title: Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) {SEC(2004) 931}

text:
                KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

                                             Bruksela, dnia 14.7.2004
                                             COM(2004) 490 końcowy

                                             2004/0161 (CNS)

                               Wniosek dotyczący

                          ROZPORZĄDZENIA RADY

                w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
     Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

                          (przedstawiona przez Komisję)

                                {SEC(2004) 931}

PL                                                                           PL
 ---pagebreak---                                       UZASADNIENIE

     1.   Po dokonaniu fundamentalnej reformy pierwszego filaru wspólnej polityki rolnej w
          latach 2003 i 2004, głównym celem reformy polityki w nowym okresie finansowym
          będzie rozwój obszarów wiejskich.
     2.   Uwzględniając fakt, że ponad połowa ludności obszaru UE-25 zamieszkuje obszary
          wiejskie, które obejmują 90% terytorium, rozwój obszarów wiejskich stanowi istotną
          dziedzinę polityki. Rolnictwo i leśnictwo pozostają sferami pierwszorzędnej wagi dla
          użytkowania ziemi i gospodarki zasobami naturalnymi na obszarach wiejskich UE i
          są istotne w roli platformy dla dywersyfikacji ekonomicznej w społecznościach
          wiejskich.
     3.   'Problemy' oraz wyzwania, które powinna podjąć polityka rozwoju obszarów
          wiejskich, można w skrócie przedstawić w następujący sposób:
          –    gospodarcze: Obszary wiejskie odznaczają się znacznie niższym dochodem niż
               przeciętny, starzeniem się ludności aktywnej zawodowo oraz większą
               zależnością od sektora pierwotnego;
          –    społeczne: Są niezbite dowody na istnienie wyższego bezrobocia na obszarach
               wiejskich. Niski wskaźnik gęstości zaludnienia oraz wyludnienie na niektórych
               obszarach mogą również zwiększać ryzyko występowania takich problemów
               jak niewystarczający dostęp do podstawowych usług, wyłączenie społeczne czy
               też mniejsze możliwości uzyskania zatrudnienia;
          –    środowiskowe: Potrzeba zapewnienia, aby rolnictwo i leśnictwo stanowiły
               pozytywny wkład w tereny wiejskie oraz szerzej rozumiane środowisko
               naturalne, wymaga ostrożnego wyważenia różnych czynników.
     4.   Program Agenda 2000 ustanowił politykę rozwoju obszarów wiejskich jako drugi
          filar wspólnej polityki rolnej, który ma towarzyszyć dalszej reformie polityki
          rynkowej na całym terytorium europejskim. Z tego też względu polityki rozwoju
          obszarów wiejskich nie można oddzielić od jej roli jako drugiego filaru wspólnej
          polityki rolnej, z naciskiem na słowo 'wspólna', tzn. wybór, którego dokonano, aby
          zorganizować sektor rolny na poziomie UE. Ma to szczególne znaczenie z punktu
          widzenia zapewnienia spójności instrumentów i celów polityki pomiędzy obydwoma
          filarami.
     5.   Polityka rozwoju obszarów wiejskich UE jest zgodna z ogólnym zorientowaniem na
          zrównoważony rozwój zgodnie z konkluzjami posiedzeń Rady Europejskiej w
          Lizbonie (w marcu 2000 roku) i Göteborgu (w czerwcu 2001 roku). Podczas gdy
          konkluzje z Lizbony określiły cel, którym jest uczynienie Unii Europejskiej
          najbardziej konkurencyjnym, opartym na wiedzy obszarem gospodarczym do roku
          2010, konkluzje z Göteborga położyły nowy nacisk na ochronę środowiska oraz
          osiągnięcie bardziej zrównoważonego modelu rozwoju. Te ostatnie zwróciły również
          uwagę na fakt, iż w kontekście programu Agenda 2000, europejska polityka rolna
          „stała się bardziej zorientowana na zaspokojenie rosnących wymagań opinii
          publicznej dotyczących bezpieczeństwa żywności, jakości żywności, zróżnicowania
          produktów, warunków utrzymania zwierząt, jakości stanu środowiska oraz ochrony
          przyrody i terenów wiejskich”.

PL                                            2                                                  PL
 ---pagebreak---      6.    Dalsze wdrażanie reformy wspólnej polityki rolnej oznacza potrzebę dalszego
           istnienia komponentu sektorowego w polityce rozwoju obszarów wiejskich UE.
           Dodatkowo, dwoistość struktur gospodarstw rolnych oraz czasami wciąż duży udział
           rolnictwa w strukturze zatrudnienia w wielu z nowych Państw Członkowskich
           wskazują dodatkowo na konieczność, aby polityka ta towarzyszyła restrukturyzacji w
           rolnictwie oraz na obszarach wiejskich.
     7.    Rolą komponentów obszarowych polityki rozwoju obszarów wiejskich UE w
           odpowiedzi na wyzwania gospodarcze, społeczne i środowiskowe stojące przed
           obszarami wiejskimi jest towarzyszenie rolnictwu i leśnictwu w ich ważnej funkcji,
           jaką jest zarządzanie gruntami, i uwzględnienie rolnictwa i leśnictwa w
           zróżnicowanej gospodarce obszarów wiejskich oraz przyczynianie się do społeczno-
           ekonomicznego rozwoju obszarów wiejskich.
     8.    Komplementarność dwóch filarów wspólnej polityki rolnej została wzmocniona przez
           ostatnią reformę wspólnej polityki rolnej, wprowadzającą zasady rozłączenia,
           wzajemnego dostosowania i modulacji (tzn. transferu funduszy z pierwszego do
           drugiego filaru), które mają być wdrażane od 2005 roku. Pierwszy filar skupia się na
           zapewnieniu podstawowego wsparcia dochodów rolników, którzy nadal mogą
           produkować w funkcji zaspakajania popytu rynkowego, podczas gdy drugi filar
           wspiera rolnictwo, jako dostarczyciela dóbr publicznych w jego funkcjach
           zaspokajania potrzeb środowiska i obszarów wiejskich, oraz obszary wiejskie w ich
           rozwoju.
     9.    Odzwierciedlając konkluzje konferencji w Salzburgu (w listopadzie 2003 roku) oraz
           strategiczne zorientowanie posiedzeń Rady Europejskiej w Lizbonie i Göteborgu
           podkreślające gospodarcze, środowiskowe i społeczne elementy zrównoważonego
           rozwoju, wyznaczono następujące trzy główne cele polityki rozwoju obszarów
           wiejskich w komunikacie dotyczącym perspektyw finansowych na okres 2007–2013:
           –    zwiększenie konkurencyjności sektora rolnego poprzez wsparcie jego
                restrukturyzacji;
           –    poprawa stanu środowiska i terenów wiejskich poprzez wsparcie zarządzania
                gruntami (z uwzględnieniem działań w zakresie badań i rozwoju związanych z
                siedliskami objętymi programem Natura 2000);
           –    poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz promowanie dywersyfikacji
                działalności gospodarczej poprzez środki ukierunkowane na sektor gospodarstw
                rolnych oraz innych uczestników gospodarki wiejskiej;
           Podsumowując, istota wymiaru UE polityki rozwoju obszarów wiejskich polega na:
           –    towarzyszeniu dalszej reformie wspólnej polityki rolnej i uzupełnianiu jej oraz
                zapewnieniu spójności z instrumentami i politykami pierwszego filaru;
           –    sprzyjaniu innym priorytetom polityki UE, takim jak zrównoważona
                gospodarka zasobami naturalnymi, innowacja oraz konkurencyjność na
                obszarach wiejskich, jak również spójność gospodarcza i społeczna.
     10.   Duża liczba programów, systemów programowania oraz różnych systemów
           zarządzania i kontroli finansów w obecnym okresie programowania znacznie
           zwiększyła obciążenie administracyjne Państw Członkowskich i Komisji oraz
           zmniejszyła spójność, przejrzystość i jasność polityki rozwoju obszarów wiejskich.

PL                                             3                                                  PL
 ---pagebreak---      11.   Pierwszym ważnym krokiem jest ujęcie rozwoju obszarów wiejskich w jednolite
           ramy finansowania i programowania.
     12.   Ważnym instrumentem zachowania priorytetów w programowaniu rozwoju obszarów
           wiejskich oraz komplementarności z innymi politykami UE będzie dokument strategii
           UE dotyczącej rozwoju obszarów wiejskich, który ma przygotować Komisja i który
           będzie służył jako podstawa dla narodowych strategii i programów rozwoju obszarów
           wiejskich.
     13.   Jasno wytyczone cele w świetle priorytetów UE oraz większy nacisk na
           przedstawianie raportów z wyników programu poprzez wzmocnienie monitorowania i
           procesu oceny zapewnią większą przejrzystość i odpowiedzialność za wykorzystanie
           pieniędzy UE, pozostawiając jednocześnie Państwom Członkowskim więcej
           swobody co do sposobu wdrażania swych programów poprzez mniej szczegółowe
           przepisy oraz warunki kwalifikowalności i uproszczone zarządzanie finansami oraz
           rozwiązania dotyczące kontroli.
     14.   Konsultacje z osobami zainteresowanymi na temat projektu, wdrażania i oceny
           strategii i programów narodowych, integracja oddolnego podejścia LEADER,
           wymiana najlepszych praktyk i budowanie sieci kontaktów pomogą zapewnić
           uporządkowany dialog będący podstawą dobrego zarządzania.
     15.   Oprócz większej jasności w zakresie obowiązków Państw Członkowskich oraz
           Komisji w zarządzaniu finansami, proponowane zmiany powinny znacząco poprawić
           wdrażanie polityki rozwoju obszarów wiejskich i zarządzanie nią.
     16.   Aby uzyskać bardziej strategiczne podejście do rozwoju obszarów wiejskich,
           pierwszym krokiem na etapie programowania będzie przygotowanie przez Komisję
           dokumentu strategii ustanawiającego priorytety UE dla trzech osi polityki. Określi on
           mocne i słabe strony na poziomie UE oraz zasadnicze wskaźniki pomiaru postępu w
           realizacji priorytetów UE. Strategia rozwoju obszarów wiejskich UE zostałaby wtedy
           przyjęta przez Radę i stanowiłaby podstawę dla narodowych strategii rozwoju
           obszarów wiejskich Państw Członkowskich. Narodowa strategia rozwoju obszarów
           wiejskich przełożyłaby priorytety UE na sytuację narodową po przeprowadzeniu
           konsultacji z osobami zainteresowanymi, wyznaczyłaby zasadnicze wskaźniki
           wyników i zademonstrowałaby komplementarność programowania rozwoju obszarów
           wiejskich z innymi politykami UE, w szczególności z polityką spójności.
     17.   Programy połączą strategię narodową ze strategią dla każdej z trzech osi
           tematycznych odpowiadających głównym celom polityki w ramach punktu 9 oraz dla
           osi LEADER przy użyciu ilościowo określonych celów oraz podstawowych
           wskaźników wyników (zawierających minimalny zasób wspólnych wskaźników dla
           całej UE). Aby zapewnić zrównoważoną strategię, wymagane będzie finansowanie
           osi 1 (konkurencyjność) i osi 3 (szerszy rozwój obszarów wiejskich) w wysokości co
           najmniej 15% całkowitego finansowania programu UE oraz osi 2 (zarządzanie
           gruntami) w wysokości co najmniej 25%. Dla osi LEADER rezerwuje się minimalną
           wysokość 7% finansowania z funduszy UE.
     18.   Szereg środków będzie dostępnych jako płyty konstrukcyjne dla każdej z osi
           tematycznych dostępny będzie szereg środków. Warunki stosowania tych środków
           zostały ulepszone i uproszczone.

PL                                              4                                                  PL
 ---pagebreak---      19.   Dla osi 1, konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa, strategia restrukturyzacji
           zbudowana byłaby na środkach związanych z kapitałem ludzkim i materialnym oraz
           aspektami jakości oraz pozwoliłaby znosić niektóre środki stosowane obecnie w
           nowych Państwach Członkowskich.
     20.   W przypadku strategii dla osi 2, środowiska i zarządzania gruntami, komponentem
           obowiązkowym są aspekty agrośrodowiskowe. Istniejący środek dotyczący obszarów
           mniej uprzywilejowanych zostaje na nowo zdefiniowany, jeśli chodzi o wyznaczenie
           granic stref przejściowych (częściowo na podstawie danych socjoekonomicznych,
           które w wielu przypadkach stały się nieaktualne). Nowe wyznaczenie granic ma być
           oparte na żyzności gleby i warunkach klimatycznych oraz na istotnej roli działalności
           rolnictwa ekstensywnego w zarządzaniu gruntami, przy niskiej żyzności gleby i
           niekorzystnych warunkach klimatycznych świadczących o trudnościach w
           utrzymaniu działalności rolniczej.
     21.   Ogólnym warunkiem dla środków z tytułu osi 2 na poziomie beneficjenta jest
           spełnienie obowiązkowych wymogów krajowych i unijnych dotyczących
           odpowiednio rolnictwa i leśnictwa.
     22.   Dla osi 3, szerszego rozwoju obszarów wiejskich, preferuje się metodę wdrażania
           poprzez lokalne strategie rozwoju ukierunkowane na jednostki podregionalne, bądź
           opracowane w bliskiej współpracy pomiędzy władzami krajowymi, regionalnymi i
           miejscowymi, bądź też zaprojektowane i wdrożone poprzez podejście oddolne
           LEADER (wybór najlepszych miejscowych planów rozwoju autorstwa grup działania
           reprezentujących partnerstwa publiczno-prywatne). Nadal możliwe będzie
           horyzontalne zastosowanie niektórych środków w ramach osi 3.
     23.   Każdy program powinien zawierać oś LEADER, aby sfinansować wdrażanie
           miejscowych strategii rozwoju autorstwa miejscowych grup działania, zbudowanych
           na trzech osiach tematycznych, koszty operacyjne miejscowych grup działania,
           projekty współpracy pomiędzy miejscowymi grupami działania, podejścia
           eksperymentalne i pilotażowe oraz budowanie zdolności i animację konieczne do
           przygotowania lokalnych strategii rozwoju.
     24.   Dla celów wsparcia technicznego na wdrażanie programu można zarezerwować do
           4% finansowania programu z funduszy, włączywszy w to finansowanie sieci
           krajowych, które mają wesprzeć wdrażanie środków rozwoju obszarów wiejskich, a
           w szczególności miejscowe grupy działania, oraz służyć jako punkt kontaktowy dla
           Europejskiej Sieci ds. rozwoju obszarów wiejskich. Sieć rozwoju obszarów wiejskich
           UE udzieli wsparcia Komisji we wdrażaniu polityki.
     25.   Stawki współfinansowania UE ustalone są na poziomie osi, z udziałem całkowitych
           wydatków publicznych na poziomie minimum 20% i maksimum 50% (75% w
           regionach konwergencji). Dla osi 2 oraz dla osi LEADER stawka maksymalna
           wynosić będzie 55% (80% w regionach konwergencji), co wyraża priorytet UE
           przypisany tym osiom. Dla regionów peryferyjnych maksymalne stawki
           współfinansowania zwiększa się o 5 punktów.
     26.   Z całego finansowania rozwoju obszarów wiejskich UE dostępnego w omawianym
           okresie (wyłączywszy modulację), 3% rezerwuje się na przydział w roku 2012 i 2013
           Państwom Członkowskim z najlepiej działającymi osiami LEADER.

PL                                              5                                                  PL
 ---pagebreak---      27.   Dla celów wdrażania programów zostanie wprowadzony system lepszego
           monitorowania, oceny i przedstawiania raportów oparty na wspólnych ramach UE
           uzgodnionych pomiędzy Państwami Członkowskimi i Komisją. W oparciu o
           coroczne krajowe raporty syntetyczne z wykonania programów i dokonanych
           postępów we wdrażaniu strategii narodowych (pod względem wyników), Komisja
           corocznie składa sprawozdanie z realizacji wdrażania priorytetów UE w zakresie
           rozwoju obszarów wiejskich. W razie konieczności procedura ta może prowadzić do
           złożenia wniosku o dostosowanie strategii rozwoju obszarów wiejskich UE.

     28.   Przedstawione w zarysie podejście pozwoliłoby skoncentrować współfinansowanie
           UE dostępne dla rozwoju obszarów wiejskich na wspólnie uzgodnionych priorytetach
           UE dla trzech osi polityki, przy jednoczesnym pozostawieniu wystarczającej
           elastyczności na poziomie Państw Członkowskich i regionalnym celem znalezienia
           równowagi pomiędzy wymiarem sektorowym (restrukturyzacja rolnictwa) i
           wymiarem obszarowym (zarządzanie gruntami oraz społeczny i gospodarczy rozwój
           obszarów wiejskich) w odpowiedzi na indywidualne przypadki i potrzeby. Ponadto
           model LEADER można by stosować na szerszą skalę, podczas gdy dla UE jako
           całości gwarantowana byłaby kontynuacja i konsolidacja podejścia LEADER.

PL                                            6                                               PL
 ---pagebreak---                                                         2004/0161 (CNS)

                                         Wniosek dotyczący

                                   ROZPORZĄDZENIA RADY

                      w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
           Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

     RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

     uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37,

     uwzględniając wniosek Komisji,

     uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

     uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

     uwzględniając opinię Komitetu Regionów,

     a także mając na uwadze, co następuje:

     (1)    Polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna towarzyszyć polityce wsparcia rynku
            oraz dochodów i uzupełniać ją w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) i tym samym
            przyczyniać się do osiągnięcia celów polityki, jak ustanowiono w art. 33 ust. 1
            Traktatu. Polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna również uwzględniać ogólne
            cele polityki spójności gospodarczej i społecznej wymienione w art. 158 Traktatu oraz
            przyczynić się do ich osiągnięcia, jednocześnie integrując inne główne priorytety
            polityki, jak wyszczególniono w konkluzjach posiedzeń Rady Europejskiej w Lizbonie
            i Göteborgu, poświęconych zrównoważonemu rozwojowi.
     (2)    Zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. a) Traktatu, przy opracowywaniu wspólnej polityki rolnej
            oraz szczegółowych metod jej zastosowania, należy wziąć pod uwagę szczególny
            charakter działalności rolniczej, który jest wynikiem struktury społecznej rolnictwa
            oraz naturalnych różnic pomiędzy poszczególnymi obszarami wiejskimi.
     (3)    Reforma WPR w czerwcu 2003 roku i kwietniu 2004 roku wprowadziła zasadnicze
            zmiany, które najprawdopodobniej będą miały znaczący wpływ na gospodarkę na
            całym terenie obszarów wiejskich we Wspólnocie, jeśli chodzi o modele produkcji
            rolniczej, metody zarządzania gruntami, warunki zatrudnienia oraz szersze warunki
            społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich.
     (4)    Działania podejmowane przez Wspólnotę powinny być komplementarne względem
            tych prowadzonych przez Państwa Członkowskie bądź też powinny zmierzać do tego,
            aby im sprzyjać. Partnerstwo powinno zostać wzmocnione poprzez ustalenia dotyczące
            udziału różnych rodzajów partnerów, z pełnym poszanowaniem kompetencji
            instytucjonalnej Państw Członkowskich. Zainteresowani partnerzy winni brać udział w
            przygotowaniu, monitorowaniu i ocenie programowania.

