagowaniu nauki, bezpieczeństwa
cywilnego i kultury. Ponadto w trakcie realizacji proces wyznaczania
priorytetów w działaniach bezpośrednich Wspólnego Centrum Badawczego
oraz działalności Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii
(EIT) będzie odpowiednio skoordynowany z innymi częściami
programu „Horyzont 2020”.
W wielu przypadkach skuteczne wnoszenie
wkładu w cele strategii „Europa 2020” i „Unia innowacji” będzie
wymagało opracowania interdyscyplinarnych rozwiązań o
charakterze przekrojowym w odniesieniu do wielu naukowych celów programu
„Horyzont 2020”. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na odpowiedzialne badania
naukowe i innowacje. Uwzględniona zostanie stanowiąca zagadnienie
przekrojowe kwestia płci w celu naprawienia braku równowagi między
sytuacją kobiet i mężczyzn oraz włączenia wymiaru
płci w zakres planowania i treść badań naukowych i
innowacji. Program „Horyzont 2020” zawiera specjalne przepisy, które mają
na celu zachęcanie do tego rodzaju działań przekrojowych, w tym
poprzez efektywne łączenie środków budżetowych. Ponadto w
przypadku wyzwań społecznych i technologii wspomagających i
przemysłowych zawiera np. możliwość skorzystania z
przepisów dotyczących instrumentów finansowych i specjalnego instrumentu
przeznaczonego dla MŚP.
Działanie przekrojowe ma też istotne
znaczenie dla stymulowania wzajemnych oddziaływań między
wyzwaniami społecznymi a technologiami wspomagającymi i
przemysłowymi, które są konieczne dla uzyskania znaczących
przełomowych rozwiązań technologicznych. Do przykładowych
obszarów, w których można rozwijać tego rodzaju oddziaływania
wzajemne, należą: dziedzina e-zdrowia, inteligentne sieci, inteligentne
systemy transportu, włączenie ochrony klimatu, nanomedycyna,
nowoczesne materiały dla lekkich pojazdów lub opracowanie procesów i
produktów przemysłowych opartych na biologii. Zostanie więc udzielone
wsparcie na rzecz osiągnięcia silnej synergii między wyzwaniami
społecznymi a rozwojem rodzajowych technologii wspomagających i
przemysłowych. Będą one zdecydowanie wzięte pod uwagę
podczas opracowywania wieloletnich strategii i wyznaczania priorytetów w ramach
każdego z wyżej wymienionych celów szczegółowych. W tym celu
zainteresowane strony reprezentujące różne spojrzenia muszą
wykazać pełne zaangażowanie w ich realizację, a w wielu
przypadkach konieczne będą działania na rzecz połączenia
środków finansowych przeznaczonych na dane technologie wspomagające i
przemysłowe oraz wyzwania społeczne.
Szczególna uwaga zostanie zwrócona na
kwestię koordynacji działań finansowanych w ramach programu
„Horyzont 2020” z działaniami wspieranymi w ramach innych unijnych
programów finansowania, takimi jak wspólna polityka rolna, wspólna polityka
rybołówstwa lub Erasmus dla wszystkich: unijny program dotyczący
edukacji, szkolenia, młodzieży i sportu oraz programu „Zdrowie na
rzecz wzrostu”. Odnosi się to również do odpowiedniego
połączenia ze środkami finansowymi funduszu spójności, gdy
wspieranie tworzenia potencjału w zakresie badań naukowych i
innowacji na poziomie regionalnym może pełnić funkcję
„schodów wiodących do doskonałości”, ustanowienia regionalnych
ośrodków doskonałości, które może przyczynić się
do zmniejszenia podziału w Europie pod względem innowacyjności,
lub wspierania demonstracji w wielkiej skali i projektów linii
pilotażowych, które mogą okazać się pomocne w
osiągnięciu w Europie celu, jakim jest wiodąca pozycja w
przemyśle.
4.           Partnerstwo
Osiągnięcie w Europie
zrównoważonego wzrostu wymaga optymalizacji wkładu wnoszonego przez
podmioty publiczne i prywatne. Optymalizacja ta ma zasadnicze znaczenie dla
konsolidacji europejskiej przestrzeni badawczej oraz realizacji inicjatyw „Unia
innowacji”, „Agenda cyfrowa” oraz innych inicjatyw przewodnich strategii
„Europa 2020”. Ponadto odpowiedzialne prowadzenie badań i innowacji wymaga
stosowania najlepszych rozwiązań wynikających z wzajemnych
oddziaływań między partnerami reprezentującymi różne
spojrzenia, ale mającymi wspólne interesy.
W programie „Horyzont 2020” określono
zakres i przejrzysty zestaw kryteriów dotyczących stanowienia partnerstw
publiczno-publicznych i publiczno-prywatnych. Partnerstwa publiczno-prywatne
mogą opierać się na ustaleniach umownych między podmiotami
publicznymi i prywatnymi, a w ograniczonej liczbie przypadków mogą
stanowić formalne partnerstwa publiczno-prywatne (np. wspólne inicjatywy
technologiczne i inne wspólne przedsiębiorstwa).
Istniejące partnerstwa
publiczno-publiczne i publiczno-prywatne mogą uzyskać wsparcie w
ramach programu „Horyzont 2020”, jeżeli uwzględniają cele tego
programu, spełniają kryteria określone w programie „Horyzont 2020”
i wykazały się znaczącymi postępami w ramach siódmego
programu ramowego w zakresie badań, rozwoju technologicznego i
demonstracji (7PR).
Inicjatywy podejmowane na mocy art. 185
Traktatu, wspierane w ramach 6PR lub 7PR, które mogą uzyskać dalsze
dofinansowanie na wyżej podanych warunkach, obejmują: partnerstwo
między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie
badań klinicznych (EDCTP), nowoczesne technologie w
służbie osobom starszym (AAL), Program Badawczo-Rozwojowy na rzecz
Morza Bałtyckiego (BONUS), program Eurostars oraz europejski program
badań metrologicznych. Ponadto dodatkowe dofinansowanie może być
przyznane na rzecz europejskiego stowarzyszenia badań nad energią
(EERA) ustanowionego w ramach strategicznego planu w dziedzinie technologii
energetycznych (plan SET).
Wspólne przedsiębiorstwa ustanowione w
ramach 7PR na mocy art. 187 Traktatu, którym można przyznać dodatkowe
wsparcie na wyżej wymienionych warunkach, obejmują: inicjatywę w
sprawie leków innowacyjnych (IMI), „Czyste niebo”, projekt badawczy ATM w
jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (SESAR), technologie ogniw paliwowoych
I technologie wodorowe (FCH) oraz systemy wbudowane (ARTEMIS) i technologie
nanoelektroniczne (ENIAC). Dwie oostatnie można połączyć w
pojedynczą inicjatywę.
Inne wspierane w ramach 7PR partnerstwa
publiczno-prywatne, którym można przyznać dodatkowe wsparcie na
wyżej wymienionych warunkach, obejmują: fabryki jutra, budynki
efektywne energetycznie, europejską inicjatywę na rzecz ekologicznych
samochodów, Internet jutra. Dodatkowe wsparcie można ponadto przyznać
europejskim inicjatywom przemysłowym ustanowionym zgodnie z planem SET.
W ramach programu „Horyzont 2020” można
zainicjować kolejne partnerstwa publiczno-publiczne i publiczno-prywatne
pod warunkiem spełnienia przez nie określonych kryteriów. Do tej
grupy należą partnerstwa w zakresie technologii informacyjnych i
komunikacyjnych w dziedzinie fotoniki i robotyki, zrównoważonych
przemysłów przetwórczych, sektorów przemysłu opartych na biologii
oraz technologii bezpieczeństwa w zakresie nadzoru granic morskich.
Część
I
Doskonała baza naukowa
1.           Europejska Rada ds. Badań Naukowych
Europejska Rada
ds. Badań Naukowych (ERBN) będzie propagować najwyższej
klasy badania pionierskie. Z jednej strony badania na granicy obecnego
zrozumienia i poza nią mają decydujące znaczenie dla dobrobytu
gospodarczego i społecznego, natomiast z drugiej strony są z natury
rzeczy ryzykownym przedsięwzięciem umożliwiającym
postępy w nowych i ambitnych obszarach badawczych i odznaczają
się brakiem granic oddzielających poszczególne dyscypliny.
W celu
stymulowania znaczących postępów na granicach poznania ERBN
będzie wspierać indywidualne zespoły w prowadzeniu badań w
dowolnej dziedzinie naukowych i technologicznych badań podstawowych
wchodzącej w zakres programu „Horyzont 2020”, w tym w naukach
inżynieryjnych, społecznych i humanistycznych. W stosownych
przypadkach, w zależności od celów ERBN i potrzeb w zakresie
skutecznej realizacji, mogą zostać uwzględnione szczególne
tematy badawcze lub grupy docelowe (np. naukowcy nowego
pokolenia/powstające zespoły). Szczególna uwaga zostanie
poświęcona powstającym i szybko rozwijającym się
obszarom na granicy wiedzy oraz dotyczącym kilku dyscyplin.
Niezależni
naukowcy z dowolnego kraju na świecie i w dowolnym wieku,
łącznie z początkującymi naukowcami, których celem jest
zostanie samodzielnymi niezależnymi kierownikami badawczymi,
,uzyskają wsparcie, które umożliwi im prowadzenie badań w
Europie.
Program
będzie kierował się podejściem opartym na „inspirowaniu
przez naukowców”. Oznacza to, że ERBN będzie wspierać projekty
dotyczące zagadnień wybranych samodzielnie przez naukowców, które
mieszczą się w zakresie zaproszeń do składania wniosków.
Wnioski będą oceniane jedynie na podstawie kryterium
doskonałości w ramach oceny niezależnych ekspertów oraz przy
uwzględnieniu wysokiej jakości pracy nowych grup, naukowców nowego
pokolenia, jak również zespołów o ustalonej pozycji i przy zwróceniu
szczególnej uwagi na wnioski o wybitnie pionierskim charakterze i odpowiednio
wysokim stopniu ryzyka.
ERBN będzie pełnić funkcję
organu udzielającego wsparcia finansowego w oparciu o wyniki prac
naukowych, w skład którego wchodzi niezależna rada naukowa wspierana
przez specjalną, mającą ograniczone rozmiary i efektywną
kosztowo, jednostkę ds. realizacji.
Rada naukowa ERBN ustanowi ogólną
strategię naukową i będzie w pełni upoważniona do
decydowania o rodzaju badań, które będą dofinansowane.
Rada naukowa ustanowi program prac, aby
spełnić cele ERBN oparte na jej strategii naukowej. Rada ustali
konieczne inicjatywy współpracy międzynarodowej zgodnie ze swoją
strategią naukową, łącznie z działaniami
informacyjnymi, w celu zwiększenia widoczności systemów finansowania
ERBN przeznaczonych dla najlepszych naukowców z pozostałej
części świata.
Rada naukowa będzie stale
monitorować działanie ERBN i rozważać najlepsze sposoby
osiągnięcia szerszych celów. W miarę potrzeb rozwinie
wprowadzoną przez ERBN kombinację środków wsparcia, aby móc
reagować na powstające potrzeby.
ERBN będzie dążyć do
doskonałości w swoich działaniach. Koszty administracyjne i
pracownicze ponoszone przez ERBN z tytułu działania rady naukowej i
specjalnej jednostki ds. realizacji będą zgodne z zasadami
zarządzania o ograniczonych rozmiarach i efektywnego kosztowo. Wydatki
administracyjne będą utrzymywane na najniższym możliwym
poziomie, przy zapewnieniu zasobów koniecznych do realizacji na najwyższym
poziomie, w celu przeznaczenia możliwie dużych środków
finansowych na badania pionierskie.
ERBN będzie przyznawać stypendia i
dotacje zgodnie z prostymi procedurami koncentrującymi się na
doskonałości, zachęcającymi do wykazania inicjatywy i
łączącymi elastyczność z odpowiedzialnością.
Będzie stale poszukiwać kolejnych sposobów na uproszczenie i
udoskonalenie swoich procedur w celu zapewnienia spełnienia tych zasad.
Biorąc pod uwagę wyjątkową
strukturę i rolę ERBN jako organu udzielającego wsparcia
finansowego w oparciu o wyniki prac naukowych, realizacja działań
ERBN i zarządzanie nimi będzie na bieżąco podlegać
przeglądowi i ocenie, przy pełnym zaangażowaniu rady naukowej, w
celu oceny jej osiągnięć oraz dostosowania i doskonalenia
procedur i struktur na podstawie doświadczeń.
1.1.        Rada naukowa
Aby wypełniać zadania określone
w art. 7, rada naukowa będzie wykonywać niżej wymienione
działania.
1)           Strategia
naukowa:
–      stanowienie ogólnej strategii naukowej ERBN przy uwzględnieniu
możliwości oraz potrzeb naukowych w Europie;
–      stałe opracowywanie, zgodnie ze strategią naukową,
programu prac i niezbędnych zmian, łącznie z zaproszeniami do
składania wniosków, kryteriami oraz, w razie potrzeby, określaniem
szczególnych tematów lub grup docelowych (np. młode/powstające
zespoły).
2)           Zarządzanie
naukowe, monitorowanie i kontrola jakości:
–      określanie stanowiska, jeśli jest to właściwe z
naukowego punktu widzenia, w sprawie realizacji zaproszeń do
składania wniosków i zarządzania nimi, kryteriów oceny oraz procedur
oceny niezależnych ekspertów, łącznie z wyborem ekspertów, metod
oceny niezależnych ekspertów i oceny wniosków oraz koniecznych zasad i
wytycznych dotyczących realizacji, na podstawie których pod nadzorem rady
naukowej wybierane będą wnioski objęte dofinansowaniem; a
także innych zagadnień wpływających na
osiągnięcia i skutki działań ERBN oraz jakości
prowadzonych badań, łącznie z podstawowymi postanowieniami
zawartymi we wzorze umowy ERBN w sprawie przyznania dotacji;
–      monitorowanie jakości działań, ocena realizacji i
osiągnięć, zalecenia w zakresie korygujących lub
przyszłych działań.
3)           Komunikacja
i upowszechnianie:
–      zapewnienie komunikowania działań i osiągnięć
ERBN środowisku naukowemu i najważniejszym zainteresowanym stronom;
–      systematyczne przedstawianie Komisji sprawozdań z
działalności.
Rada naukowa w pełni nadzoruje decyzje
określające rodzaj badań, które mają otrzymać
dofinansowanie, oraz jest gwarantem jakości działania z punktu
widzenia nauki.
W stosownych przypadkach rada naukowa
będzie zasięgała opinii środowiska naukowego,
inżynierów lub środowiska uczonych.
Członkowie rady naukowej otrzymują
wynagrodzenie za wykonywanie powierzonych im zadań w formie honorariów
oraz, w stosownych przypadkach, zwrotu kosztów podróży i kosztów
utrzymania.
Przewodniczący ERBNna okres mianowania
zamieszka w Brukseli i przeznaczy większą część
swojego czasu na[17]
sprawy ERBN. Jego wynagrodzenie będzie ustalone na poziomie
odpowiadającym ścisłemu kierownictwu Komisji.
Rada naukowa wybiera spośród swych
członków trzech wiceprzewodniczących, którzy wspomagają
przewodniczącego w jego funkcjach reprezentacyjnych i organizacyjnych.
Mogą oni również posiadać tytuł wiceprzewodniczącego
Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.
Trzech wiceprzewodniczących rady naukowej
otrzyma wsparcie w celu zapewnienia odpowiedniej lokalnej pomocy
administracyjnej w ich macierzystych instytutach.
1.2.        Specjalna jednostka ds.
realizacji
Zgodnie z programem prac specjalna jednostka
ds. realizacji będzie odpowiedzialna za wszystkie aspekty administracyjne
realizacji i wykonania programu. Będzie ona w szczególności
realizować procedury oceny, procedury oceny niezależnych ekspertów
oraz proces wyboru zgodnie z zasadami strategii ustanowionej przez radę
naukową oraz zapewni finansowe i naukowe zarządzanie dotacjami.
Specjalna jednostka ds. realizacji będzie
wspierać radę naukową w wykonywaniu przez nią wszystkich
wyżej określonych zadań, zapewni dostęp do niezbędnej
dokumentacji i danych znajdujących się w jej posiadaniu oraz
będzie na bieżąco informować radę naukową o
swojej działalności.
W celu zapewnienia skutecznych kontaktów ze
specjalną jednostką ds. realizacji w zakresie strategii i spraw
operacyjnych kierownictwo rady naukowej i dyrektor jednostki będą
regularnie odbywać posiedzenia koordynacyjne.
ERBN będzie zarządzana przez
pracowników zatrudnionych specjalnie w tym celu, w tym w miarę potrzeb
przez urzędników instytucji unijnych; zakres zarządzania obejmie
wyłącznie rzeczywiste potrzeby administracyjne w celu zapewnienia
stabilności i ciągłości niezbędnych do skutecznego
zarządzania.
1.3.        Rola Komisji
Aby wypełniać obowiązki
określone w art. 6, 7 i 8, Komisja:
–
zapewnia ciągłość i
przedłużenie kadencji rady naukowej i zapewnia wsparcie stałemu
komitetowi identyfikacyjnemu do celów identyfikacji przyszłych
członków rady naukowej;
–
zapewnia ciągłość
działania specjalnej jednostki ds. realizacji oraz powierzanie jej
zadań i obowiązków, z uwzględnieniem opinii rady naukowej;
–
mianuje dyrektora i personel wyższego szczebla
specjalnej jednostki ds. realizacji, z uwzględnieniem opinii rady
naukowej;
–
zapewnia przyjęcie w terminie programu prac,
stanowisk dotyczących realizacji metodologii oraz koniecznych przepisów
wykonawczych określonych w zasadach ERBN dotyczących składania
wniosków oraz we wzorze umowy ERBN w sprawie przyznania dotacji, z
uwzględnieniem opinii rady naukowej;
–
regularnie informuje komitet programowy o
realizacji programu.
2.           Przyszłe i powstające
technologie
Działania w obszarze przyszłych i
powstających technologii (Future and Emerging Technologies - FET)
przyczynią się do sprecyzowania różnych uzasadnień
udzielania pomocy, od całkowicie otwartych po różne stopnie
strukturyzacji zagadnień, społeczności i finansowania, zorganizowane
w różnym stopniu wokół trzech filarów:
2.1.        FET – inicjatywy otwarte (FET
Open): wspieranie nowych koncepcji
Wspieranie dużego pakietu nowo
powstałych, wspólnych i obciążonych wysokim ryzykiem
wizjonerskich projektów badawczych w obszarze nauki i technologii jest
konieczne, aby skutecznie zbadać nowe podstawy radykalnie nowych
technologii przyszłości. Działanie to, poprzez swój
wyraźnie nienastawiony na krótkoterminowe wyniki i nienakazowy charakter,
dopuszcza nowe koncepcje, niezależnie od tego, kiedy i gdzie
powstają, w najszerszym możliwym zakresie tematów i dyscyplin.
Czuwanie nad tak kruchymi koncepcjami wymaga zręcznego,
interdyscyplinarnego podejścia pozbawionego negatywnego postrzegania
kwestii ryzyka, które dalece wykracza poza sferę ściśle
technologiczną. Przyciąganie i zachęcanie nowych podmiotów o
dużym potencjale, takich jak młodzi naukowcy i najbardziej
zaawansowane technicznie MŚP, do udziału w badaniach naukowych i
innowacjach ma ponadto istotne znaczenie dla wychowania przyszłych liderów
nauki i przemysłu.
2.2.        FET - inicjatywy proaktywne
(FET Proactive): wspieranie powstających tematów i społeczności
Nowym obszarom i tematom trzeba pozwolić
dojrzeć; w tym celu należy działać na rzecz organizowania
powstających społeczności oraz wspierania planowania i rozwoju tematów
badawczych, które mogą prowadzić do zmian. Główne korzyści
wynikające z tego organizacyjnego, ale i odkrywczego podejścia
obejmują powstające nowe obszary, których nie można jeszcze
ująć w planach badań przemysłowych, a także
rozrastające się i organizujące wokół nich
społeczności badawcze. Oznacza to przejście od współpracy
niewielkiej liczby naukowców do pakietu projektów, z których każdy odnosi
się do aspektów tematu badawczego i wyników wymiany.
2.3.        FET – projekty modelowe:
stawianie czoła wielkim interdyscyplinarnym wyzwaniom nauki i technologii
Inicjatywy badawcze wchodzące w zakres
tego wyzwania są ukierunkowane na postęp naukowy, charakteryzują
się wielką skalą, są wielodyscyplinarne i zorganizowane
wokół wspólnej, stanowiącej cel wizji. Stawiają czoła
wielkim wyzwaniom nauki i technologii, które wymagają współpracy w
ramach wielu dyscyplin, społeczności i programów. Postęp naukowy
powinien zapewnić mocne i szerokie podstawy dla przyszłych innowacji
technologicznych i ich wykorzystania w gospodarce, a także nowe
korzyści dla społeczeństwa. Dominujący charakter i skala
sugerują, że ich realizacja jest możliwa jedynie w wyniku
wspólnego długotrwałego wysiłku (o okresie trwania rzędu 10
lat).
Działania w obszarze trzech filarów FET
uzupełnia szeroki zakres działań sieciowych i
środowiskowych, które mają na celu utworzenie urodzajnej i
tętniącej życiem, europejskiej bazy koncentrujących
się na postępie badań naukowych ukierunkowanych na przyszłe
technologie. Przyczynią się do przyszłego rozwoju działań
w zakresie FET, wspierania dyskusji o skutkach nowych technologii oraz do ich
przyspieszenia.
2.4.        Szczególne aspekty realizacji
Komitet doradczy ds. FET przedstawi opinie
zainteresowanych stron na temat ogólnej strategii naukowej, łącznie z
definicją programu prac.
Program FET pozostanie programem opartym na
wynikach naukowych, wspieranym przez niewielką i skuteczną
jednostkę ds. realizacji. Zostaną przyjęte proste procedury
administracyjne w celu utrzymania w centrum uwagi kwestii wysokiej jakości
w zakresie innowacji technologicznych ukierunkowanych na wyniki naukowe,
zachęcania do wykazania inicjatywy oraz połączenia
elastyczności z odpowiedzialnością. Dla zbadania sceny naukowej
w obszarze FET (np. analizy dokumentacji) i zaangażowania zainteresowanych
społeczności (np. w formie konsultacji) zostaną wykorzystane
najbardziej odpowiednie podejścia. Celem będzie stałe
doskonalenie oraz poszukiwanie kolejnych sposobów uproszczenia i doskonalenia
procedur, aby zapewnić przestrzeganie tych zasad. Zostaną przeprowadzone
oceny skuteczności i wpływu działań w obszarze FET jako
uzupełnienie działań podejmowanych na poziomie programu.
Biorąc pod uwagę misję
obejmującą wspieranie badań koncentrujących się na
wynikach naukowych i ukierunkowanych na przyszłe technologie,
działania w obszarze FET wymuszają dążenie do
współpracy podmiotów z obszaru nauki, technologii i innowacji. Z
tego względu działania w obszarze FET powinny odgrywać rolę
aktywnego katalizatora procesu stymulowania nowych sposobów myślenia,
nowych praktyk i nowych form współpracy.
Inicjatywy otwarte FET grupują
działania obejmujące całkowicie oddolne poszukiwanie
obiecujących nowych koncepcji. Wysoki poziom ryzyka wiążący
się z każdą tego rodzaju koncepcją jest równoważony
przez prowadzenie badań nad wieloma koncepcjami. Efektywność
oceniana z punktu widzenia czasu i zasobów, niski koszt zaniechania dla
wnioskodawców oraz bezsprzeczna otwartość na niekonwencjonalne i
interdyscyplinarne koncepcje są podstawowymi cechami tych
działań. Łatwe i szybkie systemy ciągłego
składania wniosków będą sprzyjać poszukiwaniom
obiecujących nowych koncepcji badawczych o wysokim poziomie ryzyka i
będą zawierać wskazówki dla nowych podmiotów o wysokim
potencjale w zakresie innowacji, takich jak młodzi naukowcy i najbardziej
zaawansowane technicznie MŚP. Uzupełnią je działania
aktywnie pobudzające do kreatywnego i niekonwencjonalnego sposobu
myślenia.
FET - inicjatywy proaktywne. W ramach tego
działania regularnie ogłaszane są zaproszenia dotyczące
kilku innowacyjnych tematów o wysokim stopniu ryzyka i wysokim potencjale,
finansowanych na poziomie umożliwiającym wybór kilku projektów.
Projektom sprzyjać będą działania obejmujące budowanie
społeczności, które wspierają takie działania jak wspólne
wydarzenia, opracowanie nowych programów i planów badawczych. Przy wyborze
tematów należy uwzględnić kwestię doskonałości w
koncentrujących się na postępie badaniach naukowych
ukierunkowanych na przyszłe technologie, potencjał konieczny do
utworzenia masy krytycznej oraz oddziaływanie na naukę i
technologię.
Zrealizowane zostaną liczne konkretne
inicjatywy w wielkiej skali (projekty modelowe FET). Będą one oparte
na partnerstwach umożliwiających łączenie wkładów
Unii, krajowych i prywatnych, będzie je cechować wyważona
struktura zarządzania, która zapewnia właścicielom programu
wywieranie odpowiedniego wpływu z jednoczesnym zachowaniem znacznego
stopnia niezależności i elastyczności w realizacji,
umożliwiając ścisłe przestrzeganie w projekcie modelowym
zasad szeroko wspieranego planu badań naukowych. Podczas wyboru
uwzględnia się wspólny cel, wpływ, integrację
zainteresowanych stron i zasobów w ramach spójnego planu badawczego oraz
wsparcie udzielane przez zainteresowane strony oraz w ramach krajowych lub
regionalnych programów badań naukowych.
3.           Działania Marie Curie
3.1.        Wspieranie nowych
umiejętności poprzez wysokiej jakości szkolenie początkowe
naukowców
Europa potrzebuje silnej i kreatywnej bazy
zasobów ludzkich charakteryzujących się mobilnością
między krajami i branżami, łączących we
właściwych proporcjach zdolność do innowacji z
umiejętnością przekształcania wiedzy i koncepcji w produkty
i usługi, z korzyścią dla gospodarki i społeczeństwa.
Cel ten można w szczególności
osiągnąć poprzez organizację i podnoszenie jakości
znacznej części szkoleń początkowych, przeznaczonych dla
początkujących naukowców i doktorantów w państwach
członkowskich i krajach stowarzyszonych. Wyposażenie
początkujących naukowców w różnorodne umiejętności,
które umożliwią im stawianie czoła bieżącym i przyszłym
wyzwaniom, zapewni następnemu pokoleniu naukowców korzyści w postaci
lepszych perspektyw kariery zawodowej zarówno w sektorze publicznym, jak i
prywatnym, a przy tym podniesie atrakcyjność kariery naukowej
wśród młodych ludzi.
Działanie będzie realizowane poprzez
wspieranie wybranych w drodze konkursu w całej Unii programów
szkoleniowych w zakresie badań naukowych, realizowanych przez partnerstwa
z udziałem wyższych uczelni, instytucji badawczych,
przedsiębiorstw, MŚP i innych podmiotów społeczno-ekonomicznych
z różnych krajów w Europie i poza nią. Wsparcie będzie udzielone
również pojedynczym instytucjom dysponującym możliwościami
zapewnienia otoczenia, które w takim samym stopniu sprzyja rozwojowi.
Należy zapewnić elastyczną realizację celów, aby móc uwzględnić
różne potrzeby. Zazwyczaj działające z powodzeniem partnerstwa
przyjmują postać sieci szkoleniowych w zakresie badań naukowych
lub doktoratów przemysłowych, podczas gdy pojedyncze instytucje typowo angażują
się w innowacyjne studia doktoranckie. W tych ramach przewiduje się
wsparcie dla najlepszych początkujących naukowców z dowolnego kraju,
aby mogli uczestniczyć w tak doskonałych programach.
Programy szkoleniowe będą
ukierunkowane na rozwijanie i poszerzanie podstawowych kompetencji badawczych,
podnosząc jednocześnie kreatywność naukowców, promując
przedsiębiorczość i umiejętności w zakresie innowacji
dostosowane do przyszłych potrzeb rynku pracy. Ponadto w ramach programów
będzie zapewnione szkolenie w zakresie kompetencji ponadprzedmiotowych, takich
jak umiejętność pracy w zespole, podejmowanie ryzyka,
zarządzanie projektami, normalizacja, przedsiębiorczość,
etyka, prawa własności intelektualnej, komunikacja i interakcja ze
społeczeństwem, które mają zasadnicze znaczenie dla tworzenia,
rozwoju, komercjalizacji i rozpowszechniania innowacji.
3.2.        Wspieranie
doskonałości poprzez mobilność transgraniczną i
międzysektorową
Europa musi przyciągać najlepszych
naukowców, zarówno z Europy, jak i spoza niej. Można to w
szczególności osiągnąć poprzez wspieranie atrakcyjnych
możliwości kariery zawodowej dla doświadczonych naukowców
zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, oraz zachęcanie ich do
zmiany kraju, sektora i dyscypliny w celu zwiększenia ich potencjału
w zakresie kreatywności i innowacyjności.
Najlepsi lub najbardziej obiecujący
doświadczeni naukowcy, niezależnie od narodowości, którzy
pragną rozwijać swoje umiejętności poprzez
doświadczenie obejmujące mobilność transnarodową lub
międzynarodową, otrzymają wsparcie finansowe. Mogą je
otrzymać na różnych etapach kariery zawodowej, łącznie z
najwcześniejszymi tuż po zdobyciu stopnia doktora lub na
równoważnym etapie. Naukowcy ci otrzymają środki finansowe pod
warunkiem przeniesienia się z jednego kraju do drugiego w celu poszerzenia
lub pogłębienia swoich kompetencji na wyższych uczelniach, w
instytucjach badawczych, przedsiębiorstwach, MŚP lub w innych
wybranych podmiotach społeczno-ekonomicznych, gdzie będą
pracować nad projektami w zakresie badań naukowych i innowacji
dostosowanymi do ich osobistych potrzeb i zainteresowań. Wspieranie
tymczasowych stanowisk będzie dla nich dodatkową zachętą do
przenoszenia się z sektora publicznego do prywatnego lub odwrotnie.
Wsparcie będzie również przyznane w przypadku pracy w niepełnym
wymiarze godzin, umożliwiającej łączenie stanowisk w
sektorze publicznym i prywatnym, w dążeniu do zwiększenia
transferu wiedzy między sektorami i jako zachęta do tworzenia nowych
przedsiębiorstw. Takie dostosowanie możliwości prowadzenia
badań naukowych pomoże obiecującym naukowcom w zdobyciu
pełnej niezależności i ułatwi im zmianę
ścieżki kariery zawodowej z sektora publicznego na prywatny lub
odwrotnie.
Aby w pełni wykorzystać
istniejący potencjał naukowców, wsparcie będzie udzielane
również w przypadku wznowienia kariery naukowej po przerwie.
3.3.        Stymulowanie innowacji
poprzez proces wzajemnej inspiracji w dziedzinie wiedzy
Wyzwania społeczne mają coraz
bardziej globalny charakter, a więc współpraca transgraniczna i
międzysektorowa jest kluczowa dla skutecznego stawiania im czoła.
Zasadniczego znaczenia nabiera więc wymiana wiedzy i koncepcji między
sektorem badań naukowych i rynkiem, którą można
osiągnąć tylko dzięki związkom międzyludzkim.
Zachętą do tego rodzaju wymiany będzie wspieranie elastycznych
form wymiany wysoko wykwalifikowanych pracowników obszaru badań i
innowacji między sektorami, krajami i dyscyplinami nauki.
Europejskie środki finansowe
będą przeznaczone na wspieranie krótkoterminowych wymian pracowników
sektora badań i innowacji w ramach partnerstw zrzeszających
wyższe uczelnie, instytucje badawcze, przedsiębiorstwa, MŚP i
inne podmioty społeczno-ekonomiczne w Europie, jak również
między Europą i państwami trzecimi, w celu wzmocnienia
współpracy międzynarodowej. Możliwości te będą
otwarte dla pracowników sektora badań i innowacji na każdym szczeblu
kariery zawodowej, od najniższego (absolwenci) po najwyższy (kadra
kierownicza), w tym dla personelu administracyjnego i technicznego.
3.4.        Zwiększenie wpływu
organizacyjnego przez współfinansowanie działań
Z punktu widzenia potencjalnej mobilności
naukowców w całej Europie w odniesieniu do szkolenia, rozwoju kariery
zawodowej i wymiany pracowników stymulowanie programów regionalnych, krajowych
lub międzynarodowych w celu wspierania doskonałości i
rozpowszechniania najlepszych praktyk programu działań Marie Curie
zwiększy jego ilościowe i organizacyjne następstwa. Podniesie
też atrakcyjność ośrodków doskonałości w
całej Europie.
Będzie to możliwe do
osiągnięcia poprzez współfinansowanie nowych lub
istniejących programów regionalnych, krajowych, prywatnych i
międzynarodowych w celu zapoczątkowania i zapewnienia szkoleń w
zakresie międzynarodowych, międzysektorowych i interdyscyplinarnych
badań naukowych, jak również poprzez transgraniczną i
międzysektorową mobilność naukowców i innowacyjnego
personelu na każdym szczeblu kariery zawodowej.
Pozwoli to wykorzystać synergię
między działaniami Unii i działaniami podejmowanymi na poziomie
regionalnym i krajowym oraz zwalczać rozdrobnienie w odniesieniu do celów,
metod oceny i warunków pracy naukowców.
3.5.        Konkretne działania
wspierające i polityczne
Zasadniczym warunkiem skutecznego stawiania
czoła wyzwaniu będzie monitorowanie postępu. Wsparcie w ramach
programu zostanie przyznane na opracowanie wskaźników i analizę
danych dotyczących mobilności naukowców, ich umiejętności i
karier zawodowych w dążeniu do określenia luk w działaniach
Marie Curie i zwiększenia ich oddziaływania. W trakcie realizacji
tych działań nacisk będzie położony na poszukiwanie
synergii i ścisłą koordynację z politycznymi
działaniami wspierającymi, które obejmują naukowców, ich
pracodawców i fundatorów, prowadzonych w ramach celu „Integracyjne, innowacyjne
i bezpieczne społeczeństwa”. Finansowaniem zostaną objęte konkretne
działania wspierające inicjatywy ukierunkowane na podnoszenie
świadomości znaczenia kariery zawodowej w nauce, jak również
działania upowszechniające wyniki badań i innowacji uzyskane
dzięki pracom wspieranym w ramach działań Marie Curie.
Aby dodatkowo zwiększyć skutki
działań Marie Curie, współpraca między (obecnymi i dawnymi)
naukowcami uczestniczącymi w działaniach Marie Curie zostanie
zacieśniona poprzez wprowadzenie strategii obejmującej
świadczone przez nich usługi. Ich zakres będzie sięgał
od wspierania forum ułatwiającego kontakty i wymianę między
naukowcami, zapewnienia możliwości zbadania szans nawiązania
współpracy i znalezienia zatrudnienia, po organizację wspólnych
wydarzeń i udział uczestników w działaniach informacyjnych, w których
pełnią rolę ambasadorów działań Marie Curie i
europejskiej przestrzeni badawczej.
3.6.        Szczególne aspekty realizacji
Program działań Marie Curie
będzie otwarty na działania związane ze szkoleniem i rozwojem
karier zawodowych we wszystkich ujętych w Traktacie dziedzinach badań
i innowacji, od badań podstawowych po wprowadzanie na rynek nowych
technologii i usługi innowacyjne. Wnioskodawcy będą mieli
swobodę wyboru zarówno dziedziny badań i innowacji, jak i sektora.
Aby umożliwić korzystanie ze
światowej bazy wiedzy, program działań Marie Curie będzie otwarty
dla naukowców i personelu innowacyjnego, a także dla wyższych
uczelni, instytucji badawczych, przedsiębiorstw i innych podmiotów
społeczno-ekonomicznych ze wszystkich krajów, w tym z państw
trzecich, na warunkach określonych w rozporządzeniu (UE) XX/2012
(Regulamin uczestnictwa).
W trakcie prowadzenia wyżej wymienionych
działań nacisk będzie położony na zachęcanie
przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, a także innych
podmiotów ekonomiczno-społecznych, do znacznego udziału w programie w
celu pomyślnej realizacji działań Marie Curie i
osiągnięcia pozytywnych skutków. W ramach wszystkich
działań Marie Curie propagowana jest długoterminowa
współpraca między placówkami szkolnictwa wyższego, organizacjami
badawczymi i sektorem prywatnym, z uwzględnieniem kwestii ochrony praw
właśności intelektualnej.
W przypadku wystąpienia szczególnych
potrzeb możliwe będzie ukierunkowanie niektórych działań w
ramach programu w odniesieniu do określonych wyzwań społecznych,
rodzajów instytucji badawczych i innowacyjnych lub miejsc geograficznych w celu
uwzględnienia zmieniających się potrzeb Europy w zakresie
umiejętności, kształcenia naukowców, rozwoju kariery zawodowej i
dzielenia się wiedzą.
Otwarcie na wszystkie źródła talentu
wymaga zapewnienia ogólnych środków umożliwiających pokonanie
utrudnień w dostępie do dotacji, np. poprzez zachęcanie do
stwarzania równych szans we wszystkich działaniach Marie Curie oraz
stosowanie najlepszych praktyk dotyczących udziału naukowców obu
płci. Ponadto działania Marie Curie umożliwią pracownikom
naukowym bardziej stabilny rozwój kariery i zapewnią odpowiednią
równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, z
uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, a także ułatwią im
wznowienie kariery naukowej po przerwie. Wszyscy uczestnicy, który
uzyskają dofinansowanie, będą musieli wyrazić zgodę na
przestrzeganie zasad ujętych w Europejskiej karcie naukowca oraz w
kodeksie postępowania, promujących otwartą rekrutację i
atrakcyjne warunki pracy.
W celu szerszego upowszechnienia
działań Marie Curie i zwiększenia zaangażowania publicznego
ich beneficjenci będą zobowiązani do zaplanowania odpowiednich
kampanii informacyjnych skierowanych do szerokiej publiczności. Taki plan
będzie przedmiotem oceny w procesie oceny, jak również podczas
działań następczych po ukończeniu projektu.
4.           Infrastruktury badawcze
Działania w tym zakresie będą
miały na celu rozwój europejskich infrastruktur badawczych na miarę
roku 2020 i dalszej przyszłości, wspieranie ich potencjału
innowacyjnego i kapitału ludzkiego oraz wzmocnienie polityki europejskiej.
W celu zapewnienia synergii i spójnego podejścia do kwestii rozwoju
infrastruktur badawczych zostaną ukierunkowane na dążenie do
koordynacji z funduszem spójności.
4.1.        Rozwój europejskich
infrastruktur badawczych na miarę roku 2020 i dalszej
przyszłości
4.1.1.     Rozwój nowych najwyższej
klasy infrastruktur badawczych[18]
Celem jest zapewnienie realizacji,
długoterminowej stabilności i efektywnej eksploatacji infrastruktur
badawczych określonych przez Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur
Badawczych (ESFRI) oraz innych najwyższej klasy infrastruktur badawczych,
co umożliwi Europie reagowanie na wielkie wyzwania w nauce, przemyśle
i społeczeństwie. Cel ten będzie konkretnie odnosił
się do tych infrastruktur, które stanowią lub ustanowiły
własne struktury zarządzania, np. w oparciu o Europejskie Konsorcjum
Infrastruktur Badawczych (ERIC) lub inną równoważną
strukturę na poziomie europejskim lub międzynarodowym.
Stosownie do przypadku, finansowanie przez
Unię przyczyni się do realizacji i wykorzystania
następujących działań:
a)           etap przygotowania
przyszłych infrastruktur (np. opracowanie szczegółowych planów
konstrukcyjnych, ustalenia prawne i wieloletnie planowanie);
b)           etap realizacji (np. wspólne
prace badawczo-rozwojowe i inżynieryjne z sektorem przemysłu i
użytkownikami, opracowanie mechanizmów partnerstw regionalnych
ukierunkowanych na bardziej zrównoważony rozwój europejskiej przestrzeni
badawczej); lub
c)           etap eksploatacji (np.
dostęp, przetwarzanie danych, działania informacyjne, działania
w zakresie szkoleń i współpracy międzynarodowej).
W ramach tego działania wsparcie
otrzymają również badania w zakresie projektowania nowych
infrastruktur badawczych poprzez podejście oddolne.
4.1.2.     Integracja i
udostępnianie istniejących krajowych infrastruktur badawczych o
znaczeniu ogólnoeuropejskim
Działania te mają na celu otwarcie
kluczowych krajowych infrastruktur badawczych dla wszystkich naukowców
europejskich, zarówno ze środowisk akademickich, jak i z sektora
przemysłu, oraz zapewnienie ich optymalnego wykorzystania i wspólnego
rozwoju.
Unia będzie wspierać sieci, które w
skali europejskiej łączą i integrują kluczowe
infrastruktury krajowe. Dofinansowanie będzie przyznane w
szczególności na zapewnienie naukowcom międzynarodowego i wirtualnego
dostępu oraz na harmonizację i podniesienie poziomu usług
świadczonych w ramach infrastruktur. Tego rodzaju wsparcia wymagałoby
około stu tysięcy sieci infrastruktury we wszystkich dziedzinach
nauki i technologii; z dostępu do nich korzysta rocznie do dwudziestu
tysięcy naukowców.
4.1.3.     Rozwój, stosowanie i
eksploatacja e-infrastruktur opartych na technologiach informacyjnych i
komunikacyjnych (TIK)[19]
Celem jest osiągnięcie w Europie do 2020
r. jednolitej i otwartej przestrzeni badawczej on-line, w której naukowcy
korzystają z najnowszych, powszechnie dostępnych i wiarygodnych
usług sieciowych i obliczeniowych, jak również z bezproblemowego i
otwartego dostępu do środowisk e-nauki i globalnych zasobów danych.
Aby osiągnąć ten cel, wsparcie
będzie przyznane na: globalne sieci badawcze i edukacyjne
świadczące nowoczesne, znormalizowane i skalowalne usługi
międzydomenowe na żądanie; infrastruktury gridowe i chmury
zapewniające praktycznie nieograniczone możliwości obliczeniowe
i w zakresie przetwarzania danych; ekosystem o dużych mocach
obliczeniowych, zmierzający w stronę skali eksa; infrastrukturę
programową i usługową, np. przeznaczoną do symulacji i
wizualizacji; narzędzia współpracy w czasie rzeczywistym; oraz
interoperacyjną, otwartą i zasobną infrastrukturę danych
naukowych.
4.2.        Wspieranie innowacyjnego
potencjału infrastruktur badawczych i ich kapitału ludzkiego
4.2.1.     Wykorzystywanie
potencjału innowacyjnego infrastruktur badawczych
Celem jest stymulowanie innowacji zarówno w
samych infrastrukturach, jak i w przemyśle dostarczającym i
wykorzystującym te produkty.
Aby go osiągnąć, wspacie
zostanie przyznane:
a)           partnerstwom prowadzącym
działalność badawczo-rozwojową z sektorem przemysłu w
dążeniu do podnoszenia potencjału Unii w najbardziej rozwiniętych
technologicznie obszarach takich jak aparatura naukowa lub TIK i zaopatrzenia
przemysłu;
b)           na zamówienia przedkomercyjne
składane przez podmioty działające w dziedzinie infrastruktur
badawczych w celu pobudzenia innowacji, które pełnią rolę
pionierskich użytkowników technologii;
c)           na stymulowanie wykorzystania
infrastruktur badawczych przez przemysł, np. jako doświadczalne
obiekty badawcze lub ośrodki oparte na wiedzy; oraz
d)           na zachęcanie do integracji
infrastruktur badawczych z utworzeniem lokalnych, regionalnych i globalnych
ekosystemów innowacji.
W ramach działań Unii wspierane
będzie ponadto korzystanie z infrastruktur badawczych, w
szczególności e-infrastruktur, do celów służb publicznych,
innowacji społecznych, kultury i edukacji.
4.2.2.     Wzmacnianie kapitału
ludzkiego infrastruktur badawczych
Złożony charakter infrastruktur
badawczych oraz pełne wykorzystanie ich potencjału wymaga od
kierowników, inżynierów i techników, a także użytkowników,
odpowiednich umiejętności.
Unia udzieli wsparcia finansowego z
przeznaczeniem na szkolenia personelu zarządzającego i
obsługującego infrastruktury badawcze o znaczeniu ogólnoeuropejskim,
wymianę pracowników i najlepszych praktyk między obiektami oraz
dopływ odpowiednich zasobów ludzkich w kluczowych dziedzinach, w tym na
tworzenie konkretnych programów edukacyjnych.
4.3.        Wzmocnienie polityki
europejskiej w zakresie infrastruktur badawczych i współpracy
międzynarodowej
4.3.1.     Wzmocnienie polityki
europejskiej w zakresie infrastruktur badawczych
Celem jest wykorzystanie synergii między
inicjatywami na poziomie krajowym i unijnym poprzez tworzenie partnerstw przez
odpowiednich decydentów i organy udzielające wsparcia finansowego (np.
ESFRI, Grupa Analityczna ds. Infrastruktury Elektronicznej (e-IRG), organizacje
zrzeszone w EIROForum, krajowe władze publiczne), jak również rozwój
komplementarności i współpracy między infrastrukturami
badawczymi i działaniami realizującymi inne polityki Unii (takie jak
polityka regionalna, spójności, przemysłowa, zdrowotna, zatrudnienia
lub rozwoju) oraz zapewnienie koordynacji między różnymi unijnymi
źródłami finansowania. Działania Unii będą ponadto
ukierunkowane na wspieranie przeglądu, monitorowania i oceny infrastruktur
badawczych na poziomie Unii oraz stosownych badań politycznych i
zadań w zakresie komunikacji.
4.3.2.     Ułatwienie strategicznej
współpracy międzynarodowej
Celem jest ułatwienie rozwoju globalnych
infrastruktur badawczych tzn. infrastruktur badawczych wymagających
finansowania i uzgodnień w skali globalnej. Kolejnym celem jest
ułatwienie współpracy europejskich infrastruktur badawczych z ich
pozaeuropejskimi odpowiednikami, zapewnienie ich globalnej
interopercyjności i zasięgu oraz dążenie do zawierania umów
międzynarodowych dotyczących wzajemnego korzystania, otwartości
lub współfinansowania infrastruktur. W tym względzie zostaną
wzięte pod uwagę zalecenia wyższych urzędników fundacji
Carnegie Group w sprawie globalnych infrastruktur badawczych. Ponadto zostanie
położony nacisk na zapewnienie odpowiedniego udziału Unii w
porozumieniu z organami międzynarodowymi takimi jak ONZ lub OECD.
4.4.        Szczególne aspekty realizacji
W trakcie realizacji będą prowadzone
konsultacje z niezależnymi grupami ekspertów oraz zainteresowanymi
stronami i organami doradczymi takimi jak ESFRI i e-IRG.
Wykorzystane zostanie trójstronne
podejście: oddolne w sytuacji, gdy nie jest znana dokładna
treść i partnerzy projektów; ukierunkowane, gdy konkretne
infrastruktury lub społeczności badawcze są wyraźnie
określone; oraz z wymienieniem beneficjentów, np. w sytuacji, gdy
dofinansowanie kosztów eksploatacyjnych przyznaje się operatorowi lub
operatorom infrastruktury lub ich konsorcjum.
Cele wymienione w ramach dwóch ostatnich
działań będą realizowane poprzez ujęte w nich
konkretne działania oraz, w stosownych przypadkach, poprzez działania
w ramach pierwszego z nich.
Część
II
Wiodąca pozycja w przemyśle
1.           Wiodąca pozycja w zakresie
technologii wspomagających i przemysłowych
Informacje ogólne
Pomyślne opanowanie i stosowanie
technologii wspomagających w przemyśle europejskim jest
najważniejszym czynnikiem podniesienia w Europie wydajności i
potencjału innowacyjnego oraz zapewnienia jej nowoczesnej,
zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarki, wiodącej pozycji w
najbardziej rozwiniętych technologicznie sektorach zastosowań oraz
zdolności do opracowania unikalnych rozwiązań w zakresie
wyzwań społecznych. Działania w zakresie innowacji zostaną
połączone z działalnością badawczo-rozwojową jako
integralna część dofinansowania.
Zintegrowane
podejście do kluczowych technologii wspomagających
Głównym
elementem celu szczegółowego „Wiodąca pozycja w zakresie technologii
wspomagających i przemysłowych” są kluczowe technologie
wspomagające, określonych jako mikro- i nanoelektronika, fotonika,
nanotechnologia, biotechnologia, nowoczesne materiały i nowoczesne systemy
produkcji[20].
Wiele innowacyjnych produktów zawiera jednocześnie produkty kilku
spośród tych technologii, które stanowią pojedyncze lub zintegrowane
części. Każda technologia zapewnia innowacje technologiczne, ale
skumulowane korzyści uzyskane w wyniku połączenia wielu
technologii wspomagających również mogą przyczynić się
do skoku technologicznego. Korzystanie z głównych przekrojowych
technologii wspomagających przyczynia się do zwiększenia
konkurencyjności i oddziaływania produktów. Wykorzystuje się
więc liczne oddziaływania wzajemne między tymi technologiami. Udzielać
będzie się ukierunkowanego wsparcia z przeznaczeniem na linię
pilotażową w większej skali oraz projekty pokazowe.
W ich zakres
wchodzą działania przekrojowe łączące i
integrujące różne pojedyncze technologie, które po sprawdzeniu w
otoczeniu przemysłowym tworzą kompletny i zatwierdzony system gotowy
do wprowadzenia na rynek. Osiągnięcie takiego wyniku jest
uwarunkowane znacznym zaangażowaniem sektora prywatnego w tego rodzaju
działania, a więc są one realizowane przez partnerstwa
publiczno-prywatne. W tym celu zostanie stworzona specjalna struktura na
potrzeby zarządzania, wspólny program prac dla działań z zakresu
przekrojowych kluczowych technologii wspomagających.
Uwzględniając potrzeby rynku i wymagania związane z wyzwaniami
społecznymi, celem będzie dostarczenie składowych elementów kluczowych
technologii wspomagających dla różnych obszarów zastosowań, w
tym wyzwań społecznych.
Szczególne aspekty realizacji
Działania w zakresie innowacji
odnoszą się do integracji pojedynczych technologii; prezentacji
możliwości w zakresie wytwarzania i dostarczania innowacyjnych
produktów i usług; badań pilotażowych wśród użytkowników
i klientów w celu udowodnienia możliwości wykonania i uzyskania
wartości dodatkowej; oraz działań demonstracyjnych w wielkiej
skali w celu ułatwienia rynkowego wykorzystania wyników badań.
Integracjia obejmie różne pojedyncze
technologie, które po sprawdzeniu w otoczeniu przemysłowym tworzą
kompletny i zatwierdzony system gotowy do wprowadzenia na rynek.
Osiągnięcie takiego wyniku jest uwarunkowane znacznym
zaangażowaniem sektora prywatnego w tego rodzaju działania, w
szczególności przez partnerstwa publiczno-prywatne.
Działania po stronie popytu
będą stanowiły uzupełnienie impulsu technologicznego
inicjatyw w zakresie badań i innowacji. Zalicza się do nich optymalne
korzystanie z zamówień publicznych w celu wspierania innowacji;
opracowanie odpowiednich norm technicznych; prywatny popyt i udział
użytkowników w procesie tworzenia rynków bardziej sprzyjających
innowacjom.
Szczególnie w przypadku nanotechnologii i
biotechnologii udział zainteresowanych stron i ogółu
społeczeństwa ma na celu podniesienie świadomości na temat korzyści
i zagrożeń. W odniesieniu do stosowania tych technologii kwestia
oceny ogólnych zagrożeń i zarządzania nimi będzie
przedmiotem systematycznych rozważań.
Działania te uzupełnią wsparcie
na rzecz badań i innowacji w zakresie technologii wspomagających, które
może zostać przyznane przez organy krajowe lub regionalne ze
środków finansowych funduszu spójności w ramach strategii
inteligentnej specjalizacji.
Przedmiotem dążeń
będą inicjatywy na rzecz strategicznej współpracy
międzynarodowej z wiodącymi krajami partnerskimi w dziedzinach
stanowiących przedmiot wzajemnego zainteresowania i korzyści. W
odniesieniu do technologii wspomagających i przemysłowych przedmiotem
szczególnego zainteresowania jest m.in.:
–
opracowanie norm międzynarodowych;
–
usuwanie utrudnień w wykorzystaniu
przemysłowym oraz w warunkach handlu;
–
bezpieczeństwo produktów opartych na
nanotechnologii i biotechnologii;
–
opracowanie materiałów i metod, które
przyczynią się do ograniczenia zużycia energii i zasobów;
–
wspólne międzynarodowe inicjatywy przemysłowe
społeczności wytwórców; oraz
–
interoperacyjność systemów.
1.1.        Technologie informacyjne i
komunikacyjne (TIK)
Liczne linie działania zostaną
ukierunkowane na wyzwania związane z wiodącą pozycją w
przemyśle i technologii w zakresie TIK i obejmą ogólne programy
badań naukowych i innowacji w zakresie TIK, w tym w szczególności
niżej wymienione działania.
1.1.1.     Elementy i systemy nowej
generacji: inżynieria nowoczesnych i inteligentnych elementów i systemów
wbudowanych
Celem jest utrzymanie i wzmocnienie
wiodącej pozycji Europy w zakresie technologii elementów i systemów
wbudowanych. W ich zakres wchodzą również mikro-, nano- i biosystemy,
elektronika organiczna, integracja dużych obszarów, technologie
stanowiące podstawę Internetu przedmiotów (IoT)[21] , w tym platformy
wspierające świadczenie nowoczesnych usług, inteligentne systemy
zintegrowane, systemy systemów oraz inżynieria systemów
złożonych.
1.1.2.     Nowa generacja metod
obliczeniowych: nowoczesne systemy i technologie obliczeniowe
Celem jest wykorzystanie atutów Europy w
zakresie architektury procesorów i systemów, technologii łączeniowych
i lokalizacji danych, przetwarzania w chmurze, obliczania równoległego i
oprogramowania symulacyjnego przeznaczonego dla wszystkich segmentów rynku
obliczeń.
1.1.3.     Internet jutra:
infrastruktury, technologie i usługi
Celem jest podniesienie konkurencyjności
przemysłu europejskiego w zakresie rozwoju, opanowania i
kształtowania Internetu następnej generacji, który stopniowo
zastąpi obecną sieć, sieci stałe i ruchome oraz
infrastruktury usługowe, a także umożliwienie wzajemnych
połączeń bilionów urządzeń (Internet przedmiotów)
obsługiwanych przez różnych operatorów i działających w
różnych dziedzinach, co zmieni sposoby komunikowania się, uzyskiwania
dostępu i korzystania z wiedzy. Obejmuje on działania w zakresie
badań naukowych i innowacji w odniesieniu do sieci, oprogramowania i
usług, bezpieczeństwa cyfrowego, prywatności i zaufania,
łączności bezprzewodowej[22]
i wszystkich sieci optycznych, interaktywnych multimediów oraz
podłączonego do sieci przedsiębiorstwa jutra.
1.1.4.     Technologie treści i
zarządzanie informacjami: TIK w zakresie treści cyfrowych i
kreatywności
Celem jest zapewnienie użytkownikom
profesjonalnym i obywatelom nowych narzędzi przeznaczonych do tworzenia,
stosowania i przechowywania wszelkigo rodzaju treści cyfrowych w dowolnym
języku oraz modelowanie, analiza i wizualizacja dużej ilości
danych, w tym danych powiązanych. Do tych narzędzi należą
nowe technologie przeznaczone do zastosowań lingwistycznych, edukacyjnych
i interaktywnych, ochrony zasobów cyfrowych, uzyskania dostępu do
treści i jej analiz; inteligentne systemy zarządzania informacjami
oparte na zaawansowanych technologicznie metodach ekstrakcji danych,
samouczenie się z wykorzystaniem komputera, analiza statystyczna orazi
technologie obliczeniowe związane z obrazami.
1.1.5.     Zaawansowane interfejsy i
roboty: robotyka i inteligentne przestrzenie
Celem jest wzmocnienie wiodącej pozycji
Europy w dziedzinie nauki i techniki w zakresie robotyki przemysłowej i
usługowej, systemów kognitywnych, zaawansowanych technologicznie
interfejsów i przestrzeni inteligentnych oraz „czujących” maszyn,
wykorzystywanie wzrastającej wydajności obliczeniowej i wymiany
informacji w sieci oraz postęp w możliwościach budowania
systemów zdolnych do uczenia się, przystosowania i reagowania.
1.1.6.     Mikro- i nanoelektronika oraz
fotonika
Celem jest wykorzystanie przewagi, jaką
stanowi wysoka jakość w zakresie kluczowych technologii
wspomagających oraz wspieranie konkurencyjności i wiodącej
pozycji rynkowej przemysłu europejskiego. Działania obejmą
też badania i innowacje w zakresie projektowania, procesów zaawansowanych
technologicznie, produkcyjnych linii pilotażowych, powiązanych
technologii produkcji i demonstracji w dążeniu do zweryfikowania
rozwoju technologii i innowacyjnych modeli biznesowych.
Oczekuje się, że sześć
wyżej wymienionych linii działania pokryje pełen zakres potrzeb.
Zalicza się do nich wiodącą pozycję w przemyśle w
zakresie ogólnych rozwiązań opartych na TIK, produkty i usługi
konieczne dla stawienia czoła najważniejszych wyzwaniom
społecznym oraz sterowane z poziomu aplikacji plany badań i innowacji
w zakresie TIK, które otrzymają wsparcie wraz z odpowiednim wyzwaniem społecznym.
Każda z sześciu głównych linii
działania obejmuje ponadto infrastruktury badawcze specyficzne dla TIK,
takie jak żywe laboratoria przeznaczone do doświadczeń w
wielkiej skali, oraz infrastruktury podstawowych kluczowych technologii
wspomagających i ich zastosowanie w nowoczesnych produktach i
innowacyjnych systemach inteligentnych, w tym urządzenia, narzędzia,
usługi wspomagające, czyste pomieszczenia oraz dostęp do odlewni
w celu wykonania prototypu.
1.2.        Nanotechnologie
1.2.1.     Opracowanie
nanomateriałów, nanourządzeń i nanosystemów następnej
generacji
Rozwój i integracja wiedzy na styku
różnych dziedzin nauki w dążeniu do opracowania całkowicie
nowych produktów umożliwiających osiągnięcie
zrównoważonych rozwiązań w wielu sektorach.
1.2.2.     Zapewnienie bezpiecznego
rozwoju i zastosowania nanotechnologii
Poszerzanie wiedzy naukowej na temat
potencjalnych skutków dla zdrowia lub środowiska w celu proaktywnego
zarządzania nanotechnologiami w oparciu o dane naukowe oraz zapewnienie
zweryfikowanych narzędzi i platform naukowych dotyczących
zagrożenia, narażenia i oceny ryzyka oraz zarządzania podczas
całego cyklu życia nanomateriałów i nanosystemów.
1.2.3.     Rozwój społecznego
wymiaru nanotechnologii
Uwzględnienie ludzkich i fizycznych
potrzeb związanych z infrastrukturą, wynikających z zastosowania
nanaotechnologii, oraz skupienie uwagi na zarządzaniu nanotechnologią
z korzyścią dla społeczeństwa.
1.2.4.     Efektywna synteza i
wytwarzanie nanomateriałów, składników i systemów
Skupienie uwagi na nowych, elastycznych,
skalowalnych i powtarzalnych operacjach jednostkowych, inteligentna integracja
nowych i istniejących procesów, jak również powiększanie skali w
celu masowego wytwarzania produktów w wielofunkcyjnych zakładach
produkcyjnych zapewniające efektywny transfer wiedzy w zakresie innowacji
przemysłowych.
1.2.5.     Rozwój technik
zwiększania przepustowości, metody i urządzenia pomiarowe
Skupienie uwagi na podstawowych technologiach,
wspieranie rozwoju i wprowadzanie na rynek złożonych
nanomateriałów i nanosystemów, w tym charakterystyka materii w nanoskali i
manipulowanie nią, modelowanie, projektowanie komputacyjne i zaawansowana
technologicznie inżynieria na poziomie atomowym.
1.3.        Zaawansowane materiały
1.3.1      Przełomowe i
wspomagające technologie materiałowe
Badania naukowe w zakresie materiałów
funkcjonalnych, materiałów wielofunkcjonalnych takich jak materiały
samonaprawiające się lub biozgodne i strukturalne w celu wprowadzenia
innowacji we wszystkich sektorach przemysłu, w szczególności na wartościowych
rynkach.
1.3.2.     Rozwój i przekształcanie
materiałów
Działalność badawczo-rozwojowa
w dążeniu do zapewnienia efektywnego i zrównoważonego
powiększenia skali w celu umożliwienia przemysłowego wytwarzania
produktów w przyszłości, np. w przemyśle metalowym lub
chemicznym.
1.3.3.     Gospodarowanie
składnikami materiałów
Działalność badawczo-rozwojowa
w zakresie nowych i innowacyjnych technik i systemów przeznaczonych do
łączenia, nakładania, rozdziału, montażu,
samodzielnego montażu i demontażu, rozkładu i dekonstrukcji.
1.3.4.     Materiały dla zrównoważonego
przemysłu
Rozwijanie nowych produktów i zastosowań
oraz wpływanie na zachowania konsumentów w celu ograniczenia popytu na
energię i ułatwienia produkcji niskoemisyjnej, jak również
intensyfikacja procesów, recykling, usuwanie zanieczyszczeń oraz materiały
o wysokiej wartości dodanej otrzymywane z odpadów i w wyniku ponownego
przerobu.
1.3.5.     Materiały dla kreatywnych
sektorów przemysłu
Wykorzystywanie projektowania i rozwijanie
zbieżnych technologii w celu stworzenia nowych możliwości
biznesowych, w tym zachowanie europejskich materiałów o wartości
historycznej lub kulturowej.
1.3.6.     Metrologia, charakterystyka,
normalizacja i kontrola jakości
Propagowanie takich technologii jak
charakteryzacja, ocena nieniszcząca i predyktywne modelowanie
działania w dążeniu do postępu w dziedzinie
materiałoznawstwa i inżynierii materiałowej.
1.3.7.     Optymalizacja stosowania
materiałów
Działalność badawczo-rozwojowa
ukierunkowana na poszukiwanie rozwiązań alternatywnych w odniesieniu
do zastosowań materiałów oraz innowacyjnych podejść do
modeli biznesowych.
1.4.        Biotechnologia
1.4.1.     Rozwój nowoczesnych
biotechnologii wspierających przyszłe innowacje
Celem jest stworzenie podstaw dla
przemysłu europejskiego w celu utrzymania jego wiodącej pozycji w
zakresie innowacji, również w średniej i długiej perspektywie.
Działania obejmują rozwój powstających narzędzi takich jak
biologia syntetyczna, bioinformatyka i biologia systemów oraz wykorzystanie
konwergencji z innymi technologiami wspomagającymi takimi jak
nanotechnologia (np. bionanotechnologia) i TIK (np. bioelektronika). Wyżej
wymienione i inne nowoczesne obszary zasługują na przeznaczenie
odpowiednich środków na działalność badawczo-rozwojową
w celu ułatwienia skutecznego transferu i wdrażania w nowych
zastosowaniach (systemy nośnikowe dla leków, biosensory, bioczipy itd.).
1.4.2.     Biotechnologiczne procesy
przemysłowe
Działanie ma dwojaki cel: z jednej
stronyy ułatwienie w opracowywaniu nowych produktów i procesów przez
przemysł europejski (np. chemiczny, medyczny, górniczy, energetycznm,
celulozowy i papierniczy, tekstylny, skrobiowy, spożywczy),
zaspokajających popyt ze strony przemysłu i społeczeństwa,
oraz konkurencyjne i udoskonalone rozwiązania alternatywne oparte na
biotechnologii, które zastąpią istniejące rozwiązania; z
drugiej strony wykorzystanie potencjału biotechnologii do celów
wykrywania, monitorowania i usuwania zanieczyszczeń oraz zapobiegania im.
Procesy te obejmują działania w zakresie badań naukowych i
innowacji dotyczące dróg przemian enzymatycznych i metabolicznych,
projektowania procesów biologicznych, zaawansowanej fermentacji, wytwarzania
oraz wydzielania i oczyszczania produktów, uzyskania wglądu w
dynamikę społeczności drobnoustrojów. Ponadto obejmą prace
nad prototypami w celu oceny wykonalności opracowanych produktów i
procesów pod względem technicznym i gospodarczym.
1.4.3.     Innowacyjne i konkurencyjne
trechnologie wielopłaszczyznowe
Celem jest rozwój technologii
wielopłaszczyznowych (np. genomika, metagenomika, proteomika,
narzędzia molekularne), które przyczyniają się do
osiągnięcia wiodącej pozycji i przewagi konkurencyjnej w wielu
sektorach gospodarki. Cel ten obejmuje takie aspekty jak stworzenie podstaw dla
rozwoju biozasobów o optymalnych właściwościach i zastosowaniach
wykraczających poza typowe alternatywy; umożliwienie zbadania,
poznania i zrównoważonego wykorzystania bioróżnorodności
środowiska ziemskiego i morskiego dla potrzeb nowych zastosowań; oraz
kontynuowanie prac nad opartymi na biotechnologii rozwiązaniami w zakresie
opieki zdrowotnej (np. diagnostyka, produkty biologiczne, urządzenia
biomedyczne).
1.5.        Zaawansowane procesy
wytwarzania i przetwarzania
1.5.1.     Technologie dla fabryk jutra
Propagowanie zrównoważonego wzrostu
przemysłowego poprzez ułatwienie dokonania w Europie strategicznego
przejścia od produkcji opartej na kosztach do podejścia opartego na
tworzeniu wartości dodanej. Wymaga to skupienia się na wyzwaniu, aby
produkować więcej przy mniejszym zużyciu materiałów i
energii oraz wytwarzaniu mniejszych ilości odpadów i zanieczyszczeń.
Nacisk będzie położony na rozwój i integrację adaptacyjnych
systemów produkcyjnych jutra, ze zwróceniem szczególnej uwagi na potrzeby
europejskich MŚP, w celu uzyskania zaawansowanych i zrównoważonych
systemów i procesów produkcyjnych.
1.5.2.     Technologie
umożliwiające wznoszenie budynków efektywnych energetycznie
Obniżenie zużycia energii i emisji
CO2 poprzez rozwijanie i stosowanie zrównoważonych technologii
budowlanych, wdrażanie i powielanie środków sprzyjających
wprowadzaniu efektywnych energetycznie systemów i materiałów w nowych,
odnawianych i przebudowywanych budynkach. Względy związane z cyklem
życia oraz wzrastające znaczenie koncepcji
projekt-budowa-eksploatacja są kluczowym czynnikiem w stawianiu czoła
wyzwaniu, jakie stanowi w Europie wymóg wznoszenia do 2020 r. budynków o niemal
zerowym zużyciu energii oraz wprowadzenie efektywnych energetycznie
okręgów dzięki szerokiemu zaangażowaniu zainteresowanej
społeczności.
1.5.3.     Zrównoważone i
niskoemisyjne technologie w przemysłach przetwórczych o wysokim
zużyciu energii
Podniesienie konkurencyjności
przemysłów przetwórczych takich jak przemysł chemiczny, celulozowy i
papierniczy, szklarski, metali nieżelaznych i stalowy poprzez radykalne
podniesienie efektywności wykorzystania zasobów i energii oraz
ograniczenie wpływu działalności przemysłowej na
środowisko. Nacisk zostanie położony na rozwój i
weryfikację technologii wspomagających w zakresie innowacyjnych
substancji, materiałów i rozwiązań technologicznych w celu
opracowania produktów niskoemisyjnych oraz procesów i usług
wymagających mniejszego zużycia energii w całym
łańcuchu wartości, jak również na przyjęcie
technologii i technik bardzo niskoemisyjnych w celu osiągnięcia określonego
obniżenia natężenia emisji gazów cieplarnianych.
1.5.4.     Nowe zrównoważone modele
biznesowe
Współpraca międzysektorowa w
zakresie koncepcji i metodologii dotyczących specjalistycznej produkcji
opartej na wiedzy może pobudzać kreatywność i sprzyjać
innowacjom, skupiając uwagę na indywidualnym podejściu do modeli
biznesowych, które są zdolne do przystosowania się do wymogów ze
strony globalnych łańcuchów wartości i globalnych sieci,
zmieniających się rynków oraz powstających i przyszłych
sektorów przemysłu.
1.6.        Przestrzeń kosmiczna
1.6.1.     Dążenie do konkurencyjności,
niezależności i innowacji w europejskich działaniach
związanych z przestrzenią kosmiczną
Celem jest utrzymanie wiodącej na
świecie pozycji w działaniach związanych z przestrzenią
kosmiczną poprzez ochronę i rozwój konkurencyjnego przemysłu
kosmicznego i społeczności badawczej oraz poprzez wspieranie
innowacji opartych na rozwiązaniach w tej dziedzinie.
1.6.1.1.  Ochrona konkurencyjnego
przemysłu kosmicznego i społeczności badawczej
Europa odgrywa wiodącą rolę w
badaniu przestrzeni kosmicznej i w rozwoju technologii kosmicznych;
opracowała własne infrastruktury kosmiczne (np. Galileo). Faktycznie
przemysł europejski ma ustaloną pozycję eksportera
najwyższej klasy satelitów. Tym niemniej do istotnych wyzwań zagrażających
tej pozycji należy rozdrobnienie europejskich rynków i instytucji
badawczych, konkurencja ze strony głównych mocarstw kosmicznych
ciągnących korzyści wynikające z posiadania dużego
rynku wewnętrznego oraz ograniczone systematyczne inwestycje w badania
przestrzeni kosmicznej, rozwój technologii kosmicznych oraz budowanie
potencjału w Europie. Rozwój bazy badawczej poprzez zapewnienie
ciągłości programów badania przestrzeni kosmicznej, np. poprzez
szereg mniejszych i częstszych projektów pokazowych w kosmosie. Umożliwi
to rozwój europejskiej bazy przemysłowej i społeczności
zajmującej się badaniami, rozwojem technologicznym i
demonstracją w zakresie przestrzeni kosmicznej i przyczyni się do
uniezależnienia od importu krytycznych technologii.
1.6.1.2.  Bodziec dla innowacji
łączących sektor kosmiczny z innymi sektorami
Wiele wyzwań występujących w
technologiach kosmicznych ma odpowiedniki w wyzwaniach dotyczących
technologii ziemskich, np. w dziedzinie energetyki, telekomunikacji,
poszukiwania zasobów naturalnych, robotyki, bezpieczeństwa i zdrowia. Tego
rodzaju paralele stwarzają możliwości wczesnego wspólnego
rozwoju technologii, w szczególności przez MŚP, zarówno przez
społeczności dysponujące potencjałem kosmicznym, jak i go
pozbawione, co może potencjalnie prowadzić do opracowania
przełomowych innowacji w krótszym czasie niż jest to możliwe w
firmach typu spin-off w późniejszym etapie. Wykorzystanie istniejącej
europejskiej infrastruktury kosmicznej wymaga stymulacji poprzez
zachęcanie do rozwoju innowacyjnych produktów i usług w oparciu o
teledetekcję i geopozycjonowanie. W Europie należy ponadto
wzmocnić początkowy etap rozwoju przedsiębiorstw sektora
kosmicznego poprzez zastosowanie właściwie ukierunkowanych
środków.
1.6.2.     Umożliwienie postępu
w technologiach kosmicznych
Celem jest zapewnienie w nadchodzących
dekadach możliwości uzyskania dostępu do przestrzeni kosmicznej
i eksploatacji systemów kosmicznych z korzyścią dla
społeczeństwa europejskiego.
Możliwość uzyskania
dostępu do przestrzeni kosmicznej oraz utrzymania i eksploatacji europejskich
lub międzynarodowych systemów kosmicznych na orbicie ziemskiej i poza
nią ma ogromne znaczenie dla przyszłości społeczeństwa
europejskiego. Niezbędny potencjał wymaga ciągłych
inwestycji w różnorodne technologie kosmiczne (np. wyrzutnie, satelity,
robotyka, instrumenty i czujniki), a także w koncepcje robocze od
pomysłu po demonstrację w kosmosie. Europa jest obecnie jednym z
trzech wiodących mocarstw kosmicznych, ale w porównaniu z poziomem
inwestycji w działalność badawczo-rozwojową w zakresie przestrzeni
kosmicznej w Stanach Zjednoczonych (np. około 20 % całkowitego
budżetu NASA) poziom europejskich inwestycji w przyszłe technologie
kosmiczne jest niewystarczający (poniżej 10 % łącznych
wydatków na działania związane z przestrzenią kosmiczną) i
wymaga wzmocnienia wzdłuż całego łańcucha:
a)           podstawowe badania technologiczne,
które często w znacznym stopniu opierają się na kluczowych
technologiach wspomagających, wykazujące potencjał w zakresie
opracowania przełomowych technologii nadających się do
zastosowań naziemnych;
b)           udoskonalenie istniejących
technologii, np. poprzez miniaturyzację, podniesienie efektywności
energetycznej i czułości sensorów;
c)           demonstracja i weryfikacja nowych
technologii i koncepcji w kosmosie i analogicznym środowisku naziemnym;
d)           kontekst misji, np. analiza
środowiska kosmicznego, stacje naziemne, ochrona systemów kosmicznych
przed zderzeniem ze śmieciami i skutkami rozbłysków słonecznych
(system informacji o sytuacji w przestrzeni kosmicznej - SSA), wspieranie
innowacyjnej infrastruktury archiwizacji danych i próbek;
e)           zaawansowane technologie nawigacji i
teledetekcji, obejmujące badania o zasadniczym znaczeniu dla
przyszłych generacji unijnych systemów kosmicznych (np. Galileo).
1.6.3.     Możliwość
korzystania z danych kosmicznych
Celem jest zapewnienie szerszego
wykorzystywania danych kosmicznych uzyskanych w wyniku obecnych i
przyszłych misji europejskich w domenie naukowej, publicznej i
komercyjnej.
Systemy kosmiczne są źródłem
informacji, których często nie można uzyskać w inny sposób.
Pomimo organizowania misji europejskich na najwyższym poziomie dane
liczbowe dotyczące publikacji świadczą o tym, że dane
uzyskane w misjach europejskich nie są wykorzystywane tak chętnie jak
uzyskane w misjach USA. Stopień wykorzystania tych danych można
znacznie zwiększyć poprzez współpracę w zakresie
koordynacji i organizacji przetwarzania, weryfikacji i normalizacji
dotyczących kosmosu danych uzyskanych w wyniku misji europejskich.
Innowacje w zakresie pozyskiwania i przetwarzania danych, fuzja danych,
rozpowszechnianie danych, korzystanie z innowacyjnych form współpracy
możliwych dzięki stosowaniu TIK mogą zapewnić wyższy
zwrot z inwestycji w infrastrukturę kosmiczną. Kalibracja i
weryfikacja danych dotyczących przestrzeni kosmicznej (w przypadku
pojedynczych instrumentów, odnoszących się do instrumentów i misji
oraz w odniesieniu do obiektów in situ) stanowią kluczowe elementy
efektywnego stosowania danych dotyczących przestrzeni kosmicznej we
wszystkich dziedzinach, ale napotkały na przeszkody wynikające z
braku organów lub instytutów na poziomie Unii uprawnionych do wprowadzenia
normalizacji danych pochodzących z kosmosu i układów odniesienia.
Dostęp do danych i wykorzystywanie misji kosmicznych to kwestia wymagająca
globalnej koordynacji. W przypadku danych pochodzących z obserwacji Ziemi
podejścia i najlepsze praktyki zostały częściowo
zharmonizowane w wyniku koordynacji działań z organizacją
międzyrządową Grupa ds. Obserwacji Ziemi, w dążeniu do
utrzymania Globalnego Systemu Systemów Obserwacji Ziemi, którego Unia jest
uczestnikiem.
1.6.4.     Możliwość
prowadzenia europejskich badań naukowych wspierających
międzynarodowe partnerstwa kosmiczne
Celem jest wspieranie europejskiego
wkładu w badania naukowych i innowacje w ramach długoterminowych
międzynarodowych partnerstw kosmicznych.
Wprawdzie informacje dotyczące
przestrzeni kosmicznej zapewniają duże korzyści w skali
lokalnej, ale przedsięwzięcia kosmiczne mają zdecydowanie
globalny charakter. Jest to szczególnie widoczne w odniesieniu do
pochodzącego z kosmosu zagrożenia Ziemi i systemów kosmicznych.
Szacuje się, że koszt utraty satelitów spowodowanej warunkami
pogodowymi w przestrzeni kosmicznej lub śmieciami kosmicznymi jest
rzędu 100 milionów euro rocznie. Równie globalny charakter mają takie
działania jak Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, która została
zbudowana i jest eksploatowana przez Europę, Stany Zjednoczone,
Kanadę, Japonię i Rosję, oraz robotyka kosmiczna i
działania eksploracyjne. W coraz większym stopniu rozwój najnowszej technologii
kosmicznej ma miejsce w tego rodzaju ramach międzynarodowych, co sprawia,
że umożliwienie dostępu do projektów międzynarodowych jest
dla europejskich naukowców i przemysłu istotnym czynnikiem sukcesu.
Wkład Unii w tego rodzaju globalne przedsięwzięcia kosmiczne
wymaga sprecyzowania w długoterminowych planach strategicznych
(obejmujących okres co najmniej 10 lat), dostosowania do priorytetów
unijnej polityki w zakresie przestrzeni kosmicznej, w koordynacji z
europejskimi partnerami wewnętrznymi takimi jak ESA; z partnerami
międzynarodowymi takimi jak COSPAR, UNOOSA; oraz z agencjami kosmicznymi z
krajów wysyłających w przestrzeń kosmiczną statki
załogowe, takimi jak NASA i ROSCOSMOS.
1.6.5.     Szczególne aspekty realizacji
Priorytety dotyczące wdrożenia
badań i innowacji kosmicznych w ramach programu „Horyzont 2020” są
zgodne z unijnymi priorytetami politycznymi dotyczącymi przestrzeni
kosmicznej, określonymi przez Radę ds. Przestrzeni Kosmicznej oraz w
komunikacie „Ku strategii Unii Europejskiej w zakresie przestrzeni kosmicznej w
służbie obywateli”[23].
Realizacja będzie postępować w porozumieniu z zainteresowanymi
stronami takimi jak sektory europejskiego przemysłu kosmicznego, MŚP,
środowiska akademickie i instytuty technologiczne, reprezentowanymi przez
Grupę Doradczą ds. Przestrzeni Kosmicznej. Plan badań i
innowacji dotyczących udziału w przedsięwzięciach
międzynarodowych zostanie opracowany we współpracy z partnerami
międzynarodowymi (np. NASA, ROSCOSMOS, JAXA).
2.           Dostęp do finansowania ryzyka
Program Horyzont 2020” ustanowi dwa
instrumenty (instrument kapitałowy i instrument dłużny)
składające się z różnych „okienek”. Instrument
kapitałowy i „okienko” dla MŚP instrumentu dłużnego
będą wdrożone jako część dwóch instrumentów
finansowych UE oferujących wsparcie kapitałowe i dłużne na
rzecz badań naukowych i innowacji oraz wzrostu MŚP.
Instrument kapitałowy i instrument
dłużny mogą, w stosownych przypadkach, pozwolić na
łączenie zasobów finansowych z państwami członkowskimi,
które pragną wnieść wkład do przyznanych im funduszy
strukturalnych, zgodnie z art. 31 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie
funduszy strukturalnych
Komisja odstąpi od bezpośredniego
przekazywania kredytów, gwarancji lub kapitału itd. beneficjentom końcowym,
przekaże natomiast instytucjom finansowym uprawnienia do udzielania
wsparcia, w szczególności np. poprzez podział ryzyka, systemy
gwarancji oraz inwestycje w kapitał lub z wykorzystaniem instrumentów
quasi-kapitałowych.
2.1.        Instrument dłużny

Finansowy instrument dłużny przyczyni
się do zapewnienia pojedynczym beneficjentom kredytów przeznaczonych na
inwestycje w zakresie badań naukowych i innowacji; udzielenia gwarancji
pośrednikom finansowym udzielającym kredytu beneficjentom;
umożliwi łączenie kredytów i gwarancji oraz gwarancji lub
poręczeń w ramach krajowych i regionalnych systemów finansowania
dłużnego. Finansowy instrument dłużny przejmie
działania związane z wydłużeniem terminu
płatności i będzie wspierać specjalne narzędzie
preznaczone dla MŚP (zob. część II pkt 3 niniejszego
załącznika „Innowacje w MŚP”). Postanowienia finansowego
instrumentu dłużnego można łączyć, ewentualnie
dodając dotacje (w tym kwoty ryczałtowe), z postanowieniami zawartymi
w finansowym instrumencie kapitałowym, z utworzeniem jednego lub
większej liczby planów zintegrowanych. Możliwe są też
kredyty na dogodnych warunkach i zamienne.
Obok zapewnienia kredytów i gwarancji na
zasadzie rynkowej „kto pierwszy, ten lepszy”, różne elementy finansowego
instrumentu dłużnego będą ukierunkowane na określone
polityki i sektory. Źródłem przeznaczonych na ten cel wkładów
budżetowych o charakterze zamkniętym mogą być:
a)           inne części programu
„Horyzont 2020”, w szczególności część III „Wyzwania
społeczne”;
b)           inne ramy, programy i pozycje
budżetowe w budżecie Unii;
c)           określone regiony i
państwa członkowskie, które zamierzają wnieść jako
wkład środki dostępne w ramach środków finansowych funduszu
spójności;
d)           określone podmioty (takie jak
Eureka lub wspólne inicjatywy technologiczne) lub inicjatywy.
Tego rodzaju wkłady budżetowe
można wnosić lub uzupełniać w dowolnym czasie w okresie
realizacji programu „Horyzont 2020”.
Podział ryzyka i inne parametry mogą
podlegać zmianom w obrębie niektórych działań politycznych
lub elementów sektorów pod warunkiem zachowania przez ich wartości lub
status zgodności z ogólnymi zasadami dotyczącymi instrumentów
dłużnych. Ponadto do tych elementów mogą odnosić się
określone strategie komunikacyjne wchodzące w zakres ogólnej kampanii
promocyjnej dotyczącej instrumentów dłużnych. W sytuacji, gdy
ocena ewentualnych kredytów w domenie danego elementu wymaga specjalnej wiedzy
fachowej, można korzystać z usług wyspecjalizowanych
pośredników na poziomie krajowym.
„Okienko” dla MŚP w ramach instrumentu
dłużnego jest przeznaczone dla MŚP ukierunkowanych na badania
naukowe i innowacje oraz małych przedsiębiorstw o średniej
kapitalizacji o pożyczkach przekraczających 150 000 EUR, co
uzupełni finansowanie MŚP poprzez instrument
pożyczkowo-gwarancyjny w ramach programu na rzecz konkurencyjności
przedsiębiorstw i MŚP.
Oczekuje się, że przeciętne
wykorzystanie instrumentu dłużnego — określone jako
łączne dofinansowanie (tzn. dofinansowanie unijne plus wkład
wniesiony przez inne instytucje finansowe) podzielone przez wkład
finansowy Unii — będzie zawierać się w przedziale od 1,5 do 6,5
w zależności od rodzaju operacji (poziom ryzyka, docelowi
beneficjenci oraz rodzaj danego finansowego instrumentu dłużnego).
Oczekuje się, że efekt mnożnikowy – określony jako
całkowita kwota inwestycji dokonanych przez wspieranych beneficjentów,
podzielona przez wkład finansowy Unii – będzie zawierał się
w przedziale od 5 do 20, również w zależności od rodzaju
operacji.
2.2.        Instrument kapitałowy