PL                                                7                                                  PL
 ---pagebreak---      (5)    Wspólnota może podejmować środki zgodnie z zasadą subsydiarności, jak
            postanowiono w art. 5 Traktatu. Ponieważ celu, jakim jest rozwój obszarów wiejskich,
            nie mogą we właściwy sposób osiągnąć Państwa Członkowskie, biorąc pod uwagę
            powiązania istniejące pomiędzy powyższym celem a innymi instrumentami wspólnej
            polityki rolnej, rozmiar różnic pomiędzy obszarami wiejskimi oraz ograniczenia w
            zakresie zasobów finansowych będących w dyspozycji Państw Członkowskich w
            rozszerzonej Unii, można go lepiej osiągnąć na poziomie Wspólnoty poprzez
            wieloletnie gwarancje finansowania przez Wspólnotę oraz poprzez skupienie się na
            jego priorytetach. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu,
            obecne rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego
            celu.
     (6)    Działalność Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
            zwanego dalej „Funduszem”, oraz operacje, do których Fundusz się przyczynia, muszą
            być spójne i zgodne z innymi politykami Wspólnoty oraz zgodne z całym
            prawodawstwem Wspólnoty.
     (7)    W swych działaniach na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Wspólnota troszczy się o
            sprzyjanie eliminacji różnic oraz promocji równości kobiet i mężczyzn zgodnie z art. 2
            i 3 Traktatu.
     (8)    Aby wzmocnić strategiczną istotę polityki rozwoju obszarów wiejskich zgodną z
            priorytetami Wspólnoty i tym samym sprzyjać jej przejrzystości, Rada powinna przyjąć
            strategiczne wytyczne w odpowiedzi na wniosek Komisji.
     (9)    Na podstawie strategicznych wytycznych przyjętych przez Radę każde Państwo
            Członkowskie powinno przygotować swoje narodowe strategie rozwoju obszarów
            wiejskich, stanowiące strukturę odniesienia w przygotowaniu programów rozwoju
            obszarów wiejskich. Państwa Członkowskie oraz Komisja powinny składać raporty z
            monitorowania strategii narodowej i wspólnotowej.
     (10)   Programowanie rozwoju obszarów wiejskich powinno być zgodne z priorytetami
            Wspólnoty i priorytetami narodowymi oraz uzupełniać inne polityki Wspólnoty, w
            szczególności politykę rynku rolnego, politykę spójności oraz wspólną politykę
            rybołówstwa.
     (11)   Aby zapewnić zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, konieczne jest skupienie się
            na ograniczonej liczbie zasadniczych celów priorytetowych na poziomie Wspólnoty
            związanych z konkurencyjnością rolnictwa i leśnictwa, zarządzaniem gruntami i
            środowiskiem naturalnym oraz jakością życia i dywersyfikacją działalności w tych
            sferach.
     (12)   Istnieje potrzeba ustanowienia ogólnych przepisów programowania i rewidowania
            programowania rozwoju obszarów wiejskich, jednocześnie zapewniając właściwą
            równowagę pomiędzy trzema osiami priorytetowymi programów rozwoju obszarów
            wiejskich. Czas trwania programowania powinien wynosić siedem lat.
     (13)   Aby osiągnąć cel poprawienia konkurencyjności sektorów rolnictwa i leśnictwa,
            ważnym jest tworzenie jasnych strategii rozwoju zmierzających do poprawy i
            dostosowania potencjału ludzkiego, kapitału rzeczowego oraz jakości produkcji rolnej.
     (14)   Jeśli chodzi o potencjał ludzki, należy udostępnić szereg środków dotyczących
            szkolenia, pomocy młodym rolnikom w rozpoczęciu działalności, wcześniejszego
            przechodzenia na emeryturę rolników i pracowników gospodarstw rolnych, korzystania

PL                                                8                                                  PL
 ---pagebreak---             przez rolników i właścicieli lasów z usług doradczych oraz tworzenia usług związanych
            z obsługą i prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
     (15)   W odniesieniu do szkolenia, ewolucja i specjalizacja rolnictwa i leśnictwa wymagają
            właściwego poziomu szkolenia technicznego i ekonomicznego, włączywszy w to nowe
            technologie informacyjne, jak również dostateczną świadomość w zakresie jakości
            produktu, wyników badań naukowych oraz zrównoważonego zarządzania zasobami
            przyrodniczymi, łącznie z wymogami wzajemnego dostosowania i zastosowaniem
            praktyk produkcyjnych zgodnych z utrzymaniem i poprawą stanu otoczenia
            przyrodniczego i ochroną środowiska. Z tego też względu konieczne jest poszerzenie
            zakresu szkolenia na wszystkie osoby dorosłe zajmujące się kwestiami związanymi z
            rolnictwem i leśnictwem oraz uwzględnienie działalności o charakterze informacyjnym
            i promującym. Działalność o charakterze informacyjnym i promującym obejmuje
            kwestie dotyczące zarówno konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa, jak i zarządzania
            gruntami oraz celów środowiskowych.
     (16)   Przyznanie młodym rolnikom szczególnych przywilejów może im ułatwić zarówno
            rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw po
            rozpoczęciu działalności. Środek wspierający rozpoczęcie działalności powinno się
            usprawnić poprzez udzielanie jednorazowej premii i uzależnić go od opracowania planu
            biznesowego zapewniającego rozwój działalności młodych rolników.
     (17)   Celem wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z pracy na roli powinna być
            znacząca zmiana strukturalna przenoszonych gospodarstw poprzez środek na rzecz
            wsparcia młodych rolników w rozpoczęciu działalności zgodnie z wymogami tego
            środka lub poprzez przeniesienie gospodarstwa w celu zwiększenia jego wielkości,
            również przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego podczas wdrażania
            wcześniejszych projektów wspólnotowych w tym zakresie.
     (18)   Korzystanie przez rolników i właścicieli lasów z usług związanych z zarządzaniem i
            doradztwem powinno pozwolić im usprawnić zrównoważone zarządzanie swym
            gospodarstwem. W szczególności korzystanie z usług doradczych w zakresie
            gospodarstwa rolnego, jak przewidziano w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 z
            dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia
            bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy
            wsparcia rolników oraz zmieniającym rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE)
            nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE)
            nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 oraz (WE)
            nr 2529/20011, powinno pomóc rolnikom ocenić wydajność ich przedsiębiorstw
            rolnych i określić konieczne ulepszenia w odniesieniu do ustawowych wymagań w
            zakresie zarządzania wymienionych w tym rozporządzeniu.
     (19)   Ustanowienie systemów doradztwa, zarządzania i pomocy dla rolników i/lub
            właścicieli lasów powinno pomóc im dostosować, ulepszyć i ułatwić zarządzanie oraz
            poprawić ogólną wydajność ich gospodarstw poprzez dalsze doskonalenie potencjału
            ludzkiego działającego w sektorach rolnym i leśnym.
     (20)   W odniesieniu do kapitału rzeczowego należy udostępnić szereg środków dotyczących
            modernizacji gospodarstw rolnych, podwyższenia wartości gospodarczej lasów,

     1
            Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE)
            nr 583/2004 (Dz.U. L 91 z 30.3.2004, str. 1).

PL                                                 9                                                   PL
 ---pagebreak---             dodania wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej, poprawy i rozwoju
            infrastruktury rolnej i leśnej, przywrócenia potencjału produkcji rolnej nadwerężonego
            przez klęski żywiołowe oraz wprowadzenia właściwych środków zapobiegawczych.
     (21)   Celem wsparcia przez Wspólnotę inwestycji w gospodarstwa rolne jest modernizacja
            gospodarstw rolnych celem poprawy ich wydajności ekonomicznej poprzez lepsze
            wykorzystanie czynników produkcji, łącznie z wprowadzeniem nowych technologii,
            ukierunkowaniem na jakość oraz dokonaniem dywersyfikacji na terenie gospodarstwa
            rolnego i poza nim, z uwzględnieniem sektorów nieżywnościowych oraz zbiorów
            przeznaczonych na cele energetyczne, jak również poprawienie statusu gospodarstw
            rolnych pod względem bezpieczeństwa środowiska i pracy, higieny oraz warunków
            utrzymania zwierząt, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy
            inwestycyjnej w porównaniu z tymi ustanowionymi na mocy rozporządzenia Rady
            (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów
            wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR),
            zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia2.
     (22)   Lasy prywatne odgrywają ważną rolę w działalności gospodarczej na obszarach
            wiejskich i z tego też względu pomoc Wspólnoty jest istotna dla poprawy i poszerzenia
            ich wartości ekonomicznej, dla zwiększenia dywersyfikacji produkcji oraz poprawienia
            sytuacji w zakresie możliwości rynkowych, takich jak energia odnawialna.
     (23)   Powinno się sprzyjać usprawnieniom w przetwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu
            pierwotnej produkcji rolnej i leśnej poprzez wsparcie dla inwestycji, których celem jest
            poprawa wydajności w sektorze przetwórczym i handlowym, promowanie
            przetwórstwa produkcji rolnej i leśnej dla celów energii odnawialnej, wprowadzanie
            nowych technologii, otwieranie nowych możliwości rynkowych dla produktów rolnych
            i leśnych, położenie nacisku na jakość, poprawę efektywności w zakresie ochrony
            środowiska, bezpieczeństwa pracy, higieny oraz warunków utrzymania zwierząt, we
            właściwych przypadkach, poprzez ukierunkowanie na małe przedsiębiorstwa i
            mikroprzedsiębiorstwa, które mają większe możliwości dodania wartości do produktów
            lokalnych, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy
            inwestycyjnej w porównaniu z tymi ustanowionymi na mocy rozporządzenia Rady
            (WE) nr 1257/1999.
     (24)   Infrastruktura rolna i środki przywracające potencjał produkcji rolnej oraz
            zapobiegające klęskom żywiołowym powinny sprzyjać priorytetowi konkurencyjności
            rolnej i leśnej.
     (25)   W zakresie jakości produkcji i produktów rolnych należy udostępnić szereg środków
            dotyczących sprostania przez rolników normom opartym na prawodawstwie
            Wspólnoty, zachęcających do udziału rolników w systemach jakości żywności oraz
            wspierających grupy producentów w działalności o charakterze informacyjnym i
            promującym.
     (26)   Celem środka dotyczącego spełnienia wymagań norm jest promowanie szybszego
            wdrażania przez rolników wymagających norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty
            odnoszących się do środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i
            roślin, warunków utrzymania zwierząt i bezpieczeństwa pracy oraz respektowanie

     2
            Dz.U. L 160, z 26.6.1999, str. 80. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE)
            nr 583/2004.

PL                                                10                                                    PL
 ---pagebreak---             tychże norm przez rolników. Normy te mogą nałożyć nowe obowiązki na rolników i, co
            za tym idzie, należy udzielić wsparcia celem pomocy w częściowym pokryciu
            dodatkowych kosztów lub strat z tytułu rezygnacji z dochodów wynikających z tychże
            obowiązków.
     (27)   Celem środka udzielającego wsparcia rolnikom biorącym udział we wspólnotowych
            bądź krajowych systemach jakości żywności jest zapewnienie konsumentom gwarancji
            dotyczących jakości produktu lub stosowanego procesu produkcyjnego w wyniku ich
            udziału w takich systemach, uzyskanie wartości dodanej dla pierwotnych produktów
            rolnych oraz poprawa sytuacji w zakresie możliwości rynkowych. Ponieważ udział w
            takich systemach może generować dodatkowe koszty i obowiązki, których nie
            rekompensuje w pełni rynek, należy rolników zachęcać do udziału w takich systemach.
     (28)   Istnieje potrzeba zwiększenia świadomości konsumentów co do istnienia i specyfikacji
            produktów wytwarzanych w ramach wyżej wymienionych systemów jakości. Wsparcia
            należy udzielać grupom producentów celem informowania konsumentów i promowania
            produktów dostarczanych w ramach systemów jakości wspieranych przez Państwa
            Członkowskie w ramach swych programów rozwoju obszarów wiejskich.
     (29)   Istnieje potrzeba zapewnienia łagodnego wygaszania szeregu indywidualnych środków
            wprowadzonych na mocy Traktatu o Przystąpieniu z 2003 roku, mianowicie środka
            dotyczącego rolnictwa niskotowarowego oraz środka dotyczącego grup producentów.
            Należy jednocześnie pozwolić sektorowi rolnemu nowych Państw Członkowskich na
            odnoszenie korzyści przez pierwsze dwa lata okresu programowania.
     (30)   Wsparcie dla szczegółowych metod zarządzania gruntami powinno przyczynić się do
            zrównoważonego rozwoju poprzez zachęcanie rolników i właścicieli lasów, w
            szczególności do stosowania metod użytkowania ziemi zgodnych z potrzebą ochrony
            środowiska naturalnego i otoczenia przyrodniczego oraz ochrony i poprawy zasobów
            naturalnych. Powinno ono sprzyjać wdrażaniu szóstego wspólnotowego programu
            działań w zakresie środowiska naturalnego oraz konkluzji Prezydencji dotyczących
            strategii zrównoważonego rozwoju. Do kluczowych kwestii, którymi należy się zająć,
            zalicza się bioróżnorodność, zarządzanie siedliskami sieci NATURA 2000, ochronę
            wód i gleby, łagodzenie zmian klimatycznych, łącznie z redukcją emisji gazów
            cieplarnianych, redukcją emisji amoniaku oraz zrównoważonym stosowaniem
            pestycydów.
     (31)   Leśnictwo jest integralną częścią rozwoju obszarów wiejskich, a wsparcie dla
            zrównoważonego użytkowania ziemi powinno obejmować zrównoważone zarządzanie
            lasami oraz ich wielofunkcyjną rolę. Lasy są źródłem rozmaitych korzyści: dostarczają
            surowce dla odnawialnych i przyjaznych środowisku produktów oraz odgrywają ważną
            rolę dla dobrobytu gospodarczego, różnorodności biologicznej, globalnego obiegu
            węgla, równowagi wodnej, kontroli erozji oraz dla zapobiegania zagrożeniom
            przyrodniczym, jak również dostarczają usług społecznych i rekreacyjnych. Środki
            leśnicze powinno się przyjąć w świetle przedsięwzięć prowadzonych przez Wspólnotę i
            Państwa Członkowskie na poziomie międzynarodowym oraz oprzeć na programach
            leśnych Państw Członkowskich szczebla narodowego lub niższego niż narodowy bądź
            równorzędnych instrumentach, które powinny uwzględniać zobowiązania podjęte na
            Konferencjach Ministerialnych w sprawie Ochrony Lasów w Europie. Środki leśnicze
            powinny sprzyjać wdrażaniu Strategii Leśnictwa Wspólnoty. Wsparcie to winno unikać
            zakłócania konkurencji i być neutralne w stosunku do rynku.

PL                                               11                                                 PL
 ---pagebreak---      (32)   Dopłaty z tytułu naturalnych przeszkód na obszarach górskich oraz dopłaty na innych
            obszarach z przeszkodami powinny sprzyjać, poprzez nieprzerwane użytkowanie ziemi
            rolniczej, utrzymaniu terenów wiejskich oraz utrzymaniu i promocji zrównoważonych
            systemów rolnych. Powinno się ustanowić obiektywne parametry dla ustalenia poziomu
            dopłat celem zapewnienia efektywności niniejszego systemu wsparcia oraz
            zapewnienia osiągnięcia jego celów.
     (33)   Powinno się nadal przyznawać rolnikom wsparcie, aby pomóc im w uporaniu się ze
            szczególnymi niedogodnościami na właściwych obszarach, wynikającymi z
            wykonywania dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie
            ochrony dzikiego ptactwa3 oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w
            sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory4 w celu wsparcia
            skutecznego zarządzania siedliskami sieci NATURA 2000.
     (34)   Dopłaty agrośrodowiskowe powinny nadal odgrywać pierwszoplanową rolę we
            wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w odpowiedzi na
            wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one również
            zachęcać rolników do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub
            dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu
            środowiska, otoczenia przyrodniczego i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i
            zróżnicowania genetycznego. Zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” dopłaty te
            winny pokrywać jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy
            obowiązkowe.
     (35)   Rolników powinno się nadal zachęcać do przyjmowania wysokich norm w zakresie
            warunków utrzymania zwierząt poprzez zapewnienie wsparcia rolnikom, którzy
            podejmują się przyjąć normy hodowli zwierząt, które wykraczają poza odpowiednie
            normy obowiązkowe.
     (36)   Wsparcie powinno się przyznawać z tytułu inwestycji niedochodowych tam, gdzie takie
            inwestycje są konieczne do wywiązania się ze zobowiązań podjętych w ramach
            systemów agrośrodowiskowych lub tam, gdzie poprawiają one na terenie gospodarstwa
            rolnego ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru sieci NATURA 2000.
     (37)   Aby przyczynić się do ochrony środowiska, zapobiegania zagrożeniom przyrodniczym
            oraz pożarom, jak również aby złagodzić zmiany klimatyczne, należy rozszerzyć
            zasoby leśne oraz poprawić ich stan poprzez pierwsze zalesienie ziemi rolniczej i innej
            niż rolnicza. Każde pierwsze zalesienie powinno się dostosować do warunków
            miejscowych i powinno ono być zgodne ze środowiskiem i poprawiać stan
            bioróżnorodności.
     (38)   Systemy agroleśnicze posiadają dużą wartość ekologiczną i społeczną dzięki połączeniu
            systemów rolnictwa ekstensywnego i leśnictwa, ukierunkowanych na produkcję
            wysokiej jakości drewna i innych produktów leśnych. Powinno się wspierać ich
            zakładanie.
     (39)   Biorąc pod uwagę istotne znaczenie lasów dla skutecznego wykonywania dyrektyw
            79/409/EWG i 92/43/EWG, należy przyznawać szczególne wsparcie właścicielom

     3
            Dz.U. L 103 z 24.4.1979, str. 7. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 807/2003
            (Dz.U. L 122 z 16.5.2003, str. 36).
     4
            Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 7. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003
            Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).

PL                                                   12                                                       PL
 ---pagebreak---             lasów celem udzielenia im pomocy w uporaniu się ze szczególnymi problemami
            wynikającymi z wykonywania tychże dyrektyw.
     (40)   Należy wprowadzić dopłaty z tytułu środowiska leśnego za podjęcie dobrowolnych
            zobowiązań do poprawy stanu bioróżnorodności, ochrony wysokiej jakości
            ekosystemów leśnych i wzmacniania wartości ochronnej lasów pod względem erozji
            gleby, utrzymania zasobów wodnych i jakości wody oraz pod względem zagrożeń
            przyrodniczych.
     (41)   Należy przyznać wsparcie z tytułu przywracania potencjału produkcji leśnej w lasach
            nadwerężonych przez klęski żywiołowe i pożary oraz z tytułu prowadzenia działań
            zapobiegawczych. Działania zapobiegawcze przeciwko pożarom powinny dotyczyć
            obszarów sklasyfikowanych przez Państwa Członkowskie jako obszary wysokiego lub
            średniego ryzyka występowania pożarów zgodnie z ich planami ochrony lasów.
     (42)   Należy przyznać wsparcie właścicielom lasów z tytułu inwestycji niedochodowych
            tam, gdzie inwestycje takie są konieczne do wywiązania się ze zobowiązań z tytułu
            środowiska leśnego lub w lasach celem poprawy ogólnodostępnej wartości estetycznej
            właściwych obszarów.
     (43)   Aby zapewnić właściwie ukierunkowane i efektywne korzystanie ze wsparcia
            zarządzania gruntami na mocy niniejszego rozporządzenia, Państwa Członkowskie
            powinny wyznaczyć obszary interwencji w ramach niektórych środków niniejszego
            priorytetu. Obszary górskie i inne obszary z przeszkodami powinno się wyznaczać w
            oparciu o obiektywne kryteria wspólne. Z tego też względu należy uchylić dyrektywy i
            decyzje Rady przyjmujące wykazy obszarów mniej uprzywilejowanych lub zmieniające
            takie wykazy zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 950/97 z dnia
            20 maja 1997 r. w sprawie poprawy efektywności struktur rolniczych5. Obszary sieci
            Natura 2000 są wyznaczane zgodnie z dyrektywami 79/409/EWG i 92/43/EWG.
            Państwa Członkowskie powinny wyznaczać obszary nadające się do zalesienia
            z przyczyn związanych ze środowiskiem, takich jak ochrona przed erozją, zapobieganie
            zagrożeniom przyrodniczym lub też poszerzanie zasobów leśnych sprzyjających
            łagodzeniu zmian klimatycznych, oraz obszary leśne ze średnim lub wysokim ryzykiem
            występowania pożarów.
     (44)   Należy ustanowić system sankcji dla beneficjentów otrzymujących dopłaty w ramach
            niektórych środków zarządzania gruntami, którzy nie spełniają obowiązkowych
            wymogów przewidzianych na mocy art. 4 i 5 oraz załącznika III i IV rozporządzenia
            Rady (WE) nr 1782/2003 na całe ich gospodarstwo, z uwzględnieniem intensywności,
            zasięgu, trwałości oraz powtarzalności aktu niedostosowania.
     (45)   Istnieje potrzeba towarzyszenia zmianom na obszarach wiejskich poprzez udzielanie im
            pomocy w dywersyfikowaniu działalności rolniczej w kierunku działalności
            nierolniczej i rozwijaniu sektorów nierolniczych, promowaniu zatrudnienia, poprawie
            podstawowych usług i dokonywaniu inwestycji czyniących obszary wiejskie bardziej
            atrakcyjnymi w celu odwrócenia trendów zanikania bytności gospodarczej i społecznej
            oraz wyludniania na terenach wiejskich. Konieczne w tym względzie jest również
            poczynienie wysiłków na rzecz poprawy potencjału ludzkiego.
     (46)   Należy przyznać wsparcie z tytułu innych środków związanych z szerzej rozumianą
            gospodarką obszarów wiejskich. Wykaz środków powinno się określić w oparciu o

     5
            Dz.U. L 142 z 2.6.1997, str. 1.

PL                                              13                                                 PL
 ---pagebreak---             doświadczenie zdobyte w związku z inicjatywą LEADER oraz z uwzględnieniem
            wielosektorowych potrzeb z tytułu endogenicznego rozwoju obszarów wiejskich.
     (47)   Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju może wzmocnić spójność terytorialną i synergie
            pomiędzy środkami przeznaczonymi na szerzej rozumiane gospodarkę i ludność
            obszarów wiejskich.
     (48)   Istnieje potrzeba jasnego zdefiniowania zasad spójności i komplementarności priorytetu
            dotyczącego dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich i poprawy jakości życia na
            obszarach wiejskich z innymi instrumentami finansowymi Wspólnoty, a w
            szczególności z instrumentami polityki spójności.
     (49)   Inicjatywa LEADER, po przejściu przez trzy okresy programowania, osiągnęła poziom
            dojrzałości umożliwiający obszarom wiejskim wdrażanie podejścia LEADER w
            szerszym zakresie w ramach głównego programowania rozwoju obszarów wiejskich. Z
            tego też względu należy przygotować się na przeniesienie podstawowych zasad
            podejścia LEADER na programy budujące w nich szczegółowy priorytet oraz
            przedstawić definicję lokalnych grup działania i środków, którym należy udzielić
            wsparcia, łącznie z wdrażaniem lokalnych strategii, współpracą, budowaniem sieci
            kontaktów i zdobywaniem umiejętności.
     (50)   Biorąc pod uwagę istotne znaczenie podejścia LEADER, znaczącą część udziału
            Funduszu należy przeznaczyć na ten priorytet.
     (51)   Fundusz ma wspierać poprzez pomoc techniczną działania związane z wdrażaniem
            programów. W ramach pomocy technicznej, o której mowa w art. 5… rozporządzenia
            Rady (WE) nr. …/…6 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, należy
            ustanowić sieć na rzecz rozwoju obszarów wiejskich na poziomie Wspólnoty.
     (52)   Należy wprowadzić przepisy dotyczące przyznawania dostępnych środków
            finansowych. Całą kwotę na rzecz rozwoju obszarów wiejskich należy przydzielać
            corocznie. Należy pozwolić na znaczącą koncentrację środków na regiony
            kwalifikowane w ramach Celu Konwergencji.
     (53)   Coroczne przydziały środków finansowych przyznawane Państwu Członkowskiemu na
            Cel Konwergencji finansowany z Funduszy w części pochodzącej z Sekcji Orientacji
            EFOGR, Funduszy Strukturalnych, Funduszu Spójności oraz IFOR (Instrumentu
            Finansowego Orientacji Rybołówstwa) należy ograniczyć do górnej granicy określonej
            według jego zdolności do absorpcji.
     (54)   Dla celów orientacyjnego podziału przydziałów środków finansowych z tytułu
            zobowiązań dostępnych Państwom Członkowskim należy ustanowić kryteria według
            obiektywnej i przejrzystej metody.
     (55)   Aby promować zintegrowane i innowacyjne podejście, 3% przydziałów środków
            finansowych przeznaczonych dla Państw Członkowskich należy umieścić w rezerwie
            Wspólnoty z przeznaczeniem na podejście LEADER.
     (56)   Poza tymi kwotami Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę kwoty generowane
            przez modulację, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [w
            sprawie finansowania WPR].