Instrument kapitałowy skoncentruje
się na funduszach kapitału venture na wczesnym etapie,
zapewniając pojedynczym przedsiębiorstwom kapitał typu „venture”
lub „mezzanine”. Przedsiębiorstwa te mogą poszukiwać dodatkowych
źródeł finansowania długu u pośredników finansowych
wdrażających instrument dłużny.
Instrument ten będzie umożliwiał
również inwestycje w fazie ekspansji i wzrostu, w połączeniu z
instrumentem kapitałowym na rzecz wzrostu w ramach programu
dotyczącego konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP, (w tym inwestycji
w fundusze funduszy, dysponując szeroką bazą inwestorów, w skład
której wchodzą prywatni inwestorzy instytucjonalni i strategiczni oraz
krajowe publiczne i półpubliczne instytucje finansowe). W tym ostatnim
przypadku inwestycje z tytułu instrumentu kapitałowego programu „Horyzont
2020” nie przekroczą 20 % całkowitych inwestycji UE, z
wyjątkiem funduszy wieloetapowych, w których finansowanie z instrumentu
kapitałowego dla inwestycji na etapie wzrostu i instrumentu
kapitałowego na rzecz badań naukowych i inwestycji będzie
dostarczane pro rata, zgodnie z polityką funduszy inwestycyjnych.
Podobnie jak instrument kapitałowy dla inwestycji na etapie wzrostu instrument
kapitałowy będzie unikał kapitału typu "buy-out" lub
kapitału zastępczego przeznaczonych na podzielenie nabytego
przedsiębiorstwa. Komisja może zdecydować o zmianie 20 %
pułapu w świetle zmieniających się warunków rynkowych.
Parametry inwestycyjne instrumentu dobiera
się tak, aby osiągnięcie określonych celów politycznych,
łącznie z ukierunkowaniem na określone grupy potencjalnych
beneficjentów, było możliwe przy zachowaniu podejścia
zorientowanego na rynek i ukierunkowanego na popyt.
Instrument kapitałowy może
uzyskać wsparcie w postaci wkładów budżetowych pochodzących
z innych części programu „Horyzont 2020”; innych ram, programów i
pozycji budżetowych w budżecie Unii; określonych regionów i
państw członkowskich; oraz określonych podmiotów lub inicjatyw.
Oczekuje się, że wykorzystanie
instrumentu kapitałowego — określone jako łączne
dofinansowanie (tzn. dofinansowanie unijne plus wkład wniesiony przez inne
instytucje finansowe) podzielone przez wkład finansowy Unii — wyniesie
około 6 w zależności od specyfiki rynku, a oczekiwany
przeciętny efekt mnożnikowy — określony jako całkowita
kwota inwestycji dokonanych przez wspieranych beneficjentów, podzielona przez wkład
finansowy Unii— wyniesie 18.
2.3.        Szczególne aspekty realizacji
Wdrożenie dwóch instrumentów będzie
powierzone grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) lub innym
instytucjom finansowym, którym można powierzyć wdrożenie
instrumentów finansowych zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Ich
zaprojektowanie i wdrożenie będzie dostosowane do ogólnych przepisów
dotyczących instrumentów finansowych, określonych w
rozporządzeniu finansowym, oraz do bardziej szczegółowych wymogów
operacyjnych, które zostaną określone w wytycznych Komisji.
Ich elementy można łączyć,
ewentualnie dodając dotacje (w tym kwoty ryczałtowe), z utworzeniem
jednego lub większej liczby zintegrowanych programów wspierania
określonych kategorii beneficjentów lub projektów specjalnego przeznaczenia,
np. MŚP i przedsiębiorstw o średniej kapitalizacji
wykazujących potencjał wzrostu, lub demonstracje innowacyjnych
technologii w wielkiej skali.
Ich wdrożenie będzie wspierane przy
użyciu pakietu środków towarzyszących. Mogą one
obejmować m.in. pomoc techniczną dla pośredników finansowych
uczestniczących w procesie oceny kwalifikowalności wniosków o
udzielenie kredytu lub wartości aktywów w postaci wiedzy; plany
gotowości inwestycyjnej w zakresie inkubacji, coachingu i mentoringu
MŚP i wspieranie ich współdziałania z potencjalnymi inwestorami;
środki przeznaczone na podnoszenie świadomości spółek typu
„venture capital” i „aniołów biznesu” o potencjale wzrostu innowacyjnych
MŚP uczestniczących w unijnych programach finansowania; plany
przyciągnięcia prywatnych inwestorów w celu wspierania wzrostu
innowacyjnych MŚP i przedsiębiorstw o średniej kapitalizacji;
plany zachęcania fundacji dobroczynnych i osób fizycznych do wspierania
badań naukowych i innowacji; oraz plany wspierania działalności
inwestycyjnej i zachęty do działania skierowane do funduszy
zamkniętych i „aniołów biznesu”.
Zapewniona będzie
komplementarność z instrumentami programu na rzecz
konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP”.
3.           Innowacje w MŚP
3.1.        Włączenie programu
wspierania MŚP
MŚP uzyskają wsparcie w ramach
programu „Horyzont 2020”. W tym celu specjalny instrument przeznaczony dla
MŚP zostanie ukierunkowany na wszystkie innowacyjne MŚP,
niezależnie od ich rodzaju, które wykazują się zdecydowanym
dążeniem do rozwoju, wzrostu i umiędzynarodowienia. Wsparcie
obejmie wszystkie innowacje, w tym pozatechnologiczne oraz dotyczące sfery
usług. Celem jest ułatwienie wypełniania luki w finansowaniu
obarczonych wysokim ryzykiem badań naukowych i innowacji na ich wczesnym
etapie, stymulowanie przełomowych innowacji oraz lepsza komercjalizacja
wyników badań w sektorze prywatnym.
Specjalny instrument przeznaczony dla MŚP
będzie stosowany w ramach wszystkich wyzwań społecznych oraz
technologii wspomagających i przemysłowych, z przyznaniem odpowiedniej
kwoty na ten cel.
Tylko MŚP będą mogły
składać wnioski o dofinansowanie i wsparcie. Mogą tworzyć
formy współpracy dostosowane do ich potrzeb, również w celu zlecenia
podwykonawstwa prac badawczych i rozwojowych. Projekty muszą być
zdecydowanie interesujące i potencjalnie korzystne dla MŚP i
mieć wyraźnie europejski wymiar.
Instrument przeznaczony dla MŚP obejmie
wszystkie obszary nauki, technologii i innowacji i charakteryzuje się
oddolnym podejściem w ramach danego wyzwania społecznego lub
technologii wspomagającej, aby pozostawić miejsce na wszelkiego
rodzaju obiecujące pomysły, w szczególności przekrojowe i
interdyscyplinarne, które będą wymagały dofinansowania.
Instrument przeznaczony dla MŚP
umożliwi uproszczenie wsparcia rozłożonego na etapy. Jest
podzielony na trzy etapy obejmujące cały cykl innowacji.
Przejście od jednego etapu do kolejnego będzie bezproblemowe,
jeżeli w poprzednim etapie projekt MŚP zostanie uznany za warty
dalszego dofinansowania. Jednocześnie każdy etap będzie otwarty
dla wszystkich MŚP.
–
Etap 1: ocena koncepcji i wykonalności.
MŚP otrzyma dofinansowanie na zbadanie
możliwości naukowych lub technicznych i potencjału komercyjnego
nowego pomysłu (weryfikacja koncepcji) w celu opracowania innowacyjnego
projektu. Pozytywny wynik oceny umożliwi dofinansowanie w ramach kolejnego
etapu lub etapów.
–
Etap 2: działalność
badawczo-rozwojowa, demonstracja, powielanie rynkowe.
Wsparcie zostanie przyznane na
działalność badawczo-rozwojową ze szczególnym
uwzględnieniem działań w zakresie demonstracji (próby, prototyp,
badania nad powiększeniem skali, projekt, pilotażowe procesy,
produkty i usługi innowacyjne, weryfikacja działania itd.) oraz
powielanie rynkowe.
–
Etap 3: Komercjalizacja.
Na tym etapie dofinansowanie nie będzie
udzielane bezpośrednio i może przybrać jedynie formę działań
wspierających, ale jego celem jest ułatwienie dostępu do
prywatnego kapitału i środowisk sprzyjających innowacjom.
Przewiduje się powiązania z instrumentami finansowymi (zob.
część II pkt 2 niniejszego załącznika „Dostęp do
finansowania ryzyka”), np. polegających na udzieleniu MŚP, które
pomyślnie zakończyły etap I lub II, pierwszeństwa w
korzystaniu z ograniczonej kwoty zasobów finansowych. MŚP skorzystają
też z takich środków wsparcia jak nawiązywanie kontaktów w sieci,
szkolenia, coaching i doradztwo. Ponadto ta część może
ukierunkować je na środki zachęcające do zamówień
przedkomercyjnych i zamówień dotyczących innowacyjnych
rozwiązań.
Jednolite zasady propagowania, wdrożenia
i monitorowania przeznaczonego dla MŚP instrumentu w ramach programu
„Horyzont 2020” zapewnią przedsiębiorstwom łatwy dostęp. W
celu szybszego uzyskania skutków zapewnionego wsparcia zostanie opracowany plan
mentoringu dla MŚP, które są beneficjentami dofinansowania, oparty na
istniejących sieciach wsparcia na rzecz MŚP.
Ustanowiony zostanie wyznaczony organ, w
skład którego wejdą zainteresowane strony i eksperci w zakresie
badań i innowacji w MŚP, w celu propagowania i śledzenia
środków przeznaczonych dla MŚP w ramach programu „Horyzont 2020”.
3.2.        Szczególne działania
wspierające
3.2.1.     Wsparcie dla MŚP
prowadzących intensywne badania naukowe
Szczególne działanie będzie
miało na celu propagowanie zorientowanych na rynek innowacji dokonanych
przez MŚP prowadzące działalność
badawczo-rozwojową. Jest skierowane do MŚP prowadzących
intensywne badania naukowe w sektorach zaawansowanych technologii, które
muszą ponadto wykazać się zdolnością do komercyjnego
wykorzystania wyników projektu.
Działanie obejmie wszystkie obszary nauki
i technologii w ramach oddolnego podejścia w celu dostosowania go do
potrzeb MŚP prowadzących działalność
badawczo-rozwojową.
Działanie będzie realizowane poprzez
inicjatywę ustanowioną na mocy art. 185 TFUE w oparciu o wspólny
program Eurostars, który zostanie ukierunkowany zgodnie ze wskazówkami
zamieszczonymi w jego ocenie okresowej.
3.2.2.     Wzmocnienie innowacyjnego
potencjału MŚP
Wsparcie zostanie udzielone na działania
ułatwiające wdrożenie specjalnych środków przeznaczonych
dla MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” i je uzupełniające, w
szczególności w celu wzmocnienia innowacyjnego potencjału MŚP.
Działania te mogą obejmować podnoszenie świadomości,
informowanie i upowszechnianie, szkolenie i mobilność, nawiązywanie
kontaktów w sieci i wymianę najlepszych praktyk, opracowanie wysokiej
jakości mechanizmów wspierania innowacyjności o wysokiej unijnej
wartości dodanej dla MŚP (np. zarządzanie
własnością intelektualną i innowacjami, transfer wiedzy,
innowacyjne zastosowanie TIK i e-umiejętności w MŚP), jak
również udzielanie MŚP pomocy w nawiązaniu kontaktów z
partnerami w zakresie badań naukowych i innowacji w całej Unii, co
umożliwi im zajęcie się technologią i rozwijanie
potencjału innowacyjnego. Organizacje pośredniczące
reprezentujące grupy innowacyjnych MŚP zostaną zaproszone do
prowadzenia międzysektorowych i międzyregionalnych działań
w zakresie innowacji z MŚP dysponującymi kompetencjami, które
wzajemnie się uzupełniają, w celu rozwijania nowych
przemysłowych łańcuchów wartości.
Poszukiwane będą synergie z
polityką spójności UE w dążeniu do inteligentnej
specjalizacji w nawiązaniu do krajowych i regionalnych strategii w
zakresie innowacji, ukierunkowanych na inteligentną specjalizację.
Planuje się wzmocnienie powiązania z
siecią Enterprise Europe Network (w ramach programu na rzecz
konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP). Wsparcie może
przybrać formę lepszych usług informacyjnych i doradczych,
poprzez działania w zakresie mentoringu, coachingu i poszukiwania
partnerów dla MŚP zamierzających rozwijać innowacyjne projekty transgraniczne,
aż po zapewnienie usług wspierających innowacje. Tego rodzaju
działania wpisują się w kompleksowe podejście Enterprise
Europe Network do kwestii wspierania MŚP, wraz z silną
regionalną i lokalną obecnością sieci.
3.2.3.     Wspieranie innowacji opartych
na zasadach rynkowych
Będzie to wsparcie na rzecz innowacji
opartych na zasadach rynkowych w związku z podniesieniem innowacyjnego
potencjału przedsiębiorstw poprzez poprawę warunków ramowych dla
innowacji oraz stawianie czoła określonym przeszkodom hamującym
wzrost innowacyjnych firm, w szczególności MŚP i przedsiębiorstw
o średnich rozmiarach wykazujących potencjał do szybkiego
wzrostu. Pomoc finansową przyzna się na specjalistyczne wspieranie
innowacji (obejmujące np. korzystanie z własności intelektualne,
sieci nabywców, wspieranie biur ds. transferu technologii, projektowanie
strategiczne) oraz przeglądy publicznych działań politycznych
dotyczących innowacji.
Część
III
Wyzwania społeczne
1.           Zdrowie, zmiany demograficzne i
dobrostan
Skuteczne propagowanie zdrowia, poparte
solidną bazą dowodową, przyczynia się do zapobiegania
chorobom i poprawy dobrostanu oraz jest efektywne kosztowo. Propagowanie
zdrowia i zapobieganie chorobom jest przy tym uzależnione od poznania
czynników wpływających na zdrowie, od skutecznych narzędzi
zapobiegawczych takich jak szczepienia, skutecznej kontroli zdrowia i chorób
oraz stanu gotowości, a także od skutecznych programów badań
przesiewowych.
U podstaw skuteczności wysiłków na rzecz
zapobiegania chorobom, niesprawności i ograniczeniom w funkcjonowaniu,
zarządzania nimi i ich leczenia, leży zrozumienie ich przyczyn,
procesów i skutków, a także czynników wpływających na dobre
zdrowie i dobrostan. Zasadnicze znaczenie ma też skuteczna wymiana danych
i ich powiązanie z wynikami rzeczywistych badań kohortowych w
wielkiej skali, podobnie jak przełożenie wyników badań na
działania kliniczne, w szczególności poprzez przeprowadzenie prób
klinicznych.
W związku ze starzeniem się
populacji wzrost obciążeń powodowanych przez choroby i
niepełnosprawność narzuca kolejne wymagania na sektory zdrowia i
opieki. Dla skutecznego utrzymania odpowiedniego stanu zdrowia i opieki we
wszystkich grupach wiekowych konieczne są działania na rzecz poprawy
procesu podejmowania decyzji dotyczących zapobiegania i leczenia,
określenie i wspieranie upowszechnienia najlepszych praktyk w sektorze
ochrony zdrowia oraz wspieranie opieki zintegrowanej i wdrażania innowacji
technologicznych, organizacyjnych i społecznych, które zwłaszcza
starszym osobom umożliwią zachowanie aktywności i
niezależności. Działania te przyczynią się do poprawy
i wydłużenia okresu ich dobrostanu fizycznego, społecznego i
umysłowego.
Wszystkie wyżej wymienione działania
będą realizowane w taki sposób, aby możliwe było
zapewnienie wsparcia podczas całego cyklu badań naukowych i
innowacji, wzmocnienie konkurencyjności sektorów przemysłu na terenie
UE oraz rozwijanie nowych możliwości rynkowych.
Poniżej opisano działania
szczegółowe.
1.1.        Poznanie czynników
wpływających na zdrowie, lepsze propagowanie zdrowia i zapobieganie
chorobom
Lepsze poznanie czynników
wpływających na zdrowie jest konieczne w celu uzyskania dowodów
świadczących o skutecznym propagowaniu zdrowia i zapobieganiu
chorobom; ponadto umożliwi opracowanie kompletnych wskaźników stanu
zdrowia i dobrostanu w Unii. Badania obejmą czynniki środowiskowe,
behawioralne (w tym styl życia), społeczno-ekonomiczne i genetyczne w
ich najszerszym ujęciu. W ramach podejść uwaględnione
będą długoterminowe badania kohort i ich powiązanie z
danymi uzyskanymi w wyniku innych badań i innymi metodami.
W szczególności lepsze zrozumienie roli
środowiska jako czynnika wpływającego na zdrowie będzie
wymagało zintegrowania podejść w dziedzinie biologii
molekularnej, epidemiologii i toksykologiii w celu zbadania
zależności między zdrowiem a środowiskiem, w tym zbadania
trybu działania substancji chemicznych, połączonego
narażenia na działanie zanieczyszczeń i innych powodujących
stres czynników związanych ze środowiskiem i klimatem, zintegrowanych
prób toksykologicznych oraz rozwiązań alternatywnych do prowadzenia
badań na zwierzętach. Potrzebne są innowacyjne podejścia do
kwestii oceny narażenia, wykorzystujące biomarkery nowej generacji
oparte na tych dziedzinach nauki, których nazwa kończy się na „-omika”,
oraz na epigenetyce, biomonitoringu człowieka, ocenach i modelowaniu
indywidualnego narażenia w celu poznania połączonych,
skumulowanych i powstających narażeń, łączące
czynniki społeczno-ekonomiczne i behawioralne. Wsparcie zostanie przyznane
na poprawę powiązań z danymi środowiskowymi przy użyciu
nowoczesnych systemów informacyjnych.
Umożliwi to ocenę istniejących
i planowanych działań politycznych i programów oraz zapewnienie im
wsparcia politycznego. Można też opracować udoskonalone metody
interwencji behawioralnej oraz programy zapobiegawcze i edukacyjne z
uwzględnieniem interwencji i programów dotyczących wiedzy o zdrowiu w
odniesieniu do odżywiania, szczepień i innych działań w
zakresie podstawowej opieki zdrowotnej.
1.2.        Opracowanie skutecznych
programów badań przesiewowych i lepsze sposoby oceny podatności na
chorobę
Opracowanie programów badań przesiewowych
jest uzależnione od wczesnej identyfikacji biomarkerów ryzyka i
początków choroby, a ich zastosowanie zależy od zbadania i
weryfikacji metod i programów badań przesiewowych. Identyfikacja osób i
populacji o wysokim poziomie ryzyka wystąpienia choroby umożliwi
opracowanie zindywidualizowanych, warstwowych i kolektywnych strategii w celu
skutecznego i efektywnego kosztowo zapobiegania chorobom.
1.3.        Poprawa nadzoru i stanu
gotowości
Populacje ludzkie są narażone na
nowe i powstające zakażenia (w tym zakażenia spowodowane
zmianą klimatu), zakażenia wynikające z uodpornienia się
istniejących patogenów na leki oraz z innych bezpośrednich i
pośrednich skutków zmiany klimatu. Potrzebne są lepsze metody
nadzoru, sieci wczesnego ostrzegania, kampanie dotyczące organizacji
służby zdrowia i gotowości w celu modelowania epidemii,
skutecznego reagownaia na pandemie, reagowania na skutki niezakaźnych chorób
spowodowanych zmianą klimatu, jak również działania na rzecz
utrzymania i zwiększenia możliwości zwalczania lekoopornych
chorób zakaźnych.
1.4.        Wiedza na temat chorób
Konieczna jest szersza wiedza na temat zdrowia
i chorób u ludzi w każdym wieku, aby można było opracować
nowe, lepsze środki zapobiegawcze, metody diagnostyczne i metody leczenia.
Interdyscyplinarne badania przekładające odkrycia naukowe w zakresie
patofizjologii chorób mają zasadnicze znaczenie dla lepszego poznania
wszystkich aspektów procesów chorobowych, w tym ponownej klasyfikacji normalnej
zmiany i choroby na podstawie danych molekularnych, oraz dla weryfikacji i
wykorzystania wyników badań w zastosowaniach klinicznych.
Badania podstawowe obejmą opracowanie i
zastosowanie nowych narzędzi i podejść do tworzenia danych
biomedycznych oraz zachęty w tym zakresie, z uwzględnieniem
podejść opartych na dziedzinach nauki, których nazwa kończy
się na „–omika”, podejść charakteryzujących się
wysoką wydajnością i opartych na medycynie systemowej. Jak
opisano powyżej, działania te będą wymagały
ścisłgo powiązania między badaniami podstawowymi i
klinicznymi oraz z długoterminowymi badaniami kohortowymi (i odpowiednimi
dziedzinami prac badawczych). Ponadto normalizacja, magazynowanie i wymiana
danych oraz dostęp do nich wymaga ścisłych powiązań z
infrastrukturami badawczymi i medycznymi (bazy danych, biobanki itd.), które
mają zasadnicze znaczenie dla maksymalnego zwiększenia
użyteczności danych oraz stymulowania bardziej innowacyjnych i
skutecznych sposobów analizy i łączenia pakietów danych.
1.5.        Opracowanie lepszych
szczepionek profilaktycznych
Konieczne jest opracowanie bardziej
skutecznych szczepionek profilaktycznych (lub alternatywnych
rozwiązań w tym zakresie) oraz opartych na dowodach planów szczepień
w odniesieniu do większej liczby chorób. Działanie to jest
uzależnione od lepszego poznania chorób i procesów chorobowych oraz
powodowanych przez nie epidemii, jak również podjęcia prób
klinicznych i powiązanych badań.
1.6.        Lepsza diagnostyka
Potrzebna jest szersza wiedza na temat
zdrowia, chorób i procesów chorobowych u ludzi w każdym wieku, aby
można było opracować nowe, bardziej skuteczne narzędzia
diagnostyczne. Należy rozwijać innowacyjne i istniejące
technologie w dążeniu do znaczącej poprawy w leczeniu chorób
dzięki wcześniejszej i dokłądniejszej diagnostyce oraz
umożliwieniu zastosowania metody leczenia lepiej dostosowanej do pacjenta.
1.7.        Wykorzystywanie leków in
silico w medycynie w celu udoskonalenia sposobu postępowania w przypadku
choroby i jej prognozowania
Symulacja komputerowa z wykorzystaniem danych
określonego pacjenta, oparta na podejściach w zakresie medycyny
systemowej i modelowaniu fizjologicznym, może być stosowana w
prognozowaniu podatności na chorobę, jej ewolucji i ewentualnego
powodzenia metod leczenia. Symulację opartą na modelu można
stosować jako wsparcie w próbach klinicznych i prognozowaniu reakcji na
leczenie oraz w celu zindywidualizowania i optymalizacji leczenia.
1.8.        Leczenie chorób
Należy wspierać doskonalenie przekrojowych
technologii pomocniczych dotyczących leków, szczepionek i innych
możliwości leczniczych, w tym transplantacji, terapii genowych i
komórkowych; większe postępy w procesie opracowywania leków i
szczepionek (w tym alternatywnych metod, które zastąpią klasyczne
próby bezpieczeństwa i skuteczności, np. opracowanie nowych
metod); rozwijanie możliwości medycyny regeneracyjnej, w tym
możliwości opartych na komórkach macierzystych; doskonalenie
urządzeń i systemów medycznych i pomocniczych; utrzymanie i
zwiększenie możliwości zwalczania chorób zakaźnych,
rzadkich, rozpowszechnionych i przewlekłych oraz podejmowanie interwencji
medycznych w zależności od dostępności skutecznych leków
przeciwbakteryjnych; oraz opracowanie kompleksowych podejść do
leczenia chorób towarzyszących we wszystkich grupach wiekowych i unikanie
leczenia wieloma lekami. Te udoskonalone metody ułatwią opracowanie
nowych, bardziej skutecznych, efektywnych i zrównoważonych metod leczenia
chorób i postępowania w przypadku niesprawności.
1.9.        Transfer wiedzy w celu
wykorzystania w praktyce klinicznej i skalowalne działania w zakresie
innowacji
Próby kliniczne są środkiem
transferu wiedzy biomedycznej w celu jej zastosowania u pacjentów i
otrzymają wsparcie, również w celu poprawy ich praktycznego
wykorzystania. Przykłady: opracowanie lepszych metodologii
umożliwiających ukierunkowanie prób na odpowiednie grupy populacji, w
tym osoby cierpiące na inne choroby towarzyszące lub już poddane
leczeniu, określenie porównywalnej skuteczności interwencji i
rozwiązań, jak również szersze korzystanie z baz danych i
elektronicznych rejestrów dotyczących stanu zdrowia jako źródeł
danych do zastosowania w próbach i w celu transferu wiedzy. Wsparcie zostanie
przyznane również na innego rodzaju interwencje, np. związane z
niezależnym życiem w rzeczywistym środowisku.
1.10.      Lepsze wykorzystywanie danych
dotyczących stanu zdrowia
Wsparcie zostanie przyznane na integrację
infrastruktur oraz struktur i źródeł informacji (w tym uzyskanych z
badań kohortowych, protokołów, gromadzenia danych, wskaźników
itd.), jak również na cele związane z normalizacją,
interoperacyjnością, magazynowaniem i wymianą danych oraz
dostępem do nich w celu umożliwienia ich właściwego
wykorzystania. Należy zwrócić uwagę na przetwarzanie danych,
zarządzanie wiedzą, modelowanie i wizualizację.
1.11.      Lepsze narzędzia i metody
naukowe jako wsparcie procesu kształtowania polityki i potrzeb
regulacyjnych
Należy wspierać rozwój narzędzi
i metod naukowych oraz statystyki w dążeniu do szybkiej, precyzyjnej
i przewidywalnej oceny bezpieczeństwa, skuteczności i jakości
technologii w zakresie zdrowia, w tym nowych leków, produktów biologicznych,
zaawansowanych terapii i urządzeń medycznych. Odnosi się to
szczególnie do nowych wydarzeń w dziedzinach odnoszących się do
szczepień, terapii komórkowych, tkankowych i genowych, organów i
transplantacji, produkcji specjalistycznej, biobanków, nowych
urządzeń medycznych, procedur diagnostycznych i leczniczych, testów
genetycznych, interoperacyjności oraz e-zdrowia, w tym aspektów
prywatności. Podobnie należy wspierać lepsze metodologie oceny
ryzyka, testowanie modeli i strategie dotyczące środowiska i zdrowia.
Wsparcia wymaga też opracowanie odpowiednich metod wspomagania oceny etycznych
aspektów w wyżej wymienionych dziedzinach.
1.12.      Aktywne starzenie się,
życie niezależne i wspierane
Efektywne kosztowo i przyjazne dla
użytkownika rozwiązania w zakresie aktywnego, niezależnego i
wspieranego codziennego życia (w domu, w miejscu pracy itp.)
starzejącej się populacji i osób niepełnosprawnych wymagają
wielodyscyplinarnych, zaawansowanych i stosowanych badań i innowacji z
wykorzystaniem nauk behawioralnych, gerontologii, technologii cyfrowych i
innych dziedzin nauki. Wymóg ten ma zastosowanie do różnorodnych sytuacji oraz
w odniesieniu do technologii, systemów i usług podnoszących
jakość życia i funkcjonowania ludzi, w tym mobilności,
inteligentnych i zindywidualizowanych technologii wspomagających, robotyki
usługowej i społecznej oraz pomocnych środowisk. Wsparcie zostanie
przyznane na działania pilotażowe w zakresie badań i innowacji,
w celu oceny realizacji i szerokiego wprowadzania rozwiązań.
1.13.      Upodmiotowienie jednostki w
zakresie samodzielnego zarządzania stanem zdrowia
Upoważnienie osób fizycznych do poprawy stanu
swojego zdrowia i ponoszenia za niego odpowiedzialności przez całe
życie przyniesie oszczędność kosztów w systemach opieki
zdrowotnej poprzez umożliwienie pozainstytucjonalnego leczenia chorób
przewlekłych i lepsze wyniki zdrowotne. W tym celu należy podjąć
badania modeli behawioralnych i społecznych, postaw i aspiracji
społecznych w odniesieniu do zindywidualizowanych technologii w zakresie
zdrowia, narzędzi mobilnych lub przenośnych, nowych metod
diagnostycznych i zindywidualizowanych usług promujących zdrowy styl
życia, dobrostan, dbanie o siebie, lepsze profesjonalne
współdziałanie między obywatelami i służbą
zdrowia, zindywidualizowane programy dotyczące postępowania w
przypadku choroby i niepełnosprawności oraz wspieranie infrastruktur
wiedzy.
1.14.      Propagowanie opieki
zintegrowanej
Wspieranie pozainstytucjonalnego leczenia
chorób przewlekłych jest uzależnione od poprawienia współpracy
między podmiotami świadczącymi usługi zdrowotne i
społeczne lub nieformalne. Wsparcie uzyskają badania i innowacyjne
zastosowania w zakresie procesu kształtowania polityki w oparciu o
rozpowszechnione informacje oraz zapewnienia dowodów uzasadniających
zastosowanie nowych rozwiązań w wielkiej skali i ich wykorzystanie na
rynku, w tym interoperacyjne usługi telemedyczne i opieka telemedyczna.
Wsparcie zostanie przyznane również na badania i innowacje mające na
celu poprawę organizacji świadczenia opieki długoterminowej.
1.15.      Optymalizacja
efektywności i skuteczności systemów opieki zdrowotnej i zmniejszenie
nierówności poprzez podejmowanie decyzji na podstawie udowodnionych danych
i upowszechnianie najlepszych praktyk oraz innowacyjne technologie i
podejścia
Należy wspierać opracowanie ocen
technologii w zakresie zdrowia i gospodarki zdrowotnej, jak również
gromadzenie dowodów i upowszechnianie najlepszych praktyk, innowacyjnych
technologii i podejść w sektorze opieki zdrowotnej, w tym
zastosowania dotyczące TIK i e-zdrowia. Wsparcie zostanie przyznane na
analizy porównawcze reformy publicznych systemów opieki zdrowotnej w Europie i
w państwach trzecich oraz oceny ich śrdnio- i długoterminowych
skutków gospodarczych i społecznych. Potrzebne są analizy
przyszłej siły roboczej w sektorze zdrowia zarówno pod względem
liczby pracowników, jak i wymaganych umiejętności w odniesieniu do
nowych modeli opieki. Wsparcie zostanie przyznane na badanie zmian w zakresie
nierówności zdrowotnych, ich wzajemnych zależności od innych
nierówności ekonomicznych i społecznych oraz skuteczności
działań politycznych ukierunkowanych na ograniczenie ich zakresu w
Europie i poza nią. Na koniec, konieczne jest wspieranie oceny
rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa pacjentów i jakości
systemów ubezpieczeń, w tym roli pacjentów, w odniesieniu do
bezpieczeństwa i jakości opieki.
1.16.      Szczególne aspekty realizacji
Zapewnione wsparcie obejmie pełny
przekrój działań, od transferu wiedzy i technologii do demonstracji w
wielkiej skali, przyczyniając się do osiągnięcia
skalowalnych rozwiązań w Europie i poza nią.
2.           Bezpieczeństwo
żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie oraz gospodarka
ekologiczna
2.1.        Zrównoważone rolnictwo i
leśnictwo
Wspieranie wydajniejszych, efektywnych pod
względem wykorzystania zasobów i elastycznych systemów rolnictwa i
leśnictwa, które są źródłem wystarczających
ilości żywności, paszy, biomasy i innych surowców oraz
pełnią funkcje ekosystemów, wspierając jednocześnie rozwój
dobrze prosperujących obszarów wiejskich, wymaga odpowiedniej wiedzy,
narzędzi, usług i innowacji. Badania i innowacje umożliwią
opracowanie wariantów zintegrowania celów rolniczych i środowiskowych w
ramach zrównoważonej produkcji, a więc: podniesienie wydajności
i efektywności wykorzystania zasobów w rolnictwie; ograniczenie emisji
gazów cieplarnianych generowanych w sektorze rolnictwa; ograniczenie wypłukiwanie
składników odżywczych z ziem uprawnych do środowisk naziemnych i
wodnych; zmniejszenie zależności od międzynarodowego importu do
Europy białka pochodzenia roślinnego; zwiększenie poziomu
bioróżnorodności w systemach produkcji pierwotnej.
2.1.1.     Podniesienie wydajności
produkcji i stawianie czoła zmianom klimatu przy zapewnieniu
zrównoważonego i elastycznego rozwoju
Działania przyczynią się do
podniesienia wydajności i zdolności adaptacyjnych roślin,
zwierząt i systemów produkcyjnych w celu stawienia czoła szybko
zmieniającym się warunkom środowiskowym lub klimatycznym i
wzrastającym niedoborom zasobów naturalnych. Wynikające z nich
innowacje będą pomocne w przejściu do gospodarki o niskim
zużyciu energii, niskoemisyjnej i wytwarzającej małą
ilość odpadów w całym łańcuchu dostaw
żywności i paszy. Poza przyczynieniem się do bezpieczeństwa
żywnościowego, powstaną nowe możliwości w zakresie
użytkowania biomasy i produktów ubocznych pochodzenia rolniczego i
leśnego w licznych zastosowaniach nieżywnościowych.
Poszukiwania obejmą wielodyscyplinarne
podejścia ukierunkowane na podniesienie wydajności roślin,
zwierząt i mikroorganizmów przy zapewnieniu efektywnego wykorzystania
zasobów (wody, składników odżywczych, energii) oraz
trwałości ekologicznej obszarów wiejskich. Nacisk zostanie
położony na zintegrowane i różnorodne systemy produkcyjne i
praktyki w zakresie rolnictwa, w tym stosowanie precyzyjnych technologii i
podejść opartych na intensyfikacji ekologicznej, w celu uzyskania korzyści
zarówno w ramch rolnictwa konwencjonalnego, jak i ekologicznego. Doskonalenie
genetyczne roślin i zwierząt pod względem zdolności
adaptacyjnych i wydajności będzie wymagało wszystkich
odpowiednich konwencjonalnych i nowoczesnych metod chowu w celu lepszego
wykorzystania zasobów genetycznych. Należy zwrócić uwagę na
gospodarowanie glebą w gospodarstwie rolnym w celu podniesienia jej
urodzajności jako stanowiącej podstawę wydajności zbiorów.
Propagowana będzie kwestia zdrowia zwierząt i roślin i
kontynuowany rozwój zintegrowanych środków zwalczania chorób i szkodników.
Należy prowadzić badania nad strategią zwalczania chorób
zwierząt, w tym zoonoz, oraz nad opornością na środki
przeciwdrobnoustrojowe. Badanie skutków praktyk w zakresie dobrostanu
zwierząt będzie pomocne w zażegnaniu obaw społecznych.
Wyżej wymienione obszary zostaną wzmocnione przez badania o bardziej
podstawowym charakterze w celu uwzględnienia odpowiednich kwestii
biologicznych i realizacji działań politycznych Unii.
2.1.2.     Świadczenie usług
ekosystemowych i dostawa dóbr publicznych
Rolnictwo i leśnictwo stanowią
wyjątkowe systemy, które są źródłem produktów komercyjnych,
ale również szerzej rozumianych społeczne dóbr publicznych
(łącznie z wartościami kultutalnymi i rekreacyjnymi) i
ważnych usług ekologicznych takich jak bioróżnorodność
funkcjonalna i in-situ, zapylanie roślin, regulowanie stosunków wodnych,
krajobraz, ograniczenie erozji oraz sekwestracja dwutlenku węgla i
ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Działania badawcze
będą wspierać dostawy tych dóbr i usług publicznych poprzez
dostarczenie rozwiązań w zakresie gospodarowania, narzędzi
wspierających proces decyzyjny oraz ocenę ich wartości
pozarynkowej. Do szczególnych kwestii, którymi należy się zająć,
należy identyfikacja systemów rolnych i leśnych oraz wzorcowych
krajobrazów, w których cele te zostaną prawdopodobnie
osiągnięte. Zmiany w aktywnym zarządzaniu systemami rolnymi, w
tym zastosowanie technologii i zmiana praktyk, dodatkowo obniżą
emisję gazów cieplarnianych oraz zwiększą zdolność
sektora rolnictwa do przystosowywania się do niekorzystnych skutków zmiany
klimatu.
2.1.3.     Aktywizacja terenów wiejskich,
wspieranie działań politycznych i innowacji na wsi
Szanse rozwoju społeczności
wiejskich będą pobudzone poprzez zwiększenie ich zdolności
do produkcji pierwotnej i dostaw usług ekosystemowych oraz stworzenie
możliwości wytwarzania nowych i zróżnicowanych produktów
(żywność, pasza, materiały, energia), które
zaspokajają wzrastający popyt na niskoemisyjne systemy dostaw o
krótkim łańcuchu. Należy przeprowadzić badania
społeczno-ekonomiczne oraz rozwijać nowe koncepcje i innowacje
instytucjonalne w celu zapewnienia spójności terenów wiejskich i
powstrzymania ich gospodarczej i społecznej marginalizacji, wspierać
dywersyfikację działalności gospodarczej (również w
sektorze usług), zapewnić właściwe relacje między
obszarami wiejskimi i miejskimi, ułatwić wymianę, demonstrację
i innowację oraz upowszechnianie wiedzy i innowacji oraz wspierać
wspólne zarządzanie zasobami. Ponadto należy przyjrzeć się możliwym
sposobom przekształcenia dóbr publicznych na obszarach wiejskich w lokalne
lub regionalne korzyści społeczo-ekonomiczne. Określone na
poziomie regionalnym i lokalnym potrzeby w zakresie innowacji będą
uzupełnione przez przekrojowe działania badawcze na poziomie
międzyregionalnym i europejskim. Dzięki zapewnieniu niezbędnych
narzędzi analitycznych, wskaźników, modeli i działań
ukierunkowanych na przyszłość projekty badawcze będą
wspierać decydentów politycznych i inne podmioty w realizacji, monitorowaniu
i ocenie odpowiednich strategii, działań politycznych i regulacji
prawnych nie tylko w odniesieniu do obszarów wiejskich, ale całej
gospodarki ekologicznej. Narzędzia i dane są potrzebne również w
celu umożliwienia właściwej oceny ewentualnych rozwiązań
kompromisowych w zakresie różnych rodzajów użytkowania zasobów
(ziemi, wody i innych surowców) ora produktów gospodarki ekologicznej.
Przeprowadzona zostanie społeczno-ekonomiczna ocena porównawcza systemów
rolniczych i leśnych oraz ich zrównoważonego działania.
2.2.        Zrównoważony i
konkurencyjny sektor rolno-spożywczy na rzecz bezpiecznego i zdrowego
żywienia
Należy zaspokoić potrzeby
konsumentów dotyczące bezpiecznej, zdrowej i dostępnej cenowo
żywności, uwzględniając jednocześnie skutki nawyków
żywieniowych oraz produkcji żywności i paszy dla ludzkiego
zdrowia i całego ekosystemu. Uwaga będzie zwrócona na
bezpieczeństwo żywności, konkurencyjność europejskiego
przemysłu spożywczego oraz zrównoważoną produkcję i
dostawy żywności, obejmując cały łańcuch żywnościowy
i powiązane usługi, zarówno konwencjonalne, jak organiczne, od
produkcji pierwotnej po spożycie. Takie podejście przyczyni się
do: a) zapewnienia wszystkim Europejczykom bezpieczeństwa i ochrony żywności
i zwalczania głodu na świecie; b) obniżenia
obciążeń powodowanych prezez choroby związane z
żywnością i odżywianiem poprzez propagowanie zmiany diety
na zdrową i zrównoważoną, w drodze edukowania konsumentów i
wprowadzania innowacji w przemyśle spożywczym; c) obniżenia
zużycia wody i energii w przetwórstwie, transporcie i dystrybucji
żywności; oraz d) obniżenia marnotrwastwa żywności o 50
% do 2030 r.
2.2.1.     Dokonywanie świadomego
wyboru przez konsumentów
Uwzględnione zostaną preferencje
konsumentów, ich postawy, potrzeby, zachowanie, styl życia i
wykształałcenie, komunikacja między konsumentami,
społecznościami badawczymi w łańcuchu
żywnościowym i jego operatorami będzie wzmocniona w celu
zwiększenia możliwości dokonania świadomego wyboru,
zrównoważenia konsumpcji i jej skutków dla produkcji, osiągnięcia
rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu i jakości
życia, w szczególności wrażliwych grup. Innowacje społeczne
odpowiedzą na wyzwania społeczne, a innowacyjne modele i metodologie
w zakresie działalności badawczej dotyczącej konsumentów
będą źródłem porównywalnych danych i stworzą podstawy
do reagowania na potrzeby polityczne Unii.
2.2.2.     Zdrowa i bezpieczna
żywność i dieta dla każdego
Działanie uwzględnia potrzeby
żywnościowe oraz skutki wywierane przez żywność na
funkcje fizjologiczne, sprawność fizyczną i umysłową,
jak również powiązania między dietą, starzeniem się,
przewlekłymi chorobami i zaburzeniami oraz wzorcami żywieniowymi.
Określone zostaną rozwiązania i innowacje w zakresie
żywienia przyczyniające się do poprawy zdrowia i dobrostanu. Chemiczne
i mikrobiologiczne zanieczyszczenia żywności i paszy, zagrożenia
i narażenie będą przedmiotem oceny, moninitorowania, kontroli i
śledzenia w łańcuchu dostaw żywności i wody pitnej, od
etapu produkcji i magazynowania po przetwarzanie, pakowanie, dystrybucję,
catering i przygotowanie w domu. Innowacje w zakresie bezpieczeństwa
żywności, lepsze narzędzia informowania o zagrożeniach oraz
podwyższone normy bezpieczeństwa żywności przyczynią
się do podniesienia zaufania konsumentów i lepszej ochony w Europie.
Międzynarodowe wyższe normy bezpieczeństwa żywności
będą również pomocne w podniesieniu konkurencyjności
europejskiego przemysłu spożywczego.
2.2.3.     Zrównoważony i
konkurencyjny przemysł rolno-spożywczy
Potrzeby po stronie żywności i
przemysłu spożywczego w zakresie stawienia czoła
społecznej, środowiskowej, klimatycznej i ekonomicznej zmianie
poziomu z lokalnego na globalny będą brane pod uwagę na
wszystkich etapach łańcucha produkcji żywności i paszy, w
tym projektowania, przetwarzania i pakowania żywności, kontroli
procesu, ograniczania ilości odpadów, podnoszenia wartości produktów
ubocznych oraz bezpiecznego stosowania lub usuwania produktów ubocznych
pochodzenia zwierzęcego. Powstaną przy tym innowacyjne i zrównoważone
procesy, efektywne pod względem wykorzystania zasobów, oraz
zróżnicowane, bezpieczne i dostępne cenowo produkty wysokiej
jakości. Dzięki temu umocni się innowacyjny potencjał
europejskiego łańcucha dostaw żywności, wzrośnie jego
konkurencyjność, przyczyniając się do wzrostu gospodarczego
i wzrostu zatrudnienia i umożliwiając dostosowanie europejskiego
przemysłu spożywczego do zmian. Inne aspekty, jakie należy
uwzględnić, obejmują możliwość śledzenia,
logistykę i usługi, czynniki społeczno-ekonomiczne,
odporność łańcucha żywnościowego na
zagrożenia środowiskowe i klimatyczne oraz ograniczenie negatywnych
skutków działań w łańcuchu żywnościowym, zmiany
diety i systemów produkcji na środowisko.
2.3.        Uwolnienie potencjału
żywych zasobów wodnych
Jedną z
głównych cech charakteryzujących żywe zasoby wodne jest ich
odnawialność oraz fakt, że ich zrównoważona eksploatacja
wymaga dogłębnego poznania ekosystemów wodnych oraz ich wysokiej
jakości i wydajności. Ogólnym celem jest zrównoważona eksploatacja
żywych zasobów wodnych w celu czerpania maksymalnych korzyści
gospodarczych z europejskich oceanów i mórz. Obejmuje on potrzebę
optymalizacji zrównoważonego wkładu rybołówstwa i akwakultury w
bezpieczeństwo żywnościowe w kontekście gospodarki światowej
oraz obniżenie znaczącej zależności Unii od importu owoców
morza (około 60 % całkowitego europejskiego spożycia owoców
morza jest uzależnione od importu, a Unia jest największym na
świecie importerem produktów rybołówstwa) oraz pobudzenie
biotechnologii morskich do napędzania ekologicznego wzrostu w tej
dziedzinie. Zgodnie z bieżącymi ramami politycznymi działania w
zakresie badań będą miały decydujące znaczenie dla
podejścia ekosystemu do zarzadzania zasobami naturalnymi i ich
eksploatacji oraz nadania odpowiednim sektorom ekologicznego wymiaru.
2.3.1.     Rozwój zrównoważonego
rybołówstwa przyjaznego dla środowiska
Nowa wspólna polityka rybołówstwa,
dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej oraz strategia
bioróżnorodności Unii wzywają do rozwijania zrównoważonego
i przyjaznego dla środowiska charakteru europejskiego rybołówstwa
oraz podniesienia jego konkurencyjności. Zmiana podejścia do
zarządzania rybołówstwem na zgodne z ekosystemem będzie
wymagała dogłębnego poznania ekosystemów morskich. Planowane
jest opracowanie nowych danych, narzędzi i modeli w celu lepszego poznania
czynników sprawiających, że ekosystemy morskie są zdrowe i
wydajne, oraz dokonania oceny i ograniczenia wpływu rybołówstwa na te
ekosystemy (w tym głębokie morza). Opracowane zostaną nowe strategie
połowowe, które zapewnią usługi społeczeństwu,
przyczyniając się jednocześnie do zachowania zdrowych
ekosystemów morskich. Zmierzone zostaną ekonomiczno-społeczne skutki
różnych wariantów gospodarowania. Badania obejmą ponadto skutki zmian
środowiskowych i kwestię dostosowania się do nich,
łącznie ze zmianą klimatu, oraz nowe narzędzia
gospodarowania uwzględniające ryzyko i niepewność.
Działania będą wspierać badania w zakresie biologii,
genetyki i dynamiki populacji ryb, roli odgrywanej w ekosystemach przez
najważniejsze gatunki, połowów i ich monitorowania, wzorców
zachowania w sektorze rybołówstwa i adaptacji do nowych rynków, np.
znakowanie ekologiczne związane z udziałem sektora rybołówstwa w
procesie podejmowania decyzji. Uwzględnione zostanie również wspólne
wykorzystywanie obszarów morskich w ramach innych działań, w
szczególności w strefie przybrzeżnej, i jego skutki
ekonomiczno-społeczne.
2.3.2.     Rozwój konkurencyjnej
akwakultury europejskiej
Akwakultura wykazuje ogromny potencjał w
zakresie pozyskiwania zdrowych, bezpiecznych i konkurencyjnych produktów
dostosowanych do potrzeb i preferencji konsumentów oraz usług
środowiskowych (bioremediacja, gospodarowanie zasobami lądowymi i
wodnymi itd.) oraz produkcji energii, ale w Europie wymaga on pełnego
wykorzystania. Poszerzona zostanie wiedza i technologie dotyczące
wszystkich aspektów udomowienia określonych gatunków oraz
zróżnicowania nowych, przy uwzględnieniu interakcji między
akwakulturą i ekosystemami wodnymi oraz skutków zmiany klimatu i
możliwych sposobów przystosowania się do nich. Ponadto propagowane
będą innowacje w zakresie zrównoważonych systemów produkcyjnych
na wodach śródlądowych, w strefie przybrzeżnej i na morzu.
Dodatkowo nacisk będzie położony na zrozumienie społecznego
i gospodarczego wymiaru sektora w celu stworzenia podstaw dla produkcji
efektywnej pod względem kosztów i zużycia energii, a
jednocześnie dostosowanej do potrzeb rynku i konsumentów, przy zapewnieniu
konkurencyjności i atrakcyjnych możliwości inwestorom i
producentom.
2.3.3.     Pobudzanie innowacji w sektorze
morskim poprzez biotechnologię
Ponad 90 % bioróżnorodnych gatunków
morskich nadal pozostaje nieznane, co stanowi wielki potencjał w zakresie
odkrywania nowych gatunków i zastosowań w dziedzinie biotechnologii
morskich, które zgodnie z przewidywaniami powinny przyczynić się do
rocznego wzrostu w tym sektorze wynoszącego 10 %. Dalsze badania i
eksploatacja wielkiego potencjału, jaki stwarza
bioróżnorodność morska, oraz biomasy wodnej będą
wspierane w celu wprowadzenia na rynek nowych innowacyjnych procesów, produktów
i usług, które potencjalnie mogą znaleźć zastosowanie w
sektorach obejmujących przemysł chemiczny i materiałowy,
farmaceutyczny, rybołówstwo i akwakulturę, dostawy energii i
przemysł kosmetyczny.
2.4.        Zrównoważone i
konkurencyjne sektory przemysłu oparte na biologii
Celem ogólnym jest przyspieszenie przemiany
opartych na paliwach kopalnych sektorów przemysłu europejskiego w
niskoemisyjne, efektywne pod względem wykorzystania zasobów i
zrównoważone. Badania i innowacje zapewnią środki na obniżenie
uzależnienia Unii od paliw kopalnych i przyczynią się do
spełnienia celów politycznych w zakresie energii i zmiany klimatu na 2020
r. (10 % paliw stosowanych w transporcie ma pochodzić ze źródeł
odnawialnych, a emisja gazów cieplarnianych ma zostać obniżona o 20
%). W oszacowaniach podsumowano, że przestawienie się na biologiczne
surowce i metody przetwarzania może do 2030 r. pozwolić na
zaoszczędzenie do 2,5 miliarda ton równowaznej emisji CO2,
kilkakrotnie zwiększając rozmiary rynku surowców opartych na biologii
oraz rynku nowych produktów konsumenckich. Wykorzystanie tego potencjału
wymaga zbudowania szerokiej bazy wiedzy i opracowania odpowiednich
(bio)technologii, przy czym uwaga zostanie skupiona na trzech zasadniczych
elementach: a) przekształceniu obecnych procesów opartych na paliwach
kopalnych w efektywne pod względem wykorzystania zasobów i energii procesy
oparte na biotechnologii; b) ustanowienie solidnych i odpowiednich
łańcuchów dostaw biomasy i strumieni odpadów oraz rozległej
sieci biorafinerii w całej Europie; oraz c) wspieranie rozwoju rynku
produktów i procesów opartych na biologii. Przedmiotem poszukiwań
będą synergie z celem szczegółowym „Wiodąca pozycja w
zakresie technologii wspomagających i przemysłowych”.
2.4.1.     Wspieranie gospodarki opartej
na biologii dla potrzeb sektorów przemysłu opartych na biologii
Znaczący postęp w dążeniu
do niskoemisyjnych, zrównoważonych sektorów przemysłu efektywnych pod
względem wykorzystania zasobów uzyska wsparcie dzięki odkryciu i
eksploatacji naziemnych i wodnych zasobów biologicznych przy możliwie
najmniejszych niekorzystnych skutkach dla środowiska. Sprawdzenia
wymagają potencjalne kompromisowe rozwiązania dotyczące
różnych sposobów użytkowania biomasy. Celem będzie opracowanie
produktów opartych na biologii i aktywnych biologicznie, bardziej zrównoważonych
związków o nowych właściwościach i funkcjonalnościach,
przeznaczonych dla przemysłu i konsumentów. Nowe procesy efektywne pod
względem wykorzystania zasobów umożliwią uzyskanie
najwyższej możliwej wartości ekonomicznej zasobów odnawialnych,
odpadów biologicznych i produktów ubocznych.
2.4.2.     Rozwój zintegrowanych
biorafinerii
Wsparcie otrzymają działania
ukierunkowane na pobudzenie wytwarzania produktów biologicznych i
pośrednich, bioenergii i biopaliw, ze zwróceniem uwagi przede wszystkim na
podejście kaskadowe i uznania za priorytet wytwarzania produktów o
wysokiej wartości dodanej. W celu zapewnienia dostaw surowców opracowane
będą technologie i strategie. Zwiększenie zakresu rodzajów
biomasy stosowanej w biorafineriach drugiej i trzeciej generacji, w tym
produktów ubocznych pochodzących z sektora leśnictwa, odpadów
biologicznych i ubocznych produktów przemysłowych, pozwoli
uniknąć konfliktów między produkacją żywności i
paliw i przyczyni się do rozwoju gospodarczego wiejskich i
przybrzeżnych obszarów w Unii.
2.4.3.     Wspieranie rozwoju rynku
produktów i procesów opartych an biologii
Środki po stronie popytu stworzą
nowe rynki otwarte na innowacje biotechnologiczne. Konieczna jest normalizacja
na poziomie unijnym i międzynarodowym m.in. w celu ustalenia
zawartości biologicznej, funkcjonalności produktów i degradacji
biologicznej. Należy nadal pracować nad metodologiami i
podejściami do analizy cyklu życia w celu ich dalszego rozwijania i
ciągłej adaptacji do postępu w nauce i przemyśle. Uznaje
się, że działania badawcze wspierające normalizację i
regulację produktów i procesów w dziedzinie biotechnologii mają zasadnicze
znaczenie dla tworzenia nowych rynków i wykorzystania możliwości
handlowych.
2.5.        Szczególne działania wdrażajace
Obok ogólnych źródeł doradztwa
zewnętrznego prowadzone będą konkretne, szeroko zakrojone (w tym
jeśli chodzi o aspekty strategiczne) konsultacje ze Stałym Komitetem
ds. Badań Naukowych w dziedzinie Rolnictwa (SCAR) poprzez jego
działania perspektywiczne oraz koordynację badań naukowych w
dziedzinie rolnictwa na poziomie krajowym i unijnym. Zostaną stworzone
odpowiednie powiązania z działaniami europejskiego partnerstwa innowacyjnego
na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa.
Skutki upowszechaniania wyników badań
będą aktywnie wspierane poprzez szczególne działania w zakresie
komunikacji, wymiany wiedzy i zaangażowania różnych uczestników
podczas całego procesu realizacji projektów. Wdrożenie pociągnie
za sobą szeroki wachlarz połączonych ze sobą
działań, w tym istotne działania demonttracyjne i pilotażowe.
Wspierany będzie łatwy i otwarty dostep do wyników badań i
najlepszych praktyk, w stosownych przypadkach poprzez bazy danych.
Specjalne wsparcie na rzecz MŚP
umożliwi zwiększenie udziału gospodarstw rolnych, rybaków i
innych mikroprzedsiębiorstw w działaniach w zakresie badań i
demonstracji. Uwzględnione zostaną szczególne potrzeby sektora
produkcji pierwotnej w zakresie usług wspierania innowacji i struktur
zewnętrznych. W etapie realizacji połączone zostaną liczne
działania, w tym wymiana wiedzy przy zapewnieniu aktywnego udziału
rolników i pośredników w związku z podsumowaniem potrzeb
użytkowników końcowych w zakresie badań naukowych. Zapewniony
będzie łatwy i otwarty dostęp do wyników badań i
najlepszych praktyk.
Wspieranie ustanowienia norm będzie
wykorzystane w celu przyspieszonego wprowadzenia na rynek nowych dóbr i
usług opartych na biologii.
Można rozważyć udzielenie
wsparcia inicjatywom w zakresie wspólnego planowania takim jak „Rolnictwo,
bezpieczeństwo żywnościowe i zmiana klimatu”, „Zdrowe
odżywianie warunkiem zdrowego życia” oraz „Zdrowe i wydajne morza i
oceany” oraz wdrożenie ewentualnych partnerstw publiczno-prywatnych w
obszarze przemysłu opartego na biologii.
Przedmiotem poszukiwań będą
synergie z innymi unijnymi środkami finansowymi dotyczącymi tego
wyzwania społecznego, takimi jak fundusze rozwoju obszarów wiejskich i
fundusze rybołówstwa, oraz dalsze wykorzystywanie tych funduszy.
W sektorach gospodarki ekologicznej
podjęte zostaną działania ukierunkowane na
przyszłość, w tym opracowanie baz danych, wskaźników i
modeli o wymiarze światowym, europejskim, krajowym i regionalnym.
Należy rozwijać europejskie obserwatorium ds. gospodarki ekologicznej
w celu mapowania i monitorowania unijnych i światowych działań w
zakresie badań i innowacji, opracowania najważniejszych
wskaźników wydajności oraz monitorowania polityki innowacji w
gospodarce ekologicznej.
3.           Bezpieczna, ekologiczna i efektywna
energia
3.1.        Zmniejszenie zużycia
energii i śladu węglowego poprzez inteligentne i zrównoważone
zastosowanie
Źródła energii i wzorce jej
zużycia w sektorach przemysłu europejskiego, w transporcie, budynkach
i miastach są w znacznej mierze niezrównoważone, co powoduje
znaczące skutki środowiskowe i w odniesieniu do zmiany klimatu.
Projektowanie budynków o niemal zerowej emisji, rozwój sektorów przemysłu
o wysokiej efektywności oraz masowe stosowanie przez przedsiębiorstw,
osoby fizyczne, społeczności i miasta efektywnych energetycznie
podejść wymaga nie tylko postępu technicznego, ale również
rozwiązań pozatechnologicznych takich jak nowe usługi doradcze,
finansowe i w zakresie zarządzania popytem. W ten sposób
efektywność energetyczna może zapewnić jeden z najbardziej
efektywnych energetycznie sposobów obniżenia popytu na energię,
zwiększając dzięki temu bezpieczeństwo zaopatrzenia w
energię, ograniczając skutki środowiskowe i klimatyczne oraz
pobudzając konkurencyjność.
3.1.1.     Wprowadzanie na masowy rynek
technologii i usług w zakresie inteligentnego i efektywnego
wykorzystywania energii
Ograniczenie zużycia energii i
wyeliminowanie jej strat, przy jednoczesnym zapewnianiu usług potrzebnych w
społeczeństwie i gospodarce, wymaga wprowadzenia na rynek masowy nie
tylko większej ilości efektywnych, konkurencyjnych pod względem
kosztów, przyjaznych dla środowiska i bardziej inteligentnych produktów i
usług, ale także zintegrowania elementów i urządzeń w
sposób zapewniający ich współpracę w celu optymalizacji ogólnego
zużycia energii w budynkach, usługach i przemyśle.
Zapewnienie pełnego przyjęcia i
pełni korzyści dla konsumentów (w tym możliwości
monitorowania przez nich własnego zużycia) wymaga indywidualnego
dostosowania wydajności energetycznej tych technologii i usług do
otoczenia, w którym będą stosowane, i ich optymalizacji. W tym celu
wymagane są nie tylko badania naukowe w zakresie innowacyjnych technologii
informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) oraz technik monitorowania i kontroli,
ich rozwijanie i testowanie, ale również projekty demonstracyjne w
wielkiej skali i działania poprzedzające komercyjne wykorzystanie w
dążeniu do zapewnienia interoperacyjności i skalowalności. Tego
rodzaju projekty powinny być ukierunkowane na opracowanie wspólnych
procedur gromadzenia, zestawiania i analizy danych dotyczących zużycia
energii i emisji w celu zwiększenia możliwości pomiarowych,
przejrzystości, społecznej akceptacji, planowania i widoczności
stosowania energii i jej skutków środowiskowych.
3.1.2.     Uwolnienie potencjału
efektywnych i odnawialnych systemów grzewczych i chłodzących
W całej Unii znaczna część
energii jest zużywana do celów grzania i chłodzenia, a rozwój
efektywnych technologii efektywnych pod względem kosztów, techniki
integracji systemów, np. zdolność przyłączeniowa do sieci
oferującej znormalizowane języki i usługi w tym zakresie, w
znacznym stopniu przyczyniłby się do obniżenia zapotrzebowania
na energię. Wymaga to badań i demonstracji nowych systemów i
elementów do zastosowań przemysłowych i mieszkaniowych, np. w
zdecentralizowanych i okręgowych instalacjach ciepłej wody
użytkowej, grzewczych i chłodzących. W ich zakres powinny
wchodzić różne technologie: solarna grzewcza, geotermalna,
wykorzystująca biomasę, pompy cieplne, kogeneracyjna itd., które
spełniają wymogi dotyczące niemal zerowej emisji przez budynki i
okręgi. Potrzebne są kolejne przełomowe rozwiązania, w
szczególności w zakresie magazynowania energii cieplnej z odnawialnych
źródeł energii, oraz wspieranie rozwoju i stosowania efektywnych
kombinacji hybrydowych systemów grzewczych i chłodzących do
zastosowań centralnych i zdecentralizowanych.
3.1.3.     Wspieranie inteligentnych
miast i społeczności europejskich
Obszary miejskie należą do
największych konsumentów energii w Uniii i emitują odpowiednio
dużą ilość gazów cieplarnianych, generując przy tym
znaczną ilość substancji zanieczyszczających powietrze.
Jednocześnie są dotknięte pogarszającą się
jakością powietrza i zmianą klimatu, więc muszą
opracować własne strategie łagodzenia skutków i adaptacji do
nich. Z tego względu znalezienie innowacyjnych rozwiązań w
zakresie energii (efektywność energetyczna, systemy zaopatrzenia w
energię elektryczną, grzewczą i chłodzącą),
zintegrowane z transportem, uzdatnianiem ścieków i wody oraz
rozwiązaniami w zakresie TIK przeznaczonymi do zastosowania w
środowisku miejskim ma kluczowe znaczenie dla transformacji w kierunku
społeczeństwa niskoemisyjnego. Należy rozważyć
ukierunkowane inicjatywy wspierające przekształcanie przemysłowych
łańcuchów wartości w sektorze energii, transportu i TIK w
kierunku inteligentnych zastosowań miejskich. Jednocześnie należy
opracować i sprawdzić w pełnej skali nowe modele technologiczne,
organizacyjne, biznesowe i w zakresie planowania zgodnie z potrzebami i
środkami miast i społeczności. Konieczne są też
badania ukierunkowane na poznanie kwestii społecznych, gospodarczych i
kulturowych stanowiących elementy tej transformacji.
3.2.        Zaopatrzenie w tanią
niskoemisyjną energię elektryczną
Elektryczność będzie
odgrywać główną rolę w procesie wprowadzania zrównoważonej
pod względem ekologicznym gospodarki niskoemisyjnej. Wprowadzanie
niskoemisynych metod wytwarzania energii elektrycznej przebiega zbyt wolno ze
względu na wysokie koszty. Pilnie należy znaleźć
rozwiązania, które przyczynią się do znaczącego ograniczenia
kosztów, charakteryzujące się wyższą wydajnością
i zrównoważeniem w celu przyspieszenia rynkowego zastosowania tych metod.
W szczególności odnosi się to takich działań jak:
3.2.1.     Wykorzystanie pełnego
potencjału energii wiatrowej
Cel w zakresie energii wiatrowej przewiduje
obniżenie do 2020 r. kosztów produkcji energii elektrycznej w instalacjach
lądowej i morskiej energetyki wiatrowej o około 20 % w porównaniu z 2010
r., zwiększenie udziału morskiej energetyki wiatrowej oraz
umożliwienie właściwego zasilania sieci elektroenergetycznej.
Nacisk będzie położony na rozwój, testowanie i demonstrację
następnej generacji systemów konwersji energii wiatrowej o większej
skali, wyższej sprawności konwersji i lepiej nadających się
do zastosowań zarówno lądowych, jak i morskich (w tym w oddalonych
lokalizacjach i w skrajnie niesprzyjających warunkach pogodowych), a
także na nowe procesy seryjnej produkcji.
3.2.2.     Rozwój efektywnych,
niezawodnych i konkurencyjnych pod względem kosztów systemów
wykorzystujących energię słoneczną
Do 2020 r. koszt wykorzystywania energii
słonecznej, obejmujący system fotowoltaiczny i system
ogniskujący energię słoneczną, powinien obniżyć
się o połowę w porównaniu z 2010 r., jeżeli ta forma
energii ma zwiększyć swój udział w rynku energii elektrycznej.
W przypadku systemu fotowoltaicznego konieczne
będą długotrwałe badania nowatorskich koncepcji i systemów,
demonstracja i testowanie masowej produkcji w dążeniu do zastosowania
na wielką skalę.
W przypadku systemu ogniskowania energii
słonecznej nacisk będzie położony na opracowanie sposobów
podniesienia efektywności w połączeniu z obniżeniem kosztów
i skutków dla środowiska, umożliwiających powiększenie
skali demonstrowanych technologii do skali przemysłowej poprzez zbudowanie
pierwszych elektrowni danego rodzaju. Sprawdzone będą
rozwiązania, w których produkcja energii elektrycznej z energii
słonecznej ma być efektywnie połaczona z odsalaniem wody
morskiej.
3.2.3.     Rozwijanie konkurencyjnych i
bezpiecznych dla środowiska technologii wychwytywania, transportu i
składowania CO2
Wychwytywanie i składowanie dwutlenku
węgla (CCS) jest najważniejszym wariantem, jaki musi być szeroko
stosowany na świecie na skalę komercyjną w celu realizacji
wyzwania polegającego na wprowadzeniu do 2050 r. niskoemisyjnej energetyki
i przemysłu. Celem jest zminimalizowanie dodatkowych kosztów CCS w
sektorze energetyki opartym na elektrowniach opalanych węglem i gazem w
porównaniu z równoważnymi elektrowniami, w których nie stosuje się
technologii CCS, oraz w instalacjach przemysłowych o wysokim zużyciu
energii.
W szczególności wspierana będzie
demonstracja pełnego łańcucha CCS w celu otrzymania
reprezentatywnego zestawu różnych wariantów technologicznych w zakresie
wychwytywania, transportu i skłądowania. Towarzyszyć jej
będą badania nad dalszym rozwojem tych technologii oraz opracowaniem
bardziej konkurencyjnych technologii wychwytywania, lepszych elementów,
zintegrowanych systemów i procesów, bezpiecznego składowania geologicznego
i racjonalnych rozwiązań w zakresie ponownego wykorzystania
wychwyconego CO2 w wielkiej skali w dążeniu do
komercyjnego zastosowania technologii CCS w odniesieniu do elektrowni opalanych
paliwami kopalnymi oraz innych wysokoemisyjnych sektorów przemysłu, jakie
wejdą do eksploatacji po 2020 r.
3.2.4.     Rozwijanie źródeł
energii geotermalnej, wodnej, pływów morskich i innych źródeł
energii odnawialnej
Energia geotermalna, wodna i pływów
morskich oraz energia z innych źródeł energii odnawialnej może
przyczynić się do dekarbonizacji europejskiego zaopatrzenia w
energię, podnosząc jednocześnie jego elastyczność i
różnicując sposoby produkcji i wykorzystania energii. Celem jest
doprowadzenie do komercyjnego wykorzystania efektywnych kosztowo i
zrównoważonych technologii z możliwością zastosowania w
wielkiej skali w przemyśle, łącznie z integracją sieci.
Energia mórz,jak np. energia pływów, prądów czy fal jest faktycznie przewidywalną
energią o zerowej emisyjności. Działalność badawcza
musi obejmować również badania innowacyjne na skalę laboratoryjną
w dziedzinie niedrogich, niezawodnych komponentów i materiałów odpornych
na korozję w środowisku porastającym, jak również
demonstracje prowadzone w zróżnicowanych warunkach, jakie można
znaleźć w wodach Europy.
3.3.        Paliwa alternatywne i mobilne
źródła energii
Osiągnięcie wyznaczonych dla Europy
celów w zakresie energii i ograniczenia ilości CO2 wymaga
też rozwoju nowych paliw i mobilnych źródeł energii. Ma to
szczególnie istotne znaczenie dla stawienia czoła wyzwaniu, jakim jest
inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport. Łańcuchy
wartości dla tych technologii i paliw alternatywnych nie zostały
jeszcze opracowane w wystarczającym stopniu i konieczne jest
przyspieszenie działań na rzecz powiększenia skali do
demonstracyjnej.
3.3.1.     Uzyskanie konkurencyjnej i
zrównoważonej bioenergii
W odniesieniu do bioenergii celem jest
doprowadzenie do komercyjnego wykorzystania najbardziej obiecujących
technologii, tak aby umożliwić zrównoważoną produkcję
na wielką skalę zaawansowanych biopaliw drugiej generacji,
wchodzących w skład różnych łańcuchów wartości i
przeznaczonych do stosowania w transporcie, oraz wysokosprawną
kogenerację z biomasy, w tym CCS. Kolejnym celem jest opracowanie i
demonstracja technologii opartych na różnych metodach wytwarzania na różną
skalę, z uwzględnieniem różnych warunków geograficznych i
klimatycznych oraz ograniczeń logistycznych. Program badawczy
obejmujący dłuższy okres będzie wspierał rozwój
zrównoważonego przemysłu bioenergetycznego po 2020 r. Działania
te uzupełnią badania prowadzone w ramach innych odpowiednich
wyzwań społecznych w odniesieniu do wydobycia (surowce, zasoby
biologiczne) i stosowania (włączenie do floty pojazdów).
3.3.2.     Skrócenie czasu wprowadzania
na rynek technologii wodorowych i ogniw paliwowych
Ogniwa paliwowe i technologie wodorowe
wykazują wielkie potencjalne możliwości w odniesieniu do
stojących przed Europą wyzwań energetycznych. W ich przypadku
doprowadzenie do osiągnięcia konkurencyjności rynkowej
będzie wymagało znaczącej obniżki kosztów. Przykładowo
w ciagu najbliższych 10 lat koszt układów ogniw paliwowych dla celów
transportu musi zostać dziesięciokrotnie zmniejszony. Dla
osiągnięcia tego celu wspierane będą działania
obejmujące demonstracje o wielkiej skali i działania
poprzedzające komercyjne wykorzystanie wodniesieniu do zastosowań
przenośnych, stacjonarnych i transportowych oraz w powiązanych
usługach, a także długoterminowe badania i rozwój technologii
budowy konkurencyjnego łańcucha ogniw paliwowych i zrównoważonej
infrastruktury na potrzeby technologii wodorowych w całej Unii.
Osiągnięcie przełomu rynkowego o odpowiedniej skali wymaga
ścisłej współpracy na poziomie krajowym i międzynarodowym,
w tym opracowania odpowiednich norm.
3.3.3.     Nowe paliwa alternatywne
Opracowano szereg wariantów wykazujących
długoterminowy potencjał, takich jak paliwo w postaci sproszkowanego
metalu, paliwo pochodzące od mikroorganizmów fotosyntetyzujących (w
środowisku wodnym i lądowym) oraz otrzymane w wyniku sztucznego naśladowania
procesu fotosyntezy. Te nowe możliwości wykazują potencjał
obiecujący bardziej efektywną konwersję energii, bardziej
efektywne kosztowo i zrównoważone technologie oraz procesy niemal
neutralne pod względem emisji gazów cieplarnianych, które nie są
konkurencyjne w odniesieniu do wykorzystywania gruntów do celów rolniczych.
Wspierane będą w szczególności działania ukierunkowane na
zmianę skali tych nowych i innych potencjalnych technologii z
laboratoryjnej na skalę demonstracyjną w dążeniu do przeprowadzenia
do 2020 r. demonstracji poprzedzającej wykorzystanie komercyjne.
3.4.        Jednolita inteligentna
europejska sieć elektroenergetyczna
Aby zapewnić konsumentom przyjazny i w
coraz większym stopniu niskoemisyjny system zasilania w energię
elektryczną, sieci elektroenergetyczne muszą sprostać trzem
powiązanym wyzwaniom, do których należą: utworzenie
ogólnoeuropejskiego rynku; integracja szybko wzrastającej liczby
źródeł energii odnawialnej; oraz zarządzanie interakcjami
między milionami dostawców i klientów (przy czym coraz większa liczba
gospodarstw domowych będzie należała do obydwu tych grup), w tym
właścicieli pojazdów elektrycznych. W przyszłości sieci
elektroenergetyczne będą ogrywały kluczową rolę w
przekształceniu systemu elektroenergetycznego w całkowicie
bezemisyjny, dodatkowo zapewniając przy tym konsumentom
elastyczność i obniżenie kosztów. Nadrzędnym celem, jaki
należy osiągnąć do 2020 r., jest przesył i dystrybucja
około 35 % energii elektrycznej pochodzącej z rozproszonych i
skoncentrowanych źródeł energii odnawialnej.
Wysoce zintegrowane działania w zakresie
badań i demonstracji będą wspierać rozwój nowych elementów
i technologii odpowiadających na szczególne potrzeby sieci zarówno w
zakresie transmisji, jak i dystrybucji oraz składowania.
Zminimalizowanie emisji i kosztów wymaga rozważenia
wszystkich warinatów udanego zrównoważenia podaży energii i popytu na
nią. Należy przeprowadzić badania nowych systemów zasilania i
infrastruktury dwukierunkowej komunikacji cyfrowej i włączyć je
do sieci elektroenergetycznej. Przyczyni się to do lepszego planowania,
monitorowania, kontroli i bezpiecznej eksplotacji sieci w warunkach normalnych
i awaryjnych, jak również do lepszego zarządzania interakcjami
między dostawcami i klientami oraz transportu energii, zarządzania i
handlu nią. W dążeniu do zastosowania infrastruktury w
przyszłości wskaźniki oraz analiza kosztów i korzyści
powinny uwzględniać czynniki odnoszące się do całego
systemu elektroenergetycznego. Dodatkowo przewiduje się maksymalizację
synergii między sieciami inteligentnymi i telekomunikacyjnymi, aby
uniknąć powielania inwestycji i przyspieszyć stosowanie
inteligentnych usług energetycznych.
Nowatorskie
środki składowania energii (w tym środki w wielkiej skali i
akumulatory) oraz systemy w pojazdach zapewnią wymagany poziom elastyczności
między produkcją a popytem. Udoskonalone technologie TIK dodatkowo
zwiększą elastyczność popytu na energię
elektryczną poprzez dostarczenie klientom (przemysłowym, handlowym
oraz mieszkańcom) koniecznych narzędzi automatycznych.
Nowe projekty w
zakresie planowania, rynku i regulacji prawnych powiny stanowić
siłę napędową dążenia do osiągnięcia
ogólnej efektywności i efektywności kosztowej łańcucha
dostaw energii elektrycznej oraz interoperacyjności infrastruktur, jak
również powstania otwartego i konkurencyjnego rynku inteligentnych
technologii, produktów i usług sieciowych. Projekty demonstracyjne w
wielkiej skali są konieczne w celu zbadania i weryfikacji
rozwiązań oraz oceny korzyści dla systemu i dla pojedynczych
zainteresowanych przed ich zastosowaniem w całej Europie. Powinny im
towarzyszyć badania ukierunkowane na poznanie sposobu reagowania klientów
i przedsiębiorstw na zachęty ekonomiczne, zmiany behawioralne,
usługi informacyjne oraz inne innowacyjne możliwości, jakie
zapewniają inteligentne sieci.
3.5.        Nowa wiedza i technologie
W dłuższej perspektywie potrzebne
będą nowatorskie technologie, bardziej efektywne i konkurencyjne
kosztowo. Postęp należy przyspieszyć poprzez wielodyscyplinarne
badania ukierunkowane na osiągnięcie przełomowych naukowych
rozwiązań w zakresie koncepcji i technologii wspomagających
związanych z energetyką (np. nanonauka, materiałoznawstwo,
fizyka ciała stałego, TIK, nauki biologiczne, obliczenia,
przestrzeń kosmiczna), a także rozwijanie innowacji w zakresie
przyszłych i powstających technologii.
Ponadto konieczne będą badania,
których celem będzie zapewnienie rozwiązań w zakresie
dostosowania systemów energetycznych do zmieniających się warunków
klimatycznych. Korekty mogą wymagać priorytety z uwagi na
konieczność ich dostosowania do nowych potrzeb i możliwości
naukowych i technologicznych lub nowo zaobserwowanych zjawisk mogących
wskazywać na obiecujące wydarzenia lub na zagrożenia dla
społeczeństwa, jakie mogą się pojawić w trakcie okresu
realizacji programu „Horyzont 2020”.
3.6.        Solidne procesy decyzyjne i
udział społeczeństwa
Badania w zakresie energii muszą być
wspierane i naprawdę zgodne z polityką energetyczną.
Rozległa wiedza na temat technologii energetycznych i usług,
infrastruktury, rynków (w tym ram regulacyjnych) oraz zachowań konsumentów
jest niezbędna, aby dostarczać decydentom solidnych analiz. Wsparcie
będzie dostarczane w szczególności w ramach systemu informacji
Komisji Europejskiej planu EPSTE w celu opracowania solidnych i przejrzystych
narzędzi, metod i modeli na potrzeby oceny głównych problemów
ekonomicznych i społecznych związanych z energią, na potrzeby
stworzenia baz danych i opracowania scenariuszy dla poszerzonej Unii oraz na
potrzeby oceny wpływu, jaki energia i związana z nią polityka
wywierają na bezpieczeństwo dostaw, środowisko i zmianę
klimatu, społeczeństwo i konkurencyjność przemysłu
energetycznego, w celu prowadzenia badań społeczno-gospodarczych.
W ramach otwartych platform innowacyjnych
takich jak żywe laboratoria oraz modeli demonstracyjnych na szeroką
skalę z zakresu innowacji w usługach, jak również przy wykorzystaniu
możliwości oferowanych przez technologie internetowe i
społeczne, przedmiotem badań zostaną zachowania konsumentów,
włącznie z konsumentami niepełnosprawnymi, oraz zmiany
zachowań
3.7.        Wprowadzenie na rynek
innowacji w energetyce i upodmiotowienie rynków i konsumentów
Wprowadzenie innowacji na rynek i
rozwiązania w zakresie powielania mają zasadnicze znaczenie dla
terminowego rozwoju nowych technologii w dziedzinie energetyki i ich
efektywnego kosztowo wdrażania. Obok badań stymulowanych rozwojem
technologicznym i demostracji konieczne są działania wykazujące
wyraźną wartość dodaną Unii, ukierunkowane na rozwój,
stosowanie, wymianę i powielanie innowacji pozatechnologicznych o silnie
odczuwanym na unijnych rynkach zrównoważonej energii efekcie dźwigni
w wielu dziedzinach i na wielu poziomach zarządzania.
Tego rodzaju innowacje będą skupione
na tworzeniu sprzyjających warunków rynkowych na poziomie regulacyjnym,
administracyjnym i finansowym dla niskoemisyjnych technologii i
rozwiązań w zakresie efektywnej energii odnawialnej. Wsparcie
będzie przyznane na środki ułatwiające realizację
polityki energetycznej, przygotowujące podstawy dla rozwoju inwestycji,
wspierania budowania potencjału i działania po uzyskaniu
społecznej akceptacji.
Kolejne badania i analizy potwierdzają
decydującą rolę czynnika ludzkiego w osiągnięciu
sukcesu lub niepowodzenia zrównoważonej polityki energetycznej.
Wprowadzone będą zachęty dotyczące innowacyjnych struktur
organizacyjnych, upowszechniania i wymiany dobrych praktyk oraz
działań w zakresie specjalnych szkoleń i budowania
potencjału.
3.8.        Szczególne aspekty realizacji
Wyznaczanie priorytetów w zakresie realizacji
działań w ramach tego wyzwania opiera się na potrzebie
wzmocnienia europejskiego wymiaru badań i innowacji w dziedzinie energii.
Głównym celem będzie wspieranie realizacji planu badań i
innowacji w ramach strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych
(plan SET)[24]
w dążeniu do osiągnięcia celów polityki Unii w zakresie
energetyki i zmian klimatu. Plany działań i plany realizacji zawarte
w planie SET, wniosą więc cenny wkład w sformułowanie
programów prac. Struktura zarządzania planu SET zostanie wykorzystana jako
główna podstawa przy wyznaczaniu priorytetów strategicznych oraz
koordynacji badań i innowacji w dziedzinie energetyki w całej Unii.
Plan pozatechnologiczny zostanie oparty na
polityce i przepisach Unii w zakresie energetyki. Wsparcie otrzymają
również działania na rzecz utworzenia środowiska
wspomagającego powszechne zastosowanie demonstrowanych rozwiązań
technologicznych i usługowych oraz procesy i inicjatywy polityczne w
zakresie technologii niskoemisyjnych i efektywności energetycznej w
całej Unii. Działania te mogą obejmować wsparcie na rzecz
pomocy technicznej w rozwoju inwestycji w zakresie efektywności
energetycznej i energii odnawialnej.
Dla wymiany zasobów i wspólnej realizacji
istotne znaczenie ma partnerstwo z zainteresowanymi stronami z Europy.
Można przewidywać, że w indywidualnych i uzasadnionych
przypadkach istniejące europejskie inicjatywy przemysłowe w ramach
planu SET zostaną przekształcone w formalne partnerstwa
publiczno-prywatne w celu podniesienia poziomu i spójności finansowania
krajowego oraz zachęcania państw członkowskich do wspólnych
działań w zakresie badań i innowacji. Rozważona zostanie
możliwość zapewnienia wsparcia, w tym wspólnie z państwami
członkowskimi, stowarzyszeń wykonawców badań publicznych, w
szczególności europejskiego stowarzyszenia badań nad energią ustanowionego
w ramach planu SET w celu połączenia publicznych zasobów
przeznaczonych na badania i infrastruktury badawcze w obszarach o krytycznym
znaczeniu dla interesu Europy. Międzynarodowe działania na rzecz
koordynacji zapewnią wsparcie priorytetów zawartych w planie SET zgodnie z
zasadą zmiennej geometrii oraz z uwzględnieniem potencjału i
specyfiki poszczególnych państw.
System informacyjny Komisji Europejskiej
zawarty w planie SET będzie wykorzystany przy opracowaniu, we współpracy
z zainteresowanymi stronami, kluczowych wskaźników skuteczności
działania (KPI) w celu monitorowania postępu realizacji;
wskaźniki te będą regularnie aktualizowane w celu
uwzględnienia najnowszych zmian. W szerszym ujęciu realizacja w
ramach niniejszego wyzwania ma na celu poszukiwanie sposobu poprawy koordynacji
odpowiednich programów, inicjatyw i polityk unijnych takich jak polityka
spójności, w szczególności za pośrednictwem krajowych i
regionalnych strategii na rzecz inteligentnej specjalizacji oraz mechanizmów
handlu uprawnieniami do emisji, np. w dotyczących wspierania projektów
demonstracyjnych.
4.           Inteligentny, ekologiczny i zintegrowany
transport
4.1.        Transport efektywny pod
względem wykorzystania zasobów i charakteryzujący się
poszanowaniem dla środowiska
Europa wyznaczyła cel polityczny
przewidujący obniżenie do 2050 r. emisji CO2 o 60 %. W
miastach liczba samochodów o napędzie konwencjonalnym w transporcie
miejskim powinna obniżyć się o połowę, a do 2030 r.
śródmieścia głównych miast powinny być praktycznie wolne od
CO2, którego źródłem jest transport miejski. Do 2050 r.
udział paliw niskoemisyjnych w lotnictwie powinien osiągnąć
poziom 40 %, a emisja CO2 z morskich paliw płynnych powinna
zostać ograniczona o 40%.
Badania i innowacje w znaczącym stopniu
przyczynią się do rozwoju i stosowania koniecznych
rozwiązań we wszystkich środkach transportu, co obniży w
radykalnym stopniu emisję szkodliwych dla środowiska substancji
(takich jak CO2, NOx i SOx), których
źródłem jest transport, zmniejszy zależność od paliw
kopalnych, a więc i powodowane przez transport skutki dla środowiska,
i przyczyni się do zachowania zasobów naturalnych.
Poniżej wymieniono działania
szczegółowe, w ramach których zostaną wykonane prace zmierzające
do osiągnięcia tych celów.
4.1.1.     Produkcja bardziej
ekologicznych i cichszych samolotów, pojazdów i statków przyczyni się do
poprawy efektów działalności środowiskowej i obniżenia
odczuwalnego hałasu i wibracji
W ramach działań w tej dziedzinie
uwaga skupi na produktach końcowych, ale uwzględnione będą
również oszczędne i ekologiczne procesy projektowania i produkcji, z
włączeniem na etapie projektowania możliwości recyklingu.
a)           Opracowanie i przyspieszenie
stosowania czystszych technologii napędu jest istotne ze względu na
obniżenie emisji CO2 i zanieczyszczeń pochodzących z
transportu lub ich wyeliminowanie. Potrzebne są nowe i innowacyjne
rozwiązania oparte na silnikach i akumulatorach elektrycznych, ogniwach
paliwowych lub napędzie hybrydowym. Również przełomowe
rozwiązania technologiczne przyczynią się do poprawy efektów
działalności środowiskowej tradycyjnych systemów napędu.
b)           Zbadanie możliwości
stosowania niskoemisyjnych alternatywnych źródeł energii przyczyni
się do obniżenia zużycia paliw kopalnych. Badania obejmą
stosowanie zrównoważonych paliw i energii elektrycznej z odnawialnych
źródeł energii we wszystkich środkach transportu, łacznie z
lotnictwem, obniżenie zużycia paliw poprzez zbieranie energii lub
różnicowanie sposobów zaopatrzenia w energię i inne innowacyjne
rozwiązania. Działania obejmą nowe holistyczne podejścia
dotyczące pojazdów, infrastruktury przeznaczonej do magazynowania energii
i zaopatrzenia w energię, w tym interfejsy pojazd-sieć oraz
innowacyjne rozwiązania w zakresie stosowania paliw alternatywnych.
c)           Zmniejszenie masy samolotów, statków
i pojazdów oraz obniżenie ich oporu aerodynamicznego, hydrodynamicznego
lub oporu toczenia poprzez zastosowanie lżejszych materiałów,
smuklejszych konstrukcji i innowacyjnych projektów przyczyni się do
obniżenia zużycia paliwa.
4.1.2.     Rozwój inteligentnych
urządzeń, infrastruktur i usług
Działania te
przyczynią się do optymalizacji funkcjonowania transportu i obniżenia
zużycia zasobów. Nacisk zostanie położony na efektywne
użytkowanie portów lotniczych, portów, platform logistycznych i
infrastruktur transportu naziemnego oraz zarządzanie nimi, jak
również na niezależne i efektywne systemy konserwacji i kontroli.
Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię
odporności infrastruktur na warunki klimatyczne, Efektywne kosztowo
rozwiązania oparte na podejściu uwzględniającym cykl
życia oraz szerszym wprowadzaniu nowych materiałów
umożliwiających bardziej efektywną i tańszą
konserwację. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na kwestie
dostępności i włączenia społecznego.
4.1.3.     Poprawa transportu i
mobilności na obszarach miejskich
Działanie to
przyniesie korzyści znacznej i stale rosnącej części
populacji, która mieszka i pracuje w miastach lub korzysta z nich w celach
usługowych lub związanych z czasem wolnym. Należy rozwijać
i testować nowe koncepcje dotyczące mobilności, organizacji
transportu oraz rozwiązań w zakresie logistyki i planowania, które
przyczynią się do obniżenia zanieczyszczenia powietrza i poziomu
hałasu oraz podniesienia efektywności. Należy rozwijać
transport publiczny i niezmotoryzowany, jak również inne warianty
transportu efektywnego pod względem wykorzystania zasobów, jako
alternatywę do korzystania z prywatnych pojazdów silnikowych, oraz w
większym stopniu wykorzystywać inteligentne systemy transportowe i innowacyjne
zarządzanie popytem.
4.2.        Większa
mobilność, mniejsze zagęszczenie, większe
bezpieczeństwo i ochrona
Odpowiednie cele europejskiej polityki w
zakresie transportu obejmują optymalizację skuteczności
działania i efektywności w obliczu wzrastającego popytu na
mobilność, Uczynienie Europy najbezpieczniejszym regionem dla
lotnictwa oraz dążenie do osiągnięcia zerowej liczby
śmiertelnych wypadków w transporcie drogowym do 2050 r. Do 2030 r. 30 %
ładunków transportowanych na odległość powyżej 300 km
powinno być przewożone koleją lub drogą wodną.
Ciągły i efektywny ogólnoeuropejski transport ludzi i towarów, jak
również internalizacja kosztów zewnętrznych, wymaga nowego sposobu
zarządzania różnymi europejskimi środkami transportu, systemu
informowania i płatności.
Badania i innowacje w znaczącym stopniu
przyczynią się do osiągnięcia tych ambitnych celów
politycznych poprzez wymienione poniżej działania szczegółowe.
4.2.1.     Znaczące zmniejszenie
zatorów w ruchu drogowym
Cel ten można osiągnąć
poprzez wprowadzenie w pełni łączonego systemu transportu „od
drzwi do drzwi” oraz unikanie zbędnego korzystania z transportu. Oznacza
to zachęcanie do większej integracji środków transportu,
optymalizacji łańcuchów transportowych i lepszej integracji
usług transportowych. Te innowacyjne rozwiązanie ułatwią
ponadto dostępność, również dla starzejącej się
populacji i wrażliwych użytkowników.
4.2.2.     Znacząca poprawa w
zakresie mobilności ludzi i towarów
Cel ten można osiągnąć
poprzez rozwój i szerokie stosowanie inteligentnych aplikacji transportowych i
systemów zarządzania. Działania te obejmują: planowanie,
zarządzanie popytem, interoperacyjne na poziomie ogólnoeuropejskim systemy
informowania i płatności; oraz pełną integrację
przepływów informacji, systemów zarządzania, sieci infrastruktury i
usług w zakresie mobilności w nowe wspólne ramy
uwzględniające rózne środki transportu i oparte na otwartych
platformach. Pozwala to ponadto zapewnić elastyczność i szybkie
reagowanie na wydarzenia kryzysowe i ekstremalne warunki pogodowe poprzez
zmianę trybu podróży. Nowe systemy pozycjonowania, nawigacji i
pomiaru czasu, możliwe dzięki systemom nawigacji satelitarnej Galileo
i EGNOS, będą narzędziem do osiągnięcia tych celów.
a)           Innowacyjne technologie
zarządzania ruchem lotniczym przyczynią się znaczącej
poprawy bezpieczeństwa i efektywności w warunkach szybko
wzrastającego popytu, w dążeniu do podniesienia
punktualności, skrócenia czasu przebywania w portach lotniczych w
związku z procedurami podróży oraz zapewnienia elastyczności systemu
transportu lotniczego. Wdrożenie i dalsza realizacja Jednolitej
Europejskiej Przestrzeni Powietrznej uzyska wsparcie w postaci
rozwiązań dotyczących większej automatyzacji i
niezależności w zarządzaniu ruchem lotniczym i kontroli
samolotów, lepszej integracji elementów powietrznych i naziemnych oraz
nowatorskich rozwiązań ukierunkowanych na efektywną i
bezproblemową obsługę pasażerów i towarów w ramach systemu
transportu.
b)           W transporcie wodnym lepsze i
zintegrowane technologie planowania i zarządzania przyczynią się