     6
            Dz.U. L […], z […], str. […].

PL                                               14                                                  PL
 ---pagebreak---      (57)   Przydziały środków finansowych dostępnych w ramach Funduszy powinno się
            indeksować na bazie stawki zryczałtowanej dla celów programowania.
     (58)   Wysokość udziału Funduszu w programowaniu rozwoju obszarów wiejskich powinno
            się ustalić w odniesieniu do wydatków publicznych w Państwach Członkowskich, przy
            uwzględnieniu znaczenia priorytetu dla zarządzania gruntami i środowiska, sytuacji w
            regionach objętych Celem Konwergencji, priorytetu udzielonego podejściu LEADER,
            regionach peryferyjnych, o których mowa w art. 299 Traktatu oraz na wyspach
            objętych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2019/93 z dnia 19 lipca 1993 r.
            wprowadzającym szczególne środki dla mniejszych wysp Morza Egejskiego dotyczące
            niektórych produktów rolnych7.
     (59)   Zgodnie z zasadą subsydiarności, powinny istnieć odpowiednie krajowe przepisy
            dotyczące kwalifikowalności wydatków, podlegające wyjątkom.
     (60)   Aby zapewnić skuteczność, obiektywizm i zrównoważony efekt pracy Funduszu
            powinny istnieć przepisy gwarantujące, aby inwestycje w przedsięwzięcia były trwałe,
            oraz uniemożliwiały korzystanie z Funduszu dla celów nieuczciwej konkurencji.
     (61)   Zdecentralizowanemu wdrażaniu działań w ramach Funduszu powinny towarzyszyć
            gwarancje związane w szczególności z jakością wdrażania, wynikami, zdrowym
            zarządzaniem i kontrolą finansową.
     (62)   Państwa Członkowskie powinny podjąć właściwe środki celem zagwarantowania
            zdrowego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli. Aby osiągnąć ten cel,
            konieczne jest ustanowienie ogólnych zasad oraz podstawowych funkcji, które musi
            zapewnić każdy system zarządzania i kontroli. Z tego też względu konieczne jest
            wyznaczenie i utrzymanie jednego Urzędu Zarządzającego i określenie jego
            obowiązków.
     (63)   Każdy program rozwoju obszarów wiejskich musi podlegać właściwemu
            monitorowaniu i nadzorowi ze strony Komitetu Monitorującego oraz opierać się na
            wspólnych ramach monitorowania i oceny ustanowionych i wdrożonych w ramach
            partnerstwa z Państwami Członkowskimi, aby skutecznie wychodzić naprzeciw
            szczegółowym potrzebom w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.
     (64)   Skuteczność i efekt działań w ramach Funduszu zależą również od ulepszonej oceny w
            oparciu o wspólne ramy monitorowania i oceny. W szczególności, programy powinny
            podlegać ocenie pod względem przygotowania, wdrażania i zakończenia.
     (65)   Aby umożliwić skuteczne funkcjonowanie partnerstwa i promować działania
            wspólnotowe, informacje na ten temat powinno się w miarę możliwości szeroko
            rozpowszechniać. Odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa w gestii urzędów
            zarządzających programami.
     (66)   Rezerwa Wspólnoty na podejście LEADER powinna być przydzielana z
            uwzględnieniem skuteczności programów w tym względzie. Stosownie do tego
            powinny być ustanowione kryteria przyznawania tej rezerwy.
     (67)   Środki rozwoju obszarów wiejskich, jak określono w niniejszym rozporządzeniu,
            powinny kwalifikować się do wsparcia Państw Członkowskich bez współfinansowania

     7
            Dz.U. L 184 z 27.7.1993, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE)
            nr 1782/2003.

PL                                               15                                                   PL
 ---pagebreak---             przez Wspólnotę. W świetle skutków ekonomicznych takiej pomocy oraz w celu
            zapewnienia spójności ze środkami kwalifikującymi się do wsparcia przez Wspólnotę i
            uproszczenia procedur, należy ustanowić szczegółowe przepisy przyznawania pomocy
            przez państwo, również przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego przy
            wykonywaniu rozporządzenia (WE) nr 1257/1999. Co więcej, Państwa Członkowskie
            powinno się upoważnić do przyznawania pomocy państwa, przeznaczonej na
            dodatkowe finansowanie środków rozwoju obszarów wiejskich, na które przyznaje się
            wsparcie wspólnotowe, w ramach procedury notyfikacji zgodnie z przepisami
            niniejszego rozporządzenia jako część programowania.
     (68)   Zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą
            warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji8, powinny
            zostać przyjęte środki wymagane do wykonania niniejszego rozporządzenia.
     (69)   Istnieje potrzeba przyjęcia przejściowych przepisów celem ułatwienia przejścia z
            obowiązującego systemu wsparcia na nowy system wsparcia rozwoju obszarów
            wiejskich.
     (70)   Nowy system wsparcia ustanowiony na mocy niniejszego rozporządzenia zastępuje
            obowiązujący system wsparcia. Z tego też względu należy uchylić rozporządzenie
            (WE) nr 1257/1999,

     PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

                                  TYTUŁ I
                CELE I OGÓLNE PRZEPISY DOTYCZĄCE WSPARCIA

                                               ROZDZIAŁ I
                                            ZAKRES I DEFINICJE

                                                 Artykuł 1
                                                  Zakres

     1.      Niniejsze rozporządzenie ustanawia ogólne przepisy rządzące wsparciem Wspólnoty
             dla rozwoju obszarów wiejskich, finansowanym z Europejskiego Funduszu Rolnego
             na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwanego dalej „Funduszem”),
             ustanowionego rozporządzeniem (WE) nr. …/… [finansowanie WPR].

     2.      Niniejsze rozporządzenie określa Cele, którym polityka rozwoju obszarów wiejskich
             ma sprzyjać.

     3.      Niniejsze rozporządzenie określa strategiczny kontekst dla polityki rozwoju obszarów
             wiejskich, łącznie z metodą określania strategicznych wytycznych Wspólnoty dla
             polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz narodowego planu strategicznego.

     4.      Niniejsze rozporządzenie określa priorytety i środki dla rozwoju obszarów wiejskich.

     8
            Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

PL                                                 16                                               PL
 ---pagebreak---      5.      Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady dotyczące partnerstwa, programowania,
             oceny, zarządzania finansowego, monitorowania i kontroli na podstawie obowiązków,
             które dzielą ze sobą Państwa Członkowskie i Komisja.

                                               Artykuł 2
                                               Definicje

     Dla celów niniejszego rozporządzenia poniższe pojęcia otrzymują następujące znaczenia:

     a)      'programowanie': proces organizacji, podejmowania decyzji i finansowania w kilku
             etapach, który zmierza do przeprowadzenia, w perspektywie wieloletniej, wspólnych
             działań Wspólnoty i Państw Członkowskich, aby osiągnąć cele priorytetowe
             Funduszu;

     b)      'region': jednostka terytorialna odpowiadająca poziomowi I lub II Nomenklatury
             Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (poziom NUTS I i II) w myśl
             rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja
             2003 r.9.

     c)      'oś priorytetowa': jeden z priorytetów strategii w programie rozwoju obszarów
             wiejskich, odpowiadający jednej z osi określonej w niniejszym rozporządzeniu,
             obejmujący spójny zbiór środków mających szczegółowe wymierne cele bezpośrednio
             wynikające z ich wdrażania.

     d)      'środek': zbiór operacji przyczyniających się do wdrożenia priorytetu;

     e)      'operacja': projekt wybrany przez urząd zarządzający lub znajdujący się w zakresie
             jego odpowiedzialności bądź też przez lokalną grupę działania zgodnie z kryteriami
             ustanowionymi dla właściwego programu rozwoju obszarów wiejskich i wdrażany
             przez jednego lub wielu beneficjentów umożliwiający osiągnięcie celów, do których
             się odnosi;

     f)      'wspólne ramy monitorowania i oceny': ogólne podejście opracowane przez
             Komisję i Państwa Członkowskie określające ograniczoną liczbę wspólnych
             wskaźników odnoszących się do stanu bazowego oraz finansowej realizacji,
             wdrażania, wyników i skutków programów;

     g)      'lokalna strategia rozwoju': spójny zbiór operacji w celu sprostania lokalnym celom
             i potrzebom, wdrażany w ramach partnerstwa na właściwym poziomie;

     h)      'beneficjent': operator, podmiot lub firma, publiczna bądź prywatna, odpowiedzialna
             za wdrażanie operacji lub otrzymywanie pomocy;

     i)      'wydatki publiczne': jakikolwiek udział środków publicznych w finansowaniu
             operacji, które pochodzą z centralnego budżetu państwa, urzędów regionalnych lub
             lokalnych bądź też z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich;

     9
            Dz.U. L 154 z 21.6.2003, str. 1.

PL                                               17                                                PL
 ---pagebreak---      j)      'Cel Konwergencji': Cel działania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 rozporządzenia
             Rady (WE) nr…/… z dnia…ustanawiającego ogólne przepisy działalności
             Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu
             Społecznego oraz Funduszu Spójności10.

                                            ROZDZIAŁ II
                                           ZADANIA I CELE

                                               Artykuł 3
                                               Zadania

     Fundusz przyczynia się do promowania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na
     terenie całej Wspólnoty w sposób komplementarny względem polityki wsparcia rynku i
     dochodów wspólnej polityki rolnej, polityki spójności oraz wspólnej polityki rybołówstwa.

                                               Artykuł 4
                                                 Cele

     1.      Wsparcie dla rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia
             następujących celów:

             a)    poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wsparcie dla
                   restrukturyzacji;
             b)    poprawy stanu środowiska i terenów wiejskich poprzez wsparcie dla
                   zarządzania gruntami;
             c)    poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania dywersyfikacji
                   działalności gospodarczej.

     2.      Cele wymienione w ust. 1 wdraża się poprzez cztery osie priorytetowe określone w
             Tytule IV.

                                          ROZDZIAŁ III
                                   ZASADY UDZIELANIA POMOCY

                                              Artykuł 5
                                 Komplementarność, spójność i zgodność

     1.      Fundusz uzupełnia działania krajowe, regionalne i lokalne sprzyjające priorytetom
             Wspólnoty.

     2.      Komisja oraz Państwa Członkowskie zapewniają, aby pomoc z Funduszu i Państw
             Członkowskich była spójna z działalnością, polityką i priorytetami Wspólnoty. Pomoc
             z Funduszu musi być spójna z celami spójności gospodarczej i społecznej, a w
             szczególności z celami Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.

     10
           Dz.U. L […], z […], str. […].

PL                                               18                                                PL
 ---pagebreak---      3.   Spójność tę zapewniają strategiczne wytyczne Wspólnoty, o których mowa w art. 9,
          narodowy plan strategiczny, o którym mowa w art. 11, programy rozwoju obszarów
          wiejskich, o których mowa w art. 15, oraz coroczny raport Komisji, o którym mowa w
          art. 13.

     4.   Istnieje również spójność ze środkami finansowanymi przez Europejski Fundusz
          Gwarancji Rolnej.

     5.   Nie udziela się żadnego wsparcia na mocy niniejszego rozporządzenia systemom
          kwalifikującym się do wsparcia w ramach organizacji wspólnego rynku, z wyjątkami,
          które zostaną jeszcze określone, jeżeli zajdzie potrzeba, na mocy art. 95 ust. 2.

     6.   Państwa Członkowskie zapewniają, aby operacje finansowane przez Fundusz były
          dostosowane do Traktatu i wszystkich innych aktów prawnych przyjętych na jego
          mocy.

                                         Artykuł 6
                                        Partnerstwo

     1.   Pomoc Funduszu wdraża się poprzez bliskie konsultacje, zwane dalej „partnerstwem”,
          pomiędzy Komisją i Państwem Członkowskim oraz z urzędami i podmiotami
          wyznaczonymi przez Państwo Członkowskie w oparciu o obowiązujące przepisy i
          zasady krajowe, a mianowicie z:

          a)   właściwymi urzędami regionalnymi, lokalnymi i innymi urzędami publicznymi;
          b)   partnerami gospodarczymi i społecznymi;
          c)   każdym innym odpowiednim podmiotem będącym przedstawicielem
               społeczeństwa, organizacji pozarządowych (szczególnie zajmujących się
               kwestiami środowiska naturalnego) oraz podmiotami odpowiedzialnymi za
               promowanie równości mężczyzn i kobiet.

          Państwo Członkowskie wyznacza partnerów najbardziej reprezentatywnych na
          poziomie krajowym, regionalnym oraz lokalnym i w sferze gospodarczej, społecznej,
          środowiska naturalnego czy też innej, zwanych dalej „partnerami”. Stwarza ono
          warunki dla szerokiego i skutecznego zaangażowania wszystkich odpowiednich
          podmiotów, zgodnie z przepisami i zasadami krajowymi, biorąc pod uwagę potrzebę
          promowania równości mężczyzn i kobiet oraz zrównoważonego rozwoju poprzez
          integrację wymogów ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego.

     2.   Partnerstwo prowadzi się z właściwym poszanowaniem odpowiednich obowiązków
          instytucjonalnych, prawnych i finansowych każdego rodzaju partnera.

     3.   Partnerstwo angażuje się w przygotowywanie i monitorowanie narodowego planu
          strategicznego oraz w przygotowywanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę
          programów rozwoju obszarów wiejskich. Państwa Członkowskie angażują wszystkich
          odpowiednich partnerów na różnych etapach programowania, z właściwym
          poszanowaniem ram czasowych wyznaczonych dla każdej fazy.

PL                                           19                                                PL
 ---pagebreak---                                              Artykuł 7
                                           Subsydiarność

     Państwa Członkowskie odpowiadają za wdrażanie programów rozwoju obszarów wiejskich na
     odpowiednim poziomie terytorialnym, zgodnie z ich własnymi ustaleniami instytucjonalnymi.
     Obowiązek ten będzie wykonywany zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

                                            Artykuł 8
                                     Równość mężczyzn i kobiet

     Państwa Członkowskie i Komisja promują równość mężczyzn i kobiet na wszystkich różnych
     etapach wdrażania programów.

     Dotyczy to etapów projektowania, wdrażania, monitorowania i oceny.

                                  TYTUŁ II
                     STRATEGICZNE PODEJŚCIE DO ROZWOJU
                            OBSZARÓW WIEJSKICH

                                    ROZDZIAŁ I
                         STRATEGICZNE WYTYCZNE WSPÓLNOTY

                                             Artykuł 9
                                        Zawartość i przyjęcie

     1.      Rada przyjmuje na poziomie Wspólnoty strategiczne wytyczne dotyczące rozwoju
             obszarów wiejskich dla okresu programowania od 1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia
             2013 roku, uwzględniając priorytety polityki wyznaczone na poziomie Wspólnoty.
             Niniejsze wytyczne wyznaczają na poziomie Wspólnoty strategiczne priorytety
             rozwoju obszarów wiejskich dla okresu programowania celem wdrażania każdego z
             tytułów priorytetów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu.

     2.      Nie później niż w trzy miesiące po przyjęciu niniejszego rozporządzenia przyjmuje się
             strategiczne wytyczne Wspólnoty zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 37
             Traktatu. Decyzja ta zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii
             Europejskiej.

                                              Artykuł 10
                                              Przegląd

     Mając na względzie uwzględnienie szczególnie zmian w priorytetach Wspólnoty, strategiczne
     wytyczne Wspólnoty mogą podlegać średniookresowemu przeglądowi.

PL                                               20                                                  PL
 ---pagebreak---                                  ROZDZIAŁ II
                          NARODOWY PLAN STRATEGICZNY

                                          Artykuł 11
                                          Zawartość

     1.   Państwo Członkowskie przedkłada narodowy plan strategiczny, wskazując w nim
          priorytety działań Funduszu oraz właściwego Państwa Członkowskiego,
          uwzględniając strategiczne wytyczne Wspólnoty dotyczące rozwoju obszarów
          wiejskich, ich szczegółowe cele, udział Funduszu i innych zasobów finansowych.

     2.   Narodowy plan strategiczny gwarantuje, aby pomoc Wspólnoty na rzecz rozwoju
          obszarów wiejskich była spójna ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty, oraz aby
          wszystkie priorytety – wspólnotowe, krajowe i regionalne – podlegały koordynacji.
          Narodowy plan strategiczny jest instrumentem odniesienia dla przygotowywania
          programowania Funduszu. Wdraża się go poprzez programy rozwoju obszarów
          wiejskich.

     3.   Na zawartość każdego narodowego planu strategicznego składają się:

          a)   ocena sytuacji gospodarczej, społecznej i stanu środowiska naturalnego oraz
               potencjału dla rozwoju;
          b)   strategia wybrana dla wspólnych działań Wspólnoty i właściwego Państwa
               Członkowskiego, wykazująca spójność dokonanych wyborów ze strategicznymi
               wytycznymi Wspólnoty;
          c)   priorytety tematyczne i terytorialne dla rozwoju obszarów wiejskich w ramach
               każdej osi priorytetowej, łącznie z głównymi wyrażonymi ilościowo celami oraz
               stosownymi wskaźnikami monitorowania i oceny;
          d)   wykaz programów rozwoju obszarów wiejskich wdrażających narodowy plan
               strategiczny oraz orientacyjny przydział środków z Funduszu dla każdego
               programu, łącznie z kwotami wynikającymi z modulacji zgodnie z art. 10 ust. 2
               rozporządzenia (WE) nr 1782/2003;
          e)   środki dla zapewnienia koordynacji z innymi instrumentami WPR oraz z
               polityką spójności;
          f)   we właściwych przypadkach, budżet do osiągnięcia Celu Konwergencji
               ustanowionego w art. 3 rozporządzenia (WE) nr …/… [spójność];
          g)   opis ustaleń oraz wskazanie kwoty przeznaczonej na ustanowienie krajowej
               sieci obszarów wiejskich, o której mowa w art. 67 ust. 2 akapit trzeci i art. 69,
               również w przypadku Państw Członkowskich, które opowiadały się za
               programowaniem zregionalizowanym.

                                         Artykuł 11a
                                        Przygotowanie

     1.   Każde Państwo Członkowskie przygotowuje swój narodowy plan strategiczny
          bezpośrednio po przyjęciu strategicznych wytycznych Wspólnoty.

PL                                            21                                                   PL
 ---pagebreak---           Plan ten przygotowuje się zgodnie z ustaleniami instytucjonalnymi Państw
          Członkowskich, przy bliskiej współpracy z partnerami, o których mowa w art. 6.
          Sporządza się go przy bliskiej współpracy z Komisją i obejmuje on okres od
          1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 2013 roku.

     2.   Każde Państwo Członkowskie wysyła swój narodowy plan strategiczny Komisji przed
          przedłożeniem swoich programów rozwoju obszarów wiejskich.

                                 ROZDZIAŁ III
                          MONITOROWANIE STRATEGICZNE

                                        Artykuł 12
                  Coroczny raport podsumowujący Państwa Członkowskiego

     1.   Po raz pierwszy w roku 2008 i nie później niż 1 października każdego roku, każde
          Państwo Członkowskie przedkłada Komisji raport podsumowujący z przedstawieniem
          postępów dokonanych we wdrażaniu swej strategii i celów oraz ich wkładu w
          osiągnięcie strategicznych wytycznych Wspólnoty dotyczących rozwoju obszarów
          wiejskich.

     2.   Raport podsumowuje coroczne raporty z wdrażania programów, o których mowa w
          art. 86, i opisuje w szczególności:

          a)   osiągnięcia i wyniki programów rozwoju obszarów wiejskich względem
               wskaźników wymienionych w narodowym planie strategicznym;
          b)   wyniki corocznych bieżących ocen dokonywanych wobec każdego programu.

     3.   W drodze odstępstwa od ust. 1, przy pojedynczych programach, o których mowa w
          art. 14 ust. 2, Państwa Członkowskie mogą zawrzeć w corocznych sprawozdaniach z
          realizacji, o których mowa w art. 86, elementy zapisane w ust. 2 w ramach czasowych
          wyznaczonych w art. 86.

                                         Artykuł 13
                                   Coroczny raport Komisji

     1.   Po raz pierwszy w roku 2009 i na początku każdego roku, Komisja przedstawia
          coroczny raport podsumowujący główne postępy, trendy i wyzwania związane z
          wdrażaniem narodowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych
          Wspólnoty.
          Raport opiera się na analizie i ocenie przez Komisję corocznych raportów
          podsumowujących Państw Członkowskich, o których mowa w art. 12, oraz
          jakichkolwiek innych dostępnych danych. Wskazuje on środki, które zostały lub mają
          być podjęte przez Państwa Członkowskie i Komisję celem zapewnienia właściwych
          działań w odpowiedzi na wnioski raportu.

     2.   Coroczny raport Komisji wysyła się do Rady, Parlamentu, Europejskiego Komitetu
          Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów.

PL                                           22                                                 PL
 ---pagebreak---                                         TYTUŁ III
                                     PROGRAMOWANIE

                                      ROZDZIAŁ I
                               ZAWARTOŚĆ PROGRAMOWANIA

                                           Artykuł 14
                               Programy rozwoju obszarów wiejskich

     1.      Fundusz prowadzi działalność w Państwie Członkowskim poprzez programy rozwoju
             obszarów wiejskich. Programy te wdrażają strategię rozwoju obszarów wiejskich
             poprzez szereg zgrupowanych razem środków zgodnie z osiami priorytetowymi
             określonymi w Tytule IV, do osiągnięcia których potrzebna będzie pomoc z
             Funduszu.
             Każdy program rozwoju obszarów wiejskich obejmuje okres pomiędzy 1 stycznia
             2007 roku i 31 grudnia 2013 roku.

     2.      Państwo Członkowskie może przedłożyć bądź to pojedynczy program dla całego
             swego terytorium bądź też program dla każdego regionu.