do powstania „błękitnego pasa” na morzach otaczających
Europę, co usprawni działalność portów, oraz do stworzenia
odpowiednich ram dla śródlądowych dróg wodnych.
c)           W transporcie kolejowym i drogowym
optymalizacja zarządzania siecią poprawi efektywne wykorzystywanie
infrastruktury i ułatwi działania transgraniczne. Zostaną
wprowadzone szczegółowe wspólne systemy zarządzania ruchem drogowym i
systemy informacyjne oparte na komunikacji pojazd-pojazd i pojazd-infrastruktura.
4.2.3.     Rozwijanie i stosowanie nowych
koncepcji w zakresie przewozu towarów i logistyki
Działanie te mogą zmniejszyć presję
na system transportu oraz podnieść bezpieczeństwo i
możliwości przewozowe. W ich ramach można np.
połączyć pojazdy o wysokiej skuteczności działania i
niskim wpływie na środowisko z inteligentnymi, bezpiecznymi systemami
pokładowymi i opartymi na infrastrukturze (np. pociągi drogowe).
Działania te będą ponadto wspierać rozwój wizji e-Freight
przewidującej pozbawiony dokumentów papierowych proces przewozu towarów, w
którym przepływy informacji elektronicznych, usług i
płatności są powiązane z fizycznymi przepływami
towarów przewożonych róznymi środkami transportu.
4.2.4.     Obniżenie liczby wypadków
i ofiar śmiertelnych oraz poprawa bezpieczeństwa
Cel ten będzie osiągnięty
poprzez uwzględnienie aspektów wiążących się z
organizacją, zarządzaniem i monitorowaniem skuteczności
działania i poziomu ryzyka systemów transportowych; oraz poprzez skupienie
uwagi na projektowaniu i eksploatacji samolotw, pojazdów i statków,
infrastruktur i terminali. Nacisk zostanie położony na
bezpieczeństwo bierne i czynne, prewencję oraz na poprawę
procesów automatyzacji i szkolenia w celu złagodzenia skutków ludzkich
błędów. Opracowane zostaną specjalne narzędzia i techniki
umożliwiające lepsze przewidywanie, ocenę i złagodzenie
skutków pogody i innych zagrożeń stwarzanych przez środowisko
naturalne. Działania skoncentrują się również na integracji
aspektów bezpieczeństwa w planowaniu przepływów pasażerów i
towarów i zarządzaniu nimi, na koncepcji dotyczącej samolotów,
pojazdów i statków, na ruchu drogowym i zarządzaniu systemem oraz na
projektowaniu terminali.
4.3.        Wiodąca pozycja
europejskiego przemysłu transportowego na świecie
W obliczu wzrastającej konkurencji
wyprzedzanie innych w dziedzinie nowych technologii i obniżenie kosztów
istniejących procesów produkcyjnych, badania i innowacje przyczynią
się do wzrostu europejskiego przemysłu transportowego i utworzenia
miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników. Stawką jest
zachowanie konkurencyjności ważnego sektora gospodarki, który
bezpośrenio przynosi 6,3 % PKB Unii i zatrudnia prawie 13 milionów ludzi w
Europie. Cele szczegółowe obejmują rozwój innowacyjnych środków
transportu następnej generacji oraz przygotowanie podstaw do kolejnej
generacji poprzez pracę nad nowymi koncepcjami i projektami,
inteligentnymi systemami kontroli i efektywnymi procesami produkcyjnymi. Europa
zamierza zająć wiodącą pozycję na świecie pod
względem efektywności i bezpieczeństwa wszystkich środków
transportu.
Badania i innowacje skoncentrują się
na poniżej wymienionych działaniach szczegółowych.
4.3.1.     Rozwijanie środków
transportu następnej generacji jako sposób zapewnienia w
przyszłości udziału w rynku
Działanie to wzmocni wiodącą
pozycję Europy w transporcie lotniczym, kolejowym o wielkiej
szybkości, (pod)miejskim transporcie kolejowym, w zakresie pojazdów
drogowych, elektromobilności, pasażerskich statków wycieczkowych,
promów oraz specjalistycznych, zaawansowanych technologicznie statków i platform
morskich. Pobudzi też konkurencyjność w sektorach europejskiego
przemysłu nowych technologii i systemów oraz będzie wspierać ich
zróżnicowanie wobec nowych rynków, w tym w sektorach innych niż
transport. Działanie obejmie rozwój innowacyjnych bezpiecznych samolotów,
pojazdów i statków posiadających efektywne jednostki napędu,
wykazujące wysoką skuteczność działania i
wyposażone w inteligentne systemy kontroli.
4.3.2.     Inteligentne pokładowe
systemy kontroli
Systemy te są konieczne w celu
zapewnienia w transporcie wysokiego poziomu skuteczności działania i
integracji systemu. Opracowane zostaną odpowiednie interfejsy do celów
komunikacji między samolotami, pojazdami, statkami i infrastrukturami we
wszystkich możliwych kombinacjach, w dążeniu do określenia
wspólnych norm eksploatacji.
4.3.3.     Zaawansowane procesy
produkcyjne
Procesy te umożliwią
indywidualizację, obniżenie kosztu w cyklu życia i czasu
potrzebnego na opracowanie, ułatwią normalizację i
certyfikację samolotów, pojazdów i statków oraz powiązanej
infrastruktury. Działania w tym obszarze przyczynią się do
opracowania szybkich i efektywnych kosztowo technik projektowania i produkcji,
w tym montażu, budowania, konserwacji i recyklingu, poprzez zastosowanie
narzędzi cyfrowych i automatyzacji oraz potencjał do integracji
złożonych systemów. Dzięki temu powstaną konkurencyjne
łańcuchy dostaw o krótkim czasie dostarczenia na rynek i
obniżonych kosztach.
4.3.4.     Badanie całkowicie nowych
koncepcji w zakresie transportu
W dłuższej perspektywie
działanie to przyczyni się do wzmocnienia przewagi konkurencyjnej
Europy. Badania strategiczne i działania w zakresie weryfikacji koncepcji
powinny skupić się na innowacyjnych systemach i usługach
transportowych, w tym na w pełni zautomatyzowanych i innych, nowych
rodzajach samolotów, pojazdów i statków wykazujących długoterminowy
potencjał.
4.4.        Badania
społeczno-ekonomiczne i działania ukierunkowane na
przyszłość do celów kształtowania polityki
Działania wspierające analizę i
rozwój polityki, w tym społeczno-ekonomiczne aspekty transportu, są
konieczne do celów propagowania innowacji i sprostania wyzwaniom stwarzanym
przez transport. Działania będą ukierunkowane na rozwijanie i
wdrażanie europejskich polityk w zakresie badań i innowacji
dotyczących transportu, studiów perspektywicznych i prognozowania
technologicznego oraz na wzmocnienie europejskiej przestrzeni badawczej.
Poznanie zachowań użytkowników,
akceptacja społeczna, wpływ środków politycznych, wzorce
mobilności i modele biznesowe oraz ich skutki mają pierwszorzędne
znaczenie dla ewolucji europejskiego systemu transportowego. Przy opracowaniu
scenariusza zostaną uwzględnione tendencje społeczne, cele
polityczne i prognozy technologiczne w perspektywie 2050 r. Z uwagi na lepsze
poznanie powiązań między rozwojem terytorialnym i europejskim
systemem transportowym potrzebne są solidne modele, na podstawie których
można podejmować właściwe decyzje polityczne.
Badania skoncentrują się na
sposobach zapobiegania nierównościom społecznym w dostępie do
mobilności oraz zapewnienia lepszej pozycji wrażliwym
użytkownikom dróg. Należy też uwzględnić kwestie
gospodarcze, skupiając uwagę na sposobach internalizacji czynników
zewnętrznych w różnych środkach transportu, jak również na
modelach podatkowych i cenowych. Potrzebne są perspektywiczne badania w
celu oceny przyszłych wymogów dotyczących umiejętności i
miejsc pracy.
4.5.        Szczególne aspekty realizacji
Przy wyznaczaniu priorytetów w programach prac,
obok opinii przekazanych przez niezależnych doradców zewnetrznych i
różne europejskie platformy technologiczne, zostaną uwzględnione
prace wykonane w ramach strategicznego planu dotyczącego technologii
transportowych.
5.           Działania w dziedzinie klimatu,
efektywna gospodarka surowcami
5.1.        Zwalczanie zmiany klimatu i
adaptacja do niej
Obecnie stężenie CO2 w
atmosferze jest prawie o 40 % wyższe niż na początku rewolucji
przemysłowej, a jego poziom jest najwyższy spośród
występujących w ciągu ostatnich 2 milionów lat. Gazy
cieplarniane inne niż CO2 również przyczyniają
się do zmiany klimatu i odgrywają coraz bardzie znaczącą
rolę. Przy braku zdecydowanych działań zmiana klimatu może
co roku kosztować świat co najmniej 5 % PKB; a według niektórych
scenariuszy nawet do 20 %. Natomiast wczesne i skuteczne działanie
może ograniczyć koszty netto do około 1 % PKB rocznie.
Osiągnięcie celu na poziomie 2°C i uniknięcie najgorszych
skutków zmiany klimatu będzie wymagało od krajów rozwiniętych
obniżenia do 2050 r. emisji gazów cieplarnianych o 80-95 % w porównaniu z
poziomem obserwowanym w 1990 r.
Działanie ma więc na celu
opracowanie i ocenę innowacyjnych, efektywnych kosztowo i
zrównoważonych środków adaptacji i łagodzenia skutków,
ukierunkowanych zarówno na CO2, jak i na inne gazy cieplarniane,
oraz podkreślenie roli technologicznych i pozatechnologicznych
rozwiązań ekologicznych poprzez zgromadzenie dowodów na potrzeby
świadomego, wczesnego i skutecznego działania oraz tworzenia sieci
kontaktów o wymaganych kompetencjach.
Aby
osiągnąć ten cel, badania i innowacje skoncentrują się
na poniżej wymienionych działaniach.
5.1.1.     Podniesienie stanu wiedzy na
temat zmiany klimatu i zapewnienie wiarugodnych prognoz klimatycznych
Lepsze zrozumienie przyczyn i ewolucji zmiany
klimatu oraz dokładniejsze prognozy klimatyczne mają dla
społeczeństwa kluczowe znaczenie ze względu na ochronę
życia, majątku i infrastruktur oraz zapewnienie skutecznego sposobu
podejmowania decyzji. Odgrywają też zasadniczą rolę w
ciągłym doskonaleniu bazy wiedzy naukowej obejmującej czynniki,
procesy i mechanizmy wpływające na klimat oraz informacje zwrotne
związane z działaniem oceanów, ekosystemów ziemskich i atmosfery.
Lepsze prognozowanie klimatyczne w odpowiedniej skali czasowej i przestrzennej
będzie wspierane poprzez opracowanie bardziej dokładnych scenariuszy
i modeli, w tym w pełni sprzężonych modeli systemu ziemskiego.
5.1.2.     Ocena skutków,
wrażliwości oraz opracowanie innowacyjnych, efektywnych kosztowo
środków na rzecz adaptacji i zapobiegania ryzyku
Dysponujemy niepełną wiedzą na
temat zdolności adaptacyjnych społeczeństwa i gospodarki do
zmian klimatu. Skuteczne, sprawiedliwe i akceptowane społecznie
środki na rzecz środowiska i społeczeństwa odpornego na
zmiany klimatu wymagają zintegrowanej analizy bieżących i przyszłych
skutków, wrażliwości, stopnia narażenia populacji,
zagrożeń, kosztów i możliwości związanych ze
zmianą i zmiennością klimatu, z uwzględnieniem zdarzeń
ekstremalnych i powiązanych klimatycznie uwarunkowanych zagrożeń
i ich występowania. Przy opracowaniu tej analizy zostaną wzięte
pod uwagę również: niekorzystny wpływ zmiany klimatu na
bioróżnorodność, ekosystemy i usługi ekosystemowe,
infrastrukturę oraz zasoby gospodarcze i naturalne. Nacisk zostanie
położony na najcennieejsze ekosystemy naturalne i tereny zabudowane,
a także na kluczowe sektory społeczne, kulturalne i gospodarcze w
całej Europie. W ramach działań zbadane zostaną skutki i
wzrastające zagrożenia dla ludzkiego zdrowia powodowane przez
zmianę klimatu oraz podwyższone stężenia gazów cieplarnianych
w atmosferze. Badania obejmą ocenę innowacyjnych, sprawiedliwie
rozłożonych i efektywnych kosztowo rozwiązań adaptacyjnych
w zakresie zmiany klimatu, w tym ochronę i adaptację zasobów
naturalnych i ekosystemów oraz powiązanych skutków w celach informacyjnych
i w dążeniu do wspierania ich rozwoju i wdrażania na każdym
poziomie i w każdej skali. Zostaną w nich ponadto uwzględnione
potencjalne skutki, koszty i zagrożenia metod geoinżynieryjnych.
Przedmiotem badań staną się złożone wzajemne zależności,
konflikty i synergie wyboru sposobu adaptacji i polityki zapobiegania ryzyku a
innymi politykami w zakresie klimatu i politykami sektorowymi, w tym woływ
na zatrudnienie i poziom życia wrażliwych grup.
5.1.3.     Wspieranie polityki
łagodzenia zmiany klimatu
Przejształcenie Unii do 2050 r. w
konkurencyjną gospodarkę, efektywną pod względem
wykorzystania zasobów i odporną na zmianę klimatu wymaga opracowania
skutecznych, długoterminowych strategii niskoemisyjnych i dokonania
znaczącego postępu w zakresie innowacyjności. Badania
obejmą ocenę zagrożeń środowiskowych i
społeczno-gospodarczych, możliwości i skutki wariantów
łagodzenia zmian klimatu. Przyczynią się do wspierania
rozwoju i weryfikacji nowych modeli dotyczących klimatu, energii i
gospodarki, z uwzględnieniem instrumentów ekonomicznych i odpowiednich czynników
zewnętrznych w celu zbadania wariantów polityki łagodzenia zmian
klimatu i niskoemisyjnych metod technologicznych w różnej skali oraz w
kluczowych sektorach gospodarczych i społecznych na poziomie unijnym i
globalnym. Działania ułatwią innowacje technologiczne,
instytucjonalne i społeczno-gospodarcze poprzez lepsze powiązania
między badaniami i zastosowaniem oraz między przedsiębiorcami,
użytkownikami końcowymi, naukowcami i instytucjami naukowymi.
5.2.        Zrównoważone
gospodarowanie zasobami naturalnymi i ekosystemami
Społeczeństwa stoją w obliczu
wielkiego wyzwania, jakim jest osiągnięcie trwałej równowagi
między potrzebami ludzi i środowiska. Zasoby środowiska, w tym
woda, powietrze, biomasa, żyzne gleby, bioróżnorodność,
ekosystemy i świadczone przez nie usługi stanowią podstawę
funkcjonowania gospodarki europejskiej i światowej i decydują o
jakości życia. Szacuje się, że do 2050 r. związane z
zasobami naturalnymi możliwości biznesowe na świecie
wyniosą ponad 2 biliony euro[25].
Pomimo tego zarówno w Europie, jak i na świecie, ekosystemy ulegają
degradacji w stopniu przekraczającym zdolność przyrody do ich
regeneracji, a zasoby środowiskowe są nadmiernie eksploatowane. Na
przykład co roku Unia traci 1000 km² najbardziej żyznych gleb i
cennych ekosystemów, a jedna czwarta słodkiej wody jest marnowana.
Kontynuacji tego rodzaju wzorców nie można brać pod uwagę.
Badania muszą przyczynić się do odwrócenie szkód
wyrządzonych w środowisku i zapewnienia, że ekosystemy
pozostaną źródłem zasobów, dóbr i usług o zasadniczym
znaczeniu dla dobrostanu i dobrobytu gospodarczego.
Działanie ma
więc na celu poszerzenie wiedzy w celu gospodarowania zasobami naturalnymi
w sposób zapewniający trwałą równowagę między
ograniczonymi zasobami a potrzebami społeczeństwa i gospodarki.
Aby osiągnąć ten cel, badania i
innowacje skoncentrują się na poniżej wymienionych
działaniach.
5.2.1.     Poszerzenie wiedzy na temat
funkcjonowania ekosystemów, ich interakcji z systemami społecznymi i roli
w zakresie zrównoważenia gospodarki i dobrostanu ludzi
Działania społeczeństwa
stwarzają zagrożenie wywołania w środowisku nieodwracalnych
zmian, które zmienią charakter ekosystemów. Przewidywanie tych
zagrożeń poprzez ocenę, monitorowanie i prognozowanie skutków
ludzkiej działalności dla środowiska oraz skutków zmian w
środowisku na dobrostan ludzi ma kluczowe znaczenie. Badania ekosystemów
morskich (od stref przybrzeżnych po pełne morze), wód słodkich,
ekosystemów naziemnych i miejskich, w tym ekosystemów uzależnionych od wód
gruntowych, poszerzą naszą wiedzę na temat złożonych
interakcji między zasobami naturalnymi a systemami społecznymi,
gospodarczymi i ekologicznymi, łącznie z naturalnymi progami
nieodwracalnych zmian oraz odpornością lub wrażliwością
systemów ludzkich i biologicznych. Badania obejmą sposoby funkcjonowania
ekosystemów i reagowania przez nie na skutki działalności
człowieka, sposoby przywrócenia ich do poprzedniego stanu oraz wpływ
tych działań na gospodarkę i ludzki dobrostan. Ponadto badanie
obejmie rozwiązania dotyczące wyzwań związanych z zasobami.
Przyczyni się do opracowania polityk i praktyk zapewniających
prowadzenie działalności społecznej i gospodarczej w granicach
wyznaczonych przez trwałość ekosystemów i ich zdolność
do adaptacji oraz przez bioróżnorodność.
5.2.2.     Zapewnienie wiedzy i
narzędzi w celu skutecznego podejmowania decyzji i zaangażowania
społeczeństwa
W systemach społecznych, gospodarczych i
zarządzania do tej pory nie uwzględniono ani kwestii wyczerpywania
się zasobów, ani szkód w ekosystemach. Badania i innowacje zapewnią
podstawy dla decyzji politycznych koniecznych do celów gospodarowania zasobami
naturalnymi i ekosystemami w celu uniknięcia niekorzystnych zmian klimatu
i środowiska lub dostosowania się do nich oraz w celu propagowania
zapewniających trwałość zmian instytucjonalnych,
gospodarczych, behawioralnych i technologicznych. Nacisk będzie
położony na ekosystemy i usługi ekosystemowe o krytycznym
znaczeniu, zgodne z założeniami polityki, takie jak słodka woda,
morza i oceany, jakość powietrza, bioróżnorodność,
wykorzystanie gruntów i gleby. Odporność społeczeństw i
ekosystemów na katastrofy, w tym klęski żywiołowe, będzie
wspierana poprzez lepsze możliwości prognozowania, wczesnego
ostrzegania oraz oceny wrażliwości i skutków, również w wymiarze
obejmującym wiele zagrożeń. Dzięki temu badania i innowacje
wniosą wkład w działania polityczne w zakresie efektywności
środowiskowej i zasobów oraz przedstawią warianty skutecznego,
opartego na dowodach zarządzania w granicach bezpiecznej eksploatacji.
Opracowane zostaną innowacyjne sposoby podniesienia spójności
polityki, znajdowania kompromisowych rozwiązań i postępowania w
przypadku sprzeczności interesów, a także lepszego informowania
społeczeństwa o wynikach badań i zwiększenia udziału
obywateli w procesie podejmowania decyzji.
5.3.        Zapewnienie
zrównoważonego zaopatrzenia w surowce inne niż energia i produkty
rolne
Sektory takie jak budownictwo, przemysł
chemiczny, samochodowy, kosmonautyczny, maszyn i urządzeń, których
łączna wartość dodana przekracza 1 000 miliardów euro,
a liczba zatrudnionych sięga około 30 milionów, są
uzależnione od dostępu do surowców. Unia jest samowystarczalna pod
względem surowców mineralnych stosowanych w budownictwie. Tym niemniej
jest wprawdzie jednym z największych na świecie producentów
niektórych surowców mineralnych stosowanych w przemyśle, ale nadal
pozostaje importerem netto większości z nich. Ponadto jest w wysokim
stopniu uzależniona od importu minerałów metalicznych i w pełni
uzależniona od importu niektórych kluczowych surowców.
Ostatnie tendencje świadczą o tym,
że popyt na surowce będzie napędzany przez powstające
gospodarki oraz szybkie rozprzestrzenianie się kluczowych technologii
wspomagających. Europa musi zapewnić zrównoważone gospodarowanie
i dostawy surowców z obszarów leżacych w jej granicach i poza nimi,
przeznaczonych dla wszystkich sektorów uzależnionych od dostępu do
surowców. Cele polityczne dotyczące kluczowych surowców przedstawiono w
inicjatywie Komisji na rzecz surowców[26].
Działanie ma więc na celu poszerzenie
bazy wiedzy o surowcach i opracowanie innowacyjnych rozwiązań w
zakresie efektywnych kosztowo i przyjaznych dla środowiska procesów
poszukiwań, wydobycia, przetwarzania, recyklingu i odzysku surowców oraz
zastępowania ich atrakcyjnymi pod względem ekonomicznym surowcami
alternatywnymi wywierającymi mniej szkodliwy wpływ na
środowisko.
Aby osiągnąć ten cel, badania i
innowacje skoncentrują się na poniżej wymienionych
działaniach.
5.3.1.     Poszerzenie bazy wiedzy na
temat dostępności surowców
Ocena długoterminowej
dostępności zasobów unijnych i światowych, w tym dostępu do
miejskich kopalni (składowiska i odpady górnicze), zasobów
pełnomorskich (np. wydobywanie z dna morza minerałów ziem rzadkich) i
związana z tym niepewność wymagają poprawy. Ta wiedza
prezyczyni się do skłonienia społeczeństwa do bardziej
efektywnego stosowania, recyklingu i ponownego wykorzystywania rzadkich lub
szkodliwych dla środowiska surowców. Ponadto opracowane zostaną
światowe zasady, praktyki i normy dotyczące ekonomicznie
opłacalnych, przyjaznych dla środowiska i akceptowanych
społecznie procesów poszukiwania zasobów, ich wydobycia i przetwarzania, w
tym praktyk w zakresie wykorzystywania gruntów i planowania przestrzennego
obszarów morskich.
5.3.2.     Propagowanie
zrównoważonego zaopatrzenia i stosowania surowców, obejmujące
poszukiwania, wydobycie, przetwarzanie, recycling i odzyskiwanie
Badania i innowacje są potrzebne podczas
całego cyklu życia materiałów w celu zapewnienia taniego,
niezawodnego i zrównoważonego zaopatrzenia w surowce o zasadniczym
znaczeniu dla przemysłu europejskiego oraz gospodarowania nimi.
Opracowanie i stosowanie ekonomicznie opłacalnych, przyjaznych dla
środowiska i akceptowanych społecznie technologii poszukiwania
zasobów, ich wydobycia i przetwarzania będzie bodźcem do ich efektywnego
wykorzystywania. Eksploatacja obejmie również potencjał kopalni
miejskich. Nowe, opłacalne ekonomicznie technologie recyklingu i
odzyskiwania materiałów, modele i procesy biznesowe również
przyczynią się do obniżenia uzależnienia Unii od dostaw
surowców pierwotnych. Pociąga to za sobą potrzebę
wydłużenia użytkowania, wysokiej jakości recyklingu i
odzysku oraz radykalnego ograniczenia marnotrawstwa zasobów. Przyjęte
zostanie podejście oparte na pełnym cyklu życia, od dostawy
dostępnych surowców po koniec ich życia, przy ograniczeniu do minimum
wymagań dotyczących energii i zasobów.
5.3.3.     Znajdowanie
rozwiązań alternatywnych dla kluczowych surowców
W przewidywaniu ewentualnego ograniczenia
światowej dostępności niektórych materiałów ze względu
na ograniczenia w handlu przedmiotem badań i rozwoju będą
zrównoważone substytuty kluczowych surowców i substancje alternatywne o
zbliżonej funkcjonalności. W ten sposób badania przyczynią
się do obniżenia uzależnienia Unii od surowców pierwotnych i
zmniejszenia niekorzystnych skutków dla środowiska.
5.3.4.     Podniesienie
świadomości społecznej i umiejętności związanych
z surowcami
Konieczność przekształcenia
gospodarki w bardziej samowystarczalną i efektywną pod względem
wykorzystania zasobów będzie wymagała zmian kulturowych,
behawioralnych, społeczno-ekonomicznych i instytucjonalnych. W celu
rozwiązania narastającego problemu niedoboru umiejętności w
unijnym sektorze surowcowym (w tym w europejskim przemyśle górniczym)
wprowadzone zostaną zachęty na rzecz tworzenia bardziej skutecznych
partnerstw między wyższymi uczelniami, służbami
geologicznymi i przemysłem. Zasadnicze znaczenie ma również
wspieranie rozwoju innowacyjnych umiejętności ekologicznych. Ponadto
świadomość społeczna dotycząca znaczenia krajowych
surowców dla gospodarki europejskiej jest nadal ograniczona. Dla
łatwiejszego wprowadzenia niezbędnych zmian instytucjonalnych badania
i innowacje zostaną ukierunkowane na tworzenie możliwości
obywatelom, decydentom politycznym, praktykom i instytucjom.
5.4.        Umożliwienie
przekształcenia gospodarki w ekologiczną poprzez innowacje
ekologiczne
Unie nie jest w stanie pomyślnie się
rozwijać w świecie narastającej konkurencji o surowce,
degradacji środowiska i utraty bioróżnorodności. Rozdzielenie wzrostu
od stosowania zasobów naturalnych wymaga zmian strukturalnych w sposobach
użytkowania zasobów, ich ponownego wykorzystywania i gospodarowania nimi,
przy jednoczesnej ochronie własnego środowiska. Innowacje ekologiczne
umożliwią zmniejszenie presji na środowisko, zwiększą
efektywność pod względem wykorzystania zasobów i skierują
Unię na drogę wiodącą w stronę gospodarki efektywnej
pod względem wykorzystania zasobów i energii. Innowacje ekologiczne
stwarzają ponadto szerokie możliwości wzrostu i powstawania
nowych miejsc pracy i podnoszą konkurencyjność Europy na
światowym rynku, którego wzrost sprawi, że po 2015 r. jego
wartość osiągnie szacunkowy poziom biliona euro[27]. Obecnie 45 %
przedsiębiorstw wprowadziło pewnego rodzaju innowacje ekologiczne.
Szacuje się, że około 4 % innowacji ekologicznych przyczynia
się do ponad 40 % obniżenia ilości materiału
zużywanego na jednostkę produkcji[28],
co świadczy o ich wielkim potencjale na przyszłość.
Działanie ma więc na celu wspieranie
wszystkich form innowacji ekologicznych umożliwiających
przekształcenie gospodarki w gospodarkę ekologiczną.
Aby osiągnąć ten cel, badania i
innowacje skoncentrują się na poniżej wymienionych
działaniach.
5.4.1.     Doskonalenie innowacyjnych
ekologicznie technologii, procesów, usług i produktów oraz tworzenie
bodźców do ich wprowadzenia na rynek
Wsparcie zostanie przyznane na wszystkie formy
innowacji, zarówno przyrostowe, jak i radykalne, łączące
innowacje technologiczne, organizacyjne, społeczne, behawioralne,
biznesowe i polityczne oraz zwiększające udział
społeczeństwa obywatelskiego. W ten sposób stworzone zostaną
podstawy dla gospodarki o obiegu w większym stopniu zamkniętym, przy
jednoczesnym zmniejszeniu skutków dla środowiska i uwzględnieniu
efektów zwrotnych. Działanie to obejmie modele biznesowe, symbiozę
przemysłową, systemy usług produktowych, projektowanie
produktów, pełny cykl życia oraz podejścia „od kołyski po
kołyskę”. Celem będzie podniesienie efektywności gospodarowania
zasobami poprzez obniżenie - w ujęciu bezwzględnym –
wielkości wsadów, odpadów i uwalnianych substancji szkodliwych w
łańcuchu wartości oraz wspieranie ponownego wykorzystania,
recyklingu i zastępowania zasobów. Nacisk zostanie położony na
ułatwienie przejścia od etapu badań do wprowadzenia na rynek, z
udziałem przemysłu, a w szególności MŚP, od opracowania
prototypów po ich wprowadzenie na rynek i powielanie. Nawiązywanie
kontaktów w sieci przez innowatorów w zakresie ekologii również
będzie miało na celu poprawę upowszechniania wiedzy i lepsze
powiązanie dostaw z popytem.
5.4.2.     Wspieranie innowacyjnych
polityk i przemian społecznych
Przekształcenie gospodarki w
ekologiczną wymaga zmian strukturalnych i instytucjonalnych. Badania i
innowacje skupią uwagę na głównych barierach zmian
społecznych i rynkowych i zostaną ukierunkowane na stworzenie
konsumentom, wyróżniającym się przedsiębiorcom i decydentom
politycznym nowych możliwości przyjmowania innowacyjnych i
zrównoważonych wzorców zachowania. Opracowane zostaną solidne i
przejrzyste narzędzia, metody i modele przeznaczone do oceny i
ułatwienia głównych zmian społecznych i instytucjonalnych
niezbędnych dla ukierunkowania paradygmatu w stronę gospodarki
ekologicznej. Przedmiotem badań będą sposoby propagowania
zrównoważonych wzorców konsumpcji, obejmujące badania
społeczno-ekonomiczne, nauki behawioralne, udział uczestników i
społeczną akceptację dla innowacji, jak również
działania na rzecz lepszego komunikowania się i podniesienia
świadomości społecznej. W pełni zostaną wykorzystane
działania demonstracyjne.
5.4.3.     Pomiar i ocena postępu w
stronę gospodarki ekologicznej
Należy opracować solidne
wskaźniki w każdej odpowiedniej skali przestrzennej o charakterze
uzupełniającym względem PKB, metody i systemy wspierania i oceny
przekształcenia gospodarki w ekologiczną oraz skuteczność
odpowiednich wariantów politycznych. Badania i innowacje napędzane przez
podejście oparte na cyklu życia przyczynią się do
podniesienia jakości i dostępności danych, metod i systemów
pomiarowych właściwych dla efektywnej gospodarki zasobami i innowacji
ekologicznych oraz ułatwienia w oparcowaniu innowacyjnych planów offsetowych.
Badania społeczno-ekonomiczne pozwolą na lepsze poznanie
źródłowych przyczyn wzorców zachowania producentów i konsumentów i w
ten sposób przyczynią się do opracowania bardziej skutecznych
narzędzi politycznych ułatwiających przekształcenie
gospodarki w gospodarkę efektywną pod względem zasobów i
odporną na zmianę klimatu. Ponadto opracowane będą
metodologie oceny technologii i zintegrowane narzędzia modelowania wspierające
efektywną gospodarkę zasobami i polityki dotyczące innowacji
ekologicznych na każdym poziomie, które jednocześnie
zwiększą spójność polityczną i umożliwią
znalezienie rozwiązań kompromisowych. Wyniki pozowolą na
monitorowanie, ocenę i obniżenie przeplywu materiałów i energii
biorących udział w procesie produkcji i zużycia i
umożliwią decydentom politycznym i przedsiębiorstwom
uwzględnienie kosztów środowiskowych i czynników zewnętrznych w
podejmowanych przez nich działaniach i decyzjach.
5.4.4.     Wspieranie efektywnego
gospodarowania zasobami przy użyciu systemów cyfrowych
Innowacje w dziedzinie technologii
informacyjnych i komunikacyjnych mogą okazać się kluczowym
narzędziem wspierającym efeektywne gospodarowanie zasobami. Aby
osiągnąć ten cel, nowoczesne i innowacyjne TIK przyczynią
się do znaczącego wzrostu efektywności w odniesieniu do
wydajności, w szczególności poprzez automatyzację procesów,
monitorowanie w czasie rzeczywistym i systemy wspierania decyzji. Zastosowanie
TIK jest ukierunkowane na przyspieszenie stopniowego przekształcania
gospodarki w gospodarkę wirtualną poprzez podnoszenie udziału
usług cyfrowych oraz ułatwianie zmian zachowań konsumpcyjnych i
modeli biznesowych poprzez zastosowanie TIK.
5.5.        Opracowanie rozbudowanych i
zrównoważonych systemów globalnej obserwacji środowiska oraz systemów
informacyjnych
Rozbudowane systemy obserwacji środowiska
i systemy informacyjne mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia
pozyskiwania długoterminowych danych i informacji wymaganych w celu sprostania
temu wyzwaniu. Systemy te zostaną wykorzystane do oceny i prognozowania
stanu, statusu i tendencji w zakresie klimatu, zasobów naturalnych, w tym
surowców, ekosystemów i usług ekosystemowych, jak również oceny
zmniejszenia emisji i łagodzenia zmian klimatu oraz polityki adaptacji i
wariantów we wszystkich sektorach gospodarki. Przekazane przez te systemy
informacje i wiedza zostaną wykorzystane do stymulowania inteligentnego
korzystania z zasobów strategicznych; wspierania rozwoju polityk opartych na
dowodach; wspierania nowych usług środowiskowych i klimatycznych;
oraz stworzenia nowych możliwości na światowych rynkach.
Potencjał, technologie i infrastruktury
danych odnoszące się do obserwacji i monitorowania ziemi muszą
opierać się na postępach w zakresie TIK, technologii kosmicznych
i sieci aktywnych, wyników zdalnych obserwacji, nowatorskich czujników in
situ, usług mobilnych, sieci komunikacyjnych, narzędzi usług
sieciowych pozwalających na wspólne tworzenie i udoskonalonej
infrastruktury przeznaczonej do obliczeń i modelowania; mają na celu
ciągłe przekazywanie terminowych i dokładnych informacji i
prognoz. Wprowadzone zostaną zachęty do zapewnienia swobodnego,
otwartego i nieograniczonego dostępu do interoperacyjnych danych i
informacji, jak również zachęty do efektywnego przechowywania wyników
badań, zarządzania nimi i ich upowszechniania.
5.6.        Szczególne aspekty realizacji
Działania przyczynią się do
aktywniejszego uczestnictwa Unii w procesach i inicjatywach wielostronnych,
takich jak Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC),
międzyrządowa platforma ds. różnorodności biologicznej i
funkcji ekosystemu (IPBES) oraz Grupa ds. Obserwacji Ziemi (GEO) oraz
zwiększenia jej wkładu finansowego. Współpraca z innymi
ważnymi publicznymi i prywatnymi mecenasami prac badawczych zwiększy
efektywność światowych i europejskich badań i wniesie
wkład w światowy system zarządzania badaniami naukowymi.
Współpraca naukowo-techniczna wniesie
wkład w światowy mechanizm transferu technologii Ramowej Konwencji
Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i ułatwi rozwój
technologii, innowacje i transfer w ramach wspierania adaptacji do zmiany
klimatu i łagodzenia emisji gazów cieplarnianych.
W oparciu o wyniki konferencji ONZ „Rio+20”
poddany zostanie badaniom mechanizm systematycznego gromadzenia, zestawiania i
analizy wiedzy w zakresie nauki i technologii dotyczącej kwestii
kluczowych dla zrównoważonego rozwoju i gospodarki ekologicznej, który
będzie zawierał ramowe warunki pomiaru postępu. Działanie
to uzupełni działalność istniejących paneli i organów
naukowych i będzie dążyć do osiągnięcia synergii
z nimi.
Działania badawcze w ramach niniejszego
wyzwania wniosą wkład w usługi operacyjne globalnego monitoringu
środowiska i bezpieczeństwa (GMES) poprzez zapewnienie GMES
rozwojowej bazy wiedzy.
Szczególne środki zagwarantują
możliwość korzystania z wyników unijnych badań i innowacji
w dziedzinie klimatu, efektywnego gospodarowania zasobami i surowcami w
dalszych programach unijnych takich jak LIFE+, fundusze regionalne i
strukturalne oraz programy współpracy zewnęrznej.
Może zostać ustanowiona sieć
doradcza instytutów, która zapewni: ciągłą analizę
postępu naukowego i technologicznego w Unii i w najważnych dla niej
krajach i regionach partnerskich; wczesne rozpoznanie możliwości
rynkowych nowych praktyk i technologii w dziedzinie środowiska; prognozy w
zakresie badań i innowacji oraz polityki.
6.           Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne
społeczeństwa
6.1.        Integracyjne
społeczeństwa
Bieżące tendencje obserowane w
społeczeństwach europejskich niosą ze sobą
możliwości związane z większym zjednoczeniem Europy, ale i
zagrożenia. Te możliowści i zagrożenia należy
poznać i przewidywać, aby Europa mogła dążyć do
zapewnienia odpowiedniego stopnia solidarności i współpracy na
poziomie społecznym, gospodarczym, politycznym i kulturalnym, z
uwzględnieniem coraz większej liczby wzajemnych
połączeń na świecie.
W tym kontekście celem jest zapewnienie
włączenia społecznego, gospodarczego i politycznego, zwalczanie
ubóstwa i umacnianie praw człowieka, włączenia cyfrowego,
równości, solidarności i dynamiki międzykulturowej poprzez
wspieranie badań interdyscyplinarnych, wskaźników, postępu
technicznologicznego, rozwiązań organizacyjnych oraz nowych form
współpracy i współtworzenia. Badania i inne działania
będą wspierać realizację strategii „Europa 2020” oraz
innych stosownych polityk zagranicznych Unii. W tym kontekście
ważną rolę do odegrania mogą mieć badania w dziedzinie
nauk humanistycznych. Określenie, monitorowanie i ocena celów strategii i
polityk europejskich będzie wymagała ukierunkowanych badań w
zakresie wysokiej jakości systemów informacji statystycznej oraz
opracowania dostosowanych instrumentów, które umożliwą decydentom
politycznym ocenę skutków i skuteczności zamierzonych środków, w
szczególności sprzyjających włączeniu społecznemu.
Poniżej wymieniono cele szczegółowe
będące przedmiotem działań.
6.1.1.     Propagowanie inteligentnego i
zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu
społecznemu
Ciągła pogoń za wzrostem gospodarczym
pociąga za sobą szereg istotnych kosztów ludzkich, społecznych,
środowiskowych i gospodarczych. W Europie inteligentny i zrównoważony
wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu oznacza daleko
idące zmiany w sposobie definiowania, pomiaru (w tym pomiaru postępów
wykraczające poza stosowany zazwyczaj wskaźnik PKB), generowania i
podtrzymywania wzrostu i dobrostanu w miarę upływu czasu. W ramach
badań zostanie przeprowadzona analiza rozwoju zrównoważonych stylów
życia, zachowań społeczno-gospodarczych i wartości, a
także ich odniesienia do paradygmatów, polityk i funkcjonowania w Europie
instytucji, rynków, firm, systemów zarządzania i przekonań.
Opracowane zostanie narzędzie do celów lepszej oceny kontekstowych i
wzajemnych oddziaływań tego rodzaju zmian i wariantów politycznych w
takich obszarach jak zatrudnienie, system podatkowy, nierówności, ubóstwo włączenie
społeczne, szkolenie i umiejętności, rozwój
społeczeństwa, konkurencyjność i rynek wewnętrzny.
Ponadto zostanie przeprowadzona analiza zmian w gospodarkach krajowych oraz
form zarządzania na poziomie europejskim i międzynarodowym w celu
ustalenia, które z nich mogą zapobiegać zaburzeniom równowagi
makroekonomicznej, trudnościom finansowym, konkurencji fiskalnej, bezrobociu
i związanym z nim problemom oraz innym formom zaburzeń gospodarczych
i finansowych. Zostaną w niej uwzględnione wzrastające wzajemne
zależności między Unią i światowymi gospodarkami,
rynkami i systemami finansowymi.
6.1.2.     Budoanie odpornych i
integracyjnych społeczeństw w Europie
Zrozumienie przemian społecznychn w
Europie wymaga analizy zmieniających się praktyk demokratycznych i
oczekiwań, jak również historycznej ewolucji tożsamości,
różnorodności, terytoriów, wyznań, kultur i wartości. W jej
zakres wchodzi dogłębne zrozumienie historii integracji europejskiej.
Ponadto zrozumienie napięć i możliwości wynikających z
wprowadzenia TIK, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i zbiorowym, ma
istotne znaczenie dla otwarcia nowych dróg innowacji. Kwestią
zasadniczą jest określenie sposobów adaptacji i poprawy działania
europejskich systemów zabezpieczenia społecznego, służb
publicznych oraz poszerzenia wymiaru ubezpieczeń społecznych w
polityce w celu osiągnięcia spójności i propagowania
większej równości społecznej i gospodarczej oraz
solidarności międzypokoleniowej. W ramach badań zostanie
przeprowadzona analiza sposobu nabierania przez społeczeństwa i
polityków bardziej europejskiego charakteru w szerokim znaczeniu tego
pojęcia, poprzez ewolucję tożsamości, kultur i
wartości, obieg idei i wierzeń oraz połączenie zasad i
praktyk w zakresie wzajemności, wspólności i równości. Analiza
obejmie sposoby zapewnienia wrażliwym populacjom pełnego udziału
w społeczeństwie i korzystania z demokracji, w szczególności
poprzez zdobywanie różnych umiejętności i ochronę praw
człowieka. W tej sytuacji centralnym punktem będzie analiza sposobów
reagowania przez systemy polityczne na tego rodzaju zmiany społeczne i
zmian zachodzących pod ich wpływem w tych systemach, lub braku tego
rodzaju reakcji. W badaniach uwzględniona będzie ponadto ewolucja
kluczowych systemów, które zapewniają podstawowe więzi
społeczne, takie jak rodzina, praca, edukacja i zatrudnienie, oraz
pomagają zwalczać ubóstwo. Uwzględnione będzie też
znaczenie migracji i demografii dla opracowania polityk europejskich w
przyszłości.
Biorąc pod uwagę wzrastające
znaczenie społeczno-gospodarcze włączenia cyfrowego,
działania w zakresie badań i innowacji w wielkiej skali
będą propagować rozwiązania TIK sprzyjające włączeniu
oraz skuteczne zdobywanie umiejętności cyfrowych, które stwarza
obywatelom nowe możliwości i prowadzi do powstania konkurencyjnej
siły roboczej. Nacisk zostanie położony na na nowy postęp
technologiczny, który umożliwi znaczącą poprawę w zakresie
indywidualizacji, przyjazności dla użytkownika i
dostępności poprzez lepsze zrozumienie obywateli, zachowań
konsumentów i użytkowników oraz wartości, również w odniesieniu
do osób niepełnosprawnych. W tym celu potrzebne będzie podejście
do badań i innowacji oparte na zasadzie „inclusion by design”.
6.1.3.     Wzmocnienie pozycji Europy
jako podmiotu światowego
Wyróżniający Europę system
historyczny, polityczny, społeczny i kulturowy jest w coraz większym
stopniu poddany oddziaływaniom wynikającym z globalnych przemian. Aby
móc nadal rozwijać swoje zewnętrzne wpływy w sąsiedztwie i
poza nim i utrzymać pozycję światowego gracza, Europa musi
podnieść swój potencjał w odniesieniu do wyznaczania,
wyjaśniania i propagowania swoich celów politycznych w innych regionach i
społęczeństwach oraz ustalania priorytetów w tym zakresie, w
dążeniu do kontynuowania współpracy, zapobiegania konfliktom lub
ich rozwiązywania. W związku z tym musi też pogłębić
umiejętność przewidywania zmian i skutków globalizacji oraz
reagowania na nie. Wymaga to większej wiedzy na temat historii, kultur i
systemów polityczno-gospodarczych innych regionów świata, a także
roli i wpływu podmiotów międzynarodowych. Na koniec, Europa musi
efektywnie uczestniczyć w globalnym zarządzaniu kluczowymi
dziedzinami, takimi jak handel, rozwój, praca, współpraca gospodarcza,
prawa człowieka, obrona i bezpieczeństwo. Oznacza to
konieczność zaangażowania potencjału w tworzenie nowych
możliwości, zarówno pod względem narzędzi, systemów i instrumentów
analitycznych, jak i pod względem stosunków dyplomatycznych na formalnej i
nieformalnej arenie międzynarodowej, z rządami i podmiotami
pozarządowymi.
6.1.4.     Wyeliminowanie podziału
Europy w zakresie badań i innowacji
W całej Europie występują
znaczące regionalne różnice w zakresie badań i innowacji,
stanowiące problem, który wymaga rozwiązania. Wyodrębione
środki, ukierunkowane na odblokowanie potencjału
doskonałości i innowacji, uzupełnią polityki i
działania w ramach środków finansowych funduszu spójności i
wywołają efekt synergistyczny. Należą do nich:
–
powiązanie na zasadzie współzawodnictwa powstających
instytucji, centrów doskonałości i innowacyjnych regionów w
słabiej rozwiniętych państwach członkowskich z
międzynarodowymi wiodącymi odpowiednikami w innych regionach Europy. Polegać
to będzie na połączeniu w zespoły instytutów badawczych o
doskonałej jakości badań i słabiej rozwiniętych regionów,
twinningu wymiany pracowników, doradztwie i pomocy ekspertów oraz opracowaniu
wspólnych strategii stanowienia centrów doskonałości, którym może
zostać przyznane wsparcie ze środków finansowych funduszu
spójności przeznaczonych dla słabiej rozwiniętych regionów.
Rozważona zostanie kwestia tworzenia powiązań z innowacyjnymi
klastrami i uznawania wysokiej jakości w słabiej rozwiniętych
regionach, w tym poprzez procedury oceny niezależnych ekspertów i