                                             Artykuł 15
                                        Zawartość programów

     Każdy program rozwoju obszarów wiejskich zawiera:
     a)      analizę sytuacji pod względem mocnych i słabych stron, wybraną strategię celem
             wyjścia im naprzeciw oraz ocenę ex-ante, o której mowa w art. 89;
     b)      uzasadnienie dla wybranych priorytetów, uwzględniając strategiczne wytyczne
             Wspólnoty oraz narodowy plan strategiczny, jak również spodziewane skutki w
             ocenie ex-ante;
     c)      informację na temat osi priorytetowych i proponowanych środków dla każdej osi
             priorytetowej oraz ich opis, łącznie ze szczegółowymi weryfikowalnymi celami i
             wskaźnikami, o których mowa w art. 85, które umożliwiają dokonywanie postępu w
             programie, jego wymierną efektywność i skuteczność;
     d)      plan finansowania, składający się z dwóch tabel:
             i)    tabeli wyszczególniającej, zgodnie z art. 70 ust. 5 i 6, całkowity wkład
                   Funduszu planowany na każdy rok. W odpowiednich przypadkach powyższy
                   plan finansowania określa w ramach całkowitego wkładu Funduszu oddzielne
                   przydziały środków przyznane regionom kwalifikującym się w ramach Celu
                   Konwergencji. Planowany roczny wkład Funduszu jest zgodny z perspektywami
                   finansowymi;
             ii)   tabeli wyszczególniającej dla całego okresu programowania całkowity
                   planowany wkład Funduszu i odpowiadające mu krajowe fundusze publiczne na
                   każdą oś priorytetową oraz kwotę przeznaczoną na pomoc techniczną. W
                   odpowiednich przypadkach powyższa tabela określa planowany wkład
                   Funduszu oddzielnie dla regionów kwalifikujących się w ramach Celu
                   Konwergencji oraz odpowiadające mu krajowe fundusze publiczne.

PL                                               23                                            PL
 ---pagebreak---      e)      dla celów informacyjnych, orientacyjny podział pierwotnych kwot według środków
             pod względem wydatków publicznych i prywatnych;
     f)      elementy potrzebne do dokonania oceny zasad konkurencji oraz, w odpowiednich
             przypadkach, wykaz systemów pomocy dopuszczonych na mocy art. 87 Traktatu;
     g)      dane dotyczące komplementarności ze środkami finansowanymi przez inne
             instrumenty WPR, poprzez politykę spójności, jak również przez Europejski Fundusz
             Rybołówstwa;
     h)      ustalenia dotyczące wdrażania programu obejmujące:
             i)     wyznaczenie przez Państwo Członkowskie wszystkich urzędów przewidzianych
                    w art. 76;
             ii)    opis systemów monitorowania i oceny, jak również skład Komitetu
                    Monitorującego;
             iii)   szczegóły dotyczące wdrażania podejścia LEADER;
             iv)    opis systemów kontroli, obejmujący w szczególności organizację i procedury
                    obowiązujące urzędy i podmioty kierujące wdrażaniem programu oraz system
                    kontroli wewnętrznej funkcjonujący w tychże urzędach i podmiotach;
             v)     przepisy zapewniające rozpowszechnienie programu;
             vi)    opis ustaleń uzgodnionych pomiędzy Komisją i właściwym Państwem
                    Członkowskim dotyczących wymiany danych informatycznych potrzebnych do
                    spełnienia wymogów niniejszego rozporządzenia dotyczących płatności,
                    monitorowania i oceny.
     i)      Wyznaczenie partnerów, o których mowa w art. 6, oraz wyniki konsultacji partnerów.

                                          Artykuł 16
                                 Równowaga pomiędzy priorytetami

     Wkład finansowy Wspólnoty w każdy z trzech celów, o których mowa w art. 4, obejmuje
     przynajmniej 15% całkowitego wkładu Funduszu w program dla osi priorytetowej I i III, o
     których mowa w sekcjach odpowiednio I i III w rozdziale I tytułu IV, oraz 25% całkowitego
     wkładu Funduszu w program dla osi priorytetowej II, o której mowa w sekcji II rozdziału I.

                                    ROZDZIAŁ II
                    PRZYGOTOWANIE, ZATWIERDZANIE ORAZ PRZEGLĄD

                                            Artykuł 17
                                  Przygotowanie oraz zatwierdzanie

     1.      Programy rozwoju obszarów wiejskich ustanawia Państwo Członkowskie na zasadzie
             bliskiej współpracy z partnerami, o których mowa w art. 6.

     2.      Państwo Członkowskie przedkłada Komisji wniosek dotyczący każdego programu
             rozwoju obszarów wiejskich, zawierający dane wspomniane w art. 15, w miarę
             możliwości jak najszybciej po przedłożeniu Komisji swojego planu strategicznego
             zgodnie z art. 11a ust. 2.

PL                                              24                                                PL
 ---pagebreak---      3.      Komisja ocenia wnioskowane programy w oparciu o ich spójność ze strategicznymi
             wytycznymi Wspólnoty dotyczącymi rozwoju obszarów wiejskich, narodowym
             planem strategicznym oraz niniejszym rozporządzeniem.
             W przypadku, gdy Komisja uzna, iż program rozwoju obszarów wiejskich nie jest
             spójny ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty, narodowym planem strategicznym
             czy też niniejszym rozporządzeniem, prosi Państwo Członkowskie o stosowne
             zrewidowanie wnioskowanego programu.

     4.      Każdy program rozwoju obszarów wiejskich przyjmuje się w miarę możliwości jak
             najszybciej po jego przedłożeniu przez Państwo Członkowskie, zgodnie z procedurą
             ustanowioną w art. 95 ust. 2.

                                             Artykuł 18
                                             Przegląd

     1.      Programy rozwoju obszarów wiejskich poddaje się ponownej analizie i, w razie
             potrzeby, dostosowuje na pozostałą część okresu z inicjatywy Państwa
             Członkowskiego lub Komisji po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący.
             Poprawki te mają na celu uwzględnienie wyniku oceny i corocznych raportów
             Komisji, szczególnie w celu udoskonalenia lub dostosowania sposobu, w jaki
             uwzględnia się priorytety Wspólnoty. W programach rozwoju obszarów wiejskich
             wprowadza się w razie potrzeby poprawki po przyznaniu rezerwy programu
             LEADER, o której mowa w art. 92.

     2.      Komisja przyjmuje decyzję dotyczącą wniosków o dokonanie poprawek w
             programach rozwoju obszarów wiejskich niezwłocznie po złożeniu wniosku przez
             Państwo Członkowskie zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 95 ust. 2.
             Zmiany wymagające zatwierdzenia poprzez decyzję Komisji określa się zgodnie z
             procedurą ustanowioną w art. 95 ust. 2.

                                  TYTUŁ IV
                   PRIORYTETY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

                                           ROZDZIAŁ I
                                          PRIORYTETY

                                             SEKCJA 1

                                  OŚ PRIORYTETOWA 1:
                  POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI SEKTORA ROLNEGO I LEŚNEGO

                                             Artykuł 19
                                              Środki

     Wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy:
     a)      środków, których celem jest poprawa stanu potencjału ludzkiego poprzez:
             i)     szkolenie zawodowe i działania informacyjne dla osób zaangażowanych w
                    sektor rolny i leśny,

PL                                              25                                              PL
 ---pagebreak---              ii)    pomoc młodym rolnikom w rozpoczęciu działalności,
             iii)   wcześniejsze przechodzenie na emeryturę rolników i pracowników gospodarstw
                    rolnych,
             iv)    korzystanie przez rolników i właścicieli lasów z usług doradczych,
             v)     ustanowienie usług związanych z zarządzaniem gospodarstwem rolnym,
                    pomocą i doradztwem gospodarstwu rolnemu, jak również usług związanych z
                    doradztwem leśniczym;
     b)      środków, których celem jest restrukturyzacja potencjału materialnego poprzez:
             i)     modernizację gospodarstw rolnych,
             ii)    podwyższanie wartości ekonomicznej lasów,
             iii)   dodawanie wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej,
             iv)    ulepszanie i rozwijanie infrastruktury          związanej     z   rozwojem    i
                    dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa,
             v)     przywracanie potencjału produkcji rolnej nadwerężonego przez klęski
                    żywiołowe oraz wprowadzanie właściwych środków zapobiegających;
     c)      środków, których celem jest poprawa jakości produkcji i produktów rolnych poprzez:
             i)     pomoc rolnikom w dostosowaniu się do wymagających norm opartych na
                    prawodawstwie Wspólnoty,
             ii)    wspieranie rolników biorących udział w systemach jakości żywności,
             iii)   wspieranie grup producentów w działaniach o charakterze informacyjnym i
                    promującym produkty wytwarzane w ramach systemów jakości żywności;
     d)      środków przejściowych dla nowych Państw Członkowskich dotyczących:
             i)     wspierania gospodarstw rolnych niskotowarowych w fazie restrukturyzacji,
             ii)    wspierania ustanawiania grup producentów.

                                     PODSEKCJA 1
                       WARUNKI DLA ŚRODKÓW, KTÓRYCH CELEM JEST
                           POPRAWA STANU POTENCJAŁU LUDZKIEGO

                                             Artykuł 20
                     Szkolenie zawodowe i działania o charakterze informacyjnym

     Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. i), nie obejmuje kursów instruktażowych lub
     szkoleniowych, które stanowią część zwykłych programów bądź systemów edukacji rolnej i
     leśnej na poziomie szkoły średniej lub wyższym.

PL                                                26                                                  PL
 ---pagebreak---                                         Artykuł 21
                      Pomoc młodym rolnikom w rozpoczęciu działalności

     1.   Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. ii), udziela się osobom, które:
          a)    mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy rozpoczynają działalność w
                gospodarstwie rolnym jako kierownik gospodarstwa;
          b)    posiadają wystarczające umiejętności i kwalifikacje zawodowe;
          c)    przedłożą plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej.

     2.   Wsparcia udziela się w postaci jednorazowej premii do maksymalnej wysokości
          kwoty ustanowionej w załączniku I.

                                           Artykuł 22
                            Wcześniejsze przechodzenie na emeryturę

     1.   Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. iii), udziela się:
          a)    rolnikom, którzy zdecydują się zaprzestać działalności rolniczej w celu
                przeniesienia gospodarstw na rzecz innych rolników;
          b)    pracownikom gospodarstw rolnych, którzy zdecydują się zaprzestać ostatecznie
                pracy na roli.

     2.   Przenoszący to osoba, która:
          a)    ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym w
                momencie dokonywania przeniesienia, bądź jest nie mniej niż 10 lat młodsza od
                normalnego wieku emerytalnego we właściwym Państwie Członkowskim w
                momencie dokonywania przeniesienia;
          b)    zaprzestaje ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej;
          c)    ma za sobą okres 10 lat prowadzenia działalności rolniczej poprzedzający
                moment dokonywania przeniesienia.
          Przejmujący to osoba, która:
          a)    jest następcą przenoszącego poprzez rozpoczęcie działalności, jak postanowiono
                w art. 21, lub
          b)    jest rolnikiem w wieku mniej niż 50 lat i przejmuje gospodarstwo rolne
                odstąpione przez przenoszącego celem zwiększenia wielkości swego
                gospodarstwa.
          Pracownik gospodarstwa rolnego to osoba, która:
          a)    ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym
                bądź jest nie mniej niż 10 lat młodsza od normalnego wieku emerytalnego we
                właściwym Państwie Członkowskim;

PL                                              27                                               PL
 ---pagebreak---              b)     poświęciła przynajmniej połowę czasu swej pracy w poprzedzającym okresie
                    pięciu lat na pomoc rodzinie w prowadzeniu gospodarstwa lub pracę w
                    charakterze pracownika gospodarstwa rolnego;
             c)     pracowała w gospodarstwie przenoszącego przynajmniej przez ekwiwalentny
                    okres dwóch lat w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie czterech lat
                    poprzedzającym przejście przenoszącego na wcześniejszą emeryturę;
             d)     jest objęta systemem ubezpieczeń społecznych.

     3.      Całkowity czas trwania wsparcia z tytułu wcześniejszego przejścia na emeryturę nie
             przekracza okresu 10 lat dla przenoszącego oraz dla pracownika gospodarstwa
             rolnego. Nie przekracza on momentu ukończenia przez przenoszącego 70 roku życia
             oraz normalnego wieku emerytalnego pracownika gospodarstwa rolnego.
             Podczas gdy w przypadku przenoszącego normalna emerytura wypłacana jest przez
             Państwo Członkowskie, wsparcie z tytułu wcześniejszego przejścia na emeryturę jest
             udzielane jako dodatek przy uwzględnieniu kwoty emerytury krajowej.

     4.      Wsparcia tego udziela się w postaci rocznej dopłaty do wysokości maksymalnych
             kwot określonych w załączniku I.

                                              Artykuł 23
                                    Korzystanie z usług doradczych

     1.      Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. iv), udziela się w celu:
             a)     pomocy rolnikom i właścicielom lasów w sprostaniu kosztom wynikającym z
                    korzystania z usług doradczych dla celów poprawy całkowitej wydajności ich
                    gospodarstwa;
             b)     pomocy rolnikom w sprostaniu kosztom wynikającym z korzystania z usług
                    doradczych w związku z dostosowaniem do ustawowych norm Wspólnoty w
                    zakresie ochrony środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia
                    zwierząt i roślin, warunków utrzymania zwierząt oraz norm bezpieczeństwa
                    pracy.

     2.      Wsparcie z tytułu usług doradczych ogranicza się do maksymalnych wysokości
             ustanowionych w załączniku I.

                                              Artykuł 24
                  Ustanowienie usług związanych z zarządzaniem, pomocą i doradztwem

     Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. v), udziela się w celu pokrycia kosztów
     wynikających z ustanowienia usług związanych z zarządzaniem, pomocą i doradztwem i jest
     ono degresywne przez okres maksymalnie 5 lat od momentu ustanowienia.

PL                                                28                                              PL
 ---pagebreak---                                   PODSEKCJA 2
                    WARUNKI DLA ŚRODKÓW, KTÓRYCH CELEM JEST
                  RESTRUKTURYZACJA POTENCJAŁU MATERIALNEGO

                                          Artykuł 25
                               Modernizacja gospodarstw rolnych

     1.   Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. i), udziela się rolnikom z tytułu
          inwestycji, które:
          a)    poprawiają całkowitą wydajność gospodarstwa rolnego, oraz
          b)    spełniają normy Wspólnoty mające zastosowanie do właściwej inwestycji.
          W przypadku inwestycji dokonywanych celem dostosowania do norm Wspólnoty
          wsparcia można udzielać jedynie tym inwestycjom, które są dokonywane celem
          dostosowania do nowowprowadzonych norm Wspólnoty. W takim wypadku można
          udzielić rolnikom okresu karencji, nieprzekraczającego okresu 36 miesięcy od daty, w
          której dana norma zaczyna obowiązywać rolnika, celem spełnienia wymagań tej
          normy.

     2.   Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                         Artykuł 26
                           Podwyższanie wartości ekonomicznej lasów

     1.   Wsparcia z tytułu inwestycji, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. ii), udziela się w
          przypadku lasów będących własnością właścicieli prywatnych lub ich stowarzyszeń
          bądź też gmin lub ich stowarzyszeń. Ograniczenie to nie dotyczy lasów
          subtropikalnych oraz terytoriów obszarów leśnych Azorów, Madery i francuskich
          departamentów zamorskich.

     2.   Inwestycje oparte są na planach gospodarki lasami.

     3.   Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                        Artykuł 27
                  Dodawanie wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej

     1.   Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iii), udziela się na inwestycje, które:
          a)    poprawiają całkowitą wydajność przedsiębiorstwa;
          b)    dotyczą przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów objętych
                załącznikiem I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybnych, jak również
                produktów leśniczych, oraz
          c)    spełniają normy Wspólnoty mające zastosowanie do właściwej inwestycji.

PL                                              29                                                 PL
 ---pagebreak---              W przypadku inwestycji dokonywanych celem dostosowania do norm Wspólnoty
             wsparcia można udzielać jedynie tym inwestycjom, które są dokonywane przez
             mikroprzedsiębiorstwa, jak wspomniano w ust. 2, celem dostosowania do
             nowowprowadzonej normy Wspólnoty. W takim wypadku można udzielić okresu
             karencji, nieprzekraczającego okresu 36 miesięcy od daty, w której dana norma
             zaczyna obowiązywać przedsiębiorstwo, celem spełnienia wymagań tej normy.

     2.      Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych
             przedsiębiorstw w myśl zalecenia Komisji 2003/361/WE11. W przypadku produkcji
             leśniczej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw.
             Wsparcia nie udziela się przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji w
             rozumieniu wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w ratowaniu i
             restrukturyzacji firm znajdujących się w trudnej sytuacji12.

     3.      Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                            Artykuł 28
             Infrastruktura związana z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa

     Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iv), może obejmować szczególnie operacje
     związane z dostępem do ziemi rolnej i leśnej, dostaw energii i gospodarki wodnej.

                                      PODSEKCJA 3
                        WARUNKI DLA ŚRODKÓW, KTÓRYCH CELEM JEST
                   POPRAWA JAKOŚCI PRODUKCJI I PRODUKTÓW ROLNYCH

                                           Artykuł 29
                  Spełnienie wymagań norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty

     1.      Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. c) pkt. i), pokrywa częściowo koszty i straty z
             tytułu rezygnacji z dochodów ponoszone przez rolników, którzy muszą stosować
             normy w zakresie ochrony środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia
             zwierząt i roślin, warunków utrzymania zwierząt oraz norm bezpieczeństwa pracy.
             Muszą to być normy nowowprowadzone do prawodawstwa krajowego i muszą one
             nakładać nowe obowiązki i ograniczenia na działalność rolniczą mające znaczący
             wpływ na typowe koszty działalności gospodarstwa rolnego i dotyczące znacznej
             liczby rolników.

     2.      Wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej, tymczasowej i degresywnej pomocy
             corocznej przez maksymalny okres 5 lat od daty, kiedy norma zaczyna obowiązywać,
             zgodnie z prawodawstwem Wspólnoty.
             Wsparcie ogranicza się do wysokości maksymalnej kwoty ustanowionej w
             załączniku I.

     11
           Dz.U. L 124 z 20.5.2003, str. 36.
     12
           Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2.

PL                                               30                                                   PL
 ---pagebreak---                                              Artykuł 30
                            Udział rolników w systemach jakości żywności

     1.      Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. c) pkt. ii):
             a)    obejmuje produkty rolne przeznaczone jedynie do spożycia przez ludzi;
             b)    przeznaczone jest na systemy jakości żywności lub systemy uznawane przez
                   Państwa Członkowskie spełniające precyzyjne kryteria, które zostaną określone
                   zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2; systemy, których jedynym
                   celem jest zapewnienie większego stopnia kontroli poszanowania
                   obligatoryjnych norm prawa wspólnotowego lub krajowego nie kwalifikują się
                   do udzielenia wsparcia,
             c)    udzielane jest jako coroczna dopłata zachęcająca, której wysokość ustala się
                   według wysokości kosztów stałych wynikających z udziału we wspieranych
                   systemach przez maksymalny okres 5 lat.

     2.      Wsparcie ogranicza się do maksymalnej wysokości ustanowionej w załączniku I.

                                             Artykuł 31
                        Działania o charakterze informacyjnym i promującym

     Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. c) pkt. iii), dotyczy produktów objętych wsparciem
     systemów jakości, o których mowa w art. 30.
     Wsparcie ogranicza się do maksymalnej wysokości ustanowionej w załączniku I.

                                            PODSEKCJA 4
                          WARUNKI DLA ŚRODKÓW PRZEJŚCIOWYCH
                                              Artykuł 32
                                       Rolnictwo niskotowarowe

     1.      Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. d) pkt. i), dla gospodarstw rolnych, które
             produkują w większości na cele swojej własnej konsumpcji, jak również kierują część
             swej produkcji na rynek („gospodarstw rolnych niskotowarowych”), udziela się
             rolnikom, którzy przedstawią plan biznesowy.

     2.      Postępy w odniesieniu do planu biznesowego, o którym mowa w ust. 1, podlegają
             ocenie po okresie trzech lat.

     3.      Wsparcie wypłaca się w postaci zryczałtowanej pomocy do maksymalnej wysokości
             określonej w załączniku I i przez okres nieprzekraczający 5 lat.

     4.      Wsparcia, o którym mowa w ustępie 3, udziela się na podstawie wniosków
             zatwierdzonych najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 roku.

PL                                                31                                               PL
 ---pagebreak---                                                Artykuł 33
                                           Grupy producentów

     1.      Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. d) pkt. ii), udziela się celem ułatwienia
             ustanawiania i administracyjnej działalności grup producentów dla celów:
             a)     dostosowania procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są
                    członkami takich grup, do wymogów rynkowych;
             b)     wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, łącznie z przygotowaniem do
                    sprzedaży, centralizacją sprzedaży i dostawą kupującym hurtownikom;
             c)     ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji na temat produkcji, ze
                    szczególnym uwzględnieniem informacji o zbiorze i dostępności.

     2.      Wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie corocznych płatności
             przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której uznano grupę za grupę
             producentów. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na
             rynek do wysokości ustalonych w załączniku I.

     3.      Wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały formalnie uznane przez
             właściwy urząd Państwa Członkowskiego najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 roku.

                                               SEKCJA 2
                                   OŚ PRIORYTETOWA 2:
                                 ZARZĄDZANIE GRUNTAMI
                                                Artykuł 34
                                                 Środki

     Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy następujących środków:
     a)      środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi rolnej poprzez:
             i)     dopłaty z tytułu przeszkód naturalnych dla rolników na obszarach górskich,
             ii)    dopłaty dla rolników na obszarach z przeszkodami naturalnymi, innych niż
                    obszary górskie,
             iii)   dopłaty z tytułu programu NATURA 2000,
             iv)    dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania
                    zwierząt,
             v)     wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych;
     b)      środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi leśnej poprzez:
             i)     pierwsze zalesienie ziemi rolnej,
             ii)    pierwsze ustanowienie systemów agroleśniczych na ziemi rolnej,

PL                                                 32                                               PL
 ---pagebreak---              iii)   pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej,
             iv)    dopłaty z tytułu programu NATURA 2000,
             v)     dopłaty z tytułu środowiska leśnego,
             vi)    przywrócenie potencjału      produkcji    leśnej   oraz   wprowadzenie   działań
                    zapobiegawczych,
             vii) wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych.

                                             PODSEKCJA 1
                         WARUNKI DLA ŚRODKÓW UKIERUNKOWANYCH
                      NA ZRÓWNOWAŻONE UŻYTKOWANIE ZIEMI ROLNEJ

                                               Artykuł 35
                     Dopłaty z tytułu przeszkód naturalnych na obszarach górskich
                           oraz dopłaty na innych obszarach z przeszkodami

     1.      Dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt. i) oraz ii) udziela się corocznie na hektar
             użytkowanego obszaru rolniczego.
             Powinny one zrekompensować dodatkowe koszty rolników oraz rezygnację z
             dochodów związane z przeszkodą dla produkcji rolnej na właściwym obszarze.

     2.      Dopłat udziela się rolnikom, którzy rozpoczęli działalność rolniczą na wyznaczonych
             obszarach zgodnie z art. 47 ust. 2 i 3 przynajmniej pięć lat od pierwszej dopłaty.

     3.      Kwoty dopłat ustala się pomiędzy wysokościami minimalnymi i maksymalnymi
             ustanowionymi w załączniku I.
             Dopłat wyższych od kwoty maksymalnej udziela się w odpowiednio uzasadnionych
             przypadkach pod warunkiem, iż średnia kwota wszystkich tych dopłat udzielonych na
             poziomie właściwego Państwa Członkowskiego nie przekracza tej maksymalnej
             kwoty.

     4.      Dopłaty są degresywne powyżej poziomu progowego obszaru na gospodarstwo, który
             zostanie określony w programie.

                                               Artykuł 36
                               Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000

     Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. iii) udziela się corocznie oraz na hektar
     użytkowanego obszaru rolniczego w celu zrekompensowania poniesionych kosztów i strat z
     tytułu rezygnacji z dochodów wynikających z niedogodności na właściwych obszarach
     związanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG.
     Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

PL                                                 33                                                   PL
 ---pagebreak---                                             Artykuł 37
            Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt

     1.       Państwa Członkowskie udostępnią wsparcie przewidziane w art. 34 lit. a) pkt. iv) na
              obszarze całego swojego terytorium zgodnie z ich szczegółowymi potrzebami.

     2.       Dopłat agrośrodowiskowych oraz dopłat z tytułu warunków utrzymania zwierząt
              udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania dotyczące kwestii
              agrośrodowiskowych oraz warunków utrzymania zwierząt. W przypadkach
              odpowiednio uzasadnionych ukierunkowanych na osiągnięcie celów związanych ze
              środowiskiem naturalnym, dopłat agrośrodowiskowych można udzielać innym
              osobom zarządzającym gruntami.

     3.       Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt
              obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy
              obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV
              rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz inne odpowiednie wymogi
              obowiązkowe ustanowione przez prawodawstwo krajowe i określone w programie.
              Dodatkowo, rolnicy oraz inne osoby zarządzające gruntami muszą spełnić minimalne
              wymogi dla korzystania z nawozów i produktów ochrony roślin, które zostaną
              określone w programie.
              Zobowiązania te podejmuje się na okres pięciu lat. W przypadkach koniecznych i
              uzasadnionych, ustala się dłuższy okres zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95
              ust. 2, dotyczącą poszczególnych rodzajów zobowiązań.

     4.       Dopłat udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i straty z tytułu
              rezygnacji z dochodów wynikające z podjętego zobowiązania; w przypadkach, w
              których jest to konieczne, mogą one również obejmować koszty transakcyjne.
              We właściwych przypadkach beneficjentów wybiera się na podstawie procedury
              przetargowej z zastosowaniem kryteriów wydajności ekonomicznej, środowiskowej
              oraz wydajności związanej z warunkami utrzymania zwierząt.
              Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                               Artykuł 38
                                       Inwestycje nieproduktywne

     Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. v) udziela się na rzecz:
     a)       inwestycji powiązanych z wywiązaniem się ze zobowiązań podjętych celem
              uzyskania środka przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. iv);
     b)       inwestycji na terenie gospodarstwa rolnego, które poprawiają ogólnodostępną wartość
              estetyczną właściwego obszaru objętego programem NATURA 2000.

PL                                                  34                                               PL
 ---pagebreak---                                          PODSEKCJA 2
                     WARUNKI DLA ŚRODKÓW UKIERUNKOWANYCH
                  NA ZRÓWNOWAŻONE UŻYTKOWANIE ZIEMI LEŚNEJ

                                           Artykuł 39
                                         Warunki ogólne

     1.   Wsparcia, o którym mowa w niniejszej podsekcji, udziela się jedynie na rzecz lasów i
          obszarów leśnych będących własnością prywatnych właścicieli lub ich stowarzyszeń
          bądź własnością gmin lub ich stowarzyszeń.
          Niniejsze ograniczenie nie dotyczy wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. i),
          vi) oraz vii).

     2.   Proponowane w niniejszej podsekcji środki na obszarach klasyfikowanych jako
          obszary wysokiego lub średniego ryzyka występowania pożarów w ramach działania
          Wspólnoty na rzecz ochrony lasów przed pożarami muszą być dostosowane do
          planów ochrony lasów ustanowionych przez Państwa Członkowskie dla tych
          obszarów.

                                           Artykuł 40
                                 Pierwsze zalesienie ziemi rolnej

     1.   Wsparcie przewidziane w art. 34 lit. b) pkt. i) może obejmować:
          a)    koszty ustanowienia;
          b)    coroczną premię na zalesiony hektar celem udziału w pokryciu kosztów
                utrzymania przez okres do pięciu lat,
          c)    coroczną premię na hektar celem udziału w pokryciu straty dochodów
                wynikającej z zalesiania przez maksymalny okres 10 lat dla rolników lub ich
                stowarzyszeń, uprawiających tę ziemię przed jej zalesieniem bądź też dla
                jakiejkolwiek innej osoby fizycznej lub spółki prawa prywatnego.

     2.   Wsparcie dla zalesiania ziemi rolnej będącej własnością urzędów publicznych
          obejmuje jedynie koszty ustanowienia. Jeżeli ziemia rolna przeznaczona do zalesienia
          jest dzierżawiona przez osobę fizyczną lub przez spółkę prawa prywatnego, można
          udzielić corocznych premii, o których mowa w ust. 1.

     3.   Wsparcia na rzecz zalesiania ziemi rolnej nie udziela się:
          a)    rolnikom korzystającym ze wsparcia z tytułu wcześniejszego przejścia na
                emeryturę;
          b)    w związku z sadzeniem drzewek z przeznaczeniem na choinki świąteczne.
          W przypadku szybko rosnących gatunków dla uprawy krótkoterminowej, wsparcia na
          rzecz zalesiania udziela się jedynie z tytułu kosztów ustanowienia.

     4.   Wsparcie dla rolników lub innych osób fizycznych i spółek prawa prywatnego
          ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

PL                                             35                                                 PL
 ---pagebreak---                                              Artykuł 41
                   Pierwsze ustanowienie systemów agroleśniczych na ziemi rolnej

     1.      Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. ii) udziela się rolnikom w celu
             stworzenia systemów agroleśniczych łączących w sobie systemy rolnictwa
             ekstensywnego i leśnictwa.
             Obejmuje ono koszty ustanowienia.

     2.      Pojęcie systemów agroleśniczych odnosi się do systemów użytkowania ziemi, w
             których drzewa uprawia się w połączeniu z działalnością rolniczą na tej samej ziemi.

     3.      Drzewa z przeznaczeniem na choinki świąteczne oraz szybko rosnące gatunki wyłącza
             się ze wsparcia.

     4.      Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                             Artykuł 42
                                Pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej

     1.      Wsparcie przewidziane w art. 34 lit. b) pkt. iii) obejmuje koszty ustanowienia
             zalesienia ziemi niekwalifikującej się do art. 34, lit. b) pkt. i).

     2.      Wsparcia nie udziela się w odniesieniu do drzew z przeznaczeniem na choinki
             świąteczne.

     3.      Wsparcie dla osób fizycznych lub spółek prawa prywatnego ogranicza się do
             maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I.

                                              Artykuł 43
                              Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000

     Wsparcia przewidzianego w art. 31 lit. b) pkt. iv) udziela się corocznie oraz na hektar lasu
     prywatnym właścicielom lasów lub ich stowarzyszeniom w celu zrekompensowania
     poniesionych kosztów wynikających z ograniczeń nałożonych na użytkowanie lasów i innych
     obszarów leśnych związanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG na
     właściwym obszarze.

     Wysokość wsparcia ustala się pomiędzy kwotami minimalnymi i maksymalnymi
     ustanowionymi w załączniku I.

                                              Artykuł 44
                                 Dopłaty z tytułu środowiska leśnego

     1.      Dopłat z tytułu środowiska leśnego przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt. v) udziela się
             na hektar lasu beneficjentom, którzy dobrowolnie podejmują zobowiązania dotyczące
             środowiska leśnego. Dopłaty te obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają
             poza odpowiednie wymogi obowiązkowe.
             Niniejsze zobowiązania podejmuje się na okres pięciu lat. W przypadkach
             koniecznych i uzasadnionych, ustala się inny okres dla poszczególnych rodzajów
             zobowiązań.

PL                                                36                                                   PL
 ---pagebreak---      2.        Dopłaty obejmują dodatkowe koszty wynikające z podjętego zobowiązania. Oblicza
               się je na bazie kosztów rzeczywistych.
               Wysokość wsparcia ustala się pomiędzy kwotami minimalnymi i maksymalnymi
               ustanowionymi w załączniku I.

                                               Artykuł 45
          Przywrócenie potencjału produkcji leśnej oraz wprowadzenie działań zapobiegawczych

     1.        Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. vi) udziela się na rzecz przywrócenia
               potencjału produkcji leśnej w lasach nadwerężonych przez klęski żywiołowe i pożary
               oraz wprowadzenia odpowiednich działań zapobiegawczych.

     2.        Działania zapobiegawcze przeciwko pożarom dotyczą lasów sklasyfikowanych przez
               Państwa Członkowskie jako obszary wysokiego lub średniego ryzyka występowania
               pożarów zgodnie z ich planami ochrony lasów.

                                                  Artykuł 46
                                          Inwestycje nieproduktywne

     Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. vii) udziela się na rzecz inwestycji leśnych:
     a)        powiązanych z wywiązaniem się ze zobowiązań podjętych celem uzyskania środka
               przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. v) lub
     b)        poprawiających ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru.

                                                PODSEKCJA 3
                                       WYZNACZANIE OBSZARÓW
                                                Artykuł 47
                                     Obszary kwalifikujące się do dopłat

     1.        Państwa Członkowskie wyznaczają obszary kwalifikujące się do dopłat
               przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii), jak również lit. b) pkt. i), iii), iv)
               oraz vi) tego artykułu z uwzględnieniem przepisów ust. 2, 3, 4 i 5 niniejszego
               artykułu.

     2.        Aby kwalifikować się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt. i) obszary górskie
               muszą charakteryzować się znacznym ograniczeniem możliwości użytkowania ziemi
               oraz odczuwalnym wzrostem kosztów jej uprawiania z powodu:
               a)    występowania, ze względu na wysokość, bardzo trudnych warunków
                     klimatycznych, w wyniku których trzeba znacznie skrócić sezon wegetacyjny;
               b)    na niższych wysokościach, występowania na większej części rozpatrywanego
                     obszaru zboczy zbyt stromych dla użycia sprzętu mechanicznego lub
                     wymagających użycia bardzo drogiego sprzętu specjalistycznego, bądź też z
                     powodu połączenia tych dwóch czynników, gdzie przeszkoda wynikająca z
                     każdego z czynników z osobna jest mniej dolegliwa, ale połączenie ich dwu
                     powoduje przeszkodę równorzędną.

PL                                                     37                                                        PL
 ---pagebreak---           Obszary położone na północ od 62. równoleżnika oraz niektóre obszary przyległe
          uznaje się za obszary górskie.
          W programach Państwa Członkowskie bądź to potwierdzają istniejące wyznaczone
          granice swych obszarów górskich bądź też zmieniają je według szczegółowych
          przepisów, które zostaną określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95
          ust. 2.

     3.   Aby kwalifikować się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt. ii), obszary inne
          niż obszary górskie, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, muszą być
          obszarami:
          a)   charakteryzującymi się znacznymi przeszkodami naturalnymi, w znacznym
               stopniu niską wydajnością gleby lub słabymi warunkami klimatycznymi oraz na
               których utrzymanie działalności rolniczej ekstensywnej jest istotne dla
               gospodarki tą ziemią lub
          b)   dotkniętymi szczególnymi przeszkodami oraz na których zarządzanie gruntami
               powinno się kontynuować w celu ochrony środowiska lub poprawy jego stanu,
               utrzymania terenów wiejskich i zachowania potencjału turystycznego obszaru
               bądź też w celu ochrony linii brzegowej.
          Obszary te obejmują obszary rolne, które są jednolite z punktu widzenia warunków
          produkcyjnych.
          Jeżeli chodzi o obszary dotknięte szczególnymi przeszkodami, o których mowa w
          lit. b) pierwszego akapitu, ich całkowita powierzchnia nie może przekroczyć 10%
          powierzchni właściwego Państwa Członkowskiego.
          Granice tych obszarów wyznaczą Państwa Członkowskie w programach według
          szczegółowych przepisów, które zostaną określone zgodnie z procedurą, o której
          mowa w art. 95 ust. 2.

     4.   Obszary rolne wyznaczone do programu NATURA 2000 zgodnie z dyrektywami
          79/409/EWG i 92/43/EWG uznaje się za kwalifikujące się do dopłat przewidzianych
          w art. 34 lit. a) pkt. iii).

     5.   Obszary nadające się do zalesiania z przyczyn związanych ze środowiskiem
          naturalnym takich jak ochrona przed erozją lub poszerzanie zasobów leśnych
          przyczyniających się do łagodzenia zmian klimatycznych uznaje się za kwalifikujące
          się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt. i) oraz iii).
          Obszary leśne wyznaczone do programu NATURA 2000 zgodnie z dyrektywami
          79/409/EWG i 92/43/EWG uznaje się za kwalifikujące się do dopłat przewidzianych
          w art. 34 lit. b) pkt. iv).
          Obszary leśne od średniego do wysokiego ryzyka występowania pożarów lasów
          uznaje się za kwalifikujące się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt. vi)
          związanych z działaniami zapobiegawczymi przeciwko pożarom.

PL                                            38                                                   PL
 ---pagebreak---                                              PODSEKCJA 4
                                      PRZESTRZEGANIE NORM
                                             Artykuł 48
                              Zmniejszenie dopłat lub wyłączenie z dopłat

     W przypadkach, gdy beneficjenci otrzymujący dopłaty na mocy art. 34 lit. a) pkt. i) do iv) oraz
     lit. b) pkt. i), iv) i v) nie będą spełniać na terenie całego gospodarstwa, w wyniku działania
     bądź zaniedbania bezpośrednio wynikającego z przyczyn od nich zależnych, obowiązkowych
     wymogów przewidzianych w art. 4 i 5 oraz załącznikach III i IV rozporządzenia Rady (WE)
     nr 1782/2003, całkowita kwota dopłat przysługujących im w roku kalendarzowym, w którym
     wystąpi niedostosowanie, podlega zmniejszeniu lub anulowaniu.
     Szczegółowe przepisy dotyczące zmniejszenia lub wyłączenia zostaną ustanowione zgodnie z
     procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2. W tym kontekście uwzględnia się intensywność,
     zasięg, trwałość oraz powtarzalność aktu niedostosowania.

                                               SEKCJA 3
                         OŚ PRIORYTETOWA 3:
           DYWERSYFIKACJA GOSPODARKI OBSZARÓW WIEJSKICH
              ORAZ JAKOŚĆ ŻYCIA NA OBSZARACH WIEJSKICH
                                                Artykuł 49
                                                 Środki

     Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy:
     a)      Środków na rzecz dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich obejmujących:
             i)     dywersyfikację na działalność nierolniczą,
             ii)    wsparcie dla tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw celem promowania
                    przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej,
             iii)   zachęcanie do działań związanych z turystyką,
             iv)    ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym, sprzyjające
                    zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu.
     b)      Środków na rzecz poprawy jakości życia wiejskiego na obszarach wiejskich,
             obejmujących:
             i)     istotne dla gospodarki i ludności wiejskiej usługi,
             ii)    odnowienie i rozwój wsi; ochrona i poprawa stanu dziedzictwa wiejskiego.
     c)      Środka na rzecz szkolenia zawodowego dla uczestników gospodarki działających w
             obszarach objętych osią priorytetową 3.
     d)      Środka na rzecz zdobywania umiejętności i animacji celem przygotowania i
             wdrażania lokalnej strategii rozwoju.

PL                                                  39                                                 PL
 ---pagebreak---                                              PODSEKCJA 1
                WARUNKI RZĄDZĄCE ŚRODKAMI NA RZECZ DYWERSYFIKACJI
                               GOSPODARKI OBSZARÓW WIEJSKICH

                                              Artykuł 50
                          Dywersyfikacja w kierunku działalności nierolniczej

     Beneficjent pomocy, o której mowa w art. 49 lit. a) pkt. i), może być albo rolnikiem, jego lub
     jej współmałżonkiem(ą), lub jednym z ich dzieci.

                                              Artykuł 51
                               Wsparcie dla tworzenia i rozwoju biznesu

     Wsparcie przewidziane w art. 49 lit. a) pkt. ii) odnosi się wyłącznie do mikroprzedsiębiorstw
     określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r.

                                              Artykuł 52
                             Zachęcanie do działań związanych z turystyką

     Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iii), obejmuje:
     a)      małą infrastrukturę taką jak punkty informacyjne oraz oznaczenie miejsc
             turystycznych;
     b)      infrastrukturę rekreacyjną udostępniającą obszary przyrodnicze oraz zakwaterowanie
             małopowierzchniowe;
     c)      rozwijanie i wprowadzanie do obrotu produktów turystycznych związanych z
             turystyką obszarów wiejskich.

                                            Artykuł 53
                  Ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym

     Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iv), obejmuje działania na rzecz świadomości
     związanej ze środowiskiem naturalnym, ulepszenia na rzecz turystyki oraz sporządzenie
     planów ochrony i zarządzania związanych z siedliskami objętymi programem NATURA 2000
     i innymi miejscami o dużej wartości przyrodniczej.

                                             PODSEKCJA 2
                     WARUNKI RZĄDZĄCE ŚRODKAMI NA RZECZ POPRAWY
                           JAKOŚCI ŻYCIA NA OBSZARACH WIEJSKICH

                                             Artykuł 54
                         Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej

     Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. b) pkt. i), obejmuje ustanowienie podstawowych usług
     dotyczących jednej lub szeregu wsi oraz związanej z nimi małej infrastruktury.

PL                                                 40                                                 PL
 ---pagebreak---                                              Artykuł 55
             Odnowienie wsi oraz rozwój, ochrona i poprawa stanu dziedzictwa wiejskiego

     Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. b) pkt. ii), dotyczy badań i inwestycji związanych z:
     a)      programem poprawy stanu i rozwoju wsi;
     b)      utrzymaniem, przywróceniem i poprawą stanu dziedzictwa wiejskiego na poziomie
             wsi lub części wsi, na przykład jej centrum oraz miejsc historycznych lub pomników.

                                            PODSEKCJA 3
          SZKOLENIE ZAWODOWE, ZDOBYWANIE UMIEJĘTNOŚCI ORAZ ANIMACJA
                                              Artykuł 56
                                          Szkolenie zawodowe

     Wsparcie na mocy art. 49 lit. c) nie obejmuje kursów instruktażowych lub szkoleniowych,
     które stanowią część zwykłych programów edukacyjnych na poziomie szkoły średniej lub
     wyższym.

                                            Artykuł 57
                                Zdobywanie umiejętności oraz animacja

     Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. d), obejmuje:
     a)      badania nad właściwymi obszarami;
     b)      środki na rzecz uzyskania informacji na temat obszaru i lokalnej strategii rozwoju;
     c)      szkolenie kadr biorących udział w przygotowywaniu i wdrażaniu strategii rozwoju
             obszarów wiejskich,
     d)      wydarzenia o charakterze promującym oraz szkolenie liderów.

                                            PODSEKCJA 4
                                WDRAŻANIE OSI PRIORYTETOWEJ
                                              Artykuł 58
                                       Lokalne strategie rozwoju

     Środki wymienione w art. 49 najlepiej wdrażać poprzez lokalne strategie rozwoju.

                                              Artykuł 59
                                            Rozgraniczenie

     W przypadku, gdy środek podlegający niniejszej sekcji ukierunkowany jest na operacje
     kwalifikujące się również do innego instrumentu wsparcia wspólnotowego, łącznie z
     funduszami strukturalnymi oraz Europejskim Funduszem Rybołówstwa, Państwo
     Członkowskie wyznacza w każdym programie kryteria rozgraniczenia dla operacji
     wspieranych przez Fundusz oraz operacji wspieranych przez inny instrument wsparcia
     Wspólnoty.

PL                                                41                                                PL
 ---pagebreak---                                                ROZDZIAŁ II
                                                LEADER

                                               SEKCJA I
                                          PODEJŚCIE LEADER
                                                   Artykuł 60
                                                   Definicja

     Podejście LEADER jest lokalną strategią rozwoju, która obejmuje przynajmniej następujące
     elementy:
     a)      programy na bazie obszarowej przeznaczone dla właściwie określonych obszarów
             wiejskich o randze niższej niż regionalna;
     b)      oddolne podejście z mocą podejmowania decyzji przez lokalne grupy działania w
             sprawie opracowywania i wdrażania lokalnej strategii rozwoju;
     c)      lokalne publiczno-prywatne partnerstwa (zwane dalej „lokalnymi grupami działania”);
     d)      wielosektorowe podejście globalne oparte na współdziałaniu pomiędzy uczestnikami i
             projektami różnych sektorów gospodarki lokalnej;
     e)      wdrażanie podejść innowacyjnych;
     f)      wdrażanie projektów współpracy;
     g)      tworzenie sieci kontaktów lokalnych partnerstw.