przyznawanie odznaki jakości instytucjom spełniającym wymagania
norm międzynarodowych;
–
ustanowienie „stanowisk EPB” w celu
przyciągnięcia wybitnych przedstawicieli środowisk akademickich
do instytucji dysponujących doskonałym potencjałem badawczym,
aby pomogli im uwolnić ten potencjał i stworzyć równe warunki
działania w zakresie badań i innowacji w europejskiej przestrzeni
badawczej. Jest to instytucjonalna forma wspierania procesu powstawania
konkurencyjnego środowiska badawczego i tworzenia warunków ramowych
koniecznych dla przyciągnięcia do tego rodzaju instytucji najbardziej
utalentowanych naukowców, ich utrzymania i zapewnienia im rozwoju;
–
ułatwienie dostępu do
międzynarodowych sieci doskonałym naukowcom i innowatorom, którzy w
niewystarczającym stopniu angażują się w działania
sieci europejskich i międzynarodowych. W tym przypadku wsparcie
będzie udzielane za pośrednictwem COST i krajowych punktów
kontaktowych;
–
pomoc w opracowaniu strategii inteligentnej specjalizacji
i ich monitorowanie. Planowane jest opracowanie narzędzia
wspierającego politykę i ułatwienie edukacji w dziedzinie
polityki na poziomie regionalnym poprzez międzynarodowe procedury oceny
niezależnych ekspertów i wymianę najlepszych praktyk.
6.2.        Innowacyjne
społeczeństwa
Spadający udział Europy w tworzeniu
światowej wiedzy podkreśla konieczność zmaksymalizowania
skutków społeczno-gospodarczych i efektywności polityk w zakresie
badań i innowacji oraz zwiększenia spójności i synergii polityk
o zasadniczo międzynarodowym charakterze. Kwestia innowacji będzie
rozważana w szerokim znaczeniu, w tym z uwzględnieniem polityki w
wielkiej skali oraz innowacji napędzanych przez użytkowników i rynek.
Działania te będą wspierać osiągnięcia i
funkcjonowanie europejskiej przestrzeni badawczej, w szczególności
inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020” „Unia innowacji” i „Europejska
agenda cyfrowa”.
Poniżej wymieniono cele szczegółowe
będące przedmiotem działań.
6.2.1.     Wzmocnienie bazy dowodowej oraz
wsparcie na rzecz inicjatywy “Unia innowacji” i europejskiej przestrzeni
badawczej
W dążeniu do oceny i wyznaczenia
priorytetów w odniesieniu do inwestycji oraz wzmocnienia inicjatywy „Unia
innowacji” i europejskiej przestrzeni badawczej zaplanowano przeprowadzenie analizy
polityk, systemów i podmiotów w zakresie badań i innowacji w Europie i w
państwach trzecich, jak również opracowanie wskaźników oraz
rozwój infrastruktur dla potrzeb danych i informacji. Konieczne będą
ponadto działania perspektywiczne i inicjatywy pilotażowe, analiza
ekonomiczna, monitorowanie polityki, wzajemne uczenie się, narzędzia
koordynacji oraz działania w zakresie opracowania metodologii oceny
skutków, oparte na informacjach zwrotnych przekazywanych bezpośrednio przez
zainteresowane podmioty badawcze, przedsiębiorstwa, organy publiczne i
obywateli.
W dążeniu do wprowadzenia
jednolitego rynku badań i innowacji wdrożone zostaną środki
zachęty do postępowania zgodnie zasadami EPB. Wsparcie uzyskają
działania stwarzające podstawy polityczne w odniesieniu do
jakości szkolenia w zakresie badań naukowych, mobilności i
rozwoju karier zawodowych naukowców, w tym inicjatywy na rzecz zapewnienia
usług związanych z mobilnością, otwartego procesu
rekrutacji, praw naukowców oraz związków ze światowymi społecznościami
naukowców. Działanie te będą realizowane w dążeniu do
synergii i ścisłej współpracy z działaniami Marie Curie w
ramach celu „Doskonała baza naukowa”. Wsparcie otrzymają instytucje,
które przedstawią innowacyjne koncepcje szybkiego wdrożenia zasad
EPB, w tym Europejskiej karty naukowca oraz Kodeksu postępowania przy
rekrutacji pracowników naukowych.
W odniesieniu do koordynacji polityk planowane
jest wprowadzenie możliwości skorzystania z doradztwa w zakresie
polityki w celu udostępnienia tego rodzaju porad organom krajowym
opracowującym krajowe programy reform i strategie w zakresie badań i
innowacji.
Realizacja inicjatywy “Unia innowacji” wymaga
ponadto wspierania (ze środków prywatnych i poblicznych) innowacji
napędzanych przez rynek w dążeniu do zwiększenia
innowacyjnego potencjału firm i wspierania konkurencyjności Europy. W
tym celu należy poprawić ogólne warunki ramowe dotyczące
innowacji oraz rozwiązać problem szczególnych barier hamujących
wzrost innowacyjnych przedsiębiorstw. Wsparcie zostanie przyznane
na rzecz silnych mechanizmów wspierania innowacji (np. lepsze zarządzanie
klastrami, partnerstwa publiczno-prywatne i współpraca w sieci), wysoce
specjalistycznych usług wspierających innowacje (np. zarządzanie
prawami własności intelektualnei korzystanie z nich, zarządzanie
innowacjami, sieci nabywców) oraz przeglądów polityk odnoszących
się do innowacji. Kwestie szczególne odnoszące się do MŚP
uzyskają wsparcie w ramach celu szczegółowego „Innowacje w MŚP”.
6.2.2.     Poszukiwanie nowych form innowacji,
łącznie z innowacjami społecznymi i kreatywnością
Innowacje społeczne przyczyniają
się do powstania nowych towarów, usług, procesów i modeli , które
spełniają potrzeby społeczne i tworzą nowe relacje
społeczne. Istotna jest kwestia zrozumienia sposobu, w jaki innowacje
społeczne i kreatywność mogą przyczynić się do
zmiany istniejących struktur i polityk, oraz zachęt do ich
powstawania i powiększania skali działania. Możliwość
działań oddolnych on-line i platformy dystrybucji
łączące obywateli i umożliwiające im
współpracę oraz wspólne tworzenie rozwiązań w oparciu o
rozbudowaną znajomość kontekstu społecznego, politycznego i
środowiskowego mogą stanowić mocne narzędzie wspierania
celów strategii „Europa 2020”. Wsparcie będzie ponadto przyznane na nawiązywanie
kontaktów w sieci i eksperymentalne wykorzystanie TIK w celu doskonalenia
procesów uczenia się, a także sieciom zrzeszającym innowatorów i
przedsiębiorców społecznych.
Zasadniczego znaczenia nabierze propagowanie
innowacji w celu wspierania efektywnych i otwartych usług publicznych
skupionych na potrzebach obywateli (administracja elektroniczna). Będzie
to wymagało wielodyscyplinarnych badań w zakresie nowych technologii
i innowacji w wielkiej skali, w szczególności w odniesieniu do
prywatności cyfrowej, interoperacyjności, zindywidualizowanej
identyfikacji elektronicznej, otwartych danych, dynamicznych interfejsów
użytkownika, skonfigurowania usług publicznych pod kątem potrzeb
obywateli oraz integracji i innowacji napędzanych przez użytkowników,
w tym w naukach społecznych i humanistycznych. Działania te
obejmą również takie kwestie jak dynamika sieci społecznych,
wykorzystanie tłumów do rozwinięcia użytecznych usług
(„crowd-sourcing”) i zarządzanie zmianami w łańcuchach dostaw
(„smart-sourcing”) w celu wspólnego opracowania rozwiązań w zakresie
problemów społecznych w oparciu o otwarte pakiety danych. Działania
te ułatwią zarządzanie złożonymi procesami
podejmowania decyzji, w szczególności obsługę i analizę
wielkich ilości danych do celów współpracy w modelowaniu polityki,
symulacji procesów decyzyjnych, technik wizualizacji, modelowania procesów i
systemów uczestnictwa, a także analizy zmian w relacjach między
obywatelami a sektorem publicznym.
6.2.3.     Zapewnienie zaangażowania
społeczeństwa w zakresie badań i innowacji
Zapewnienie współdziałania
wszystkich podmiotów społecznych w cyklu innowacji podnosi
jakość, znaczenie, akceptację i trwałość wyników
procesu innowacji dzięki połączeniu interesów i wartości
społeczeństwa. W tym celu należy rozwijać szczególne
umiejętności, wiedzę i zdolności na poziomie indywidualnym
i organizacyjnym, a także na poziomie krajowym i międzynarodowym.
Propagowanie odpowiednich metod edukacji w dziedzinie nauki oraz badania w tym zakresie
przyczynią się do powstania naukowo wykształconego,
odpowiedzialnego i kreatywnego społeczeństwa. Propagowana będzie
kwestia równouprawnienia płci, w szczególności poprzez wspieranie
zmian w organizacji instytucji badawczych oraz w treści i planowaniu
działań badawczych. Aby zwiększyć obieg wiedzy w
obrębie społeczności naukowej i wśród ogółu
społeczeństwa, należy kontynuować prace nad
udostępnianiem i wykorzystywaniem wyników badań finansowanych ze
środków publicznych. W porozumieniu z odpowiednimi organizacjami
międzynarodowymi propagowane będą ramy etyczne w zakresie
badań i innowacji, oparte na podstawowych zasadach etyki, łacznie z
zasadami ujętymi w Karcie Praw Podstawowych i wszystkich stosownych
przepisach i konwencjach Unii.
6.2.4.     Propagowanie spójnej i
efektywnej współpracy z państwami trzecimi
Działania horyzontalne zapewnią
strategiczny rozwój współpracy międzynarodowej w ramach programu
„Horyzont 2020”, z uwzględnieniem przekrojowych celów politycznych.
Działania ukierunkowane na wspieranie dwustronnego, wielostronnego i regionalnego
dialogu politycznego w zakresie badań i innowacji z państwami
trzecimi, regionami, forami i organizacjami międzynarodowymi
ułatwią wymianę polityk, wzajemne uczenie się i wyznaczanie
priorytetów, będą propagować wzajemny dostęp do programów i
monitorowanie skutków współpracy. Działania obejmujące kontakty
w sieci i twinning ułatwią znalezienie optymalnych partnerów
wśród podmiotów działających w zakresie badań i innowacji
po obydwu stronach i przyczynią się do podniesienia kompetencji i
zwiększenia możliwości współpracy w słabiej
zaawansowanych państwach trzecich. W ramach tych działań
propagowana będzie koordynacja unijnych i krajowych polityk i programów
współpracy, jak również wspólne działania państw
członkowskich i krajów stowarzyszonych z państwami trzecimi w
dążeniu do zwiększenia ogólnego oddziaływania. Widoczność
europejskich badań i innowacji w państwach trzecich zostanie ponadto ujednolicona
i wzmocniona, w szczególności poprzez zachęcanie do powstawania „europejskich
domów nauki i innowacji”, propagowanie usług świadczonych
organizacjom europejskim rozszerzającym zakres swoich działań na
państwa trzecie oraz otwieranie ośrodków badawczych ustanowionych
wspólnie z państwami trzecimi dla organizacji i naukowców z innych
państw członkowskich i z krajów stowarzyszonych.
6.3.        Bezpieczne
społeczeństwa
Unia Europejska, jej obywatele i partnerzy
międzynarodowi stykają się zagrożeniami dla ich
bezpieczeństwa, takimi jak przestępczość, terroryzm i
masowe zagrożenia. Tego rodzaju zagrożenia mogą przekraczać
granice i celować w obiekty fizyczne lub przestrzeń wirualną. Na
przykład atakowanie witryn internetowych organów publicznych i podmiotów
prywatnych nie tylko podkopuje zaufanie obywateli, ale może mieć
poważny wpływ na sektory o zasadniczym znaczeniu, takie jak
energetyka, transport, zdrowie, finanse lub telekomunikacja.
Przewidywanie tych zagrożeń,
zapobieganie im i postępowanie w przypadku ich wystąpienia
zagrożeniom wymaga opracowania i zastosowania innowacyjnych technologii,
rozwiązań, narzędzi prognozowania i wiedzy, stymulowania
współpracy między dostawcami i użytkownikami, poszukiwania
rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa cywilnego, podniesienia
konkurencyjności europejskich sektorów bezpieczeństwa, TIK i
usługowych oraz zapobiegania nadużyciom w zakresie prywatności i
łamania praw człowieka w Internecie oraz ich zwalczania.
Zasadniczym elementem będzie więc
koordynacja i udoskonalenie obszaru badań w zakresie bezpieczeństwa,
które przyczyni się do zaplanowania bieżących działań
badawczych, w tym prognozowania, oraz do poprawy odpowiednich warunków i
procedur prawnych w odniesieniu do koordynacji, w tym działań
przednormatywnych.
Działania te umożliwią
podejście zorientowane na misję i zintegrują odpowiednie wymiary
społeczne. Będą wspierać polityki Unii w zakresie
bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, politykę obrony
oraz stosowne nowe przepisy Traktatu z Lizbony, zapewniając
bezpieczeństwo przestrzeni wirtualnej oraz zaufanie do jednolitego rynku
cyfrowego i zachowanie prywatności. Poniżej wymieniono cele
szczegółowe będące przedmiotem działań.
6.3.1.     Zwalczanie
przestępczości i terroryzmu
Ambitnym celem jest zarówno unikanie
incydentów, jak i łagodzenie ich ewentualnych konsekwencji. Jego
osiągnięcie wymaga nowych technologii i możliwości (w tym
skierowanych przeciwko wirtualnej przestępczości i terroryzmowi) w
dążeniu do zapewnienia bezpieczeństwa w sferze zdrowia,
bezpiecznej żywności, wody i środowiska, które mają
zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania
społeczeństwa i gospodarki. Nowe technologie i specjalne
możliwości będą wspierać ochronę krytycznych
infrastruktur, systemów i usług (w tym komunikację, transport,
zdrowie, żywność, wodę, energetykę, łańcuch
logistyczny i łańcuch dostaw oraz środowisko). Cel ten uwzględnia
też analizę i zabezpieczenie publicznych i prywatnych krytycznych
infrastruktur i usług sieciowych przed każdego rodzaju
zagrożeniem.
6.3.2.     Wzmocnienie
bezpieczeństwa poprzez zarządzanie granicami
Potrzebne są też technologie i
możliwości w zakresie doskonalenia systemów, urządzeń,
narzędzi, procesów i metod szybkiej identyfikacji w celu podniesienia
bezpieczeństwa na granicach, zarówno w kwestii kontroli, jak i nadzoru,
przy wykorzystaniu pełnego potencjału EUROSUR. Będą one
rozwijane i testowane z uwzględnieniem ich skuteczności,
zgodności z zasadami prawa i etyki, proporcjonalności, akceptacji
społecznej oraz przestrzegania praw podstawowych. Badania przyczynią
się również do udoskonalenia zintegrowanego europejskiego systemu
zarządzania granicami, również poprzez zacieśnienie
współpracy z krajami kandydującymi i z potencjalnymi kandydatami oraz
z krajami uczestniczącymi w europejskiej polityce sąsiedztwa.
6.3.3.     Zapewnienie
bezpieczeństwa w przestrzeni wirtualnej
Kwestia bezpieczeństwa w przestrzeni wirtualnej
jest dla osób, przedsiębiorstw i służb publicznych warunkiem
koniecznym dla korzystania z możliwości oferowanych przez Internet.
Wymaga zapewnienia bezpieczeństwa systemów, sieci, urządzeń
dostępowych, oprogramowania i usług, w tym przetwarzania w chmurze,
przy uwzględnieniu interoperacyjności wielu technologii. Badania
przyczynią się do zapobiegania wirtualnym atakom w czasie
rzeczywistym, ich wykrywania i określenia sposobu postępowania w
przypadku ich wystąpienia w wielu dziedzinach i jurysdykcjach, oraz do
ochrony krytycznych infrastruktur TIK. Społeczeństwo cyfrowe znajduje
się w fazie pełnego rozwoju, w obliczu stale zmieniających
się sposobów używania i nadużywania Internetu, nowych interakcji
społecznych, nowych usług mobilnych i stacjonarnych oraz Internetu
przedmiotów. Sytuacja ta wymaga nowego rodzaju badań, inicjowanych pod
wpływem pojawiających się zastosowań i sposobów
wykorzystywania oraz tendencji społecznych. Podjęte będą
sprawne inicjatywy badawcze, w tym proaktywne działania badawczo-rozwojowe,
ukierunkowane na szybkie reagowanie na nowe współczesne zjawiska w
zakresie zaufania i bezpieczeństwa.
6.3.4.     Zwiększenie
odporności Europy na kryzys i katastrofy
Działania w tym zakresie wymagają
opracowania specjalnych technologii i możliwości w celu wspierania
różnego rodzaju czynności wykownywanych w warunkach zarządzania
kryzysowego (takich jak ochrona ludności, zwalczanie pożarów i
zanieczyszczenia mórz, pomoc humanitarna, obrona cywilna, zapobieganie
konfliktom, opracowanie zadań w zakresie ratownictwa i stabilizacji
sytuacji po kryzysie dla infrastruktur informacji medycznych) oraz egzekwowania
prawa. Zakres badań obejmie cały łańcuch zarządzania
kryzysowego i odporność społeczną, jak również
wsparcie dla ustanowienia europejskiej organizacji reagowania kryzysowego.
Działania we wszystkich obszarach misji
będą ponadto ukierunkowane na integrację i
interoperacyjność systemów i usług, w tym takich aspektów jak
komunikacja, architektury rozproszone i czynniki ludzkie. Konieczna jest również
integracja cywilnych i wojskowych możliwości w zakresie zadań
obejmujących obszar od ochrony ludności po pomoc humanitarną,
zarządzanie granicami lub utrzymanie pokoju. Działanie to obejmie
rozwój technologiczny we wrażliwym obszarze technologii podwójnego
zastosowania w celu zagwarantowania interoperacyjności między
oddziałami ochrony ludności i siłami zbrojnymi oraz między
oddziałami ochrony ludności na świecie, jak również
niezawodności, uwzględnienia aspektów organizacyjnych, prawnych i
etycznych, kwestii handlowych, zagwarantowania ochrony poufności i
integralności informacji oraz możliwości śledzenia
wszystkich transakcji i operacji przetwarzania.
6.3.5.     Zapewnienie prywatności i
wolności w Internecie oraz wzmocnienie społecznego wymiaru
bezpieczeństwa
Ochrona ludzkiego prawa do prywatności w
społeczeństwie cyfrowym będzie wymagała opracowania ram i
technologii koncepcji „privacy-by-design”. Opracowane zostaną technologie
umożliwiające użytkownikom kontrolowanie własnych danych
osobowych i sposobu korzystania z nich przez strony trzecie; a także
narzędzia przeznaczone do wykrywania i blokowania nieleganych treści
i kradzieży danych oraz do ochrony praw człowieka on-line, aby
zapobiec ograniczeniom w indywidualnym lub grupowym zachowaniu się ludzi
wynikającym z niezgodnego z prawem przeszukiwania i profilowania.
Każde nowe rozwiązanie w zakresie
bezpieczeństwa i technologii wymaga akceptacji społecznej, musi
być zgodne z prawem Unii i prawem międzynarodowym, skuteczne i
proporcjonalne w odniesieniu do identyfikacji zagrożeń dla
bezpieczeństwa i postępowania w przypadku ich wystąpienia. Z
tego względu lepsze zrozumienie społeczno-ekonomicznego, kulturowego
i antropologicznego wymiaru kwestii bezpieczeństwa, powodów jego braku,
roli mediów i komunikacji oraz sposobów ich postrzegania przez obywateli ma
zasadnicze znaczenie. Uwzględnione zostaną ponadto kwestie etyczne
oraz ochrona ludzkich wartości i praw podstawowych.
6.3.6.     Szczególne aspekty realizacji
Wprawdzie badania będą ukierunkowane
na kwestię bezpieczeństwa cywilnego, ale w ich ramach istotnym
zadaniem będzie aktywne dążenie do koordynacji z
działaniami Europejskiej Agencji Obrony w celu zacieśnienia
współpracy, w szczególności za pośrednictwem już istniejących
ram współpracy europejskiej, w uznaniu faktu istnienia obszarów
technologii podwójnego zastosowania istotnych zarówno dla zastosowań cywilnych,
jak i wojskowych. Wzmocnione zostaną też mechanizmy koordynacji z
odpowiednimi agencjami Unii, takimi jak np. FRONTEX, EMSA i Europol, w celu
poprawy koordynacji programów i polityk unijnych w dziedzinie
bezpieczeństwa zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego, oraz
innych inicjatyw Unii.
Uwzględniając specyficzny charakter kwestii
bezpieczeństwa zostaną wdrożone szczególne ustalenia
związane z programowaniem i zarządzaniem, w tym ustalenia z
komitetem, o którym mowa w art. 9 niniejszej decyzji. Odnoszące się
do kwestii bezpieczeństwa informacje niejawne lub wrażliwe z innego
powodu będą objete ochroną, a w programach prac mogą
zostać określone szczególne wymagania i kryteria dotyczące
współpracy międzyanrodowej. Znajdą one swoje odzwierciedlenie w
ustaleniach dotyczących planowania i zarządzania w ramach celu
szczegółowego „Bezpieczne społeczeństwa”.
CZĘŚĆ IV
Niejądrowe działania bezpośrednie
Wspólnego Centrum Badawczego JRC
1.           Doskonała baza naukowa
JRC przeprowadzi badania mające na celu
powiększenie bazy danych zawierającej dowody naukowe przydatne w
kształtowaniu polityki, propagowanie wiedzy o naturalnych procesach
leżących u podstaw wyzwań społecznych oraz zbada
przyszłe i powstające dziedziny nauki i technologii, również w
ramach programu badań eksploracyjnych.
2.           Wiodąca pozycja w
przemyśle
JRC przyczyni się do podniesienia poziomu
innowacji i konkurencyjności poprzez podjęcie następujących
działań:
a)           dalsze wspieranie procesu
strategicznego ukierunkowania odpowiednich instrumentów badań
pośrednich, takich jak europejskie partnerstwa innowacyjne oraz
partnerstwa publiczno-prywatne i publiczno-publiczne;
b)           wspieranie transferu wiedzy i
technologii poprzez określenie właściwych ram dotyczących
praw własności intelektualnej w odniesieniu do różnych
instrumentów badań i innowacji, jak również propagowanie
współpracy w zakresie transferu wiedzy i technologii wśród
dużych publicznych organizacji badawczych;
c)           wspieranie ułatwień w
stosowaniu, normalizacji i wdrażaniu technologii kosmicznych i danych z
tej dziedziny, w szczególności w celu stawienia czoła wyzwaniom
społecznym.
3.           Wyzwania społeczne
3.1.        Zdrowie, zmiany demograficzne
i dobrostan
JRC przyczyni się do harmonizacji metod,
norm i praktyk wspierających unijne przepisy dotyczące zdrowia i
ochrony konsumentów poprzez następujące działania:
a)           cena zagrożeń i
możliwości związanych z nowymi technologiami i
obecnością substancji chemicznych w żywności, paszy i
produktach konsumenckich; opracowanie i weryfikacja zharmonizowanych metod
wykonywania pomiarów, identyfikacji i analizy ilościowej, zintegrowanych
strategii badawczych i nowoczesnych narzędzi oceny zagrożenia
toksykologicznego, w tym metod alternatywnych do badań na
zwierzętach; ocena wpływu zanieczyszczenia środowiska na
zdrowie;
b)           opracowanie i zapewnienie
jakości w praktyce wykonywania badań stanu zdrowia i badań
przesiewowych, w tym badań genetycznych i badań przesiewowych w
zakresie chorób nowotworowych.
3.2.        Bezpieczeństwo
żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie oraz gospodarka
ekologiczna
JRC będzie wspierać opracowywanie,
realizację i monitorowanie europejskiej polityki w dziedzinie rolnictwa i
rybołówstwa, z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności
i rozwoju gospodarki ekologicznej, poprzez podejmowanie następujących
działań:
a)           ustanowienie globalnego systemu i
narzędzi do przewidywania zbiorów i monitorowania wydajności upraw;
wspieranie działań ukierunkowanych na poprawę krótko- i
średnioterminowych prognoz dotyczących produktów rolnych, w tym
przewidywanie skutków zmiany klimatu;
b)           wspieranie innowacji
biotechnologicznych oraz podniesienie efektywności wykorzystania zasobów,
aby produkować „więcej przy mniejszym zużyciu”, poprzez analizy
i modelowanie technologiczne i ekonomiczne;
c)           modelowanie scenariuszy procesu
podejmowania decyzji politycznych w dziedzinie rolnictwa i analiza wpływu
polityki na poziomie makroekonomicznym, regionalnym i mikroekonomicznym;
analiza wpływu „WPR do 2020 r.” na rozwijające się i
powstające gospodarki;
d)           opracowanie kolejnych metod kontroli
w rybołówstwie, ich wdrażanie i identyfikowalność ryb i
produktów rybołówstwa; opracowanie skutecznych wskaźników stanu
zdrowia ekosystemu i modelowania bioekonomicznego w celu lepszego zrozumienia
bezpośrednich (np. połowy) i pośrednich (zmiana klimatu) skutków
działalności człowieka na dynamikę zasobów rybołówstwa
i środowisko morskie oraz ich wpływu społeczno-ekonomicznego.
3.3.        Bezpieczna, ekologiczna i efektywna
energia
JRC skupi uwagę na „celach 20/20/20” w
zakresie klimatu i energii oraz przekształceniu gospodarki Unii do 2050 r.
w konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną poprzez badania
następujących aspektów technologicznych i
społeczno-ekonomicznych:
a)           bezpieczeństwo dostaw energii,
w szczególności w odniesieniu do połączeń z
pozaeuropejskimi systemami dostaw i przesyłu energii oraz ich wzajemnych
zależności; mapowanie rodzimych źródeł energii pierwotnej i
źródeł zewnętrznych oraz infrastruktury, od której Europa jest
uzależniona;
b)           przesyłowe sieci
elektroenergetyczne, w szczególności modelowanie i symulacja
transeuropejskich sieci energetycznych, analiza technologii sieci
inteligentnych i sieci prądu stałego o wysokim napięciu oraz
symulacja systemów zasilania w czasie rzeczywistym;
c)           efektywność energetyczna,
w szczególności metodologie monitorowania i oceny wyników
osiągniętych w zakresie efektywności energetycznej dzięki
instrumentom politycznym, analiza technologiczno-ekonomiczna wykorzystania technologii
i instrumentów energooszczędnych oraz inteligentnych sieci;
d)           technologie niskoemisyjne (w tym
bezpieczeństwo energii jądrowej w programie Euratom), w
szczególności ocena wydajności i badania przednormatywne
potencjalnych technologii niskoemisyjnych; analiza i modelowanie czynników
wspierających i hamujących ich rozwój i zastosowanie; ocena
źródeł odnawialnych i utrudnień, takich jak surowce krytyczne, w
łańcuchu dostaw technologii niskoemisyjnych; stały rozwój
systemu informacyjnego strategicznego planu w dziedzinie technologii
energetycznych (SETIS) i powiązanych działań.
3.4.        Inteligentny, ekologiczny i
zintegrowany transport
JRC będzie wspierać wyznaczone na 2050
r. cele obejmujące konkurencyjny, inteligentny, efektywny pod
względem wykorzystania zasobów i zintegrowany system transportu ludzi i towarów
poprzez badania laboratoryjne, modelowanie i monitorowanie obejmujące:
a)           strategiczne niskoemisyjne
technologie transportu dla wszystkich środków transportu, w tym
elektryfikacja transportu drogowego oraz samoloty, statki i pojazdy zasilane
paliwem alternatywnym, dalszy rozwój wewnętrznego banku informacji
Komisji, którego zakres działalności obejmuje gromadzenie i
upowszechnianie informacji o odpowiednich technologiach; dostępność
i koszty paliw i źródeł energii opartych na paliwach innych niż
kopalne, w tym wpływ transportu drogowego po elektryfikacji na sieci
elektryczne oraz wytwarzanie energii elektrycznej;
b)           ekologiczne i efektywne pojazdy, w
szczególności określenie zharmonizowanych procedur badań i oceny
innowacyjnych technologii z punktu widzenia emisji, efektywności i
bezpieczeństwa paliw konwencjonalnych i alternatywnych; opracowanie
udoskonalonych metodologii pomiarów emisji i obliczania obciążeń
ekologicznych; koordynacja i harmonizacja działań na rzecz
inwentaryzacji i monitorowania emisji na poziomie europejskim;
c)           inteligentne systemy mające na
celu zapewnienie bezpiecznego, inteligentnego i zintegrowanego sposobu
mobilności, w tym ocena technologiczna i ekonomiczna nowych systemów i
elementów transportu, zastosowanie lepszych metod zarządzania transportem
oraz przyczynienie się do opracowania zintegrowanego podejścia do
popytu na transport i zarządzania nim;
d)           bezpieczeństwo zintegrowanego
transportu, w szczególności zapewnienie narzędzi i usług w celu
gromadzenia, wymiany i analizy informacji o wydarzeniach i wypadkach w sektorze
transportu lotniczego, morskiego i naziemnego; bardziej skuteczne zapobieganie
wypadkom poprzez analizę i szkolenia w zakresie bezpieczeństwa w
odniesieniu do różnych środków transportu, które jednocześnie
przyczyniają się do oszczędności kosztów i wzrostu
efektywności.
3.5.        Działania w dziedzinie
klimatu, efektywna gospodarka surowcami
JRC będzie działać na rzecz
uczynienia Europy kontynentem bardziej przyjaznym dla środowiska,
bezpieczeństwa dostaw zasobów oraz globalnego zrównoważonego
zarządzania zasobami naturalnymi poprzez następujące
działania:
a)           ułatwienie dostępu do
interoperacyjnych danych i informacji dotyczących środowiska poprzez
dalszy rozwój norm i ustaleń w zakresie interoperacyjności,
narzędzi geoprzestrzennych i innowacyjnych infrastruktur technologii
informacyjnych i komunikacyjnych takich jak infrastruktura informacji
przestrzennej w Unii Europejskiej (INSPIRE) oraz innych inicjatyw unijnych i
globalnych;
b)           pomiary i monitorowanie kluczowych
zmiennych środowiskowych oraz ocena stanu i zasobów naturalnych i
zachodzących w nich zmian poprzez dalszy rozwój wskaźników i systemów
informacyjnych przekazujących dane do infrastruktur środowiskowych;
ocena usług ekosystemowych, w tym ich wycena i skutki zmiany klimatu;
c)           opracowanie zintegrowanych
narzędzi modelowania do oceny stabilności w oparciu o takie modele
tematyczne jak gleba, zagospodarowanie terenu, woda, jakość
powietrza, emisja gazów cieplarnianych, leśnictwo, rolnictwo, energia i
transport, z uwzględnieniem skutków zmiany klimatu i reakcji na nią;
d)           wspieranie celów polityki rozwoju
Unii poprzez propagowanie transferu technologii, monitorowanie podstawowych
zasobów (takich jak lasy, gleby, zaopatrzenie w żywność) oraz
badania ukierunkowane na ograniczenie skutków zmiany klimatu i
środowiskowych skutków użytkowania zasobów, jak również
poszukiwanie rozwiązań kompromisowych w zakresie konkurencji o
ziemię w celu jej wykorzystania do produkcji żywności lub
energii, np. dla utrzymania bioróżnorodności;
e)           zintegrowana ocena polityki
zrównoważonej produkcji i konsumpcji, w tym bezpieczeństwa dostaw
surowców strategicznych, efektywności wykorzystania zasobów,
niskoemisyjnych i czystych procesów i technologii produkcyjnych, rozwijania
produktów i usług, wzorców konsumpcji oraz handlu; dalszy rozwój i
integracja w zakresie analiz politycznych oceny cyklu życia;
f)            zintegrowana analiza skutków
wariantów łagodzenia skutków zmiany klimatu lub dostosowania się do
niej w oparciu o opracowany zestaw modeli ilościowych instrumentów w skali
regionalnej i globalnej, od poziomu branżowego po makroekonomiczny.
3.6.        Integracyjne, innowacyjne i
bezpieczne społeczeństwa
JRC będzie wspierać cele strategii
„Unia innowacji”, „Bezpieczeństwo i obywatelstwo” oraz „Globalna Europa”
poprzez podjęcie takich działań jak:
a)           wyczerpująca analiza czynników
wspierających i hamujących badania naukowe i innowacje oraz
opracowanie platformy modelowania w celu oceny ich skutków mikro- i
makroekonomicznych;
b)           udział w monitorowaniu
realizacji strategii „Unia innowacji” poprzez tabele wyników, opracowanie
wskaźników itd. oraz obsługa publicznego systemu informacji i danych
wywiadowczych w celu gromadzenia odpowiednich danych i informacji;
c)           obsługa publicznej platformy
informacji i danych wywiadowczych w celu wspierania władz krajowych i
regionalnych w zakresie inteligentnej specjalizacji; ilościowa analiza
ekonomiczna przestrzennego wzorca działalności gospodarczej, w
szczególności w odniesieniu do nierówności gospodarczych,
społecznych i terytorialnych oraz zmieniającego się wzorca
reagowania na postępy technologii;
d)           ekonometryczna i makroekonomiczna
analiza reformy systemu finansowego w celu utrzymania skutecznych unijnych narzędzi
zarządzania kryzysem finansowym; dalsze udzielanie wsparcia
metodologicznego w celu monitorowania pozycji budżetowych państw
członkowskich w odniesieniu do paktu stabilności i wzrostu;
e)           monitorowanie funkcjonowania
europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) i analizowanie czynników
wspierających i hamujących niektóre z jej kluczowych elementów
(takich jak mobilność naukowców, inicjowanie krajowych programów
badawczych) oraz proponowanie odpowiednich wariantów politycznych; utrzymanie
znaczącej pozycji w EPB poprzez budowanie sieci kontaktów, szkolenia,
udostępnianie własnych obiektów i baz danych użytkownikom w
państwach członkowskich, krajach kandydujących i
stowarzyszonych;
f)            opracowanie metody ilościowej
analizy ekonomicznej dla potrzeb gospodarki cyfrowej; prowadzenie badań
naukowych w zakresie wpływu technologii informacyjnych i komunikacyjnych
na cele społeczeństwa cyfrowego; badanie oddziaływania
drażliwych kwestii dotyczących bezpieczeństwa na życie
jednostek (życie cyfrowe);
g)           skupienie uwagi na rozpoznawaniu i
ocenie słabych punktów infrastruktur krytycznych (w tym globalne systemy
nawigacji, rynki finansowe); doskonalenie narzędzi zwalczania
nadużyć finansowych ze szkodą dla budżetu Unii oraz nadzoru
morskiego; a także ocena wydajności działania technologii na
rzecz tożsamości jednostki lub mających na nią wpływ
(tożsamość cyfrowa);
h)           zwiększenie potencjału UE
w zakresie obniżenia zagrożenia w wyniku klęsk
żywiołowych i postępowanie w przypadku wystąpienia
klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez
człowieka, w szczególności poprzez opracowanie globalnego systemu
wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami oraz systemów informacyjnych w
zakresie zarządzania ryzykiem, przy użyciu technologii obserwacji
Ziemi;
i)            dalsze zapewnianie narzędzi
oceny globalnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa, takich jak
terroryzm i nierozprzestrzenianie broni [chemicznej, biologicznej,
radiologicznej i jądrowej (w programie Euratom)], zagrożenia
wynikające z niestabilnej sytuacji społeczno-politycznej i chorób
zakaźnych, oraz zarządzania tymi wyzwaniami. Do nowych kwestii, które
należy wziąć pod uwagę, należą
wrażliwość i odporność na powstające lub
złożone zagrożenia, np. dostępność surowców,
piractwo, niedostatek zasobów i konkurowanie o nie oraz wpływ zmian
klimatu na występowanie klęsk żywiołowych.
4.           Szczególne aspekty realizacji
Zgodnie z priorytetami strategii „Globalna
Europa” JRC zacieśni współpracę naukową z kluczowymi
organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi (np. z organami ONZ,
OECD, Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Japonią, Rosją, Chinami,
Brazylią i Indiami) w obszarach o wymiarze globalnym, takich jak zmiana
klimatu, bezpieczeństwo żywności lub nanotechnologie.
Aby móc lepiej wypełniać swoje
funkcje w zakresie procesu formułowania polityki, JRC będzie nadal
rozwijać potencjał analityczny i przedstawiać
międzysektorowe warianty polityczne oraz wykonywać powiązane
oceny skutków. Rozwijanie tego potencjału będzie w szczególności
wspomagane przez wzmocnienie takich procesów jak:
a)           modelowanie w kluczowych obszarach
(np. energia i transport, rolnictwo, klimat, środowisko, gospodarka).
Uwaga skupi się zarówno na modelach branżowych, jak i zintegrowanych
(w przypadku ocen stabilności) i obejmie zarówno aspekty
naukowo-techniczne, jak i gospodarcze;
b)           badania perspektywiczne
obejmujące analizy tendencji i wydarzeń w nauce, technologii i
społeczeństwie oraz ich potencjalne oddziaływanie na polityki
publiczne, wpływ na innowacje, wzmocnienie konkurencyjności i
zrównoważony wzrost. Umożliwią one JRC zwrócenie uwagi na
kwestie, które w przyszłości mogą wymagać interwencji
politycznej, oraz przewidywanie potrzeb klientów.
JRC wzmocni wsparcie dla procesu normalizacji
i norm jako poziomego elementu wspierania konkurencyjności europejskiej. W
zakres tej działalności wejdą badania przednormatywne,
opracowanie materiałów referencyjnych i miar odniesienia oraz harmonizacja
metodologii. Określono pięć obszarów kluczowych [energia;
transport; agenda cyfrowa; ochrona i bezpieczeństwo (łącznie z
bezpieczeństwem jądrowym w programie Euratom); ochrona konsumentów].
Ponadto JRC będzie nadal propagować upowszechnianie wyników swoich
badań i zapewni wsparcie instytucjom i organom Unii w zakresie
zarządzania prawami własności intelektualnej.
JRC stworzy możliwości w dziedzinie
nauk behawioralnych, aby wspierać opracowanie bardziej skutecznych
regulacji uzupełniających działania JRC w wybranych dziedzinach
takich jak żywienie, efektywność energetyczna i polityki
produktowe.
Badania społeczno-ekonomiczne
zostaną włączone do zakresu działań w odpowiednich
obszarach takich jak agenda cyfrowa, zrównoważona produkcja i konsumpcja
lub zdrowie publiczne.
Aby JRC mogło spełnić
swoją misję, jaką jest odgrywanie roli ośrodka
referencyjnego dla Unii, kontynuować odgrywanie znaczącej roli w EPB
oraz wkroczyć na nowe obszary badań naukowych, kluczowego znaczenia
nabiera dysponowanie przez nie najnowocześniejszą
infrastrukturą. JRC będzie kontynuować wewnętrzny proces
renowacji i modernizacji w celu zapewnienia zgodności z odpowiednimi
przepisami dotyczącymi środowiska, bezpieczeństwa i ochrony i
poczyni inwestycje w infrastrukturę naukową, w tym w
rozwijanie platform modelowania, zaplecze dla nowych obszarów takich jak
badania genetyczne itd. Inwestycje te będą ściśle
skoordynowane z planem działania Europejskiego Forum Strategii ds.
Infrastruktur Badawczych (ESFRI), a zaplecze istniejące w państwach
członkowskich zostanie wzięte pod uwagę.
Załącznik II
Wskaźniki skuteczności działania
W tabeli poniżej przedstawiono
ograniczoną liczbę kluczowych wskaźników oceny wyników i skutków
dla szczegółowych celów programu „Horyzont 2020”.
1.           Część I Priorytet
„Doskonała baza naukowa”
Cele szczegółowe:
·
Europejska Rada ds. Badań Naukowych
–
wymiana publikacji powstałych w wyniku
projektów finansowanych przez ERBN, znajdujących się na liście
obejmującej 1 % najczęściej cytowanych publikacji;
–
liczba środków w zakresie polityki
instytucjonalnej i krajowej lub regionalnej, zainicjowanych dzięki
środkom finansowym ERBN.
·
Przyszłe i powstające technologie
–
publikacje w dziennikach o znaczącym
oddziaływaniu, weryfikowane przez niezależnych ekspertów;
–
zgłoszenia patentowe w zakresie
przyszłych i powstających technologii.
·
Działania Marie Curie w zakresie
umiejętności, szkoleń i kariery zawodowej
–
międzysektorowa i międzynarodowa wymiana
naukowców, w tym doktorantów.
·
Europejskie infrastruktury badawcze (w tym
e-infrastruktury)
–
infrastruktury badawcze udostępniane wszystkim
naukowcom w Europie i poza nią dzięki wsparciu Unii.
2.           Część II. Priorytet
„Wiodąca pozycja w przemyśle”
Cele szczegółowe:
·
wiodąca pozycja w zakresie technologii
wspomagających i przemysłowych (TIK,
nanotechnologie, nowoczesne materiały, biotechnologie, nowoczesna
produkcja i przestrzeń kosmiczna);
–
zgłoszenia patentowe w zakresie różnych
technologii wspomagających i przemysłowych.
·
Dostęp do finansowania ryzyka
–
całkowite środki inwestycyjne
zmobilizowane poprzez finansowanie dłużne i kapitał typu
„venture capital”.
·
Innowacje w MŚP
–
udział uczestniczących w programie
MŚP wprowadzających innowacje w przedsiębiorstwie lub na rynek
(w okresie realizacji projektu wydłużonym o trzy lata).
3.           Część III Priorytet
„Wyzwania społeczne”
Cele szczegółowe:
Oceny postępu w ramach każdego
wyzwania dokonuje się w odniesieniu do wkładu w cele szczegółowe
wymienione w załączniku I do programu „Horyzont 2020”, wraz z opisem
zasadniczych czynników rozwoju, jakie są konieczne dla
osiągnięcia wskaźników odnoszących się do wyzwań
i polityki:
–
lepsze zdrowie i samopoczucie wszystkich obywateli
przez całe życie;
–
zapewnienie wystarczającego zaopatrzenia w
bezpieczną żywność wysokiej jakości i inne produkty
pochodzenia biologicznego poprzez rozwijanie wydajnych i efektywnych pod
względem zasobów systemów produkcji pierwotnej, wspieranie usług ekosystemowych
oraz konkurencyjnych niskoemisyjnych sektorów łańcucha dostaw;
–
przekształcenie systemu energetycznego w
niezawodny, zrównoważony i konkurencyjny w sytuacji wzrastającego
niedoboru zasobów, rosnącego zapotrzebowania na energię i zmiany
klimatu;
–
zapewnienie europejskiego systemu transportowego,
który jest efektywny pod względem zasobów, przyjazny dla środowiska,
bezpieczny i bezproblemowy, korzystny dla obywateli, gospodarki i
społęczeństwa;
–
przekształcenie gospodarki w gospodarkę
efektywną pod względem zasobów i zdolną do adaptacji do zmiany
klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonych dostaw surowców w celu zaspokojenia
potrzeb wzrastającej światowej populacji w granicach
wynikających ze zrównoważonych ograniczeń zasobów naturalnych
planety;
–
wspieranie zintegrowanych, innowacyjnych i bezpiecznych
społeczeństw europejskich w obliczu bezprecedensowych
przekształceń i wzrastających globalnych
współzależności.
Dodatkowe wskaźniki skuteczności
działania obejmują:
weryfikowane przez niezależnych ekspertów
publikacje w dziennikach o znaczącym oddziaływaniu, w zakresie
różnych wyzwań społecznych;
–
zgłoszenia patentowe w zakresie różnych
wyzwań społecznych;
–
liczba unijnych aktów prawnych dotyczących
działań wspieranych w zakresie różnych wyzwań
społecznych.
4.           Część IV. Niejądrowe
działania bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego
Cele szczegółowe:
·
Zapewnienie nakierowanego na klienta wsparcia
naukowego i technicznego dla polityki Unii
–
liczba przypadków wymiernych szczegółowych
skutków wpływających na politykę europejską, które
miały miejsce na skutek technicznego i naukowego wsparcia zapewnionego
przez Wspólne Centrum Badawcze;
–
liczba publikacji weryfikowanych przez
niezależnych ekspertów.
OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI
1.           STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY
              1.1.    Tytuł wniosku/inicjatywy
              1.2.    Dziedzina(-y)
polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa
              1.3.    Charakter
wniosku/inicjatywy
              1.4.    Cel/cele