                                                 Artykuł 61
                                           Lokalne grupy działania

     1.      Lokalne podejście rozwoju z udziałem partnerstwa wdrażają lokalne grupy działania
             spełniające następujące warunki:
             a)    muszą zaproponować zintegrowaną lokalną strategię rozwoju oraz odpowiadać
                   za jej wdrażanie;
             b)    muszą składać się bądź to z grupy już zakwalifikowanej do inicjatyw
                   LEADER II13 lub LEADER+14, lub według podejścia LEADER, bądź też być
                   nową grupą reprezentującą partnerów z różnych lokalnych sektorów społeczno-
                   ekonomicznych na właściwym obszarze. Na poziomie podejmowania decyzji
                   partnerzy społeczni i ekonomiczni, na których składają się stowarzyszenia
                   rolnicze, kobiety wiejskie, młodzi ludzie oraz stowarzyszenia, muszą stanowić
                   przynajmniej 50% składu partnerstwa lokalnego;
             c)    muszą wykazywać się zdolnością do określenia i wdrożenia strategii rozwoju
                   dla swojego obszaru;

     13
           Komunikat Komisji z dnia 19.3.1991 (Dz.U. C 73 z 19.3.1991).
     14
           Komunikat Komisji z dnia 14.4.2000 (Dz.U. C 139 z 18.5.2000, str. 5).

PL                                                     42                                          PL
 ---pagebreak---              d)   muszą albo wybrać osobę prowadzącą sprawy administracyjne i finansowe,
                  zdolną do administrowania funduszami publicznymi i zapewnienia
                  zadawalającego funkcjonowania partnerstwa, bądź też zebrać się w prawnie
                  ukonstytuowaną wspólną strukturę, której skład gwarantuje zadowalające
                  funkcjonowanie partnerstwa oraz zdolność do administrowania funduszami
                  publicznymi.

     2.      Obszar objęty strategią musi być spójny i musi oferować wystarczającą masę
             krytyczną pod względem zasobów ludzkich, finansowych i ekonomicznych, aby
             wesprzeć wykonalną strategię rozwoju.

     3.      Lokalne grupy działania wybierają projekty do sfinansowania w ramach strategii.
             Mogą również wybierać projekty współpracy.

                                            SEKCJA 2
                                       OBSZARY POMOCY
                                             Artykuł 62
                                              Środki

     Wsparcie udzielane w ramach osi priorytetowej LEADER przeznaczone jest na:
     a)      wdrażanie lokalnych strategii rozwoju, poprzez podejście LEADER, dla osiągnięcia
             celów jednej lub więcej z trzech osi priorytetowych określonych w rozdziale I
             niniejszego tytułu;
     b)      wdrażanie projektów współpracy obejmujących cele wybrane na mocy powyższej
             lit. a);
     c)      prowadzenie lokalnej grupy działania, zdobywanie umiejętności i ożywianie obszaru.

                                          PODSEKCJA 1
                                           WARUNKI
                                           Artykuł 63
                                   Wdrażanie lokalnych strategii

     1.      W przypadku wsparcia, o którym mowa w art. 62 lit. a), operacje w ramach strategii
             muszą wychodzić naprzeciw celom ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu dla
             każdej z osi priorytetowych.

     2.      Jeżeli planowane środki odpowiadają środkom określonym w niniejszym
             rozporządzeniu dla każdej z osi priorytetowych, mają zastosowanie odpowiednie
             warunki zgodnie z rozdziałem I niniejszego tytułu.

PL                                              43                                                PL
 ---pagebreak---                                             Artykuł 64
                                            Współpraca

     1.      Wsparcia, o którym mowa w art. 62 lit. b), udziela się na rzecz projektów współpracy
             międzyobszarowej lub transnarodowej.
             „Współpraca międzyobszarowa” oznacza współpracę w ramach Państwa
             Członkowskiego. „Współpraca transnarodowa” oznacza współpracę pomiędzy
             obszarami w kilku Państwach Członkowskich oraz z obszarami w krajach trzecich.

     2.      Do wsparcia kwalifikują się jedynie wydatki związane z obszarami w ramach Unii
             Europejskiej.

     3.      Art. 63 ma zastosowanie również do projektów współpracy.

                                            Artykuł 65
                                      Zdobywanie umiejętności

     Wsparcia na rzecz zdobywania umiejętności, o którym mowa w art. 62 lit. c), udziela się
     priorytetowo regionom nowym, w których nie stosowano podejścia LEADER.

                                          PODSEKCJA 2
                               WDRAŻANIE OSI PRIORYTETOWEJ
                                           Artykuł 66
                       Finansowanie osi priorytetowej ze środków Funduszu

     Kwota przynajmniej 7% całkowitego udziału Funduszu w finansowaniu programu musi być
     zarezerwowana na wdrażanie osi priorytetowej LEADER.

                                        ROZDZIAŁ III
                                     POMOC TECHNICZNA

                                          Artykuł 67
                      Finansowanie pomocy technicznej ze środków Funduszu

     1.      Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR], Fundusz może
             wykorzystać do 0,30% swego przydziału rocznego na finansowanie wsparcia
             przygotowawczego, monitoringowego, administracyjnego, środków kontroli i oceny z
             inicjatywy Komisji oraz/lub w jej imieniu. Działania te wykonywane są zgodnie z
             art. 53 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz wszystkimi innymi
             przepisami tego rozporządzenia oraz jego trybów wykonawczych mających
             zastosowanie do tej formy wykonania budżetu.

     2.      Z inicjatywy Państw Członkowskich, dla każdego programu rozwoju obszarów
             wiejskich, Fundusz może finansować działania dotyczące przygotowania, zarządzania,
             monitorowania, oceny, informowania i kontroli w ramach pomocy programowej.

PL                                              44                                                  PL
 ---pagebreak---              Na środki te można przeznaczyć do 4% całkowitej kwoty dla każdego programu.
             W ramach limitu wyznaczonego w powyższym akapicie na każdy program rezerwuje
             się kwotę na ustanowienie i funkcjonowanie krajowej sieci obszarów wiejskich, o
             której mowa w art. 69.

                                             Artykuł 68
                       Europejska Sieć na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

     Zgodnie z art. 67 ust. 1 zostanie stworzona Europejska Sieć na rzecz Rozwoju Obszarów
     Wiejskich celem objęcia w jedną sieć sieci krajowych, organizacji i podmiotów
     administracyjnych działających w zakresie rozwoju obszarów wiejskich na poziomie
     Wspólnoty.

     Sieć Europejska będzie miała na celu:
     a)      zbieranie, analizowanie i rozpowszechnianie informacji na temat wspólnotowych
             środków rozwoju obszarów wiejskich,
     b)      zbieranie, analizowanie i konsolidację na poziomie Wspólnoty dobrych praktyk
             rozwoju obszarów wiejskich,
     c)      dostarczanie informacji na temat postępów na obszarach wiejskich Wspólnoty oraz w
             krajach trzecich,
     d)      organizowanie spotkań i seminariów na poziomie Wspólnoty dla aktywnie
             zaangażowanych w sferze rozwoju obszarów wiejskich,
     e)      zakładanie i prowadzenie sieci eksperckich celem ułatwienia wymiany fachowej
             wiedzy oraz wsparcia wdrażania i oceny polityki rozwoju obszarów wiejskich,
     f)      wspieranie sieci krajowych i inicjatyw współpracy transnarodowej.

                                              Artykuł 69
                                   Krajowa sieć obszarów wiejskich

     1.      Każde Państwo Członkowskie ustanawia krajową sieć obszarów wiejskich, która
             gromadzi wszystkie organizacje i podmioty administracyjne zaangażowane w sferze
             rozwoju obszarów wiejskich.

     2.      Wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2 akapit trzeci, udziela się:
             a)    na struktury potrzebne do prowadzenia sieci;
             b)    na plan działania zawierający co najmniej określenie i analizę możliwych do
                   przeniesienia dobrych praktyk oraz informacje na ich temat, na temat
                   zarządzania siecią, organizacji wymiany doświadczeń oraz „know-how”,
                   przygotowania programów szkoleniowych dla lokalnych grup działania w
                   procesie tworzenia i pomocy technicznej dla współpracy międzyobszarowej i
                   transnarodowej.

PL                                                45                                             PL
 ---pagebreak---                                      TYTUŁ V
                                  WKŁAD FUNDUSZU
                                         Artykuł 70
                            Środki finansowe oraz ich dystrybucja

     1.   Środki finansowe dostępne z tytułu zobowiązania z Funduszu na okres 2007–2013
          wynoszą 88,75 miliardów EUR po cenach z 2004 roku. Podział na poszczególne lata
          pokazano w załączniku II. Z tychże środków co najmniej 31,3 miliardów EUR po
          cenach z 2004 roku koncentruje się w regionach kwalifikujących się do Celu
          Konwergencji.

     2.   3% ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, w kwocie 2,66 miliardów
          EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza się na rezerwę przewidzianą w art. 92.

     3.   0,30% ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, w kwocie 0,27 miliardów
          EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza się na pomoc techniczną dla Komisji, jak
          określono w art. 67 ust. 1.

     4.   W celu ich zaprogramowania, a następnie uwzględnienia w ogólnym budżecie
          Wspólnot Europejskich, sumy, o których mowa w ust. 1, podlegają indeksacji w
          wysokości 2% każdego roku.

     5.   Komisja dokona wstępnego podziału orientacyjnego kwot wskazanych w ust. 1 na
          poszczególne lata, według Państw Członkowskich, po odliczeniu kwot, o których
          mowa w ust. 2 i 3, w oparciu o obiektywne kryteria i z uwzględnieniem:
          a)   kwot zarezerwowanych         dla    regionów   kwalifikujących   się   do   Celu
               Konwergencji;
          b)   wyników w przeszłości oraz
          c)   szczególnych sytuacji i potrzeb.
          Komisja dokona w roku 2011 przeglądu corocznych przydziałów na lata 2012 i 2013
          celem rozdysponowania kwoty, o której mowa w ust. 2.

     6.   Poza kwotami wskazanymi w ust. 5 Państwa Członkowskie uwzględniają dla celów
          programowania kwoty wynikające z modulacji, jak przewidziano w art. 12 ust. 2
          rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR].

     7    Komisja zapewnia, aby całkowite przydziały na poszczególne lata z Funduszu
          pochodzące z Sekcji Orientacji EFOGR na jakiekolwiek Państwo Członkowskie
          zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz z EFRR i EFS zgodnie z
          rozporządzeniem (WE) nr .../… [z uwzględnieniem wkładu EFRR w finansowanie
          pasa transgranicznego Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa zgodnie z
          rozporządzeniem (WE) nr …/…oraz Instrumentu dotyczącego przedakcesji zgodnie z
          rozporządzeniem (WE) nr …/…] oraz z części IFOR wnoszącej wkład do Celu
          Konwergencji, nie przekraczały 4% PKB tego Państwa Członkowskiego szacowanego
          w momencie przyjęcia porozumienia międzyinstytucjonalnego.

PL                                            46                                                  PL
 ---pagebreak---                                         Artykuł 71
                                      Wkład Funduszu

     1.   Decyzja dotycząca przyjęcia programu rozwoju obszarów wiejskich określa
          maksymalny wkład z Funduszu dla każdego tytułu priorytetu. Decyzja określa jasno,
          w przypadkach koniecznych, przydziały przyznane na regiony kwalifikujące się do
          Celu Konwergencji.

     2.   Wkład Funduszu oblicza się na podstawie całkowitej kwoty kwalifikujących się
          wydatków publicznych.

     3.   Wysokość wkładu Funduszu ustala się dla każdej z osi priorytetowych. W przypadku
          osi priorytetowej 1 (konkurencyjność) i osi 3 (dywersyfikacja i jakość życia) mają
          odpowiednio zastosowanie następujące górne granice:
          a)   75% kwalifikujących się wydatków publicznych w regionach, o których mowa
               w art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr…/… [spójność];
          b)   50% kwalifikujących się wydatków publicznych w pozostałych regionach.
          W przypadku osi priorytetowej 2 (zarządzanie gruntami) oraz Leader mają
          odpowiednio zastosowanie następujące górne granice:
          a)   80% kwalifikujących się wydatków publicznych w regionach, o których mowa
               w art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr…/… [spójność];
          b)   55% kwalifikujących się wydatków publicznych w pozostałych regionach.
          Minimalna wysokość wkładu Funduszu na poziomie osi priorytetowych wynosi 20%.

     4.   Bez względu na górne granice wymienione w ust. 3, wkład Funduszu można
          zwiększyć o pięć punktów procentowych na programy regionów peryferyjnych oraz
          mniejszych wysp Morza Egejskiego.

     5.   Środki pomocy technicznej podjęte z inicjatywy Komisji lub w jej imieniu mogą w
          100% pochodzić z Funduszu.

     6.   Operacja finansowana przez Fundusz nie korzysta jednocześnie w trakcie terminu
          kwalifikowalności z wkładu z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności bądź
          jakiegokolwiek    innego    instrumentu   finansowego    Wspólnoty.   Wydatki
          współfinansowane przez Fundusz nie są jednocześnie współfinansowane za pomocą
          innego instrumentu finansowego Wspólnoty.
          Operacja może kwalifikować się do wkładu z Funduszu jedynie w ramach jednego
          programu rozwoju obszarów wiejskich na raz. Może ona być finansowana w ramach
          tylko jednej osi priorytetowej programu rozwoju obszarów wiejskich.

     7.   Wydatki publiczne na pomoc na rzecz przedsiębiorstw są zgodne z limitami pomocy
          ustanowionymi względem pomocy państwa, chyba że w niniejszym rozporządzeniu
          postanawia się inaczej.

PL                                           47                                                PL
 ---pagebreak---                                          Artykuł 72
                                 Kwalifikowalność wydatków

     1.   Bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR],
          wydatki kwalifikują się do wkładu z Funduszu, jeżeli odpowiednia pomoc jest
          rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą w którymś momencie pomiędzy
          1 stycznia 2007 roku a 31 grudnia 2015 roku. Operacje podlegające
          współfinansowaniu nie mogą być zakończone przed datą rozpoczęcia
          kwalifikowalności.
          Nowe wydatki dodane w chwili modyfikacji programu, o której mowa w art. 18,
          kwalifikują się z datą otrzymania przez Komisję wniosku o modyfikację programu.

     2.   Wydatki kwalifikują się do wkładu z Funduszu tylko w przypadkach, kiedy są one
          ponoszone na operacje podjęte przez Urząd Zarządzający omawianym programem lub
          będące w zakresie jego odpowiedzialności, zgodnie z kryteriami określonymi przez
          Komitet Monitorujący.

     3.   Przepisy dotyczące kwalifikowalności wydatków ustala się na poziomie krajowym i
          podlegają one szczegółowym warunkom ustanowionym niniejszym rozporządzeniem
          dotyczącym niektórych środków rozwoju obszarów wiejskich.
          Niemniej jednak, do wkładu Funduszu nie kwalifikują się następujące koszty:
          a)   VAT,
          b)   odsetki z tytułu zadłużenia,
          c)   zakup ziemi kosztującej więcej niż 10% wszystkich kwalifikujących się
               wydatków na właściwą operację.

     4.   Przepisy na mocy ust. 1–3 nie mają zastosowania do przepisów ustanowionych w
          art. 67 ust. 1.

     5.   Wkład z Funduszu może mieć inną postać niż subsydia. W uzasadnionych
          przypadkach mogą zostać określone szczegółowe przepisy zgodnie z procedurą
          ustanowioną w art. 95 ust. 2.

                                         Artykuł 73
                       Czas trwania operacji związanych z inwestycjami

     1.   Bez uszczerbku dla przepisów dotyczących swobodnego świadczenia usług oraz
          swobody ustanawiania w myśl art. 43 i 49 Traktatu, Państwo Członkowskie bądź
          Urząd Zarządzający zapewniają, że dana operacja inwestycyjna zachowa wkład z
          Funduszu jeżeli operacja ta w ciągu siedmiu lat od decyzji Urzędu Zarządzającego o
          finansowaniu ze środków Funduszu nie ulegnie istotnej modyfikacji, która:
          a)   skutkuje zmianą jej charakteru lub warunków jej wykonania bądź też
               niesłusznie sprzyja jakiejś firmie lub podmiotowi publicznemu;
          b)   wynika bądź to ze zmiany w charakterze własności elementu infrastruktury,
               bądź też zaprzestania lub przeniesienia działalności produktywnej.

PL                                            48                                               PL
 ---pagebreak---      2.      Kwoty niesłusznie wypłacone podlegają zwrotowi zgodnie z art. 33 rozporządzenia
             (WE) nr …/… [finansowanie WPR].

                                  TYTUŁ VI
                    ZARZĄDZANIE, KONTROLA I INFORMACJA

                                       ROZDZIAŁ I
                                 ZARZĄDZANIE I KONTROLA

                                           Artykuł 74
                                        Obowiązki Komisji

     Aby zapewnić, w kontekście wspólnego zarządzania, należyte zarządzanie finansowe zgodnie
     z art. 274 Traktatu WE, Komisja korzysta ze środków i instrumentów kontroli ustanowionych
     w art. 9 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR].

                                            Artykuł 75
                                 Obowiązki Państw Członkowskich

     1.      Aby zapewnić skuteczną ochronę interesów finansowych Wspólnoty, Państwa
             Członkowskie przyjmują wszystkie legislacyjne, statutowe i administracyjne przepisy
             ustanowione w art. 9 rozporządzenia nr…/...[finansowanie WPR].

     2.      Przed przyjęciem programu Państwo Członkowskie zapewnia, aby zostały
             ustanowione odpowiednie systemy zarządzania i kontroli zgodnie z następującymi
             wymogami:
             a)   jasnego określenia funkcji odpowiednich podmiotów w zarządzaniu i kontroli
                  oraz jasnego przydziału funkcji w ramach każdego podmiotu;
             b)   odpowiedniego rozdzielenia funkcji pomiędzy odpowiednimi podmiotami w
                  zarządzaniu i kontroli oraz w ramach każdego takiego podmiotu;
             c)   wystarczających środków finansowych, aby każdy podmiot wykonywał
                  przydzielone mu funkcje;
             d)   skutecznych rozwiązań w zakresie kontroli wewnętrznej, łącznie z tymi
                  dotyczącymi dostosowania do przepisów Wspólnoty odnośnie do kombinacji
                  pomocy państwowych;
             e)   skutecznego systemu raportowania i monitorowania w przypadku przydzielania
                  zadań;
             f)   istnienia opisu procedur w odniesieniu do funkcji, które mają być wykonywane;
             g)   rozwiązań dotyczących kontroli skutecznego funkcjonowania systemu;
             h)   wiarygodnych systemów raportowania kwestii księgowych, monitorowania i
                  finansowych w postaci skomputeryzowanej;
             i)   systemów i procedur celem zapewnienia wystarczającego śladu rewizyjnego.

PL                                              49                                                 PL
 ---pagebreak---             Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za               zapewnienie     skutecznego
            funkcjonowania systemów przez cały okres programu.

     3.     Państwa Członkowskie odpowiadają za instrumenty kontroli zgodnie ze
            szczegółowymi przepisami wykonawczymi, które zostaną przyjęte zgodnie z
            procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2, dotyczącą szczególnie rodzaju i
            intensywności instrumentów kontroli, dostosowanych do charakteru różnych środków
            rozwoju obszarów wiejskich.

                                          Artykuł 76
                                      Wyznaczenie urzędów

     Dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich Państwo Członkowskie wyznacza:
     a)     urząd zarządzający, będący publicznym lub prywatnym, krajowym, regionalnym lub
            lokalnym podmiotem wyznaczonym przez Państwo Członkowskie, bądź też samym
            Państwem Członkowskim, kiedy to ono wykonuje zadanie, do zarządzania
            programem;
     b)     agencję płatniczą przewidzianą w art. 6 rozporządzenia (WE) nr .../... [finansowanie
            WPR];
     c)     jednostkę certyfikacyjną przewidzianą w art. 7 rozporządzenia (WE) nr .../…
            [finansowanie WPR];

                                           Artykuł 77
                                       Urząd Zarządzający

     1.     Urząd Zarządzający odpowiada za zarządzanie programem i wdrażanie go w
            efektywny, skuteczny i prawidłowy sposób oraz w szczególności za:
            a)    zapewnienie, aby operacje były wybierane do finansowania ze środków
                  Funduszu zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu rozwoju
                  obszarów wiejskich oraz aby były zgodne w całym okresie ich wykonywania z
                  odpowiednimi wspólnotowymi i krajowymi przepisami oraz politykami
                  Wspólnoty;
            b)    zapewnienie istnienia systemu zapisu i utrzymania danych statystycznych
                  dotyczących procesu wdrażania w postaci skomputeryzowanej odpowiedniej dla
                  celów monitorowania i oceny;
            c)    zapewnienie, aby beneficjenci oraz inne podmioty zaangażowane w
                  wykonywanie operacji:
                  i)    byli poinformowani o swoich obowiązkach wynikających z udzielonej
                        pomocy oraz bądź to prowadziły oddzielny system księgowości bądź też
                        korzystały z odpowiedniego kodu księgowego dla wszystkich transakcji
                        związanych z operacją, oraz
                  ii)   mieli świadomość wymogów dotyczących dostarczania danych urzędowi
                        zarządzającemu oraz zapisywania efektów i wyników;

PL                                             50                                                  PL
 ---pagebreak---              d)    zapewnienie, aby oceny programu były przeprowadzane w granicach czasu
                   ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu oraz mieściły się we wspólnych
                   ramach monitorowania i oceny jak również za przedłożenie dokonanych ocen
                   odpowiednim urzędom krajowym oraz Komisji;
             e)    koordynację pracy Komitetu Monitorującego oraz wysyłanie mu dokumentów
                   potrzebnych do monitorowania procesu wdrażania programu w świetle jego
                   szczegółowych celów;
             f)    zapewnienie dostosowania do obowiązków dotyczących rozpowszechniania
                   informacji, o których mowa w art. 80;
             g)    sporządzenie corocznego sprawozdania z realizacji oraz, po zatwierdzeniu przez
                   Komitet Monitorujący, przedłożenie go Komisji;
             h)    zapewnienie, aby agencja płatnicza otrzymała wszystkie niezbędne dane
                   dotyczące wykonywanych procedur oraz stosowanych instrumentów kontroli w
                   odniesieniu do operacji wybranych do finansowania ze środków Funduszu,
                   przed dokonaniem autoryzacji płatności.
             W przypadku gdy część z jego zadań zostanie przydzielona innemu podmiotowi,
             urząd zarządzający zachowuje pełną odpowiedzialność za efektywność i
             prawidłowość procesu zarządzania i wykonywania tych zadań.

                                            Artykuł 78
                                         Agencja płatnicza

     Agencja płatnicza odpowiada za autoryzowanie, wykonywanie oraz rozliczanie się z
     dokonywanych płatności na rzecz beneficjentów oraz za przyjmowanie wkładu Wspólnoty
     zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr …/… [finansowanie WPR].

                                            Artykuł 79
                                      Jednostka certyfikacyjna

     Jednostka certyfikacyjna weryfikuje efektywne funkcjonowanie systemu zarządzania i kontroli
     programów rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr …/…
     [finansowanie WPR].

                                     ROZDZIAŁ II
                         INFORMACJA I JEJ ROZPOWSZECHNIANIE

                                             Artykuł 80
                                 Informacja i jej rozpowszechnianie

     1.      Państwa Członkowskie przekazują informacje na temat operacji częściowego
             finansowania i je rozpowszechniają. Informacje te skierowane są do mieszkańców
             Europy. Naświetlają one rolę Wspólnoty oraz zapewniają przejrzystość pomocy
             Funduszu.

PL                                               51                                                 PL
 ---pagebreak---      2.     Urząd Zarządzający programem odpowiada za ich rozpowszechnianie:
            a)   informuje on potencjalnych beneficjentów, organizacje zawodowe, partnerów
                 ekonomicznych i społecznych, podmioty zaangażowane w promowanie
                 równości płci oraz właściwe organizacje pozarządowe o możliwościach, jakie
                 oferuje program i zasadach uzyskania dostępu do finansowania programu ze
                 środków Funduszu;
            b)   informuje on beneficjentów o wysokości wkładu Wspólnoty;
            c)   informuje on mieszkańców Europy o roli, jaką odgrywa Wspólnota w
                 programach, oraz o wynikach tychże programów.

                              TYTUŁ VII
                   MONITOROWANIE, OCENA ORAZ REZERWA

                                       ROZDZIAŁ I
                                     MONITOROWANIE

                                          Artykuł 81
                                     Komitet Monitorujący

     1.     Dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich Państwo Członkowskie ustanawia
            Komitet Monitorujący, w porozumieniu z Urzędem Zarządzającym oraz po
            konsultacji z partnerami.
            Każdy Komitet Monitorujący ustanawia się w okresie najwyżej trzech miesięcy
            następującym po podjęciu decyzji zatwierdzającej program.
            Każdy Komitet Monitorujący sporządza swój regulamin w instytucjonalnych,
            prawnych i finansowych ramach właściwego Państwa Członkowskiego oraz
            przyjmuje go w porozumieniu z Urzędem Zarządzającym w celu wykonywania
            swoich obowiązków zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

     2.     Każdemu Komitetowi Monitorującemu przewodniczy przedstawiciel Państwa
            Członkowskiego lub Urzędu Zarządzającego.
            O jego składzie decyduje Państwo Członkowskie, a w jego skład wchodzą partnerzy,
            o których mowa w art. 6 ust.1.
            Z własnej inicjatywy przedstawiciel Komisji może brać udział w pracach Komitetu
            Monitorującego w charakterze doradcy.

                                          Artykuł 82
                              Obowiązki Komitetu Monitorującego

     Komitet Monitorujący wypełnia swą powinność dotyczącą skuteczności procesu wdrażania
     programu rozwoju obszarów wiejskich. W tym celu Komitet Monitorujący:
     a)     rozważa i zatwierdza, w okresie najwyżej czterech miesięcy następującym po
            podjęciu decyzji zatwierdzającej program, kryteria selekcji dotyczące operacji

PL                                            52                                               PL
 ---pagebreak---             finansowanych. Kryteria     selekcji    podlegają   rewizji   zależnie   od   potrzeb
            programowania;
     b)     okresowo dokonuje przeglądu postępów dokonanych w kierunku osiągnięcia
            szczegółowych celów programu na podstawie dokumentów przedłożonych przez
            Urząd Zarządzający;
     c)     bada wyniki procesu wdrażania, szczególnie osiągnięcie celów wytyczonych dla
            każdej osi priorytetowej oraz bieżące oceny;
     d)     rozważa i zatwierdza coroczne sprawozdanie z realizacji oraz ostatnie sprawozdanie z
            realizacji przed wysłaniem ich do Komisji;
     e)     może wnioskować w Urzędzie Zarządzającym o dokonanie korekty lub przeglądu
            programu, który zmierza do osiągnięcia Celów Funduszu określonych w art. 4 lub
            ulepszenia jego zarządzania, łącznie z jego zarządzaniem finansowym;
     f)     rozważa i zatwierdza wszelkie wnioski o zmianę treści decyzji Komisji w sprawie
            wkładu z Funduszu.

                                           Artykuł 83
                                    Procedury monitorowania

     1.     Urząd Zarządzający oraz Komitet Monitorujący monitorują jakość procesu wdrażania
            programu.

     2.     Urząd Zarządzający oraz Komitet Monitorujący prowadzą monitorowanie każdego
            programu rozwoju obszarów wiejskich poprzez wskaźniki finansowe, wdrożeniowe i
            wyniki.

                                          Artykuł 84
                              Wspólne ramy monitorowania i oceny

     Wspólne ramy monitorowania i oceny sporządza się we współpracy pomiędzy Komisją a
     Państwami Członkowskimi i przyjmuje zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 95 ust. 2.
     Ramy te określają szczegółowo ograniczoną liczbę wspólnych wskaźników mających
     zastosowanie do każdego programu.

                                            Artykuł 85
                                            Wskaźniki

     1.     Postępy, efektywność i skuteczność programów rozwoju obszarów wiejskich w
            odniesieniu do ich celów mierzy się za pomocą wskaźników odnoszących się do stanu
            bazowego, jak również do wykonania finansowego, wdrożenia, wyników oraz
            skutków programów.

     2.     Każdy program rozwoju obszarów wiejskich określa szczegółowo ograniczoną liczbę
            wskaźników charakterystycznych dla tego programu.

     3.     W przypadkach, w których pozwala na to charakter pomocy, dane odnoszące się do
            wskaźników dzieli się według płci i wieku beneficjentów.

PL                                             53                                                   PL
 ---pagebreak---                                          Artykuł 86
                              Coroczne sprawozdanie z realizacji

     1.   Po raz pierwszy w roku 2008 oraz do 30 czerwca każdego roku, Urząd Zarządzający
          wysyła Komisji coroczne sprawozdanie z realizacji dotyczące procesu wdrażania
          programu. Urząd Zarządzający wysyła Komisji ostatnie sprawozdanie z realizacji
          dotyczące procesu wdrażania programu najpóźniej do 30 czerwca 2016 roku.

     2.   Każde coroczne sprawozdanie z realizacji zawiera następujące elementy:
          a)   wszelkie zmiany warunków ogólnych mające bezpośredni wpływ na warunki
               wdrażania programu, jak również wszelkie zmiany polityk wspólnotowych i
               krajowych mające wpływ na spójność pomiędzy Funduszem i innymi
               instrumentami finansowymi;
          b)   postępy programu w odniesieniu do wytyczonych celów, na podstawie
               wskaźników efektów i wyników;
          c)   finansowe wdrażanie programu zawierające, dla każdego środka, informację o
               wydatkach wypłaconych beneficjentom; jeżeli program obejmuje regiony
               kwalifikujące się do Celu Konwergencji, wydatki określa się osobno.
          d)   kroki podjęte przez Urząd Zarządzający oraz Komitet Monitorujący celem
               zapewnienia jakości i skuteczności procesu wdrażania programu, a w
               szczególności:
               i)     środki monitorowania i oceny;
               ii)    podsumowanie głównych problemów napotkanych w trakcie zarządzania
                      programem oraz wszelkich podjętych środków, również tych podjętych w
                      odpowiedzi na uwagi poczynione w ramach art. 87;
               iii)   wykorzystanie pomocy technicznej;
               iv)    kroki podjęte celem zapewnienia, aby program był rozpowszechniony
                      zgodnie z art. 80;
          e)   deklarację dotyczącą zgodności z politykami Wspólnoty w kontekście wsparcia,
               również określenie napotkanych problemów oraz środków przyjętych w celu ich
               rozwiązania;
          f)   osobny rozdział poświęcony dokonanym postępom oraz finansowaniu środków
               w ramach podejścia LEADER;
          g)   w uzasadnionych przypadkach ponowne wykorzystanie pomocy zwróconej na
               mocy art. 33 rozporządzenia (WE) nr …/….[finansowanie WPR].

     3.   Sprawozdanie ocenia się jako do przyjęcia w celu zastosowania art. 26 rozporządzenia
          (WE) nr …/… [finansowanie WPR], jeżeli zawiera on wszystkie elementy
          wymienione w ust. 2 oraz umożliwia dokonanie oceny procesu wdrażania programu.
          Komisja ma dwa miesiące na poczynienie uwag co do corocznego sprawozdania z
          realizacji po przesłaniu go przez Urząd Zarządzający. Niniejszą granicę czasu
          zwiększa się do pięciu miesięcy dla ostatniego sprawozdania na temat programu.
          Jeżeli Komisja nie odpowie w wyznaczonym okresie czasu, sprawozdanie uznaje się
          za przyjęte.

PL                                           54                                                  PL
 ---pagebreak---                                                 Artykuł 87
                                       Coroczne badanie programów

     1.    Każdego roku, po przedstawieniu corocznego sprawozdania z realizacji, Komisja oraz
           Urząd Zarządzający badają główne wyniki poprzedniego roku zgodnie z procedurami,
           które zostaną określone w porozumieniu z Państwem Członkowskim oraz właściwym
           Urzędem Zarządzającym.

     2.    Po dokonaniu takiego badania Komisja może poczynić uwagi pod adresem Państwa
           Członkowskiego oraz Urzędu Zarządzającego, który o tym fakcie poinformuje
           Komitet Monitorujący. Państwo Członkowskie informuje Komisję o działaniu
           podjętym w odpowiedzi na te uwagi.

                                              ROZDZIAŁ II
                                                OCENA

                                                Artykuł 88
                                              Przepisy ogólne

     1.    Polityka i programy rozwoju obszarów wiejskich podlegają ocenie ex-ante, bieżącej
           oraz ex-post zgodnie z art. 89–91.

     2.    Oceny zmierzają do poprawy jakości, efektywności i skuteczności wdrażania
           programów rozwoju obszarów wiejskich. Oceniają one skutki programów pod kątem
           strategicznych wytycznych Wspólnoty przewidzianych w art. 9 oraz problemy
           rozwoju charakterystyczne dla właściwych Państw Członkowskich i regionów,
           uwzględniając wymogi zrównoważonego rozwoju oraz skutki dla środowiska
           naturalnego, spełniając wymogi odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego.

     3.    Odpowiedzialność za prace związane z oceną przejmują albo Państwa Członkowskie
           albo Komisja, w zależności od tego, co jest właściwe.

     4.    Oceny przeprowadzane są przez niezależnych oceniających. Wyniki publikuje się
           zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego
           oraz Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów
           Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji15.

     5.    Państwa Członkowskie zapewniają zasoby ludzkie i finansowe niezbędne do
           przeprowadzenia ocen, organizują wytwarzanie i zbieranie koniecznych danych oraz
           korzystają z różnych informacji dostarczanych przez system monitorowania.

     6.    Państwa Członkowskie oraz Komisja uzgadniają metody i normy dokonania oceny,
           które mają zastosowanie z inicjatywy Komisji w ramach art. 84.

                                               Artykuł 89
                                              Ocena ex-ante

     1.    Ocena ex-ante stanowi część przygotowania każdego programu rozwoju obszarów
           wiejskich i zmierza do optymalizacji przydziału środków budżetowych oraz poprawy

     15
          Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.

PL                                                 55                                           PL
 ---pagebreak---           jakości programowania. Określa i ocenia potrzeby średnio- i długookresowe, cele do
          osiągnięcia, spodziewane efekty, wyrażone ilościowo cele szczególnie pod względem
          skutków w porównaniu ze stanem bazowym, wartość dodaną Wspólnoty, stopień w
          jakim zostały uwzględnione priorytety Wspólnoty, wnioski wyciągnięte z
          poprzedniego programowania oraz jakość procedur wdrażania, monitorowania, oceny
          oraz zarządzania finansowego.

     2.   Za wykonanie oceny ex-ante odpowiada Państwo Członkowskie.

                                        Artykuł 90
                                       Ocena bieżąca

     1.   Państwa Członkowskie ustanawiają system corocznej oceny bieżącej dla każdego
          programu rozwoju obszarów wiejskich.

     2.   Urząd Zarządzający programem oraz Komitet Monitorujący korzystają z corocznej
          oceny bieżącej do:
          a)   badania postępów programu w odniesieniu do jego celów poprzez wskaźniki
               wyników oraz, we właściwych przypadkach, skutków;
          b)   poprawy jakości programów oraz ich wdrażania;
          c)   badania wniosków o dokonanie zasadniczych zmian w programach;
          d)   przygotowania się do oceny średniookresowej i ex-post.

     3.   Począwszy od 2008 roku, Urząd Zarządzający przedkłada każdego roku raport
          Komitetowi Monitorującemu zawierający wyniki oceny bieżącej. Po
          przedyskutowaniu raport wysyła się do Komisji razem z corocznym sprawozdaniem z
          realizacji przewidzianym w art. 86.

     4.   W 2010 roku coroczna ocena bieżąca przyjmuje formę oceny średniookresowej. W
          ocenie średniookresowej znajdą się propozycje co do środków na rzecz poprawy
          jakości programów i ich wdrażania.
          Podsumowanie sprawozdań z oceny średniookresowej zostanie podjęte z inicjatywy
          Komisji.

     5.   W 2015 roku coroczna ocena bieżąca przyjmuje formę oceny ex-post.

     6.   Oceny średniookresowe oraz ex-post badają stopień wykorzystania zasobów,
          skuteczność i efektywność programowania Funduszu, jego skutki społeczno-
          ekonomiczne oraz jego wpływ na priorytety Wspólnoty. Obejmują cele programu i
          zmierzają do wyciągnięcia wniosków dotyczących polityki rozwoju obszarów
          wiejskich. Określają one czynniki, które przyczyniły się do sukcesu bądź porażki
          wdrożenia programu, również pod względem zrównoważenia, oraz określają najlepsze
          praktyki.

     7.   Coroczną ocenę bieżącą organizuje się z inicjatywy Urzędów Zarządzających we
          współpracy z Komisją. Organizuje się ją na bazie wieloletniej i obejmuje ona okres
          2007–2015.

PL                                           56                                                PL
 ---pagebreak---      8.   Komisja organizuje środki z własnej inicjatywy w celu zapewnienia szkolenia,
          wymiany najlepszych praktyk oraz informacji dla osób dokonujących oceny bieżącej,
          ekspertów w Państwach Członkowskich oraz członków Komitetu Monitorującego, jak
          również ocen tematycznych i podsumowujących.

                                       Artykuł 91
                                Podsumowanie ocen ex-post

     1.   Dokonuje się podsumowania ocen ex-post, w ramach odpowiedzialności Komisji, we
          współpracy z Państwem Członkowskim i Urzędem Zarządzającym, które zbierają
          dane wymagane do jego ukończenia. Podsumowanie obejmuje wszystkie programy
          rozwoju obszarów wiejskich.

     2.   Podsumowanie ocen ex-post kończy się najpóźniej do 31 grudnia 2016 roku.

                                      ROZDZIAŁ III
                                       REZERWA

                                       Artykuł 92
                      Rezerwa Wspólnoty na oś priorytetową LEADER

     1.   Kwotę przeznaczoną na rezerwę, o której mowa w art. 70 ust. 2, wykorzystuje się do
          wsparcia wdrażania podejścia LEADER w programach.

     2.   Oceny wdrażania podejścia LEADER dokonuje się na podstawie obiektywnych
          kryteriów obejmujących:
          a)   priorytet udzielony podejściu LEADER,
          b)   obszarowy zasięg podejścia LEADER,
          c)   etap osiągnięty we wdrażaniu osi priorytetowej LEADER,
          d)   efekt wpływu na kapitał prywatny,
          e)   wyniki ocen średniookresowych.

                                    TYTUŁ VIII
                                  POMOC PAŃSTWA

                                        Artykuł 93
                   Stosowanie przepisów w odniesieniu do pomocy państwa

     1.   Z wyjątkiem przypadków, w których postanowi się inaczej w niniejszym tytule, art.
          87–89 Traktatu mają zastosowanie do pomocy udzielonej przez Państwa
          Członkowskie na środki przeznaczone na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich.
          Niemniej jednak, art. 87, 88 i 89 Traktatu nie mają zastosowania do wkładów
          finansowych dostarczanych przez Państwa Członkowskie na środki podlegające
          wsparciu Wspólnoty zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

PL                                           57                                                PL
 ---pagebreak---      2.      Pomoc na modernizację gospodarstw rolnych, która przekracza wartości procentowe
             wyznaczone w załączniku I, w zakresie art. 25 ust. 2, jest zakazana.
             Zakaz ten nie ma zastosowania do pomocy na inwestycje związane z:
             a)   inwestycjami podjętymi w głównej mierze w interesie publicznym oraz
                  związanymi z ochroną tradycyjnych krajobrazów kształtowanych przez
                  działalność rolniczą i leśniczą bądź z przenoszeniem budynków gospodarstw
                  rolnych;
             b)   ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego;
             c)   poprawą warunków higienicznych przedsięwzięć związanych z żywym
                  inwentarzem i utrzymaniem zwierząt.

     3.      Pomoc państwa udzielana rolnikom w celu zrekompensowania naturalnych przeszkód
             na obszarach górskich oraz na innych obszarach z przeszkodami jest zakazana, jeżeli
             nie spełnia ona warunków ustanowionych w art. 35. Niemniej jednak, można udzielać
             dodatkowej pomocy przekraczającej kwoty określone zgodnie z art. 35 ust. 3 we
             właściwie uzasadnionych przypadkach.

     4.      Pomoc państwa w celu wsparcia rolników, którzy podejmują zobowiązania związane
             z agrośrodowiskiem lub warunkami utrzymania zwierząt, które nie spełniają
             warunków ustanowionych w art. 37, jest zakazana. Niemniej jednak, można udzielać
             dodatkowej pomocy przekraczającej maksymalne kwoty określone w załączniku I, w
             zakresie art. 37 ust. 4, jeżeli jest ona właściwie uzasadniona. W wyjątkowych
             przypadkach dopuszczalne jest odpowiednio uzasadnione odstępstwo w odniesieniu
             do minimalnego czasu trwania tych zobowiązań, jak ustanowiono w art. 37 ust. 3.

     5.      Pomoc państwa w celu wsparcia rolników, którzy dostosowują się do wymagających
             norm opartych na prawodawstwie wspólnotowym w zakresie ochrony środowiska
             naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i roślin, warunków utrzymania
             zwierząt oraz bezpieczeństwa pracy jest zakazana, jeżeli nie spełnia ona warunków
             ustanowionych w art. 29. Niemniej jednak, można udzielać dodatkowej pomocy
             przekraczającej maksymalne kwoty określone zgodnie z niniejszym artykułem
             rolnikom w celu przestrzegania prawodawstwa krajowego, które wykracza poza
             normy wspólnotowe.
             W przypadku braku prawodawstwa wspólnotowego pomoc państwa w celu wsparcia
             rolników, którzy dostosowują się do wymagających norm opartych na prawodawstwie
             krajowym w zakresie środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt
             i roślin, warunków utrzymania zwierząt oraz bezpieczeństwa pracy jest zakazana,
             jeżeli nie spełnia ona warunków ustanowionych w art. 29. Można udzielać
             dodatkowej pomocy przekraczającej maksymalne kwoty określone w załączniku I, w
             zakresie art. 29 ust. 2, jeżeli jest ona uzasadniona na mocy art. 29.

                                           Artykuł 94
                          Dodatkowe finansowanie ze środków krajowych

     Pomoc państwa, której celem jest zapewnienie dodatkowego finansowania środków rozwoju
     obszarów wiejskich, na rzecz których udzielane jest wsparcie Wspólnoty, podlega zgłoszeniu
     przez Państwa Członkowskie i zatwierdzeniu przez Komisję zgodnie z przepisami niniejszego

PL                                              58                                                 PL
 ---pagebreak---      rozporządzenia jako część programowania, o którym mowa w art. 15. Pierwsze zdanie art. 88
     ust. 3 Traktatu nie ma zastosowania do tak zgłoszonej pomocy.

                                    TYTUŁ IX
                        PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

                                             Artykuł 95
                                              Komitet

     1.      Komisję wspiera Komitet ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwany dalej:
             „Komitetem”).

     2.      W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji
             1999/468/WE.
             Okres ustanowiony w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi jeden miesiąc.

     3.      Komitet przyjmuje swój regulamin.

                                             Artykuł 96
                                        Przepisy wykonawcze

     Obok środków przewidzianych w poszczególnych przepisach niniejszego rozporządzenia,
     przyjmuje się szczegółowe przepisy dotyczące wykonywania niniejszego rozporządzenia
     zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2. Przepisy te obejmują w szczególności:
     a)      przedstawienie proponowanych programów rozwoju obszarów wiejskich;
     b)      warunki rządzące środkami rozwoju obszarów wiejskich.