              1.5.    Uzasadnienie
wniosku/inicjatywy
              1.6.    Czas
trwania działania i jego wpływu finansowego
              1.7.    Przewidywany(-e)
tryb(-y) zarządzania
2.           ŚRODKI ZARZĄDZANIA
              2.1.    Zasady
nadzoru i sprawozdawczości
              2.2.    System
zarządzania i kontroli
              2.3.    Środki
zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom
3.           SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY
WNIOSKU/INICJATYWY
              3.1.    Dział(y)
wieloletnich ram finansowych i pozycja(pozycje) wydatków w budżecie, na
które wniosek/inicjatywa ma wpływ
              3.2.    Szacunkowy
wpływ na wydatki
              3.2.1. Synteza szacunkowego
wpływu na wydatki
              3.2.2. Szacunkowy
wpływ na środki operacyjne
              3.2.3. Szacunkowy wpływ
na środki administracyjne
              3.2.4. Zgodność z
obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi
              3.2.5. Udział osób
trzecich w finansowaniu
              3.3.    Szacunkowy wpływ na
dochody
OCENA
SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI

1.
STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY
1.1.
Tytuł wniosku/inicjatywy

Program
szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy
w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020)

1.2.
Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB,
których dotyczy wniosek/inicjatywa[29]

- 08
- Badania naukowe i innowacje
- 09
- Społeczeństwo informacyjne i media
- 02
- Przedsiębiorstwa i przemysł
- 05
- Rolnictwo
- 32
- Energia
- 06
- Mobilność i transport
- 15
- Edukacja i kultura
- 07
- Środowisko i działania w dziedzinie klimatu
- 10
- Wspólne Centrum Badawcze

1.3.
Charakter wniosku/inicjatywy

ý Wniosek/inicjatywa
dotyczy nowego działania
¨ Wniosek/inicjatywa
dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu
pilotażowego/działania przygotowawczego[30]
¨ Wniosek/inicjatywa
wiąże się z przedłużeniem bieżącego
działania
¨ Wniosek/inicjatywa
dotyczy działania, które zostało przekształcone pod
kątem nowego działania

1.4.
Cele
1.4.1.
Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji
wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie

Program
szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy
w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) jest zgodny z celem
ogólnym programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020)
„Horyzont 2020”, który przyczyni się do realizacji strategii „Europa 2020”,
w tym utworzenia europejskiej przestrzeni badawczej, poprzez stymulowanie
inteligentnego i trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego
włączeniu społecznemu:
–
Inteligentny wzrost gospodarczy – rozwój gospodarki opartej na wiedzy i
innowacjach (wdrożenie inicjatywy przewodniej „Unia innowacji”).
– Zrównoważony
wzrost– promowanie bardziej zasobooszczędnej, bardziej ekologicznej i
bardziej konkurencyjnej gospodarki.
–
Wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu – wspieranie
gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia oraz
zapewniającej spójność społeczną i terytorialną.

1.4.2.
Cel(e) szczegółowy(-e) i działanie(-a)
ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa

-
Część I: Priorytet „Doskonała baza naukowa”
-
Część II: Priorytet „Wiodąca pozycja w przemyśle”
-
Część III: Priorytet „Wyzwania społeczne”
-
Część IV: Niejądrowe działania bezpośrednie
Wspólnego Centrum Badawczego
Działanie(-a)
ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa
- 08
- Badania naukowe i innowacje
- 09
- Społeczeństwo informacyjne i media
- 02
- Przedsiębiorstwa i przemysł
- 05
- Rolnictwo
- 32
- Energia
- 06
- Mobilność i transport
- 15
- Edukacja i kultura
- 07
- Środowisko i działania w dziedzinie klimatu
- 10
- Wspólne Centrum Badawcze

1.4.3.
Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ

Należy
wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie
docelowej.
PS
obejmie zasadniczą część programu „Horyzont 2020”. Szacuje
się, że do 2030 r. program „Horyzont 2020” zapewni wzrost PKB o 0,92%,
eksportu o 1,37%, zmniejszenie importu o 0,15% i zwiększenie zatrudnienia
o 0,40%.
Więcej
informacji można znaleźć w dokumencie roboczym służb
Komisji dotyczącym oceny skutków programu „Horyzont 2020”,
towarzyszącym niniejszemu wnioskowi ustawodawczemu.

1.4.4.
Wskaźniki wyników i wpływu

Należy
określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie
realizacji wniosku/inicjatywy.
W
poniższej tabeli określono, dla ogólnych i szczegółowych celów
programu szczegółowego ograniczoną liczbę kluczowych
wskaźników oceny rezultatów i skutków.
Dodatkowe
– w tym nowe – wskaźniki zostaną zastosowane do określenia
różnych typów rezultatów i skutków dla różnych działań
szczegółowych.
Cel ogólny:
Wkład
w cele strategii „Europa 2020” oraz w stworzenie europejskiej przestrzeni
badawczej
-
cel dotyczący działań badawczo-rozwojowych w ramach strategii
„Europa 2020” (3 % PKB);
obecnie:         2,01
% PKB (UE-27, 2009 r.)
Cel     3
% PKB (2020 r.)
-
podstawowy wskaźnik innowacyjności w ramach strategii „Europa 2020”
obecnie:         Nowe
podejście
cel:     Zasadnicze
znaczenie szybko rozwijających się innowacyjnych przedsiębiorstw
dla gospodarki
Część I: Priorytet „Doskonała baza naukowa”
Cele szczegółowe
* Europejska
Rada ds. Badan Naukowych
-
udział publikacji z projektów finansowanych przez ERBN znajdujących
się w 1% najczęściej cytowanych publikacji
obecnie:         0,8%
(publikacje z UE od 2004 do 2006 r. cytowane do 2008 r.)
cel:     1,6%
(publikacje ERBN w latach 2014-2020)
-
liczba środków polityki instytucjonalnej i polityki krajowej/regionalnej
wynikających z finansowania ERBN
obecnie:         20
(liczba szacunkowa dla lat 2007-2013)
Cel:    100
(2014 – 2020)
* Przyszłe
i powstające technologie
-
publikacje we wpływowych czasopismach poddane recenzji naukowej
obecnie:         Nowe
podejście
Cel:    25
publikacji na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
-
wnioski patentowe w zakresie przyszłych i powstających technologii
obecnie:         Nowe
podejście
Cel:    1
wniosek patentowy na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
* Działania
Marie Curie w zakresie umiejętności, szkoleń i rozwoju kariery
-
międzysektorowa i międzypaństwowa mobilność naukowców,
w tym doktorantów
obecnie:         50
000, ok. 20 % doktorantów (2007 – 2013)
Cel:    65 000,
ok. 40 % doktorantów (2014 – 2020)
* Europejska infrastruktura badawcza (w tym e-infrastruktura)
-
infrastruktura badawcza dostępna dla wszystkich naukowców w Europie oraz
poza nią poprzez wsparcie Unii
obecnie:         650
(2012)
Cel:    1000(2020)
Część II: Priorytet „Wiodąca pozycja w
przemyśle”
Cele szczegółowe
* Wiodąca pozycja w zakresie technologii wspomagających i
przemysłowych (TIK, nanotechnologie,
materiały zaawansowane, biotechnologie, zaawansowane systemy produkcji i
przestrzeń kosmiczna)
-
wnioski patentowe w zakresie technologii wspomagających i
przemysłowych
obecnie:         Nowe
podejście
cel:     3
wnioski patentowe na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
* Dostęp
do finansowania ryzyka
-
całkowita liczba inwestycji uzyskanych dzięki finansowaniu
dłużnemu i inwestycjom kapitału venture
obecnie:         Nowe
podejście
cel:     100
mln EUR inwestycji całkowitej na 10 mln EUR wkładu Unii (2014 - 2020)
* Innowacje
w MŚP
-
udział uczestniczących MŚP wprowadzających innowacje nowe
dla przedsiębiorstwa lub rynku (obejmujące okres projektu plus trzy
lata)
obecnie:         Nowe
podejście
cel:     50
%
Część III: Priorytet „Wyzwania społeczne”
Cele szczegółowe
Dla
każdego wyzwania postęp ocenia się na podstawie wkładu w
osiągnięcie celów szczegółowych określonych w
załączniku I do programu „Horyzont 2020”, opisu znacznego
postępu niezbędnego do rozwiązania wyzwań oraz
wskaźników mających znaczenie dla polityki:
-
Poprawa zdrowia przez całe życie i dobrostanu wszystkich obywateli.
-
Wystarczające dostawy bezpiecznej i wysokiej jakości
żywności oraz innych bioproduktów, poprzez opracowanie wydajnych,
zasobooszczędnych systemów produkcji podstawowej, wspieranie usług
ekosystemowych, obok konkurencyjnych i niskoemisyjnych łańcuchów
dostaw.
-
Zapewnienie przejścia do niezawodnego, zrównoważonego i
konkurencyjnego systemu energetycznego w obliczu malejącej ilości
zasobów, rosnącego zapotrzebowania na energię i zmiany klimatu.
-
Stworzenie europejskiego systemu transportowego, który będzie
zasobooszczędny, przyjazny dla środowiska, bezpieczny i spójny z
korzyścią dla obywateli, gospodarki i społeczeństwa.
-
Stworzenie zasobooszczędnej gospodarki odpornej na zmianę klimatu i
zrównoważonedo systemu dostaw surowców w celu zaspokojenia potrzeb
rosnącej globalnej populacji w naturalnych granicach posiadającej
ograniczone zasoby planety.
-
Wspieranie integracyjnych, innowacyjnych i bezpiecznych społeczeństw
europejskich w kontekście bezprecedensowych przeobrażeń i
nasilających się globalnych współzależności.
Dodatkowe
wskaźniki efektywności:
-
publikacje we wpływowych czasopismach poddane recenzji naukowe w
dziedzinie różnych wyzwań społecznych.
obecnie:         Nowe
podejście (w 7PR (2007-2010) 8149 publikacji - dane szacunkowe)
Cel:    Średnio
20 publikacji na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
-
liczba wniosków patentowych w dziedzinie różnych wyzwań
społecznych
obecnie:         153
(program współpracy 7PR 2007-2010, dane wstępne)
Cel:    Średnio
2 wnioski patentowe na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
-
liczba aktów prawnych Unii odnoszących się do działań
wspieranych w dziedzinie różnych wyzwań społecznych
obecnie:         Nowe
podejście
Cel:    Średnio
1 na 10 mln EUR finansowania (2014-2020)
Część IV: Niejądrowe działania
bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego
Zapewnienie
zorientowanego na klienta wsparcia naukowego i technicznego dla polityki Unii
-
Liczba przypadków konkretnych, wymiernych skutków dla polityki europejskiej w
ramach wsparcia technicznego i naukowego świadczonego przez Wspólne
Centrum Badawcze.
obecnie:         175
(2010)
Cel:    230
(2020)
-
Liczba publikacji poddanych recenzji naukowej
obecnie:         430
(2010)
Cel:    500
(2020)

1.5.
Uzasadnienie wniosku/inicjatywy
1.5.1.
Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać
zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej

-
Zwiększenie wkładu badań naukowych i innowacji w
rozwiązywanie głównych wyzwań społecznych.
-
Zwiększenie konkurencyjności przemysłowej Europy poprzez
promowanie wiodącej pozycji technologicznej i wprowadzanie dobrych
pomysłów na rynek.
-
Wzmocnienie bazy naukowej Europy.
-
Zakończenie tworzenia europejskiej przestrzeni badawczej i
zwiększenie jej skuteczności (cele przekrojowe).
-
Więcej informacji można znaleźć w dokumencie roboczym
służb Komisji dotyczącym oceny skutków programu „Horyzont 2020”,
towarzyszącym niniejszemu wnioskowi ustawodawczemu.

1.5.2.
Wartość dodana z tytułu
zaangażowania Unii Europejskiej

Istnieje
wyraźne zapotrzebowanie na publiczną interwencję
mającą na celu rozwiązanie problemów zarysowanych w pkt 1.5.1
powyżej. Same rynki nie zapewnią Europie wiodącej pozycji przy
nowym paradygmacie techniczno-gospodarczym. Przezwyciężenie
niewydolności rynku związanych z systemowymi przesunięciami w
dziedzinie podstawowych technologii będzie wymagać interwencji
publicznej w dużej skali, z wykorzystaniem środków zarówno w zakresie
podaży, jak i popytu.
Jednakże
państwa członkowskie działające indywidualnie nie
będą w stanie dokonać wymaganej interwencji publicznej. Ich
inwestycje w badania i innowacje są stosunkowo niewielkie, rozdrobnione i
niewydajne - stanowi to dużą przeszkodę w odniesieniu do
technologicznej zmiany paradygmatu. Państwom członkowskim nie jest
łatwo samodzielnie przyspieszyć rozwój wystarczająco szerokiego
portfela technologii lub rozwiązać problemy braku transnarodowej
koordynacji.
Jak
stwierdzono we wniosku dotyczącym kolejnych wieloletnich ram finansowych,
Unia jest w stanie dostarczyć wartość dodaną poprzez rozwój
inwestycji na dużą skalę w badania pionierskie, ukierunkowane
stosowane działania badawczo-rozwojowe, oraz powiązaną
edukację, szkolenia i infrastrukturę, która przyczyni się do
efektywnego stosowania tematycznych technologii badawczo-rozwojowych i
wspomagających; poprzez wspieranie wysiłków przedsiębiorstw w
zakresie wykorzystania wyników badań i przekształcenia ich w
produkty, procesy i usługi rynkowe; oraz poprzez stymulowanie rynkowego
wykorzystania tych innowacji. Serię działań przekrojowych –
dotyczących koordynacji krajowego finansowania w zakresie badań,
unijnego konkurowania o finansowanie badań, mobilności i szkoleń
naukowców, koordynacji infrastruktur badawczych, międzynarodowej
współpracy w zakresie badań i innowacji oraz wsparcia innowacji –
można zorganizować w sposób najbardziej skuteczny na poziomie
europejskim. Z ocen ex-post wyraźnie wynika, że unijne programy w
zakresie badań i innowacji wspierają badania i inne działania o
ogromnym znaczeniu strategicznym dla uczestników, które nie miałyby
miejsca przy braku wsparcia Unii. Innymi słowy, wsparcie Unii jest nie do
zastąpienia.
Wykazano
również europejską wartość dodana strategicznych
działań wsparcia, wynikającą z połączenia wiedzy
i doświadczeń uzyskanych w różnych kontekstach,
promującą międzynarodowe porównanie narzędzi politycznych i
doświadczeń w zakresie innowacji oraz umożliwiającą
identyfikację, promowanie i testowanie najlepszych praktyk z możliwie
najszerszego obszaru.
Działania
bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) zapewniają
europejską wartość dodaną dzięki swojemu
wyjątkowemu wymiarowi europejskiemu. Zakres płynących z nich
korzyści sięga od zaspokojenia zapotrzebowania Komisji na
wewnętrzny dostęp do danych naukowych niezależnych od interesów
krajowych i prywatnych po bezpośrednie korzyści dla obywateli Unii
wynikające z wkładu w politykę, skutkującego poprawą
warunków gospodarczych, środowiskowych i społecznych.
Więcej
informacji można znaleźć w dokumencie roboczym służb
Komisji dotyczącym oceny skutków programu „Horyzont 2020”,
towarzyszącym niniejszemu wnioskowi ustawodawczemu.

1.5.3.
Główne wnioski wyciągnięte z
podobnych działań

Program
bazuje na doświadczeniach zgromadzonych podczas realizacji dotychczasowych
programów ramowych w zakresie badań, rozwoju technologicznego i
demonstracji (PR), programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji
oraz Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT).
W
okresie obejmującym kilka dziesięcioleci programy Unii:
–
doprowadziły do zaangażowania najlepszych naukowców i instytutów
Europy,
przyniosły
wielkoskalowe efekty strukturyzujące, rezultaty w zakresie nauki,
technologii i innowacji, korzyści mikroekonomiczne, a także, na
dalszych poziomach, skutki makroekonomiczne, społeczne i środowiskowe
dla wszystkich państw członkowskich.
Mimo
osiągniętego sukcesu, z dotychczasowych doświadczeń
należy wyciągnąć ważne wnioski:
–
do badań naukowych, innowacji i edukacji należy podchodzić w
bardziej skoordynowany sposób;
–
należy usprawnić upowszechnianie wyników badań naukowych i ich
wykorzystanie w nowych produktach, procesach i usługach;
–
logika interwencji powinna być bardziej ukierunkowana, konkretna,
szczegółowa i przejrzysta;
należy
ułatwić dostęp do programów i zapewnić większe
uczestnictwo nowych przedsiębiorstw, MŚP, przemysłu, państw
członkowskich osiągających słabsze wyniki i państw
spoza Unii;
–
należy udoskonalić monitorowanie i ocenę programów.
W
najnowszych sprawozdaniach z oceny znajdują się zalecenia
dotyczące działań bezpośrednich, w których wynika m.in.,
że JRC może:
-
promować silniejszą integrację tworzenia wiedzy w Unii;
-
wprowadzić oceny skutków oraz analizy kosztów i korzyści
określonych prac;
–
wzmocnić współpracę z przemysłem w celu zwiększenia
korzyści pod względem konkurencyjności gospodarki europejskiej.
Więcej
informacji można znaleźć w dokumencie roboczym służb
Komisji dotyczącym oceny skutków programu „Horyzont 2020”,
towarzyszącym niniejszemu wnioskowi ustawodawczemu.

1.5.4.
Spójność z ewentualnymi innymi
instrumentami finansowymi oraz możliwa synergia

W
kontekście osiągania celów strategii „Europa 2020” zostanie
osiągnięta i rozwinięta synergia z innymi programami Unii,
takimi jak wspólne ramy strategiczne spójności gospodarczej,
społecznej i terytorialnej oraz z programami na rzecz
konkurencyjności i MŚP. Czas trwania działania i jego
wpływu finansowego

1.6.
Czas trwania działania i jego wpływu
finansowego

ý Wniosek/inicjatywa o określonym
czasie trwania
–
ý  czas trwania wniosku/inicjatywy: od 1.1.2014 do 31.12.2020 r.
–
ý  wpływ finansowy od 2014 do 2026 r.
¨ Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym
czasie trwania
–
Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od
RRRR r. do RRRR r.,
–
po którym następuje faza operacyjna.

1.7.
Przewidywany(-e) tryb(y) zarządzania[31]

ý Bezpośrednie zarządzanie
scentralizowane przez Komisję
ý Pośrednie zarządzanie
scentralizowane poprzez przekazanie zadań
wykonawczych:
–
ý  agencjom wykonawczym
–
ý  organom utworzonym przez Wspólnoty[32]
–
ý  krajowym organom publicznym/organom mającym obowiązek
świadczenia usługi publicznej
–
¨  osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych
działań na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej,
określonym we właściwym prawnym akcie podstawowym w rozumieniu
art. 49 rozporządzenia finansowego
¨ Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi
¨ Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi
ý Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi, w tym Europejską
Agencją Kosmiczną
W przypadku
wskazania więcej niż jednego trybu, należy podać dodatkowe
informacje w części „Uwagi”.
Uwagi

W
celu realizacji tego działania Komisja zamierza zastosować wiele
trybów zarządzania opartych na trybach zarządzania stosowanych w
ramach aktualnych perspektyw finansowych. Te tryby zarządzania
obejmują zarządzanie scentralizowane i zarządzanie wspólne.
Zarządzanie
będzie prowadzone za pośrednictwem służb Komisji, wielu
istniejących agencji wykonawczych Komisji, których mandaty zostaną
odnowione lub przedłużone w zrównoważony sposób, oraz za pośrednictwem
innych podmiotów zewnętrznych, takich jak jednostki utworzone na mocy art.
187 (np. wspólne przedsiębiorstwa utworzone w kontekście realizacji
np. części „wyzwania społeczne”) i art. 185 (programy
podejmowane wspólnie przez wiele państw członkowskich, gdzie
ważną rolę odegrają krajowe organy sektora publicznego lub
organy mające obowiązek świadczenia usługi publicznej)
traktatu lizbońskiego, a także za pośrednictwem Europejskiego
Instytutu Innowacji i Technologii oraz z wykorzystaniem instrumentów
finansowych.
Działania,
których zarządzanie przeniesiono już na zewnątrz w ramach
aktualnej perspektywy finansowej (np. pionierskie badania naukowe,
działania Marie Curie, działania dotyczące MŚP) i które
będą kontynuowane w ramach programu szczegółowego będą
realizowane przy zachowaniu obecnej formy zarządzania zewnętrznego.
To może wiązać się z pogłębieniem specjalizacji i
uproszczeniem zarządzania odnośnymi zewnętrznymi organami oraz
zapewnienia porównywalnej wielkości operacyjnej.
Przeniesienie
na zewnątrz dalszych działań w ramach programu
szczegółowego w szczególności poprzez odwołanie się do
istniejących agencji wykonawczych Komisji, przewiduje się o tyle, o
ile umożliwia zachowanie podstawowych kompetencji politycznych przez
służby Komisji. Środki zastosowane w celu przeniesienia
zarządzania tymi działaniami na zewnątrz zostaną wybrane na
podstawie ich wykazanej skuteczności i efektywności.
Jednocześnie personel agencji wykonawczych Komisji będzie zwiększany
proporcjonalnie do części budżetu odpowiadającej
działaniom przeniesionym na zewnątrz oraz uwzględniając
zobowiązania dotyczące personelu podjęte przez Komisję
(komunikat „Budżet z perspektywy „Europy 2020” COM(2011) 500).
Jeżeli
pozwoli to na uzyskanie lepszych wyników, w realizację działań
programu „Horyzont 2020” dotyczących przestrzeni kosmicznej można
zaangażować Europejską Agencję Kosmiczną.

2.
ŚRODKI ZARZĄDZANIA

Uproszczenie
Program
szczegółowy musi przyciągać najwybitniejszych naukowców i
najbardziej innowacyjne europejskie przedsiębiorstwa. Ten cel może
osiągnąć jedynie program cechujący się najmniejszym
możliwym obciążeniem administracyjnym dla uczestników i
właściwymi warunkami finansowania. Uproszczenie w ramach
programu szczegółowego będzie mieć zatem trzy nadrzędne
cele: ograniczenie kosztów administracyjnych ponoszonych przez uczestników;
przyspieszenie wszystkich procesów zarządzania wnioskami i dotacjami oraz
zmniejszenie liczby błędów finansowych. Ponadto uproszczenie
finansowania badań i innowacji będzie związane ze zmianą
rozporządzenia finansowego (np. zniesienie oprocentowanych kont dla
płatności zaliczkowych, kwalifikowalny VAT, ograniczenie
ekstrapolacji błędów systematycznych).
Uproszczenie
w programie szczegółowym zostanie osiągnięte w kilku wymiarach.
Uproszczenie strukturalne zostanie zapewnione
poprzez:
-
integrację badań Unii i innowacyjnych instrumentów finansowania w
programie szczegółowym;
-
ten program szczegółowy realizujący „Horyzont 2020”;
-
jedne zasady uczestnictwa obejmujące wszystkie elementy programu „Horyzont
2020”.
Poważne
uproszczenie zasad finansowania ułatwi przygotowanie wniosków i
zarządzanie projektami. Jednocześnie ograniczy liczbę
błędów finansowych. Proponuje się następujące
podejście:
Główny
model finansowania dla dotacji:
-
uproszczony zwrot rzeczywistych kosztów bezpośrednich, z szerszą
akceptacją praktyk rachunkowych zwyczajowo stosowanych przez
beneficjentów, w tym kwalifikowalność niektórych podatków i
opłat;
-
możliwość zastosowania kosztów jednostkowych personelu
(średnie koszty personelu) przez beneficjentów, dla których jest to
zwyczajowo stosowana metoda rachunkowa, a także przez
właścicieli MŚP niepobierających wynagrodzenia;
-
uproszczenie rejestracji czasu poprzez jasny i prosty zestaw minimalnych
warunków, w szczególności zniesienie obowiązku rejestracji czasu dla
personelu pracującego wyłącznie nad projektem Unii;
-
jednolita stawka zwrotu dla wszystkich uczestników zamiast 3 różnych
stawek zależnych od typu uczestnika;
-
jedna stawka zryczałtowana obejmująca koszty pośrednie, zamiast 4
metod obliczania kosztów pośrednich, zgodnie z ogólną zasadą;
-
kontynuacja systemu kosztów jednostkowych i stawek zryczałtowanych w
odniesieniu do działań w zakresie mobilności i szkoleń
(Marie Curie);
-
finansowanie ukierunkowane na rezultaty z kwotami ryczałtowymi na
całość projektu w określonych dziedzinach.
Zmieniona strategia kontroli, opisana w sekcji 2.2.2, zapewniająca
nową równowagę między zaufaniem a
kontrolą, dodatkowo ograniczy obciążenie administracyjne dla
uczestników.
Oprócz
uproszczenia zasad i środków kontroli, zracjonalizowane zostaną
wszystkie procedury i procesy dotyczące realizacji projektu. Odnosi
się to do szczegółowych przepisów dotyczących treści i
formy wniosków, procesów realizacji projektów na podstawie wniosków, wymogów w zakresie
sprawozdawczości i nadzoru, a także powiązanych wytycznych i
usług wsparcia. Duży wkład w ograniczenie administracyjnych
kosztów uczestnictwa wniesie jednolita, przyjazna dla użytkownika
platforma informatyczna, oparta na portalu dla uczestników siódmego programu
ramowego w zakresie badań i rozwoju (2007-2013) (7PR).

2.1.
Zasady nadzoru i sprawozdawczości

Należy
określić częstotliwość i warunki.
Na
potrzeby oceny i monitorowania działań pośrednich programu
szczegółowego opracowany zostanie nowy system. Będzie bazować na
kompleksowej, zgranej czasowo i zharmonizowanej strategii, kładącej
silny nacisk na wydajność, efekty, wyniki i skutki. Będą go
wspierać odpowiednie archiwum danych, eksperci, specjalne działanie
badawcze i wzmocniona współpraca z państwami członkowskimi i
państwami stowarzyszonymi, a osiągnięte za jego pomocą
efekty będą wykorzystane poprzez odpowiednie upowszechnianie i
sprawozdawczość. W przypadku działań bezpośrednich JRC
będzie nadal dążyć do poprawy monitorowania poprzez
dostosowanie wskaźników wyników i skutków.
System
obejmie informacje dotyczące tematów przekrojowych, takich jak
zrównoważony rozwój i zmiana klimatu. Wydatki związane ze zmianą
klimatu będą obliczane zgodnie z systemem obserwacji opartym na
wskaźnikach z Rio.