                                             Artykuł 97
                                        Przepisy przejściowe

     W razie konieczności zastosowania szczególnych środków dla ułatwienia przejścia od
     obowiązującego systemu do systemu ustanowionego na mocy niniejszego rozporządzenia,
     środki takie przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2.

     Środki takie przyjmuje się w szczególności w celu integracji istniejącego wsparcia Wspólnoty
     zatwierdzonego przez Komisję na okres kończący się po dniu 1 stycznia 2007 roku ze
     wsparciem obszarów wiejskich ustanowionym na mocy niniejszego rozporządzenia.

                                             Artykuł 98
                                             Uchylenie

     1.      Rozporządzenie (WE) nr 1257/1999 traci moc z dniem 1 stycznia 2007 roku.
             Odniesienia do uchylonego rozporządzenia rozumie się jako dotyczące niniejszego
             rozporządzenia.
             Uchylone rozporządzenie stosuje się nadal wobec działań zatwierdzonych przez
             Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 roku.

PL                                               59                                                 PL
 ---pagebreak---      2.      Uchyla się dyrektywy i decyzje Rady ustanawiające i zmieniające wykazy obszarów
             mniej uprzywilejowanych, o których mowa w art. 21 ust. 2 rozporządzenia (WE)
             nr 950/97.

                                             Artykuł 99
                                            Wejście w życie

     Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie … dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku
     Urzędowym Unii Europejskiej.

     Niniejsze rozporządzenie stosuje się w odniesieniu do wsparcia Wspólnoty od dnia 1 stycznia
     2007 roku.

     Niemniej jednak, art. 10 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

     Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich
     Państwach Członkowskich.

     Sporządzono w Brukseli,

                                                 W imieniu Rady
                                                 Przewodniczący

PL                                                60                                               PL
 ---pagebreak---                                                ZAŁĄCZNIK I

                        KWOTY I STAWKI TYTUŁEM WSPARCIA

                                                      Kwota w EUR
         Art.            Przedmiot                        lub
                                                        stawka
     21 ust. 2   Ustanowienie premii                      40 000
     22 ust. 3   Wcześniejsze      przejście    na        18 000    Na przenoszącego rocznie
                 emeryturę
                                                          180 000   Całkowita     kwota                na
                                                                    przenoszącego
                                                           4 000    Na pracownika rocznie
                                                          40 000    Całkowita           kwota          na
                                                                    pracownika
     23 ust. 2   Usługi doradcze                           80%      Kwalifikującego się kosztu na
                                                                    usługę doradczą
                                                           1 500    Maksymalna                    kwota
                                                                    kwalifikująca się
     25 ust. 2   Intensywność pomocy na rzecz              60%      Kwoty wartości kwalifikującej
                 modernizacji    gospodarstw                        się inwestycji dokonywanej
                 rolnych                                            przez młodych rolników na
                                                                    obszarach, o których mowa w
                                                                    art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii)
                                                           50%      Kwoty wartości kwalifikującej
                                                                    się inwestycji dokonywanej
                                                                    przez innych rolników na
                                                                    obszarach, o których mowa w
                                                                    art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii)
                                                           50%      Kwoty wartości kwalifikującej
                                                                    się inwestycji dokonywanej
                                                                    przez młodych rolników na
                                                                    innych obszarach
                                                           40%      Kwoty wartości kwalifikującej
                                                                    się inwestycji dokonywanej
                                                                    przez rolników na innych
                                                                    obszarach
                                                           75%      Kwoty wartości kwalifikującej
                                                                    się inwestycji dokonywanej w
                                                                    regionach peryferyjnych oraz
                                                                    na wyspach Morza Egejskiego

PL                                                   61                                                      PL
 ---pagebreak---      26 ust. 3   Intensywność pomocy na rzecz          50%     Kwoty wartości kwalifikującej
                 podwyższenia        wartości                  się inwestycji dokonywanej na
                 ekonomicznej lasów                            obszarach, o których mowa w
                                                               art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii)
                                                       40%     Kwoty wartości kwalifikującej
                                                               się inwestycji dokonywanej na
                                                               innych obszarach
                                                       75%     Kwoty wartości kwalifikującej
                                                               się inwestycji dokonywanej w
                                                               regionach peryferyjnych
     27 ust. 3   Intensywność pomocy na rzecz          50%     Kwoty wartości kwalifikującej
                 dodania wartości do produkcji                 się inwestycji dokonywanej w
                 rolnej i leśnej                               regionach objętych Celem
                                                               Konwergencji
                                                       40%     Kwoty wartości kwalifikującej
                                                               się inwestycji dokonywanej w
                                                               innych regionach
                                                       65%     Kwoty wartości kwalifikującej
                                                               się inwestycji dokonywanej w
                                                               regionach peryferyjnych oraz
                                                               na wyspach Morza Egejskiego
     29 ust. 2   Maksymalna kwota wsparcia z          10 000   Na gospodarstwo
                 tytułu spełnienia wymagań
                 norm
     30 ust. 2   Maksymalna kwota wsparcia z          3 000    Na gospodarstwo
                 tytułu udziału w systemach
                 jakości żywności
     31          Intensywność pomocy na rzecz          70%     Kwalifikującego        się    kosztu
                 działań   informacyjnych   i                  działania
                 promujących
     32 ust. 3   Maksymalna kwota na rzecz            1 500    Na gospodarstwo rolne rocznie
                 gospodarstw       rolnych
                 niskotowarowych

PL                                               62                                                     PL
 ---pagebreak---      33 ust. 2      Grupy producentów: pułap          5%, 5%, 4%, 3%,     Przez odpowiednio pierwszy,
                    jako   wartość     procentowa       oraz 2% (*)       drugi, trzeci, czwarty i piąty
                    produkcji skierowanej na rynek                        rok za produkcję skierowaną
                    podczas pierwszych pięciu lat                         na    rynek     do    wartości
                    po uznaniu grupy za grupę                             1 000 000 EUR
                    producentów
                                                      2,5%, 2,5%, 2,0%,   Przez odpowiednio pierwszy,
                                                       1,5% oraz 1,5%     drugi, trzeci, czwarty i piąty
                                                                          rok za produkcję skierowaną
                                                                          na     rynek     przekraczającą
                                                                          wartość 1 000 000 EUR
                    Ale nieprzekraczające kwoty w          100 000        Przez pierwszy rok
                    odniesieniu do każdego z               100 000        Przez drugi rok
                    pierwszych pięciu lat
                                                           80 000         Przez trzeci rok
                                                           60 000         Przez czwarty rok
                                                           50 000         Przez piąty rok
     35 ust. 3      Minimalna dopłata z tytułu               25           Na    hektar    użytkowanego
                    przeszkody                                            obszaru rolniczego
                    Maksymalna dopłata z tytułu              250          Na    hektar    użytkowanego
                    przeszkody naturalnej                                 obszaru rolniczego
                    Maksymalna     dopłata    za             150          Na    hektar    użytkowanego
                    obszary      z        innymi                          obszaru rolniczego
                    przeszkodami
     36             Maksymalna wstępna dopłata z           500 (**)       Na    hektar    użytkowanego
                    tytułu programu Natura 2000                           obszaru rolniczego
                    przez okres nieprzekraczający
                    pięciu lat
                    Zwykła maksymalna dopłata z            200 (**)       Na    hektar    użytkowanego
                    tytułu programu Natura 2000                           obszaru rolniczego
     37 ust. 4      Coroczne zbiory                        600 (**)       Na hektar
                    Specjalistyczne zbiory upraw           900 (**)       Na hektar
                    trwałych
                    Inne użytkowanie ziemi                 450 (**)       Na hektar
                    Miejscowe gatunki zagrożone            200 (**)       Na      jednostkę      żywego
                    wyginięciem                                           inwentarza
                    Warunki utrzymania zwierząt              500          Na      jednostkę      żywego
                                                                          inwentarza
     40 ust. 1,     Maksymalna roczna premia na
     drugie tiret   pokrycie straty dochodów z
                    tytułu zalesiania
                    – dla rolników      lub     ich          500          Na hektar
                      stowarzyszeń
                    – dla każdej innej        osoby          150          Na hektar
                      prawa prywatnego

PL                                                    63                                                    PL
 ---pagebreak---      40 ust. 4,       – Intensywność pomocy z              50%         Kwalifikujących się kosztów
     41 ust. 4,         tytułu kosztów ustanowienia                    na obszarach, o których mowa
     42 ust. 3                                                         w art. 34 lit. a) pkt. i), ii)
                                                                       oraz iii)
                      –                                    40%         Kwalifikujących się kosztów
                                                                       na innych obszarach
                      –                                    75%         Kwalifikujących się kosztów w
                                                                       regionach peryferyjnych
     43 i 44 ust. 2   – Coroczna dopłata z tytułu
                        programu Natura 2000 oraz
                        środowiska leśnego
                      – minimalna dopłata                  40          Na hektar
                      – maksymalna dopłata                 200         Na hektar
     (*)      W przypadku Malty Komisja może ustanowić minimalną kwotę pomocy dla sektorów produkcji,
              w których całkowita produkcja jest niezmiernie mała.
     (**)     Kwoty te można zwiększyć w wyjątkowych przypadkach, uwzględniając szczególne
              okoliczności, które należy uzasadnić w programach rozwoju obszarów wiejskich.

PL                                                    64                                                PL
 ---pagebreak---                              ZAŁĄCZNIK II

     Roczny podział przydziałów z tytułu zobowiązań na okres 2007–2013

                      (o którym mowa w art. 70 ust. 1)

                                                 milionów EUR – ceny z 2004 roku)

        Rok         2007     2008     2009      2010     2011     2012     2013
                   11 759   12 235    12 700   12 825    12 952   13 077   13 205

PL                                   65                                             PL
 ---pagebreak---                                     FICHE FINANCIÈRE LÉGISLATIVE

     Domaines politiques: Agriculture et développement rural
     Activité: Développement rural

     DENOMINATION DE L’ACTION: REGLEMENT DU CONSEIL CONCERNANT LE SOUTIEN AU
           DEVELOPPEMENT RURAL PAR LE FONDS EUROPEEN AGRICOLE POUR LE
           DEVELOPPEMENT RURAL (FEADER)

     1.         LIGNE(S) BUDGÉTAIRE(S) + INTITULÉ(S)

     2.         DONNÉES CHIFFRÉES GLOBALES
     2.1        Enveloppe totale de l’action (partie B): 88 753,- millions d'euros en CE (prix
                constant 2004)
     2.2        Période d’application: du 1 janvier 2007 au 31 décembre 2013
     2.3        Estimation globale pluriannuelle des dépenses:

     a)         Échéancier crédits d'engagement/crédits de paiement (intervention financière)
                (cf. point 6.1.1)
                                                             millions d'euros (à la 3e décimale)
                                                                                Année
                            Année      Année   Année      Année    Année    Année     2013 et
                            2007       2008    2009       2010     2011     2012     exercices
                                                                                suivants
           Crédits
                            11 724    12 198   12 662     12 787   12 913   13 038    13 165
           d'engagement
           Crédits de
                            3 426      7 317   7 696      9 091    10 738   12 133    38 086
           paiement

     b)         Assistance technique et administrative (ATA) et dépenses d’appui (DDA)
                (cf. point 6.1.2)

                CE           35         37      38         38       39         39       40

                CP           35         37      38         38       39         39       40

           Sous-total a+b
                CE          11 759    12 235   12 700     12 825   12 952   13 077    13 205
                CP          3 461      7 354   7 734      9 129    10 777   12 172    38 086

     c)         Incidence financière globale des ressources humaines et autres dépenses de
                fonctionnement (cf. points 7.2 et 7.3)

           CE/CP

PL                                                   66                                            PL
 ---pagebreak---                 TOTAL a+b+c
           CE
           CP

     2.4         Compatibilité avec la programmation financière et les perspectives financières

                 [X] Proposition compatible avec la programmation financière 2007–2013.

                        Cette proposition nécessite une reprogrammation de la rubrique concernée des
                        perspectives financières,

                        y compris, le cas échéant, un recours aux dispositions de l’accord
                        interinstitutionnel.

     2.5         Incidence financière sur les recettes

                 [X] Aucune implication financière.

                                                                            millions d'euros (à la première décimale)
                                                                 Avant              Situation après l'action
                                                                l'action
                  Ligne                  Recettes               (anné
                                                                           Anné n+1     n+2      n+3       n+4        n+5
                  budgétaire                                    e n–       e n3
                                                                 1)

                               a) Recettes en termes
                               absolus1

                               b)Modification des recettes2     ∆

     3.          CARACTÉRISTIQUES BUDGÉTAIRES
      Nature de la dépense               Nouvelle             Participation      Participation        Rubrique PF
                                                                 AELE           pays candidats
          DNO              CD              NON                      NON                                        N° 2

     4.          BASE JURIDIQUE

     Article 36 et 37 du traité.

     5.          DESCRIPTION ET JUSTIFICATION

     5.1         Nécessité d'une intervention communautaire

     5.1.1       Objectifs poursuivis

     La politique de développement rural accompagne la politique commune relative aux marchés
     agricoles et elle contribue aux objectifs énoncés à l’article 33 du traité. La présente proposition
     établit le cadre de soutien du développement rural par l’Union européenne.

PL                                                                  67                                                      PL
 ---pagebreak---      Le soutien de la Communauté en faveur d’un développement rural, financé par le Fonds
     agricole pour le développement rural (FEADER), contribuera à la réalisation des objectifs
     suivants :

     • l’amélioration de la compétitivité de l’agriculture et de la sylviculture par un soutien à la
       restructuration ;

     • l’amélioration de l’environnement et l’espace rural par le soutien à la gestion du territoire ;

     • l’amélioration de la qualité de la vie dans les zones rurales et l’encouragement de la
       diversification des activités économiques.

     5.1.2 Dispositions prises relevant de l’évaluation ex ante

     (Il s’agit ici:

     a)        d'expliquer comment et quand l'évaluation ex ante a été effectuée (auteur, calendrier
               et si le(s) rapport(s) est/sont disponible(s) ou comment l'information correspondante
               a été collectée.

               Une étude d’impact a été élaborée et accompagne la proposition.

     b)        de décrire brièvement les constatations et enseignements tirés de l'évaluation ex ante)

               Les conclusions figurent à la partie 5 de l’étude d’impact.

     5.1.3 Dispositions prises à la suite de l’évaluation ex post

     (Dans le cas du renouvellement d’un programme, il s’agit aussi de décrire brièvement les
     enseignements à tirer d’une évaluation intérimaire ou ex post.)

               Voir partie 5 de l’étude d’impact.

     5.2       Actions envisagées et modalités de l'intervention budgétaire

     La politique de développement rural sera implémentée par des programmes pluriannuels
     couvrant la période 2007 – 2013. Ils seront articulés autour de 3 axes prioritaires et de l’axe
     LEADER conformément aux dispositions des titres III et IV de la proposition.

     5.3       Modalités de mise en œuvre

     Les programmes de développement rural sont établis et présentés à la Commission par les
     Etats membres à l’issue d’une concertation avec les partenaires régionaux, locaux,
     économiques et sociaux. L’Etat membre peut présenter soit un seul programme couvrant tout
     son territoire soit un programme par région.

     La Commission approuve les programmes en fonction de leur cohérence avec les orientations
     stratégiques de l’Union sur le développement rural, le plan stratégique national présenté par
     l’Etat membre, ainsi qu’avec le présent règlement. La mise en œuvre des programmes et leur
     contrôle relève de la gestion partagée (art. 53 du Règlement 1605/2002).

     L’assistance technique à l’initiative de la Commission est implémentée en gestion directe.

PL                                                   68                                                  PL
 ---pagebreak---      6.           INCIDENCE FINANCIÈRE

     6.1          Incidence financière totale sur la partie B (pour toute la période de
                  programmation)

     (Le mode de calcul des montants totaux présentés dans le tableau ci-après doit être expliqué
     par la ventilation dans le tableau 6.2.)

     6.1.1        Intervention financière

                                               Crédits d'engagement en millions d'euros (à la 3e décimale)
                                      Année
                Ventilation           2007       2008          2009     2010     2011       2012       2013
     Action 1
     Action 2
     etc.
                              TOTAL   11 724     12 198        12 662   12 787   12 913    13 038     13 165

PL                                                        69                                                  PL
 ---pagebreak---      6.1.2       Assistance technique et administrative (ATA), dépenses d'appui (DDA) et dépenses TI
                 (crédits d’engagement)
                                        Année
                                        2007        2008             2009        2010           2011       2012        2013
     1) Assistance technique et
     administrative (ATA):
     a) Bureaux d’assistance
     technique (BAT)
     b) Autre assistance
     technique et administrative:
     – intra-muros:
     – extra-muros:
     dont pour la construction et
     la maintenance de systèmes
     de gestion informatisés:
                         Sous-total 1
     2) Dépenses d’appui (DDA):
     a) Études
     b) Réunion d’experts
     c) Information et
     publications
                         Sous-total 2

                            TOTAL        35           37              38              38         39         39             40

     6.2.        Calcul des coûts par mesure envisagée en partie B (pour toute la période de
                 programmation)

     (Dans le cas où il y a plusieurs actions, il y a lieu de donner, sur les mesures concrètes à
     prendre pour chaque action, les précisions nécessaires à l'estimation du volume et du coût des
     réalisations.)

                                                 Crédits d'engagement en millions d'euros (à la 3e décimale)
                  Ventilation                      Type                Nombre de           Coût unitaire       Coût total
                                              de réalisations         réalisations/          moyen         (total pour années
                                                 /outputs                outputs                                  1…n)
                                                 (projets,             (total pour
                                               dossiers …)           années 1…n)
                                                     1                      2                   3                4=(2X3)
     Action 1
     – Mesure 1
     – Mesure 2
     Action 2
     – Mesure 1
     – Mesure 2
     – Mesure 3
     etc.
              COÛT TOTAL
     (Si nécessaire, expliquer le mode de calcul.)

PL                                                              70                                                              PL
 ---pagebreak---      7.           INCIDENCE SUR LES EFFECTIFS ET LES DÉPENSES ADMINISTRATIVES

     7.1.         Incidence sur les ressources humaines
                                  Effectifs à affecter à la gestion de l’action
                                                                                Description des tâches découlant de
                                   par utilisation des ressources existantes
                                                                                l’action
                                             et/ou supplémentaires
            Types d’emplois                                                       Total
                                  Nombre d’emplois        Nombre d’emplois
                                    permanents              temporaires
     Fonctionnaires ou A                                                                     (Si nécessaire, une description plus
     agents              B                                                                 complète des tâches peut être annexée.)
     temporaires         C
     Autres      ressources
     humaines
     Total
     7.2          Incidence financière globale des ressources humaines
                     Type de ressources humaines                      Montants en euros               Mode de calcul *

     Fonctionnaires
     Agents temporaires

     Autres ressources humaines
                                   (indiquer la ligne budgétaire)
                                                            Total

     Les montants correspondent aux dépenses totales pour 12 mois.

     7.3          Autres dépenses de fonctionnement découlant de l’action
     Ligne budgétaire
     (n° et intitulé)                                                  Montants en euros                Mode de calcul

     Enveloppe globale (Titre A7)
     A0701 – Missions
     A07030 – Réunions
     A07031 – Comités obligatoires (1)
     A07032 – Comités non obligatoires (1)
     A07040 – Conférences
     A0705 – Études et consultations
       Autres dépenses (indiquer lesquelles)
     Systèmes d’information (A-5001/A-4300)

     Autres dépenses – partie A (indiquer lesquelles)

                                                           Total

     Les montants correspondent aux dépenses totales de l’action pour 12 mois.
     (1)
           Préciser le type de comité ainsi que le groupe auquel il appartient.
     I.         Total annuel (7.2 + 7.3)                                      euros
     II.        Durée de l’action                                             années
     III.       Coût total de l’action (I x II)                               euros
     (Dans l’estimation des ressources humaines et administratives nécessaires pour l’action, les
     DG/services devront tenir compte des décisions arrêtées par la Commission lors du débat

PL                                                              71                                                         PL
 ---pagebreak---      d’orientation et de l’approbation de l’avant-projet de budget (APB). Ceci signifie que les DG
     devront indiquer que les ressources humaines peuvent être couvertes à l’intérieur de la
     préallocation indicative prévue lors de l’adoption de l’APB.

     Dans des cas exceptionnels où les actions visées n’étaient pas prévisibles lors de la
     préparation de l’APB, la Commission devra être saisie afin de décider si la mise en œuvre de
     l’action proposée peut être acceptée et selon quelles modalités (à travers une modification de
     la préallocation indicative, une opération ad hoc de redéploiement, un budget rectificatif et
     supplémentaire ou une lettre rectificative au projet de budget.)

     Les besoins en ressources humaines et administratives seront couverts à l’intérieur de la
     dotation allouée à la DG gestionnaire dans le cadre de la procédure d’allocation annuelle.

     8.       SUIVI ET ÉVALUATION

     8.1      Système de suivi

     Il est défini aux articles 81 à 87.

     8.2      Modalités et périodicité de l’évaluation prévue

     Les programmes de développement rural font l’objet d’évaluations conformément aux
     dispositions des articles 88 à 91.

     9.       MESURES ANTIFRAUDE

     Les Etats membres assument en premier ressort la responsabilité du contrôle financier des
     interventions. A cette fin, les Etats membres prennent toutes les dispositions et mesures
     nécessaires pour s’assurer de la réalité et régularité des opérations financées par le FEADER,
     prévenir et détecter les irrégularités, poursuivre et récupérer les fonds perdus en cas
     d’irrégularité. La Commission, pour sa part, s’assure de l’existence et du bon fonctionnement
     des systèmes de gestion et de contrôle dans les Etats membres et elle applique les corrections
     financières en cas de défaillance de ces systèmes. Il convient de noter que la procédure
     d’apurement des comptes s’applique.

PL                                                72                                                  PL