2.1.
System zarządzania i kontroli

Jako
główny wskaźnik w dziedzinie legalności i regularności
dotacji na badania przyjęto limit błędu wynoszący 2 %.
Jednakże doprowadziło to do szeregu niespodziewanych i
niepożądanych efektów ubocznych. Beneficjenci i władza prawodawcza
uznali, że obciążenie związane z kontrolą stało
się zbyt duże. Wiąże się to z ryzykiem zmniejszenia
atrakcyjności unijnego programu badawczego, a co za tym idzie, z
negatywnymi skutkami dla badań i innowacji w Unii.
Rada
Europejska z dnia 4 lutego 2011 r. uznała, że „instrumenty UE
służące wspieraniu badań, rozwoju i innowacji koniecznie
powinny zostać uproszczone, tak aby ułatwić korzystanie z nich
najlepszym naukowcom i najbardziej innowacyjnym przedsiębiorstwom, w
szczególności przez ustalenie w gronie odpowiednich instytucji na nowo
właściwych proporcji między relacjami opartymi na zaufaniu a
potrzebą kontroli oraz między gotowością ponoszenia ryzyka
a dążeniem do unikania go”. (zob. EUCO 2/1/11 REV1, Bruksela dnia 8
marca 2011 r.)
W
rezolucji z dnia 11 listopada 2010 r. (P7_TA(2010)0401) Parlament Europejski,
odnoszącej się do uproszczenia realizacji programów ramowych w
zakresie badań naukowych, wyraźnie popiera większe ryzyko
błędów w finansowaniu badań oraz „wyraża obawy, że
obecny system i praktyki w zakresie zarządzania siódmym programem ramowym
nadmiernie skupiają się na kontroli, co prowadzi do marnowania
zasobów, do niższego poziomu uczestnictwa oraz do oferowania mniej
atrakcyjnych obszarów badawczych; z zaniepokojeniem zauważa, że jak
się zdaje, obecny system zarządzania hołdujący zasadzie
„zerowej tolerancji dla ryzyka” prowadzi raczej do unikania ryzyka niż
zarządzania nim”.
Znaczący wzrost liczby audytów oraz wynikająca z
niego ekstrapolacja wyników doprowadziły też do szeregu skarg ze strony
środowiska naukowego (np. inicjatywa „Zaufaj naukowcom” („Trust
Researchers”)[33], pod którą podpisało się dotychczas
ponad 13 800 osób).
W
związku z tym zainteresowane strony i instytucje zgadzają się,
że należy zmienić dotychczasowe podejście. Należy również
uwzględnić inne cele i interesy, w szczególności powodzenie
polityki w zakresie badań, międzynarodową
konkurencyjność i doskonałość naukową.
Jednocześnie istnieje wyraźna potrzeba zarządzania budżetem
w sposób skuteczny i wydajny oraz zapobiegania oszustwom i marnotrawieniu
zasobów. Są to wyzwania dla programu szczegółowego.
Ostatecznym
celem Komisji pozostaje osiągnięcie poziomu błędu
rezydualnego wynoszącego poniżej 2 % łącznych wydatków w
całym okresie realizacji programu i w tym celu wprowadziła ona szereg
środków upraszczających. Jednakże należy rozważyć
inne cele, takie jak atrakcyjność i sukces unijnej polityki
badawczej, konkurencyjność międzynarodowa,
doskonałość naukowa i w szczególności koszty kontroli (zob.
pkt 2.2.2).
Uwzględniając
te elementy proponuje się, aby dyrekcje generalne odpowiedzialne za
realizację budżetu w dziedzinie badań i innowacji
ustanowiły wewnętrzny, racjonalny pod względem kosztów system
kontroli, zapewniający wystarczającą pewność, że
błędy, w trakcie wieloletniego okresu wydatków, utrzymają
się w stosunku rocznym na poziomie 2-5 %, a optymalnie na poziomie ok. 2 %
z chwilą zamknięcia programów wieloletnich, po uwzględnieniu
wpływu finansowego audytów, działań w zakresie korekty i odzysku
2.2.1.     Ramy kontroli wewnętrznej

Ramy
kontroli wewnętrznej dla dotacji opierają się na:
-
realizacji norm kontroli wewnętrznej Komisji;
-
procedurach wyboru najlepszych projektów i przełożeniu ich na
instrumenty prawne;
-
zarządzaniu projektami i umowami przez cały okres trwania każdego
projektu;
-
kontrolach ex-ante dotyczących 100 % wniosków o płatności,
włącznie z odbiorem świadectw audytu oraz na certyfikacji
ex-ante metodyki określania kosztów;
-
audytach ex-post dotyczących próby wniosków o płatności;
-
naukowej ocenie wyników projektów.
W
przypadku działań bezpośrednich zastosowanie mają obiegi
finansowe obejmujące kontrole ex-ante dotyczące zamówień i
kontrole ex-post. Ryzyko podlega ocenie corocznej, zaś postępy w
realizacji prac i zużyciu zasobów są regularnie monitorowane, na
podstawie zdefiniowanych celów i wskaźników.
2.2.2.     Koszty kontroli i
płynące z nich korzyści
Koszt
systemu kontroli wewnętrznej dyrekcji generalnych zajmujących
się realizacją budżetu na badania i innowacje wynosi szacunkowo 267
mln EUR rocznie (w oparciu o analizę dopuszczalnego ryzyka błędu
z 2009 r.). Nakłada on również znaczne obciążenie na
beneficjentów i służby Komisji.
43
% całkowitych kosztów kontroli dla służb Komisji (bez kosztów
dla beneficjentów) jest ponoszone na etapie zarządzania projektem, 18 % na
etapie wyboru wniosków, a 16 % na etapie negocjacji umów. Audyty ex-post i ich
realizacja wynoszą 23 % całości (61 mln EUR).
Jednakże
tak znaczne nakłady w zakresie kontroli nie pozwoliły na pełne
osiągnięcie celu. Szacunkowy błąd rezydualny dla 6PR, po
uwzględnieniu wszystkich odzyskanych kosztów i korekt, które zostały
lub zostaną wdrożone, utrzymuje się na poziomie
przekraczającym 2 %. Obecny poziom błędu wynikający z
audytów Dyrekcji RTD przeprowadzonych dla 7PR wynosi ok. 5 %, i pomimo faktu,
że ulegnie on zmniejszeniu ze względu na wyniki audytu i jest on do
pewnego stopnia nieobiektywny, ponieważ koncentruje się na
beneficjentach, którzy nie byli poprzednio poddani audytowi, nie jest
prawdopodobne, że zostanie osiągnięty poziom 2 % błędu
rezydualnego. Poziom błędu określony przez Trybunał
Obrachunkowy jest podobny.
2.2.3.     Spodziewany poziom ryzyka
niezgodności
Punktem
wyjścia jest status quo, w oparciu o audyty przeprowadzone do tej pory w
ramach 7PR. Wstępny reprezentatywny poziom błędu jest bliski 5 %
(dla DG RTD). Do większości wykrywanych błędów dochodzi,
ponieważ obecny system finansowania badań naukowych opiera się
na zwrocie rzeczywistych kosztów projektu badawczego zgłoszonych przez
uczestnika. To skutkuje dużą złożonością w ocenie
kwalifikowalnych kosztów.
Z
analizy błędów przeprowadzonej dla audytów 7PR dokonanych dotychczas
w DG RTD wynika, że:
-
Około 27% liczbowo, a 35 % wg kwoty, dotyczy błędów w naliczaniu
kosztów personelu. Określone regularne problemy dotyczą naliczania średnich
lub budżetowych kosztów (zamiast kosztów rzeczywistych), braku adekwatnych
ewidencji czasu spędzonego na realizacji programu, naliczania pozycji
nieczytelnych.
-
Około 40% liczbowo, a 37% wg kwoty, dotyczy innych kosztów
bezpośrednich (oprócz personelu). Określone regularne błędy
dotyczą włączenia VAT, braku wyraźnego związku z
projektem, braku faktur lub dowodu płatności, nieprawidłowego
obliczenia amortyzacji i naliczania pełnego kosztu sprzętu zamiast
kosztu zamortyzowanego, odejmowania bez wcześniejszego upoważnienia
lub bez poszanowania przepisów dotyczących stosunku wartości do ceny
itd.
-
Około 33% liczbowo, a 28% wg kwoty, dotyczy błędów w naliczaniu
kosztów pośrednich. Wiąże się z tym to samo ryzyko, co
dotyczące kosztów personelu, a także dodatkowe ryzyko związane z
nieprawidłowym lub niesprawiedliwym przydziałem kosztów
pośrednich projektom Unii.
W
szeregu przypadków koszty pośrednie są ryczałtową
wartością procentową kosztów bezpośrednich, a więc
błąd w kosztach pośrednich jest proporcjonalny do
błędu w kosztach bezpośrednich.
Program
„Horyzont 2020” wprowadza znaczną liczbę ważnych środków
upraszczających (zob. pkt 2 powyżej) mających zastosowanie w
programie szczegółowym, które obniżą poziom błędu we
wszystkich kategoriach błędu. Z konsultacji z zainteresowanymi
stronami i z instytucjami, dotyczących dalszego uproszczenia oraz z oceny
skutków programu „Horyzont 2020” wynika jednak jasno, że preferowaną
opcją jest dalsze stosowanie modelu finansowania opartego na zwrocie
kosztów rzeczywistych. Systematyczne stosowanie finansowania ukierunkowanego na
rezultaty, stawek zryczałtowanych lub kwot ryczałtowych
wiązałoby się z ryzykiem, gdyż system ten nie był testowany
w poprzednich programach. Utrzymanie systemu opartego na zwrocie kosztów oznacza
jednak, że nadal będą występować błędy.
Z
analizy błędów wykrytych podczas audytów 7PR wynika, że ok. 25–35%
można by uniknąć dzięki proponowanym środkom
upraszczającym. Można by wówczas oczekiwać obniżenia
się poziomu błędu o 1,5 %, z prawie 5% do ok. 3,5%, a więc
wartości określonej w komunikacie Komisji jako wartości
zachowującej właściwą równowagę między kosztami
administracyjnymi kontroli a ryzykiem wystąpienia błędu.
Komisja
uważa, że w przypadku wydatków na badania naukowe w związku z
programem „Horyzont 2020” , do celów zarządzania ryzykiem oraz równowagi
między zaufaniem a kontrolą realistyczny jest poziom błędu
wynoszący od 2% do 5%, uwzględniając koszty kontroli,
środki uproszczenia zmierzające do zmniejszenia złożonego
charakteru zasad i powiązanego ryzyka związanego ze zwrotem kosztów
projektu badawczego. Optymalny poziom błędów wyniesie ok. 2 % z
chwilą zamknięcia programów wieloletnich, po uwzględnieniu
wpływu finansowego audytów, działań w zakresie korekty i
odzysku.
Strategia
audytu ex-post w odniesieniu do wydatków w ramach programu „Horyzont 2020”
uwzględnia ten cel. Będzie się ona opierać na audycie
finansowym pojedynczej reprezentatywnej próby wydatków w całym programie,
uzupełnionej próbą opracowaną po wzięciu pod uwagę
względów ryzyka.
Łączna
liczba audytów ex post zostanie ograniczona do liczy niezbędnej dla
osiągnięcia celu i realizacji strategii. Zarządzanie
działaniami związanymi z audytem ex-post zapewni minimalizację
obciążenia związanego z audytem dla uczestników. Komisja
uważa, że maksymalnie 7 % uczestników programu „Horyzont 2020”
powinno zostać poddanych audytowi w całym okresie programowania. Z
poprzednich doświadczeń wynika, że wydatki poddane audytowi
będą znacznie wyższe.
Strategia
audytu ex post w odniesieniu do legalności i
prawidłowości zostanie uzupełniona wzmocnioną oceną
naukową i strategią zwalczania nadużyć finansowych (zob.
pkt 2.3 poniżej).
Ten
scenariusz opiera się na założeniu, że środki
upraszczające nie ulegną znacznym modyfikacjom w procesie decyzyjnym.
Uwaga:
sekcja ta dotyczy tylko procesu zarządzania dotacją; w przypadku
wydatków administracyjnych i operacyjnych ponoszonych w związku z
procesami zamówień publicznych, za dopuszczalne ryzyko błędu
będzie uważany pułap 2%.

2.2.
Środki zapobiegania nadużyciom finansowym
i nieprawidłowościom

Określić istniejące lub przewidywane
środki zapobiegania i ochrony.
Dyrekcje
generalne, którym powierzono realizację budżetu w zakresie badań
naukowych i innowacji, są zdecydowane zwalczać nadużycia
finansowe na wszystkich etapach procesu zarządzania dotacjami.
Opracowały one i realizują strategie zwalczania nadużyć
finansowych, obejmujące intensywniejsze wykorzystanie informacji
operacyjnych, zwłaszcza z wykorzystaniem zaawansowanych narzędzi
informatycznych, a także szkolenia i informowanie personelu.
Określono sankcje mające zniechęcać do nadużyć
finansowych, a także właściwe kary na wypadek stwierdzenia
takich nadużyć. Działania w tym zakresie będą kontynuowane.
Wnioski dotyczące programu „Horyzont 2020” poddano kontroli odporności
na nadużycia finansowe i ocenie skutków. Ogólnie rzecz biorąc,
proponowane środki powinny mieć pozytywny wpływ na walkę z
nadużyciami finansowymi, dotyczy to zwłaszcza większego nacisku
na audyt oparty na ryzyku i wzmocnionej oceny i kontroli naukowej.
Należy
podkreślić, że wykryte nadużycia finansowe były bardzo
niewielkie w stosunku do całości wydatków, niemniej jednak dyrekcje
generalne, którym powierzono realizację budżetu badań naukowych,
nadal stawiają sobie za cel zwalczanie takich nadużyć.
Komisja
przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji
działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia,
ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków
zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym
działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia
nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie
wypłaconych a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne,
proporcjonalne i odstraszające kary.
Komisja
lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia
do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich
beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali środki
od Unii na podstawie niniejszego programu.
Europejski
Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może
przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których
takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z
procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96, w
celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycia finansowe, korupcja lub
jakiekolwiek inne bezprawne działanie, naruszające interesy finansowe
Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o
udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię.
Nie
naruszając przepisów akapitu pierwszego i drugiego, w umowach o
współpracy z państwami trzecimi i organizacjami
międzynarodowymi, umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu
dotacji i zamówieniach wynikających z wdrożenia niniejszego rozporządzenia
wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy
i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu.

3.
SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY
3.1.
Dział(y) wieloletnich ram finansowych i
pozycja(pozycje) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma
wpływ

·      - Istniejące pozycje w budżecie (nie dotyczy)
Według
działów wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie.
 Dział wieloletnich ram finansowych || Pozycja w budżecie || Rodzaj wydatków || Wkład
 Liczba [Treść........................................] || zróżnicowane/niezróżnicowane ([34]) || państw EFTA[35] || krajów kandydujących[36] || państw trzecich || w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego
   || [XX.YY.YY.YY]   || zróżnicowane/niezróżnicowane || TAK/NIE || TAK/NIE || TAK/NIE || TAK/NIE
·      Nowe pozycje w budżecie, o których utworzenie się wnioskuje
Według działów wieloletnich ram finansowych i
pozycji w budżecie.
 Dział wieloletnich ram finansowych || Pozycja w budżecie || Rodzaj wydatków || Wkład
 Liczba [Dział 1 – Inteligentny i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost] || zróżnicowane/niezróżnicowane || państw EFTA || krajów kandydujących || państw trzecich || w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego
   || Wydatki administracyjne Badania pośrednie: XX 01 05 01 Wydatki związane z personelem badawczym XX 01 05 02 Zewnętrzny personel badawczy XX 01 05 03 Inne wydatki na zarządzanie w dziedzinie badań Badania bezpośrednie: 10 01 05 01 Wydatki związane z personelem badawczym 10 01 05 02 Zewnętrzny personel badawczy 10 01 05 03 Inne wydatki na zarządzanie w dziedzinie badań 10 01 05 04 Inne wydatki na główne infrastruktury naukowe[37]   || niezróżnicowane || TAK || TAK || TAK || TAK
   || Wydatki operacyjne XX 02 01 01 Działania horyzontalne   Doskonała baza naukowa 08 02 02 01 Europejska Rada ds. Badań Naukowych 15 02 02 00 Działania Marie Curie w zakresie umiejętności, szkoleń i rozwoju kariery 08 02 02 02 Europejska infrastruktura badawcza (w tym e-infrastruktura) 09 02 02 01 Europejska infrastruktura badawcza (w tym e-infrastruktura) 08 02 02 03 Przyszłe i powstające technologie 09 02 02 02 Przyszłe i powstające technologie   Wiodąca pozycja w przemyśle 08 02 03 01 Wiodącą pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych 09 02 03 00 Wiodącą pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych 02 02 02 01 Wiodącą pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych 08 02 03 02 Dostęp do finansowania ryzyka 02 02 02 02 Dostęp do finansowania ryzyka 08 02 03 03 Innowacje w MŚP 02 02 02 03 Innowacje w MŚP   Wyzwania społeczne 08 02 04 01 Zdrowie, zmiany demograficzne i dobrostan 08 02 04 02 Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie i gospodarka ekologiczna 05 02 01 00 Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie i gospodarka ekologiczna 08 02 04 03 Bezpieczna, ekologiczna i efektywna energia 32 02 02 00 Bezpieczna, ekologiczna i efektywna energia 08 02 04 04 Inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport 06 02 02 00 Inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport 08 02 04 05 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami 07 02 02 00 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami 02 02 03 01 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami 08 02 04 06 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa 02 02 03 02 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa 09 02 04 00 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa 10 02 01 00 Niejądrowe działania bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego || zróżnicowane || TAK || TAK || TAK || TAK
3.2.        Szacunkowy wpływ na
wydatki
3.2.1.     Synteza szacunkowego
wpływu na wydatki
w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
 Dział wieloletnich ram finansowych: || Liczba || [Dział 1 – Inteligentny i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost]
 DG ds. Badań Naukowych i Innowacji/Społeczeństwo informacyjne i media/Edukacja i kultura/Przedsiębiorstwa i przemysł/Rolnictwo i Rozwój Obszarów Wiejskich/Rozwój Energii/Mobilność i Transport/Badania Bezpośrednie JRC/Ochrona Środowiska || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || ≥2021 || OGÓŁEM
  Środki operacyjne ||
 Działania horyzontalne
 XX 02 01 01 || Środki na zobowiązania || (1a) || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm ||
 Środki na płatności || (2a) || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm ||
 08 02 02 01 Europejska Rada ds. Badań Naukowych || Środki na zobowiązania || (1b) || 1640,417 || 1753,575 || 1879,819 || 2009,349 || 2144,525 || 2284,826 || 2427,130 ||   || 14139,641
 Środki na płatności || (2b) || 204,154 || 1055,485 || 1335,717 || 1661,563 || 1868,955 || 2063,161 || 2199,449 || 3751,158 || 14139,641
 08 02 02 02 Europejska infrastruktura badawcza (w tym e-infrastruktura) || Środki na zobowiązania || (1c) || 199,794 || 211,723 || 225,177 || 238,964 || 253,364 || 268,311 || 283,451 ||   || 1680,784
 Środki na płatności || (2c) || 24,865 || 128,015 || 161,107 || 199,448 || 223,066 || 244,699 || 259,212 || 440,372 || 1680,784
 08 02 02 03 Przyszłe i powstające technologie**   09 02 02 02 Przyszłe i powstające technologie** || Środki na zobowiązania || (1d) || 283,318 || 300,310 || 320,217 || 469,448 || 606,917 || 642,722 || 678,989 ||   || 3301,921
 Środki na płatności || (2d) || 48,847 || 251,487 || 316,496 || 391,819 || 438,217 || 480,715 || 509,225 || 865,115 || 3301,921
 08 02 03 01 Wiodąca pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych || Środki na zobowiązania || (1e) || 545,193 || 577,744 || 614,457 || 652,078 || 691,372 || 732,159 || 773,472 ||   || 4586,474
 Środki na płatności || (2e) || 67,851 || 349,323 || 439,624 || 544,249 || 608,697 || 667,728 || 707,329 || 1201,673 || 4586,474
 08 02 03 02 Dostęp do finansowania ryzyka** 02 02 02 02 Dostęp do finansowania ryzyka || Środki na zobowiązania || (1f) || 447,955 || 474,700 || 504,865 || 535,776 || 568,062 || 601,574 || 635,520 ||   || 3768,450
 Środki na płatności || (2f) || 447,955 || 474,700 || 504,865 || 535,776 || 568,062 || 601,574 || 635,520 || 0 || 3768,450
 08 02 03 03 Innowacje w MŚP** 02 02 02 03 Innowacje w MŚP || Środki na zobowiązania || (1g) || 78,373 || 83,053 || 88,330 || 93,738 || 99,387 || 105,250 || 111,189 ||   || 659,320
 Środki na płatności || (2g) || 9,754 || 50,216 || 63,197 || 78,238 || 87,502 || 95,988 || 101,681 || 172,744 || 659,320
 08 02 04 01 Zdrowie, zmiany demograficzne i dobrostan || Środki na zobowiązania || (1h) || 1030,952 || 1051,848 || 1073,128 || 950,146 || 1398,959 || 1481,491 || 1565,088 ||   || 8551,612
 Środki na płatności || (2h) || 126,578 || 651,675 || 820,134 || 1015,317 || 1135,546 || 1245,671 || 1319,549 || 2237,142 || 8551,612
 08 02 04 02 Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie i gospodarka ekologiczna** 05 02 01 00 Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie i gospodarka ekologiczna** || Środki na zobowiązania || (1i) || 525,695 || 557,082 || 592,481 || 628,757 || 666,645 || 705,974 || 745,810 ||   || 4422,444
 Środki na płatności || (2i) || 65,424 || 336,830 || 423,901 || 524,785 || 586,927 || 643,848 || 682,032 || 1158,697 || 4422,444
 08 02 04 03 Bezpieczna, ekologiczna i efektywna energia** 32 02 02 00 Bezpieczna, ekologiczna i efektywna energia** || Środki na zobowiązania || (1j) || 732,073 || 775,781 || 825,079 || 875,596 || 928,359 || 983,126 || 1038,601 ||   || 6158,614
 Środki na płatności || (2j) || 91,108 || 469,063 || 590,317 || 730,805 || 817,344 || 896,610 || 949,786 || 1613,580 || 6158,614
 08 02 04 04 Inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport** 06 02 02 00 Inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport** || Środki na zobowiązania || (1k) || 861,218 || 912,637 || 970,631 || 1030,059 || 1092,129 || 1156,559 || 1221,820 ||   || 7245,052
 Środki na płatności || (2k) || 107,180 || 551,811 || 694,454 || 859,727 || 961,532 || 1054,781 || 1117,337 || 1898,231 || 7245,052
 08 02 04 05 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami** 02 02 03 01 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami** 07 02 02 00 Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami** || Środki na zobowiązania || (1l) || 400,096 || 423,983 || 450,925 || 478,534 || 507,370 || 537,302 || 567,620 ||   || 3365,830
 Środki na płatności || (2l) || 49,793 || 256,354 || 322,622 || 399,403 || 446,698 || 490,019 || 519,081 || 881,860 || 3365,830
 08 02 04 06 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa** 09 02 04 00 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa** 02 02 03 02 Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa** || Środki na zobowiązania || (1m) || 483,533 || 512,402 || 544,963 || 578,329 || 613,179 || 649,353 || 685,994 ||   || 4067,754
 Środki na płatności || (2m) || 60,177 || 309,815 || 389,903 || 482,696 || 539,855 || 592,210 || 627,332 || 1065,767 || 4067,754
 09 02 02 01 Europejska infrastruktura badawcza (w tym e-infrastruktura) || Środki na zobowiązania || (1n) || 113,951 || 120,755 || 128,428 || 136,291 || 144,504 || 153,029 || 161,664 ||   || 958,622
 Środki na płatności || (2n) || 14,181 || 73,012 || 91,886 || 113,754 || 127,224 || 139,562 || 147,839 || 251,163 || 958,622
 09 02 03 00 Wiodącą pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych || Środki na zobowiązania || (1o) || 1005,176 || 1065,189 || 1132,878 || 1202,241 || 1274,686 || 1349,886 || 1426,056 ||   || 8456,112
 Środki na płatności || (2o) || 125,096 || 644,049 || 810,537 || 1003,436 || 1122,258 || 1231,095 || 1304,108 || 2215,533 || 8456,112
 02 02 02 01 Wiodącą pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych || Środki na zobowiązania || (1p) || 194,477 || 206,088 || 219,184 || 232,604 || 246,620 || 261,169 || 275,907 ||   || 1636,048
 Środki na płatności || (2p) || 24,203 || 124,608 || 156,819 || 194,140 || 217,129 || 238,186 || 252,313 || 428,651 || 1636,048
 15 02 02 00 Działania Marie Curie w zakresie umiejętności, szkoleń i rozwoju kariery || Środki na zobowiązania || (1q) || 728,274 || 771,756 || 820,798 || 871,052 || 923,542 || 978,025 || 1033,212 ||   || 6126,659
 Środki na płatności || (2q) || 90,635 || 466,629 || 587,254 || 727,013 || 813,103 || 891,958 || 944,858 || 1605,208 || 6126,659
 10 02 01 00 Niejądrowe działania bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego || Środki na zobowiązania || (1r) || 32,459 || 33,108 || 33,771 || 34,445 || 35,134 || 35,838 || 36,554 ||   || 241,311
 Środki na płatności || (2r) || 12,325 || 27,672 || 31,582 || 33,891 || 34,568 || 35,261 || 35,965 || 30,048 || 241,311
*Dodatkowa kwota w wysokości 1 628 002
mln EUR będzie dostępna pro rata na lata 2018-2020 z
budżetów „wyzwań społecznych” i „wiodącej pozycji w
zakresie technologii wspomagających i przemysłowych”. Podana jest ona
w przybliżeniu i jest przedmiotem przeglądu, o którym mowa w art. 26
ust. 1.
**Rozdział pomiędzy poszczególne DG
nie został jeszcze określony w chwili obecnej.
   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || ≥2021 || OGÓŁEM
  OGÓŁEM środki operacyjne || Środki na zobowiązania || (4) || 9302,954 || 9831,734 || 10425,13 || 11017,41 || 12194,75 || 12926,59 || 13668,08 || 0 || 79366,65
 Środki na płatności || (5) || 1570,126 || 6220,744 || 7740,415 || 9496,06 || 10596,68 || 11613,07 || 12312,62 || 19816,94 || 79366,65
  OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || (6) ||
 XX 01 05 01 Wydatki związane z personelem badawczym || (6a) || 225,330 || 229,437 || 234,401 || 239,375 || 244,140 || 249,023 || 254,004 ||   || 1675,710
 XX 01 05 02 Zewnętrzny personel badawczy* || (6b) || 163,655 || 226,831 || 250,789 || 281,464 || 307,748 || 333,028 || 367,472 ||   || 1930,987
 XX 01 05 03 Inne wydatki na zarządzanie w dziedzinie badań* || (6c) || 136,441 || 160,039 || 170,285 || 182,771 || 193,866 || 204,350 || 218,071 ||   || 1265,823
 10 01 05 01 Wydatki związane z personelem badawczym || (6d) || 151,686 || 156,996 || 162,490 || 168,178 || 174,064 || 180,156 || 186,461 ||   || 1180,031
 10 01 05 02 Zewnętrzny personel badawczy || (6e) || 34,280 || 35,052 || 35,840 || 36,647 || 37,471 || 38,314 || 39,176 ||   || 256,781
 10 01 05 03 Inne wydatki na zarządzanie w dziedzinie badań || (6f) || 65,312 || 66,618 || 67,950 || 69,309 || 70,695 || 72,109 || 73,551 ||   || 485,545
 10 01 05 04 Inne wydatki na główne infrastruktury naukowe || (6g) || 6,551 || 6,682 || 6,816 || 6,952 || 7,091 || 7,233 || 7,378 ||   || 48,703
  OGÓŁEM środki administracyjne || (6) || 783,255 || 881,655 || 928,571 || 984,696 || 1035,075 || 1084,213 || 1146,113 ||   || 6843,58
 OGÓŁEM środki na DZIAŁ 1 wieloletnich ram finansowych || Środki na zobowiązania || =4+ 6 || 10086,21 || 10713,39 || 11353,70 || 12002,11 || 13229,83 || 14010,8 || 14814,19 ||   || 86210,23
 Środki na płatności || =5+ 6 || 2353,381 || 7102,399 || 8668,986 || 10480,76 || 11631,76 || 12697,28 || 13458,73 || 19816,94 || 86210,23
* Te wartości liczbowe opierają się na
pełnym wykorzystaniu dozwolonych maksymalnych wydatków administracyjnych
przewidzianych w podstawie prawnej. Są one przedstawione tytułem
informacji co do liczby personelu, który może zostać zatrudniony w
ramach tych kwot.
Jeżeli wpływ wniosku/inicjatywy nie
ogranicza się do jednego działu:
  OGÓŁEM środki operacyjne || Środki na zobowiązania || (4) || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Środki na płatności || (5) || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
  OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || (6) || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 OGÓŁEM środki na DZIAŁY 1 do 4 wieloletnich ram finansowych (kwota referencyjna) || Środki na zobowiązania || =4+ 6 || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Środki na płatności || =5+ 6 || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Dział wieloletnich ram finansowych: || 5 || „Wydatki administracyjne”
w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
   ||   ||   || Rok N || Rok N+1 || Rok N+2 || Rok N+3 || wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (zob. pkt 1.6) || OGÓŁEM
 DG: <…….> ||
  Zasoby ludzkie || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
  Pozostałe wydatki administracyjne || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 OGÓŁEM DG <.......> || Appropriations || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 OGÓŁEM środki na DZIAŁ 5 wieloletnich ram finansowych || (Środki na zobowiązania ogółem = środki na płatności ogółem) || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
EUR million (to 3 decimal places)
   ||   ||   || Year 2014 || Year 2015 || Year 2016 || Year 2017 || Year 2018 || Year 2019 || Year 2020 || Year ≥2021 || TOTAL
 OGÓŁEM środki na DZIAŁY 1 do 5 wieloletnich ram finansowych || Środki na zobowiązania || 10086,21 || 10713,39 || 11353,7 || 12002,11 || 13229,83 || 14010,80 || 14814,19 || 0 || 86210,23
 Środki na płatności || 2353,381 || 7102,399 || 8668,986 || 10480,76 || 11631,76 || 12697,28 || 13458,73 || 19816,94 || 86210,23
   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
3.2.2.     Szacunkowy wpływ na
środki operacyjne
–
¨  Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z
koniecznością wykorzystania środków operacyjnych
–
þ  Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością
wykorzystania środków operacyjnych, jak określono poniżej:
Środki na zobowiązania w mln EUR (do 3
miejsc po przecinku) ceny bieżące
 Określić cele i realizacje   ò ||   ||   || Rok 2014 || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020 || OGÓŁEM
 REALIZACJA
 Rodzaj[38] || Średni koszt realizacji || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba realizacji || Koszt || Liczba całkowita || Koszt całkowity
 CEL SZCZEGÓŁOWY nr 1 Doskonała baza naukowa[39] ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Cel szczegółowy nr 1 Doskonała baza naukowa- suma cząstkowa ||   || 2965,755 ||   || 3158,119 ||   || 3374,440 ||   || 3725,105 ||   || 4072,852 ||   || 4326,913 ||   || 4584,446 ||   || 26207,628
 CEL SZCZEGÓŁOWY Nr 2 Wiodąca pozycja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Cel szczegółowy nr 2 Wiodąca pozycja- suma cząstkowa ||   || 2271,175 ||   || 2406,774 ||   || 2559,714 ||   || 2716,437 ||   || 2880,127 ||   || 3050,036 ||   || 3222,143 ||   || 19106,407
 CEL SZCZEGÓŁOWY Nr 3 Wyzwania społeczne ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Cel szczegółowy nr 3 Wyzwania społeczne – suma cząstkowa ||   || 4033,565 ||   || 4233,731 ||   || 4457,207 ||   || 4541,423 ||   || 5206,640 ||   || 5513,803 ||   || 5824,934 ||   || 33811,304
 CEL SZCZEGÓŁOWY Nr 4 Świadczenie zintegrowanego i wystarczająco szybkiego wsparcia naukowego dla europejskiego procesu decyzyjnego: Wspólne Centrum Badawcze ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 - Realizacja ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Cel szczegółowy nr 4 Świadczenie zintegrowanego i wystarczająco szybkiego wsparcia naukowego dla europejskiego procesu decyzyjnego – suma cząstkowa Wspólne Centrum Badawcze ||   || 32,459 ||   || 33,108 ||   || 33,771 ||   || 34,445 ||   || 35,134 ||   || 35,838 ||   || 36,554 ||   || 241,311
 KOSZT OGÓŁEM ||   || 9302,954 || 0 || 9831,732 || 0 || 10425,13 || 0 || 11017,41 || 0 || 12194,75 || 0 || 12926,59 || 0 || 13668,08 || 0 || 79366,65
3.2.3.     Szacunkowy wpływ na
środki administracyjne
3.2.3.1.  Streszczenie
–
¨  Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z
koniecznością wykorzystania środków administracyjnych
–
þ  Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością
wykorzystania środków administracyjnych, jak określono poniżej:
w mln EUR (do 3
miejsc po przecinku)
   || Rok 2014 [40] || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020 || OGÓŁEM
 DZIAŁ 5 wieloletnich ram finansowych || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Zasoby ludzkie || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Pozostałe wydatki administracyjne || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 DZIAŁ 5 wieloletnich wieloletnich ram finansowych suma cząstkowa || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a. || n.a.
 Poza DZIAŁEM 5[41] wieloletnich ram finansowych ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Zasoby ludzkie* || 574,951 || 648,316 || 683,520 || 725,664 || 763,423 || 800,521 || 847,113 || 5043,509
 Pozostałe wydatki administracyjne || 208,304 || 233,339 || 245,051 || 259,032 || 271,652 || 283,692 || 299 || 1800,071
 Poza DZIAŁEM 5 wieloletnich ram wieloletnich ram finansowych suma cząstkowa || 783,255 || 881,655 || 928,571 || 984,696 || 1035,075 || 1084,213 || 1146,113 || 6843,58
 OGÓŁEM** || 783,255 || 881,655 || 928,571 || 984,696 || 1035,075 || 1084,213 || 1146,113 || 6843,58
* Te wartości liczbowe opierają się
na pełnym wykorzystaniu dozwolonych maksymalnych wydatków
administracyjnych przewidzianych w podstawie prawnej. Są one przedstawione
tytułem informacji co do liczby personelu, który może zostać
zatrudniony w ramach tych kwot.
** Te wartości liczbowe mogą ulec
dostosowaniu w wyniku planowanej procedury eksternalizacji.
3.2.3.2.  Szacowane zapotrzebowanie na
zasoby ludzkie
–
¨  Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z
koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich
–
þ  Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością
wykorzystania przez Komisję zasobów ludzkich, jak określono
poniżej:
Wartości szacunkowe należy
wyrazić w pełnych kwotach (lub najwyżej z
dokładnością do jednego miejsca po przecinku)
 ||   || Rok 2014 || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020 ||
  Stanowiska przewidziane w planie zatrudnienia (stanowiska urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony) ||
 || XX 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji) || 100 || 100 || 100 || 100 || 100 || 100 || 100 ||
 || XX 01 01 02 (w delegaturach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 || XX 01 05 01 (pośrednie badania naukowe)** || 1677.5 || 1677.5 || 1677.5 || 1677.5 || 1677.5 || 1677.5 || 1677.5 ||
 || 10 01 05 01 (bezpośrednie badania naukowe) || 1390 || 1390 || 1390 || 1390 || 1390 || 1390 || 1390 ||
 ||  Personel zewnętrzny (w ekwiwalentach pełnego czasu pracy) w ekwiwalentach pełnego czasu pracy[42] ||
 || XX 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 || XX 01 02 02 (AC, AL, END, INT i JED w delegaturach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 || XX 01 04 yy[43] || - w centrali[44] ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 ||   || - w delegaturach ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 || XX 01 05 02 (AC, END, INT - pośrednie badania naukowe)* || 865 || 865 || 865 || 865 || 865 || 865 || 865 ||
 || 10 01 05 02 (AC, END, INT - bezpośrednie badania naukowe) || 593 || 593 || 593 || 593 || 593 || 593 || 593 ||
 || Inna pozycja w budżecie (określić) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 || OGÓŁEM || 4625.5 || 4625.5 || 4625.5 || 4625.5 || 4625.5 || 4625.5 || 4625.5 ||
*Te wartości liczbowe ulegną dostosowaniu zgodnie z wynikami
planowanej procedury eksternalizacji.
**Obciążenie pracą odpowiadające wdrożeniu EIT
i innowacji ocenia się na ok. 100 stanowisk przewidzianych w planie
zatrudnienia Komisji.
XX oznacza
odpowiednią dziedzinę polityki lub odpowiedni tytuł w
budżecie.
Potrzeby w zakresie
zasobów ludzkich zostaną pokryte z zasobów DG już przydzielonych na
zarządzanie tym działaniem lub przesuniętych w ramach dyrekcji
generalnej, uzupełnionych w razie potrzeby wszelkimi dodatkowymi zasobami,
które mogą zostać przydzielone zarządzającej dyrekcji
generalnej w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz w
świetle istniejących ograniczeń budżetowych.
Opis zadań do
wykonania:
 Urzędnicy i pracownicy zatrudnieni na czas określony || Całkowita liczba urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony) będzie wykorzystana do realizacji celów programu „Horyzont 2020” podczas całego okresu trwania procesu: od opracowania programu pracy po końcowe upowszechnienie wyników w latach 2014-2020. Tak określone zasoby ludzkie obejmują wszystkie potrzeby różnych trybów zarządzania zgodnie z pkt 1.7 niniejszej oceny skutków finansowych.
 Personel zewnętrzny || Całkowita liczba personelu zewnętrznego będzie wspomagać urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony na potrzeby realizacji celów programu „Horyzont 2020” podczas całego okresu trwania procesu: od opracowania programu pracy po końcowe upowszechnienie wyników w latach 2014-2020. Tak okreslone zasoby ludzkie obejmują wszystkie potrzeby różnych trybów zarządzania zgodnie z pkt 1.7 niniejszej oceny skutków finansowych.
3.2.4.     Zgodność z
obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi
–
þ  Wniosek/inicjatywa jest zgodny(-a) z obowiązującymi
wieloletnimi ramami finansowymi.
–
¨  Wniosek/inicjatywa wymaga przeprogramowania odpowiedniego działu
w wieloletnich ramach finansowych.
Nie dotyczy
.
–
¨  Wniosek/inicjatywa wymaga zastosowania instrumentu elastyczności
lub zmiany wieloletnich ram finansowych[45].
Nie dotyczy
.
3.2.5.     Udział osób trzecich w
finansowaniu
–
Wniosek/inicjatywa przewiduje
współfinansowanie szacowane zgodnie z poniższym:
Środki w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
   || Rok 2014 || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020 || Koszt
 Określić organ współfinansujący || Państwa trzecie stowarzyszone z programem ||
 OGÓŁEM środki objęte współfinansowaniem* || pm
*Dwustronne porozumienia o stowarzyszeniu nie
zostały jeszcze określone, dlatego też zostaną dodane na
późniejszym etapie.
3.3.        Szacunkowy wpływ na
dochody
–
¨  Wniosek/inicjatywa nie ma wpływu finansowego na dochody.
–
þ  Wniosek/inicjatywa ma wpływ finansowy określony
poniżej:
–
¨         wpływ na zasoby własne
–
þ         wpływ na dochody różne
w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)
 Pozycja w budżecie dotycząca dochodów: || Środki zapisane w budżecie na bieżący rok budżetowy || Wpływ wniosku/inicjatywy[46]
 Rok 2014 || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020
 Pozycja 6011 Pozycja 6012 Pozycja 6013 Pozycja 6031 ||   || pm || pm || pm || pm || pm || pm || pm
*Dwustronne porozumienia o stowarzyszeniu nie
zostały jeszcze określone, dlatego też zostaną dodane na
późniejszym etapie.
W przypadku wpływu
na dochody różne, należy wskazać pozycję(-e) wydatków w
budżecie, którą(-e) ten wpływ obejmie.
02
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
05
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
06
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
07
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
08
04 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
09
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
10
02 02 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
15
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
32
03 01 Środki pochodzące ze składek osób trzecich
Należy
określić metodę obliczania wpływu na dochody.
Niektóre
stowarzyszone państwa mogą uczestniczyć w dodatkowym
finansowaniu programu ramowego w drodze porozumień o stowarzyszeniu.
Metoda obliczania zostanie uzgodniona w porozumieniach o stowarzyszeniu i
niekoniecznie będzie taka sama we wszystkich porozumieniach.
Większość obliczeń opiera się na PKB państwa
stowarzyszonego w porównaniu z PKB państw członkowskich, przy
zastosowaniu tego odsetka do całości przyjętego budżetu.
[1]               COM(2011) 500 wersja ostateczna.
[2]               Dz.U. C , , s.
[3]               Dz.U. C , , s.
[4]               Dz.U. C , , s.
[5]               Dz.U. , , s.
[6]               Dz.U. L 57 z 24.2.2007 r., s. 14.
[7]               COM(2010) 2020.
[8]               Dz.U. L 55 z 28.2.2011 r., s. 13.
[9]               Dz.U. L 107 z 30.4.1996 r., s. 12.
[10]             Dz.U. L 400 z 30.12.2006 r., s. 86.
[11]             Dz.U. L 400 z 30.12.2006 r., s. 243.
[12]             Dz.U. L 400 z 30.12.2006 r., s. 272.
[13]             Dz.U. L 400 z 30.12.2006 r., s. 299.
[14]             Dz.U.
L 400 z 30.12.2006 r., s. 368.
[15]
[16]             Dz.U.
L 55 z 28.2.2011 r., s. 13.
[17]             W
zasadzie co najmniej 80 %.
[18]             Plan
ESFRI obejmuje około pięćdziesięciu infrastruktur o
kluczowym znaczeniu dla Europy (szacunkowy koszt rocznej eksploatacji
sięga dwóch miliardów euro) we wszystkich dyscyplinach nauki. Do innych
europejskich obiektów najwyższej klasy zalicza się takie
infrastruktury jak GÉANT lub infrastruktury wymienione w europejskiej strategii
cząstek elementarnych CERN. Każda z nich wymaga partnerstwa
między państwami członkowskimi i długoterminowego
zobowiązania do ich realizacji.
[19]             Ponieważ
wszystkie badania wymagają coraz większych mocy obliczeniowych i
coraz większej liczby danych, dla wszystkich pracowników naukowych
dostęp do najbardziej nowoczesnych e-infrastruktur stał się
czynnikiem o zasadniczym znaczeniu. Na przykład GÉANT łączy 40
milionów użytkowników w ponad 8000 instytucji w 40
krajach, podczas gdy europejska infrastruktura gridowa jest
największą na świecie infrastrukturą w zakresie
przetwarzania rozproszonego, dysponującą ponad 290 obiektami w
50 krajach. Stały postęp w dziedzinie TIK, transnarodowy charakter
nauki i rosnące potrzeby w zakresie obliczania i przetwarzania ogromnych
ilości danych stanowią znaczące wyzwanie natury finansowej i
organizacyjnej w kwestii zapewnienia odpowiednich usług pracownikom
naukowym.
[20]             COM(2009)512.
[21]             Internet
przedmiotów zostanie skoordynowany jako zagadnienie przekrojowe.
[22]             W
tym sieci w przestrzeni kosmicznej.
[23]             COM(2011)
152.
[24]             COM(2007)
723.
[25]             Dane
szacunkowe opracowane przez PricewaterhouseCoopers dla „związanych ze
zrównoważonym rozwojem możliwości biznesowych na świecie w
odniesieniu do zasobów naturalnych (w tym energia, leśnictwo,
żywność i rolnictwo, woda i metale)” oraz WBCSD (2010) „Vision 2050:
The New Agenda for Business”, World Business Council for Sustainable
Development, Genewa, URL: http://www.wbcsd.org/web/projects/BZrole/Vision2050-FullReport_Final.pdf
[26]             COM
(2008) 699.
[27]             Parlament
Europejski: „Policy Department,
Economic and Scientific Policy: Eco-innovation - putting the EU on the path to
a resource and energy efficient economy, Study and briefing notes”, marzec 2009
r.
[28]             Eco-innovation
Observatory: „The Eco-Innovation
Challenge - Pathways to a resource-efficient Europe - Annual Report 2010”, maj 2011
r.
[29]             ABM:
Activity-Based Management: zarządzanie kosztami działań – ABB:
Activity Based Budgeting: budżet zadaniowy.
[30]             O
którym mowa w art. 49 ust. 6 lit. a) lub b) rozporządzenia finansowego.
[31]             Wyjaśnienia
dotyczące trybów zarządzania oraz odniesienia do rozporządzenia
finansowego znajdują się na następującej stronie: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
[32]             O
których mowa w art. 185 rozporządzenia finansowego.
[33]             http://www.trust-researchers.eu/
[34]             Środki
zróżnicowane/ środki niezróżnicowane.
[35]             EFTA:
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu.
[36]             Kraje
kandydujące oraz w stosownych przypadkach potencjalne kraje
kandydujące Bałkanów Zachodnich.
[37]             JRC
wymaga nowej linii budżetowej na inwestycje w infrastrukturę.
Większość obiektów JRC pochodzi z lat 60 lub 70 i nie odpowiada
zupełnie stanowi wiedzy. Zatem konieczne są nowe obiekty i
unowoczesnienie obiektów istniejących, aby móc realizować wieloletni
program prac JRC zgodnie z normami bezpieczeństwa i ochrony UE, jak
również celami ekologicznymi UE/20/20/20. JRC opracowało swój plan
rozwoju infrastruktury na lata 2014-2010 identyfikujący potrzeby
inwestycyjne do 2020 r. dla wszystkich obiektów JRC, co zostało
odzwierciedlone w nowo zaproponowanej linii budżetowej.
[38]             Realizacje
odnoszą się do produktów i usług, które zostaną zapewnione
(np. liczba sfinansowanych wymian studentów, liczba kilometrów zbudowanych dróg
itp.).
[39]             Zgodnie
z opisem w sekcji 1.4.2. „Cel(e) szczegółowy(-e)...”.
[40]             Rok
N jest rokiem, w którym rozpoczyna się wprowadzanie w życie
wniosku/inicjatywy.
[41]             Wsparcie
techniczne lub administracyjne oraz wydatki na wsparcie w zakresie wprowadzania
w życie programów lub działań UE (dawne pozycje „BA”),
pośrednie badania naukowe, bezpośrednie badania naukowe.
[42]             AC=
pracownik kontraktowy; INT= pracownik tymczasowy; JED= młodszy
oddelegowany ekspert; AL = członek personelu miejscowego; END=
oddelegowany ekspert krajowy;
[43]             Poniżej
pułapu na personel zewnętrzny ze środków operacyjnych (dawne
pozycje „BA”).
[44]             Przede
wszystkim fundusze strukturalne, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju
Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejski Fundusz Rybacki.
[45]             Zob.
pkt 19 i 24 porozumienia międzyinstytucjonalnego.
[46]             W
przypadku tradycyjnych zasobów własnych (cła, opłaty wyrównawcze
od cukru) należy wskazać kwoty netto, tzn. kwoty brutto po odliczeniu
25% na poczet kosztów poboru.